Emansipashon

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pap">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>papwiki</dbname>
    <base>https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Medio</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskushon</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usuario</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Diskushon usuario</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Diskushon Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fail</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Diskushon fail</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Diskushon MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Malchi</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Diskushon malchi</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Yuda</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Diskushon yuda</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Diskushon kategoria</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Emansipashon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2907</id>
    <revision>
      <id>189040</id>
      <parentid>150851</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>wikilink</comment>
      <origin>189040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10441" sha1="4rp46sfkr5e7jfu28mwqb82d9n1dkh2" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:EmancipatieCuracao.jpg|thumb|240px|Piedra conmemorativo di e selebrashon na 1888 di 25 aña emansipashon na [[Kòrsou]]]]
'''Emansipashon''' (Latin: ''emancipatio'') ta e aspirashon pa alkansa un posishon di pleno balor den sociedat saliendo for di un posishon neglishá. 

==Emansipashon di sklabitut==
{{wak articulo|Mira [[Abolishon di sklabitut den Reino Hulandes]] y [[Dia di Emansipashon]] pa articulo prinsipal tokante e topiko aki.|rand=no}}
Dia [[1 di yüli]] [[1863]] a abolí [[sklabitut]] na [[Antias Hulandes|Antia]]. Den e promé 50 aña despues a selebrá e abolishon aki, pero mas despues no a selebrá esaki mas, òf den forma masha humilde. Na aña 1998 a remplasá selebrashon di emansipashon pa dia di bandera. 

===prólogo i punto di salida===
Skirbi ta mara i mesora e ta petrifiká. Peliger ta menasá ku e ta traha dogmátiko, pasobra ‘awèl asina ta (pre)skirbí'.
Skirbi ta mobil i mesora kreashon. Kada palabra ta añadí matis, tin moveshon den frase i kada alinia ta trese otro pensamentu.
Produkto i proseso, skirbi ta tur dos.
Nos komo hende ta degenerando, lugá pa ankra ku nos ta puntra di nos konsenshi awendia mester ta kla den un solo sentido, e mester ta definí, preferiblemente e mester fet den un one-liner. ‘Asina,’ nos ta kere e ora ei, ‘nos ta komprondé mundu i nos tin tur kos dominá, mientrastantu kada ken ta tene su mes na esaki.’ Muchu simplifiká. Bida ta ranka nanishi largu pa nos, bida ta ritmo: sanger koriente, sakamentu i halamentu di rosea, dia i nochi. Nos mester tribi pensa dinámiko den mente, manera nos ta move den kurpa i alma dentro di frontera. Ta imposibel atribuí totalidat na un parti, distinshon ta hasi mas konsiente di unidat.

Kiko ta emansipashon?
Abolishon ta un hecho históriko, miéntras emansipashon ta mas un ekspreshon di deseo, soño pa futuro kisas. [[Amado Römer]] ta bisa:{{Sfn|Römer|2003|p=155}}

&lt;blockquote&gt;{{lang|en|Interessant is hierbij op te merken dat in het Engels 'abolition of slavery' eigenlijk betekent het afschaffen van de handel in slaven en men spreekt van 'emancipation' als een proces en niet een bepaald moment…|italic=yes}}&lt;/blockquote&gt;

Römer ta sigui bisa ku tuma inisiativa i ta kreativo ta eksigensia number unu pa emansipá. E ta mustra riba e fenómeno di unionnan koperativa. Pa ta eksitoso hende mester ta konsiente di nan bida, kiko nan ke alkansá, por alkansá. Formashon i edukashon pa konsientisashon di kada miembro di e koperativa. E pensamentu di salida ta: hende por alkansá djes mal mas tantu ku e mes ta pensa, si e ta haña chèns pa internalisá e ideanan i pa e por saka motivashon di esaki den forma di edukashon pa humanismo i alabes responsabilidat.

Ken ta emansipá?
Gobernador Crol a proklamá riba 1 yüli 1863 ku a publiká lei:{{sfn|Lantèrnu|2003|p=19}}
&lt;blockquote&gt;{{lang|pap|…pa kwal noos Rey Reepeta a hanja boon di resolvé, koe na promeer di July 1863, sklabitoed lo ta pa semper kitaar foor di Curaçao i isla dependiente.|italic=yes}} &lt;/blockquote&gt;

Fiesta na kuminsamentu
Den e 'proclamasjon' di 1 yüli 1863 'Sjoon grandi di Curaçao' a sigui deklará:{{sfn|Lantèrnu|2003|p=19}}
&lt;blockquote&gt;{{lang|pap|Es dia di alegria á parcé awé. Foor di awé boso nan ta heende liber I boso ta dreenta deen sociedad como habitantes liber di ees kolonia aki...&quot;
... &quot;Gobierno lo tien kwidao di boso nan enteres i lo hasi soe poesibel na aumeentele. Si boso meester konsego, baai seka Commissaris di bos district, o cerca otro autoridad competente nan, i nan lo joeda boso deen toer kiko ta boon pa boso felicidad…|italic=yes}}&lt;/blockquote&gt;

E dia tabata un dia di fiesta pa pueblo di bèrdat ku misa, bebida, kanto i baile.{{sfn|Lantèrnu|2003|p=21}} Tambe a duna saludo ku 21 tiru di kayon di [[Waterfort]].

Selebrashon despues
Na aña 1888, 25 aña despues, a rekòrdá abolishon pa promé bia na grandi atrobe. Tabata tin dos komishon {{lang|nl|Feest Willem III|italic=yes}} (esaki ku sèn i idea grandi) i {{lang|nl|Hulde uit Dankbaarheid|italic=yes}}, inisiativa di algun emansipá. E fiestanan a dura dos dia. A kuminsá meianochi ku un salvo, ta'tin hopi bandera i hopi kos koló bèrdè. 
Na 1913 a tende ku na [[Sürnam]] lo selebrá e hubileo di 50 aña grandi, pero na Kòrsou pueblo no tabata sa si tin komishon pa fiesta aki tambe. A haña sa ku ta'tin unu, E mesun {{lang|nl|Hulde uit Dankbaarheid|italic=yes}} yená ku algun miembro nobo ku a organisá un selebrashon grandi atrobe. Despues di e aña aki nada no a sali mas den [[korant]]. (Lantèrnu: 41)
Na 1938 a sali un notisia chikitu asina so den [[La Prensa]] so.

Pa dekreto insular di dia 22 di novèmber 1961 a lanta un komishon ku tarea: prepará i organisá selebrashon di dia di emansipashon i lantamentu di un [[monumento]]. E monumento tabata un piedra blanku pa rekòrdá di mas o ménos 2 meter haltu ku riba dje un plakat di palu ku inskripshon. Segun e bijschrift serka pòrtrèt den korant tabata 'een voorlopig monument'. Pero den e relato di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular]] di aña 1963 no a skirbi nada di aktividat pa selebrashon di e fiesta di siglo aki.
Prensa si a duna atenshon na abolishon di shen aña pasá. Komershantenan tambe tabata envolví. Pueblo tambe mirando remitido den korantnan. Un hende a skirbi bou di nòmber Bo amigo Tula:

&lt;blockquote&gt;{{lang|pap|…Mi sá cu tin masha hopi hende cu no kier pa selebra, ni menta nomber mes dje dia ei, pasombra nan no kier rekorda cu nan abochinan por tabata katibu. Senjor, redaktor mi opinion ta cu nos no tin nodi di tin berguensa cu nos bieuwnan por tabata katibu, pasombra nan no por juda cu [...] nos ta desendiente di katibu.|italic=yes}}&lt;/blockquote&gt;

Redaktor a kontestá:{{sfn|Lantèrnu|2003|pp=49-50}}

&lt;blockquote&gt;{{lang|pap|…Nos opinion tá, cu mashá bon por recorda e fecha ayi.... E asunto di berguenza ta relativo. Tin hende ku tin mashá berguenza di camna cu un carzon cu tin un lapi di cuater centímetro cuardá, cu no ta nada afrentosa, pero cu si ta horta for di un más pobre cu nan i ta biba a costa di otro sin ni corda cu e ta sacrifica esaya.|italic=yes}}&lt;/blockquote&gt;

Tambe tabatin hende ku a pensa ku mihó no selebrá nada. Un R.J. Sammy di Periclesstraat a manda e remitido:{{sfn|Lantèrnu|2003|pp=49-51}}

&lt;blockquote&gt;{{lang|nl|…Hoe kunnen wij, de nazaten van slaven, feest vieren zijnde een deel van dit éne volk, terwijl het andere gedeelte moet treuren? En hoe moet het met die individuen die half blank en half zwart zijn? Moeten die met de ene helft van hun gezicht lachen en met de andere helft treuren?... &lt;br&gt;Want het recht waarmee alle mensen worden geboren hebben wij nooit kunnen doen gelden. Het moest ons door een Koning worden geschonken.Toen indertijd twee onzer opstonden om dit recht op te eisen, werden zij door ons in de steek gelaten....&lt;br&gt;Als het eenmaal toch onmogelijk is om als één volk feest te vieren, is het beter dit maar achterwege te laten. Anders doen wij niets anders dan deze tegenstellingen die zich langzaam aan het begraven zijn, weer oproepen.|italic=yes}}&lt;/blockquote&gt;

Na 1988 no a rekordá nada i na 1998 a kambia e fiesta di emansipashon pa fiesta di himno i bandera. Prensa si no a lubidá su tarea edukativo pa kòrda pueblo riba historia.
Den konklushon Lantèrnu no. 22 ta pone ku historia di emansipashon no ta limitá na pasado di sklabitut, sino kada dia nos ta emansipando ketu bai. Un konosementu korekto di un pasado ku nos huntu a pasa den por tin efekto emansipatorio. Dia di emansipashon mester krese te un dia di fiesta pa tur gremio di pueblo. Un dia di unidat, union, amistat i harmonia.{{sfn|Lantèrnu|2003|p=57-58}} 

Por alkansá esaki ora tambe tin otro pensamentu manera:{{sfn|Rosalia|1997|p=14}}

&lt;blockquote&gt;{{lang|nl|In feite kwam er geen verandering, want de loonarbeider bleef zonder bezit en behield de positie van producent van meerwaarde. Van daadwerkelijke vooruitgang was er dus geen sprake. De op papier gerealiseerde burgerrechterlijke 'emancipatie' in 1863 en het behoud van de staus-quo in de dagelijkse materiële omstandigheden rechtvaardigt in geen geval de betiteling emancipatie.|italic=yes}}&lt;/blockquote&gt;

Marcha ta kere ku por.{{sfn|Marcha|2003|p=71}} E ta bisa ku nos mester wak futuro i nos mester traha duru. Pa pueblo emansipá berdaderamente no mester diskutí funshon di instansia ku nos mes ta dominá i nos mester bira konsiente di mekanismo di kultura di miedu. E konsientisashon (ami, Heuvel, a hasi e palabra diki) lo hiba nos identidat na emansipashon kompleto. 

Kiko Awor?
Den nan epílogo Allen, Heijes i Marcha ta konkluí ku formashon di imágen den kuadro di emansipashon ta un proseso ku ta kambia kontinuamente. Nan ta destilá 3 rumbo den e proseso di formashon di imágen.
1.	Mama tera kolonial ta disidí e formashon di imágen;
2.	Un búskeda kontinuo pa propio identidat ku un claim fuerte riba rèspèt pa e propio kultura; i
3.	Un balorashon  krítiko di e mes, mirá for di sierto desaroyo polítiko den sosiedat.{{sfn|Allen|Heijes|2003|p=203}}

{{appendix|1=|2=
===Nota===
{{reflist}}

===Lista di fuente ===
* Allen, RM, Heijes, C (2003), Epiloog, Beeldvorming binnen het paradox van emancipatie en acceptatie, den Allen, RM, Heijes, C (red) Emancipatie &amp; Acceptatie, Curaçao en Curaçaoënaars, Beeldvorming en identiteit honderdveertig jaar na de slavernij, Amsterdam: SWP

* Lantèrnu, no. 22, (2003) 1 Juli: een heugelijke dag? 1 juli 1863 – 1 juli 2003, &quot;Ai Dios alafin, awor nos tur ta liber&quot;, Gedenkboek 140 jaar Emancipatie, Nationaal Archief, isbn 99904-1 125-5

* Marcha, Valdemar (2003), Emancipatie, beeldvorming en etniciteit, Nieuw leven op oude ruïnes, den Allen, RM, Heijes, C (red) Emancipatie &amp; Acceptatie, Curaçao en Curaçaoënaars, Beeldvorming en identiteit honderdveertig jaar na de slavernij, Amsterdam: SWP

* {{cite book |last=Römer |first=Amado |date=2003 |title=Emancipatie &amp; Acceptatie: Curaçao en Curaçaoënaars: Beeldvorming en identiteit honderdveertig jaar na de slavernij |chapter=Beeldvorming en economische bedrijvigheid, Afschaffingvan de slavernij en bedrijvigheid van geëmancipeerden |editor-last1=den Allen |editor-first1=RM |editor-last2= Heijes |editor-first2= C |publisher = SWP |location=Amsterdam |language=nl}}

* Rosalia, R.V. (1997), Tambú. De legale en kerkelijke repressie van Afro-Curaçaose volksuitingen, Zutphen: De Walburg Pers
}}

[[Category:Historia]]</text>
      <sha1>4rp46sfkr5e7jfu28mwqb82d9n1dkh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2010</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4305</id>
    <revision>
      <id>189069</id>
      <parentid>169508</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>Amado Romer</comment>
      <origin>189069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2259" sha1="7ewech84te4k8ms137ewnboajz4dxhd" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Aña}}
'''2010''' ta un aña komun kuminsando riba un djabièrnè riba e [[kalènder gregoriano]].

== A sosodé ==
'''Yanüari'''
* [[12 di yanüari|12]] - Un temblor di 7.0 riba [[eskala Richter]] ta destrui varios siudat na [[Haiti]]
* [[22 di yanüari|22]] - Na [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i [[Sint Maarten]] a tuma lugá elekshon pa [[Parlamento di Antias Hulandes]]. Esaki tabata e ultimo elekshon promé ku e [[Disolucion di Antia Hulandes|disolushon di Antias Hulandes]].

'''Febrüari'''

'''Mart'''

'''Aprel'''
* [[14 di aprel|14]] - As di e [[volkan]] Eyjafjallajökull na [[Islandia]] ta stroba trafiko aéreo na [[Oropa]]

'''Mei'''
* [[11 di mei|11]] - Na [[Aruba]] a wòrdu fundá [[Aruba Birdlife Conservation]] (ABC) ku e meta pa proteha e biodiversidat en general i paranan den i ront di e isla en partikular.

'''Yüni'''

'''Yüli'''

'''Ougùstùs'''
* [[27 di ougùstùs|27]] - Elekshon pa e delaster [[Konseho Insular|Konseho Insular di Kòrsou]], promé  ku [[Kòrsou]] a asumi e status di pais den [[Reino Hulandes]].
 
'''Sèptèmber'''

'''Òktober'''
* [[10 di òktober|10]] - [[Disolucion di Antia Hulandes]] di sinku isla; [[Kòrsou]] i [[Sint Maarten]] ta bira pais outónomo den [[Reino Hulandes]] mientras [[Boneiru]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]] ta bira [[munisipio]] partikular di [[Hulanda]].

'''Novèmber'''
* [[1 di novèmber|1]] - [[Orkan Thomas]] ta pasá riba e [[islanan ABC]]. Na Kòrsou tabatin yobida extremo den parte ost di e isla resultando den un morto i daño material estimá na NAƒ200 mion.

'''Desèmber'''

== A nase ==
'''Yanüari'''

'''Febrüari'''

'''Mart'''

'''Aprel'''

'''Mei''' 

'''Yüni'''

'''Yüli'''

'''Ougùstùs'''

'''Sèptèmber'''

'''Oktober'''

'''Novèmber'''

'''Desèmber'''

== A fayesé ==
'''Yanüari'''

'''Febrüari'''

'''Mart'''

'''Aprel'''
* [[17 di aprel|17]] - [[Amado Römer]] (88), saserdote i aktivista sosial di [[Kòrsou]].

'''Mei''' 

'''Yüni'''

'''Yüli'''

'''Ougùstùs'''

'''Sèptèmber'''

'''Oktober'''

'''Novèmber'''

'''Desèmber'''
* [[23 di desèmber|23]] - [[Poentje Castro]], periodista [[aruba]]no
* [[30 di desèmber|30]] - [[Bobby Farrell]], bailadó, kantante i DJ arubano

[[Category:Aña]]</text>
      <sha1>7ewech84te4k8ms137ewnboajz4dxhd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuario:Caribiana/sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>7200</id>
    <revision>
      <id>189073</id>
      <parentid>188659</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3647" sha1="noax796f71pgtjqcuxs5mmvqu9qbp2e" xml:space="preserve">{{nobots}}
== Submappen==
* [[User:Caribiana/Sandbox/Aniversario pap.wiki]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Edjean Semeleer]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Potret cu ta falta]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Kladblok]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Guera Mundial II]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Kladblok Curacao]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Arte - Aruba]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Nigel Matthew]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Elvis Tromp]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Armando Goedgedrag]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Arte - Kòrsou/Boneiru]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Lucila Engels-Boskaljon]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Aviacion]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Musica - Aruba]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Robert Jeand'or]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Juancho Kock - Chicho Kock]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Hildward Croes]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Musika - Kòrsou/Boneiru]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Gregory Elias]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Chin Behilia]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Edwin Thomasa]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Beti - Gibi - Dibo Doran]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Deporte - Aruba]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Deportista di Aña]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Kamilah Dammers]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Deporte - Kòrsou/Boneiru]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Antoine Maduro]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Philip Elhage]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Atleta olimpico]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Kyra Hoevertsz]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Futbol]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Futbolista]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Literatura - Aruba]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Ramon Todd Dandaré]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Rosabelle (Chuchi) Illes]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Jossy Tromp (autor)]]
* [[User:Caribiana/Sandbox?Literatura - Kòrsou/Boneiru]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Politico - Aruba]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Eleccion Parlamento Aruba 2024]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Richard (Hensie) Beaujon]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Lindoro Kwartsz]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Grace Bareño]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Alvin Howell]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Mary Wever-Laclé]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Wem Lampe]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Diederick Mathew]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Politiko - Boneiru]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Marugia Janga]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Politiko - Kòrsou]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/John Horris Sprockel]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Bebe Rojer]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Errol Cova]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Pedro Atacho]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Politiko - Islariba]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/William Rufus Plantz]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Flora]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Fauna]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Chogogo]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Cabes grandi]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Media]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Media - Aruba]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Media - Kòrsou]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Certamen di beyesa]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Templates]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Luga]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Luga - Aruba]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Canashito]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Luga - Kòrsou]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Idioma]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Religion]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Reginaldus Nooyen]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Herensia]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Cultura]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Cultura - Carnaval]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Monumento]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Monumento - Aruba]]
# [[User:Caribiana/Sandbox/Monumento - Kòrsou]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Bandabou]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Jeanne Henriquez]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Aña-Luna-Fecha]]
* [[User:Caribiana/Sandbox/Cuminda - Bebida]]</text>
      <sha1>noax796f71pgtjqcuxs5mmvqu9qbp2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuario:Caribiana/Sandbox/Kladblok</title>
    <ns>2</ns>
    <id>7580</id>
    <revision>
      <id>189078</id>
      <parentid>188792</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186930" sha1="kgjkfxu8b79tu3q3ux1stiv134ochpz" xml:space="preserve">__NOINDEX__
*  [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] -  
-------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2]

Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5]

== Historia ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}}
Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}&lt;/ref&gt; ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}&lt;/ref&gt; ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13]

Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a.

Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19]

Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20]

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Historia di Aruba]]
-----
Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2]
Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am

--------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia = 
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda  = April 23, 2000.
| pais   = {{ABW}}
| sede   = 
| afilia = 	
| presidente = 
| tipo     =
| obhetivo = desaroyo di 
| lema     = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel        = 
| europeo       = 
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000.

== Historia ==
E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement.

Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1]

Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña.

Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017.

Programa i idealnan
Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé)
Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé)
Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé)
E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.

E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3]
-----------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia = 
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda  = April 23, 2000.
| pais   = {{ABW}}
| sede   = 
| afilia = 	
| presidente = 
| tipo     =
| obhetivo = desaroyo di 
| lema     = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel        = 
| europeo       = 
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}

'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]].

== Historia ==
E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.&lt;ref&gt;https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA &lt;/ref&gt;

----
en.wiki: 
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981.

E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.&lt;ref name=&quot;PNA&quot;&gt;{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
[[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]]

==Programa i idealnan ==
E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1]

Elvita - di edat 4 pa 7
Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña
Guia Menor - edatnan di 11 pa 14
Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña
E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.

E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide.

Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------------
{{Databox}}
'''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo.

== Ley di consumidor ==
Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”&lt;ref name=&quot;Witte&quot;&gt;{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&amp;pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&amp;pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}&lt;/ref&gt; El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.&lt;ref name=&quot;Witte&quot;/&gt;

=== Aruba ===
Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)&lt;/ref&gt;

Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'')  riba 18 di juni 2025,&lt;ref&gt;[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)&lt;/ref&gt; via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor.

* Aruba Fair Trade Authority (AFTA)&lt;ref&gt;[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)&lt;/ref&gt;

=== Corsou ===
Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.&lt;ref&gt;https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands&lt;/ref&gt;

E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes:

Organisacionnan:
* Fundashon pa Konsumidó Curaçao
* Stichting Consumenten Belangen Curaçao&lt;ref&gt;https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao&lt;/ref&gt;

=== Hulanda ===
E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6]

=== Merca ===
Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Economia]]
[[:Kategoria:Sociedad]]
Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko.

E meta di protekshon di konsumidó ta pa:

garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan

prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko

promovê transparensia den merkado

asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé

Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado.

Derecho di konsumidó

Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.&lt;ref&gt;[1]&lt;/ref&gt;

Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di:

derecho privá (kontraktnan i responsabilidat)

derecho públiko (regulashon di merkado)

derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal)

Instrumentonan di protekshon

Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan:

regulashon riba seguridat di produktonan

obligashon pa informashon klaro i etiketahe

protekshon kontra publicidat engañoso

regla riba garantia i devolushon di produktonan

supervison di merkado dor di autoridatnan públiko

Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan.

Protekshon di konsumidó segun pais
Aruba

Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.&lt;ref&gt;[3]&lt;/ref&gt;

Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.&lt;ref&gt;[2]&lt;/ref&gt;

E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu.

Kòrsou

Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.&lt;ref&gt;[5]&lt;/ref&gt;

Regulashonnan relevante por inkluí:

Kódigo Sivil di Kòrsou

legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó

influensia di norma internashonal i europeano

Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí:

Fundashon pa Konsumidó Curaçao

Stichting Consumenten Belangen Curaçao&lt;ref&gt;[6]&lt;/ref&gt;

Hulanda

Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022.

E ley aki a introducí, entre otro kosnan:

prohibishon di revishonnan falso riba internet

regla mas estrikto pa transparensia di prijs

mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso

E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.&lt;ref&gt;[3]&lt;/ref&gt;

Estados Unidos

Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin:

Federal Food, Drug, and Cosmetic Act

Fair Debt Collection Practices Act

Fair Credit Reporting Act

Truth in Lending Act

Fair Credit Billing Act

Gramm–Leach–Bliley Act

Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera:

Federal Trade Commission (FTC)

Consumer Financial Protection Bureau (CFPB)

Food and Drug Administration (FDA)

Department of Justice (DOJ)

Mira tambe

Konsumidó

Derecho di konsumidó

------------------
{{infobox persona | variante = c
| nomber = René van Nie
| nomber completo = René Gerrit Anton van Nie 
| fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]]
| luga nacemento = {{NLD}}
| fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]] 
| luga fayecimento = {{ABW}}
| causa morto      = paro cardiaco
| residencia     = 
| alma mater     = 
| ofishi         = cineasta, director di cine, periodista, escritor
| periodo activo = 
| conoci pa      = ''Kind van de Zon'' (1975)
| lenga literario = Hulandes
| website        = 
}}

{{DEFAULTSORT:Nie, René van}}
[[:Kategoria:Direktor di sine]]
[[:Kategoria:Eskritor]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
[[:Kategoria:Aruba]]

-------------------

== Cas floria ==
titel van dit verslag is &quot;Het erfgoed en de betekenis van de versierde &lt;&lt;&quot;Cunucuhuizen op Aruba&quot;&gt;&gt;. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten.
Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba.
Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is &quot;bloemrijke huizen&quot; of &quot;versierde huizen&quot;.
Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana.

Zie ook:
•	boek Bouwen op de Wind

Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen.
Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement.
Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis.

1920  -  Cas  floriá  a  cuminsa  na  Aruba,  esta  e  adorno  bunita  di  figura  di  cortina,  strea, flor,  pico  di  parha,  medio  luna,  etc.  na  rand  di  heut  ofna  skina  di  cas.  E  promé  cas  cu  a  haña  e adorno  aki  tabata  di  Bernardo  Eman  Croes  na  Pos  Chikito.  Dos  Metsla  di  Noord,  Julian (Janchi)  Christiaans  y  Goy  Semeleer  a  tmha  e  cas  aki  na  aña  1920  y  a  duné  e  adorno  di flor  bou  di  heut  y  di  clos  pilar  na  e  skinanan.  Pesey  na  e  casnan  na  Pos  Chikito  y  Sabana Basora  tin  masha  hopi.  Por  tin  mas  o  menos  200  pa  300  cas  na  Aruba  y  e  floriamento  aki te  na  aña  1944.  Janchi  Christiaans  tabata  un  discipulo  di  su  tata  Hose  Christiaans  y  di famia  Donati.  Famia  Donati  a  dorna  hopi  cas  figurci  di  cortina,  directamente  cu  man  y sin  usa  patronchi,  manera  Janchi  Christiians  despues  tabata  usci.  Awor  tin  cdgun  cas  cu ta  wordu  trahá,  estilo  Arubicmo  cu  tambe  ta  usa  e  floriamento  aki  pa  mentené  nos  cultura. 


--------
[[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]]
E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia.

== Historia ==
Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika.

Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia. 

E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9]

Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8]

Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10]

== Sint Maarten ==
E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa.

Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes.

Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11]

Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor.

Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente.

nl.wiki: Rijksgrens van Nederland

== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona continuo]]
* [[Zona economico exclusivo]]
* [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]]

[[:Kategoria:Geografia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]

E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio.

E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017.

--------
=== Maneho ===
E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa:
* proteha y maneha e ambiente marino;
* controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino;
* comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ.

Pa e seis islanan mes e ley ta duna:
* derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama);
* maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla);
* un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino.

E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino.

== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona economico exclusivo]]

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
[[:Kategoria:Venezuela]]
------------
Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu.

Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia.

Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan.

Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia:
e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é.

Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo.
-------
Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten.
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Multiple image
| align       = right
| total_width = 270
| border = 
| header = '''Turismo krusero'''
| header_align = center
| perrow = 1/1/2
| image1      = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg
| image2      = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg
| caption1    = ''Sovereign of the Seas''
| caption2    = ''Carnival Sunshine''
| image3      =
| caption3   = 
| image4      = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg
| image5      = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg
| caption_align = center
| footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina
| footer_align = center
}}
----------------
{{Variante|a}}
{{infobox persona |variante = a
| nomber = Clinton Whitfield
| nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield
| ofishi = empresario
| distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] &lt;small&gt;(1968)&lt;/small&gt;
}}
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano.

== Biografia ==
Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo. 

El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]]. 

Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.&lt;ref&gt;Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade &amp; Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad &amp; Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas. 

* gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter. 
* &quot;a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]].
J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido.
* De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator &quot;Charter Member&quot; en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen &quot;Lt. Governor&quot; van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; &quot;Life Member&quot; van Kiwanis International.&lt;ref&gt; Advertentie. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013&lt;/ref&gt;

Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies). 

Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.

== Honor ==
Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach.

Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade &amp; Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika.

Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano.

Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
--
Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use.

---
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach.

Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade &amp; Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe.

Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon.
Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario.

Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**.

Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**.


[[:Kategoria:Aruba]]
---------------

{{Variante|a}}
{{Infobox fabrica| variante = a
|nomber = Coastal Aruba Refining Company
}}

'''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil &amp; Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba.


[[Category:Empresa]]
[[Category:Aruba]]
[[Category:Historia]]

== Historia ==
Despues di e ciere di Lago Oil &amp; Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso. 
* el a pasa den man di Gobierno
* a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan

Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria.

Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V.

, durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V.

E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&amp;id=102193561610371&amp;locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)&lt;/ref&gt;

== Operacionnan ==
Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo.

E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas.

== Benta y ciere ==
Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012.

Legado
E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad.

Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation.

== Referencia ==
“Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007).

Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya).

“El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000.

Valero Energy Corporation Annual Report, 2005.

CITGO Aruba Refinery official history page (archival).

-------------------

{{infobox persona | variante = a
}}
'''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil &amp; Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba.

== Biografia ==
Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&amp;M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero.
 
Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil &amp; Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento.

Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}&lt;/ref&gt; Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}&lt;/ref&gt; E refineria a haya e nomber di &quot;Coastal Aruba Refining Company&quot;. 

Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation.

Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)&lt;/ref&gt;

Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]].

Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' &lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.


Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.

== Honor ==
Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.

Venta di Coastal i bida mas tadia

Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company.
Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente.

Legado i famia

Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla.
E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba.

Falesementu

Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.

Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990.


{{Stub}}
{{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}}
[[Category:Hende]]

-------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma.

E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta:

* Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento.
* Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento.
* Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por.
* Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial.

Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor.

Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.&lt;ref&gt;https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit&lt;/ref&gt;

Dekreto Real
Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.&lt;ref&gt;https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.&lt;/ref&gt;

Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.).

Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’.

E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad).


{{Appendix}}
--------------------
{{Appendix}}
The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being
found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they
found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)&lt;/ref&gt;
It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found
a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to
the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread
among the locals who started searching for more gold.
When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he
sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august
of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking
military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands
sent more troops to safe guard the gold.
Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach:
Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after
the wind blew away the dust from the clay.
In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in
the nearby rivers. The following years after that
first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting.
Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted
concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a
long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal.
By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when
someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought
down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above
ground.
Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”.
Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce
any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908.
A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out.
The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi
were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill.
According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners.
He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners
would boost the island’s employment rate.
When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island
promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable
market on the island anymore.
The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical
monuments.
Source:
1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers.
2. Aruba Esso News, 1953 issue. 
------------
{{multiple image
  | total_width = 700
  | border    = infobox
  | direction = horizontal
  | header    = Arte mural na San Nicolas
  | header_align = center
  | caption_align = center
  | image1        = San Nicolas mural by Chemis.jpeg
  | height1 = 200
  | caption1      = Mural di Chemis
  | image2                   = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg
  | caption2                 = Mural crea pa Armando Goedgedrag
  | image3                   = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg
  | caption3                 = Mural crea pa Wild Drawing
  | image4                   = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg
  | caption4                 = 
  | image5                   = Mural Black White.jpg
  | caption5                 = Mural crea pa Ad Rekkers
  }} 

------

== Stadhuis Aruba Aanvulling ==
=== Historia ===
E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1]

Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon.

=== Construccion y estilo ===
E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa.
---
strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a
pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)&lt;/ref&gt;
Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu


-----------
== Mario Croes ==
Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele.

Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.

ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga.

Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas.

E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi.

”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan
---
en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow.

NUNKA
Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas?
Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele.

Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita?
Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije).

Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes-


---------
== Lago oil ==
Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa.
Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville.

For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital.

Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha

* 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta
* 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta.
* 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta.

1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey.

1985 - Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata.

1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company.
-----
1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano.

--------

==[[Rebelion Grandi]] ==
Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat.


Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.&lt;ref&gt;[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)&lt;/ref&gt;
------------------
{{cursivo}}
{{variante|c}}
'''''Bolívar en Curazao, Leyenda Historica''''' ta un obra skirbi pa e historiadó di Kòrsou, [[John de Pool]] (1873-1947), ku ta relata e estadia di e libertado di Sur Amerika, [[Simón Bolívar]], na [[Kòrsou]] na 1812.

ta trata di un leyenda históriko entorno e tres luna ku [[Simón Bolívar]], libertado di Sur Amerika, a pasa na Korsou na 1812. ku De Pool a skirbi na 1935 na [[Panama]]. Su prome publikashon tabata na Caracas na ?? e buki bou di e título ''El primer chispazo del genio'' ta relata na [[spaño]] e estadia di Simon Bolivar na Korsou. 

== Historia ==
E escritor curazoleño John de Pool (1873-1947) ta describi e episodio cortico pero crucial aki den bida di Simon Bolivar den un novela di 1935 skirbi na Spaño, “The First Spark of Genius.”

E novela di John de Pool a aparece den cinco entrega na 1944 den “El Mundo Israelita”, un revista publica den e capital Venezolano, Caracas. E protagonista ta e abogado influente Mordechay Ricardo, pa casualidad un subrino di e famoso economista Britanico David Ricardo. Mordechay Ricardo (1771-1842) tabata un desendiente di un famia hudiu-sefardí ku a wòrdu forsá pa bandoná Spaña komo víktima di persekushon religioso.&lt;ref&gt;{{citeer web|auteur=Rieks Holtkamp|titel=BOEKEN Een joods raadsman die Bolivar tot staatsman maakte|werk=Leeuwarder courant| : hoofdblad van Friesland&quot;. Leeuwarden, 05-11-1988, p. 23. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566800:mpeg21:p023}}&lt;/ref&gt;

E novela por asta wòrdu mira komo un homenahe na e abogado lubidá, pasobra banda di portretá Ricardo komo un hòmber sumamente amigabel i eduká, ku tambe tabata dediká na e lucha pa libertat riba e kontinente Suramerikano, Ricardo tambe ta wòrdu atribuí di tabatin un influensia importante riba e genio polítiko nobo Bolivar.

cu a scirbi un novella historico prome cu guera, cu nunca a ser publica como buki, pero a aparece como serie den un corant chikito na Caracas.

== De dos edishon ==
Na 1988, un di dos edishon bilingual spañó-hulandes di e buki a sali publiká, ku tabata patrosiná pa e presidente di Venezuela, [[Jaime Lusinchi]].&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=President Lusinchi zeer onder de indruk van 'Bolivar en Curazao' van John de Pool|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-01-30|bezochtdatum=2024-08-11|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642545:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;
E donacion a wordo haci riba iniciativa di Presidente Dr. Jaime Lusinchi, kende lo presenta e buki di De Pool como un regalo promocional na momento di su proximo renuncia como Presidente di Republica di Venezuela.&lt;ref&gt;Gift Venezuela herdruk novelle. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1988, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642845:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; Dor di Den e buki, De Pool a tuma algun libertat históriko, ku a resultá den basta echo ineksakto.  De historicus Palacio heeft het boek van De Pool geanalyseerd en dit voorzien van allerlei gegevens over Bolivar. Deze gegevens zi n in het Spaans opgenomen in de epiloog van het boek&quot;, aldus Jesurun.

E di dos edishon ta inkluí un introdukshon di L.W. Statius van Eps y Sra. E. Luckman-Levy Maduro, y un epilogo di Roberto Palacios, director di Departamento di Documentonan Historiko i Archivo di e ministerio di Relacionnan Exterior di Venezuela. Imprenta tata na De Walburg Pers na Amsterdam ku un sirkulashon di 5000 copia.

E novela, publica riba iniciativa di Dr. L.W. Statius van Eps y Sra. E. Luckmann-Maduro, cu apoyo financiero di Sticusa y OKSNA, ta cubri e periodo na 1812 cu e futuro libertador di seis republica Sur Americano a keda na Curasao. Su anfitrion tabata e hurista Mordechay Ricardo, un siudadano prominente i desendiente di un famia sefardí, kende a yama Bolivar bon biní.&lt;ref&gt; Historische novelle ’Bolivar en Curaçao’ bij Walburg uitgegeven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 08-09-1988, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642729:mpeg21:p002&lt;/ref&gt;

Postkantoor Venezolano a emiti dos stampia special pa conmemora publicacion di e buki.
Un stèmpel ta deskribí e portada di e buki, i e otro ta deskribí Dr. Mordechay Ricardo (1771-1842), kende a anfitrion i patronisá Simón Bolivar na Curaçao na 1812.

Un poko mas ku un aña pasá, a sali e buki Bolívar en Curaçao/Bolívar op Curaçao (Amsterdam: De Walzurg Pers, 1988, 72 p.). E ta un edishon bilingual spañó-hulandes. E volúmen aki un biaha mas a reprodusí e obra di e historiadó di Kòrsou John de Poll (1873-1947), El primer chispazo del genio (E Promé Chispa di Genio), di kua e promé edishon a wòrdu imprimí na Caracas. i patrosiná pa [[Jaime Lusinchi]].

----
Un novella skirbí pa e kuroleño John de Pool na 1935 tokante e libertador Suramerikano Simon Bolivar aktualmente ta kousa basta konmoshon bou di historiadónan Venezolano. E Libertador a keda na Curaçao di september pa november 1812, y poco tabata conoci di e periodo aki, toch e tabata crucial pa su bida.&lt;ref&gt;Boeken. &quot;Trouw&quot;. Meppel, 11-01-1989. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010828314:mpeg21:p020|auteur=Jos de Roo}}&lt;/ref&gt;

Aunke De Pool a skirbi un novela, sinembargo el a pega estrechamente na e echonan históriko. Bolivar a huy pa Curaçao ora cu el a wordo obliga pa bandona Puerto Cabello riba e continente Venezolano, cu ta ser kere cu el a wordo traiciona pa su colega rebelde Miranda. Miranda tabata desilushoná i kier a bira lomba pa e lucha pa libertat pa partisipá den e Guera Napoleonico na Europa.

Pero durante su estadia na Curaçao, algo mester a sosode cu a cambia pensamento di Bolivar, pasobra na november el a bandona Curaçao y a reanuda e lucha pa independencia na Cartagena, Colombia. Ora el a embarká, probablemente e tabatin su Manifesto di Cartagena den su saku kaba, e promé di su sinku skirbimentunan grandi. “E promé chispa di genio,” John de Pool a yama e piesa aki i su novela.

Te awor, esakinan tur ta echonan históriko. Ademas, De Pool tabata sa for di korespondensia ku Bolivar a sera amistat ku Mordechay Ricardo, un komersiante ku tambe tabata para garantia pa Bolivar, na Kòrsou.

For di tur e informashon aki, De Pool ta konkluí ku Ricardo mester a konvensé Bolivar pa kambia di opinion. E ta logra haci e suposicion aki sumamente plausibel, asina tanto cu historiadornan Venezolano ta emociona: un punto ciego den bida di El Libertador a wordo yena.
----
Aan de hand van al die geveyens heb ik in 1956 in Christoffel een artikel geschreven: '1812, Bolivar op Curagio'. Daar heeft niemand op gereageerd. De arme mijnheer Ricardo stierf en zijn nalatenschap ging naar familie in Venezuela, naar de familie Ricardo de Sola Ricardo. Ik werd internist, eerst op Curagao, later hier in Amsterdam.&quot;

&quot;Ik liet de foto zien aan Palacios en we kwamen weer te spreken over dat oude artikel van me. Hij reageerde heel enthousiast. Zo ontstond het plan om het artikel uit Christoffel en de novelle van De Pool te bundelen tot een boek, in het Spaans en in het Nederlands.&quot;&lt;ref&gt; DE TWEE Simón Bolivar en de vonk van Curaçao Internist haalt boek uit stof door FRANS PEETERS. &quot;Het Parool&quot;. Amsterdam, 15-04-1989. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010833043:mpeg21:p002&lt;/ref&gt;


== Link eksterno ==
* [https://biblat.unam.mx/hevila/BoletindelaAcademiaNacionaldelaHistoriaCaracas/1989/vol72/no287/13.pdf El paso de Bolívar por Curazao en 1812 (Rectificaciones al libro &quot;Bolivar en Curazao&quot;)]
* [https://biblat.unam.mx/hevila/BoletindelaAcademiaNacionaldelaHistoriaCaracas/1984/vol67/no268/6.pdf Bolivar en Curazao]

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Literatura]]
[[:Historia di Kòrsou]]

Oscar Henriquez. (2025, ougùstùs 11). Wikipedia. Retrieved ougùstùs 11, 2025, from https://pap.wikipedia.org/w/index.php?title=Oscar_Henriquez&amp;oldid=168766.
---------
'''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba.
Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice

----------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
Un '''pais constituyente''' of '''nacion constituyente''' ta un subdivision teritorial reconoci como un [[pais]] of nashon no-[[independensia|independiente]]  cu ta parti di un entidad mas grandi, particularmente un estado unitario soberano y independiente, cu a wordo otorga [[autonomia]] teritorial como un region autonomo, cu ta resulta den un grado mas grandi òf ménos di gobernacion propio, manera ta e caso, por ehempel, cu Dinamarca of Reino Uni.

Contrariamente, e creacion di un estado federal hopi biaha ta resulta den un union entre estadonan soberano, e tempo ey yama “estadonan federal” of, posiblemente, “estadonan asocia.”

== Lista di pais constituyente ==

=== Finlandia ===
* {{FIN|bandera}} '''[[Finlandia]]'''
* {{ALA|bandera}} '''[[Islanan Åland]]'''
* {{FIN|bandera}} '''[[Finlandia]]'''

Documentonan oficial ta uza e terminonan ''landskap'' ([[Sueko|Sueco]]) y ''maakunta'' ([[Finlandes]]), cu ta nifica “[[provinsia]],” pa referí na Åland, mientras cu e otro “provincianan” ta wordo yama ''lääni'' na ''Finlandes'', cu ta nifica “region.” E forma largo di Åland ta Landskapet Åland (“provinsia di Åland”) na Sueco y Ahvenanmaan maakunta (“provinsia di e Islanan Åland”) na Finlandes.

=== Francia ===
E [[Fransia|Republica Frances]] ta consisti di tres pais constituyente:

* {{FRA|bandera}} '''[[Fransia|Francia]]'''
* [[File:Flag of New Caledonia.svg|25px|border]] New Caledonia New Caledonia;
* Bandera di Polinesia Frances Polinesia Frances.
Na Francia mes ta referi mas tanto na e dos pais constituyente aki como “pais den exterior”[1], mientras e gobierno Frances ta uza e termino “pais di ultramar” (no mester confundí cu paisnan di planificacion teritorial Frances).

Mirando su grado haltu di autonomia, Polinesia Franses ta wòrdu referí na dje komo un “pais di ultramar” pa artíkulo 1 di e Lei Orgániko di 27 di febrüari 2004, ku aktualmente ta goberná e status di e archipiélagonan di Pasífiko aki. E término “provinsia den eksterior”[nesesario pa sitashon] tambe tin bia ta wòrdu usá eroneamente, un término ousente den tekstonan regulatorio òf legislativo franses i polinesio. Sinembargo, ta parse for di e debatenan parlamentario cu a precedé e aprobacion di e ley aki cu e termino aki no tin balor hurídiko i ta puramente nominal. En berdad, legalmente, Polinesia Frances ta keda un colectividad den exterior goberná pa artíkulo 74 di e Constitucion. Conseho Constitucional, den su decicion no. 2004-490 DC di 12 di febrüari 2004, a confirma cu e designashon di “pais di ultramar” no tabatin “ningun efekto legal” (ku eksepshon di e status transitorio spesífiko otorgá na New Caledonia i reconocipa e Constitucion, cu ta organisa dos legislacion paralelo pero independiente, un di derecho comun, e otro di derecho di custumber pa loke ta trata e poder exclusivo di Estado den materia di maneho teritorial y ciudadania).

Na [[Frances]], tin biaha nos ta papia di un “nacion constitutivo”, pero na [[Francia]], e término “nacion” ta referi mas na e Republica cu na un grupo teritorial-kultural; e expresoion “pais constituyente” ta mas apropia e ora ey. “Pais constituyente” ta traduci miho [[idioma]]nan caminda e concepto huririco aki ta wordo uza realmente, manera na Reino Uni. Den caso di [[Polinesia Frances]],

=== Nueva Zelandia ===
E [[Nueva Zelandia|Reino di Nueva Zelandia]] ta consisti di tres pais constituyente:

* [[File:Flag of Cook Islands.svg|25px|border]] [[Islanan Cook]];
* [[File:Flag of Niue.svg|25px|border]] [[Niue]];
* {{NZL|bandera}} '''[[Nueva Zelandia]]'''
E Islanan Cook i Niue ta estadonan den asociacion liber cu Nueva Zelandia. Na ta goberna nan mes, pero ta keda 'de jure' bou di e soberania di e Korona di Nueva Zelandia.

=== Reino di Dinamarca ===
E [[Dinamarka|Reino di Dinamarca]] ta consisti di tres pais constituyente: 

* {{DNK|bandera}} '''[[Dinamarka|Dinamarca]]''' ta e pais mas grandi pa poblashon for di e tres paisnan di Reino. E ta comparti su nomber cu Reino pasobra e ta e unico parti original di dje. Su [[kapital|capital]], [[Kopenhagen]], ta situa aki y ta goberna directamente Dinamarca.
* {{GRL|bandera}} '''[[Grunlandia|Groenlandia]]''' ta esun mas grandi den tamaño di e tres pais constituyente. Su capital ta [[Nuuk]], y e ta situa riba e continente di [[Nort Amérika|Nort America]].
* {{FRO|bandera}} '''[[Islanan Faroe]]''' ta esun di mas chikito segun superficie. Su capital ta [[Tórshavn]].

Mescos cu Reino Hulandes e paisnan di Reino di Dinamarca ta altamente autonomo. Dinamarca ta retene podernan pa representacion internacional, husticia, politica monetario y defensa.

=== Reino Hulandes ===
[[Reino Hulandes]] ta consisti di cuater pais constituyente:
* {{NLD|bandera}} '''[[Hulanda]]''' ta e pais mas grandi den Reino pa tamaño y poblacion. E ta comparti su nomber cu Reino pasobra e ta e parti mas bieu y dominante. Su kapital ta [[Amsterdam]], pero mayoria edificio di gobierno ta na [[Den Haag]].
* {{CUW|bandera}} '''[[Kòrsou|Corsou]]''' ta e di dos mas grandi pa poblacion y ta un isla den caribe. Su capital ta [[Willemstad]] y idiomanan oficial ta ingles, hulandes y Papiamento.
* {{ABW|bandera}} '''[[Aruba]]''' ta e di tres mas grandi pa poblacion. Tambe e ta un isla di Karibe, i su kapital ta Oranjestad.
* [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px|border]] '''[[Sint Maarten]]''' ta esun di mas chikitu pa poblashon i tamaño. E ta situá riba mitar di e isla karibense di Saint Martin, e otro mitar ta un teritorio di Fransia. Esei ta nifica cu e frontera di Sint Maarten cu Fransia ta e unico frontera hulandes-franses. Su capital ta [[Philipsburg]].

E paisnan di Reino tur tin gradonan halto di [[autonomia]], cu Hulanda debido ta retene poder solamente pa defensa y relacionnan internacional. Reino Hulandes tin nacionalidad Hulandes. Te cu dia [[10 di òktober|10 di october]] [[2010]], Reino Hulandes tabatin 3 pais constituyente: Hulanda, Aruba y [[Antias Hulandes]]. Prome cu 1975, [[Sürnam|Surinam]] tabata forma parti di Reino Hulandes.

=== Reino Uni ===
* Reino Uni ta un pais soberano forma pa cuater pais konstituyente. Nan ta, den orden di tamaño, Inglatera, Eskosia, Wales y 
* {{NIR}} '''[[Nort Irlanda]]'''
Mientras cu tur cuater ta wordo referi na nan hopi biaha como pais, nan ta paisnan tecnicamente constituyente denter di un estado soberano, Reino Uni.[1] Tin biaha nan ta wordo referi na nan tambe como region, provinsia, nacion òf estado chikitu. Sinembargo, e títulonan ei ta problemátiko i sensitivo, partikularmente na Irlanda di Nort.

Even though Scotland, Wales and Northern Ireland have been given their own devolved assemblies, the British government still deals with most national matters and directly administers England.

* England '''[[Inglatera]]''' is the largest and most populous country of the United Kingdom. Unlike the other three, it does not have its own government and is directly administered by the British Parliament, which is mostly made up of English politicians. The capital of England, London, also serves as the UK capital. The British King also primarily lives in England. It united with Wales in 1277 and later united with Scotland in 1707 and Ireland in 1803.
* Scotland '''[[Escosia]]''' is the second largest and second most populous of the four countries. It has representation in the British Parliament and has also Scottish Parliament, located in the capital, Edinburgh. Scotland arguably has the most autonomy out of the four countries. As well as being part of the United Kingdom, Scotland has its own distinct culture and languages.
* Wales Wales is the third largest country by population and size and borders England. The Senedd is the devolved assembly which governs Wales and is in its capital, Cardiff. Like Scotland, Wales has kept its distinct culture and language in its institutions.
* '''[[Irlanda di Nort]]''' is the smallest country by area and population. It has been described by different sources as a country, region or province. Its capital is Belfast, which is the site of the Northern Ireland Assembly.

{{Appendix}}
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}&lt;/ref&gt; 

== Historia ==
Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.&lt;ref&gt;Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004&lt;/ref&gt; Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino.

E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}&lt;/ref&gt; Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin&lt;ref&gt;ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001&lt;/ref&gt; Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.&lt;ref&gt;Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;
Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''&quot;Antillenhuis&quot;''.&lt;ref name=&quot;lampe&quot;&gt;{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}&lt;/ref&gt; 

E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo &quot;Antillenhuis&quot;, tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado.

== Responsabilidatnan ==
Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=371&amp;lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao&lt;/ref&gt; E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta:

* Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.),
* Informashon i Relashonnan Públiko,
* Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.),
* Finansa,
* Asuntunan Sosial (S.Z.),
* Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo,
* Asuntunan Kultural (C.Z.),
* Registrashon i Archivo (R. en A.), i
* Asuntunan di Personal i Maneho Interno.
E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia.

* Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda
* Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda

* toezicht op de in Nederland studerende Antillianen&lt;ref&gt;Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316&lt;/ref&gt;
* sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland

== Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes ==
{{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}}
E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]]. 

Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal.

== Fin di Antias Hulandes i transishon ==
E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015.

Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes.

Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}&lt;/ref&gt;

== Mira tambe ==
* [[Arubahuis]]
* [[Kas di Kòrsou]]
* [[St. Maarten House]]

{{Appendix|2=
* {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]]
{{References}}
}}

[[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]]
-- 
* 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.&lt;ref&gt;Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w.

Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.),
Voorlichting en Public Relations,
Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.),
Financiën,
Sociale Zaken (S.Z.),
Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme,
Culturele Zaken (C.Z.),
Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en
Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer.
De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis.
---------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario.

== Historia ==
SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki.

Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special (&quot;Scol Dun’un Man&quot;) a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion.

Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di &quot;tres fase&quot; a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan.

Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan.

== Desaroyo residencial y innovashon ==
Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente.

Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia.

Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan.

Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas.

E porta actual
Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]

== SVGA ==
Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia.

=== historia ===
Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te
actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun
persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.&lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-----------------------
{{Databox}}
'''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.

E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu.

Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.

==Tipo di kooperashon==
E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda.

Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit).

Yudansa por ta:
* bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente
* multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2]

==Fuentenan di yudansa==
Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo.

==Yudansa ofisial pa desaroyo==
Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi.

{{Appendix}}

## Yudansa pa desaroyo

**Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.

E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**.

Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.

---

### Tipo di kooperashon

E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partner­ship**, i no riba dependencia of dominashon.

Kooperashon por tuma diferente forma:

* **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais.
* **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2]

---

### Fuentenan di yudansa

Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen.
---
### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)

**ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4]
---
### Notanan i referensianan

[^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int)

[^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org)

[^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org)

[^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac)
-------------------
== Faha di horcan ==
E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e
faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar.
Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato
efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba
Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm).

Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un
siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014.
E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008),
José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960)
i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso.

Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i
sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan.
Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un
organisashon di preparashon pa kalamidat.

Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento
Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St.
Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe
boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba).
-----------------
== Historia ==
Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal:
* '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]].
* '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]).

E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá.
Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial.

E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente.

Kultura i Herensia
E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial.

Kaida di e Imperio
E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano.

-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Petrus Albertus Kasteel 
| imagen        = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg
| sucesion      = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]]
| periodo fin   = [[1 di yüli]] [[1948]]
| monarkia      = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor     = [[Gielliam Wouters]]
| sucesor       = Leonard Antoon Hubert Peters
|fecha nacemento= 
|luga nacemento = 
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento = 
|pareha         = Marie Kasteel-Baltussen
|religion       = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]]
|yui            = 5
&lt;!-- Seccion di informacion profecional --&gt;
|ofishi         = gobernante, diplomátiko
|partido        = 
}}
'''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés.  E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes.

== Bida personal ==
Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia.

== Periodista i trahadón den ekshilio ==
Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen.

== Gobernador di Kòrsou i su dependensianan ==
Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948.

Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial.

== Karrera diplomátiko ==
Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na:

Chile (1948–1956)

Irlanda (1956–1966)

Israel (1966)

== Rekonesimentu ==
Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal:

Medal of Freedom with Silver Palm (Merka)

Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda)

Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano)

Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia)

== Fayesimentu ==
Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña.

== Referensianan ==
Wikipedia. Piet Kasteel.

Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003).

YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel.

Petrus Albertus &quot;Piet&quot; Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes.

------------------
'''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti'''

'''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un
version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma.
Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como
Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento.

== Indica y respeta e variante di Papiamento/u ==
Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa
indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of
Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan.

Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con
pa indica e variante di bo escogencia.

Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto &quot;color&quot; como &quot;colour&quot;; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti.

== Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia ==
Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i
desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di
Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor.
Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di
Wikipedia. Esaki ta inclui:
* E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639.
* Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version
nobo.
* E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di
interface via translatewiki.net).
* E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e
plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo.

Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba
Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites

== Contribui na un comunidad bilingual ==
No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di
Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada
variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui
construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den
islanan ABC y den mundu henter.

------------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Multiple image| total_width  = 340
| align        = center
| caption_align= center
| image2       = Bolletjes.jpg
| caption2     = Bolitanan den stoma di un mula
| image1       = Bird smuggler.jpg
| caption1     = Mula transportando parhanan
| image3       = Anus-patron (1205687).jpg
| caption3     = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal
| image4       = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg
| caption4     = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009)
}}
{{clear}}
{{Appendix}} 

[[Category:Sociedad]]
-----------------
== Shoco ==
De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí.

E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko.

Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”&lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona
| variante = a
| nomber = Nigel Maduro
| ofishi = activista
}}
'''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.&lt;ref&gt;https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)&lt;/ref&gt; 
activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di
Aruba National Trust, Nigel Maduro

Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.&lt;ref&gt;[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change  Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl&lt;/ref&gt;


{{Appendix}}
Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo.

Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria.

Trabao Profesional i Karrera
Aktivismo Ambiental i di Klima:

Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena.

Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel.

Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria:
Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena.

Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat.

Representashon Internashonal:
Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima.

Arte Multidisiplinario
A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta.

Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe.

{{Appendix}}
------------
== Cinema na Aruba ==
(Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants
in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to
enjoy the popular silent movies of the time.

American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their
piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am
Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.

In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.

The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater.
A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.&lt;ref&gt;“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. &lt;/ref&gt;

-------------------------
Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten
{{Databox}}
'''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso.

Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba

----------------------------------------
* gabinete di minoria


---------------------------------------
'''Hefe di estado''' ta

----------------------------
*gabinete (politica)
* izquierdista
* pais
* eleccion
---------------
-----------------------

== Miembro i elekshon ==
Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo. 

E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;18 new MEPs take their seats&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino  2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento.

Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009.

E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo.


{{Appendix}}

[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]


The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4]


en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá &quot;MEP&quot;. Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union. 

Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá &quot;MEP&quot;. Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union. 
Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete.
Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e &quot;Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo&quot; i e &quot;Partido di e Sosialistanan Oropeo&quot;. Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen.

E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento.

Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland.

== Reino Hulandes ==
In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019.

=== Karibe Hulandes ===
Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben.

De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen. 

Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde.


{{Appendix}}

[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]

----------------------------
* Muhe
* Constitucion
* Globalisashon
* Progaganda
* Cancion
----------------------------
'''Pedro Tirso Maria (Tirso) Sprockel''' (☆ [[28 di yanüari]] [[1916]] na [[Kòrsou]] - † [[23 di sèptèmber]] [[2007]] na Kòrsou) tabata un lingwista di [[Kòrsou]] i luchadó di resistensia na [[Hulanda]] durante di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]].

== Biografia ==
Tirso Sprockel a nasé dia 28 di yanüari 1916 na Kòrsou. E tabata yu di Isbelia Abbad i Jules Germaan Sprockel. E ta ruman di [[Gerald Sprockel|Cor Sprockel]] i sobrino di [[John Horris Sprockel]], ambos politiko. Na 1931, na edat di 15 aña, el a bai Hulanda pa sigui su estudio na [[Tilburg]]??. Na 1940 el a graduá pa MO-A [[ingles]].&lt;ref name=&quot;AD&quot;&gt;{{citeer web|url=http://www.norberthendrikse.nl/sprockel.pdf|titel=Tirso Sprockel als verzetsstrijder|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|auteur=Hendrikse, Solange|datum=2020-10-24|bezochtdatum=2024-04-25}}&lt;/ref&gt;
E guera na Hulanda ta strob'é pa bolbe su isla natal; na 1942 e ta kasa ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg i ta kuminsa un famia. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber. Na Hulanda su kas a bira un lugá di skondí pa pilotonan hudiu i aliá. Entre otro, den sus aktividatnan di resistensia el a traha huntu ku dos studiante [[Antias Hulandes|antiano]]: [[Boy Ecury]] i [[Delfincio Navarro]]. E kas tabata un eskala riba e ruta di huisio via [[Spaña]] pa [[Inglatera]].

Na 1945 Sprockel ta regresa Korsou i ta bira dosente na Thomas College. Despues di a okupá varios funshon Sprockel a fungi komo inspector di Enseñansa i finalmente a keda nombra direktor di e Departamento di Enseñansa di [[Antias Hulandes]].&lt;ref name=&quot;AD&quot;/&gt; 

E tabatin tambe lasonan estrecho ku diferente fundashon una e tabata forma parti i e direktiva; manera Federatie Antilliaanse Jeugdzorg (FAJ), Stichting Don Bosco, de Katholieke Verkennerij Nederlandse Antillen en de Stichting Culturele Samenwerking ([[Sticusa]]).

Sprockel tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber.


Papiamentu
Despues di guera, Sprockel a traha komo linguista pa e rekonosementu i estudio di Papiamento. El a publiká hopi buki i ta kofundadó di e dikshonario Papiamentu online. E tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G. M. Dudar (Tilburg, 11 di ougùstùs 1913 - Curaçao, 20 di yüli 1997).

Trabou di hóbennan
Na 1953 Sprockel a ko-fundá e Federashon di Cuido di Hubentut Antilliano i durante 35 aña el a okupá un funshon di direkshon. E federashon a enfoká riba e trabou di kas den e bario i partikularmente riba e padvinderij i explorashon.[1] 1] Tambe el a traha huntu ku su ruman muhé Aminta Da Costa Gomez-Sprockel pa hobennan ku discapacidat na Kòrsou. Na Kòrsou, na 1986, un sentro di formashon pa hóbennan ku retraso mental a wòrdu nombrá na su nòmber: e Sentro pa Formashon Laboral &quot;Tirso Sprockel&quot;.

== Honor ==
Durante su bida Sprockel a risibí varios kondekorashon: Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]] (1983), komander den Orden di St. Silvester[2] (1988) i e plata Vlaamse Gaai (1963),[3] e premio di mas haltu den e mundu di verkennerij. explorashon. Tambe Sprockel a wòrdu nombrá komo Doctor honoris causa na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] pa su dedikashon na [[Papiamentu]].

==Literatuur==
* Tirso Sprockel - ''De groei en bloei van het Curaçaose onderwijs in de 20e eeuw'', essay 1999

==Externe link==  	 
* [http://www.papiamentu.nl Mede door Sprockel opgezette site over het Papiamentu]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Sprockel, Tirso}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Papiamentista]]

*  Op zondag 6 oktober 1985 zal het sportveld van buurt- centrum Janwe, officieel worden omgedoopt in sportveld Tirso Sprockel. Het buurt- centrum wil op die wijze de heer Sprockel eren voor zijn jarenlange inzet voor metname de formatie van de Curacaose jeugd.
De heer Sprockel, die ruim dertig jaar op onderwijs- gebied actief was en ondermeer de functie vervulde van directeur van het departement van Onderwijs, alsmede van President Curator van de Universiteit van de Nederlandse Antillen, heeft zich volgens de leiding van het buurtcentrum Janwe altijd bijzonder ingezet voor de eugd op het eiland en bekleedde onderandere bestuurs- functies in sociale organisaties als de Verkenners, de Jeugd- centrale en de Federatie Antilliaanse Jeugdzorg. Reden waarom het buurtcentrum- bestuur de heer Sprockel. die momenteel als directeur van Cede Antiy as ten behoeve van particuliere instellingen bemiddelt terzake de financiering van sociaal- educatieve projecten, besloot op deze manier eer te bewijzen. Na afloop van een korte plechtigheid, zullen er die zondag om zeven uur savonds op het sportveld Tirso Sprockel basketball- en volleyball wedstrijden worden gehouden, die voor een ieder, met name jongeren, gratis toegankelijk zullen zijn.&lt;ref&gt;Sportveld Janwé krijgt nam ”Tirso Sprockel”. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 10-09-1985, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643391:mpeg21:p007&lt;/ref&gt;
* algemeen directeur van Sede Antia (Sentro pa Desaroyo di Antia) tot 1990
* president college curatoren UNA - 1979
* Commandeur in de Orde van St. Sylvester: hij was de eerste Curacaoenaar en de eerste Antilliaan die deze kerlijke erkenning kreeg in 1988.&lt;ref&gt;TIRSO SPROCKEL: NAMENS PROCESSIE AANVAARD Voor eerst Antilliaan onderscheiden met Sylvester orde Mgr. Ellis: met talenten door Sprockel gewoekerd. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 16-06-1988, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642163:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
--------------------
Te bewerken naar Papiaments:
* [[Lijst van scholen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]]
* [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]]
* [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]]
* '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]])
* '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]])
------------------------
== Preparacion Bandera di Aruba==
Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976;

A DICIDI:
-----------
== Gabinete Mercelina ==
Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag.

E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon.

[[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia.

[[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten.
---------------------
{{Databox}}
'''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]].

== Nomber ==
Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou.

== Konstelashon ==
Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan.

== Repartishon di asiento ==
Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba.

== Elekshon ==
Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13]

E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
!colspan=1 rowspan=2 style=&quot;color: gray&quot;|&amp;nbsp;Miembro
!colspan=4 style=&quot;color: gray&quot;|&amp;nbsp;Periodo parlamentario 1938-1942
|-
! rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;color: gray&quot;|&amp;nbsp;Repartishon
! style=&quot;color: gray&quot;|&amp;nbsp;Nòmber
! style=&quot;color: gray&quot;|&amp;nbsp;Partido
! style=&quot;color: gray&quot;|&amp;nbsp;Remarke
|-
| rowspan=&quot;10&quot; style=&quot;color: gray&quot;| Elegí
| rowspan=&quot;6&quot; |Curacao
| [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan=&quot;3&quot; |CKP ||
|-
| Ernesto Cecilio Martijn ||
|-
| Adolphe Desertine  ||
|-
| J. Capriles || rowspan=&quot;2&quot;|lijst Capriles-Rustige || 
|-
| J. Rustige  ||
|- 
| Willy Maal ||lijst Jonckheer-&lt;br/ &gt;Suarez-Maal ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| Aruba
| Jacobo Arends || rowspan=&quot;2&quot;|Katholieke partij Aruba ||
|-
| Jean M. de Cuba ||  
|-
| rowspan=&quot;1&quot;| Bonaire
| John de Jongh || CKP ||
|-
| rowspan=&quot;1&quot;| Bovenwinden
| W.R. Plantz ||  ||
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;color: gray&quot;| Benoemd
| rowspan=&quot;5&quot; |Curacao
| [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter
|-
| Isaac Capriles || ||
|-
| Salomon Alfred Senior || ||
|-
| Carel Nicolaas („Cai&quot;) Winkel* || || 
|-
| Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans. 
|-
|}
*) oudlid Koloniale Raad


{{Appendix}}
[[:Category:Karibe Hulandes]]
----------------------------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Infobox person 
| name          = Anouk Balentina
| image         = 
| caption       = 
| term          = 
| monarch       = 
| predecessor   = 
| birth_date    = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]]
| occupation    = hurista, activista y ambientalista
| party         = 
}}
'''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no. 

== Bida ==
Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].&lt;ref&gt;[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/  Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)&lt;/ref&gt; 

Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.&lt;ref&gt;http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457&lt;/ref&gt;
Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento
di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano
ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)&lt;/ref&gt; 
Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por
opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020


----------------------

https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/
https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf
* Template:Página Prinsipal Actual --&gt; rubrika &quot;Aktual&quot;&quot; riba pagina principal
* Template:Página Prinsipal Idioma dicho --&gt; rebrika &quot;Dicho&quot;
* Template:Página Prinsipal Articulo destaca
-------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&amp;identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}&lt;/ref&gt; Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.&lt;ref&gt;[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH&lt;/ref&gt;

HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].&lt;ref&gt;{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit  Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)&lt;/ref&gt; 

== Historia ==
Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.&lt;ref name=&quot;Ancho&quot;&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=56&amp;Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=56&amp;Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}&lt;/ref&gt; E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.&lt;ref name=&quot;Ancho&quot;/&gt; E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia.

Na 1920 e &quot;San Pedro de Verona&quot;, a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil &amp; Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.&lt;ref&gt;{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009&lt;/ref&gt;

Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.&lt;ref&gt;[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]&lt;/ref&gt; Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022.

== Servicionan ==
Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar. 

E hospital ta dispone di  tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.&lt;ref&gt;[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial&lt;/ref&gt;

Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba.

== Galeria ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital
Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital
Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B 
&lt;/gallery&gt;


---------------------
Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba

E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022.

Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia.

Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY.


-------------------

'''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan

== Historia ==
E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1]

E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes.

E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá.

== Contenido ===
E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan:

Tereno i unidat
* Derecho Fundamental
* Gobièrnu i e minister mandatario
E Estadonan
* Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente
* Lejislashon i gobernashon
* Hustisia, Ministerio Públiko i Polis
Disposishonnan final
Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal.

E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente:
* Capitulo I - Derecho Fundamental
* Capitulo II - Gobierno
* Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]]
* Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho
* Capitulo V - Legislacion y Gobernacion
* Capitulo VI - Husticia y poder hudicial
* Capitulo VII - Disposicion final
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}}
{{References}}
}}

[[:Category:Gobièrnu]]
[[:Category:Sint Maarten]]


== Mira tambe ==
* [[Antias Hulandes]]
* [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]]

----------------------------
zie encyclopedia NA/CUR
'''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di 

The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}}
{{References}}
}}

[[:Category:]]


---------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}}
{{References}}
}}

[[Category:Karibe Hulandes]]

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}}
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Antias Hulandes]]

--------------------

Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki)
---------------------
'''Aanmaken''':
* {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]]
* {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) -
* General:  [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]]
* nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito) 
* no.wik: Shete Boka nasjonalpark -
* en.wiki: Bandariba
'''Verbeteren/aanvullen''': 
* [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/)

== Curaçao ==
# December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}&lt;/ref&gt;

-----------
== Historia di ATA ==
Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante. 

Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo
caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau
a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante
temporada stabiel y durante temporada di desafio.&lt;ref&gt;https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba
Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt; 
* Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010?

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159849385|titulo=Spoken word}}
{{References}}
}}

[[:Category:Musika]]
------------------
* [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]]
* https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki
* https://translatewiki.net
{{NPOV language}}
{{Refimprove}}
{{stub}}
--------------------------
== Hooiberg ==
Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}&lt;/ref&gt;
De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken. 
Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero.

Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico.
---------------

'''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano.

NAME: Jay Bryant HAVISER Jr.
BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955
MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao)
CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao)
RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean.
 tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155
OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201
E-mail: jhaviser@hotmail.com
DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A.

Awards 
1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles)
2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands
2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd
2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio
2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten

------------------
'''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,&lt;ref&gt;De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.&lt;/ref&gt; geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.&lt;ref&gt;Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.&lt;/ref&gt; Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt; en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].&lt;ref&gt;{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}&lt;/ref&gt;

Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.&lt;ref&gt;[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl&lt;/ref&gt;

----------

== Aloe ==
Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru.
=== Islanan ABC ===
Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. &lt;ref&gt;Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)&lt;/ref&gt;Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd.

De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt.  De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.&lt;ref name=&quot;Aloe&quot;&gt;[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&amp;task=view&amp;id=46&amp;Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba&lt;/ref&gt;
De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten.
De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.&lt;ref name=&quot;Aloe&quot;/&gt;

Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi.

aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee
aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan).

Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen. 

==== Uzo ====
Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.&lt;ref&gt;Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010&lt;/ref&gt; Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan. 

{{Appendix}}
--------------------
'''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}&lt;/ref&gt;), tambe konosí komo ''King of the Slots''&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}&lt;/ref&gt;, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal.

{{Appendix}}
----
'''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}&lt;/ref&gt;), ookwel bekend als “King of the Slots”,&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}&lt;/ref&gt; is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

== Levensloop ==
Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}&lt;/ref&gt; en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}&lt;/ref&gt; Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}&lt;/ref&gt;

Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}&lt;/ref&gt; De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}&lt;/ref&gt;

Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}&lt;/ref&gt; Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}&lt;/ref&gt; Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&amp;text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}&lt;/ref&gt; en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&amp;text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}&lt;/ref&gt;

In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}&lt;/ref&gt;

== Persoonlijk ==
Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}&lt;/ref&gt; Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== Referenties ==
{{References}}


{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}}
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Korsou]]</text>
      <sha1>kgjkfxu8b79tu3q3ux1stiv134ochpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1921</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7914</id>
    <revision>
      <id>189067</id>
      <parentid>139075</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>Amado Romer</comment>
      <origin>189067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1621" sha1="tkupjbbi5tsejjnqiyr5vxi58i67yqs" xml:space="preserve">{{Aña}}
'''1921''' ta un aña komun ku a kuminsa riba un djasabra riba e [[kalènder gregoriano]]. [[Pasku di Resurekshon|Pasku Grandi]] a kai riba dia [[28 di mart]].

== A sosodé ==
'''Yanüari'''

'''Febrüari'''

'''Mart'''
* [[4 di mart|4]] - E polítiko republikano [[Warren G. Harding]] ta tuma mando komo [[presidente]] de [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]].

'''Aprel'''

'''Mei'''
* [[23 di mei|23]] - Na Kòrsou a funda [[Federashon Futbòl Kòrsou|Curaçaosche Voetbal Bond]] (CVB), e bònt di futbòl di [[Kòrsou i Dependensianan]].

'''Yüni'''

'''Yüli'''
* [[28 di yüli|28]] - Ta selebrá na [[Peru]] e sentenario di su [[independensia]] na 1821.
* [[29 di yüli|29]] - Na [[Alemania]] [[Adolf Hitler]] ta bira el líder di e Partido Nashonal-Sosialista di Obrero aleman.

'''Ougùstùs'''
 
'''Sèptèmber'''

'''Oktober'''

'''Novèmber'''

'''Desèmber'''

== A nase ==
'''Yanüari'''

'''Febrüari'''

'''Mart'''

'''Aprel'''

'''Mei'''

'''Yüni'''

'''Yüli'''
* [[6 di yüli|6]] - [[Nancy Reagan]] († 2016), promé dama di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]].

'''Ougùstùs'''
* [[18 di ougùstùs|18]] - [[Amador Nita]] († 1970), lider sindikal yu di Kòrsou, aktivista polítiko, eskritor i polítiko. 

'''Sèptèmber'''

'''Oktober'''

'''Novèmber'''

'''Desèmber'''
* [[5 di desèmber|5]] - [[Amado Römer]] († 2010), saserdote i aktivista sosial di [[Kòrsou]].

== A fayesé ==
'''Yanüari'''

'''Febrüari'''

'''Mart'''

'''Aprel'''

'''Mei'''

'''Yüni'''

'''Yüli'''

'''Ougùstùs'''

'''Sèptèmber'''

'''Oktober'''

'''Novèmber'''

'''Desèmber'''

[[Category:Aña]]</text>
      <sha1>tkupjbbi5tsejjnqiyr5vxi58i67yqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>17 di aprel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7957</id>
    <revision>
      <id>189068</id>
      <parentid>138805</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>Amado Romer</comment>
      <origin>189068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="843" sha1="9yeaypfcnajxwzra6dsj1uungjbhpb5" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Balki calendario mensual sin siman|4}}
'''17 di aprel''' ta e di 107 [[dia]] di aña (108 den un [[schrikkeljaar]]) riba e [[kalènder gregoriano]]. Ta resta 258 dia pa sera e aña.

== A sosodé ==

== A nase ==

== A fayesé ==
* [[1954]] - [[Nilda Pinto]] (35), eskritor [[Kòrsou|kurasoleño]].
* [[2010]] - [[Amado Römer]] (88), saserdote i aktivista sosial di [[Kòrsou]].
* [[2014]] - [[Gabriel García Márquez]] (87), eskritor, editor i periodista [[colombia]]no.

== A selebrá/konmemorá ==
* Pasku grandi na [[1588]], [[1650]], [[1661]], [[1672]], [[1718]], [[1729]], [[1740]], [[1808]], [[1870]], [[1881]], [[1892]], [[1927]], [[1938]], [[1949]], [[1960]], [[2022]], [[2033]], [[2044]].

== Mira tambe ==
* [[16 di aprel]]
* [[18 di aprel]]
* [[17 di mart]]
* [[17 di mei]]

[[Category:Fecha]]
[[Category:Aprel]]</text>
      <sha1>9yeaypfcnajxwzra6dsj1uungjbhpb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuario:Caribiana/Sandbox/Religion</title>
    <ns>2</ns>
    <id>8178</id>
    <revision>
      <id>188976</id>
      <parentid>188975</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75781" sha1="9bz0axckcy1r34oh6bdo10pdzfb2hp5" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou.

Komo un mucha hòmber di diesun aña, el a sintié yamá pa e saserdosio i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. El a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur un nomber di karino??

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose
pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is
overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties
waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die
vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een
plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van
hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet
minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van
Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de
herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een
triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een
voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het
verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>9bz0axckcy1r34oh6bdo10pdzfb2hp5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188977</id>
      <parentid>188976</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75869" sha1="kucusa5026z2l6bfjrr7nc05tl2ckax" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou.

Komo un mucha hòmber di diesun aña, el a sintié yamá pa e saserdosio i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a sigui su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur un nomber di karino??

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose
pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is
overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties
waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die
vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een
plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van
hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet
minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van
Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de
herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een
triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een
voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het
verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>kucusa5026z2l6bfjrr7nc05tl2ckax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188981</id>
      <parentid>188977</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77819" sha1="or3455m1nztpbbdvc0qxamcbuywzcya" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote katóliko romano di òrden dominikano i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den un famia di shete yu den IJzerstraat na Otrobanda. For di diesun aña, el a sintié yamá pa bira saserdote i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; 

El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur un nomber di karino??

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose
pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is
overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties
waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die
vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een
plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van
hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet
minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van
Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de
herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een
triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een
voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het
verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>or3455m1nztpbbdvc0qxamcbuywzcya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188986</id>
      <parentid>188981</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77795" sha1="crmhyv0fyqy8uehzd1ndrm47o8j6pdj" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote Yu di Kòrsou i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den un famia di shete yu den IJzerstraat na Otrobanda. For di diesun aña, el a sintié yamá pa bira saserdote i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; 

El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e prome antiano pa optene e titulo aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur un nomber di karino??

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose
pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is
overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties
waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die
vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een
plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van
hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet
minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van
Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de
herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een
triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een
voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het
verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>crmhyv0fyqy8uehzd1ndrm47o8j6pdj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188987</id>
      <parentid>188986</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77794" sha1="0b7c09y3fu5e529pjzuku5lvfj2dyie" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote Yu di Kòrsou i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. Huntu ku su seis ruman el a lanta den IJzerstraat na Otrobanda. For di diesun aña, el a sintié yamá pa bira saserdote i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; 

El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé antiano pa optené e grado aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur un nomber di karino??

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose
pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is
overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties
waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die
vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een
plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van
hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet
minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van
Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de
herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een
triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een
voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het
verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>0b7c09y3fu5e529pjzuku5lvfj2dyie</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188988</id>
      <parentid>188987</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78035" sha1="g73lpxbb3ittmm11w35ppsajw9icmgh" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote Yu di Kòrsou i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. Huntu ku su seis ruman el a lanta den IJzerstraat na Otrobanda. For di diesun aña, el a sintié yamá pa bira saserdote i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; 

El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé antiano pa optené e grado aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur un nomber di karino?? bleef de eretitel in het spraakgebruik hangen vanwege zijn impact. 

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose
pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is
overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties
waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die
vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een
plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van
hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet
minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van
Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de
herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een
triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een
voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het
verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>g73lpxbb3ittmm11w35ppsajw9icmgh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188989</id>
      <parentid>188988</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78214" sha1="11sih5cp2kgyjixv21s8t613by1gfyp" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote Yu di Kòrsou i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. Huntu ku su seis ruman el a lanta den IJzerstraat na Otrobanda. For di diesun aña, el a sintié yamá pa bira saserdote i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; 

El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé antiano pa optené e grado aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur un nomber di karino?? bleef de eretitel in het spraakgebruik hangen vanwege zijn impact. 

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña. .&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hooewaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose
pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 is
overleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties
waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die
vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een
plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van
hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet
minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van
Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de
herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een
triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een
voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het
verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>11sih5cp2kgyjixv21s8t613by1gfyp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188990</id>
      <parentid>188989</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78255" sha1="hz4rlrl852cpgm0xv4tcfke8ckyxh9c" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote Yu di Kòrsou i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. Huntu ku su seis ruman el a lanta den IJzerstraat na Otrobanda. For di diesun aña, el a sintié yamá pa bira saserdote i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; 

El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé antiano pa optené e grado aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur un nomber di karino?? bleef de eretitel in het spraakgebruik hangen vanwege zijn impact. 

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>hz4rlrl852cpgm0xv4tcfke8ckyxh9c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188991</id>
      <parentid>188990</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78255" sha1="fk36l5zo5a7q1zm3onlz4qm6mvoc3ke" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote yu di Kòrsou i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. Huntu ku su seis ruman el a lanta den IJzerstraat na Otrobanda. For di diesun aña, el a sintié yamá pa bira saserdote i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; 

El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé antiano pa optené e grado aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur un nomber di karino?? bleef de eretitel in het spraakgebruik hangen vanwege zijn impact. 

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>fk36l5zo5a7q1zm3onlz4qm6mvoc3ke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188992</id>
      <parentid>188991</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:18:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78244" sha1="abtmffew3jqj9rwxqzxkv44753divgh" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote yu di Kòrsou i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. Huntu ku su seis ruman el a lanta den IJzerstraat na Otrobanda. For di diesun aña, el a sintié yamá pa bira saserdote i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; 

El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé antiano pa optené e grado aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur bleef als een soort eretitel in het spraakgebruik hangen vanwege zijn impact. 

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>abtmffew3jqj9rwxqzxkv44753divgh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188993</id>
      <parentid>188992</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78230" sha1="sgyic4dc3eus7o8kdwo7pn4thbuss9d" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase na 5 di desember 1921 komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. Huntu ku su seis ruman el a lanta den IJzerstraat na Otrobanda. For di diesun aña, el a sintié yamá pa bira saserdote i tabata puntra su mes dikon solamente hòmbernan blond ku wowo blou tabata saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; 

El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i posteriormente na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, Hulanda. Despues, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i mas despues na [[Roma]], unda na 1949 el a risibí un doktorado den teologia na Pontificia Università Gregoriana ku e disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé antiano pa optené e grado aki na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur bleef als een soort eretitel in het spraakgebruik hangen vanwege zijn impact. 

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>sgyic4dc3eus7o8kdwo7pn4thbuss9d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188994</id>
      <parentid>188993</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:39:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78313" sha1="secs7gc50v2163w3t0s1bwn5goe96rt" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase komo yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; El tabata e promé antiano ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote riba 29 di yüni 1946 dor di mons. Petrus Innocentius Verriet den misa di Santa Anna na Otrobanda.&lt;ref name=&quot;Marcha2011&quot; /&gt;


-------------
Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur bleef als een soort eretitel in het spraakgebruik hangen vanwege zijn impact. 

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>secs7gc50v2163w3t0s1bwn5goe96rt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188995</id>
      <parentid>188994</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:39:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78308" sha1="9nbepjkmkp0l8capu93vrwq7ny5tve9" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; El tabata e promé antiano ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote riba 29 di yüni 1946 dor di mons. Petrus Innocentius Verriet den misa di Santa Anna na Otrobanda.&lt;ref name=&quot;Marcha2011&quot; /&gt;


-------------
Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur bleef als een soort eretitel in het spraakgebruik hangen vanwege zijn impact. 

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>9nbepjkmkp0l8capu93vrwq7ny5tve9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188996</id>
      <parentid>188995</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78148" sha1="hfqnk9o97i3hq87qx0vvdlfj3i7w4dw" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, el a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Anna. Komienso di añanan 1950 el a traha temporariamente na Aruba i despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

monseigneur bleef als een soort eretitel in het spraakgebruik hangen vanwege zijn impact. 

Amado Römer a fayesé, despues di un malesa kòrtiko, dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>hfqnk9o97i3hq87qx0vvdlfj3i7w4dw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188998</id>
      <parentid>188996</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78195" sha1="nq5r6mwnc52b53sbt7f30m1kcz683yb" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>nq5r6mwnc52b53sbt7f30m1kcz683yb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189000</id>
      <parentid>188998</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:13:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Trabou sosial */</comment>
      <origin>189000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79542" sha1="a4wzgt74sieii3cemygkfg5m21jowas" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (vakbond di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curacaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), un instituo pa enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;


-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1996 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>a4wzgt74sieii3cemygkfg5m21jowas</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189002</id>
      <parentid>189000</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Trabou sosial */</comment>
      <origin>189002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79541" sha1="48000savo09lgkmwgi8b01p365165y2" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;


-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyendo gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>48000savo09lgkmwgi8b01p365165y2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189003</id>
      <parentid>189002</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80837" sha1="1u96y0rm1i97p79ku2zs8g86tljuf5h" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal.

Su estilo directo i kritiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. El a sigui aktivo den bida públiko te na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento relijioso i konmemorashonnan históriko.

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos previligiá.

== Distinshon i homenahe ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente honor:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di Universiteit van de Nederlandse Antillen (2008)  

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer'''. Na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg. Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wordu otorga un ''Liber amicorum''. Un grupo di skouting na Kòrsou ta yama '''Grupo Pader Amado Römer'''.


-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>1u96y0rm1i97p79ku2zs8g86tljuf5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189004</id>
      <parentid>189003</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81496" sha1="eaqq6rbeimytz4wxp2sfu34rh30uxu7" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. El a sigui aktivo den bida públiko te na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento relijioso i konmemorashonnan históriko.

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos previligiá.

== Distinshon i homenahe ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente honor:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di Universiteit van de Nederlandse Antillen (2008)  

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''. Na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt; Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wordu otorga un ''Liber amicorum''. Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>eaqq6rbeimytz4wxp2sfu34rh30uxu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189005</id>
      <parentid>189004</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81378" sha1="m6g6ps6u5360mw7dl8qibvmdt25pumg" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i homenahe ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente honor:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''. Na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt; Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wordu otorga un ''Liber amicorum''. Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>m6g6ps6u5360mw7dl8qibvmdt25pumg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189009</id>
      <parentid>189005</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81626" sha1="imiy371rlqeyk10k23t3d99reu69gup" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i homenahe ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* &quot;doctor honoris causa&quot; di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu otorgá un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>imiy371rlqeyk10k23t3d99reu69gup</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189010</id>
      <parentid>189009</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Distinshon i homenahe */</comment>
      <origin>189010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81623" sha1="7creunt3wbamkf3iws20zppo419tikl" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* &quot;doctor honoris causa&quot; di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu otorgá un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>7creunt3wbamkf3iws20zppo419tikl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189011</id>
      <parentid>189010</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81625" sha1="ojgyy7uvf9zycvbfnsrmq75ofe0ss6a" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = Katóliko
|pais              = 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* &quot;doctor honoris causa&quot; di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>ojgyy7uvf9zycvbfnsrmq75ofe0ss6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189013</id>
      <parentid>189011</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81660" sha1="ajos54b55156a835ar1yoz37694sc0x" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
|religion          = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
|pais              = {{CUW}}
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* &quot;doctor honoris causa&quot; di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>ajos54b55156a835ar1yoz37694sc0x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189014</id>
      <parentid>189013</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81840" sha1="d1fjf14amtspjw42fzrxxro9yhnwzkz" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox persona| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
| alma mater = Pontificia Università Gregoriana
| ofishi     = religioso, aktivista sosial
| religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
| orden      = 
| consagrado = [[29 di yüni]] [[1946]]
| mama       = 
| tata       =
| ruman      = 6 

|religion          =}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* &quot;doctor honoris causa&quot; di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>d1fjf14amtspjw42fzrxxro9yhnwzkz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189015</id>
      <parentid>189014</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81886" sha1="ra3nlxim51gif6n79n3r6d4dy9uckyd" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox persona| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
| alma mater = Pontificia Università Gregoriana
| ofishi     = religioso, aktivista sosial
| religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
| orden      = 
| consagrado = [[29 di yüni]] [[1946]]
| mama       = Elena Antonia Chapman Arredondo
| tata       = [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]]
| ruman      = 6 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* &quot;doctor honoris causa&quot; di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>ra3nlxim51gif6n79n3r6d4dy9uckyd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189016</id>
      <parentid>189015</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81886" sha1="ldwo1z2dpqgokocoh3wepcfjegexs68" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox persona| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
| alma mater = Pontificia Università Gregoriana
| ofishi     = religioso, aktivista sosial
| religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
| orden      = 
| consagrado = [[29 di yüni]] [[1946]]
| mama       = Elena Antonia Chapman Arredondo
| tata       = [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]]
| ruman      = 6 
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* &quot;Doctor honoris causa&quot; di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>ldwo1z2dpqgokocoh3wepcfjegexs68</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189018</id>
      <parentid>189016</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82051" sha1="ani1oni47lqptyc7wout3pfhiup4u7w" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox persona| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
| alma mater = Pontificia Università Gregoriana
| ofishi     = religioso, aktivista sosial
| religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
| orden      = 
| consagrado = [[29 di yüni]] [[1946]]
| mama       = Elena Antonia Chapman Arredondo
| tata       = [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]]
| ruman      = 6 
| distincion = [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] &lt;small&gt;(2004)&lt;/small&gt;,&lt;br&gt; ''doctor honoris causa'' di [[University of Curaçao]] &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* ''Doctor Honoris Causa'' di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>ani1oni47lqptyc7wout3pfhiup4u7w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189043</id>
      <parentid>189018</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:46:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86293" sha1="is3vckm9kduzu08d5uum9sc8nj2d5kz" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox persona| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
| alma mater = Pontificia Università Gregoriana
| ofishi     = religioso, aktivista sosial
| religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
| orden      = 
| consagrado = [[29 di yüni]] [[1946]]
| mama       = Elena Antonia Chapman Arredondo
| tata       = [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]]
| ruman      = 6 
| distincion = [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] &lt;small&gt;(2004)&lt;/small&gt;,&lt;br&gt; ''doctor honoris causa'' di [[University of Curaçao]] &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
}}
'''Reginaldus Henricus Nooyen''' a nase den un pueblo yamá Bakel, Noord Brabant, pegá ku Eindhoven. Na Bakel el a lanta komo mucha. For di Bakel el a bai studia na Nijmegen i Zwolle. Tabata na Nijmegen ku finalmente el a keda ordená komo pastor dia 26 di yüli 1944.

== Biografia ==
Nooyen a nase for di un famia bon katóliko, un famia konsistiendo di 8 yu. Pastor Nooyen for di mucha, tempu ku e tabata sirbi misa, huntu ku un amigu, tabatin interes òf vokashon pa bira pastor. Kombersando ku otro nan a bin pensa pa bai un seminario di un otro sosiedat di klero ku esun den kua el a drenta finalmente.&lt;ref&gt;https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-009491/mode/1up?q=krus+di+merito Reginaldus Henricus Nooyen], BNA&lt;/ref&gt;

Tabata e Sosiedat di Hesus, ku tabatin un seminario na Hellmond. Nan a bai e seminario chikitu aki tambe, kaminda nan a keda dos aña. Nooyen a disidí despues di e dos aña ei pa kambia di kongregashon. Finalmente el a drenta e Órden di Padernan San Dominico, Padernan Dominikano, ku su kolegio na Nijmegen.

Despues ku el a keda ordená komo pastor na 1944, Nooyen a traha solamente dos aña komo pastor na Hulanda. El a haña enkargo e ora pa bini traha na Antia Hulandes. Semper e tabatin den su kabes pa bai traha den mishon. Nèt despues di Segundo Guera Mundial, na 1947, Pastor Nooyen ta yega Kòrsou pa promé bia. Huntu kuné a bini na bordo di e barku “Johan de Wit”, un barku blanku grandi, tambe pastornan Fick, Annink i Lensen.

E promé parokia na unda Nooyen a bai tabata Pietermaai, kaminda el a keda dos luna, huntu ku e otro pastornan, pa aklamatisá haña instrukshonnan den kustumber i kultura di Kòrsou, tambe e promé lèsnan den idioma papiamentu. Despues el a bai parokia di Santa Rosa, na unda el a keda dos aña. Seguidamente Pastor Nooyen a bai traha dos aña na parokia di Groot Kwartier, pa bolbe Santa Rosa pa dos aña.

Despues di un fakansi na Hulanda, Pastor Nooyen a keda stashoná na Boneiru, parokia di Coromoto na Antriol, nèt den e tempu ku e parokia aki tabata birando realidat na aña 1955. For di Boneiru Pastor Nooyen a bai traha na parokia di Noord, Aruba, na unda el a keda te na aña 1966, kaminda el a keda seis aña.


{{Appendix}}
-------
Nooyen, Reginaldus Henricus (Pastoor Nooyen)

Bibliografia di Nooyen konserniendo Kòrsou

Angel Obia — Un Jongewachter di Kòrsou (1951)

Tot Memorie - Bartolomeus Senior en Bartolomeus Senior Junior

Van Bellefaas Martis tot Angel Obia : Een geschiedenis van Santa Rosa / door R.H. Nooyen. - Curaçao : [s.n.], 1970. - 79 p. : ill. ; 25 cm

Het volk van de grote Manaure : De Indianen op de Gigantes-eilanden / door R.H. Nooyen. - Curaçao : [s.n.], 1979. - 176 p. : ill. ; 21 cm.

De Slavenparochie van Curacao rond het jaar 1750 : een demografie van het katholieke volksdeel / R.H. Nooijen. - Curaçao : AAINA, 1995. - 126 p. ; 26 cm Isla de los Santos : Honderd jaar Paters Dominicanen op de Nederlandse Antillen :

1870 - 11 juli - 1970 / samengest. door R.H. Nooyen en J. van der Lee.

Historia Demográfiko di algun plantashi di Kòrsou (manuskrito) * Fransesnan den siglo 18 i 19 na Kòrsou (manuskrito) **

* E manuskrito aki ta serka Kas di Kultura di Kòrsou relashoná ku plannan pa publikashon.

** E manuskrito aki ta serka Prins Bernhardfonds Kòrsou relashoná ku plannan pa publikashon.

E bukinan publiká ta den kolekshonnan di tantu na Biblioteka di Kòrsou, Biblioteka Mongui Maduro komo Archivo Nashonal komo prueba di e trabou ku Nooyen a hasi.

NOTA ADISHONAL.

Na luna di ougústús 2008 Pastor Nooyen, debí na su edat ya haltu, ta bai bandoná Antia Hulandes den forma definitivo. E lo no regresá mas, di manera ku esaki ta e úniko i último oportunidat ku por dun’é Krus di Mérito. Lo no tin nada mas bunita ku, serando e kapítulo di su bida i trabou riba e islanan aki, presentá Pastor Nooyen e rekonosimentu aki pa e trabou balioso ku el a hasi pa Kòrsou, investigando i registrando tópikonan hopi importante den historia di Kórsou.

Pastor Nooyen, pa trabounan similar, riba base kompletamente boluntario, a keda rekonosé den pasado na Boneiru komo *Siudadano di Honor”. Ademas el a yega di haña un kondekorashon real.

Boi Antoin Mei 2008


------------------
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* ''Doctor Honoris Causa'' di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>is3vckm9kduzu08d5uum9sc8nj2d5kz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189044</id>
      <parentid>189043</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90259" sha1="lef3ea5aj5qugv387qkvjj4kp30tcj5" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox persona| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
| alma mater = Pontificia Università Gregoriana
| ofishi     = religioso, aktivista sosial
| religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
| orden      = 
| consagrado = [[29 di yüni]] [[1946]]
| mama       = Elena Antonia Chapman Arredondo
| tata       = [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]]
| ruman      = 6 
| distincion = [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] &lt;small&gt;(2004)&lt;/small&gt;,&lt;br&gt; ''doctor honoris causa'' di [[University of Curaçao]] &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
}}
'''Reginaldus Henricus Nooyen''' a nase den un pueblo yamá Bakel, Noord Brabant, pegá ku Eindhoven. Na Bakel el a lanta komo mucha. For di Bakel el a bai studia na Nijmegen i Zwolle. Tabata na Nijmegen ku finalmente el a keda ordená komo pastor dia 26 di yüli 1944.

== Biografia ==
Nooyen a nase for di un famia bon katóliko, un famia konsistiendo di 8 yu. Pastor Nooyen for di mucha, tempu ku e tabata sirbi misa, huntu ku un amigu, tabatin interes òf vokashon pa bira pastor. Kombersando ku otro nan a bin pensa pa bai un seminario di un otro sosiedat di klero ku esun den kua el a drenta finalmente.&lt;ref&gt;https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-009491/mode/1up?q=krus+di+merito Reginaldus Henricus Nooyen], BNA&lt;/ref&gt;

Tabata e Sosiedat di Hesus, ku tabatin un seminario na Hellmond. Nan a bai e seminario chikitu aki tambe, kaminda nan a keda dos aña. Nooyen a disidí despues di e dos aña ei pa kambia di kongregashon. Finalmente el a drenta e Órden di Padernan San Dominico, Padernan Dominikano, ku su kolegio na Nijmegen.

Despues ku el a keda ordená komo pastor na 1944, Nooyen a traha solamente dos aña komo pastor na Hulanda. El a haña enkargo e ora pa bini traha na Antia Hulandes. Semper e tabatin den su kabes pa bai traha den mishon. Nèt despues di Segundo Guera Mundial, na 1947, Pastor Nooyen ta yega Kòrsou pa promé bia. Huntu kuné a bini na bordo di e barku “Johan de Wit”, un barku blanku grandi, tambe pastornan Fick, Annink i Lensen.

E promé parokia na unda Nooyen a bai tabata Pietermaai, kaminda el a keda dos luna, huntu ku e otro pastornan, pa aklamatisá haña instrukshonnan den kustumber i kultura di Kòrsou, tambe e promé lèsnan den idioma papiamentu. Despues el a bai parokia di Santa Rosa, na unda el a keda dos aña. Seguidamente Pastor Nooyen a bai traha dos aña na parokia di Groot Kwartier, pa bolbe Santa Rosa pa dos aña.

Despues di un fakansi na Hulanda, Pastor Nooyen a keda stashoná na Boneiru, parokia di Coromoto na Antriol, nèt den e tempu ku e parokia aki tabata birando realidat na aña 1955. For di Boneiru Pastor Nooyen a bai traha na parokia di Noord, Aruba, na unda el a keda te na aña 1966, kaminda el a keda seis aña.

Despues di Aruba el a traha kòrtiku den diferente parokia na Kòrsou, manera na entre otro Brievengat, Santa Rosa, Jandoret, Janwe i Steenrijk. For di Steenrijk ela regresá Boneiru na prinsipio di aña 1980.

Pastor Nooyen a hasi un trabou enorme den registrashon di historia di e islanan di Antia Hulandes.

Banda di su trabou religioso, Pastor Nooyen a bira konosí na Aruba, Kòrsou i Boneiru komo investigadó di historia, arkeólogo i eskritor. E promé buki ku Pastor Nooyen a skirbi tabata na aña 1951, no muchu tempu despues ku el a yega Kòrsou. El a skirbi e manuskrito originalmente na hulandes i J. Kroon a tradusí esaki p’e. Título di e buki aki ta: ANGEL OBIA — Un Jonge Wachter di Kòrsou.

Pastor Nooyen tabata trahando komo pastor na parokia di Santa Rosa na momentu ku Angel Obia, un hóben ku tabata den Jonge Wacht, a fayesé. El a eksperensiá e bida ehemplar di e hóben aki hopi djaserka i a keda bou di impreshon di esaki. Despues di e morto di Angel Obia, Pastor Nooyen a papia ku famianan di e hóben i otro personanan ku a konos’é djaserka i ku e informashon aki el a produsí su promé buki, konsistiendo di 60 página, rekonstruyendo e bida di Angel Obia.

Despues di Kòrsou, Pastor Nooyen a bai traha na Boneiru, kaminda el a investigá historia di e isla aki, spesialmente pa loke ta trata e Indjannan. El a hasi algun trabou di arkeologia, a papia ku hende grandinan, a studia dokumento, pa a publiká un otro buki na aña 1959: CORNELIS MARTEN I CIEN AÑA DI BONEIRU. Ta trata di un buki den kua ta trata deskubrimentu di Boneiru, e Indjannan ku a biba riba e isla, e sitionan na unda nan a bida, algu di tempu di sklabitut, orígen di famianan boneriano i komo tema sentral un biografia di Cornelis Marten, alias Papa Cornes.

Pastor Nooyen a sigui ku su investigashonnan na Aruba, kaminda el a traha komo pastor na Noord. Na Aruba el a publiká dos buki: Historia di Alto Vista na 1962 i Millefiori di Aruba na 1965. Dos buki importante pa e isla Aruba. Ademas el a skirbi e seri “Aruba Nostra” den e korant Amigoe den e periodo di 1966 pa 1967.

Bèk na Kòrsou Pastor Nooyen a publiká diferente otro buki. Por menshoná aki entre otro “Van Bellefaas Martis tot Angel Obia”, ku ta kontené un historia di Santa Rosa. Tambe tin e buki “Tot Memorie’, ku ta krónika di dos kòster di parokia Santa Ana na Kòrsou, Bartholomeus Senior i su yu Bartholomeus Senior Junior.

Mas aleu por menshoná e buki “Isla de Los Santos” na 1970, ku ta bai tokante e mishon di Padernan Dominikano riba e islanan antiano. Un otro buki importante ta “Het Volk van de Grote Manaure” i tambe “De Slavenparochie Curacao rond het jaar 1750”, ku ta bai tokante respektivamente e Indjan i katibunan di Kòrsou.

Den e korant La Union Nooyen a skirbi den añanan setenta un seri históriko titulá “Fransesnan den siglo 18 i 19 na Kòrsou’. Tambe el a skirbi den e periodo ei un seri titulá “Historia Demográfiko di Algun Plantashi di Kórsou”. E manuskritonan aki Pei i Kas di Kultura ta hasiendo e trámitenan publiká nan.

Ta bon pa bisa ku un parti grandi di e investigashonnan ku Pastor Nooyen a hasi ta basá riba konsulta di bukinan di boutismo, matrimonio i fayesimentu di Iglesia Katóliko ku tabata wardá den archivo di Obispado di Willemstad. E archivo aki a bai perdí den e disturbionan di 30 di mei 1969 debí na kandela na e kas di Obispu. Esaki ta hasi e investigashonnan ku Nooyen a realisá aun mas importante i balioso pa Kòrsou.

Banda di e archivonan di Iglesia Katóliko, Nooyen a praktiká arkeologia tantu na Kòrsou, komo Aruba i Boneiru. Den e buki “Het Volk van de Grote Manaure” e ta deskribí vários sitio na unda Indjanan a biba, basá riba investigashonnan ku el a hasi. Artefaktonan ku el a deskubrí el a pone na disposishon di AAINA den pasado.


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Nooyen, Reginaldus}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]
-------
Nooyen, Reginaldus Henricus (Pastoor Nooyen)

Bibliografia di Nooyen konserniendo Kòrsou

Angel Obia — Un Jongewachter di Kòrsou (1951)

Tot Memorie - Bartolomeus Senior en Bartolomeus Senior Junior

Van Bellefaas Martis tot Angel Obia : Een geschiedenis van Santa Rosa / door R.H. Nooyen. - Curaçao : [s.n.], 1970. - 79 p. : ill. ; 25 cm

Het volk van de grote Manaure : De Indianen op de Gigantes-eilanden / door R.H. Nooyen. - Curaçao : [s.n.], 1979. - 176 p. : ill. ; 21 cm.

De Slavenparochie van Curacao rond het jaar 1750 : een demografie van het katholieke volksdeel / R.H. Nooijen. - Curaçao : AAINA, 1995. - 126 p. ; 26 cm Isla de los Santos : Honderd jaar Paters Dominicanen op de Nederlandse Antillen :

1870 - 11 juli - 1970 / samengest. door R.H. Nooyen en J. van der Lee.

Historia Demográfiko di algun plantashi di Kòrsou (manuskrito) * Fransesnan den siglo 18 i 19 na Kòrsou (manuskrito) **

* E manuskrito aki ta serka Kas di Kultura di Kòrsou relashoná ku plannan pa publikashon.

** E manuskrito aki ta serka Prins Bernhardfonds Kòrsou relashoná ku plannan pa publikashon.

E bukinan publiká ta den kolekshonnan di tantu na Biblioteka di Kòrsou, Biblioteka Mongui Maduro komo Archivo Nashonal komo prueba di e trabou ku Nooyen a hasi.

NOTA ADISHONAL.

Na luna di ougústús 2008 Pastor Nooyen, debí na su edat ya haltu, ta bai bandoná Antia Hulandes den forma definitivo. E lo no regresá mas, di manera ku esaki ta e úniko i último oportunidat ku por dun’é Krus di Mérito. Lo no tin nada mas bunita ku, serando e kapítulo di su bida i trabou riba e islanan aki, presentá Pastor Nooyen e rekonosimentu aki pa e trabou balioso ku el a hasi pa Kòrsou, investigando i registrando tópikonan hopi importante den historia di Kórsou.

Pastor Nooyen, pa trabounan similar, riba base kompletamente boluntario, a keda rekonosé den pasado na Boneiru komo *Siudadano di Honor”. Ademas el a yega di haña un kondekorashon real.

Boi Antoin Mei 2008


------------------
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* ''Doctor Honoris Causa'' di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>lef3ea5aj5qugv387qkvjj4kp30tcj5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189045</id>
      <parentid>189044</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89946" sha1="hyvsjfrdyiiy5ulk8fzfor5fbjmmi7u" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox persona| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Reginaldus Henricus Nooyen
|fecha nacemento= 
|luga nacemento = {{NLD}}
|fecha fayecimento = 
|luga fayecimento  = 
| alma mater = 
| ofishi     = religioso, outor
| religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
| orden      = 
| consagrado = 
| mama       = 
| tata       = 
| ruman      =  
| distincion = 
}}
'''Reginaldus Henricus Nooyen''' a nase den un pueblo yamá Bakel, Noord Brabant, pegá ku Eindhoven. Na Bakel el a lanta komo mucha. For di Bakel el a bai studia na Nijmegen i Zwolle. Tabata na Nijmegen ku finalmente el a keda ordená komo pastor dia 26 di yüli 1944.

== Biografia ==
Nooyen a nase for di un famia bon katóliko, un famia konsistiendo di 8 yu. Pastor Nooyen for di mucha, tempu ku e tabata sirbi misa, huntu ku un amigu, tabatin interes òf vokashon pa bira pastor. Kombersando ku otro nan a bin pensa pa bai un seminario di un otro sosiedat di klero ku esun den kua el a drenta finalmente.&lt;ref&gt;https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-009491/mode/1up?q=krus+di+merito Reginaldus Henricus Nooyen], BNA&lt;/ref&gt;

Tabata e Sosiedat di Hesus, ku tabatin un seminario na Hellmond. Nan a bai e seminario chikitu aki tambe, kaminda nan a keda dos aña. Nooyen a disidí despues di e dos aña ei pa kambia di kongregashon. Finalmente el a drenta e Órden di Padernan San Dominico, Padernan Dominikano, ku su kolegio na Nijmegen.

Despues ku el a keda ordená komo pastor na 1944, Nooyen a traha solamente dos aña komo pastor na Hulanda. El a haña enkargo e ora pa bini traha na Antia Hulandes. Semper e tabatin den su kabes pa bai traha den mishon. Nèt despues di Segundo Guera Mundial, na 1947, Pastor Nooyen ta yega Kòrsou pa promé bia. Huntu kuné a bini na bordo di e barku “Johan de Wit”, un barku blanku grandi, tambe pastornan Fick, Annink i Lensen.

E promé parokia na unda Nooyen a bai tabata Pietermaai, kaminda el a keda dos luna, huntu ku e otro pastornan, pa aklamatisá haña instrukshonnan den kustumber i kultura di Kòrsou, tambe e promé lèsnan den idioma papiamentu. Despues el a bai parokia di Santa Rosa, na unda el a keda dos aña. Seguidamente Pastor Nooyen a bai traha dos aña na parokia di Groot Kwartier, pa bolbe Santa Rosa pa dos aña.

Despues di un fakansi na Hulanda, Pastor Nooyen a keda stashoná na Boneiru, parokia di Coromoto na Antriol, nèt den e tempu ku e parokia aki tabata birando realidat na aña 1955. For di Boneiru Pastor Nooyen a bai traha na parokia di Noord, Aruba, na unda el a keda te na aña 1966, kaminda el a keda seis aña.

Despues di Aruba el a traha kòrtiku den diferente parokia na Kòrsou, manera na entre otro Brievengat, Santa Rosa, Jandoret, Janwe i Steenrijk. For di Steenrijk ela regresá Boneiru na prinsipio di aña 1980.

Pastor Nooyen a hasi un trabou enorme den registrashon di historia di e islanan di Antia Hulandes.

Banda di su trabou religioso, Pastor Nooyen a bira konosí na Aruba, Kòrsou i Boneiru komo investigadó di historia, arkeólogo i eskritor. E promé buki ku Pastor Nooyen a skirbi tabata na aña 1951, no muchu tempu despues ku el a yega Kòrsou. El a skirbi e manuskrito originalmente na hulandes i J. Kroon a tradusí esaki p’e. Título di e buki aki ta: ANGEL OBIA — Un Jonge Wachter di Kòrsou.

Pastor Nooyen tabata trahando komo pastor na parokia di Santa Rosa na momentu ku Angel Obia, un hóben ku tabata den Jonge Wacht, a fayesé. El a eksperensiá e bida ehemplar di e hóben aki hopi djaserka i a keda bou di impreshon di esaki. Despues di e morto di Angel Obia, Pastor Nooyen a papia ku famianan di e hóben i otro personanan ku a konos’é djaserka i ku e informashon aki el a produsí su promé buki, konsistiendo di 60 página, rekonstruyendo e bida di Angel Obia.

Despues di Kòrsou, Pastor Nooyen a bai traha na Boneiru, kaminda el a investigá historia di e isla aki, spesialmente pa loke ta trata e Indjannan. El a hasi algun trabou di arkeologia, a papia ku hende grandinan, a studia dokumento, pa a publiká un otro buki na aña 1959: CORNELIS MARTEN I CIEN AÑA DI BONEIRU. Ta trata di un buki den kua ta trata deskubrimentu di Boneiru, e Indjannan ku a biba riba e isla, e sitionan na unda nan a bida, algu di tempu di sklabitut, orígen di famianan boneriano i komo tema sentral un biografia di Cornelis Marten, alias Papa Cornes.

Pastor Nooyen a sigui ku su investigashonnan na Aruba, kaminda el a traha komo pastor na Noord. Na Aruba el a publiká dos buki: Historia di Alto Vista na 1962 i Millefiori di Aruba na 1965. Dos buki importante pa e isla Aruba. Ademas el a skirbi e seri “Aruba Nostra” den e korant Amigoe den e periodo di 1966 pa 1967.

Bèk na Kòrsou Pastor Nooyen a publiká diferente otro buki. Por menshoná aki entre otro “Van Bellefaas Martis tot Angel Obia”, ku ta kontené un historia di Santa Rosa. Tambe tin e buki “Tot Memorie’, ku ta krónika di dos kòster di parokia Santa Ana na Kòrsou, Bartholomeus Senior i su yu Bartholomeus Senior Junior.

Mas aleu por menshoná e buki “Isla de Los Santos” na 1970, ku ta bai tokante e mishon di Padernan Dominikano riba e islanan antiano. Un otro buki importante ta “Het Volk van de Grote Manaure” i tambe “De Slavenparochie Curacao rond het jaar 1750”, ku ta bai tokante respektivamente e Indjan i katibunan di Kòrsou.

Den e korant La Union Nooyen a skirbi den añanan setenta un seri históriko titulá “Fransesnan den siglo 18 i 19 na Kòrsou’. Tambe el a skirbi den e periodo ei un seri titulá “Historia Demográfiko di Algun Plantashi di Kórsou”. E manuskritonan aki Pei i Kas di Kultura ta hasiendo e trámitenan publiká nan.

Ta bon pa bisa ku un parti grandi di e investigashonnan ku Pastor Nooyen a hasi ta basá riba konsulta di bukinan di boutismo, matrimonio i fayesimentu di Iglesia Katóliko ku tabata wardá den archivo di Obispado di Willemstad. E archivo aki a bai perdí den e disturbionan di 30 di mei 1969 debí na kandela na e kas di Obispu. Esaki ta hasi e investigashonnan ku Nooyen a realisá aun mas importante i balioso pa Kòrsou.

Banda di e archivonan di Iglesia Katóliko, Nooyen a praktiká arkeologia tantu na Kòrsou, komo Aruba i Boneiru. Den e buki “Het Volk van de Grote Manaure” e ta deskribí vários sitio na unda Indjanan a biba, basá riba investigashonnan ku el a hasi. Artefaktonan ku el a deskubrí el a pone na disposishon di AAINA den pasado.


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Nooyen, Reginaldus}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]
-------
Nooyen, Reginaldus Henricus (Pastoor Nooyen)

Bibliografia di Nooyen konserniendo Kòrsou

Angel Obia — Un Jongewachter di Kòrsou (1951)

Tot Memorie - Bartolomeus Senior en Bartolomeus Senior Junior

Van Bellefaas Martis tot Angel Obia : Een geschiedenis van Santa Rosa / door R.H. Nooyen. - Curaçao : [s.n.], 1970. - 79 p. : ill. ; 25 cm

Het volk van de grote Manaure : De Indianen op de Gigantes-eilanden / door R.H. Nooyen. - Curaçao : [s.n.], 1979. - 176 p. : ill. ; 21 cm.

De Slavenparochie van Curacao rond het jaar 1750 : een demografie van het katholieke volksdeel / R.H. Nooijen. - Curaçao : AAINA, 1995. - 126 p. ; 26 cm Isla de los Santos : Honderd jaar Paters Dominicanen op de Nederlandse Antillen :

1870 - 11 juli - 1970 / samengest. door R.H. Nooyen en J. van der Lee.

Historia Demográfiko di algun plantashi di Kòrsou (manuskrito) * Fransesnan den siglo 18 i 19 na Kòrsou (manuskrito) **

* E manuskrito aki ta serka Kas di Kultura di Kòrsou relashoná ku plannan pa publikashon.

** E manuskrito aki ta serka Prins Bernhardfonds Kòrsou relashoná ku plannan pa publikashon.

E bukinan publiká ta den kolekshonnan di tantu na Biblioteka di Kòrsou, Biblioteka Mongui Maduro komo Archivo Nashonal komo prueba di e trabou ku Nooyen a hasi.

NOTA ADISHONAL.

Na luna di ougústús 2008 Pastor Nooyen, debí na su edat ya haltu, ta bai bandoná Antia Hulandes den forma definitivo. E lo no regresá mas, di manera ku esaki ta e úniko i último oportunidat ku por dun’é Krus di Mérito. Lo no tin nada mas bunita ku, serando e kapítulo di su bida i trabou riba e islanan aki, presentá Pastor Nooyen e rekonosimentu aki pa e trabou balioso ku el a hasi pa Kòrsou, investigando i registrando tópikonan hopi importante den historia di Kórsou.

Pastor Nooyen, pa trabounan similar, riba base kompletamente boluntario, a keda rekonosé den pasado na Boneiru komo *Siudadano di Honor”. Ademas el a yega di haña un kondekorashon real.

Boi Antoin Mei 2008


------------------
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* ''Doctor Honoris Causa'' di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>hyvsjfrdyiiy5ulk8fzfor5fbjmmi7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189047</id>
      <parentid>189045</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90011" sha1="9smgfr2j5132kve7uiuzh17suf5udyj" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]]
-------
{{Infobox persona| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Reginaldus Henricus Nooyen
|fecha nacemento= 
|luga nacemento = {{NLD}}
|fecha fayecimento = 
|luga fayecimento  = 
| alma mater = 
| ofishi     = religioso, outor
| religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
| orden      = 
| consagrado = 
| mama       = 
| tata       = 
| ruman      =  
| distincion = [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
}}
'''Reginaldus Henricus Nooyen''' a nase den un pueblo yamá Bakel, Noord Brabant, pegá ku Eindhoven. Na Bakel el a lanta komo mucha. For di Bakel el a bai studia na Nijmegen i Zwolle. Tabata na Nijmegen ku finalmente el a keda ordená komo pastor dia 26 di yüli 1944.

== Biografia ==
Nooyen a nase for di un famia bon katóliko, un famia konsistiendo di 8 yu. Pastor Nooyen for di mucha, tempu ku e tabata sirbi misa, huntu ku un amigu, tabatin interes òf vokashon pa bira pastor. Kombersando ku otro nan a bin pensa pa bai un seminario di un otro sosiedat di klero ku esun den kua el a drenta finalmente.&lt;ref&gt;https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-009491/mode/1up?q=krus+di+merito Reginaldus Henricus Nooyen], BNA&lt;/ref&gt;

Tabata e Sosiedat di Hesus, ku tabatin un seminario na Hellmond. Nan a bai e seminario chikitu aki tambe, kaminda nan a keda dos aña. Nooyen a disidí despues di e dos aña ei pa kambia di kongregashon. Finalmente el a drenta e Órden di Padernan San Dominico, Padernan Dominikano, ku su kolegio na Nijmegen.

Despues ku el a keda ordená komo pastor na 1944, Nooyen a traha solamente dos aña komo pastor na Hulanda. El a haña enkargo e ora pa bini traha na Antia Hulandes. Semper e tabatin den su kabes pa bai traha den mishon. Nèt despues di Segundo Guera Mundial, na 1947, Pastor Nooyen ta yega Kòrsou pa promé bia. Huntu kuné a bini na bordo di e barku “Johan de Wit”, un barku blanku grandi, tambe pastornan Fick, Annink i Lensen.

E promé parokia na unda Nooyen a bai tabata Pietermaai, kaminda el a keda dos luna, huntu ku e otro pastornan, pa aklamatisá haña instrukshonnan den kustumber i kultura di Kòrsou, tambe e promé lèsnan den idioma papiamentu. Despues el a bai parokia di Santa Rosa, na unda el a keda dos aña. Seguidamente Pastor Nooyen a bai traha dos aña na parokia di Groot Kwartier, pa bolbe Santa Rosa pa dos aña.

Despues di un fakansi na Hulanda, Pastor Nooyen a keda stashoná na Boneiru, parokia di Coromoto na Antriol, nèt den e tempu ku e parokia aki tabata birando realidat na aña 1955. For di Boneiru Pastor Nooyen a bai traha na parokia di Noord, Aruba, na unda el a keda te na aña 1966, kaminda el a keda seis aña.

Despues di Aruba el a traha kòrtiku den diferente parokia na Kòrsou, manera na entre otro Brievengat, Santa Rosa, Jandoret, Janwe i Steenrijk. For di Steenrijk ela regresá Boneiru na prinsipio di aña 1980.

Pastor Nooyen a hasi un trabou enorme den registrashon di historia di e islanan di Antia Hulandes.

Banda di su trabou religioso, Pastor Nooyen a bira konosí na Aruba, Kòrsou i Boneiru komo investigadó di historia, arkeólogo i eskritor. E promé buki ku Pastor Nooyen a skirbi tabata na aña 1951, no muchu tempu despues ku el a yega Kòrsou. El a skirbi e manuskrito originalmente na hulandes i J. Kroon a tradusí esaki p’e. Título di e buki aki ta: ANGEL OBIA — Un Jonge Wachter di Kòrsou.

Pastor Nooyen tabata trahando komo pastor na parokia di Santa Rosa na momentu ku Angel Obia, un hóben ku tabata den Jonge Wacht, a fayesé. El a eksperensiá e bida ehemplar di e hóben aki hopi djaserka i a keda bou di impreshon di esaki. Despues di e morto di Angel Obia, Pastor Nooyen a papia ku famianan di e hóben i otro personanan ku a konos’é djaserka i ku e informashon aki el a produsí su promé buki, konsistiendo di 60 página, rekonstruyendo e bida di Angel Obia.

Despues di Kòrsou, Pastor Nooyen a bai traha na Boneiru, kaminda el a investigá historia di e isla aki, spesialmente pa loke ta trata e Indjannan. El a hasi algun trabou di arkeologia, a papia ku hende grandinan, a studia dokumento, pa a publiká un otro buki na aña 1959: CORNELIS MARTEN I CIEN AÑA DI BONEIRU. Ta trata di un buki den kua ta trata deskubrimentu di Boneiru, e Indjannan ku a biba riba e isla, e sitionan na unda nan a bida, algu di tempu di sklabitut, orígen di famianan boneriano i komo tema sentral un biografia di Cornelis Marten, alias Papa Cornes.

Pastor Nooyen a sigui ku su investigashonnan na Aruba, kaminda el a traha komo pastor na Noord. Na Aruba el a publiká dos buki: Historia di Alto Vista na 1962 i Millefiori di Aruba na 1965. Dos buki importante pa e isla Aruba. Ademas el a skirbi e seri “Aruba Nostra” den e korant Amigoe den e periodo di 1966 pa 1967.

Bèk na Kòrsou Pastor Nooyen a publiká diferente otro buki. Por menshoná aki entre otro “Van Bellefaas Martis tot Angel Obia”, ku ta kontené un historia di Santa Rosa. Tambe tin e buki “Tot Memorie’, ku ta krónika di dos kòster di parokia Santa Ana na Kòrsou, Bartholomeus Senior i su yu Bartholomeus Senior Junior.

Mas aleu por menshoná e buki “Isla de Los Santos” na 1970, ku ta bai tokante e mishon di Padernan Dominikano riba e islanan antiano. Un otro buki importante ta “Het Volk van de Grote Manaure” i tambe “De Slavenparochie Curacao rond het jaar 1750”, ku ta bai tokante respektivamente e Indjan i katibunan di Kòrsou.

Den e korant La Union Nooyen a skirbi den añanan setenta un seri históriko titulá “Fransesnan den siglo 18 i 19 na Kòrsou’. Tambe el a skirbi den e periodo ei un seri titulá “Historia Demográfiko di Algun Plantashi di Kórsou”. E manuskritonan aki Pei i Kas di Kultura ta hasiendo e trámitenan publiká nan.

Ta bon pa bisa ku un parti grandi di e investigashonnan ku Pastor Nooyen a hasi ta basá riba konsulta di bukinan di boutismo, matrimonio i fayesimentu di Iglesia Katóliko ku tabata wardá den archivo di Obispado di Willemstad. E archivo aki a bai perdí den e disturbionan di 30 di mei 1969 debí na kandela na e kas di Obispu. Esaki ta hasi e investigashonnan ku Nooyen a realisá aun mas importante i balioso pa Kòrsou.

Banda di e archivonan di Iglesia Katóliko, Nooyen a praktiká arkeologia tantu na Kòrsou, komo Aruba i Boneiru. Den e buki “Het Volk van de Grote Manaure” e ta deskribí vários sitio na unda Indjanan a biba, basá riba investigashonnan ku el a hasi. Artefaktonan ku el a deskubrí el a pone na disposishon di AAINA den pasado.


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Nooyen, Reginaldus}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]
-------
Nooyen, Reginaldus Henricus (Pastoor Nooyen)

Bibliografia di Nooyen konserniendo Kòrsou

Angel Obia — Un Jongewachter di Kòrsou (1951)

Tot Memorie - Bartolomeus Senior en Bartolomeus Senior Junior

Van Bellefaas Martis tot Angel Obia : Een geschiedenis van Santa Rosa / door R.H. Nooyen. - Curaçao : [s.n.], 1970. - 79 p. : ill. ; 25 cm

Het volk van de grote Manaure : De Indianen op de Gigantes-eilanden / door R.H. Nooyen. - Curaçao : [s.n.], 1979. - 176 p. : ill. ; 21 cm.

De Slavenparochie van Curacao rond het jaar 1750 : een demografie van het katholieke volksdeel / R.H. Nooijen. - Curaçao : AAINA, 1995. - 126 p. ; 26 cm Isla de los Santos : Honderd jaar Paters Dominicanen op de Nederlandse Antillen :

1870 - 11 juli - 1970 / samengest. door R.H. Nooyen en J. van der Lee.

Historia Demográfiko di algun plantashi di Kòrsou (manuskrito) * Fransesnan den siglo 18 i 19 na Kòrsou (manuskrito) **

* E manuskrito aki ta serka Kas di Kultura di Kòrsou relashoná ku plannan pa publikashon.

** E manuskrito aki ta serka Prins Bernhardfonds Kòrsou relashoná ku plannan pa publikashon.

E bukinan publiká ta den kolekshonnan di tantu na Biblioteka di Kòrsou, Biblioteka Mongui Maduro komo Archivo Nashonal komo prueba di e trabou ku Nooyen a hasi.

NOTA ADISHONAL.

Na luna di ougústús 2008 Pastor Nooyen, debí na su edat ya haltu, ta bai bandoná Antia Hulandes den forma definitivo. E lo no regresá mas, di manera ku esaki ta e úniko i último oportunidat ku por dun’é Krus di Mérito. Lo no tin nada mas bunita ku, serando e kapítulo di su bida i trabou riba e islanan aki, presentá Pastor Nooyen e rekonosimentu aki pa e trabou balioso ku el a hasi pa Kòrsou, investigando i registrando tópikonan hopi importante den historia di Kórsou.

Pastor Nooyen, pa trabounan similar, riba base kompletamente boluntario, a keda rekonosé den pasado na Boneiru komo *Siudadano di Honor”. Ademas el a yega di haña un kondekorashon real.

Boi Antoin Mei 2008


------------------
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseñor” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* ''Doctor Honoris Causa'' di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

-----------
Römer tabata fuertemente enbolbí den desaroyo sosial di Kòrsou. El a defendé hustisia sosial i outo-sufisiensia, promoviendo edukashon i organisashon di trahadónan.

El a yuda fundá diferente organisashon, inkluyend
o gremio kristian i kooperativanan di spaar i krédito. Tambe el tabata kofundadó di rama lokal di [[Alcoholics Anonymous]] na Kòrsou.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Römer founded CBH, the Christian Union of Dock Workers, in 1959; Horecaf, the hospitality union in 1964; Boneco (Bond di Empleadonan den Comercio), the union for commerce employees in 1969; CCV (Curacoas Christelijk Vakverbond), the Central for Christian Trade Unions in 1969; BEBA (Bond di Empleadonan Bankario i Aseguro), the union for bank and assurance employees in 1970 and also a bakers union and a taxi chauffeur union. INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian, funda na 1966 pa formashon di lidernan sindikal)&lt;ref&gt;Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden OPLEIDINGSINSTITUUT IS NU IN OPRICHTING. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 28-02-1966, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;, the institute to form Christian union leadership becomes a reality in 1966 thickly influencing the union movements of that period.&lt;ref&gt;Jermain Ostiana[https://www.nieuwwij.nl/opinie/de-christus-van-curacao/ De Christus van Curaçao], 1 december 2014&lt;/ref&gt;

* enbolbi ku lantamento di banko di kredito na Aruba i Korsou

Riba su inisiativa, a fundá Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA) na aña 1976, un instituto pa duna edukashon filosófiko riba tereno di balornan i normanan, basá riba siñansanan di Iglesia Katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di komunidatnan ménos faboresé.

== Influensia i legado ==
Römer tabata konsiderá un di e prinsipal defensornan di hustisia sosial na historia moderno di Kòrsou. Su posishonnan fuerte i kritiko a hasi’é un figura influyente pero tambe kontroversial.

El a keda aktivo den bida públiko asta na su último añanan, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

Den komunidat tabata wordu usa e titulo honorario “Monseñor”, pa referi na dje debí na su influensia sosial enorme i posishon altu komo aktivista sosial i saserdote.

== Distinshon ==
Pa su kontribushonnan, Römer a risibí diferente honor:
* Krus di Mérito di Kòrsou (2004)  
* Doktorado honorario di [[Universiteit van de Nederlandse Antillen]] (2008)  

Na okashon di su 50 aniversario komo religioso Romer a risibi di UNA un &quot;liber amicorum&quot;.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt;

Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo Weg naar Bullenbaai, a wordu renombrá komo '''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''' na su honor. E Grupo Pader Amado Römer ta un grupo di scouting na Curaçao ku ta yama segun dje.

* estatua, devela dia 1 di mei 2012 dilanti di e sede di e kooperativa ACU na Pater Euwensweg.(dia di labor)&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
na ??Het standbeeld dat staat 2 . 3 meter (meer dan zeven en een halve voet) hoog is gelegen langs de Pater Euwensweg, net op de weg van Plasa Ciro Domenico Kroon. We kwamen er een aantal keren langs toen we van ons hotel, Corendon Mangrove Beach, Willemstad in liepen.

Un grupo di skouting na Kòrsou ta karga su nomber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha (2011), ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2
* Jan Boessenkool &amp; Marijke Swank (2010), ''Dat maakt de mens, de missie van Amado Römer'', Carib Publishing, Amsterdam, 64 pagina's, ISBN: 978 90 8850 030 5

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. 

Römer bleef dicht bij het ‘gewone volk’ en motiveerde de mensen om zich te verenigen in coöperatieve organisaties en vakbonden. De priester combineerde de katholieke kerkleer met strijd tegen sociaal onrecht – of bezag die sociale (bewustwordings)strijd als een uiting van geloof.&lt;ref name=&quot;blog&quot;/&gt;

Mgr. Dr. Amadeo E. J. Römer miho konosi komo Pader Römer. Hij doorliep het St. Thomas College en slaagde voor zijn Mulo-examen. Hij wilde priester worden en op 14-jarige leeftijd vertrok hij naar Nijmegen om te gaan studeren op het seminarium Dominicus College. Daarna zette hij zijn studie voort in Venezuela. Op 29 juni 1946 werd Römer gewijd tot priester in de kerk van Santa Anna door bisschop Petrus Innocentius Verriet. Na de wijding trokken familie en kennissen via de Breedestraat naar de feestelijk versierde IJzerstraat om een heildronk te drinken in zijn ouderlijk huis aan de IJzerstraat 59.
Daarna vertrok Amado Römer naar Rome en binnen drie jaar werd hij gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1949 begon zijn priesterwerk als kapelaan van de Santa Anna kerk, maar amper een jaar later werd hij overgeplaatst naar Aruba. Een jaar later was hij weer terug op zijn geboorteeiland en werd geplaatst in de parochie van Santa Famia; later was hij werkzaam in de wijk Jan Doret.

Bij zijn bezoeken aan de wijk Colon, waar veel havenarbeiders woonden, groeide de gedachte om een coöperatieve vereniging op te richten. Hij nam het initatief en richtte de Credit Union op in 1958, de eerste coöperatieve spaar- en kredietvereniging op het eiland.
Hij was actief betrokken bij de oprichting van tal van vakbondsverenigingen op het eiland, zoals onder meer havenvakbond CBH/OVP, horecabond Horecaf en Boneco, de vakbond voor personeel werkzaam in de klein- en groothandel. Ook was hij grondlegger van de coöperatieve- en kredietverenigingen op het eiland. Daarnaast was hij een van de oprichters van AA (Alcoholics Anonymous) op het eiland, terwijl er verschillende boeken van zijn hand verschenen.
In de loop der jaren kreeg hij tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 2002 als een van de eersten de eilandelijke onderscheiding het Kruis van Verdienste uitgereikt


{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

---------
'''Amado Emilio José Römer''' O.P. (☆ [[1921]] na [[Kòrsou]] - † [[17 di aprel]] [[2010]] na Korsou) tabata un religioso i saserdote [[yu di Kòrsou]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]]. E tabata konosí komo un saserdote ku opinion, humanista i krítiko.&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer a nase 5 di desember 1921 i tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;BIEZONDERE PLECHTIGHEID.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 26-06-1946, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; un prominente polítiko antiano.

Vicarius, Zijne Hoogwaardige Excellentie Mons. Petrus I. Verriet 0.P., zal den Heer Romer,
die te Caracas studeerde, wijden.
De Heer Romer werd 5 December 1921 op Curacao geboren, doorliep het St. Thomascollege
te Willemstad en het St. Dominicuscollege in Neerbosch, In Januari 1940 repatrieerde de Heer
Romer, waarna hij in Caracas verder studeerde. 

Amado Römer tijdens een plechtigheid in een der gehoorzalen van de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit te Rome de titel van Doctor in de heilige Godgeleerdheid werd verleend. Dit geschiedde nadat dr. Amado Römer in een rede van ongeveer twintig minuten — in het Latijn — zijn proefschrift tegenover de Universiteit had verdedigd.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop (Van onze correspondent).. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 15-06-1949. Geraadpleegd op Delpher op 26-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Dr. Römer, die in Venezuela voor priester studeerde, ongeveer 2Vz jaar geleden in de proCathedraal der H. Anna door wijlen mgr. Verriet werd gewijd, hierna in Rome en andere delen van Europa vertoefde voor de voltooiing zijner studies, schreef zijn proefschrift iri het Spaans: Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Hij werd op 29 juni 1946 door mrg. Petrus Verriet tot priester gewijd.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;
E tabata saserdote for di 1946; el a cuminsa su carera como capellan den misa Santa Anna, a bay brevemente Aruba, a bira pastor di misa Santa Famia na Otrobanda, y finalmente, for di aña 1977, a traha pa resto di su bida como pastor di Jan Doret.
* saserdote sosial di Jan Doret.

Pader Römer tabata tene hustisia sosial na haltu respet. El a konsiderá importante pa tur hende siña biba independientemente i para riba nan mes dos pianan, i for di e perspektiva aki, el a defendé e formashon di empleadonan individual. Pues, e tabata estrechamente enbolbí den e fundashon di un kantidat di gremionan (kristian) i asosiashonnan kooperativo (spaar i krédito), pero tambe a tuma hopi inisiativa riba tereno di trabou pastoral i edukashon. Tambe e tabata un kofundadó di e asociacion AA di Curaçao, Alcoholics Anonymous. 

Op zondag 18 april 2010 bereikte ons het treurige bericht dat de zo geliefde Curaçaose pater Amado Römer na een kort ziekbed vroeg in de ochtend van 17 april 2010 isoverleden. Römer stond bekend als een groot voorvechter van sociale rechtvaardigheid.
Hij stond sinds zijn wijding in 1946 aan de wieg van verscheidene sociale organisaties waaronder een aantal christelijke vakbonden en Inforsic, een organisatie die vakbondsleiders opleidt. Door zijn strijd voor de minder bedeelde medemens won hij een plek in de harten van de mensen. Er wordt wel gezegd dat zijn felheid in die strijd van hem zo'n controversieel persoon maakte dat hij geen bisschop kon worden. Hij is er niet minder strijdvaardig van geworden. In 2003 nam pater Römer deel aan de inzegening van Kolebra Bèrdè en in 2007 en 2008 verscheen hij opnieuw op de begraafplaats om de herdenkingen van de vijftien Chinese oorlogsslachtoffers voor te gaan. Het is met een triest gemoed dat wij afscheid nemen van deze bijzondere en gedreven man. Dat hij een voorbeeld voor velen moge zijn en dat wij met nog meer vuur de strijd tegen het verbloemen en ontkennen van sociale onrechtvaardigheden mogen aangaan.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt;
----
Zaterdag 29 juni 1946: het feest van de Heilige Petrus en de Heilige Paulus. Het was op die dag dat mgr. Petrus Innocentius Verriet de jonge Curaçaoënaar Amado Römer tot priester wijdde tijdens een plechtige mis in de kerk van Santa Anna. Heel Curaçao, maar vooral de wijk Otrabanda, vierde feest. Vol ijver begon Amado Römer aan zijn pastoraal werk en combineerde dit met zijn intensieve sociale contacten in het missiewerk, zoals in de door hem opgezette kredietverenigingen. Het leek alsof de klokken en de uitgelatenheid bij zijn wijding zijn blijven doorklinken in zijn enthousiaste toewijding aan zijn missiewerk.

Zijn verkondiging van het geloof heeft gestalte gevonden in de viering van de liturgie als priester, het onderwijs en het vurig nastreven van sociale rechtvaardigheid waaronder het oprichten van vakbonden. Hem komt in de Curaçaose geschiedenis een plaats toe naast mgr. Niewindt (afschaffing slavernij), mgr. Verriet (sociale emancipatie), mr. dr. Da Costa Gomez (politieke emancipatie), Pierre Lauffer, Paul Brenneker en Elis Juliana (cultuur). Dit boek is een eerbetoon aan een waarlijk groot en geliefd man: mgr. dr. Amado Römer.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/amado-romer-strijder-voor-sociale-rechtvaardigheid/ Amado Römer, strijder voor sociale rechtvaardigheid], 21 di yuni 2011&lt;/ref&gt;

El a fayesé na edat di 88 aña na 2010.

== Honor ==
Pa su dedikashon, el a risibí diferente premio, entre otro e promé [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]], e premio mas haltu formal di e teritorio insular di Kòrsou na 2004. Na 2008, el a risibí un doctorado honorario di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA). Pa tur loke el a nifiká pa e bario di [[Jan Doret]], e kaminda largu i mas importante pa Bullenbaai a haña su nòmber.
Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer (Luchadó inkansabel pa hustisia soshal);
vroeger heette deze weg Weg naar Bullenbaai.

De Grupo Pader Amado Römer is een scoutinggroep in Curaçao.

== Literatura ==
* Valdemar F. Marcha, ''Mgr. dr. Amado Römer; Onvermoeibare strijder voor sociale rechtvaardigheid / Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, Amsterdam, 2011, 144 pagina’s, ISBN: 978 90 8850 226 2

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

his statue pays hommage to Amando Romer, a Catholic priest in Curaçao.

The statue which stands 2.3 metres (over seven and a half feet) high is situated along Pater Euwensweg, just down the road from Plasa Ciro Domenico Kroon. We passed it a number of occasions walking from our Hotel, Corendon Mangrove Beach, into Willemstad.

Amando Romer was born on the 5th December 1951 and died 17th April 2010 aged 58.

He rose to the position of Monsignor within the Catholic Church and despite the lavish trimmings of his position he never forgot his humble beginnings.

He was well known for his social criticism and social involvement which included the setting up of a Credit Union and workers unions.

The statue acknowledges his tireless efforts and the work he did on behalf of the underprivileged and poor.
------------
Mgr. Dr. Amado Emilio José Römer, mihó konosí komo Pader Römer a nase riba 5 di dezèmber 1921 den Otrobanda i a fayesé 17 di aprel 2010. E la wòrdu ordená komo saserdote na misa di St. Ana riba 29 di yüni 1946. E tabata un dòkter den Sosiologia i luchadó inkansabel pa hustisia sosial. Formadó pa Hubentut Obreril Kristian, pionero di koperativismo i Movementu Sindikal. Pader Römer a traha hopi bou di pueblo i a skibi hopi obra. Tambe Pader Römer a risibí kondekorashon di Papa na yüni 2003, &quot;Krus di Mérito&quot; na yüli 2004 i dekorashon doctor honoris causa di parti di Universidat di Kòrsou Mr. dr. Moises Frumensio da Costa Gomez. E tin un estatua dilanti di e edifisio di ACU na Rif, un kaminda, un grupo di skout i un galardon na su nòmber. Su mensahe ta, semper pa yuda e hende pensa, siña e hende solushoná su problemanan, stima e hende manera e ta paso Dios a kria nos igual komo HENDE i ku donnan diferente. &quot;Kabes no ta pa peña so&quot; tabata un di su ekspreshonnan hopi konosí.

----------------
{{Variante|a}}
'''Iglesia Catolico den Caribe Hulandes''' ta opera principalmente atraves di e [[Obispado di Willemstad|Diocesis Catolico Romano di Willemstad]], cu ta abarca e seis isla di [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. E ta forma parti di [[Iglesia Catolico Romano]] mundial, bou liderazgo spiritual di [[Papa]] na [[Roma]].

E diocesis a wordo estableci como un obispado completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII.

Na 2023, e diocesis ta sirbi un poblacion catolico di aproximadamente 247.320 hende, for di un poblacion total di 392.900, loke ta representá 62.9% di e poblacion di Caribe Hulandes.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html Diocese of Willemstad], catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E presencia catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta data for di e periodo colonial Spaño na final di [[siglo 15|siglo diescinco]]. Sinembargo, e structuranan organisa di e iglesia a surgi principalmente bou di gobernacion Hulandes despues di 1634.

E Prefectura Apostolico di [[Kòrsou i Dependensianan|Colonia Corsou]] a wordo estableci na 1752 y posteriormente a evoluciona den un Vicariado Apostolico. Finalmente, el a haña status di diocesis na 1958. 

E Diocesis di Willemstad a wordo consagra na Maria Inmaculada Concepcionn dia 19 di òktober 1958. E consagracion aki ta enfatisa su rol como intercesor y modelo pa evangelisacion den tur isla di e diocesis.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; 

== Organisacion ==
E Diocesis Catolico Romano di Willemstad ta mantene:
* 38 parokia
* 1 mision
* 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso)
* 8 diacono permanente
* 7 religioso masculino
* 28 religioso femenino

E promedio ta aproximadamente 4.756 catolico pa sacerdote.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

E sede di e diocesis ta situa den e [[Katedral di Pietermaai|Catedral di Pietermaai]] na [[Willemstad]]. 

== Distribucion ==
Catolicismo ta e religion predominante riba e islanan di Caribe Hulandes. Mayoria catolico ta notablemente presente na: Boneiro (60.3%), Saba (50.1%) y Corsou. Sinembargo, porcentahenan ta varia entre e islanan. Por ehempel, na Sint Eustatius, 23.3% di adulto di 15 aña bay ariba tabata catolico na 2021.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

== Monumento religioso ==
E promé misa catolico den Caribe Hulandes a tuma luga na [[Basílika Santa Ana|Misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]] (Corsou). Na 1751 a cuminsa cu su construccion riba iniciativa di frater Miguel Grimon di [[Puerto Rico]] y el a wordo finalisa na 1768 door di frater Maubach.&lt;ref&gt;[https://www.curacaohistory.com/1751-first-catholic-church-in-curacao 1751 Saint Anne's Basilica First Catholic Church], curacaohistory.com&lt;/ref&gt;

Na 1975, e misa a wordo eleva na status di basilica. Awe, e ta forma parti di e area historico di Patrimonio Mundial di [[UNESCO]] di Willemstad.

{{Appendix}}


== Caribe Hulandes ==
Iglesia Catolico den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta opera principalmente atraves di e Diosesis Catolico Romano di [[Willemstad]], cu ta abarca e seis islanan di Aruba, Boneiro, [[Kòrsou|Corsou]], [[Saba], [[Sint Eustatius]], y [[Sint Maarten]], tur teritorio denter di [[Reino Hulandes]]. 

Establece como un diocesis completo dia [[28 di aprel|28 di april]] [[1958]] pa Papa Pio XII, e ta sirbi un poblacion catolico di aproksimadamente 247.320 for di un poblashon regional total di 392.900, constituyendo 62.9% di residentenan te ku 2023.&lt;ref&gt;https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dwill.html&lt;/ref&gt; 

E diocesis ta mantene 38 parokia y 1 mishon, sostene pa 52 sacerdote (46 diocesano y 6 religioso), 8 diacono permanente, 7 religioso masculino, y 28 religioso femenino, cu un promedio di 4.756 katóliko pa saserdote.[1] Katolisismo ta keda e religion predominante riba e islanan aki, ku mayoria notabel na Boneiru (60.3%), Saba (50.1%), i Curaçao, ounke porsentahenan ta varia, manera 23.3% na Sint Eustatius bou di adultonan di 15 aña bai ariba na 2021.&lt;ref&gt;https://longreads.cbs.nl/the-caribbean-netherlands-in-numbers-2023/how-many-people-are-religious/&lt;/ref&gt;
Histórikamente, e presensia katóliko den Karibe Hulandes ta data for di e periodo kolonial spañó na final di siglo 15, pero strukturanan organisá a surgi bou di gobernashon hulandes despues di 1634. E Prefektura Apostóliko di Kòrsou a wòrdu lanta na 1752, evolushonando den un Vikariado Apostóliko riba 2018 di sèptèmber na 2014 promé ku logra status di disionan 1958, ku su sede den Katedral di Pietermaai riba Kòrsou.[3] E promé misa katóliko den e region, Santa Ana Basilica na Otrobanda (Curaçao), a keda konstruí kuminsando na 1751 riba inisiativa di Frere Miguel Grimon for di Puerto Rico i finalisá na 1768 dor di Frere Maubach; el a wòrdu elevá na status di basilika na 1975 i ta forma parti di e área históriko di Herensia Mundial di UNESCO di Willemstad.[4] E diósesis a wòrdu konsagrá na Maria Inmakulada Konsepshon dia 19 di òktober 1958, enfatisando su ròl komo intersesor i modelo pa evangelisashon den tur e islanan.&lt;ref&gt;[https://diocesewillemstad.com/diocese/ Diocese]&lt;/ref&gt;
-----------------
{{Infobox dignatario| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
| sucesion     = di 6° obispu di Willemstad
|escudo = External Ornaments of a Bishop.svg
&lt;!-- Seccion di informacion personal--&gt;
|nomber completo     = Jacobus van Baars
|fecha nacemento     = 
|luga nacemento      = {{NLD}}
|fecha fayecimento   = [[1910]]
|luga fayecimento    = {{NLD}}
|region              =
|pais                = 
&lt;!-- Seccion di sucesion --&gt;
| sucesion      = [[Obispado di Willemstad|Obispu di Willemstad]]
| periodo start = [[10 di yüni]] [[1910]] 
| periodo fin   = [[4 di ougùstùs]] [[1930]]
| antecesor     = [[Jacobus van Baars]]
| sucesor       = [[Michael Vuylsteke]]
| distincion    = Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Leon Hulandes]] (1949)
}}
'''Jacobus van Baars''' O.P. (☆ [[]] [[18??]] na Delftshaven, [[Hulanda]] - † [[mart]] [[1910]] na [) tabata un religioso i saserdote [[Antias Hulandes|antiano]] di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]].&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bvuyl.html Michael Antonius Maria Vuylsteke] riba www.catholic-hierarchy.org&lt;/ref&gt; El a sirbi komo Vikario Apostóliko di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]] for di ... te su morto. 

== Biografia ==


Despues di un kaida ku a resultá den un fraktura serio i un operashon grandi, Vuylsteke a fayesé dia 4 di ougùstùs 1930 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na edat di 61 aña.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931, su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, [[Otrobanda]].


== Honor ==
Desde añanan 1950 Aruba tin un kaya den [[San Nicolas]] ku ta hiba su nòmber: ''Vuylstekestraat''.

== Mira tambe ==
* [[Lista di obispu di Willemstad]]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]


como yiu di e conocido Dr. Vuylsteke. El a studia na Kolegio San Dominiko na Nijmegen i a drenta e Òrden di San Dominiko na sèptèmber 1888 na Huissen, kaminda el a risibí e nòmber monástiko Gregorio. Monseñor semper tabata firma M(ichaël) G(regorius) Vuylsteke. Dia 15 di ougùstùs 1895, el a wòrdu ordená komo saserdote i a sali pa Kòrsou e siguiente aña. Ora e Padernan Dominikano Hulandes a haña un kampo di mishon nobo na Puerto Rico na 1904, Pader Vuylsteke, un hòmber sensibel i birtuoso, a wòrdu nombrá komo Vicafius Provincial di e Mishon nobo, un posishon ku el a okupá ku éksito te na su nombramentu episkopal.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|titel=Mgr. Michael G. Vuylstke|werk=[[Amigoe]]|auteur= |datum=1942-09-29|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-12-26|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987258:mpeg21:p004}}&lt;/ref&gt;

Riba djaweps 28 di sèptèmber 1910, Mgr. Vuylsteke a wordo ordena Obispo di Charadrus den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di Su Reverendo Excelencia Mgr. Aversa, Delegado Papal pa Cuba y Puerto Rico, Mgr. Jones, un Obispo di Puerto Rico, y e Reverendo Sr. Berrios, Vicario General y Canon di misa catedral di San Juan. Na su honor a tene selebrashonnan magnífiko na Bayamón i Yauco, kaminda Mgr. Vuylsteke tabata un pastor. Djaluna 17 di òktober 1910 Kòrsou a yama su Vikario Apostóliko nobo festivamente bon biní.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

El a bishitá e Islanan Windward frekuentemente for di e tempu ei.
E tabata sa kiko e tabata nifiká: e mes tabata pastor di [[Sint Maarten]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

Ku yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910 a inisiá un era nobo di prosperidat den e mishon di Kòrsou. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba enseñansa katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sociaal Werk|werk=[[Amigoe]]|datum=1920-07-03|bezochtdatum=2025-12-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006}}&lt;/ref&gt;

Durante su término episkopal, Vuylsteke el a eksperensiá e Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente na Kòrsou, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di [[Schottegat]]. Mientras, danki na su fervor i talento pa genera fondo el a sa di realisá varios proyekto di konstrukshon; entre otro un misa i skol nobo (St. Thomas College) den bario di San Mateo, di misa nobo di Noord i Playa na Aruba, i ampliashon di misanan eksistente pa inkluí un pastorie i un scol. Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui varios skol i kas pa frater. Banda di esei el a lanta varios parokia nobo na Kòrsou.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

Vuylsteke publiceerde enkele werken: ''Prinses Clotilde van Savoye. Haar leven en brieven'' (1914) een vertaling van het gelijknamige werk van Lodovico G. Fanfani en ''Werklieden Zijn Er Weinig: Overwegingen Gewijd Aan De Roeping Tot De Vreemde Missies'' (1921). Ook verscheen een bundel met liederen in het Papiaments ''Canticanan religioso'' (1920).

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Vuylsteke, Michael}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]

Vuylsteke a drenta Orden Dominicano y a wordo ordena sacerdote dia 15 di augustus 1895.

Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus.

Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Na een val met heupbeen breuk tot gevolg en een zware operatie overleed hij op 4 di ougùstùs [[1930]] na edat di 61 ana den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrabanda]].&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt; Desde 1931 su restunan ta reposa den e mousoleo pa religioso na Rode Weg, Otrabanda.


komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Den algun aña, e Vicariado a hasi mas renobashon aki, i trabounan mas grandi a keda kompletá ku dor di e Departamentu di Obranan Públiko den nos Kolonia. I kualke hende ku a mira, por ehèmpel, e misa i skol nobo na San Matheo, i St. Thomas College, tur situá aki na Otrabanda, ku a mira e dos kasnan di frater i skolnan riba Aruba i Boneiru, i e misa nobo di Noord i Playa riba Aruba, asta si ta for di un distansia so, por a nenga ku e edifisionan aki ta monumentonan, berdaderamente joyanan pa e área rondó di nos Colony por ta orguyoso, i ku lo proklamá e gloria di e obispu ku a konstruí nan pa tur eternidat.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;

komo Vikario Apostóliko nobo di Korsou. 
Su nombrashon a tuma luga 

Dia 28 di sèptèmber 1910, el a wòrdu ordená den e catedral di San Juan, Puerto Rico, door di e Obispo di Puerto Rico y dia 17 di òktober 1910 el a regresa Kòrsou pa asumi e funshon komo Vikario Apostóliko nobo.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/
Dia 10 di yüni 1910 Vuylsteke a keda nombrá komo e di shete Vikario Apostóliko di Kòrsou i Obispu Titular di Charadrus. Vuylsteke a okupá e funshon di vikario te na su morto na 1930.

Mientras ku durante su término el a eksperensiá Prome Guera Mundial, e lantamento di refineria Isla, e influho di trahado stranhero, e poblashon kresiente, i e desplasamento di e habitantenan pa e área ront di Schottegat, el a para tras di konstrui un misa mas grandi den bario di San Mateo i a funda varios parokia nobo na Kòrsou. Misanan eksistente a wòrdu amplia ku un pastorie i un scol.&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt; Tambe na Aruba i Boneiru a konstrui skol i kasnan pa frater.

Poco despues di su morto, un monumento di graf di sacerdote general nobo a wordo lanta den e santana na Rode Weg, tambe como memorial pa e iniciador, Mgr. Vuylsteke, kende su restunan a wòrdu transferí for di e graf di e saserdote bieu pa e Mausoleo nobo dia 29 di òktober 1931.

Un era nobo di prosperidad a sali pa Mision Curaçao cu yegada di Mgr. M. G. Vuylsteke na 1910. E Obispu aktivo aki a kumpli ku energia ku e nesesidatnan kresiente di e era nobo aki, e eksigensianan kresiente ku ta wòrdu poné riba edukashon katóliko, i e kresementu di e poblashon dor di haña fondonan nobo i mas grandi pa e Mishon na Hulanda i Merka. Komo resultado di e biahenan aki, durante añanan nos a mira kasi tur parokia establesé sea un skol òf misa nobo, òf asta tur dos, i e Mishon subi na e alturanan di tempu moderno.&lt;ref&gt;Sociaal Werk.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-07-1920, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280709:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-----
{{infobox edificio|variante= a
| nomber = Sero Colorado Community Church
| nomber2 = 
| imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| tamaño imagen= 220
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Sero Colorado]]
| adres = ''Sero Colorado 244''
| status             = activo
| fecha_construccion = 1939
| fecha_funda        = 
| inaugura           =
| cera               =
| renova             = 
| restaura           = 
| aña_basha          =
| capacidad = 
| estilo    = 
| encarga   = 
| architect = Norman Shirley
| funcion_original = misa
| funcion_actual = kerki
| propietario = 
| monumento = desde 2016
| monumentnummer    = 04-004
}}
'''Seroe Colorado Community Church''' ta un kerki protestant na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta e di dos edificio religioso di habla Ingles mas bieu na Aruba.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2025-04-05]}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
E comunidad di Community Church ta data for di 1929. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago.

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;


== Edificio ==
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

Na januari 1939, Capitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di Misa Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador Isaac Wagemaker y Director di Lago Lloyd G. Smith. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile &amp; Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.&lt;ref name=&quot;Jubileum&quot;/&gt;


{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}

{{Multiple image
| total_width = 360
| border = infobox
| align       = center
| footer_align= center
| image2      = Community Church Seroe Colorado (6).jpg
| caption2    = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| image1      = 
| caption1    = 
| image3 = 
| footer = 
}}

{{Appendix}}

[[Category:Aruba]]
[[Category:Arkitektura religioso]]
[[Category:Monumento protehí]]


-----------------------
'''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba.

== Coleccion ==
E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?.

fr.wiki
Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9]


------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano.

Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente.

E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley.

Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1]

Provinsianan
Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá).
Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais.


----------------
Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). 

dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks.

fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks.

 Diocese of Antigua and the Leeward Islands 


---------------------
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]]
'''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;. El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960.

Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam.

== Historia ==
Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá &quot;Kwartier Hudiu&quot;, awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang=  Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;

Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli)

Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel.

Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente.

Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960.

== Link eksterno ==
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial]

== Literatura ==
* I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957);
* M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959);
* Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao.

{{Appendix}}
Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst.
In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.&lt;ref&gt;[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015&lt;/ref&gt;

-------------
[[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]]
'''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]].

== Historia ==
Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. 

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven.

[[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]]
=== Islanan ABC ===
* op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)&lt;/ref&gt;
* op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164  Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)&lt;/ref&gt;
* schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)&lt;/ref&gt; Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor.
* op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen.
* 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven.
* St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis.
* Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986.
* drukkerij Scherpenheuvel
* kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, 
* Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege

------
De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)&lt;/ref&gt;

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}}
{{References}}
}}

[[Category:Universidat]]
[[Category:Hulanda]]
-----------------------
'''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial.

== Historia ==
Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.&lt;ref&gt;[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)&lt;/ref&gt;

Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00.


---------------------
{{Noindex}}
{{Infobox kerk
| naam              = Heilige-Mariakerk
| afbeelding        = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilige Maria
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]].

Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907)
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilige-Mariakerk}}
{{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}}
check!

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;

Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942&lt;/ref&gt;
----
De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later.

Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. &lt;ref&gt;Kleuterschool als aandenken. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
-------
{{Infobox kerk
| naam              = Heilig-Hartkerk
| afbeelding        = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg
| onderschrift      = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Savaneta]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = Heilig-Hart
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| afbeelding2       = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg
| onderschrift2     = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]].

Informatie over periode rond 1900&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

Religie in Savaneta&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&amp;view=theater Historia di Savaneta]&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* &lt;nowiki&gt;{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}&lt;/nowiki&gt;
{{References}}
}}
{{Commonscat||Heilig-Hartkerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.
*(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta)
Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.&lt;ref&gt;[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers&lt;/ref&gt;
------

== Sint-Theresakerk (Aruba) ==
{{Infobox kerk
| naam              = Sint-Theresakerk
| afbeelding        = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]
| denominatie       = [[Rooms-Katholieke Kerk]]
| bouwjaar          = 1935-1936
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = [[Theresia van Lisieux]]
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = 
| monumentnummer    = 
| stijlperiode      = 
| architect         = 
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]]
| bisdom            = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]]
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat.

In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964)
Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar 
&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat||Sint-Theresakerk}}

&lt;nowiki&gt;

[[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]]
&lt;/nowiki&gt;
----
Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba.

voobeeld:
De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460.

==Geschiedenis==
De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''.

==Gebouw==
Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl.
--------
{{Infobox kerk
| naam              = Seroe Colorado Gemeenschapskerk
| afbeelding        = Community Church Seroe Colorado (3).jpg
| onderschrift      = 
| land              = {{AW}}
| regio             = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]]
| plaats            = [[Seroe Colorado]]
| denominatie       = 
| bouwjaar          = 1939
| uitbreiding       = 
| renovatie         = 
| sluiting          = 
| bestemming        =
| sloopjaar         = 
| opgedragen        = 
| begraafplaats     = 
| monumentstatus    = vanaf 2016
| monumentnummer    = 04-004
| stijlperiode      = 
| architect         = Norman Shirley
| bouwmethode       = 
| bouwmateriaal     = 
| afmeting          = 
| toren             = 
| vrijstaande klokkentoren = 
| klokkentoren      = 
| portaal           = 
| koor              = 
| schip             = 
| preekstoel        = 
| doopvont          = 
| altaar            = 
| orgel             = 
| zitplaatsen       = 
| diverse           = 
| titelkardinaal    = 
| aartsbisdom       = 
| bisdom            = 
| extra portaal     = Cariben
}}
'''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]].

[[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]]
De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil &amp; Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.&lt;ref&gt;Klooster, Olga van den &amp; Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145&lt;/ref&gt;

== Afbeeldingen ==
&lt;gallery widths=180 heights=180&gt;

&lt;/gallery&gt;

{{Appendix|1=|2=
'''Bronnen, referenties en voetnoten'''
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}}
{{References}}
}}
{{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}}

&lt;nowiki&gt;

[[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]]
&lt;/nowiki&gt;
----
In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha
Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST
ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile &amp; Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.&lt;ref&gt;[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023  ]}&lt;/ref&gt;

CON E PROCESO TA BAY
Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.

PREPARACION DI E MISA
Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci.

Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi.

Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha.

E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016.

Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan.

{{Appendix]}</text>
      <sha1>9smgfr2j5132kve7uiuzh17suf5udyj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krus di Mérito Kòrsou</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8234</id>
    <revision>
      <id>189042</id>
      <parentid>188874</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kondekorado */</comment>
      <origin>189042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4210" sha1="emcov6v990012gomakqf064kelavslh" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Krus di Mérito''' ta un kondekorashon ofisial di gobièrnu di [[Kòrsou]], otorgá pa aktonan meritorio ku tin impakto positivo riba komunidat i desaroyo di e pais. E ta konsiderá komo e distinshon sivil mas prestigioso di pais Kòrsou. Anualmente, durante e selebrashon di [[Dia di Bandera (Kòrsou)|Dia di Bandera]], e kondekorashon ta wòrdu otorgá na sinku persona ku merito distingui riba diferente tereno den komunidat. E kondekorashon ta konsistí di un medaya representando un krus ku korona riba dje, i un plakat ofisial. 

== Historia ==
E kondekorashon a wòrdu instituí formalmente na 2004 pa [[Kolegio Ehekutivo]] di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular di Kòrsou]] i e promé otorgamento tabata e mesun aña.&lt;ref&gt;Landsverordening Kruis van Verdienste Curaçao (AB 1999 nr. 30)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}[https://web.archive.org/web/20211125154707/https://knipselkrant-curacao.com/10-jaar-kruis-van-verdienste/  10 jaar kruis van verdienste], [[Amigoe]] (14-04-2014). Rekuperá 25-11-2021.&lt;/ref&gt; 

E idea original a surgi na 1997, proponé pa Rignald Lak, miembro di [[Konseho Insular]] di Kòrsou. Su intenshon tabata pa honrá hende ku a dediká nan bida na bienestar komun, partikularmente den trabou boluntario.

== Kriterio i prosedura ==
E Krus di Mérito ta dediká spesífikamente na residente di Kòrsou mayó di 50 aña, ku a kontribuí pa largo tempu na benefisio di e komunidat, mayoritariamente den forma di boluntarismo. E kondekorashon ta abarká nuebe tereno di mérito: 
* kultural-edukativo 
* hubentut 
* ekonómiko 
* [[Sindikato|sindikal]] 
* sosial-kurativo 
* komersio 
* grandinan 
* medionan di komunikashon  
* iglesia y komunidat religioso 

Kualkier residente di Kòrsou ku ta di edat legal i ku tin nashonalidat [[Reino Hulandes|hulandes]], por propone kandidatonan pa e Krus di Mérito. Proposishonnan ta wòrdu entregá na e Komishon di Kondekorashon, via e Ministerio di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (sektor Kultura i Deporte).

== Kondekorado ==
* 2004 - [[Amado Römer]], Maria (Riet) Rozendal-Meeuwesen, [[Elis Juliana]], 
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008 - Jamilie Haile; Cornellie Schoonhoven-Muntslag; Imelda Agostien-Zimmerman; Lucio Romero; Ruben Roosberg.
* 2009
* 2010
* 2011 - [[Lio Capriles]]; Clovis Lodewijks; Oscar Semerel; Juan ‘Victo’ Bartholomeus; Melva Leito 
* 2012
* 2013 - Joyce Da Costa Gomez; Jeanette Juliet-Pablo; Aubrey Errington Linzey; Liledone Hayes Macaulay-Nicholls; Serapio Augustin Pinedo
* 2014 - [[Pedro Celestino Hooi ( Shon Pe)|Pedro Celestino (Shon Pe) Hooi]]
* 2015 - [[Jeanne Henriquez]]; Thomas Aquino Martina; Teresa Koeiman-Doran; Ludwig Samson; Gladys do Rego-Kuster 
* 2016 - Ossandra Lewis-Nieuw; Noris Doran; Imelda Kroon; Hugo Rafaela; Diodela van Weissenbruch-ter Haar
* 2017 - Chaldwin (Broertje) Marshall
* 2018 - Juan de Palm; Bentley Ronald Leonora, Gildo Brigitha, Isaira Gomes-Mauricia, Myrla Rodrigues, Rignald Lak, Jeannette Kroes-van Leeuwaarde.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/17810-genomineerden-krus-di-merito  Genomineerden Krus di Merito], Antilliaans Dagblad (20-06-2018). Rekuperá 25-11-2021.&lt;/ref&gt;
* 2019 - [[Ange-Marie Jessurun]], [[Chin Behilia|Oswin (Chin) Behilia]], Swinda Albertus, Iva Hooghuis-Martina, Wendell Prince.
* 2020 - Benedicto Marte, [[Eligio Melfor]], Gladwin de Lanoi, Lionel Jules Janga
* 2021 - Cesario La Croes, Ludwig Muyden, Maria Diwan, [[Ced Ride]], Grace Goede, [[Rina Penso]]
* 2022 - [[Dinah Veeris]], Martinus (Mario) Kleinmoedig, Violeta (Viola) Ravenstein-Lourens, Pablo Cova; Roberto Rico. 
* 2023 - Curd Evertz, Angelina de Ron-Tromp, Haydee Clementina, Ryan de Jongh; Pedro (Hermanito) Narvaez; Judith Mauris, Els-Marie (Tante Emma) Eman-Bradshaw, [[Rose Mary Allen]], [[Doble-R|Rignald (Doble-R) Recordino]], Joyce Adoptie-Treurniet. 
* 2024 - Meyrtha M. Leetz-Cijntje, Martin H. den Dulk, Jeanine Li Fong Ng, Ezequel A. Calmes, Anthony B. Curial; [[Mafalda Minguel|Mafalda Salsbach-Minguel]].
* 2025 - Harold E. Corasol, Romeo R. Heije, Ruthsel G. Martina, Yvette E. Rojer, Ella Z. Snijders, [[Emily de Jongh-Elhage]], [[Lizanne Richards-Dindial]].

{{Appendix}}

[[Category:Kòrsou]]</text>
      <sha1>emcov6v990012gomakqf064kelavslh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189048</id>
      <parentid>189042</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kondekorado */  Nooyen</comment>
      <origin>189048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4242" sha1="3tc2j0blfc6yfj76zx4ksraf0l8mhms" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Krus di Mérito''' ta un kondekorashon ofisial di gobièrnu di [[Kòrsou]], otorgá pa aktonan meritorio ku tin impakto positivo riba komunidat i desaroyo di e pais. E ta konsiderá komo e distinshon sivil mas prestigioso di pais Kòrsou. Anualmente, durante e selebrashon di [[Dia di Bandera (Kòrsou)|Dia di Bandera]], e kondekorashon ta wòrdu otorgá na sinku persona ku merito distingui riba diferente tereno den komunidat. E kondekorashon ta konsistí di un medaya representando un krus ku korona riba dje, i un plakat ofisial. 

== Historia ==
E kondekorashon a wòrdu instituí formalmente na 2004 pa [[Kolegio Ehekutivo]] di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular di Kòrsou]] i e promé otorgamento tabata e mesun aña.&lt;ref&gt;Landsverordening Kruis van Verdienste Curaçao (AB 1999 nr. 30)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}[https://web.archive.org/web/20211125154707/https://knipselkrant-curacao.com/10-jaar-kruis-van-verdienste/  10 jaar kruis van verdienste], [[Amigoe]] (14-04-2014). Rekuperá 25-11-2021.&lt;/ref&gt; 

E idea original a surgi na 1997, proponé pa Rignald Lak, miembro di [[Konseho Insular]] di Kòrsou. Su intenshon tabata pa honrá hende ku a dediká nan bida na bienestar komun, partikularmente den trabou boluntario.

== Kriterio i prosedura ==
E Krus di Mérito ta dediká spesífikamente na residente di Kòrsou mayó di 50 aña, ku a kontribuí pa largo tempu na benefisio di e komunidat, mayoritariamente den forma di boluntarismo. E kondekorashon ta abarká nuebe tereno di mérito: 
* kultural-edukativo 
* hubentut 
* ekonómiko 
* [[Sindikato|sindikal]] 
* sosial-kurativo 
* komersio 
* grandinan 
* medionan di komunikashon  
* iglesia y komunidat religioso 

Kualkier residente di Kòrsou ku ta di edat legal i ku tin nashonalidat [[Reino Hulandes|hulandes]], por propone kandidatonan pa e Krus di Mérito. Proposishonnan ta wòrdu entregá na e Komishon di Kondekorashon, via e Ministerio di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (sektor Kultura i Deporte).

== Kondekorado ==
* 2004 - [[Amado Römer]], Maria (Riet) Rozendal-Meeuwesen, [[Elis Juliana]], 
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008 - Jamilie Haile; Cornellie Schoonhoven-Muntslag; Imelda Agostien-Zimmerman; Lucio Romero; Ruben Roosberg, [[Reginaldus Henricus Nooyen]].
* 2009
* 2010
* 2011 - [[Lio Capriles]]; Clovis Lodewijks; Oscar Semerel; Juan ‘Victo’ Bartholomeus; Melva Leito 
* 2012
* 2013 - Joyce Da Costa Gomez; Jeanette Juliet-Pablo; Aubrey Errington Linzey; Liledone Hayes Macaulay-Nicholls; Serapio Augustin Pinedo
* 2014 - [[Pedro Celestino Hooi ( Shon Pe)|Pedro Celestino (Shon Pe) Hooi]]
* 2015 - [[Jeanne Henriquez]]; Thomas Aquino Martina; Teresa Koeiman-Doran; Ludwig Samson; Gladys do Rego-Kuster 
* 2016 - Ossandra Lewis-Nieuw; Noris Doran; Imelda Kroon; Hugo Rafaela; Diodela van Weissenbruch-ter Haar
* 2017 - Chaldwin (Broertje) Marshall
* 2018 - Juan de Palm; Bentley Ronald Leonora, Gildo Brigitha, Isaira Gomes-Mauricia, Myrla Rodrigues, Rignald Lak, Jeannette Kroes-van Leeuwaarde.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/17810-genomineerden-krus-di-merito  Genomineerden Krus di Merito], Antilliaans Dagblad (20-06-2018). Rekuperá 25-11-2021.&lt;/ref&gt;
* 2019 - [[Ange-Marie Jessurun]], [[Chin Behilia|Oswin (Chin) Behilia]], Swinda Albertus, Iva Hooghuis-Martina, Wendell Prince.
* 2020 - Benedicto Marte, [[Eligio Melfor]], Gladwin de Lanoi, Lionel Jules Janga
* 2021 - Cesario La Croes, Ludwig Muyden, Maria Diwan, [[Ced Ride]], Grace Goede, [[Rina Penso]]
* 2022 - [[Dinah Veeris]], Martinus (Mario) Kleinmoedig, Violeta (Viola) Ravenstein-Lourens, Pablo Cova; Roberto Rico. 
* 2023 - Curd Evertz, Angelina de Ron-Tromp, Haydee Clementina, Ryan de Jongh; Pedro (Hermanito) Narvaez; Judith Mauris, Els-Marie (Tante Emma) Eman-Bradshaw, [[Rose Mary Allen]], [[Doble-R|Rignald (Doble-R) Recordino]], Joyce Adoptie-Treurniet. 
* 2024 - Meyrtha M. Leetz-Cijntje, Martin H. den Dulk, Jeanine Li Fong Ng, Ezequel A. Calmes, Anthony B. Curial; [[Mafalda Minguel|Mafalda Salsbach-Minguel]].
* 2025 - Harold E. Corasol, Romeo R. Heije, Ruthsel G. Martina, Yvette E. Rojer, Ella Z. Snijders, [[Emily de Jongh-Elhage]], [[Lizanne Richards-Dindial]].

{{Appendix}}

[[Category:Kòrsou]]</text>
      <sha1>3tc2j0blfc6yfj76zx4ksraf0l8mhms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189049</id>
      <parentid>189048</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kondekorado */</comment>
      <origin>189049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4275" sha1="r63naaww77ytfqs0qg7lrniaxcdzopm" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Krus di Mérito''' ta un kondekorashon ofisial di gobièrnu di [[Kòrsou]], otorgá pa aktonan meritorio ku tin impakto positivo riba komunidat i desaroyo di e pais. E ta konsiderá komo e distinshon sivil mas prestigioso di pais Kòrsou. Anualmente, durante e selebrashon di [[Dia di Bandera (Kòrsou)|Dia di Bandera]], e kondekorashon ta wòrdu otorgá na sinku persona ku merito distingui riba diferente tereno den komunidat. E kondekorashon ta konsistí di un medaya representando un krus ku korona riba dje, i un plakat ofisial. 

== Historia ==
E kondekorashon a wòrdu instituí formalmente na 2004 pa [[Kolegio Ehekutivo]] di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular di Kòrsou]] i e promé otorgamento tabata e mesun aña.&lt;ref&gt;Landsverordening Kruis van Verdienste Curaçao (AB 1999 nr. 30)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}[https://web.archive.org/web/20211125154707/https://knipselkrant-curacao.com/10-jaar-kruis-van-verdienste/  10 jaar kruis van verdienste], [[Amigoe]] (14-04-2014). Rekuperá 25-11-2021.&lt;/ref&gt; 

E idea original a surgi na 1997, proponé pa Rignald Lak, miembro di [[Konseho Insular]] di Kòrsou. Su intenshon tabata pa honrá hende ku a dediká nan bida na bienestar komun, partikularmente den trabou boluntario.

== Kriterio i prosedura ==
E Krus di Mérito ta dediká spesífikamente na residente di Kòrsou mayó di 50 aña, ku a kontribuí pa largo tempu na benefisio di e komunidat, mayoritariamente den forma di boluntarismo. E kondekorashon ta abarká nuebe tereno di mérito: 
* kultural-edukativo 
* hubentut 
* ekonómiko 
* [[Sindikato|sindikal]] 
* sosial-kurativo 
* komersio 
* grandinan 
* medionan di komunikashon  
* iglesia y komunidat religioso 

Kualkier residente di Kòrsou ku ta di edat legal i ku tin nashonalidat [[Reino Hulandes|hulandes]], por propone kandidatonan pa e Krus di Mérito. Proposishonnan ta wòrdu entregá na e Komishon di Kondekorashon, via e Ministerio di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (sektor Kultura i Deporte).

== Kondekorado ==
* 2004 - [[Amado Römer]], Maria (Riet) Rozendal-Meeuwesen, [[Elis Juliana]], 
* 2005
* 2006 - Darcy Lopez, Mima Comelia Palm
* 2007
* 2008 - Jamilie Haile; Cornellie Schoonhoven-Muntslag; Imelda Agostien-Zimmerman; Lucio Romero; Ruben Roosberg, [[Reginaldus Henricus Nooyen]].
* 2009
* 2010
* 2011 - [[Lio Capriles]]; Clovis Lodewijks; Oscar Semerel; Juan ‘Victo’ Bartholomeus; Melva Leito 
* 2012
* 2013 - Joyce Da Costa Gomez; Jeanette Juliet-Pablo; Aubrey Errington Linzey; Liledone Hayes Macaulay-Nicholls; Serapio Augustin Pinedo
* 2014 - [[Pedro Celestino Hooi ( Shon Pe)|Pedro Celestino (Shon Pe) Hooi]]
* 2015 - [[Jeanne Henriquez]]; Thomas Aquino Martina; Teresa Koeiman-Doran; Ludwig Samson; Gladys do Rego-Kuster 
* 2016 - Ossandra Lewis-Nieuw; Noris Doran; Imelda Kroon; Hugo Rafaela; Diodela van Weissenbruch-ter Haar
* 2017 - Chaldwin (Broertje) Marshall
* 2018 - Juan de Palm; Bentley Ronald Leonora, Gildo Brigitha, Isaira Gomes-Mauricia, Myrla Rodrigues, Rignald Lak, Jeannette Kroes-van Leeuwaarde.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/17810-genomineerden-krus-di-merito  Genomineerden Krus di Merito], Antilliaans Dagblad (20-06-2018). Rekuperá 25-11-2021.&lt;/ref&gt;
* 2019 - [[Ange-Marie Jessurun]], [[Chin Behilia|Oswin (Chin) Behilia]], Swinda Albertus, Iva Hooghuis-Martina, Wendell Prince.
* 2020 - Benedicto Marte, [[Eligio Melfor]], Gladwin de Lanoi, Lionel Jules Janga
* 2021 - Cesario La Croes, Ludwig Muyden, Maria Diwan, [[Ced Ride]], Grace Goede, [[Rina Penso]]
* 2022 - [[Dinah Veeris]], Martinus (Mario) Kleinmoedig, Violeta (Viola) Ravenstein-Lourens, Pablo Cova; Roberto Rico. 
* 2023 - Curd Evertz, Angelina de Ron-Tromp, Haydee Clementina, Ryan de Jongh; Pedro (Hermanito) Narvaez; Judith Mauris, Els-Marie (Tante Emma) Eman-Bradshaw, [[Rose Mary Allen]], [[Doble-R|Rignald (Doble-R) Recordino]], Joyce Adoptie-Treurniet. 
* 2024 - Meyrtha M. Leetz-Cijntje, Martin H. den Dulk, Jeanine Li Fong Ng, Ezequel A. Calmes, Anthony B. Curial; [[Mafalda Minguel|Mafalda Salsbach-Minguel]].
* 2025 - Harold E. Corasol, Romeo R. Heije, Ruthsel G. Martina, Yvette E. Rojer, Ella Z. Snijders, [[Emily de Jongh-Elhage]], [[Lizanne Richards-Dindial]].

{{Appendix}}

[[Category:Kòrsou]]</text>
      <sha1>r63naaww77ytfqs0qg7lrniaxcdzopm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189050</id>
      <parentid>189049</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kondekorado */</comment>
      <origin>189050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4319" sha1="gnp9oj733xeo8c559rzzzoum4cpvrsn" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Krus di Mérito''' ta un kondekorashon ofisial di gobièrnu di [[Kòrsou]], otorgá pa aktonan meritorio ku tin impakto positivo riba komunidat i desaroyo di e pais. E ta konsiderá komo e distinshon sivil mas prestigioso di pais Kòrsou. Anualmente, durante e selebrashon di [[Dia di Bandera (Kòrsou)|Dia di Bandera]], e kondekorashon ta wòrdu otorgá na sinku persona ku merito distingui riba diferente tereno den komunidat. E kondekorashon ta konsistí di un medaya representando un krus ku korona riba dje, i un plakat ofisial. 

== Historia ==
E kondekorashon a wòrdu instituí formalmente na 2004 pa [[Kolegio Ehekutivo]] di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular di Kòrsou]] i e promé otorgamento tabata e mesun aña.&lt;ref&gt;Landsverordening Kruis van Verdienste Curaçao (AB 1999 nr. 30)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}[https://web.archive.org/web/20211125154707/https://knipselkrant-curacao.com/10-jaar-kruis-van-verdienste/  10 jaar kruis van verdienste], [[Amigoe]] (14-04-2014). Rekuperá 25-11-2021.&lt;/ref&gt; 

E idea original a surgi na 1997, proponé pa Rignald Lak, miembro di [[Konseho Insular]] di Kòrsou. Su intenshon tabata pa honrá hende ku a dediká nan bida na bienestar komun, partikularmente den trabou boluntario.

== Kriterio i prosedura ==
E Krus di Mérito ta dediká spesífikamente na residente di Kòrsou mayó di 50 aña, ku a kontribuí pa largo tempu na benefisio di e komunidat, mayoritariamente den forma di boluntarismo. E kondekorashon ta abarká nuebe tereno di mérito: 
* kultural-edukativo 
* hubentut 
* ekonómiko 
* [[Sindikato|sindikal]] 
* sosial-kurativo 
* komersio 
* grandinan 
* medionan di komunikashon  
* iglesia y komunidat religioso 

Kualkier residente di Kòrsou ku ta di edat legal i ku tin nashonalidat [[Reino Hulandes|hulandes]], por propone kandidatonan pa e Krus di Mérito. Proposishonnan ta wòrdu entregá na e Komishon di Kondekorashon, via e Ministerio di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (sektor Kultura i Deporte).

== Kondekorado ==
* 2004 - [[Amado Römer]], Maria (Riet) Rozendal-Meeuwesen, [[Elis Juliana]], 
* 2005
* 2006 - Darcy Lopez, Mima Comelia Palm, Aminta Josefa Sprockel, Mazel Felipe Palm 
* 2007
* 2008 - Jamilie Haile; Cornellie Schoonhoven-Muntslag; Imelda Agostien-Zimmerman; Lucio Romero; Ruben Roosberg, [[Reginaldus Henricus Nooyen]].
* 2009
* 2010
* 2011 - [[Lio Capriles]]; Clovis Lodewijks; Oscar Semerel; Juan ‘Victo’ Bartholomeus; Melva Leito 
* 2012
* 2013 - Joyce Da Costa Gomez; Jeanette Juliet-Pablo; Aubrey Errington Linzey; Liledone Hayes Macaulay-Nicholls; Serapio Augustin Pinedo
* 2014 - [[Pedro Celestino Hooi ( Shon Pe)|Pedro Celestino (Shon Pe) Hooi]]
* 2015 - [[Jeanne Henriquez]]; Thomas Aquino Martina; Teresa Koeiman-Doran; Ludwig Samson; Gladys do Rego-Kuster 
* 2016 - Ossandra Lewis-Nieuw; Noris Doran; Imelda Kroon; Hugo Rafaela; Diodela van Weissenbruch-ter Haar
* 2017 - Chaldwin (Broertje) Marshall
* 2018 - Juan de Palm; Bentley Ronald Leonora, Gildo Brigitha, Isaira Gomes-Mauricia, Myrla Rodrigues, Rignald Lak, Jeannette Kroes-van Leeuwaarde.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/17810-genomineerden-krus-di-merito  Genomineerden Krus di Merito], Antilliaans Dagblad (20-06-2018). Rekuperá 25-11-2021.&lt;/ref&gt;
* 2019 - [[Ange-Marie Jessurun]], [[Chin Behilia|Oswin (Chin) Behilia]], Swinda Albertus, Iva Hooghuis-Martina, Wendell Prince.
* 2020 - Benedicto Marte, [[Eligio Melfor]], Gladwin de Lanoi, Lionel Jules Janga
* 2021 - Cesario La Croes, Ludwig Muyden, Maria Diwan, [[Ced Ride]], Grace Goede, [[Rina Penso]]
* 2022 - [[Dinah Veeris]], Martinus (Mario) Kleinmoedig, Violeta (Viola) Ravenstein-Lourens, Pablo Cova; Roberto Rico. 
* 2023 - Curd Evertz, Angelina de Ron-Tromp, Haydee Clementina, Ryan de Jongh; Pedro (Hermanito) Narvaez; Judith Mauris, Els-Marie (Tante Emma) Eman-Bradshaw, [[Rose Mary Allen]], [[Doble-R|Rignald (Doble-R) Recordino]], Joyce Adoptie-Treurniet. 
* 2024 - Meyrtha M. Leetz-Cijntje, Martin H. den Dulk, Jeanine Li Fong Ng, Ezequel A. Calmes, Anthony B. Curial; [[Mafalda Minguel|Mafalda Salsbach-Minguel]].
* 2025 - Harold E. Corasol, Romeo R. Heije, Ruthsel G. Martina, Yvette E. Rojer, Ella Z. Snijders, [[Emily de Jongh-Elhage]], [[Lizanne Richards-Dindial]].

{{Appendix}}

[[Category:Kòrsou]]</text>
      <sha1>gnp9oj733xeo8c559rzzzoum4cpvrsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189053</id>
      <parentid>189050</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kondekorado */</comment>
      <origin>189053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4406" sha1="3v8gzvi6fac6gmhd97zwsds9dcp8l6d" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Krus di Mérito''' ta un kondekorashon ofisial di gobièrnu di [[Kòrsou]], otorgá pa aktonan meritorio ku tin impakto positivo riba komunidat i desaroyo di e pais. E ta konsiderá komo e distinshon sivil mas prestigioso di pais Kòrsou. Anualmente, durante e selebrashon di [[Dia di Bandera (Kòrsou)|Dia di Bandera]], e kondekorashon ta wòrdu otorgá na sinku persona ku merito distingui riba diferente tereno den komunidat. E kondekorashon ta konsistí di un medaya representando un krus ku korona riba dje, i un plakat ofisial. 

== Historia ==
E kondekorashon a wòrdu instituí formalmente na 2004 pa [[Kolegio Ehekutivo]] di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular di Kòrsou]] i e promé otorgamento tabata e mesun aña.&lt;ref&gt;Landsverordening Kruis van Verdienste Curaçao (AB 1999 nr. 30)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}}[https://web.archive.org/web/20211125154707/https://knipselkrant-curacao.com/10-jaar-kruis-van-verdienste/  10 jaar kruis van verdienste], [[Amigoe]] (14-04-2014). Rekuperá 25-11-2021.&lt;/ref&gt; 

E idea original a surgi na 1997, proponé pa Rignald Lak, miembro di [[Konseho Insular]] di Kòrsou. Su intenshon tabata pa honrá hende ku a dediká nan bida na bienestar komun, partikularmente den trabou boluntario.

== Kriterio i prosedura ==
E Krus di Mérito ta dediká spesífikamente na residente di Kòrsou mayó di 50 aña, ku a kontribuí pa largo tempu na benefisio di e komunidat, mayoritariamente den forma di boluntarismo. E kondekorashon ta abarká nuebe tereno di mérito: 
* kultural-edukativo 
* hubentut 
* ekonómiko 
* [[Sindikato|sindikal]] 
* sosial-kurativo 
* komersio 
* grandinan 
* medionan di komunikashon  
* iglesia y komunidat religioso 

Kualkier residente di Kòrsou ku ta di edat legal i ku tin nashonalidat [[Reino Hulandes|hulandes]], por propone kandidatonan pa e Krus di Mérito. Proposishonnan ta wòrdu entregá na e Komishon di Kondekorashon, via e Ministerio di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (sektor Kultura i Deporte).

== Kondekorado ==
* 2004 - [[Amado Römer]], Maria (Riet) Rozendal-Meeuwesen, [[Elis Juliana]], 
* 2005
* 2006 - Darcy Lopez, Mima Comelia Palm, Aminta Josefa Sprockel, Mazel Felipe Palm 
* 2007
* 2008 - Jamilie Haile; Cornellie Schoonhoven-Muntslag; Imelda Agostien-Zimmerman; Lucio Romero; Ruben Roosberg, [[Reginaldus Henricus Nooyen]].
* 2009 - Gertrudis Calister, Frank Curiël, Mildred Clara, Armando Correa, Francisco Paulina.
* 2010
* 2011 - [[Lio Capriles]]; Clovis Lodewijks; Oscar Semerel; Juan ‘Victo’ Bartholomeus; Melva Leito 
* 2012
* 2013 - Joyce Da Costa Gomez; Jeanette Juliet-Pablo; Aubrey Errington Linzey; Liledone Hayes Macaulay-Nicholls; Serapio Augustin Pinedo
* 2014 - [[Pedro Celestino Hooi ( Shon Pe)|Pedro Celestino (Shon Pe) Hooi]]
* 2015 - [[Jeanne Henriquez]]; Thomas Aquino Martina; Teresa Koeiman-Doran; Ludwig Samson; Gladys do Rego-Kuster 
* 2016 - Ossandra Lewis-Nieuw; Noris Doran; Imelda Kroon; Hugo Rafaela; Diodela van Weissenbruch-ter Haar
* 2017 - Chaldwin (Broertje) Marshall
* 2018 - Juan de Palm; Bentley Ronald Leonora, Gildo Brigitha, Isaira Gomes-Mauricia, Myrla Rodrigues, Rignald Lak, Jeannette Kroes-van Leeuwaarde.&lt;ref&gt;{{nl}}[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/17810-genomineerden-krus-di-merito  Genomineerden Krus di Merito], Antilliaans Dagblad (20-06-2018). Rekuperá 25-11-2021.&lt;/ref&gt;
* 2019 - [[Ange-Marie Jessurun]], [[Chin Behilia|Oswin (Chin) Behilia]], Swinda Albertus, Iva Hooghuis-Martina, Wendell Prince.
* 2020 - Benedicto Marte, [[Eligio Melfor]], Gladwin de Lanoi, Lionel Jules Janga
* 2021 - Cesario La Croes, Ludwig Muyden, Maria Diwan, [[Ced Ride]], Grace Goede, [[Rina Penso]]
* 2022 - [[Dinah Veeris]], Martinus (Mario) Kleinmoedig, Violeta (Viola) Ravenstein-Lourens, Pablo Cova; Roberto Rico. 
* 2023 - Curd Evertz, Angelina de Ron-Tromp, Haydee Clementina, Ryan de Jongh; Pedro (Hermanito) Narvaez; Judith Mauris, Els-Marie (Tante Emma) Eman-Bradshaw, [[Rose Mary Allen]], [[Doble-R|Rignald (Doble-R) Recordino]], Joyce Adoptie-Treurniet. 
* 2024 - Meyrtha M. Leetz-Cijntje, Martin H. den Dulk, Jeanine Li Fong Ng, Ezequel A. Calmes, Anthony B. Curial; [[Mafalda Minguel|Mafalda Salsbach-Minguel]].
* 2025 - Harold E. Corasol, Romeo R. Heije, Ruthsel G. Martina, Yvette E. Rojer, Ella Z. Snijders, [[Emily de Jongh-Elhage]], [[Lizanne Richards-Dindial]].

{{Appendix}}

[[Category:Kòrsou]]</text>
      <sha1>3v8gzvi6fac6gmhd97zwsds9dcp8l6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuario:Caribiana/Sandbox/Kladblok Curacao</title>
    <ns>2</ns>
    <id>8649</id>
    <revision>
      <id>189097</id>
      <parentid>188945</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170840" sha1="7r9kjzj1u69bpqgt42mufln6fckki8r" xml:space="preserve">__NOINDEX__
Pending: [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe]] - [[Albert Kikkert]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
---------------
{{Variante|c}}
{{infobox edificio| variante = c
| infobox_tipo = Marshe
| nomber       = Marshe Nobo
| imagen       = 
| descripcion  =
| multi_imagen = {{multiple image
  | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} 
  | direction =
  | perrow  = 2
  |border   = infobox
  |image1   = 
  |caption1 = 
  |image2   = 
  |caption2 = 
}} 
| localisa_na = [[Willemstad]]
| luga  = {{CUW}}
| adres = Plasa Wilson Papa Godett 1
| fecha_funda = 
| estilo = 
| architect = 
| encarga =  
| status = 
| funcion_original = 
| funcion_actual = 
| propietario = Fundashon Marshe?
| fecha_construccion = 1971?
| inaugura    = 
| cera        =
| renova      = 2024-2026
| restaura    = 
| website  = https://www.fundashonmarshe.com/home
}}
'''Marshe Nobo''' (tambe konosí komo '''Plasa Rondó''' òf den bok'i pueblo komo '''Plasa Nobo''') ta un merkado habrí situá na Punda, den sentro históriko di Willemstad, Curaçao. E ta sirbi komo un sentro importante pa empresario chikito i komersio lokal.

E merkado ta situá na banda nort di [[Waaigat]], i ta konektá ku bario [[Scharloo]] via un brug di peaton, e Prinses Amaliabrug, ku a remplasá e anterior Van den Brandenburgbrug na 2016.[1]

== Deskripshon ==
Marshe Nobo ta un merkado popular unda por haña un gran variedat di produkto i servisionan. Den e piso abou, bendedónan ta ofresé kuminda lokal, inkluyendo platonan krioyo ku por wòrdu konsumí riba sitio. Den e piso ariba, tin stèntnan ku paña, kosmétika, artesania i souvenirs.[2]

E merkado ta forma parti di un ret di merkadonan manehá pa Fundashon Marshe, ku tambe ta responsabel pa Plasa Bieu i e merkado flotante na Sha Caprileskade.[3]

== Historia ==
Marshe Nobo a wòrdu establesé na 1975 komo parti di un inisiativa pa stimulá ekonomia lokal. E edifisio a wòrdu finansiá dor di Fondo Oropeo pa Desaroyo i entregá na gobièrnu di Kòrsou.

E merkado a krea espasio pa aproksimadamente 300 empresario chikitu, ofresiendo oportunidatnan pa negoshi ku tarifanan di hür pagabel. Esaki a kontribuí na un gran variedat di produkto, manera remedi natural, matanan, kuminda kayente, paña i artesania.[4]

Na 1997, Fundashon Marshe a wòrdu establesé bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko pa manehá e merkadonan públiko di e isla, inkluyendo Marshe Nobo.[5]

== Edifisio ==
E edifisio di Marshe Nobo ta un struktura ikóniko ku forma rondó, kubrí ku un dak grandi sostené pa 32 kolumna. E diseño habrí ta fasilitá ventilashon natural i interakshon entre bendedó i bishitantenan.

Entre 2024 i 2026, e merkado a pasa pa un renobashon ekstenso pa mehora seguridat, higiena i infrastruktura, inkluyendo dak, sistema di riool i instalashonnan eléktriko. Durante e periodo aki, bendedónan a muda temporalmente pa otro lokashonnan den Willemstad. E merkado a bolbe habri na mei 2026, ku plan pa reaktivá e área komo un sentro vibrante den e siudat.[6]

== Nifikashon ==
Marshe Nobo ta un lugá importante pa bida sosial i ekonómiko di Willemstad. E ta ofresé oportunidadnan pa empresario chikitu i ta sirbi komo un punto di enkuentro pa residente i turista. Ademas, e merkado ta kontribuí na preservashon di kultura lokal dor di benta di kuminda tradishonal i produkto artesanal.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Kòrsou]]
----------------
'''Marshe Nobo''' òf '''Plasa Rondó''', den bok'i pueblo '''Plasa Nobo''', ta un marshe habrí na [[Punda]], den sentro di [[Willemstad]], [[Kòrsou]].  E ta sirbi komo un lugá pa benta dor di empresario chikito.

E sala di merkado di Marshe Nobo ta situá na e parti nort di Waaigat i riba ... kaminda. Un brug di peaton, Prinses Amaliaburg (ku na 2016 a remplasa e antiguo Van den Brandenburgbrug), ta konektá e parti ei di Punda ku Scharloo.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/14733-ophaalbrug-officieel-geopend|taal=nl|titel= Ophaalburg officieel geopend|werk= [[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-11-10|bezochtdatum=2026-04-24}}&lt;/ref&gt; [[File:Curaçao - Willemstad - 49411091773.jpg|thumb|220px|Prinses Amaliabrug?]]

Cuminda ta wordo bendi eynan, inkluso platonan crioyo cu bishante i turista por wordo consumi eynan mes na un mesa.&lt;ref&gt;[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/19172-plasa-bieu-in-volle-glorie-hersteld  Plasa Bieu in volle glorie hersteld]&lt;/ref&gt; Tambe ta bende souvenirs.

Na aña 1975 Fondo Europeo pa Desaroyo a regala e edificio di dos piso aki na gobierno di Curaçao pa yuda stimula economia. E edifisio aki ta akomodá alrededor di 300 espasio di merkado pa empresarionan por manehá nan negoshi na /ofresiendo tarifanan di hür pagabel. Esaki a kondusí na un variedat grandi di produktonan pagabel riba merkado, manera remedi natural, matanan orgániko, platonan kayente, paña, kosmetika, artesania, i vários kuriosidat. 

E ta wòrdu maneha pa Fundashon Marshe, huntu ku Plasa Bieu i merkado flotante na Sha Caprileskade.&lt;ref&gt;https://www.fundashonmarshe.com/our-gems&lt;/ref&gt;
Fundashon Marshe a wordu establesé na 1997 bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko, Fundashon Marshe ta manehá e merkadonan ikoniko di Kòrsou, inkluyendo Plasa Bieu, Marshe Rondo, Plasa di Arte, i e merkadonan na aire liber na Sha Caprileskade, Otrabanda, i Punda.&lt;ref&gt;[https://www.fundashonmarshe.com/home-new About Fundashon Marshe] &lt;/ref&gt;

== Edifisio ==
Marshe Nobo komo un obra di arte. E mercado rondo aki, cu su dak unico den forma di fan, normalmente ta aloha negoshinan local. E merkado ta den renobashonnan aktualmente, pues a move e bendedónan pafó i rònt di e merkado. Esaki ta krea un impreshon hopi desordená, i spesialmente pober. Bunita potrèt. Fotógrafo deskonosí.

E ta un edifisio ikoniko ku tin un forma rondo ku un dak plegabel sostené pa 32 kolumna.
Despues di un renobashon ekstenso den 2025, inkluyendo dak, columnanan, riool i instalashonnan eléktriko, e edifisio a bolbe habri na mei 2026. Doñonan di stènt por muda bèk for di fin di mei 2026.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/32261-marshe-nobo-in-mei-gereed|titel= Marshe Nobo in mei gereed|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-01-09|bezochtdatum=2025-04-24}}&lt;/ref&gt;

Marshe Nobo a wòrdu renobá completamente na 2025/2026, inkluyendo dak, columnanan, riool i instalashonnan eléktriko. Doñonan di stènt por muda bèk for di fin di mei 2026.&lt;ref name=:&quot;1&quot;/&gt;

In 1975, the European Development Fund gifted this two-floor building to the government of Curaçao to help stimulate the economy. This building accommodates around 300 market spaces for entrepreneurs to run their businesses at /offering affordable rental fees. This has led to a wide variety of affordable products to the market, such as natural medicine, organic plants, warm dishes, clothing, cosmetics, handicrafts, and various curiosities.&lt;ref&gt;[https://www.fundashonmarshe.com/our-gems Marshe Nobo (Plasa Rondó)], fundashonmarshe.com&lt;/ref&gt;

Address: Plasa Wilson Papa Godett 1

Marshe Nobo, also known as Plasa Nobo, is a circular-shaped market located in Willemstad, Curacao. Established in 1975, it has long served as a vibrant hub for local entrepreneurs, offering a diverse array of products and services. The market features two floors filled with stalls selling natural medicines, organic plants, warm dishes, clothing, cosmetics, handicrafts, and various curiosities. In August 2024, the market began renovations aimed at modernizing the facility and enhancing safety and hygiene standards. During this period, vendors temporarily relocated to various locations, including Sha Capriles Kade, Plenchi Wilson Papa Godett, and others. The renovation is expected to take about a year, with plans to revitalize the city center and attract visitors throughout the day and evening.&lt;ref&gt;https://mindtrip.ai/attraction/willemstad-curacao/marshe-nobo/at-UE8mu3NA&lt;/ref&gt;

Marshé Nobo is a vibrant and bustling market that offers a wide range of products and souvenirs. As you explore the market, you’ll find colorful stalls filled with local crafts, artwork, jewelry, and clothing. It’s a great place to find unique souvenirs to take home as a reminder of your trip to Curaçao. The market is divided into two floors, with different sections dedicated to specific types of products. The ground floor is known for its local food stalls, where you can sample traditional cuisine and tropical fruits. Don’t miss the chance to try some delicious local snacks like pastechi (savory pastries) and batidos (fruit smoothies). Upstairs, you’ll find more stalls selling clothing, accessories, and handicrafts. Local artists and artisans showcase their work, including hand-painted ceramics, woven baskets, and hand-carved wooden items. You can also find traditional Caribbean spices, hot sauces, and herbal remedies.

The market is conveniently located in Punda, the historical center of Willemstad. After exploring the market, take some time to wander through the colorful streets of Punda and admire the UNESCO World Heritage-listed architecture. You’ll find charming cafes, shops, and museums along the way. If you’re visiting Curaçao, a trip to Marshé Nobo is a must-do. Whether you’re looking for souvenirs, trying local delicacies, or simply immersing yourself in the vibrant atmosphere, this market offers a unique experience that shouldn’t be missed.&lt;ref&gt;[https://curacaovisitors.com/events-sights/markets/ Ma                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        rshe Nobo]&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

--------------------
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Charles Augustus Henry Barge 
| imagen        = Ch.A.H. Barge.jpg
| sucesion      = Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = 1890
| periodo fin   = 1901
| monarkia      = [[Emma van Waldeck-Pyrmont|Emma]] (1890-1898)&lt;br&gt;[[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor     = [[Nicolaas van den Brandhof]]
| sucesor       = [[Jan Olphert de Jong van Beek en Donk]]
|fecha nacemento= [[2 di novèmber]] [[1844]]
|luga nacemento = {{NLD}}
|fecha fayecimento= [[25 di sèptèmber]] [[1919]]
|luga fayecimento = 
|pareha         = 
|religion       = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]]
|yui            =
&lt;!-- Seccion di informacion profecional --&gt;
|ofishi         = abogado, hues, polítiko, gobernante
|partido        = 
}}
'''Charles Augustus[1] Henry (Harry) Barge''' (☆ [[2 di novèmber]] [1844]] na [[Amsterdam]] - † [[25 di sèptèmber]] [[1919]] na Voorburg) tabata un abogado, hues, gobernador i polítiko hulandes di e movementu katóliko romano (e RKSP no a wòrdu fundá ainda).
== Biografia ==
Harry Barge tabata bini di un famia komersiante di [[Amsterdam]] ku tabata basta enbolbí den polítika hulandes. Frederic Joseph Maria Anton Reekers (un representante pa kuarenta aña) tabata su kuña, Ton Barge tabata su primu, i su ruman hòmber tabata kasá ku e ruman muhé di Bernardus Marie Bahlmann, tur di kendenan tambe tabata representantenan katóliko. Harry su tata tabata un fabrikante na Manchester, doño di un firma di komersio na Amsterdam, i doño di barku. Despues di a kompletá su enseñansa sekundario na Sint Willibrordus College, Barge a sigui studia na Athenaeum Illustre na Amsterdam, pero despues a transferí pa Universidat di Leuven pa su estudionan di doktorado den Derecho, i a optené su doktorado den derecho romano i kontemporáneo na [[Universidat di Leiden]] na 1872.
=== Karera ===
Despues di gradua, Barge a bira abogado na [[Nijmegen]], siudat unda e tabata residensiá.
Na 1875, Barge a wòrdu eligi pa e konseho munisipal di Nijmegen, kaminda el a keda miembro te na 1880. Na 1877 i 1879, el a wòrdu eligi komo miembro di [[Tweede Kamer]] di Hulanda. Einan, e tabata bosero prinsipalmente pa enseñansa, i de bes en kuando tokante envio.
Multitut na e kas di pueblo di Willemstad despues di e traspaso di poder pa Gobernador Barge
Na 1880, el a sali pa [[Kòrsou]] pa bira miembro y presidente di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte di Hustisia di Kolonia Kòrsou]]. 
Na 1890, el a keda nombrá Gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]], un funshon ku el a okupá te ku 1901. 
Despues el a regresá Hulanda kontinental i a postulá pa eleccion pa e Camara di Representantenan den e circumstancia di Rotterdam III. Sinembargo, despues di un elekshon di dos buèlta, el a wòrdu derotá pa Joor Bastiaan Verheij (LU). Na 1909, el a wòrdu eligi komo miembro di e Senado di e Estadonan General, representando e provinsia di Overijssel. El a hiba palabra den Camara solamente un biaha durante su miembrecia di cuater aña, durante e debate riba e presupuesto pa Antillas Hulandes. E tabata presidente di e Komishon pa Petishonnan pero tabata ousente frekuentemente pa motibu di interesnan privá den eksterior. Pa e motibu aki, el a renunsiá for di e Kámara na e promé seshon di e aña parlamentario 1913-1914[2]. Di 1913 pa 1916, e tabata miembro ainda di e Estadonan Provinsial di Overijssel.
{{multiple image
| total_width = 350
| direction = horizontal
| align = right
| border = infobox
| image1 = Bargestraat 3, propped up front facade.png
| image2 = Bargestraat 3, ruins.png
| footer = Edifisio monumental Bargestraat 3/3A 
| footer_align = center
}}
== Honor ==
Barge a risibi varios rekonosementu i kondekorashon, inkluso un kaya den [[Scharloo]], e zona históriko di [[Willemstad]], ta hiba su nòmber: ''Bargestraat''.
* {{NLD}} - Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]].
* {{VEN}} - Ofisial den e Orden di Simon Bolivar
* {{ITA}} - Komandante den e Orden di e Korona di Italia.
Na 1894, Barge a keda nombrá Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]]. Tambe el a wòrdu nombrá Gran Ofisial den e Orden di Simon Bolivar i Komandante den e Orden di e Korona di Italia.
---------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante = c
| nomber = Carmita Henriquez
| nomber completo = Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez
| fecha nacemento   = [[6 di desèmber]] [[1922]]
| luga nacemento    = [[Willemstad]]
| fecha fayecimento = [[31 di desèmber]] [[2003]] 
| luga fayecimento  = 
| ofishi            = kosedó i trahadó di popchi
| casa              = Plinio Miguel Henriquez
| yui               = [[Jeanne Henriquez]] 
| distincion        = [[Premio Cola Debrot]] (1988)
}}
'''Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez''' (☆ [[6 di desèmber]] [[1922]] na [[Willemstad]] – ibid., [[31 di desèmber]] [[2003]] na Korsou) tabata un kosedó i trahadó di popchi i un figura importante den e desaroyo di arte folklóriko na Kòrsou.​
==Biografia ==
Carmita Henriquez tabata un yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gw.geneanet.org/elixer?n=hernandez&amp;oc=&amp;p=carmita+nicolasia|titel=Carmita Nicolasia Hernandez|website=geneanet.org|bezochtdatum=30 april 2024}}&lt;/ref&gt; Huérfano na edat di diesdos aña, el a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di un edat yòn, Carmita a yud’é den studio i na kas. Su promé bisti trahá su mes tabata pa entiero di su tata. 
Na 1942 ela kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916-1982), un analista di laboratorio na e refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé, di kua [[Jeanne Henriquez]], historiadó i aktivista, tabata esun di mas grandi.&lt;ref name=&quot;Holou&quot;/&gt;
Na edat di 46 aña, el a sinti e nesesidat pa konservá i honra e historia i tradishonnan den vestuario di Kòrsou. El’a kuminsá aktua esenanan di bida diario usando popchi. Su popchinan tabata representá e kultura Afro-Kurasoleño ku paña histórikamente korekto. Dia 13 di mart 1972, ela presentá dos popchi na Gobernador Ben Leito komo un regalo di kumpleaños pa Reina Juliana.&lt;ref name=&quot;Holou&quot;&gt;{{citeer boek|auteur=Holou, Roland A. Y.|taal=en|titel=The Most Influential Contemporary African Diaspora Leaders|url=https://books.google.com/books?id=uTYyDAAAQBAJ&amp;pg=PT153|datum=2016|uitgever=AuthorHouse|plaats=Bloomington, Indiana|hoofdstuk=21. Jeanne D. Henriquez: Diaspora in Curaçao (Caribbean/South America)|isbn=978-1-5246-0558-2|pages=153–159}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|titel=VROUWENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024|archiefdatum=2024-04-29|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240429191627/https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/en/collectie-online/detail/5e613c00-7002-55f8-b5b2-b88a1eb28240|dodeurl=ja}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.koninklijkeverzamelingen.nl/collectie-online/detail/f0bcb413-e206-5fa3-ad7e-387fd810bd23|titel=MANNENPOP IN TRADITIONELE KLEDING VAN CURAÇAO|website=koninklijkeverzamelingen.nl|bezochtdatum=30 april 2024}}&lt;/ref&gt;
Na 1988, Carmita Henriquez, hunto cu Lucia Schnog, a ricibi e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a disidí ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan mes ramo – folklore i baile.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&amp;identifier=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2024-04-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011 Cola Debrot Prijs 1988], 21 mei 1988&lt;/ref&gt;
{{Appendix}}
(☆ 6 di desèmber 1922, Willemstad – † 31 di desèmber 2003, Kòrsou)
Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou. Ela ta konsiderá un figura importante den e desaroyo i preservashon di arte folklóriko di e isla.
Bida
Carmita Henriquez tabata yu muhé di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Na edat di diesdos aña ela a keda huérfano i a wòrdu lantá pa e ruman muhé di su tata, kende tabata manehá un skol di kose. For di edat yòn, Henriquez a yuda den e studio di kose i na kas. Su promé bisti ku ela mes a traha tabata pa entiero di su tata.
Na 1942, ela a kasa ku Plinio Miguel Henriquez (1916–1982), un analista di laboratorio na refineria Shell. Nan tabatin tres yu muhé. Entre nan yunan ta Jeanne Henriquez, historiadó i aktivista.
Obra i kontribushon kultural
Na edat di 46 aña, Henriquez a kuminsá traha konsientemente riba preservashon di historia i tradishonnan di Kòrsou por medio di vestuario folklóriko. Ela a krea popchi ku ta representá esenanan di bida diario, bisti ku paña histórikamente korekto i reflehá kultura Afro-Kurasoleño.
Dia 13 di mart 1972, ela a presentá dos di su popchi na Gobernador Ben Leito komo regalo di kumpleaños pa Reina Juliana.
Na 1988, Henriquez, hunto ku Lucia Schnog, a risibí Premio Cola Debrot. E hurado a rekonosé kontribushonnan di kada un den nan mes ramo: folklore i baile.
--------------
Na 1988 resipiente di e [[Premio Cola Debrot]] pa su diseñonan folklóriko di e kultura afro-kurasoleño.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2022-07-22}}&lt;/ref&gt;
Carmita Nicolasia Henriquez-Hernandez (Willemstad, 6 di desèmber 1922 – Willemstad, 31 di desèmber 2003) tabata un kosedó i trahadó di popchi di Kòrsou, konosí pa su diseñonan folklóriko ku reflehá e kultura afro-kurasoleño. Den 1988, e a risibí e Premio Cola Debrot, e mas haltu rekonosementu kultural na Kòrsou, pa su kontribushon den e tereno di folklor.
Bida i obra
Carmita Henriquez a nase den Willemstad komo yiu di Francisco Javier Hernandez i Monica Ursulina Martina. Despues di perde su mayornan na un edat tempran, e a wordu kria pa su tanta, ku tabatin un skol di kosé. Aki e a siña kosé i traha den taller for di su hóbennan. Su promé vestido propio tabata pa e entiero di su tata. ​
Henriquez a dediká su bida na arte di kosé i trahá popchi folklóriko ku ta reflehá e herensia afro-kurasoleño. Su obranan tabata inspirá pa e vestimentunan tradicional i e bida di pueblo, i a yuda na preservashon di e identidad kultural di Kòrsou.​
Premio Cola Debrot
Den 1988, Carmita Henriquez a risibí e Premio Cola Debrot den e kategoria di folklor, baile i teatro, un rekonosementu pa su diseñonan folklóriko ku a kontribuí na e kultura afro-kurasoleño. ​
Bida personal
Carmita Henriquez tabata kasá ku Plinio Miguel Henriquez, un analista di laboratorio na refineria Isla. Nan a tin tres yiu muhé, inkluyendo Jeanne Henriquez, un edukadó i aktivista kultural. ​
Legado
E trabou di Carmita Henriquez ta keda komo un kontribushon balioso na preservashon i promoshon di e kultura afro-kurasoleño. Su diseñonan folklóriko i popchi ta un testimonio di su dedicashon na e arte i e identidad di su pueblo.​
Referensianan:
Carmita Henriquez - Wikipedia
Jeanne Henriquez - Wikipedia, e ensiklopedia liber
Premio COLA DEBROT - qracao.com​
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio E. Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo   = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen            = 
| descripcion       =  
| fecha nacemento   = 
| luga nacemento    = 
| fecha fayecimento = 
| luga fayecimento  = 
| alma mater        = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] &lt;br&gt;[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor          =
| disciplina        = antropologia cultural
| investiga         = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa         =
| distincion        =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico &quot;Surprise Kid&quot; como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}&lt;/ref&gt; Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso &amp; Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}&lt;/ref&gt; 
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). 
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.&lt;ref&gt;https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/&lt;/ref&gt;
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.&lt;ref&gt;[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk  Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)&lt;/ref&gt; Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.&lt;ref&gt;[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12  Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).&lt;/ref&gt;
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe &amp; M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe &amp; V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}&lt;/ref&gt; ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social &amp; Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin &amp; Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.&lt;ref&gt;https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk&lt;/ref&gt;
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12  Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
--------------
{{infobox persona | variante = c
| nomber = Pieter van Stuivenberg
}}
'''Pieter Anthonie van Stuivenberg''' (☆ [[14 di aprel]] [[1905]] na Geldermalsen, [[Hulanda]] – † [[11 di aprel]] [[1985]] na Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero [[Hulanda|hulandes]] ku a traha na [[Kòrsou]] i [[Aruba]].&lt;ref name=:&quot;0&quot;&gt;{{citeer web|url=https://www.archiefvriend.com/index.php/ons-kwartaalblad/artikelen-uit-ons-blad/152-stuivenberg|titel=Pieter Antonie van Stuivenberg, architect|auteur=Christel Monsanto|werk=De Archiefvriend|datum=september 2022|bezochtdatum=2026-02-17}}&lt;/ref&gt; Durante [[siglo 20|siglo binti]] su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno riba e dos isla.
==Biografia==
===Bida i Karera===
Van Stuivenberg a bai Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di Asosiashon di Arkitektonan (Bond Bouwkundigen Utrecht B.B.U.). Despues, el a studia ingenieria di awa pa tres aña i, na 1927, a kuminsá traha pa e suministro di Awa Provinsial di Nort-West Brabant. Mandá pa Kòrsou pa e Departamentu di Kolonia, Van Stuivenberg a djòin e Servisio Nashonal di Suministro di Awa di Antia Hulandes (LWV) dia 1 di mart 1928, komo hefe di e departamentu tékniko.&lt;ref&gt;{{citeer boek|url=http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|titel=Watertoren ta simbolo di desaroyo y modernisacion di e Aruba di antaño y Aruba di awe|uitgever=Diario|datum=21 maart 2013|access-date=1 oktober 2018|archiefdatum=13 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180913002413/http://www.diario.aw/2013/03/watertoren-ta-simbolo-di-desaroyo-y-modernisacion-di-e-aruba-di-antano-y-aruba-di-awe/|dodeurl=ja}}&lt;/ref&gt; For di 1 di yanüari 1948, e tabata direktor, despues di R.J. (Shon Hensie) Beaujon. Riba su hubileo di plata na 1953, el a wòrdu rekonosé pa su trabou importante komo Kabayero (''Ridder'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Despues di su retiro na 1955, el a repatriá pa Hulanda, pero sinku aña despues el a establesé su mes bèk na Kòrsou kaminda e tabata manehá un konsultancy finansiero, tékniko i ekonómiko.&lt;ref&gt;Amigoe, 3 december 1960, advertentie Anbeadex NV, pag. 4&lt;/ref&gt; 
El a fayesé dia 11 di aprel 1985 na Hulanda, poko promé ku el a hasi ochenta aña di edat.
===Edifisionan===
Komo arkitekto, van Stuivenberg tabata hopi produktivo, tantu paden komo pafó di su karera profeshonal. Por ehempel e diseño di tur edificio di LWV na Aruba y Kòrsou, , construí entre 1930 i 1950, ta wordo atribuí na dje. E edifisionan aki tabata inkluí ofisina, depósito, fasilidat di almasenamentu, tanki i torennan di awa.&lt;ref&gt;{{citeer boek|url=http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|titel=Gedenkboek Landswatervoorziening Nederlandse Antillen 1928-1953|uitgever=Verenigde Drukkerijen Planeta, Haarlem|datum=september 1952|page=67|archiefdatum=2020-12-01|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201201202145/http://colonialarchitecture.eu/islandora/object/uuid%3A2ac6a569-604d-4eb8-a457-394c882ff52d/datastream/PDF/view|dodeurl=ja}}&lt;/ref&gt; Tambe el a diseñá residensia privá, ofisina i teaternan.
Su obranan ku tin status di monumento protehá òf ku ta riba e lista di nominashon ta:&lt;ref name=:&quot;0&quot;/&gt;&lt;br&gt;
{{ABW}}
* [[Tanki di Kibaima]] (1932)
* [[Watertoren San Nicolas]], Bernardstraat, [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas, Aruba]] (1939) 
* [[Watertoren Oranjestad]], J.G. Emanstraat, [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, Aruba]] (1939)
* Dieselstraat?
{{CUW}}
* fasilidat di almanementu na [[Scharloo]]
* tanki di awa di LWV na [[Seru di Ararat]]
* edifisio KNSM, Breedestraat, [[Willemstad]] (1939) 
* [[Cinelandia]] aan het Hendrikplein te [[Pietermaai]], Willemstad, Curaçao (1941)
* Teater Westend na [[Plasa Brion]], [[Willemstad]] (1941, desmantelá)
* Edifisio prinsipal di AquaElectra na Mundo Nobo, Willemstad (1952) i dos kas riba e tereno (1953) 
* Kompleho di showroom Palais Royal na Salinja (1953)
* kasnan na Kintjan
== Estilo arkitektóniko ==
Van Stuivenberg tabata un eksponente di arkitektura modernista, ku a surgi i floresé na [[Oropa]] entre 1920 i 1940. E estilo aki ta karakterisá pa su lucha pa funshonalidat. Materialnan manera staal i beton a hasi konstrukshonnan nobo posibel, permitiendo edifisionan pa haña propósitonan spesífiko manera fábrika, ofisina, sine òf hospital&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.knipselkrant-curacao.com/amigoe-aqualectra-fabriek-moet-beschermd-monument-worden/|titel=Amigoe, &quot;Aqualectrafabriek moet beschermd monument worden&quot;|datum=21 juli 2016| }}&lt;/ref&gt;. Tabata hustamente danki na arkitektura modernista ku Van Stuivenberg por a permití su mes libertat artístiko den su diseñonan. E dos torennan di awa riba Aruba y e dos teatronan riba Curaçao ta un mescla di e estilonan di arkitektura moderno y Art Deco Tropical di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]].
== Tunel bou di bahia di Santa Ana ==
Huntu ku Frans van Drimmelen, hefe di LWV (Nederlandse Waterbeheerbureau) na Aruba, Van Stuivenberg a diseña un tunnel bou di [[Bahia di Santa Ana]]. E tùnel lo a konektá e distritonan di Willemstad, [[Punda]], i [[Otrobanda]], di dia i anochi, sin interupshon di tráfiko riba tera òf riba laman. El a presentá e plan revolushonario aki na Parlamento Kolonial na 1943 komo un alternativa pa e servisio di ferry i e brug di ponton, [[Brùg di ponton|Brug di Reina Emma]]. Un konekshon di brug fiho, e brug haltu di Reina Juliana, no a wòrdu realisá te na 1974&lt;ref&gt;[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460883:mpeg21:a0127  Amigoe, &quot;De geschiedenis van de brug&quot; (29 april 1974)]&lt;/ref&gt;.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Stuivenberg, Pieter van}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
Pieter Anthonie van Stuivenberg (☆ 14 di aprel 1905, Geldermalsen, Hulanda – † 11 di aprel 1985, Voorburg, Hulanda) tabata un arkitekto i ingeniero hulandes ku a traha largamente na Kòrsou i Aruba. Su obranan a hunga un ròl importante den e desaroyo di infrastructura i arkitektura moderno den e Antianan Hulandes durante siglo binti.
Bida i karera
Van Stuivenberg a sigui su formashon na Skol Tékniko Sekundario na Utrecht i tabata miembro di e Bond Bouwkundigen Utrecht (B.B.U.). Despues el a studia ingenieria di awa pa tres aña.
Na 1927 el a kuminsá traha pa e suministro di awa Provinsial di Nort-West Brabant. Dia 1 di mart 1928 el a wordo manda pa Kòrsou pa traha na e Landswatervoorzieningsdienst (LWV) di e Antianan Hulandes komo hefe di e departamentu tékniko.
For di 1 di yanüari 1948 el a bira direktor di LWV, sucediendo R.J. Beaujon. Durante su periodo di trabou el a kontribuí fuertemente na modernisashon di e sistema di suministro di awa na Kòrsou i Aruba.
Na 1953, durante su hubileo di 25 aña di servisio, el a wordo distingui komo Ridder den de Orde van Oranje-Nassau pa su merito profesional.
Despues di su retiro oficial na 1955 el a bolbe Hulanda, pero algun aña despues el a regresá Kòrsou kaminda el a maneha un ofisina di konsultoria finansiero, tékniko i ekonómiko.
El a fayesé na 11 di aprel 1985 na Hulanda, tres dia promé di su 80 aña di edat.
Obra arkitektóniko
Komo arkitekto, Van Stuivenberg tabata responsabel pa un gran cantidad di proyecto infrastructural i arkitektóniko, principalmente relashoná cu suministro di awa, pero tambe teatro, edifisionan komersial i residensial.
Aruba
Entre su obranan mas konosí na Aruba ta:
Tanki di Kibaima (1932)
Watertoren San Nicolas (Bernardstraat, 1939)
Watertoren Oranjestad (J.G. Emanstraat, 1939)
Varios edifisio tékniko di Landswatervoorzieningsdienst
E torennan di awa na Aruba ta konsiderá komo ikononan di arkitektura moderno na e isla.
Kòrsou
Na Kòrsou su obranan inkluí:
Fasilidat di almanamentu na Scharloo
Tanki di awa na Seru di Ararat
Edifisio KNSM (Breedestraat, Willemstad, 1939)
Cinelandia (Hendrikplein, Pietermaai, 1941)
Teatro West End (Plasa Brion, 1941; posteriormente desmantelá)
Edifisio prinsipal di Aqualectra na Mundo Nobo (1952)
Showroom Palais Royal na Salinja (1953)
Diferente kasnan residensial na Kintjan
Varios di e edifisionan aki tin status di monumento protehá òf ta riba lista di patrimonio.
Estilo arkitektóniko
Van Stuivenberg tabata influensiá pa arkitektura modernista, un movimiento ku a florecé na Oropa entre 1920 i 1940. E estilo ta enfoká riba:
Funshonalidat
Uso di beton i staal
Forma simplifiká
Elementonan geométriko
Den su obranan na Karibe el a adapta e modernismo na klima tropikal, creando un meskla entre modernismo europeo i influensianan di Art Deco tropical.
Su torennan di awa i teatronan ta mustra claramente e kombinashon aki di funshonalidat tékniko i ekspreshon arkitektóniko.
Proyekto di túnel bou di bahia di Santa Ana
Huntu ku Frans van Drimmelen, Van Stuivenberg a presenta na 1943 un plan pa un túnel bou di Bahía di Santa Ana na Willemstad. E proyecto lo a konektá Punda i Otrobanda sin dependé di e pontonbrug (Brug di Reina Emma) ni ferry.
E plan no a wordo realisá. Finalmente, e konekshon permanente entre e dos banda di Willemstad a keda realidat cu e konstrushon di Brug di Reina Juliana, inaugura na 1974.
Signifikashon historiko
Van Stuivenberg su trabou a kontribuí significativamente na:
Modernisashon di suministro di awa
Desaroyo urbano
Integrashon di arkitektura moderno den e Antianan Hulandes
Su torennan di awa i edifisionan públiko ta te awe parte importante di e paisaje urbano di Aruba i Kòrsou.
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e  ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II &amp; III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). 
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het &quot;zwaarste werk&quot; en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals &quot;gongote&quot; om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]&lt;ref&gt;https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898&lt;/ref&gt;==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. 
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{infobox empresa| variante = c
| nomber   = Spritzer &amp; Fuhrmann
| alias    = Jewelers of the Caribbean
| sede     = [[Willemstad]], Korsou
| funda    = 1927
| fundado  = Wolf Spritzer&lt;br&gt;Charles Fuhrmann 
| pais     = [[Antias Hulandes]]
| imagen   = De winkel van Spritzer &amp; Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg
| descripcion = Edifisio di Spritzer &amp; Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955).
| sede     = 
| empleado = ± 500 (1977) 
| zona     = Karibe Hulandes
| activo = 1927 - 1990
| producto = 
| sector   = hoyeria
| industria=
}}
{{Multiple image
| total_width   = 275
| direction = horizontal
| align = right
| header_align  = Center
| header        = Spritzer &amp; Fuhrmann
| border        = infobox 
| image1        = De winkel van Spritzer &amp; Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg
| image2        = De versierde etalage van juwelier Spritzer en Fuhrmann aan het Da Costa Gomezple, Bestanddeelnr 252-3761.jpg 
| footer     = Edifisio di Spritzer &amp; Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955)
| footer_align = center
}}
'''Spritzer &amp; Fuhrmann''' (abreviá: S&amp;F) tabata un empresa [[Antias Hulandes|antiano]] di hoyeria i artíkulonan di luho di gran reputashon den Karibe i mas ayá durante [[siglo 20|siglo binti]], ku sede na [[Kòrsou]] i un kadena di sukursalnan signifikativo den [[Karibe Hulandes]].&lt;ref name=&quot;archiefvriend&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer &amp; Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2026-01-04}}&lt;/ref&gt;
== Orígen i formashon ==
Na 1927, e artesano di oloshi húngaro Wolf Spritzer (1889–1953) a establesé su mes na Kòrsou, kaminda el a kuminsá traha den un lokal chikí na [[Willemstad]].[2] Poko despues, el a forma un asosiashon ku Charles Fuhrmann (1906–1989), un smet di oro di orígen [[Rumania|rumano]] ku a emigrá pa [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] na 1929.[1]
Nan kolaborashon a kondusi na e fundashon di ''Relojeria Alemania'' na Handelskade, [[Punda]], loke a bira e base di e futuro imperio empresarial ''Spritzer &amp; Fuhrmann''. E negoshi a krese rapidamente danki na e artesania di altu kalidat i e demanda kresiente for di turismo, en particular di bishitantenan for di Merka ku yega na Korsou via barkunan di krusero.[3]
Na 1948, despues ku Spritzer a baha ku penshun, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer &amp; Fuhrmann.&lt;ref name=&quot;archiefvriend&quot; /&gt;
== Desaroyo na Kòrsou ==
Na Kòrsou, Spritzer &amp; Fuhrmann a bira un grupo empresarial diversifiká, ku un kadena di tiendanan spezialisa den:
* hoyeria i oloshi
* artíkulonan di luho (kristal, porselana i plata)
* optika
* tayernan propio pa smet di oro i reparashon di oloshi
Durante e añanan di Segunda Guera Mundial i e periodo despues, militarnan i mariniernan merikano stacioná na Curaçao tabata un grupo di klientela importante. Despues di 1945, e turismo di kompra a aumenta notablemente ku e yegada regular di barkunan di pasahero, loke a kontribuí na e ekspanshon di e sortimentu i e apertura di departamentunan separá, manera optika.[3]
Na añanan 1950, e kompania a konsolidá su presensia den Willemstad ku e konstrukshon di un edifisio prinsipal nobo na e skina di Helfrichplein i Breedestraat, diseñá pa e arkitekto J. Fresco i inaugura dia 23 di desèmber 1954.[5] E edifisio, konosí pa su kariyon, a bira un landmark urbano i un atrashon turistiko.[1][6]
== Ekspanshon ==
Paralelamente ku su kresementu na Curaçao, Spritzer &amp; Fuhrmann a ekspandé su aktividatnan pa otro isla di Antias Hulandes.
E ekspanshon a kuminsá cu Aruba, kaminda: e promé tienda a habri na Oranjestad na 1930
un di dos punto di benta a sigui na San Nicolas na 1939[4]
Despues di Segunda Guera Mundial, e kadena a sigui ekspandé pa Sint Maarten, kaminda un promé tienda a habri na Philipsburg na 1961, ku varios punto di benta adicional den añanan siguiente
Bonaire, kaminda e promé punto di benta a habri na Hotel Bonaire na 1963[3]
Na su punto mas haltu, Spritzer &amp; Fuhrmann tabatin mas ku trinta tienda riba Curaçao, Aruba, Bonaire i Sint Maarten.[2]
Banda di e presensia den Antias Hulandes, e kompania a habri un ofisina di servisio na Manhattan, New York, den añanan 1950. Na 1960, e filial aki a wòrdu amplia cu un tayer moderno pa oloshi i hoya, loke a kontribuí na e reputashon internacional di e kompania i na e imagen di Antias Hulandes komo destinashon di artesania i luho.[3]
Na 1977, rònt di su sinkuenta aniversario, Spritzer &amp; Fuhrmann tabata un di e dunadónan di trabou mas grandi den Antias Hulandes, ku mas ku 500 empleado.[1]
== Ultimo añanan ==
Den añanan 1980, Spritzer &amp; Fuhrmann a kuminsá enfrenta un kaida progresivo den entrada. Dia 5 di sèptèmber 1989, e gerensia a anunsiá oficialmente di sera i likida e kompania despues di 62 aña di operashon.[7] Den e komunikado di prensa, e kompania a sita varios faktornan, entre otro: e desaparishon di turismo di kompra, e kaida di turismo krusero i desaroyonan ekonomiko na Venezuela, kambio den patronchi di konsumo. 
Na 1990, Spritzer &amp; Fuhrmann a sera definitivamente tur su tiendanan.[1][4]
== Premio i legado ==
Durante su existencia, Spritzer &amp; Fuhrmann i su lider Charles Fuhrmann a risibí varios rekonosementu, entre otro:
* Diamonds International Award (1959, 1960 i 1961)
* Nombramentu komo hofleverancier di Kas Real (1967)[1]
* Emishon di un seyo di pòst konmemorativo na Antias Hulandes pa e 50 aniversario di e kompania (1977)[4]
E legado di Spritzer &amp; Fuhrmann ta reflehá tambe den su rol komo centro di entrenamentu i edukashon di personal lokal, en particular den diseño di hoya, optika i artesania.[4][1] E archivonan di e kompania ta wardá awor na Archivo Nashonal Kòrsou.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Empresa]]
------------------
'''Spritzer &amp; Fuhrmann''' (abreviá: S&amp;F) tabata un kadena antiano di hoyeria renombra den Karibe i rond mundu, ku a originá na [[Kòrsou]] i a ekspandé den [[siglo 20|siglo binti]] den un kadena di sukursalnan riba vários isla den Karibe Hulandes.&lt;ref name=&quot;archiefvriend&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer &amp; Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2025-12-21}}&lt;/ref&gt;
== Historia ==
Na aña 1927, e trahadó di oloshi di [[Hungria]], Wolf Spritzer (1889-1953), a establesé su mes na Kòrsou. Poko despues, el a kuminsá traha huntu ku e hoyero di oro Charles Fuhrmann (1906-1989), kende a emigrá di [[Rumania]] pa [[Antias Hulandes]].&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=S &amp; F-grondlegger op 83-jarige leeftijd overleden Charles Fuhrmann: bouwer van een juweliers-imperium|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-11-02|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-01-03|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642610:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;archiefvriend&quot; /&gt; Nan habilidatnan komo komersiante i spesialmente nan artesania pronto a kondusí na e apertura di un negoshi floresiente &quot;Relojeria Alemania&quot; riba Handelskade na [[Punda]] i e inicio di e imperio empresarial &quot;Spritzer &amp; Fuhrmann&quot;. 
Na Kòrsou, Spritzer &amp; Fuhrmann a krese bira un imperio consistiendo di un kadena di tienda specialisa den hoyeria y regalo, articulo di luho manera kristal i porselana di marka oropeo, optica, ademas di un propio tienda di oro, y tayernan di reparacion di oloshi. Esaki tabata danki na e [[turismo krusero]] for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Wanneer het schip binnenliep in de haven van Curacao maakte hij van de gelegenheid gebruik hier juwelen, horloges, camera's, parfums, likeuren en andere artikelen te kopen die goedkoper waren daarin zijn eigen land.
Despues ku Spritzer a baha ku penshun for di negoshi aktivo na 1948, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer &amp; Fuhrmann.&lt;ref name=&quot;archiefvriend&quot; /&gt;
=== Ekspansion ===
Durante e crisis economico, nan tabata bende klòk y oloshi, entre otro articulonan, na Aruba. E promé tienda a habri na Oranjestad na 1930, i un di dos tienda na [[San Nicolas]] a sigui na 1939.&lt;ref name=&quot;newsaruba2007&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://archive.org/download/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC.pdf |titel=Seventeen years after closing its doors, Spritzer and Fuhrmann hold their first reunion |website=The News Aruba |datum=2007-06-30 |bezochtdatum=2025-12-21}}&lt;/ref&gt;[[File:Slijpmachine bij de firma Spritzer &amp; Fuhrmann in Willemstad, Bestanddeelnr 252-3290.jpg|thumb|left|180px|Tayer di optika S &amp; F ku mashin pa sleip glas. (1955)]]
Despues di [[Di Dos Guera Mundial]], Spritzer &amp; Fuhrmann a ekspandé su tiendanan signifikantemente. Di akuerdo ku un retrospektiva di 2007, e kadena eventualmente tabatin mas ku trinta tienda na Curaçao, Aruba, Bonaire, i Sint Maarten, i tambe tabatin un filial di servisio na Manhattan, [[New York City|New York]].[2] Rònt di su di sinkuenta aniversario na 1977, e kompania a wòrdu sitá komo un di e dunadónan di trabou mas grandi na Antia Hulandes, ku mas ku 500 empleado.&lt;ref name=&quot;archiefvriend&quot; /&gt;
Spritzer i Fuhrmann a habri un ofisina na New York den añanan 1950, kaminda na 1960 nan a establesé un tayer di oloshi i hoya bon ekipá. Banda di duna servisio direkto, e ramo aki a kontribuí signifikantemente na e bon boluntat di nos islanan Antiano.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Omgebouwde garage. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 27-09-1977, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639615:mpeg21:p009&lt;/ref&gt;
Den añanan sinkuenta, a konstruí un sede nobo na Willemstad riba Helfrichplein (Da Costa Gomezplein)/Breedestraat. E edifisio den estilo architectonico moderno di Korsou, disena pa architect J. Fresco, tabata un atrakshon turistico y a habri dia 23 di december 1954.&lt;ref&gt;In moderne Curacaose stijl Nieuw Spritzer en Fuhrmann-pand fraaie touristische attractie In acht maanden tijd werd kolossase werk uitgevoerd. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 23-12-1954, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404471:mpeg21:p001&lt;/ref&gt; E kompania a bira konosí durante e periodo ei pa un kariyon riba e edifisio.[1] Un potrèt di e tienda na Da Costa Gomezplein na Willemstad ta data di òktober 1955.&lt;ref name=&quot;nationaalarchieffoto&quot;&gt;{{Citeer web |url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/fotocollectie/aeb042f6-d0b4-102d-bcf8-003048976d84 |titel=De winkel van Spritzer &amp; Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op Curaçao |website=Nationaal Archief (fotocollectie) |bezochtdatum=2025-12-21}}&lt;/ref&gt;
Na fasada di e edifisio tin un kariòn ku tabata sona ....
Na 1961, un tienda nobo a habri na Philipsburg. E kantidat di kamber di hotèl e tempu ei tabata solamente kuarenta! E sukursal di Spritzer i Fuhrmann aki a agregá sinku punto di benta denter di algun aña. Riba e isla aki tambe e grupo di joyeria tabata presente na cuna di turismo. Meskos ta konta pa Boneiru, kaminda Spritzer i Fuhrmann a habri su promé punto di benta na Hotèl Boneiru na aña 1963.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;
--
Den e edificio di Amador Maduro na Handelskade, Wolf Spritzer a huur un parti chikito di e localidad unda el a cuminsa cu su trabao como relohero y orfebre. Despues di e yegada di Charles Fuhrmann, e negoshi a wòrdu ekspandé; un bentana a wòrdu kita i remplasá ku dos porta di panel ku dos vitrina plat ku ta kontené e oloshinan. Algun tempu despues, nan por a kumpra henter un kolekshon di joyas serka un bendedó biahero. A tuma e decision pa bende algun di dje riba Aruba, y na 1930, a habri un tienda chikito na Oranjestad. Mientrastanto a muda un edificio nobo na Handelskade, e biaha aki na e otro skina di Windstraat, cu a haya e nomber “Relojeria Alemania”.
Esaki a sigui pa un di dos tienda riba Heerenstraat, e tempo ey e caya comercial principal na Willemstad. E tienda aki a wordo renoba varios biaha. Un di e versionnan mas bunita tabata esun cu e bentananan “Art Deco”. Despues, a agregá kolumnanan na e entrada. Durante e añanan di guera, e militarnan y mariniernan Mericano staciona na Curaçao y Aruba, cu tabata bishita e hafnan, tabata clientenan particularmente popular. Turismo di kompra realmente a lanta vuelo despues di Segundo Guera Mundial, ora ku barkunan di pasahero a kuminsá yega regularmente na Willemstad. E gama di produkto a sigui ekspandé, i un departamentu separá a wòrdu kreá pa produktonan optiko.
E prome tienda y tayer di optica tabata situa riba Heerenstraat. Despues, a establece opticanan na e skina di Breedestraat y Helfrichplein, den Kerkstraat, y den añanan 1970, a habri e “Laboratorio” hopi moderno riba Fokkerweg, unda tambe tabata fabrica lens.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;
E tiendanan di joyeria tambe a ekspandé. Na kuminsamentu di añanan 1940, un tienda a muda pa e edifisio di KNSM; el a keda e tienda prinsipal di S&amp;F te na 1954.
Den añanan 1950, un edifisio nobo a wòrdu konstruí na e skina di Helfrichplein i Breedestraat: e “Edifisio Prinsipal.” E piso abou tabata akapará e kolekshon di diamante, joyas di oro i oloshin. E promé piso tabata akapará un departamentu separá pa artíkulonan di plata i un sekshon ku joyas, tas i artíkulonan di regalo platá ku plata i oro. E ofisinanan di maneho tabata situá riba e di tres piso, i e tiendanan di orfebre i relojero tabata riba e di kuater piso. E tienda a bira partikularmente konosí pa su karillon i su sirkuito figural.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;
=== Ultimo añanan ===
Den añanan 1980, Spritzer &amp; Fuhrmann a kuminsá lucha ku un kaida den entrada. Dia 5 di september 1989 
e empresa ta emití un komunikado di prensa anunsiando seramentu i likidacion di e kompania despues di 62 aña.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Juweliersconcern van wereldfaam Spritzer en Fuhrmann verdwijnt|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-09-05|bezochtdatum=2026-01-04|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642749:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt;  “E gerensia ta anunsiá ku e kompania lo stòp di eksistí den futuro serkano. Pa vários aña el a sufri pèrdidanan signifikante, sinembargo, e reservanan a agotá sin ku e kompania a logra adapta na e sirkunstansianan kambiá. Faktornan kousante e ta sita: e desaparishon di turismo di kompra pa via di  kaida den turismo krusero y e desaroyonan ekonómiko na Venezuela, mientras e patronchi di gasta di e klientela tambe a kambia drastikamente. Na 1990, e kompania a sera su portanan definitivamente.&lt;ref name=&quot;archiefvriend&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;newsaruba2007&quot; /&gt;
== Premio i rekonosementu ==
Durante añanan, Charles Fuhrmann i e kompania S&amp;F a risibí numeroso premio. Na 1959, 1960 i 1961, e kompania a wòrdu presentá ku e Diamonds International Award. For di 20 di sèptèmber 1967, Spritzer &amp; Fuhrmann ta un suministradó di e Kas Real (''hofleverancier'').&lt;ref name=&quot;archiefvriend&quot; /&gt; Na 1977, un seyo di pòst konmemorativo a wòrdu emití na Antia Hulandes pa konmemorá e di sinkuenta aniversario di e kompania.&lt;ref name=&quot;newsaruba2007&quot; /&gt; 
Het bestuur van de Stichting Monumentenzorg reikte in 1968
aan de heer Fuhrmann de plaquette &quot;Tua Res Agitur&quot;. uit naar aanleiding v&quot;an de restauratie van interieur en exterieur van de zaak „Europa&quot;. Na de restauratie kreeg dit filiaal de toepasselijke naam „Renaissance&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;
== Legado ==
Spritzer &amp; Fuhrmann ta konosí pa entrená i eduká personal lokal den áreanan manera diseño di hoya.&lt;ref name=&quot;newsaruba2007&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;archiefvriend&quot; /&gt; Archivonan di e kompania ta aloha den [[Archivo Nashonal Kòrsou]].
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Empresa]]
----------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante = c
| nomber = Lucia Schnog
| alias  = Rumbera
| fecha nacemento = 
| luga nacemento = {{CUW}}
| alma mater = 
| ofishi     = bailarina, diseñadó di paña
| aña activo = 1971 - ?
| estilo     =
| genero     = [[jazz]], balèt klásiko
| distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988)
}}
'''Lucia Schnog-De la Fuente''' ta un bailarina, koreografo i artista visual yu di Kòrsou. Na 1988, el a  wòrdu premiá ku e [[Premio Cola Debrot]] pa su arte di baile.
== Biografia ==
Tabata Sra. Van Walraven ku a siña Lucia di seis aña su promé pasonan di baile i e goso di balèt.&lt;ref name=&quot;Amigoe &quot;&gt;{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470122:mpeg21:p009|titel= Lucia: “concurrentie alleen maar bevorderlijk” - Curaçaose opent ballet-school Russische stijl|datum=1971-03-27}}&lt;/ref&gt; Añanan despues, el a muda pa e siudat hulandes di Delft pa studia.&lt;ref name=&quot;Amigoe &quot; /&gt; El’a kompletá su estudio ku un diploma estatal komo dosente di balèt i bailarina di esenario.&lt;ref name=&quot;AmigoeDiCuracao&quot;&gt;{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470115:mpeg21:p008|titel= Balletstudio|via=Delpher.nl|datum=1971-03-19|bezochtdatum=2025-12-31}}&lt;/ref&gt; Su spesialisashon ta jazz i balèt klásiko,&lt;ref name=&quot;AmigoeDiCuracao&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470229:mpeg21:p006 Advertentie], 6 augustus 1971&lt;/ref&gt; i el a siña tambe balèt ruso.&lt;ref name=&quot;Amigoe &quot; /&gt;
Na Kòrsou bèk, el a funda su mes studio di ballet na mart 1971, yamá Ecole de Danse, ku un lokalidat na Kleermakersweg na Willemstad.&lt;ref name=&quot;Amigoe &quot; /&gt; El a proveé ​​e koreografia pa e obra De Fisici, ku a estrená na novèmber di e aña ei.&lt;ref&gt;Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470307:mpeg21:p005 De Fisici op het scherp van de snede], 5 november 1971&lt;/ref&gt; Tambe el a krea presentashonnan di baile pa teater di mucha, manera Prikkebeen na Centro Pro Arte (CPA).&lt;ref&gt;Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461117:mpeg21:p003 Prikkebeen. kleurrijk kinderfeest in C.P.A.], 6 maart 1972&lt;/ref&gt; Diesocho luna despues di su apertura, su skol di baile ya tabatin 350 studiante.&lt;ref&gt;Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461465:mpeg21:p003 Ecole De Danse brengt leerlingenuitvoering in Centro Pro Arte], 1 december 1972&lt;/ref&gt; El a sigui traha riba presentashonnan hubenil na CPA, manera un seri di musikal na 1975 den kolaborashon ku e Komishon di Konsierto di Jeugd.&lt;ref&gt;Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998511:mpeg21:p010 Comité Jeugdconcert brengt kindermusical in Antilliaanse sfeer], 11 januari 1975&lt;/ref&gt; E tambe a presentá ku su grupo di balèt.&lt;ref&gt;{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998591:mpeg21:p023|titel= Willemstad – De Apollo Star Dancers|datum=1975-04-17|bezochtdatum=2025-12-31}}&lt;/ref&gt; Un di su promé studiantenan tabata e futuro dramaturgo Roy Colastica.&lt;ref&gt;Norma Infantil y Juventil, [https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Roland Colastica]. [https://web.archive.org/web/20210225195528/https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Gearchiveerd] op 25 februari 2021.&lt;/ref&gt;
Na ougùstùs 1979, el a habri su studio di ballet nobo riba Saliña Abaostraat ku Ecole de Danse.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639990:mpeg21:p002 Nieuwe Balletstudio], 25 augustus 1979&lt;/ref&gt; Na aprel 1980, el a forma un grupo (semi-)profeshonal na su skol bou di e nòmber ''Antillean Dance Theatre'' (ADT), di kua e i Helma Bakhuis a tuma over e direkshon artístiko. E grupo tabata konsistí prinsipalmente di bailarinnan ku el a entrená for di 1971.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639903:mpeg21:p004 Antillean Dance Theatre 9/10 mei in CPA], 28 april 1980&lt;/ref&gt; Helma Bakhuis tambe tabata enbolbí for di inisio di Ecole.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642264:mpeg21:p007 Ecole de Danse], 16 mei 1987&lt;/ref&gt; Un luna despues, nan a presentá e promé balètnan di ADT.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639886:mpeg21:p006 Premiere Antillean Dance Theatre - &quot;Kositu&quot; hoogtepunt balletavond in CPA], 12 mei 1980&lt;/ref&gt;
Lucia Schnog tambe tabata wòrdu scuchá i mira regularmente den medionan di comunicacion. Na 1979, el a papia tokante e apertura di su studio di balèt nobo den e programa Entrevista na Radio Hoyer.&lt;ref&gt;[[Amigoe]], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640001:mpeg21:p002 &quot;Interview&quot;] , 7 september 1979&lt;/ref&gt; Ku finansiamentu di OKSNA, un dokumental tokante Ecole de Danse a wòrdu trahá i mustra den e ouditorio di biblioteka na òktober 1992.&lt;ref&gt;{{nl}}{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644665:mpeg21:p003|titel= Documentaire over 20 jaar balletschool Ecole de Danse|datum=1992-10-03|bezochtdatum=2025-12-31}}&lt;/ref&gt; Un luna despues, e dokumental a wòrdu transmití na televishon pa TeleCuraçao.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643709:mpeg21:p003 Tv-documentaire over Lucia Schnog], 30 november 1992&lt;/ref&gt;
E ta tambe un artista visual di obranan di textil, entre otro.&lt;ref&gt;Curaçao Knipselkrant, [https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Curacaose kunstenaars op World Quilt Show], 8 januari 2015. [https://web.archive.org/web/20240426155433/https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.&lt;/ref&gt; El a eksponé su arte na Kòrsou durante, entre otro, e ''Open Atelier Route''.&lt;ref&gt;{{citeer web|werk=Curaçao Art|url=https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/|titel= Open Atelier Route 2015|datum=2014-11-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240426155431/https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/| archiefdatum=2024-04-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Curaçao Art, [https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Kosecha Kultural in 2018], 28 september 2018. [https://web.archive.org/web/20240426155443/https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.&lt;/ref&gt;
== Honor ==
Na 1988, Schnog, hunto cu [[Carmita Henriquez]], a risibí e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a husga ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan respektivo tereno: baile i folklore.&lt;ref&gt;{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011|titel=Cola Debrot Prijs 1988|datum=1988-05-21}}&lt;/ref&gt;
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =67491322 |titulo= Lucia Schnog}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Schnog, Lucia}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Arte]
[[:Kategoria:Kòrsou]]
[[:Kategoria:Ganador premio Cola Debrot]]
habri su &quot;Ecole de Danse&quot;, ku tabata siña [[jazz]] i balèt klásiko. For di aña 1979, 8bailarinanan semiprofeshonal a presentá bou di su guia na su Teatro di Baile Antiano (ADT). E ta krea arte visual tambe.
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
 
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.&lt;ref&gt;[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]&lt;/ref&gt;
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose &quot;ocho dia&quot;.&lt;ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;VOLKSKUNDE. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017&lt;/ref&gt;
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed,  zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. 
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. 
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 -  invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.&lt;ref&gt;Advertentie. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel	Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door	Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp	maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp	arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), 
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. 
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. 
--------------
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe 
| imagen        = 
| sucesion      = Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = [[]] [[1930?]]
| periodo fin   = 
| monarkia      = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor     = 
| sucesor       = 
|fecha nacemento= 
|luga nacemento = 
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento = 
|pareha         = 
|religion       = 
|yui            = 5
&lt;!-- Seccion di informacion profecional --&gt;
|ofishi         = gobernador, alkalde
|partido        = 
}}
'''Bartholomeus Wouter Theodorus van Slobbe''' (☆ [[31 di òktober]] [[1882]] na Schiedam – † [[28 di novèmber]] [[1956]] na [[Breda]]) tabata un gobernador kolonial y alkalde hulandes.
== Biografia ==d
Van Slobbe a nase den un famia katóliko. Su tata probablemente tabata manehá un destileria di gin. Bartholomeus a kuminsá su estudio na un skol di formashon di maestro i na edat di dieshete aña a boluntario pa e ehérsito hulandes.
El a entrená komo un ofisial no-komisá na Breda i a bira un sargento promé ku el a wòrdu atmití na e Kurso Prinsipal pa Ofisialnan na Kampen na 1904. Dos aña despues, el a bira un di dos teniente den e di Seis Regimento di e Brigada di Infanteria, stashoná na Breda. Na 1910, el a wòrdu promové na promé teniente den e di Seis Regimento. Na òktober 1913, el a wòrdu nombrá komo un ofisial di servisio spesial pa e staf general den e departamentu stashoná na Breda debí na e menasa di guera. Na 1918, el a wòrdu transferí pa e staf general na Den Haag i a wòrdu sekundá na e Akademia Militar. Na 1919, el a bira kapitan i na 1924, el a bira dosente tambe na e Akademia Militar na Den Haag.
Na aña 1930, el a keda nombrá gobernador di e kolonia di Kòrsou i Dependensianan. El a goberna excelentemente y lo kier a keda gobernador, pero despues di su prome periodo, el a pidi su regreso pa Hulanda pa sigui educacion di su yiunan.
Na ougùstùs 1936, el a bira alkalde di Breda, un miembro di e Partido di Estado Katóliko Romano (RKSP). El a tene su mes durante guera, pero a wòrdu kita for di trabou dia 11 di mart 1944, pa òrdu di e forsanan di okupashon despues di a nenga di koperá den kompilá listanan pa trabou forsá na Alemania. Durante e último lunanan di guera, el a biba skondí. El a wordo reemplasa pa e miembro di NSB y miembro di SS Gerrit Coenraad Blom. Riba e dia ku Breda a wòrdu liberá, 26 di òktober 1944, el a reanudá su tareanan di alkalde, hibá triunfantemente na e kas di pueblo pa su konsiudadanonan.
E tabata, sinembargo, bou di tutela di Baron Dirk van Boetzelaer, un ingeniero hidráulico i teniente coronel, komisario militar pa e distrito di Breda i emanacion di tantu e resistensia komo e forsanan armá hulandes formá na Inglatera. E tabata kere ku kualke hende ku a keda muchu largu durante e okupashon mester tabata konspirando ku e forsanan di okupashon i mester a wòrdu retirá. P’esei tambe e tabatin un opinion negativo di Van Slobbe i a sòru pa e keda suspendé i someté na un investigashon di purga riba su aktividatnan durante e okupashon. Esaki a dura for di kuminsamentu di desèmber 1944 te kuminsamentu di òktober 1945.
Dia 2 di desèmber 1944, Van Slobbe a wòrdu informá verbalmente di e desishon pa wèlga, ku a drenta na vigor dia 10 di desèmber. Despues e mester a defendé su mes dilanti di un komishon di purga, loke el a hasi ku éksito. Dia 16 di october 1945, e Comisario di Reina a firma e decreto di disolucion, cu a wordo anuncia algun dia prome. Miéntras tantu, Van Slobbe a wòrdu forsá pa entregá su posishon komo alkalde suplente na alkalde E.L.H.M. van Mierlo, te ora cu e investigacion tabata favorable y e por a reanuda su funcion di alcalde. Dia 17 di òktober 1945, el a presidi e reunion di e Ehekutivo Munisipal pa promé bia.
Van Slobbe a kasa ku Joanna Antonia Maria van Schendel na 1912. Nan tabatin shete yu, inkluyendo esun mayó, Maria Elisabeth van Slobbe (1913-2004), i e yu mas yòn i di dos, Wim van Slobbe (1925-2023).
-------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”&lt;ref&gt;Eliason, Eric A. (2024). &quot;[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&amp;pg=PA524&amp;printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]&quot;, in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.&lt;/ref&gt; 
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.&lt;ref&gt;A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068&lt;/ref&gt; 
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.&lt;ref&gt;https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)&lt;/ref&gt; 
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Eliason, Eric A. (2024). &quot;[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&amp;pg=PA524&amp;printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]&quot;, in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534&lt;/ref&gt; E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&amp;pg=PA89&amp;printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace &amp; Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}&lt;/ref&gt;
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}&lt;/ref&gt;
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.&lt;ref&gt;https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)&lt;/ref&gt;
*  the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&amp;view=theater  Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981&lt;/ref&gt;
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as &quot;Spanish work&quot; on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.&lt;ref&gt;A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068&lt;/ref&gt;
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who &quot;stole&quot; an address or who wrote &quot;bad things&quot; about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand &quot;some help&quot;, even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for &quot;Saba Lace&quot; plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the &quot;industry&quot;. Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that &quot;Saba Lace&quot; flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario|variante = c
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento = [[Kòrsou]]
|region           = [[Karibe Hulandes]]
|pais             =
|alias            = [[Kòrsou i Dependensianan]]
|sucesion         = Gobernador-general
|periodo start    = 1816
|periodo fin      = 1819
|monarkia         =
|antecesor        = 
|sucesor          = Petrus Bernardus van Starckenborgh
&lt;!-- Seccion di sucesion 2 --&gt;
|sucesion2        = 
|periodo start2   = 
|periodo fin2     = 
|monarkia2        =
|antecesor2       =
|sucesor2         = 
|pareha           = Anna Maria Cornelia van Uytrecht
|tata             = 
|mama             = 
|yui              = 4
|ofishi           = ofisial di marina hulandes, atministradó kolonial, 
}}
'''Albert Lambertsz Kikkert''' (☆ [[17 di novèmber]] [[1761]] na Vlieland - † [[18 di desèmber]] [[1819]] na [[Kòrsou]]), tabata un ofisial di marina hulandes, doño di plantashi na Kòrsou i gobernante durante e era kolonial. El a hunga un ròl importante den e [[Rebelion Grandi|lantamentu di Tula]] na [[1795]] i despues a okupá e funshon altu di Gobernador-General riba e Islanan ABC.
== Biografia ==
Kikkert a nasé riba e [[isla]] di Vlieland na aña 1761. El a drenta marina hulandes na un edat hoben i a subi te na e rango di ofisial. Su entrenamentu marítimo trempan a pone e fundeshi pa su tareanan atministrativo despues na e [[kolonianan]] hulandes den Karibe.
Despues di su transferensia pa Kòrsou, el a invertí den un plantashi. Na 1789 el a kasa ku Anna Maria Cornelia van Uytrecht (1768-1847) di Kòrsou, i huntu nan a hana kuater yu.&lt;ref name=uytrecht&gt;http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm. [https://web.archive.org/web/20210717231138/http://curacao.buzink.com/uytrecht.htm Archivá] 17 di yüli 2021.&lt;/ref&gt; Anna tabata e yu muhé di un shon di plantashi riku, [[Casper Lodewijk van Uytrecht]]. Dor di su matrimonio Kikkert a bira doño di e plantashinan, Jan Sofat (antes Jan Zoutvat) i San Juan.
Na 1795, el a drenta den konflikto ora e lider di katibu [[Tula]] a dirigí un rebelion riba e isla. Kikkert a wòrdu akusá di ta un kómplise di e medidanan kontra e rebeldenan, loke a pon’é den un posishon kontroversial denter di e [[kolonia]].
== Okupashon ingles ==
Kikkert tabata na Korsou ora ku e patriotanan a tuma poder na [[Hulanda]] na aña 1795 cu ayudo di e Francesnan y a funda [[Repúblika di Batavia]]. Stadtholder Willem V a hui bai Inglatera i for di einan a ordená tur gobernador i ofisial kolonial pa entregá na e inglesnan, pa e teritorionan di ultramar no kai den man di franses (revolushonario). E gobièrnu nobo a kita mayoria di e ofisialnan, ku mayoria di nan tabata noble. E pregunta di ken pa sirbi a hiba na confusion y tambe intrankilidad riba e barconan Hulandes. Kikkert a scoge e banda di e gobernantenan nobo na Hulanda y asina a opera na servicio di e Francesnan. Su patriotismo tabata oportunista, pasobra despues el a mustra di ta un Orangista konvensí atrobe pa ku e inglesnan.
=== Konflikto ku Tula ===
Inspira pa e intrankilidad revolucionario na Europa y e lantamento exitoso di esclavo na Haiti Frances, un lantamento di esclavo tambe a brota riba Curaçao na 1795. E “capitan” di e rebeldenan, Tula, tabata propiedad di Kikkert su cuñado Casper Lodewijk van Uytrecht (1730-1855). Dos otro lider di e rebelion tabata propiedat di Kikkert mes, entre nan Pedro Wacao i Carpata. ‘Bastiaan’ Carpata tabata foreman òf ofisial pretu riba su plantashi San Juan. Parsialmente pa e motibu aki, Kikkert tabata determiná pa pone e rebelion abou. I asina el a hasi, usando e fragatanan Ceres i Medea. For di e Ceres, Kikkert a trese dos bateria di kañon na tera, i tambe munishon i otro suministronan. El a komandá e mariniernan ku a bringa banda di e milisia sivil riba kabai riba e isla. E rebelion a terminá ku un ehekushon brutal i ehemplar di e lidernan rebelde, den kua Kikkert tabata enbolbí aktivamente. El a nota friu den e registro di su barku ‘Den 3e’ (òktober 1795): “... dos negro a wòrdu kibra bibu riba e wiel i pretu, despues dekapitá i nan kabes poné riba e horka, un negro a haña su mannan kòrtá i su kabes kibra aden ku un martiu i despues a wòrdu kologá.” E kastigunan tabata di akuerdo ku e veredikto di Gobernador Johannes de Veer (1738-1796) cum suis.[3][4]
== Regreso di gobernashon hulandes ==
Durante e gobernashon franses den añanan 1800, probablemente Kikkert a kolaborá ku outoridatnan bou di Louis Napoleon, ruman di Emperador Napoleon Bonaparte. Despues di e regreso di e gobièrnu hulandes bou di Rei Willem I, el a wòrdu nombrá Gobernador-General di e Islanan ABC. Den e funshon aki, e tabata responsabel pa e atministrashon sivil i protekshon di interesnan kolonial na Kòrsou, Aruba i Boneiru. El a hunga un ròl sentral den ehekushon di legislashon atministrativo i fiskal durante e periodo aki.
Kikkert a fayesé inesperadamente dia 18 di desèmber 1819 na Kòrsou. Su morto a marka e fin di un karera influyente den tantu sírkulonan kolonial komo militar riba e islanan ABC.
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. &quot;tragaluz&quot; via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés &quot;tragaluz&quot; via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un &quot;tragalus&quot; ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta &quot;dakkapel&quot; òf &quot;dakvenster&quot;, ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto	Tragalus	Dakkapel
Definishon	Ventanita haltu	Bentana sobresaliente for di tei
Funshon	Lus i ventilashon	Lus, ventilashon, espasio
Material	Hout, piedra, torto	Hout, tei, glas
Uzo den Karibe	Sí, den kas antique	Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width   = 650
| align         = center
| caption_align = center
| border        = 
| image1        = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1      = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2        = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2      = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4        = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4      = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3        = Maduro &amp; Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3      = Edificio di [[Maduro &amp; Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.&lt;ref name=&quot;deel 1&quot;&gt;[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)&lt;/ref&gt;
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.&lt;ref name=&quot;deel 3&quot;&gt;[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)&lt;/ref&gt;
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.&lt;ref name=&quot;deel 2&quot;&gt;[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)&lt;/ref&gt;
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.&lt;ref name=&quot;deel 3&quot;/&gt;
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.&lt;ref name=&quot;deel 3&quot;/&gt;
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.&lt;ref&gt;[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)&lt;/ref&gt;
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.&lt;ref name=BPWES21&gt;{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021&lt;/ref&gt; [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.&lt;ref name=BPWES21/&gt;
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.&lt;ref name=BPWES21/&gt; Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.&lt;ref name=BPWES21/&gt; Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.&lt;ref name=BPWES21/&gt; Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.&lt;ref name=BPWES21/&gt;
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. 
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.&lt;ref name=CNNROS&gt;CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024&lt;/ref&gt; Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.&lt;ref name=CNNROS/&gt;
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.&lt;ref name=&quot;CvC&quot;&gt;Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023&lt;/ref&gt; Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.&lt;ref name=&quot;CvC&quot;/&gt; E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.&lt;ref&gt;Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024&lt;/ref&gt;
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.&lt;ref name=NOSUSS&gt;NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024&lt;/ref&gt; E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.&lt;ref name=NOSUSS/&gt; E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.&lt;ref name=NOSUSS/&gt; Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.&lt;ref name=&quot;NOSUSVEN&quot;&gt;NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023&lt;/ref&gt; A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.&lt;ref name=&quot;NOSUSVEN&quot;/&gt; E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.&lt;ref name=&quot;NOSUSVEN&quot;/&gt; E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes == 
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.&lt;ref name=terminal &gt; {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}&lt;/ref&gt;
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.&lt;ref&gt; {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}&lt;/ref&gt; Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.&lt;ref&gt;{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}&lt;/ref&gt; Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema&quot;.&lt;ref&gt; {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}&lt;/ref&gt;
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.&lt;ref&gt;«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}&lt;/ref&gt;
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)&lt;ref&gt; {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}&lt;/ref&gt;    ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.&lt;ref&gt;{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}&lt;/ref&gt; Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.&lt;ref&gt; {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}&lt;/ref&gt; Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}&lt;/ref&gt;, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.&lt;ref name=&quot;Sin-nombre-p2Jf-4&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}&lt;/ref&gt; Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.&lt;ref&gt; {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}&lt;/ref&gt; Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.&lt;ref&gt;«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}&lt;/ref&gt; Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}«  » &lt;/ref&gt; Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}&lt;/ref&gt;
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.&lt;ref name=&quot;Sin-nombre-p2Jf-5&quot;&gt;{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}&lt;/ref&gt; 
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019&lt;ref&gt; {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}&lt;/ref&gt; tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.&lt;ref&gt;«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}&lt;/ref&gt; Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.&lt;ref&gt; {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title=  Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}&lt;/ref&gt; E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&amp;P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.&lt;ref&gt; {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}&lt;/ref&gt; E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}&lt;/ref&gt; Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.&lt;ref&gt;« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}&lt;/ref&gt;
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.&lt;ref&gt;« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}&lt;/ref&gt;   E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.&lt;ref&gt;{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita=    }}&lt;/ref&gt;
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso=   |cita=Otro litigio:  la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}&lt;/ref&gt; Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso=   |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}&lt;/ref&gt; Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de &quot;forma privada&quot; fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso=   |cita=    }}&lt;/ref&gt;
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. 
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? 
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.&lt;ref&gt;https://www.avfpaint.com/about-us&lt;/ref&gt;
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao&lt;/ref&gt;
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV&lt;ref&gt;[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)&lt;/ref&gt; , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}&lt;/ref&gt; Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.&lt;ref&gt;DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001&lt;/ref&gt; E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.&lt;ref&gt;Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; 
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.&lt;ref&gt;Antilliaans Dagblad 2 februari 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven],  [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)&lt;/ref&gt; Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''-  dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.&lt;ref&gt;https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018&lt;/ref&gt; Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.&lt;ref&gt;[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)&lt;/ref&gt;
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. &lt;ref&gt;[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)&lt;/ref&gt; Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. 
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.&lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven],  [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)&lt;/ref&gt;
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.&lt;ref&gt;Antilliaans Dagblad 2 februari 2017&lt;/ref&gt; Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.&lt;ref&gt;[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018&lt;/ref&gt;
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.&lt;ref&gt;Antilliaans Dagblad 2 februari 2017&lt;/ref&gt; Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.&lt;ref&gt;Antilliaans Dagblad 22 maart 2018&lt;/ref&gt;
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations&quot; van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij&quot;. De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.&lt;ref&gt;N.V. Curacaose Dok Maatschappij. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002&lt;/ref&gt;
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=369&amp;lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao&lt;/ref&gt;
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.&lt;ref&gt;Speciale zegel voor Curacaos droogdok. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group&lt;ref&gt;[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) &lt;/ref&gt;
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair &amp; Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair &amp; Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
== Tula ==
* nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held
Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27]
---------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † 
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.&lt;ref&gt;https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf  Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao</text>
      <sha1>7r9kjzj1u69bpqgt42mufln6fckki8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>5 di desèmber</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9094</id>
    <revision>
      <id>189066</id>
      <parentid>175803</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="802" sha1="jpmmf5mn8tji8jkljjiy1tcnvafr0m9" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Balki calendario mensual sin siman|12}}
'''5 di desèmber''' ta e di 339 [[dia]] di aña (340 den un [[schrikkeljaar]]) riba e [[kalènder gregoriano]]. Ta resta 26 dia pa e aña terminá. 

== A sosodé ==

== A nase ==
* [[1896]] - [[Wem Lampe]] (†[[1973]]), politiko [[aruba]]no i [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|minister plenipotenciario di Antias Hulandes]] (1955-1967).
* [[1921]] - [[Amado Römer]] († 2010), saserdote i aktivista sosial di [[Kòrsou]].
* [[1966]] - [[Evelyn Wever-Croes]], polítiko [[aruba]]no i [[Lista di prome ministro di Aruba|promé minister di Aruba]] (2017-2025)
 
== A fayesé ==

== A selebrá/konmemorá == 
* {{NLD|bandera}} [[Sinterklaas]]
* Dia Mundial di Suela

{{Appendix}}

[[Category:Fecha]]
[[Category:Desèmber]]</text>
      <sha1>jpmmf5mn8tji8jkljjiy1tcnvafr0m9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elias Römer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9402</id>
    <revision>
      <id>188997</id>
      <parentid>139875</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T13:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>188997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3111" sha1="61p6hv50zt7l5t1zbr7yc8z9zmun452" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Römer]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di e tópiko.}}
{{databox}}
[[File:De Hendrikschool in Willemstad op Curaçao, Bestanddeelnr 252-7108.jpg|thumb|200px|Hendrikschool na Pietermaaiweg den [[Willemstad]] (1947).]]
'''Elias Aloysius (Jai) Römer''' (☆ [[22 di sèptèmber]] [[1890]] na [[Kòrsou]] - † [[9 di sèptèmber]] [[1957]] na Kòrsou) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. E tabata miembro di e Kolegio General Ehekutivo (CAB) di [[Antias Hulandes]] (antes &quot;Teritorio Kòrsou&quot;, na [[hulandes]]: &quot;Gebiedsdeel Curaçao&quot;) di 10 di mei 1949 te 14 di yüli 1949. Entre 1947 i 1949 e tabata [[Lista di presidente di Parlamento di Antias Hulandes|presidente di Parlamento di Antias Hulandes]] (antes &quot;Parlamento di Teritorio Kòrsou&quot;).

== Biografia ==
Elias Römer a nase na [[Kòrsou]] i a bishita Hendrikschool, unda su tata tabata maestro di skol.&lt;ref&gt;{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010401006:mpeg21:a0029|titel=Nieuwe en herkozen statenleden Curacao|werk=[[Amigoe]]|datum=1941-11-18|bezochtdatum=2023-05-20}}&lt;/ref&gt; Na kas el a kontinua su enseñansa serka su tata i abogado Corneille H. Jonckheer Wz. Ku 18 aña el a kuminsa su karera den gobièrnu i a kumpli 40 aña di servisio okupando varios funshon, for di verifikadó di derecho di importashon te [[ontvanger]] di Departamento di Impuesto.&lt;ref name=&quot;Gongora&quot;&gt;{{es}}Manuel Gongora Echenique, [https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBIANA-0320  Quién es quién en Curaçao y Aruba?] (1951)&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280611:mpeg21:a0010 Officiële berichten], [[Amigoe]] (22 di mart 1919)&lt;/ref&gt; Römer tabata miembro di direktiva di &quot;Algemeen Curaçaosche Ambtenarenbond&quot;, ora esaki e keda funda na 1936. Despues di bandoná servisio públiko e tabata direktor di e empresa Elias A. Römer.  

Na 1936 Römer tabata kofundadó, sekretario di e promé direktiva i desde 1937 te 1942 presidente di [[Partido Katóliko di Pueblo|Partido Katóliko Kòrsou]] (KVP). Na 1937 e tabata entre e promé kandidatonan katóliko pa postulá nan mes pa e promé elekshon pa [[Parlamento Kolonial]]. Ku elekshon di 1941 e ta drenta parlamento; kuater aña despues e ta mantene su asiento. Römer a sirbi komo e di tres [[presidente]] di parlamento entre 1947 i 1949. Konforme proposishon di formadó [[Moises Frumencio da Costa Gomez]] el a keda nombrá na 1949 komo miembro di Kolegio General Ehekutivo (''College van Algemeen Bestuur''), e tempu ei un funshon komparabel ku esun di un minister den un gabinete.

Römer a ser kondekorá komo Kabayero (&quot;Ridder&quot;) den [[Orden di Oranje-Nassau]] na 1949. E tabata kasá ku Antonia Chapman Arredondo i huntu nan tabatin kuater yu hòmber i dos yu muhé.&lt;ref name=&quot;Gongora&quot;/&gt; Su yu hòmber [[Amado Römer]] (1921-2010), tabata e konosido religioso ku tabata lucha pa hustisia sosial na Kòrsou. Rondoná pa su yunan Jai Römer a fayesé dia 9 di sèptèmber 1957 na edat di 66 aña.

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Elias}}

[[Category:Polítiko di Kòrsou]]
[[Category:Hende]]</text>
      <sha1>61p6hv50zt7l5t1zbr7yc8z9zmun452</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NAAM</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9868</id>
    <revision>
      <id>189103</id>
      <parentid>121249</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T01:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>12063</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>189103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2921" sha1="h76mu70zwaol5yi14rsfz1gho039k3j" xml:space="preserve">{{Databox}}
[[File:Gebouw van Nationaal Archeologisch en Antropologisch Memoriebeheer (NAAM).jpg|thumb|270px]]
Fundashon '''NAAM''', ofisialmente '''Stichting Nationaal Archeologisch en Antropologisch Memoriebeheer''' ([[ingles]]: National Archeological Anthropological Memory Management Foundation)  i antes konosi komo ''Nationaal Archeologisch en Antropologisch Museum'', ta un instituto pa konserba kultura di [[Kòrsou]], [[Sint Maarten]], [[Boneiru]], [[Saba]] i [[Sint Eustatius]]. Su sede prinsipal ta na Johan van Walbeeckplein 13, [[Pietermaai]] den [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. 

== Historia ==
NAAM a wòrdu fundá [[26 di mart]] [[1998]] dor di [[Antias Hulandes]] komo susesor di e ''Archeologisch-Antropologisch Instituut Nederlandse Antillen'' (AAINA),&lt;ref&gt;[http://www.naam.cw/nl/ken-ta-naam/historia/ «Historische achtergrond»], National Archaeological and Anthropological Memory Management Foundation. Lest 28. oktober 2017.&lt;/ref&gt; fundá na 1968. El a kambia nòmber despues pa ''Nationaal Archeologisch en Antropologisch Museum'' i na 2008 esaki a kambia pa ''Stichting Nationaal Archeologisch en Antropologisch Memoriebeheer''.&lt;ref&gt;[[Jay Haviser|Jay B. Haviser]] &amp; R. Grant Gilmore III: «Netherlands Antilles», i Peter E. Siegel &amp; Elizabeth Righter (red.): ''Protecting Heritage in the Caribbean'', University of Alabama Press, 2010, s. 136.&lt;/ref&gt; 

E organisashon a evolua di e tareanan tradishonal di explotashon di museo pa maneho di herensia kultural, tantu material komo inmaterial i inkluyendo investigashonnan arkeológiko i antropológiko. E ta produsí ademas materialnan edukativo pa plama konosementu di historia i herensia kultural, kual ta fortifiká e identidat kultural di e poblashon di e islanan den un perspektiva karibense.

== Kolekshon ==
NAAM ta poseé i mantené vários kolekshon antropológiko i arkeológiko importante. E kolekshon antropológiko ta wòrdu formá pa entre otro e kolekshon [[Paul Brenneker|Brenneker]]-[[Elis Juliana|Juliana]] ku ta konta ku mas ku 3000 artefakto i e kolekshon di e famoso polítiko [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Doktor Da Costa Gomez]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20231216123802/https://naam.cw/herensia-kultural/kolekshon-antropologiko/  Kolekshon Antropologiko], NAAM&lt;/ref&gt; E parti oudiovisual di e kolekshon Brenneker-Juliana, konosí komo e kolekshon Zíkinzá, ta inkluí mas ku 1000 kantika i kuenta. E kolekshonnan di [[Antonius van Koolwijk]] i herensia di sklabitut ta parti di e kolekshon arkeológiko.

== Link eksterno ==
* [http://www.naam.cw/ Wèpsait ofisial di NAAM]

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=no|oldid =23377422|titulo=National Archaeological and Anthropological Memory Management Foundation}}
{{References}}
}}

[[Category:Herensia]]
[[Category:Arkeologia]]
[[Category:Kòrsou]]
[[Category:Boneiru]]
[[Category:Sint Maarten]]
[[Category:Saba]]
[[Category:Sint Eustatius]]</text>
      <sha1>h76mu70zwaol5yi14rsfz1gho039k3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rafael Simón Urbina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10153</id>
    <revision>
      <id>189037</id>
      <parentid>166441</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gòlpi na Kòrsou */</comment>
      <origin>189037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5908" sha1="q24lbuuz2jyja008ovsd6lls0i3dhdx" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox persona
| variante = c
}}
'''Rafael Simón Urbina López''' (☆ [[28 di òktober]] [[1897]] na Puerto Cumarebo - † [[13 di novèmber]] [[1950]] na [[Caracas]]) tabata un lider [[Polítika|polítiko]] i revolushonario [[Venezuela|venezolano]], ku a lucha kontra e régimen diktatorial di Juan Vicente Gómez, presidente di [[Venezuela]] (1908-1913, 1922-1929 i 1931-1935).

== Biografia ==
Despues di un estadia kòrtiku na e akademia militar, el a bai [[Siudat Bolívar]] kaminda na desèmber 1913 el a partisipá, huntu ku su tio Joaquín Urbina, den un rebelion di general José Manuel Hernández (&quot;El Mocho&quot;) kontra e régimen di Juan Vicente Gómez.&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{es}}{{citeer web |url= https://bibliofep.fundacionempresaspolar.org/dhv/entradas/u/urbina-rafael-simon/ |titel= Urbina, Rafael Simón |werk=DHV via Fundación Empresas Polar}}&lt;/ref&gt; Pa e motibu aki el a pasa algun aña den prizòn. 

=== Promé i di dos eksilio ===
Despues di su liberashon, huntu ku un otro tio, Manuel Urbina, el a kondusí desde 1919 un gueria den e serunan di Falcón, su region natal. Entre 1923 i 1925, Urbina a keda den eksilio na [[Havana]] ([[Cuba]]) i [[Barranquilla]] ([[Colombia]]), despues di kual el a risibí [[amnistia]] i a bolbe Venezuela. Na yüli 1928 el a dirigí un lantamentu na [[Coro]] i a hui bai [[Kòrsou]], kaminda su estadia a koinsidí ku otro eksilio venezolano na e isla, entre nan, Rómulo Betancourt i Miguel Otero Silva.&lt;ref&gt;{{nl}}{{citeer web|url=https://geschiedenismagazine.nl/curacao-1929-de-overval-op-fort-amsterdam|auteur=Ynskje Penning|titel=Curaçao 1929: de overval op Fort Amsterdam|werk=geschiedenismagazine.nl|datum=2023-06-20|bezochtdatum=2024-01-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;historia&quot;&gt;{{es}}{{citeer web |auteur=Pérez Rescaniere, Gerónimo|titel=Rafael Simón Urbina, asesinatos en 1929 |url=https://ultimasnoticias.com.ve/noticias/jabon-de-olor/rafael-simon-urbina-asesinatos-en-1929/ |werk=Últimas noticias |datum=26-05-2022 |bezochtdatum=2023-01-14}}&lt;/ref&gt;  Mas despues den 1928 a sigui un intento nobo pa kibra e régimen di Gómez i pa e motibu aki el a ser deportá pa Barranquilla. Ora el a keda arestá aki un biaha mas riba petishon di gobièrnu di Gómez pa ser ekstraditá, el a skapa bai [[Costa Rica]] i despues [[Panama]].&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;

=== Gòlpi na Kòrsou ===
Urbina, despues di a bishita e isla di Kòrsou varios biaha bou di nòmber i nashonalidat falsu, a reklutá algun sentenares di venezolano (entre otro empleadonan di [[Refineria Isla|Shell]]) riba e isla.&lt;ref name=&quot;Hoetink&quot;&gt;{{nl}}Hoetink, H., &amp; Anink, G. B., ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'', 1969, Amsterdam, pag. 238.&lt;/ref&gt; Dia [[8 di yüni]] [[1929]], huntu ku 250 hòmber, el a invadí [[Fort Amsterdam (Kòrsou)|Fort Amsterdam]] inesperadamente pa apropiá su mes di e armanan i munishon di e arsenal di e garnizon.
[[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-60050777 Onthulling door Gouverneur Van Slobbe van het monument ter nagedachtenis aan drie omgekomen politiemilitairen Willemstad.jpg|thumb|left|200px|Monumento pa agente di polis militar Vaas, Van Zuylen i Marcusse ku a pèrdè nan bida den e atake riba [[Waterfort]].]] E gòlpi a kosta tres bida, mientras a keda kapturá e gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]], [[Leonard Albert Fruytier]] i e komandante di e garnizon. Ku un barku [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] hòrtá, Urbina i su banda di guerero a bandoná e isla e mesun anochi.&lt;ref&gt;{{nl}}{{Citeer web|url=https://web.archive.org/web/20140328061718/http://www.defensie.nl/onderwerpen/tijdlijn-militaire-geschiedenis/inhoud/1914-1945-tussen-neutraliteit-en-bezetting/overval-op-fort-amsterdam-in-willemstad-op-curacao-door-de-venezolaanse-revolutionair-urbina-8-juni-1929|titel=Overval op fort Amsterdam in Willemstad op Curaçao door de Venezolaanse revolutionair Urbina (8 juni 1929)|bezochtdatum=2023-01-14}}&lt;/ref&gt; E gobernador i e komandante tabata akompaña nan temporalmente komo rehén pa evitá ku e barku lo a wòrdu ataká. E dos rehénnan a bolbe Kòrsou despues ku Urbina i su hòmbernan a desembarká na Venezuela. Gobernador Fruytier a haña hopi krítika na [[Hulanda]] pa e insidente i e mesun aña a keda honorabelmente retirá.&lt;ref name=&quot;Hoetink&quot;/&gt; Na Kòrsou diesdos venezolano a ser kondená pa nan partisipashon den e invashon. 

E meta di Urbina tabata atrobe pa logra e kaida di Gómez, pero e intento di gòlpi aki, den kual tambe lider di partido komunista Gustavo Machado Morales tabata enbolbí, tambe a frakasá. Despues di un eksilio na [[Mexico]] na 1930, Urbina a purba atrobe na òktober 1931 ku un aterisahe na Puerto Gutiérrez, atrobe en vano.

=== E último eksilio ===
Na 1936 Urbina a ofresé su servisionan na e futuro presidente i lider komunista Eleazar López Contreras, ku kua el a laga su kompañeronan gueriero di antes, manera Gustavo Machado, kai. El a oponé e gòlpi di estado venezolano na 1945 i despues di a buska [[derecho di asilo|asilo]] den e embahada di [[Haiti]], el a hui bai Barranquilla i despues bai [[Santo Domingo]], kaminda el a buska yudansa di diktator Rafael Leonidas Trujillo pa invadí Venezuela. Na 1948 el a bolbe Venezuela despues di un otro gòlpi di estado, y a purba sin éksito di rekuperá su pertenensianan konfiská na 1945.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;

Na novèmber di 1950, e tabata enbolbi den e intento frakasá di sekuestra Carlos Delgado Chalbaud, e presidente venezolano di e tempu ei, ku a kousa su morto. Urbina a ser kapturá dor di tropanan di gobièrnu venezolano i asesiná e mesun anochi durante un transporte di un prizòn pa otro. Seguidamente Marcos Pérez Jiménez a bira e lider nobo di Venezuela.

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =52983681|titulo=Rafael Simón Urbina}}
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Urbina, Rafael Simón}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Venezuela]]</text>
      <sha1>q24lbuuz2jyja008ovsd6lls0i3dhdx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antoine Maduro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10889</id>
    <revision>
      <id>189017</id>
      <parentid>167408</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Honor */  wikilink</comment>
      <origin>189017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11189" sha1="t31sclryau6mobjkemrrlka2sel6xk5" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Maduro]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di e tópiko.}}
{{Databox}}
'''Antoine Johannes &quot;Twan&quot; Maduro''' (☆ [[20 di ougùstùs]] [[1909]] na [[Aruba]] - † [[25 di yüni]] [[1997]] na [[Kòrsou]]) tabata un [[futbol]]ista, músiko i [[Lista di papiamentista|papiamentista]] di [[Kòrsou]]. E tabata den deporte di futbòl un internashonalista, entrenadó i dirigente. Despues di su retiro di deporte na 1952 el a dediká su mes na e estudio di [[papiamentu]] i tabata konosí komo ''Tata di Papiamentu''.&lt;ref&gt;{{nl}}[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2476079/1997/06/28/Antoine-Maduro-1909---1997.dhtml  Antoine Maduro 1909 - 1997], Trouw.nl (28 di yüni 1997)&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Antoine Maduro a nase na Aruba komo yu di un mama di [[Saba]] i un tata di Kòrsou ku tabata polis. Poko despues di su nasementu e famia ta muda bek pa Kòrsou. E tabatin dies aña, ora su tata a fayesé repentinamente di un atake di kurason. Maduro ku su ruman muhé i mama ta bai biba serka famia den bario di Monteberde, na [[Willemstad]]. E tabata alumno di St.Jozefschool i St.Thomascollege, unda el a studia gratis danki na su méritonan komo studiante. Na ougùstùs 1926 el a kuminsa su karera profeshonal na [[Refineria Isla|refineria Shell]], unda el a keda traha te 1960. Komo empleado di Shell e tabata enkargá ku tradukshon na [[papiamentu]] i [[spaño]] di karta i sirkularnan ku tabata sali. Despues di bandona Shell el sigui pa pasa su eksamennan kualifikando komo un intérprete di idioma [[spaño]].&lt;ref name=&quot;Outobiografia&quot;&gt;Rose Mary Allen &amp; Jeroen Heuvel, [file:///C:/Users/l_de_/Downloads/ The Autobiography of Antoine J. Maduro: The Year in Curaçao], Biography, edishon 40, nr. 4, 2017, pag. 574-580, University of Hawai'i Press&lt;/ref&gt; 

Maduro tabata kanta den e koro parokial maskulino di misa Birgen di Altagracia na [[Steenrijk]] i despues a fungi komo su dirigente durante 25 aña.&lt;ref name=&quot;Twan&quot;&gt;{{nl}}{{citeer web|url=http://2396425716.srv042152.webreus.net/wordpresssite/wp-content/uploads/2016/02/Fred-de-Haas-over-autobiografie-Antoine-Maduro-in-Amigoe-%C3%91apa.-30.01.2016.pdf|titel=De eeuw van Antoine ‘Twan’ Maduro|auteur=Fred de Haas|werk=Ñapa di [[Amigoe]]|datum=2016-01-30|bezochtdatum=2024-02-28}}&lt;/ref&gt;

Maduro tabata kasá ku Virginia M. van Kwartel i huntu nan tabatin shete yu, tres hòmber i kuater muhé.&lt;ref&gt;{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463563:mpeg21:p008|titel=Familiebericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1967-07-11|bezochtdatum=2024-02-28}}&lt;/ref&gt; El a fayesé dia 25 di yüni 1997 na e edat di 87 aña.

== Karera deportivo ==
Entre 1925 i 1941 Maduro a hunga komo defensor pa [[SUBT]], e klup di futbòl di kua e tabata kofundadó i un di su promé [[presidente]]nan. El a destaká ku su bon habilidat tékniko i tabata un di e mihó hungadónan riba e isla ku a hiba su klup na e título di kampeon na varios okashon. Entre 1934 i 1941 el a forma parti di e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon antiano]] ku e tempu ei tabata hiba e nòmber di &quot;selekshon di Kòrsou&quot; referiendo na [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]]. El a hunga 8 wega i a partisipa den e promé edishon di [[Weganan Centroamericano y di Caribe|Kopa Sentroamerikano i di Karibe]] na [[Costa Rica]]. Banda di hungadó e tabata entrenadó i dirigente di SUBT i di 1932 pa 1946 miembro di direktiva di [[Federashon Futbòl Kòrsou|Curacaosche Voetbal Bond]] (CVB). Na 1952 el a fungi komo entrenadó di e [[Selekshon Antiano di Futbòl|ekipo nashonal di Antias Hulandes]] na [[Weganan Olimpico|Weganan Olímpiko]] na [[Helsinki]].&lt;ref&gt;{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010481153:mpeg21:p003|titel=Antilliaans elftal naar Finland|werk=Het Nieuws|datum=1952-05-28|bezochtdatum=2024-02-28}}&lt;/ref&gt;

== Papiamentista ==
Maduro tabata un [[Filologia|filólogo]] outodidakto.&lt;ref name=&quot;Twan&quot;/&gt; Despues di a retira for di futbòl, el a dediká su mes entre 1953 i 1980, kompletamente na e estudio i desaroyo di papiamentu investigando orígen di e [[idioma]]. El a bira un outoridat den e materia i ta e outor antiano mas konosí riba tereno di papiamentu. El a publiká hopi, entre otro buki i artíkulonan den korant i publikashonnan semanal manera ''La Union''. Notabel tabata ku papiamentu, ounke no e úniko tema, semper tabata su tema sentral unda e tabata ekspresa su pensamentonan riba loke ta bon papiamentu i loke no ta.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://web.archive.org/web/20171023010641/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&amp;id=372&amp;lang=|titel=Letter M t/m P: Antoine Maduro|werk=curacao-encyclopedia.com|datum| bezochtdatum=2024-02-28}}&lt;/ref&gt; E tabata enfoká riba diferente área di e idioma, manera [[ortografia]], historia di e idioma, [[etimologia]], leksikologia, [[dicho]] i [[proverbio]]nan. 

Inisialmente e tabata sostené e ortografia mas o menos [[etimologia|etimológiko]] basá riba e rekomendashonnan di [[Willem Hoyer]] na aña 1918 i e tèsis tokante un orígen hispániko di papiamentu di [[Rodolfo Lenz]],&lt;ref&gt;{{es}}{{citeer web|url=https://books.google.com.pe/books?id=foOHi7upPf0C&amp;pg=PA103&amp;lpg=PA103&amp;dq=antoine+maduro%2Borigenes+papiamento&amp;source=bl&amp;ots=CpQOGCVGtw&amp;sig=W0yFrYJE3QhZQYR_5s7i6WYn3dI&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ei=WgSKVMbpPMGYgwSblYCQDw&amp;ved=0CDAQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=antoine%20maduro%2Borigenes%20papiamento&amp;f=false|titel=El indigenismo americano III|auteur=Ana Isabel García &amp; Azucena Palacios Alcaine|datum=|werk= }}&lt;/ref&gt; lokual a kondusí na akusashonnan di purismo i hispanisashon. Na 1970 gobièrnu sentral a nombr'é presidente di e komishon pa konseha tokante e proposishon di [[Raul Römer]] pa un ortografia i denter di sinku luna e komishon a presenta un konsepto [[fonologia|fonológiko]]. Desde e mesun aña Maduro a bira defensor di un ortografia fonológiko.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-197702/page/n14/mode/1up?q=antoine+maduro&amp;view=theater|titel=Ortografia|werk=Skol i Komunidat|datum=febrüari 1977|bezochtdatum=2024-02-28}}&lt;/ref&gt;

Na aña 1985 el a kuminsa skirbi su outobiografia, den forma di anotashonnan, ku pa medio di e kolaborashon di Daphne van Schendel-Labega, [[Sidney Joubert]], [[Lucille Berry-Haseth]] i Emy Maduro a keda realisá na 2016 den e buki ''Bida, remordementu, konfeshon i krítika; Un relato outobiográfiko''.&lt;ref name=&quot;Twan&quot;/&gt; Ademas di duna un relato di su bida, su outobiografia ta dokumentá e sosiedat karibense hulandes di Kòrsou despues di e establesimentu di refineria Shell (1914-1994).&lt;ref name=&quot;Outobiografia&quot;/&gt;

== Honor ==
Na bida Antoine Maduro a haña rekonosimentu pa su estudio di papiamentu, destakando nashonalmente i internashonalmente.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641267:mpeg21:a0140|titel=Ku un mente di kritisismo, tin bes mordas|werk=[[Amigoe]]|datum=1984-05-18|bezochtdatum=2024-02-28}}&lt;/ref&gt; Na 1969 a otorgué e &quot;Emancipatieprijs&quot;, e úniko biaha ku gobièrnu insular di Kòrsou a entrega e premio aki.&lt;ref&gt;{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463320:mpeg21:p001|titel=Emancipatie-prijs voor Ant. Maduro|werk=[[Amigoe]]|datum=1969-07-01|bezochtdatum=2024-02-28}}&lt;/ref&gt; Na 1975 [[Sticusa]] a dun'é e premio &quot;Sticusa&quot; &lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010839709:mpeg21:p011|titel=Sticusa-prijzen voor Antilliaanse literatuur|werk=Het Parool|datum=1977-07-07|vzochtdatum=2024-02-28}}&lt;/ref&gt; i na 1982 a entregué e promé [[Premio Chapi di Plata]] ku e fundashon Pierre Lauffer a konsedé. El a keda nombrá miembro honorario di e Sosiedat Lingwístiko di Karibe na 1982, i dia [[11 di mei]] [[1984]] a wòrdu konsedé e título di ''doctor honoris causa'' dor di Fakultat di Lei di [[University of Curaçao|Universidat di Antias Hulandes]] (UoC). El a bai den historia komo e promé risibidó di semehante título di UoC. 

Maduro a wòrdu kondekorá komo Kabayero (''Ridder'') di [[Orden di Oranje-Nassau]].&lt;ref&gt;{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641227:mpeg21:p003|titel=Ere-doctoraat UNA voor Antoine Maduro|werk=[[Amigoe]]|datum=1984-03-27|bezochtdatum=2024-02-28}}&lt;/ref&gt; E diario &quot;Nobo&quot; di Kòrsou a proklam'é &quot;Personahe di Aña 1983&quot;.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Pa su karera futbolístiko el a risibi varios honor. Desde dia [[17 di sèptèmber]] [[1985]] e stadion di SUBT ta dediká na su nòmber komo [[Stadion dr. Antoine Maduro]]. Ademas di tabata un futbolista remarkabel, e tabata esun, komo dirigente di e klup, ku na 1948 a kumpra e tereno den bario di Vredenberg serka di Kintjan, kaminda e stadion di futbòl ta situá.&lt;ref&gt;{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643392:mpeg21:a0092|titel=SUBT stadion heeft nu Stadion Dr. Antoine J. Maduro|werk=[[Amigoe]]|datum=1985-09-11|bezochtdatum=2024-02-28}}&lt;/ref&gt; Na 1985 tambe el a wòrdu inkorporá den [[Salon di Fama di Deporte (Kòrsou)|Salon di Fama]] di Curaçaose Sport Federatie.&lt;ref name=&quot;Twan&quot;/

== Obranan  (selektá) ==
* 1953 - ''Ensayo pa yega na un ortografia uniforme pa nos papiamentu'' 
* 1959 - ''Un coto di dicho, refran, proverbio i expresionnan Papiamentu i nan nificacion na Ulandés''
* 1960 - ''Loque a sobra den e macutu di dicho, refran, proverbio, frase i palabranan di nos lenga i nan nificacion na Ulandes'', Curaçao: Ciro J. Cardoze.
* 1961 - ‘Papiamentu: comentario riba Sambumbu (di [[Paul Brenneker|Brenneker]])’, [[Amigoe]], 15 november.
* 1961 - ''Pagina pretu di nos historia''
* 1962 - ''Documentación pa nos historia''
* 1966 - ''Procedencia di palabranan Papiamentu i otro anotacionnan''
* 1967 - ''Proverbio-, refran-, dicho-, i expreshonnan Papiamentu i nan nificashon na Ulandés''
* 1969 - ''Proverbio-, refran-, dicho-, i expreshonnan Papiamentu i nan nificashon na Ulandés'' (di dos edishon, mehorá i ampliá)
* 1971 - ''Bon Papiamentu'' (ku anekso)
* 1972 - ''E ortografía ku Komishon di Ortografia a proponé gobièrnu sentral''
* 1973 - ''Algun anotashon mas tokante nos lenga i otro asuntunan''
* 1976 - ''Ortografia fonológiko'' (revisá) 
* 1979 - ''Vademecum pa mehorá dikshon'' 
* 1980 - ''Woordenlijst en samenspraak Nederlands-Papiamentu-Spaans'' (kompilá pa [[Willem Hoyer|W.M. Hoyer]] i revisá pa A.J. Maduro)
* ''Eror - i omishonnan di &quot;Dikshonario papiamentu-ulandes, ulandes-papiamentu&quot; skirbí pa Mario Dijkhoff'' (ku Magalis Vos de Jesús)
* 1982 - ''Dañadónan di Papiamentu (pa lektornan koregi)''
* 1983 - ''Términonan di aritmetika i geometría elemental'' 
* 1983 - ''Komparashonnan popular I'', den: Kristòf VI.
* 1990 - ''Spreekwoorden en zegswijzen : Nederlands-Spaans-Portugees-Papiaments''
* 2016 - ''Bida, remordementu, konfeshon i krítika; Un relato outobiográfiko''

== Literatura ==
* [[Rose Mary Allen|Allen, Rose Mary]] &amp; Heuvel, Jeroen, ''The autobiography of Antoine J. Maduro: The year in Curaçao'' (2017), Biographical Research Center
* Eustatia, Maritza F.,  ''Catalogus van werken van en over Antoine Maduro 1952-1984'' (1984)

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Maduro, Antoine}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Futbolista]]
[[Category:Papiamento]]
[[Category:Kòrsou]]</text>
      <sha1>t31sclryau6mobjkemrrlka2sel6xk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuario:Caribiana/Sandbox/Luga - Aruba</title>
    <ns>2</ns>
    <id>11115</id>
    <revision>
      <id>189076</id>
      <parentid>187328</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:30:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94643" sha1="848obv9weryh4v5tid7gyvr8630vvbh" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber y maneho ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci dor di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y departamento di Obra Publico (DOW). For di ana 1866 un comision pa e nòmbernan di kaya tabata existi E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro polis, registro di grond, y Direccion di Obra Publico (DOW). For di aña 1866 na Kòrsou ta existi un comision pa conseha tocante nomber di caya.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>848obv9weryh4v5tid7gyvr8630vvbh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189098</id>
      <parentid>189076</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T19:08:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98691" sha1="5xsb9ihun9nzs7kmt4omcbz3o42o95z" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta reflehá e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, religion y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espasio publico, manera caya, avenida, caminda of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelamente cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Na mitar di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un konsenshi pa usa nombernan ku mas relevansia lokal. E cambio aki a reflehá un kresementu di konsenshi nashonal i identidat Arubano.

Nombramento i maneho

E nombramento ofisial di cayanan na Aruba ta wòrdu realisá dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba rekomendashon di e Komishon di Nomber di Caya. E komishon aki ta inkluí representantenan di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi diskushon tokante e polítika di nombramento. A kuminsá duna preferensia na nombernan ku konekshon ku e komunidat lokal, en vez di nombernan internashonal poko rekonosibel. Un di e promé ehèmpelnan tabata nombernan di figuranan di resistensia, manera Boy Ecury i George Maduro.[3]

E historiadó Johan Hartog, promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e komishon den siglo binti. Bou di su liderato, nombernan a wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, i tambe di personanan, mayoria biaha di manera póstumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

Reconosimiento sosial

Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

Nombramento temátiko

Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema spesífiko, loke ta kontribuí na identidat di e área.

Den Oranjestad, Oranjestad, tin caya nombra pa eskritornan i kompositornan internashonal.
Den Dakota, nombernan ta deriva di fruta i produktonan agríkola.
Den Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
Den Ponton, nan ta referí na planta i elemento di naturalesa lokal.[6]

E sistema temátiko aki ta fasilitá orientashon i duna karakter propio na cada bario.

Religion, deporte i otro influensia

Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportistanan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espasio públiko.

Camindanan prinsipal

E camindanan i boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo ekonómiko i turístiko di e isla.[7]


--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>5xsb9ihun9nzs7kmt4omcbz3o42o95z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189099</id>
      <parentid>189098</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T19:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98702" sha1="eudq6v250k5ufc639cj2rxpgq6byanu" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta un reflexion di e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, religion y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]].

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, caminda of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelamente cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Na mitar di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un konsenshi pa usa nombernan ku mas relevansia lokal. E cambio aki a reflehá un kresementu di konsenshi nashonal i identidat Arubano.

Nombramento i maneho

E nombramento ofisial di cayanan na Aruba ta wòrdu realisá dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba rekomendashon di e Komishon di Nomber di Caya. E komishon aki ta inkluí representantenan di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi diskushon tokante e polítika di nombramento. A kuminsá duna preferensia na nombernan ku konekshon ku e komunidat lokal, en vez di nombernan internashonal poko rekonosibel. Un di e promé ehèmpelnan tabata nombernan di figuranan di resistensia, manera Boy Ecury i George Maduro.[3]

E historiadó Johan Hartog, promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e komishon den siglo binti. Bou di su liderato, nombernan a wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, i tambe di personanan, mayoria biaha di manera póstumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

Reconosimiento sosial

Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

Nombramento temátiko

Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema spesífiko, loke ta kontribuí na identidat di e área.

Den Oranjestad, Oranjestad, tin caya nombra pa eskritornan i kompositornan internashonal.
Den Dakota, nombernan ta deriva di fruta i produktonan agríkola.
Den Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
Den Ponton, nan ta referí na planta i elemento di naturalesa lokal.[6]

E sistema temátiko aki ta fasilitá orientashon i duna karakter propio na cada bario.

Religion, deporte i otro influensia

Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportistanan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espasio públiko.

Camindanan prinsipal

E camindanan i boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo ekonómiko i turístiko di e isla.[7]


--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>eudq6v250k5ufc639cj2rxpgq6byanu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189100</id>
      <parentid>189099</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T19:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98733" sha1="mfukarg6om4e37yje6d5yah555ebsvz" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta un reflexion di e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, religion y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]].

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, caminda of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelamente cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Na mitar di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un konsenshi pa usa nombernan ku mas relevansia lokal. E cambio aki a reflehá un kresementu di konsenshi nashonal i identidat Arubano.

==Nombramento y maneho==
E nombramento ofisial di cayanan na Aruba ta wòrdu realisá dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba rekomendashon di e Komishon di Nomber di Caya. E komishon aki ta inkluí representantenan di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi diskushon tokante e polítika di nombramento. A kuminsá duna preferensia na nombernan ku konekshon ku e komunidat lokal, en vez di nombernan internashonal poko rekonosibel. Un di e promé ehèmpelnan tabata nombernan di figuranan di resistensia, manera Boy Ecury i George Maduro.[3]

E historiadó Johan Hartog, promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e komishon den siglo binti. Bou di su liderato, nombernan a wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, i tambe di personanan, mayoria biaha di manera póstumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

==Reconocimento social==
Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

==Nomber tematico==
Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area:
*Den Oranjestad tin caya nombra pa escritor y compositornan internacional.
*Den bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produktonan agricola.
*Den bario di Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
*Den bario di Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6]

E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario.

==Religion, deporte i otro influensia==
Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportistanan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espasio públiko.

==Camindanan principal==
E camindanan i boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo ekonómiko i turístiko di e isla.[7]


--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>mfukarg6om4e37yje6d5yah555ebsvz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189101</id>
      <parentid>189100</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T19:20:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Camindanan principal */</comment>
      <origin>189101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98728" sha1="mp38rksmk4sm3g7hfu9y4d972z1ls51" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta un reflexion di e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, religion y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]].

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, caminda of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelamente cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Na mitar di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un konsenshi pa usa nombernan ku mas relevansia lokal. E cambio aki a reflehá un kresementu di konsenshi nashonal i identidat Arubano.

==Nombramento y maneho==
E nombramento ofisial di cayanan na Aruba ta wòrdu realisá dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba rekomendashon di e Komishon di Nomber di Caya. E komishon aki ta inkluí representantenan di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi diskushon tokante e polítika di nombramento. A kuminsá duna preferensia na nombernan ku konekshon ku e komunidat lokal, en vez di nombernan internashonal poko rekonosibel. Un di e promé ehèmpelnan tabata nombernan di figuranan di resistensia, manera Boy Ecury i George Maduro.[3]

E historiadó Johan Hartog, promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e komishon den siglo binti. Bou di su liderato, nombernan a wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, i tambe di personanan, mayoria biaha di manera póstumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

==Reconocimento social==
Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

==Nomber tematico==
Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area:
*Den Oranjestad tin caya nombra pa escritor y compositornan internacional.
*Den bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produktonan agricola.
*Den bario di Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
*Den bario di Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6]

E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario.

==Religion, deporte i otro influensia==
Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportistanan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espasio públiko.

==Camindanan principal==
E avenida y boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo economico y turistico di e isla.[7]


--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>mp38rksmk4sm3g7hfu9y4d972z1ls51</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189102</id>
      <parentid>189101</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T19:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99357" sha1="7acmr4t846zqqvc4qjcl3rg3wzim131" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta un reflexion di e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, religion y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]].

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, caminda of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelamente cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Na mitar di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un konsenshi pa usa nombernan ku mas relevansia lokal. E cambio aki a reflehá un kresementu di konsenshi nashonal i identidat Arubano.

==Nombramento y maneho==
E nombramento ofisial di cayanan na Aruba ta wòrdu realisá dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba rekomendashon di e Komishon di Nomber di Caya. E komishon aki ta inkluí representantenan di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi diskushon tokante e polítika di nombramento. A kuminsá duna preferensia na nombernan ku konekshon ku e komunidat lokal, en vez di nombernan internashonal poko rekonosibel. Un di e promé ehèmpelnan tabata nombernan di figuranan di resistensia, manera Boy Ecury i George Maduro.[3]

E historiadó Johan Hartog, promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e komishon den siglo binti. Bou di su liderato, nombernan a wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, i tambe di personanan, mayoria biaha di manera póstumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

==Reconocimento social==
Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

==Nomber tematico==
Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area:
*Den Oranjestad tin caya nombra pa escritor y compositornan internacional.
*Den bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produktonan agricola.
*Den bario di Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
*Den bario di Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6]

E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario.

==Religion, deporte i otro influensia==
Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportistanan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espasio públiko.

==Camindanan principal==
E avenida y boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo economico y turistico di e isla.[7]

==Referensia ==
Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores.
Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya.
Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II.
Hartog, J. Geschiedenis van Aruba.
Alofs, L. &amp; Merkies, H. Ken ta Arubiano?
Kadaster Aruba – registro di nomber di caya.
Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano.


&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;

Example (book):

&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher

--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>7acmr4t846zqqvc4qjcl3rg3wzim131</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189104</id>
      <parentid>189102</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T08:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99361" sha1="fpeq2quxr4wrbgogs6j5z3utwof6t20" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta un reflexion di e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]].

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, caminda of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelamente cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Na mitar di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un konsenshi pa usa nombernan ku mas relevansia lokal. E cambio aki a reflehá un kresementu di konsenshi nashonal i identidat Arubano.

==Nombramento y maneho==
E nombramento ofisial di cayanan na Aruba ta wòrdu realisá dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba rekomendashon di e Komishon di Nomber di Caya. E komishon aki ta inkluí representantenan di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi diskushon tokante e polítika di nombramento. A kuminsá duna preferensia na nombernan ku konekshon ku e komunidat lokal, en vez di nombernan internashonal poko rekonosibel. Un di e promé ehèmpelnan tabata nombernan di figuranan di resistensia, manera Boy Ecury i George Maduro.[3]

E historiadó Johan Hartog, promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e komishon den siglo binti. Bou di su liderato, nombernan a wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, i tambe di personanan, mayoria biaha di manera póstumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

==Reconocimento social==
Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

==Nomber tematico==
Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area:
*Den Oranjestad tin caya nombra pa escritor y compositornan internacional.
*Den bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produktonan agricola.
*Den bario di Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
*Den bario di Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6]

E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario.

==Religion, deporte i otro influensia==
Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportistanan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espasio públiko.

==Camindanan principal==
E avenida y boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo economico y turistico di e isla.[7]

==Referensia ==
Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores.
Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya.
Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II.
Hartog, J. Geschiedenis van Aruba.
Alofs, L. &amp; Merkies, H. Ken ta Arubiano?
Kadaster Aruba – registro di nomber di caya.
Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano.


&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;

Example (book):

&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher

--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>fpeq2quxr4wrbgogs6j5z3utwof6t20</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189105</id>
      <parentid>189104</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T08:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99388" sha1="etpa83mtet5cnoqocdsh8uns8nlix6x" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta un reflexion di e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]].

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local. E cambio aki a refleha un crecemento di consenshi nacional y identidad Arubano.

== Dunamento di nomber ==
E dunamento di nomber ofisial na cayanan di Aruba ta wordo realisa dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision aki ta inclui representante di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e politica di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel. Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3]

E historiador [[Johan Hartog]], promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selektá for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan, mayoria biaha di manera postumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

==Reconocimento social==
Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

==Nomber tematico==
Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area:
*Den Oranjestad tin caya nombra pa escritor y compositornan internacional.
*Den bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produktonan agricola.
*Den bario di Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
*Den bario di Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6]

E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario.

==Religion, deporte i otro influensia==
Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportistanan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espasio públiko.

==Camindanan principal==
E avenida y boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo economico y turistico di e isla.[7]

==Referensia ==
Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores.
Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya.
Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II.
Hartog, J. Geschiedenis van Aruba.
Alofs, L. &amp; Merkies, H. Ken ta Arubiano?
Kadaster Aruba – registro di nomber di caya.
Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano.


&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;

Example (book):

&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher

--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>etpa83mtet5cnoqocdsh8uns8nlix6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189106</id>
      <parentid>189105</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T08:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nomber tematico */</comment>
      <origin>189106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99391" sha1="247zognlrcc1ua3km0uusdcnqlwgtf0" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta un reflexion di e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]].

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local. E cambio aki a refleha un crecemento di consenshi nacional y identidad Arubano.

== Dunamento di nomber ==
E dunamento di nomber ofisial na cayanan di Aruba ta wordo realisa dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision aki ta inclui representante di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e politica di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel. Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3]

E historiador [[Johan Hartog]], promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selektá for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan, mayoria biaha di manera postumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

==Reconocimento social==
Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

==Nomber tematico==
Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area:
*Den bario di Klip tin caya nombra pa escritor y compositornan internacional.
*Den bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produktonan agricola.
*Den bario di Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
*Den bario di Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6]

E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario.

==Religion, deporte i otro influensia==
Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportistanan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espasio públiko.

==Camindanan principal==
E avenida y boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo economico y turistico di e isla.[7]

==Referensia ==
Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores.
Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya.
Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II.
Hartog, J. Geschiedenis van Aruba.
Alofs, L. &amp; Merkies, H. Ken ta Arubiano?
Kadaster Aruba – registro di nomber di caya.
Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano.


&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;

Example (book):

&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher

--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>247zognlrcc1ua3km0uusdcnqlwgtf0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189107</id>
      <parentid>189106</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T08:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nomber tematico */</comment>
      <origin>189107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99399" sha1="7yzgjazftsqvawbnrzrowj1mou0on7d" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta un reflexion di e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]].

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local. E cambio aki a refleha un crecemento di consenshi nacional y identidad Arubano.

== Dunamento di nomber ==
E dunamento di nomber ofisial na cayanan di Aruba ta wordo realisa dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision aki ta inclui representante di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e politica di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel. Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3]

E historiador [[Johan Hartog]], promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selektá for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan, mayoria biaha di manera postumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

==Reconocimento social==
Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

==Nomber tematico==
Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area:
*Den bario di Klip tin caya nombra pa escritor y compositornan di fama internacional.
*Den bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produktonan agricola.
*Den bario di Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
*Den bario di Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6]

E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario.

==Religion, deporte i otro influensia==
Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportistanan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espasio públiko.

==Camindanan principal==
E avenida y boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo economico y turistico di e isla.[7]

==Referensia ==
Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores.
Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya.
Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II.
Hartog, J. Geschiedenis van Aruba.
Alofs, L. &amp; Merkies, H. Ken ta Arubiano?
Kadaster Aruba – registro di nomber di caya.
Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano.


&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;

Example (book):

&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher

--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>7yzgjazftsqvawbnrzrowj1mou0on7d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189108</id>
      <parentid>189107</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T08:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99401" sha1="bna41sn5l5nc6eji8ci67h9uyy6xheg" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta un reflexion di e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]].

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local. E cambio aki a refleha un crecemento di consenshi nacional y identidad Arubano.

== Dunamento di nomber ==
E dunamento di nomber ofisial na cayanan di Aruba ta wordo realisa dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision aki ta inclui representante di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e politica di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel. Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3]

E historiador [[Johan Hartog]], promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selektá for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan, mayoria biaha di manera postumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

==Reconocimento social==
Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

==Nomber tematico==
Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area:
*Den bario di Klip tin caya nombra pa escritor y compositornan di fama internacional.
*Den bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produktonan agricola.
*Den bario di Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
*Den bario di Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6]

E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario.

=== Otro influencia===
Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportista, artista, politico nan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espacio publico.

==Camindanan principal==
E avenida y boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo economico y turistico di e isla.[7]

==Referensia ==
Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores.
Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya.
Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II.
Hartog, J. Geschiedenis van Aruba.
Alofs, L. &amp; Merkies, H. Ken ta Arubiano?
Kadaster Aruba – registro di nomber di caya.
Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano.


&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;

Example (book):

&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher

--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>bna41sn5l5nc6eji8ci67h9uyy6xheg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189109</id>
      <parentid>189108</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T09:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99475" sha1="k7s4m1qz16h7b9w3hupzs8sbl6spsbs" xml:space="preserve">__NOINDEX__ 
{{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir)
* pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]]
* bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]]
*uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]]
-------------------
{{Databox}}
'''Nomber di caya na Aruba''' ta un reflexion di e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio gama di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]].

Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e edificio, sin uzo di un sistema di codigo postal.

==Historia==
E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local.

Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel inicial di regulacion organisa ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1]

Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local. E cambio aki a refleha un crecemento di consenshi nacional y identidad Arubano.

== Dunamento di nomber ==
E dunamento di nomber ofisial na cayanan di Aruba ta wordo realisa dor di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision aki ta inclui representante di instansianan manera polis (KPA), Kadaster i Departamento di Obra Públiko (DOW).[2]

Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e politica di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel. Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3]

E historiador [[Johan Hartog]], promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, a presidi e comision den siglo binti cu tabata duna conseho na Colegio Ehecutivo di Aruba (''Bestuurscollege''). Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan, mayoria biaha di manera postumo.[4]

E polítika di nombramento ta evolushoná kontinuamente, tomando na kuenta ekspanshon urbano i konstrukshon di kayanan nobo. Den práktika moderno, hopi nomber di caya ta kuminsá ku término manera Caya, Boulevard òf Avenida.

==Reconocimento social==
Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan ku a kontribuí na sosiedat, manera polítikonan, lídernan sosial, deportistanan i religioso. Generalmente, e honor aki ta wòrdu otorgá di manera póstumo.

Un ehèmpel prominente ta Caya G. F. (Betico) Croes, nombra pa Gilberto François (Betico) Croes, konsiderá komo un figura clave den historia político di Aruba. Otro ehèmpelnan ta Avenida Milio Croes i Avenida Nelson Orlando Oduber.[5]

==Nomber tematico==
Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area:
*Den bario di Klip tin caya nombra pa escritor y compositornan di fama internacional.
*Den bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produktonan agricola.
*Den bario di Companashi, nombernan ta basa riba siensia i investigadónan.
*Den bario di Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6]

E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario.

=== Otro influencia===
Tambe institushonnan religioso a laga nan marka den nomber di caya, manera esnan nombra pa miembro di ordennan religioso. Ademas, deportista, artista, politico nan i otro figuranan lokal a wòrdu honra den e espacio publico.

==Camindanan principal==
E avenida y boulevardnan mas importante di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente di siglo binti. Entre nan tin Lloyd G. Smith Boulevard i Juan E. Irausquin Boulevard, ku ta reflehá e desaroyo economico y turistico di e isla.[7]

==Referensia ==
Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores.
Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya.
Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II.
Hartog, J. Geschiedenis van Aruba.
Alofs, L. &amp; Merkies, H. Ken ta Arubiano?
Kadaster Aruba – registro di nomber di caya.
Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano.


&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;

Example (book):

&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher

--------------------
'''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba.

Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal.

== Dunamento di nomber ==
E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. 

E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866.

Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3]

Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba.

Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente.

Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida.
----------
revision
'''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba.

Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal.

== Naamgeving en beleid ==
De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder  meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad.

Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.&lt;ref&gt;ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARUBA STRAATNAMEN.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003&lt;/ref&gt; De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).&lt;ref&gt;ARUBA NAAR ARUBA.. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;

Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.&lt;ref&gt;Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020&lt;/ref&gt; Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba.

Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is.

In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida.

== Straatnamen en maatschappelijke erkenning ==
Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes.

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]]

Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval.

Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg.

== Thematische straatnaamgeving per wijk ==
In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten.

In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis.

De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II.

In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg.

De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen.

== Religie, sport en politiek ==
Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri.

Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam.

== Hoofdwegen en boulevards ==
De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd.

---------
'''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad.
Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking.
Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes.
In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten.
Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet…
Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig.
Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde.
In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer.
De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...&lt;ref&gt;Evert Bongers - Historia di Aruba&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Essoville
| imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
&lt;!-- Historia --&gt;
| funda          = &lt;!--Fecha di fundacion --&gt;
| fundado        =

&lt;!-- Geografia --&gt;
| area           = 0.2861&lt;ref&gt;https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/&lt;/ref&gt;
| poblacion      = 971
| gentilisio     =
| censo          = 2020
}}
'''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region.

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten;
Vuykestekestraat
Coloradostraat
Orinocostraat
Missouristraat
Amazonestraat
Mississippistraat

Deze woonwijk werd gesticht door &quot;Home Building Foundation&quot;, een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.&lt;/ref&gt; 

Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.&lt;ref&gt;Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002&lt;/ref&gt; 

* woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend.
* vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes.

Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville&quot;) door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.&lt;ref&gt;Woningtoestand op Aruba.. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004&lt;/ref&gt;

* in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging.
* wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]].

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

Divishon Atministrativo
E zona ta konsistí di un lokalidat:[2]

Essoville
Demografia
E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020).

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Esso Heights
| tipo_division_adm = Region 
| division_adm      = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = 
}}
'''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1]

== Historia ==
Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].&lt;ref&gt;{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=28&amp;Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Luga na Aruba]]
------------------
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais | variante = a
| tipo = Bario
| nomber = Lago Colony
| pais = {{ABW}}
}}
'''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado.

E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba.

== Baby beach ==
Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda.

------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais | variante = a
| tipo= Bario
| name = Zeewijk
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image3        = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | image2        = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | image1        = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg
  | caption1      = Playa di Zeewijk
  | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil &amp; Transport Company|refineria Lago]] den fondo
  | footer_align  = center
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]]
| poblacion = 527
| censo     = 2020
| censo_ref = 
| area      = 0,4827
| densidad  = 1,092
| zona = 
| zoom = 14
}}
-------------------
==The Lourdes Grotto==
Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. &lt;ref&gt;https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)&lt;/ref&gt;
----------------

{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| tipo = luga
| nomber         = Parkietenbos
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width   = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border        = infobox
  | perrow        = 1/2
  | caption_align = center
  | image1        = 
  | caption1      = 
  | image2        = 
  | image3        = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}
'''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]&lt;/ref&gt;

== Zona economico ==
For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark &amp; ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]&lt;/ref&gt;  

Na 2009, e compania Mericano Bouldin &amp; Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt; Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.&lt;ref&gt;[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos  Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]&lt;/ref&gt; Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}&lt;/ref&gt;

== Asuntonan ambiental ==
Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022)
Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.&lt;ref&gt;https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill.

Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
-------------------
{{Databox}}
'''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok.

{{Appendix}}
Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.&lt;ref&gt; Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;

E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba.
Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente.
Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.&lt;ref&gt;Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;
{{Stub}}
ChatGPT:
Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra &quot;cunucu&quot; ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​
Wikipedia – Die freie Enzyklopädie

🏡 Historia i Signifikado
Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​
wheninaruba.com

🌿 Naturalesa i Kultura
E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​

🥾 Rota di Hike
E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​
wheninaruba.com
+2
things-to-do-in-aruba.com
+2
boardwalkaruba.com
+2

🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka
Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​
AllTrails.com


[[:Kategoria:Seru na Aruba]]
Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag.

De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen.

Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning.

Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden.

Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger.

Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986)

foto’s: Rinus de Graaff

===Stampia di 75 cen=== 
Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)&lt;/ref&gt;
Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba.

===Stampia di 100 cen=== 
Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla.

Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto.

E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde.

Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. 

------------------

== Manchebo Beach ==
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Manchebo Beach
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Playa
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Oranjestad West]]
| zoom = 14
}}

(Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.&lt;ref&gt;Erfpacht Manchebo. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003&lt;/ref&gt;


--------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais| variante = a
| nomber         = Cueba Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Bat Cave Formations.jpg
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba 

Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. 


es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki.

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Aruba]]
-----------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Fontein
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]].

** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen.
Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;

This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers.

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal.


---------------------
'''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok.

(Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu
Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba.
Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto.
Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá
e Playa di Blackstone.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)&lt;/ref&gt;
Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma
di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla.
Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil
pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e
Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach.
E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial
influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá
pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente
mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular
bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku
bo amigunan òf famia


(Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches.
For one, it has black sand and is covered in black smooth stones.
Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach.
Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island.

Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach.
This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family


---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante= a
| tipo = Playa
| nomber = Boca Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width              = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border                   = infobox
  | perrow                   = 1/2
  | caption_align            = center
  | image1                   = 
  | caption1                 = 
  | image2                   = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg
  | caption2                 = Plantashi Boca Prins na 1947
  | image3                   = 
  | caption3                 = 
}} 
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Santa Cruz]]
| tipo_subdivision_adm  = Zona
| subdivision_adm       = [[Parke Nacional Arikok]]
| tipo_subdivision_adm2 = 
| subdivision_adm2      =
| descripcion = 
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]].


Kontenido
Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75&lt;/ref&gt;


'''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]].

Deskripshon
Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu.

E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba.

Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania.

https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins

== Mira tambe ==
* [[Playanan di Aruba]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}}
{{References}}
;Lista di fuente
*[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com
*[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27  Dos Playa Surf] riba surfline.com
}}

[[:Category:Luga na Aruba]]
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Cueba di Huliba
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Cueba
| pais = {{ABW}}
| alias          = Tunnel of Love
| lema           =
| imagen         = 
| descripcion    = 
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[San Nicolas]]
| zoom = 14
}}
**The Huliba Cave/ Tunnel of Love
The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the
biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the
cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave.
However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to
the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)&lt;/ref&gt;
Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats.
Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy,
and don’t forget to bring a lashlight!

{{Appendix}}

[[:Category:Aruba]] 

----------------------------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bario
| name = Eagle
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}}
== Eagle (Aruba) ==
'''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba.

== Historia ==
Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil &amp; Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin
un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’.
Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais.
Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.&lt;ref&gt;[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) &lt;/ref&gt;

E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial.

E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo
cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba.
E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia
industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu
QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo.

Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba
e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan.
Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito.

{{Appendix}}

--------------------------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Bahia y haf
| name = Plantashi Prins
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg
  | caption1          = Barco di bela cu refineria den fondo
  | image2            = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg
  | caption2          = 
}}
{{Databox}}
'''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3]

Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4]

== Etimologia ==
E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7]

== Panorama general ==
E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6]

Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1]

Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9]

{{Appendix}}
------------------------

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}}
{{References}}
}}

== Mira tambe ==
* [[Lista di luga na Korsou]]

{{Commonscat}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}}
{{References}}
}}
----------
{{Variante|a}}
{{Infobox luga den pais
| variante       = a
| nomber         = Bushiribana
| nomber_oficial =
| nomber_nativo  =
| tipo = Bario
| pais = {{ABW}}
| alias          =
| lema           =
| imagen         = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg
| descripcion    = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo.
| multi-imagen   = &lt;!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --&gt;
| tipo_division_adm = Region
| division_adm = [[Paradera]]
| zoom = 14
}}
'''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro.

== Geologia ==
Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2]

Rush di oro
Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3]

Stempel di Oro
Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4]

Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3]

E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3]

----------
== Sero Colorado ==
On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill,
Adriaan Laclé
“Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.&lt;ref&gt;[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)&lt;/ref&gt;

--------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = Renaissance Island
| alias = Sonesta Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
'''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]].

Bista general
E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1]

Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6]

Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5]

--
== Historia ==
nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.&lt;ref&gt;Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&amp;coll=ddd&amp;sortfield=date&amp;page=1&amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&amp;identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&amp;rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989&lt;/ref&gt; Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1]

Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7]

de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba .
de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba.

{{Appendix}}
Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}&lt;/ref&gt; for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt;  Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; Flamingo ta ser mira riba e isla.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Lokashon y uzo ==
E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon.
{{Appendix}}

* Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd.
* Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].
* Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.&lt;ref&gt;{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}&lt;/ref&gt;

en.wiki:see Oranjestad, Aruba
The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)&lt;ref&gt;{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif&lt;ref&gt;{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}&lt;/ref&gt; and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort &amp; Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}&lt;/ref&gt; There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire &amp; Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}&lt;/ref&gt; [[Flamingo]]es can be seen on the island.&lt;ref&gt;{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}&lt;/ref&gt; However, they are not native to Aruba.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}&lt;/ref&gt;

Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki
a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO.
Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a
diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan
poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje.
E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny,
considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo.
Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana.

{{Appendix}}

---------------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Playa
| name = Hadicurari
| alias = Fisherman's Hut
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = 
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
}} 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Noord]]
| zona = [[Palm Beach]]
| zoom = 14
}}
'''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]].  

Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. 

De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd.
Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.&lt;ref&gt;Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5&lt;/ref&gt;

Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.&lt;ref&gt;Vistoernooi Centro Hadicurari. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Awendia e ta fungi como restaurant.?

* E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto
* Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans.
* Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca.
* Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece.

Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo.  Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso;  Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki.

NOTES
In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005

{{Appendix}}

[[Category:Luga na Aruba]]
---------------
{{Infobox luga den pais
| tipo= Isla di rif
| variante = a
| name = De Palm Island
| multi_imagen =  {{multiple image
  | total_width       = {{Infobox/afbeeldingbreedte}}
  | border            = infobox
  | perrow            = 2/2
  | caption_align     = center
  | image1            = Sign De Palm Island.jpeg
  | caption1          = 
  | image2            = 
  | caption2          = 
| pais = {{ABW}}
| region = [[Santa Cruz]]?
}}
[[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]]
'''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix.

E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa.

E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Detayenan ==
E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo.

{{Appendix}}
De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]].

Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]].

Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=24&amp;lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}&lt;/ref&gt;

== Bijzonderheden ==
Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring.

{{Appendix|1=alles|2=
'''Voetnoten'''
{{References}}
'''Bronnen'''
* {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}}

--------------
'''Isla di Oro'''  ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber &quot;Isla di Oro&quot;.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. 

== Proteccion di naturalesa ==
Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional  ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)&lt;/ref&gt; y  ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''&lt;ref&gt;[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf  Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.&lt;/ref&gt;, e isla mes y e lama ta clasifica como &quot;Marine Protected Area&quot; (MPA) mediante decreto nacional.&lt;ref&gt;[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf  ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018&lt;/ref&gt; Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un &quot;Key Biodiversity Area&quot; (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.&lt;ref&gt;[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017&lt;/ref&gt; 

Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta&lt;ref&gt;{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&amp;view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. 

{{Appendix}}
[[:Category:Aruba]]

y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77)

Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso.


E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;

Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel.  

Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;
Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto.

NOTES
FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un 
stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion 
Parke Nacional Aruba.&lt;ref&gt;[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)&lt;/ref&gt;

E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. 

Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico 
area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente.
Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. 
Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan 
legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro.
Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding &amp; Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding &amp; Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro.
Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding &amp; Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. 
No obstante e posicion di FPNA no a cambia. 
FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki

Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.&lt;ref&gt;https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro&lt;/ref&gt;
Particulars
Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable.

-----
Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion.
Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto.
Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.&lt;ref&gt;https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)&lt;/ref&gt;
---
Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro.
FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema.
Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA.
Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.&lt;ref&gt;https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024&lt;/ref&gt;

{{Appendix}}
isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank
isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile.

'''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA.

Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba.

* Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.&lt;ref&gt;Opening van Isla di Oro. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006&lt;/ref&gt; Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga.
* in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994.
* verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.&lt;ref&gt;Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005&lt;/ref&gt; Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen.</text>
      <sha1>k7s4m1qz16h7b9w3hupzs8sbl6spsbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuario:Caribiana/Sandbox/Guera Mundial II</title>
    <ns>2</ns>
    <id>12921</id>
    <revision>
      <id>189071</id>
      <parentid>187855</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55435" sha1="39hb5tomto6vyl4ovbdh4chvd2rkgg5" xml:space="preserve">[[Lago Oil &amp; Transport Company]]__NOINDEX__
Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]]
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante di [[Di Dos Guera Mundial]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]].


{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente
* C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967.
* Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen
* Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}}
* J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007)
* L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog''
* Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018)
* Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen''
}}

[[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]]
Resúmen
E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera.

== Ubikashon i fundashon ==
E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat.

Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal.

== Struktura di e kampamentu ==
E kampamentu tabatin:
* baraknan di palu pa e internadonan
* separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado)
* un kushina i kuminda
*Ofisina i kuartel di gardanan
*Letrinanan i instalashon mediko básico

Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”.

== Internado ==
Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal:
* Nashonal Aleman i Austriako:
* Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó.
*Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman.
*Refugia Hudiu:
*Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos.

Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro.

Nan tabata separá for di otro grupo interná.

Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko:
*Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial.

E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota.

E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon.

== Atministrashon i Kondishonnan ==
E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu.

E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal.

Kuminda tabata monoton pero sufisiente.

Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina.

Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté.

Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera.

== Nifikashon ==
E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá &quot;seguridat&quot; den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera.

Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad.

== Será i Herensia ==
E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia.

Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal.

== Referensia i Fuentenan ==
P. Meurs &amp; G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten

Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies
Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba
* Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis]
* Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950
* Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba
* K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift &quot;Historica&quot;]


----------------
Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII)
Overview
The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe.

Location and Establishment
The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings.

Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities.

Camp Structure and Layout
The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained:

Wooden barracks for detainees

Separate sections for political and civilian internees

A mess hall and kitchen

Guard quarters and administrative buildings

Latrines and basic medical facilities

The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just &quot;the camp&quot; by locals.

Who Was Interned
Interned individuals fell into three broad categories:

German and Austrian nationals:

Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants.

Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity.

Jews fleeing Europe:

Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section.

Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion.

Dutch citizens considered politically dangerous:

Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists.

The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist.

The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases.

Administration and Conditions
The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time.

Living conditions were basic but generally humane by wartime standards.

Food was adequate but monotonous.

Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work.

Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment.

Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war.

Significance
The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict.

The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers.

Closure and Aftermath
The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location.

Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice.


-----------
tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’.


🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946)
E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante:

nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra.

E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko.

Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial.

E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon.

Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra.

Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa.

== Karibe Hulandes ==
Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’.


🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946)
E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante:

Aspekto       ||Internashon global	          ||Internashon kolonia Hulandés
Motibo	      || Guerra i siguridat	          ||Tambe politik i kolonial supreshon
Tribunal      ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador
Grupo interná ||Enemigo estranhero	          ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús
Anti-fasista, pero interná ||No komun	      ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná)

🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam:
Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente.

Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá.

Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru.

💬 Kritika moderno
Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano.

Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol.

📚 Referensia i siñansa adicional:
L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog

Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen

Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen

[[:Kategoria:Guera]]
Seccionnan sugerí:
🌍 Definishon general (según derechi internashonal)
Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949).
E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia.

Motibonan pa internashon por inkluí:
* Nasyonalidat di un país enemigo
* Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo
* Kousa politiko òf kritika riba gobernashon

-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox edificio | variante = c
| infobox_tipo = Monumento konmemorativo
| nomber       = Monumento pa víktimanan di Guera
| nomber2      = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen''
| imagen       =
| descripcion  =
| pais         = {{SAB}}
| localisa_na  = [[The Bottom]]
| adres        = 
| cercania     =
| status       = 
| funcion_original =
| funcion_actual   = monumento konmemorativo
| fecha_construccion = 
| fecha_funda =
| inaugura    = 1957
| haltura     = 
| area        =
| diseñador   = 
| zoom        = 14
}}
'''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un 

E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1]

E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2]

Sabannan lista riba e monumento:[2]

Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida:

Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker).

[[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo.

''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker).

Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon.

Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:&lt;ref name=&quot;Saba News&quot; /&gt;
* Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico.
* Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda.
* Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman.
* Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.&lt;ref&gt;Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021&lt;/ref&gt;

------------------
{{Databox}}
[[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]]
E '''kampamentunan di internamentu'''&lt;ref&gt;{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}&lt;/ref&gt; ta duna e 
kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.&lt;ref&gt;[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]&lt;/ref&gt;

== Lista ==
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align:left; width=350px;&quot;
!# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke
|-
|1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi
|-
|2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 ||
|-
|3 || 3 edifisio eskolar ||  || mei te ku oktober 1940||
|-
|4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 ||
|-
|5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 ||
|-
|6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 ||
|-
|7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 ||
|-
|}

== Detenidonan ==
En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu.

E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di:
* tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman.
* tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]];
* mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba;
* seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan.

E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku.
* E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940;
* E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra.
A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai.
-----------
In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd 
* voor het naziregime gevluchte Duitsers, 
* Duitse Joden, 
* genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en 
* mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land.

En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.&lt;ref&gt;https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii&lt;/ref&gt; Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd.

Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. 
Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater.

In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa.

Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71]

De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] 
-------------
Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.&lt;ref&gt;Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021&lt;/ref&gt;


-------------
Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial.

E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba.

E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki.

Estructura sugerí pa e lista:
Nomber di lugá ||	Isla ||	Tipo di internashon	Grupo interná ||	Periodo aktivo
* Santa Dominiko (kamp grandi)	Boneiru	Internashon civil i polítiko	Aleman, Italiano, Hulandés opositor	1940–1946
* Kas di Detenshon Barber	Kòrsou	Preventivo / suspeshon NSB	Hulandés kolonial	1940–1942
* Komplex Lago	Aruba	Sospeshon NSB / personal estranhero	Trabajador Europeo	1940–1941
* Sentro militar Suffisant	Kòrsou	Internashon militar	Marinero alemán (POW)	1941–1945

Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi.


{{Appendix}}
Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren:
•	3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940;
•	Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947;
•	Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945;
•	Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945;
•	Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943;
•	De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942.

{{Appendix}}
Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen 
https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii  |Nationaal Archief Curacao| april 2019
Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld.

Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd.

Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren:
•	3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940;
•	Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947;
•	Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945;
•	Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945;
•	Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943;
•	De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942.
Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen.
De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit:
•	Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden;
•	Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd;
•	Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen;
•	Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten.
De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen.
•	Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen;
•	Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren.
Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken.
Publicatie:
&quot;Wuiven vanaf de Waranda&quot; door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077  |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941
In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen:
1.	personen met een vijandelijke nationaliteit 
2.	landgenoten met ondefinieerbare gevoelens
Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel.
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064  Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941
De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat

-------------------------
During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​
JDC Archives
curacaohistory.com
+1
curacaohistory.com
+1

Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​
curacaohistory.com
+1
curacaohistory.com
+1

SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​
curacaohistory.com
+4
JDC Archives
+4
curacaohistory.com
+4
Academia
+2
curacaohistory.com
+2
curacaohistory.com
+2

These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​

Hr. Ms. Crijnssen (July 1940)
Origin &amp; Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​

Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​

Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​

🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941)
Origin &amp; Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​
JDC Archives

Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​
California Digital Library

Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​

🤝 Organizers and Diplomatic Efforts
Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​
WW2 Gravestone

Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​
WW2 Gravestone

American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​
---------------------
== Medardo de Marchena ==

'''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan.

=== Biografía kòrtiku ===

Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal.

Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat.

=== Internashon den Segunda Gerra Mundial ===

Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal.

E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon.

=== Importansia i legado ===

* Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial.
* Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger.
* El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon.

=== Memoria kolektivo ===

Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra.

== Referensia ==
* Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''
* Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon
* Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen''
* L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog''

== Enlace eksterno ==
* [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]]
* [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]]
* [[Kampo di internashon]]
* [[NSB den Antia Hulandés]]

[[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]]
[[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]]
[[Kategoria:Persona di Kòrsou]]


-------------------
== Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes ==
Structura/serie di articulo tocante e tema:

=== Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) ===
Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname.
Include:
*Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire)
*Island
*Type (civilian internment, POW, refugee, political)
*Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents)

===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II
Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba).
Include:
*Camp history and structure
*Known internees (like Medardo de Marchena)
*Camp life (daily routines, surveillance, divisions)
*Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved

=== [[Medardo de Marchena]] ===
A biographical article.
*Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure.
Include sources that link his internment to political repression.

=== Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe ===
Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views.
Explore:
*Why they were interned
*How surveillance and suspicion worked
*What happened to them postwar
You can mention lack of public names here as a prompt for more research.

# Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes
A separate entry for German and Austrian Jewish refugees.
*How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens.
*Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others.

# Legislashon di internashon durante guerra
A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra).
*The difference between criminal charges and administrative internment.
*How this set a precedent for political control in the colony.

# Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia
A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII.
Include:
*Wartime censorship, oil production, naval presence
*Silence around internment
*How this history is (not) taught or commemorated

-------------------------
== Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial ==

Introductivo (Papiamentu):
Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí:

Refuxiá Judío for di Alemania i Austria

Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi)

Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB

Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena

E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar.

Seccionnan sugerí:
📍 Ubikashon: Playa Pariba
Na banda nort di Kralendijk.

Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés.

Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná.

👥 Grupo interná
Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940.

Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná.

Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá.

Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui.

📅 Periodo aktivo
1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan)

🧾 Kondishon den kamp
Regla strikto, pero no kondishon di tortura.

Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká.

Komunikashon ku famia tabata limitado.

📚 Fuenten i investigashon
Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia.

Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan.

Enlace pa artikulo relashoná:
[[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]]

[[Medardo de Marchena]]

[[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]]

[[NSB den Antia Hulandés]]

[[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]]

-----------

Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon.

Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].

Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia.

Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]].

E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon.

== Karibe Hulandes ==
Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan.

{{Appendix|2=
* C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967.
* Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen
* Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}}
* L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog''
* Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018)
* Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen''
}}
 
[[:Kategoria:Guera]]
-----------
van worddoc:
in de WOII op de Nederlandse Antillen 
https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii  |Nationaal Archief Curacao| april 2019
Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld.

Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd.

Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren:
•	3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940;
•	Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947;
•	Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945;
•	Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945;
•	Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943;
•	De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942.
Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen.
De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit:
•	Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden;
•	Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd;
•	Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen;
•	Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten.
De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen.
•	Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen;
•	Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren.
Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken.
Publicatie:
&quot;Wuiven vanaf de Waranda&quot; door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077  |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941
In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen:
1.	personen met een vijandelijke nationaliteit 
2.	landgenoten met ondefinieerbare gevoelens
Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel.
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064  Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941
De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat

Herdenkingsmonumenten 4 mei
•	Aruba: Adriaan Lacle Blvd.
•	Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat
•	Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein
•	Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square
•	Saba: Monument te The Bottom
•	St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen</text>
      <sha1>39hb5tomto6vyl4ovbdh4chvd2rkgg5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189072</id>
      <parentid>189071</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:18:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62255" sha1="6rtwkyroixbkzgc8iqair1mk04egn4t" xml:space="preserve">[[Lago Oil &amp; Transport Company]]__NOINDEX__
Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]]
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante di [[Di Dos Guera Mundial]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]].


{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente
* C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967.
* Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen
* Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}}
* J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007)
* L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog''
* Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018)
* Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen''
}}

[[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]]
Resúmen
E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera.

== Ubikashon i fundashon ==
E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat.

Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal.

== Struktura di e kampamentu ==
E kampamentu tabatin:
* baraknan di palu pa e internadonan
* separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado)
* un kushina i kuminda
*Ofisina i kuartel di gardanan
*Letrinanan i instalashon mediko básico

Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”.

== Internado ==
Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal:
* Nashonal Aleman i Austriako:
* Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó.
*Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman.
*Refugia Hudiu:
*Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos.

Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro.

Nan tabata separá for di otro grupo interná.

Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko:
*Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial.

E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota.

E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon.

== Atministrashon i Kondishonnan ==
E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu.

E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal.

Kuminda tabata monoton pero sufisiente.

Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina.

Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté.

Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera.

== Nifikashon ==
E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá &quot;seguridat&quot; den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera.

Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad.

== Será i Herensia ==
E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia.

Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal.

== Referensia i Fuentenan ==
P. Meurs &amp; G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten

Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies
Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba
* Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis]
* Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950
* Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba
* K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift &quot;Historica&quot;]


----------------
Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII)
Overview
The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe.

Location and Establishment
The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings.

Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities.

Camp Structure and Layout
The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained:

Wooden barracks for detainees

Separate sections for political and civilian internees

A mess hall and kitchen

Guard quarters and administrative buildings

Latrines and basic medical facilities

The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just &quot;the camp&quot; by locals.

Who Was Interned
Interned individuals fell into three broad categories:

German and Austrian nationals:

Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants.

Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity.

Jews fleeing Europe:

Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section.

Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion.

Dutch citizens considered politically dangerous:

Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists.

The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist.

The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases.

Administration and Conditions
The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time.

Living conditions were basic but generally humane by wartime standards.

Food was adequate but monotonous.

Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work.

Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment.

Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war.

Significance
The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict.

The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers.

Closure and Aftermath
The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location.

Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice.


-----------
tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’.


🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946)
E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante:

nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra.

E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko.

Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial.

E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon.

Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra.

Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa.

== Karibe Hulandes ==
Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’.


🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946)
E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante:

Aspekto       ||Internashon global	          ||Internashon kolonia Hulandés
Motibo	      || Guerra i siguridat	          ||Tambe politik i kolonial supreshon
Tribunal      ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador
Grupo interná ||Enemigo estranhero	          ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús
Anti-fasista, pero interná ||No komun	      ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná)

🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam:
Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente.

Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá.

Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru.

💬 Kritika moderno
Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano.

Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol.

📚 Referensia i siñansa adicional:
L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog

Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen

Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen

[[:Kategoria:Guera]]
Seccionnan sugerí:
🌍 Definishon general (según derechi internashonal)
Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949).
E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia.

Motibonan pa internashon por inkluí:
* Nasyonalidat di un país enemigo
* Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo
* Kousa politiko òf kritika riba gobernashon

-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox edificio | variante = c
| infobox_tipo = Monumento konmemorativo
| nomber       = Monumento pa víktimanan di Guera
| nomber2      = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen''
| imagen       =
| descripcion  =
| pais         = {{SAB}}
| localisa_na  = [[The Bottom]]
| adres        = 
| cercania     =
| status       = 
| funcion_original =
| funcion_actual   = monumento konmemorativo
| fecha_construccion = 
| fecha_funda =
| inaugura    = 1957
| haltura     = 
| area        =
| diseñador   = 
| zoom        = 14
}}
'''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un 

E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1]

E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2]

Sabannan lista riba e monumento:[2]

Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida:

Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker).

[[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo.

''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker).

Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon.

Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:&lt;ref name=&quot;Saba News&quot; /&gt;
* Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico.
* Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda.
* Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman.
* Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.&lt;ref&gt;Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021&lt;/ref&gt;

{{Variante|c}}
{{Infobox edificio | variante = c
| infobox_tipo = Monumento konmemorativo
| nomber       = Monumento pa víktimanan di Guera
| nomber2      = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen''
| imagen       =
| descripcion  =
| pais         = {{SXM}}
| localisa_na  = [[Philipsburg]]
| adres        = dilanti Korte di Hustisia
| cercania     = Captain Hodge Wharf
| status       = 
| funcion_original =
| funcion_actual   = monumento konmemorativo
| fecha_construccion = 
| fecha_funda =
| inaugura    = 1957
| haltura     = 
| area        =
| diseñador   = 
| zoom        = 14
}}
'''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].&lt;ref&gt;Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]&lt;/ref&gt; E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]&lt;/ref&gt;

E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,&lt;ref&gt;Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019&lt;/ref&gt; ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].&lt;ref&gt;BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022&lt;/ref&gt;

'''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3]

== Viktimanan ==
Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8]

------

== Historia ==
Na 1954, riba inisiativa di John Menge&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt; a lanta na [[Kòrsou]] e &quot;Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen&quot;, ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.&lt;ref&gt;{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.&lt;ref&gt;Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]&lt;/ref&gt;

== Víktimanan ==
Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.&lt;ref&gt;{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. 

Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,&lt;ref&gt;Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022&lt;/ref&gt; inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.&lt;ref&gt;Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]&lt;/ref&gt; 

Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024&lt;/ref&gt;

== Konmemorashon ==
Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. 

Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.&lt;ref&gt;[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)&lt;/ref&gt; E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.&lt;ref&gt;[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking  Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl&lt;/ref&gt;

== Mira tambe ==
* [[Nationale Dodenherdenking]]
* [[Monumento di Guera (Kòrsou)]]
* [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]]
* [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]]
* [[Di Dos Guera Mundial]]
* [[Bataya den Laman Karibe]]

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Sint Maarten]]
[[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]]

------------------
{{Databox}}
[[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]]
E '''kampamentunan di internamentu'''&lt;ref&gt;{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}&lt;/ref&gt; ta duna e 
kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.&lt;ref&gt;[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]&lt;/ref&gt;

== Lista ==
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align:left; width=350px;&quot;
!# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke
|-
|1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi
|-
|2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 ||
|-
|3 || 3 edifisio eskolar ||  || mei te ku oktober 1940||
|-
|4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 ||
|-
|5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 ||
|-
|6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 ||
|-
|7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 ||
|-
|}

== Detenidonan ==
En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu.

E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di:
* tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman.
* tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]];
* mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba;
* seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan.

E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku.
* E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940;
* E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra.
A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai.
-----------
In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd 
* voor het naziregime gevluchte Duitsers, 
* Duitse Joden, 
* genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en 
* mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land.

En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.&lt;ref&gt;https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii&lt;/ref&gt; Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd.

Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. 
Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater.

In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa.

Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71]

De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] 
-------------
Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.&lt;ref&gt;Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021&lt;/ref&gt;


-------------
Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial.

E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba.

E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki.

Estructura sugerí pa e lista:
Nomber di lugá ||	Isla ||	Tipo di internashon	Grupo interná ||	Periodo aktivo
* Santa Dominiko (kamp grandi)	Boneiru	Internashon civil i polítiko	Aleman, Italiano, Hulandés opositor	1940–1946
* Kas di Detenshon Barber	Kòrsou	Preventivo / suspeshon NSB	Hulandés kolonial	1940–1942
* Komplex Lago	Aruba	Sospeshon NSB / personal estranhero	Trabajador Europeo	1940–1941
* Sentro militar Suffisant	Kòrsou	Internashon militar	Marinero alemán (POW)	1941–1945

Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi.


{{Appendix}}
Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren:
•	3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940;
•	Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947;
•	Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945;
•	Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945;
•	Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943;
•	De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942.

{{Appendix}}
Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen 
https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii  |Nationaal Archief Curacao| april 2019
Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld.

Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd.

Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren:
•	3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940;
•	Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947;
•	Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945;
•	Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945;
•	Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943;
•	De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942.
Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen.
De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit:
•	Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden;
•	Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd;
•	Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen;
•	Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten.
De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen.
•	Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen;
•	Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren.
Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken.
Publicatie:
&quot;Wuiven vanaf de Waranda&quot; door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077  |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941
In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen:
1.	personen met een vijandelijke nationaliteit 
2.	landgenoten met ondefinieerbare gevoelens
Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel.
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064  Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941
De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat

-------------------------
During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​
JDC Archives
curacaohistory.com
+1
curacaohistory.com
+1

Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​
curacaohistory.com
+1
curacaohistory.com
+1

SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​
curacaohistory.com
+4
JDC Archives
+4
curacaohistory.com
+4
Academia
+2
curacaohistory.com
+2
curacaohistory.com
+2

These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​

Hr. Ms. Crijnssen (July 1940)
Origin &amp; Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​

Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​

Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​

🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941)
Origin &amp; Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​
JDC Archives

Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​
California Digital Library

Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​

🤝 Organizers and Diplomatic Efforts
Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​
WW2 Gravestone

Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​
WW2 Gravestone

American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​
---------------------
== Medardo de Marchena ==

'''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan.

=== Biografía kòrtiku ===

Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal.

Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat.

=== Internashon den Segunda Gerra Mundial ===

Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal.

E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon.

=== Importansia i legado ===

* Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial.
* Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger.
* El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon.

=== Memoria kolektivo ===

Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra.

== Referensia ==
* Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''
* Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon
* Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen''
* L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog''

== Enlace eksterno ==
* [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]]
* [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]]
* [[Kampo di internashon]]
* [[NSB den Antia Hulandés]]

[[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]]
[[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]]
[[Kategoria:Persona di Kòrsou]]


-------------------
== Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes ==
Structura/serie di articulo tocante e tema:

=== Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) ===
Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname.
Include:
*Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire)
*Island
*Type (civilian internment, POW, refugee, political)
*Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents)

===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II
Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba).
Include:
*Camp history and structure
*Known internees (like Medardo de Marchena)
*Camp life (daily routines, surveillance, divisions)
*Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved

=== [[Medardo de Marchena]] ===
A biographical article.
*Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure.
Include sources that link his internment to political repression.

=== Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe ===
Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views.
Explore:
*Why they were interned
*How surveillance and suspicion worked
*What happened to them postwar
You can mention lack of public names here as a prompt for more research.

# Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes
A separate entry for German and Austrian Jewish refugees.
*How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens.
*Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others.

# Legislashon di internashon durante guerra
A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra).
*The difference between criminal charges and administrative internment.
*How this set a precedent for political control in the colony.

# Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia
A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII.
Include:
*Wartime censorship, oil production, naval presence
*Silence around internment
*How this history is (not) taught or commemorated

-------------------------
== Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial ==

Introductivo (Papiamentu):
Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí:

Refuxiá Judío for di Alemania i Austria

Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi)

Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB

Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena

E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar.

Seccionnan sugerí:
📍 Ubikashon: Playa Pariba
Na banda nort di Kralendijk.

Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés.

Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná.

👥 Grupo interná
Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940.

Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná.

Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá.

Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui.

📅 Periodo aktivo
1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan)

🧾 Kondishon den kamp
Regla strikto, pero no kondishon di tortura.

Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká.

Komunikashon ku famia tabata limitado.

📚 Fuenten i investigashon
Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia.

Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan.

Enlace pa artikulo relashoná:
[[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]]

[[Medardo de Marchena]]

[[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]]

[[NSB den Antia Hulandés]]

[[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]]

-----------

Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon.

Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].

Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia.

Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]].

E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon.

== Karibe Hulandes ==
Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan.

{{Appendix|2=
* C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967.
* Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen
* Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}}
* L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog''
* Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018)
* Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen''
}}
 
[[:Kategoria:Guera]]
-----------
van worddoc:
in de WOII op de Nederlandse Antillen 
https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii  |Nationaal Archief Curacao| april 2019
Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld.

Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd.

Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren:
•	3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940;
•	Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947;
•	Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945;
•	Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945;
•	Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943;
•	De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942.
Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen.
De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit:
•	Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden;
•	Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd;
•	Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen;
•	Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten.
De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen.
•	Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen;
•	Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren.
Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken.
Publicatie:
&quot;Wuiven vanaf de Waranda&quot; door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077  |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941
In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen:
1.	personen met een vijandelijke nationaliteit 
2.	landgenoten met ondefinieerbare gevoelens
Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel.
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064  Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941
De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat

Herdenkingsmonumenten 4 mei
•	Aruba: Adriaan Lacle Blvd.
•	Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat
•	Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein
•	Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square
•	Saba: Monument te The Bottom
•	St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen</text>
      <sha1>6rtwkyroixbkzgc8iqair1mk04egn4t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189096</id>
      <parentid>189072</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65613" sha1="mj80nl30grybh3cgt03xpo8e0cvk30b" xml:space="preserve">[[Lago Oil &amp; Transport Company]]__NOINDEX__
Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]]
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante  [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera.

== Ubikashon i fundashon ==
E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat.

Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal.
Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes.

== Struktura di e kampamentu ==
E kampamentu tabatin:
* baraknan di palu pa e internadonan
* separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado)
* un kushina i kuminda
*Ofisina i kuartel di gardanan
*Letrinanan i instalashon mediko básico

Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”.

== Internado ==
Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal:
* Nashonal Aleman i Austriako:
* Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó.
*Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman.
*Refugia Hudiu:
*Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos.

Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro.

Nan tabata separá for di otro grupo interná.

Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko:
*Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial.

E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota.

E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon.

== Atministrashon i Kondishonnan ==
E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu.

E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal.

Kuminda tabata monoton pero sufisiente.

Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina.

Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté.

Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera.

== Nifikashon ==
E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá &quot;seguridat&quot; den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera.

Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad.

== Será i Herensia ==
E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia.

Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal.


{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente
* C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967.
* Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen
* Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}}
* J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007)
* L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog''
* Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018)
* Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen''
}}

[[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]]
Resúmen
E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera.

== Ubikashon i fundashon ==
E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat.

Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal.

== Struktura di e kampamentu ==
E kampamentu tabatin:
* baraknan di palu pa e internadonan
* separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado)
* un kushina i kuminda
*Ofisina i kuartel di gardanan
*Letrinanan i instalashon mediko básico

Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”.

== Internado ==
Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal:
* Nashonal Aleman i Austriako:
* Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó.
*Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman.
*Refugia Hudiu:
*Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos.

Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro.

Nan tabata separá for di otro grupo interná.

Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko:
*Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial.

E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota.

E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon.

== Atministrashon i Kondishonnan ==
E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu.

E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal.

Kuminda tabata monoton pero sufisiente.

Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina.

Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté.

Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera.

== Nifikashon ==
E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá &quot;seguridat&quot; den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera.

Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad.

== Será i Herensia ==
E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia.

Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal.

== Referensia i Fuentenan ==
P. Meurs &amp; G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten

Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies
Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba
* Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis]
* Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950
* Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba
* K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift &quot;Historica&quot;]


----------------
Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII)
Overview
The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe.

Location and Establishment
The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings.

Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities.

Camp Structure and Layout
The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained:

Wooden barracks for detainees

Separate sections for political and civilian internees

A mess hall and kitchen

Guard quarters and administrative buildings

Latrines and basic medical facilities

The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just &quot;the camp&quot; by locals.

Who Was Interned
Interned individuals fell into three broad categories:

German and Austrian nationals:

Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants.

Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity.

Jews fleeing Europe:

Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section.

Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion.

Dutch citizens considered politically dangerous:

Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists.

The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist.

The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases.

Administration and Conditions
The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time.

Living conditions were basic but generally humane by wartime standards.

Food was adequate but monotonous.

Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work.

Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment.

Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war.

Significance
The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict.

The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers.

Closure and Aftermath
The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location.

Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice.


-----------
tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’.


🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946)
E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante:

nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra.

E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko.

Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial.

E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon.

Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra.

Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa.

== Karibe Hulandes ==
Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’.


🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946)
E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante:

Aspekto       ||Internashon global	          ||Internashon kolonia Hulandés
Motibo	      || Guerra i siguridat	          ||Tambe politik i kolonial supreshon
Tribunal      ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador
Grupo interná ||Enemigo estranhero	          ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús
Anti-fasista, pero interná ||No komun	      ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná)

🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam:
Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente.

Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá.

Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru.

💬 Kritika moderno
Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano.

Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol.

📚 Referensia i siñansa adicional:
L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog

Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen

Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen

[[:Kategoria:Guera]]
Seccionnan sugerí:
🌍 Definishon general (según derechi internashonal)
Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949).
E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia.

Motibonan pa internashon por inkluí:
* Nasyonalidat di un país enemigo
* Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo
* Kousa politiko òf kritika riba gobernashon

-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox edificio | variante = c
| infobox_tipo = Monumento konmemorativo
| nomber       = Monumento pa víktimanan di Guera
| nomber2      = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen''
| imagen       =
| descripcion  =
| pais         = {{SAB}}
| localisa_na  = [[The Bottom]]
| adres        = 
| cercania     =
| status       = 
| funcion_original =
| funcion_actual   = monumento konmemorativo
| fecha_construccion = 
| fecha_funda =
| inaugura    = 1957
| haltura     = 
| area        =
| diseñador   = 
| zoom        = 14
}}
'''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un 

E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1]

E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2]

Sabannan lista riba e monumento:[2]

Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida:

Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker).

[[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo.

''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker).

Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon.

Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:&lt;ref name=&quot;Saba News&quot; /&gt;
* Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico.
* Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda.
* Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman.
* Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.&lt;ref&gt;Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021&lt;/ref&gt;

{{Variante|c}}
{{Infobox edificio | variante = c
| infobox_tipo = Monumento konmemorativo
| nomber       = Monumento pa víktimanan di Guera
| nomber2      = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen''
| imagen       =
| descripcion  =
| pais         = {{SXM}}
| localisa_na  = [[Philipsburg]]
| adres        = dilanti Korte di Hustisia
| cercania     = Captain Hodge Wharf
| status       = 
| funcion_original =
| funcion_actual   = monumento konmemorativo
| fecha_construccion = 
| fecha_funda =
| inaugura    = 1957
| haltura     = 
| area        =
| diseñador   = 
| zoom        = 14
}}
'''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].&lt;ref&gt;Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]&lt;/ref&gt; E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.&lt;ref name=:&quot;1&quot;&gt;Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]&lt;/ref&gt;

E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,&lt;ref&gt;Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019&lt;/ref&gt; ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].&lt;ref&gt;BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022&lt;/ref&gt;

'''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3]

== Viktimanan ==
Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8]

------

== Historia ==
Na 1954, riba inisiativa di John Menge&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}&lt;/ref&gt; a lanta na [[Kòrsou]] e &quot;Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen&quot;, ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.&lt;ref&gt;{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.&lt;ref&gt;Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]&lt;/ref&gt;

== Víktimanan ==
Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.&lt;ref&gt;{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}&lt;/ref&gt; Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. 

Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,&lt;ref&gt;Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022&lt;/ref&gt; inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.&lt;ref&gt;Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]&lt;/ref&gt; 

Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024&lt;/ref&gt;

== Konmemorashon ==
Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. 

Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.&lt;ref&gt;[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)&lt;/ref&gt; E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.&lt;ref&gt;[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking  Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl&lt;/ref&gt;

== Mira tambe ==
* [[Nationale Dodenherdenking]]
* [[Monumento di Guera (Kòrsou)]]
* [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]]
* [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]]
* [[Di Dos Guera Mundial]]
* [[Bataya den Laman Karibe]]

{{Appendix}}

[[:Kategoria:Sint Maarten]]
[[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]]

------------------
{{Databox}}
[[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]]
E '''kampamentunan di internamentu'''&lt;ref&gt;{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}&lt;/ref&gt; ta duna e 
kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.&lt;ref&gt;[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]&lt;/ref&gt;

== Lista ==
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align:left; width=350px;&quot;
!# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke
|-
|1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi
|-
|2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 ||
|-
|3 || 3 edifisio eskolar ||  || mei te ku oktober 1940||
|-
|4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 ||
|-
|5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 ||
|-
|6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 ||
|-
|7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 ||
|-
|}

== Detenidonan ==
En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu.

E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di:
* tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman.
* tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]];
* mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba;
* seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan.

E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku.
* E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940;
* E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra.
A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai.
-----------
In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd 
* voor het naziregime gevluchte Duitsers, 
* Duitse Joden, 
* genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en 
* mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land.

En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.&lt;ref&gt;https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii&lt;/ref&gt; Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd.

Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. 
Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater.

In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa.

Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71]

De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] 
-------------
Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.&lt;ref&gt;Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021&lt;/ref&gt;


-------------
Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial.

E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba.

E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki.

Estructura sugerí pa e lista:
Nomber di lugá ||	Isla ||	Tipo di internashon	Grupo interná ||	Periodo aktivo
* Santa Dominiko (kamp grandi)	Boneiru	Internashon civil i polítiko	Aleman, Italiano, Hulandés opositor	1940–1946
* Kas di Detenshon Barber	Kòrsou	Preventivo / suspeshon NSB	Hulandés kolonial	1940–1942
* Komplex Lago	Aruba	Sospeshon NSB / personal estranhero	Trabajador Europeo	1940–1941
* Sentro militar Suffisant	Kòrsou	Internashon militar	Marinero alemán (POW)	1941–1945

Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi.


{{Appendix}}
Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren:
•	3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940;
•	Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947;
•	Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945;
•	Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945;
•	Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943;
•	De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942.

{{Appendix}}
Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen 
https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii  |Nationaal Archief Curacao| april 2019
Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld.

Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd.

Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren:
•	3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940;
•	Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947;
•	Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945;
•	Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945;
•	Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943;
•	De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942.
Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen.
De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit:
•	Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden;
•	Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd;
•	Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen;
•	Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten.
De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen.
•	Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen;
•	Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren.
Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken.
Publicatie:
&quot;Wuiven vanaf de Waranda&quot; door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077  |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941
In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen:
1.	personen met een vijandelijke nationaliteit 
2.	landgenoten met ondefinieerbare gevoelens
Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel.
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064  Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941
De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat

-------------------------
During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​
JDC Archives
curacaohistory.com
+1
curacaohistory.com
+1

Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​
curacaohistory.com
+1
curacaohistory.com
+1

SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​
curacaohistory.com
+4
JDC Archives
+4
curacaohistory.com
+4
Academia
+2
curacaohistory.com
+2
curacaohistory.com
+2

These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​

Hr. Ms. Crijnssen (July 1940)
Origin &amp; Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​

Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​

Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​

🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941)
Origin &amp; Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​
JDC Archives

Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​
California Digital Library

Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​

🤝 Organizers and Diplomatic Efforts
Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​
WW2 Gravestone

Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​
WW2 Gravestone

American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​
---------------------
== Medardo de Marchena ==

'''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan.

=== Biografía kòrtiku ===

Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal.

Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat.

=== Internashon den Segunda Gerra Mundial ===

Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal.

E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon.

=== Importansia i legado ===

* Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial.
* Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger.
* El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon.

=== Memoria kolektivo ===

Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra.

== Referensia ==
* Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''
* Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon
* Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen''
* L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog''

== Enlace eksterno ==
* [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]]
* [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]]
* [[Kampo di internashon]]
* [[NSB den Antia Hulandés]]

[[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]]
[[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]]
[[Kategoria:Persona di Kòrsou]]


-------------------
== Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes ==
Structura/serie di articulo tocante e tema:

=== Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) ===
Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname.
Include:
*Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire)
*Island
*Type (civilian internment, POW, refugee, political)
*Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents)

===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II
Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba).
Include:
*Camp history and structure
*Known internees (like Medardo de Marchena)
*Camp life (daily routines, surveillance, divisions)
*Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved

=== [[Medardo de Marchena]] ===
A biographical article.
*Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure.
Include sources that link his internment to political repression.

=== Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe ===
Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views.
Explore:
*Why they were interned
*How surveillance and suspicion worked
*What happened to them postwar
You can mention lack of public names here as a prompt for more research.

# Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes
A separate entry for German and Austrian Jewish refugees.
*How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens.
*Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others.

# Legislashon di internashon durante guerra
A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra).
*The difference between criminal charges and administrative internment.
*How this set a precedent for political control in the colony.

# Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia
A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII.
Include:
*Wartime censorship, oil production, naval presence
*Silence around internment
*How this history is (not) taught or commemorated

-------------------------
== Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial ==

Introductivo (Papiamentu):
Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí:

Refuxiá Judío for di Alemania i Austria

Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi)

Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB

Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena

E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar.

Seccionnan sugerí:
📍 Ubikashon: Playa Pariba
Na banda nort di Kralendijk.

Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés.

Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná.

👥 Grupo interná
Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940.

Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná.

Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá.

Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui.

📅 Periodo aktivo
1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan)

🧾 Kondishon den kamp
Regla strikto, pero no kondishon di tortura.

Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká.

Komunikashon ku famia tabata limitado.

📚 Fuenten i investigashon
Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia.

Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan.

Enlace pa artikulo relashoná:
[[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]]

[[Medardo de Marchena]]

[[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]]

[[NSB den Antia Hulandés]]

[[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]]

-----------

Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon.

Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].

Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia.

Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]].

E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon.

== Karibe Hulandes ==
Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan.

{{Appendix|2=
* C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967.
* Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen
* Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}}
* L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog''
* Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018)
* Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen''
}}
 
[[:Kategoria:Guera]]
-----------
van worddoc:
in de WOII op de Nederlandse Antillen 
https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii  |Nationaal Archief Curacao| april 2019
Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld.

Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd.

Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren:
•	3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940;
•	Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947;
•	Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945;
•	Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945;
•	Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943;
•	De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942.
Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen.
De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit:
•	Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden;
•	Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd;
•	Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen;
•	Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten.
De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen.
•	Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen;
•	Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren.
Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken.
Publicatie:
&quot;Wuiven vanaf de Waranda&quot; door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077  |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941
In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen:
1.	personen met een vijandelijke nationaliteit 
2.	landgenoten met ondefinieerbare gevoelens
Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel.
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064  Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941
De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat

Herdenkingsmonumenten 4 mei
•	Aruba: Adriaan Lacle Blvd.
•	Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat
•	Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein
•	Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square
•	Saba: Monument te The Bottom
•	St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen</text>
      <sha1>mj80nl30grybh3cgt03xpo8e0cvk30b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yu di Kòrsou</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13241</id>
    <revision>
      <id>189046</id>
      <parentid>166684</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:55:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>parameter</comment>
      <origin>189046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6130" sha1="j3h9cc8zgndmi604lrkaaanoj930zdy" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante  = c
| pobl_total = Ca.300,000
|region={{CUW}}
|poblacion=150 mil&lt;ref&gt;&quot;[https://allecijfers.nl/land/curacao/]&quot;. ''AlleCijfers''. Konsultá 15 di yüli 2025&lt;/ref&gt;
|region2={{NED}}
|poblacion2=140 mil&lt;ref&gt;&quot;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85458NED/table?ts=1739733575323]&quot;. ''Opendata''. Konsultá 15 di yüli 2025&lt;/ref&gt;
| idiomanan_ofisial = [[Papiamentu]], [[hulandes]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
'''Yu di Kòrsou''' òf '''kurasoleño''' ta un habitante di e isla di [[Kòrsou]], persona nativo di e isla, of persona ku tin desendensia di Kòrsou. Kòrsou ta un pais konstituyente dentro di [[Reino Hulandes]] i su habitantenan ta poseé nashonalidat [[Hulanda|hulandes]]. 

==Definishon hurídiko ==
Un definishon hurídiko i mas estrikto di Yu di Kòrsou ta basá riba e Ordenansa di Atmision i Deportashon (Landsverordening Toelating en Uitzetting) di Kòrsou, ku ta establesé regla pa atmishon i deportashon di stranhero, inklusivo e reglanan pa permiso di estadia. Segun e ordenansa aki, e Yu di Kòrsou ta eksklui ''van rechtswege'' (di manera outomátiko) for di e ordenansa i ta wòrdu deskribi komo:&lt;ref&gt;[https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/07/Landsverordening_Toelating_en_Uitzetting.pdf Landsverordening Toelating en Uitzetting]&lt;/ref&gt;

# personanan di nashonalidat hulandes ku a nase na Kòrsou
# personanan di nashonalidat hulandes ku a nase na Aruba promé ku 1 di yanüari 1986, i ku tabata residensiá na Antias Hulandes dia 1 di yanüari 1986, i na Kòrsou promé ku 10 di òktober 2010;
# personanan di nashonalidat hulandes ku a nase na Boneiru, Saba, St. Eustatius, òf Sint Maarten promé ku 1 di òktober 2010, i ku tabata residensiá na Kòrsou riba 1 di òktober 2010;
# yunan di e personanan di nashonalidat hulandes menshoná bou di 1, 2, i 3.
Den práktika, personanan di nashonalidat hulandes ku a biba na Kòrsou kontinuamente pa mas ku 13 aña tambe ta wòrdu tratá komo yu di Kòrsou den sentido di e LTU. Bou di e grupo aki ta kai, entre otro, personanan naturalisá hulandes ku origen di, por ehèmpel, [[Republika Dominikano]], [[Haiti]] òf [[China]].&lt;ref&gt;Jeff Sybesma, [https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2021/08/14/opinie-wie-is-yu-di-korsou/ Wie is Yu di Kòrsou?], dossierkoninkrijksrelaties.nl (14 di ougùstus 2021)&lt;/ref&gt;

== Demografia i idioma ==
Kòrsou tin un [[poblashon]] di mas o ménos 150.000 habitante, di kua e mayoría ta biba den e [[kapital]] [[Willemstad]] i den e parti sentral di e isla. Aproksimadamente mitar di e kurasoleñonan ta biba pafor di e isla, prinsipalmente na [[Hulanda]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer web |url = https://canoncuracao.cw/46-het-leven-van-curacaoenaars-in-de-diaspora/| titel= Het leven van Curaçaoënaars in de diaspora |bezochtdatum=2025-07-15| taal = nl}}&lt;/ref&gt; 

E tres [[idioma]] prinsipal papiá riba e isla ta:
* [[Papiamentu]] – [[idioma krioyo]], ku ta sirbi komo idioma nashonal i [[idioma ofisial|ofisial]].
* [[Hulandes]] – idioma ofisial usá mas tantu den gobièrnu, legislashon i den enseñansa.
* [[Ingles]] – usá tambe den turismo, enseñansa, komersio i komunikashon internashonal.

Pa loke ta trata [[religion]], e gran mayoría di e poblashon ta [[Kristianismo|kristian]] (± 90%), mientras ku un 6% no tin religion i serka di 2% ta [[Hinduismo|hindu]].&lt;ref&gt;{{Citeer web |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/curacao/| titel= Central America and Caribeean: Curaçao |bezochtdatum=15 juli 2025 | taal = en}}&lt;/ref&gt;

== Diáspora ==
=== Yu di Kòrsou na Hulanda ===
Na Hulanda tin mas o ménos 140.000 kurasoleño residensiá, hopi di nan a yega den añanan 1970 i 1980 pa buska mihó oportunidat di trabou i enseñansa. Un parti di nan ta di promé generashon migrante, mientras ku otro ta di e di dos generashon, nasé na Hulanda mes, pero ku reis na Kòrsou.
{| class=&quot;wikitable infobox&quot;
|+Diáspora di Kòrsou&amp;nbsp;&lt;small&gt;(2024)&lt;/small&gt;&lt;ref name=krs/&gt;
|-
!colspan=&quot;2&quot;|{{NLD}}
|align=right|140.000
|-
! colspan=&quot;3&quot;|Provinsia
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Sùit-Holland]]
|align=right|64.026
|-
|[[Rotterdam]]||align=right|23.380
|-
| [[Den Haag]]||align=right|11.212
|-
!colspan=&quot;2&quot;|[[Nort-Holland]]
|align=right|22.088
|-
|[[Amsterdam]]||align=right|9.634
|-
!colspan=&quot;2&quot;|Nort-Brabant
|align=right|15.486
|-
| [[Tilburg]]||align=right|4.359
|-
!colspan=&quot;2&quot;|Gelderland
|align=right|9.309
|-
!colspan=&quot;2&quot;|Utrecht
|align=right|7.568
|-
!colspan=&quot;2&quot;|Flevoland
|align=right|7.192
|-
|[[Almere]]||align=right|4.763
|}
E komunidat kurasoleño ta masha visibel den siudatnan grandi manera:
* [[Rotterdam]] – ku serka di 24.000 kurasoleño, e ta e siudat ku e komunidat kurasoleño mas grandi.
* [[Amsterdam]], [[Den Haag]], [[Tilburg]] i [[Almere]]&lt;ref name=krs&gt;{{Cite web|url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85458NED/table?ts=1739733575323|title=Bevolking; herkomstland, geboorteland, leeftijd, regio, 1 januari|website=opendata.cbs.nl}}&lt;/ref&gt; tambe ta pertenesé na e 22 ''Antillengemeente'' (munisipio antiano), unda tin un proporshon altu di antiano ta biba.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

Na Hulanda, ta referí tambe regularmente na e yu di Kòrsou komo &quot;[[antiano]]&quot;, un término ku ta derivá di e ex-país [[Antias Hulandes]] (1936–2010). E término ta inkluí migrante i desendientenan for di Kòrsou, [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. Riba 1 di yanüari 2021, Hulanda a registrá 171.413 persona ku origen antiano, di kua e gran mayoria ta di Kòrsou.

E komunidat kurasoleño na Hulanda ta kontribuí fuertemente den ramonan di deporte, arte, polítika i kultura popular. Ehèmpel di yu di Kòrsou ku a bira hopi konosí (''bekende Nederlander'') ta:
* [[Jandino Asporaat]] – aktor, komediante i presentadó di televishon.
* [[Churandy Martina]] – atléta di sprint, ku a representá Hulanda den Olimpiada.
* [[Tania Kross]] – mezzo-soprano internashonalmente rekonosí.

== Mira tambe ==
* [[Lista di yu di Kòrsou konosí]]

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =69606518|titulo=Curaçaoënaars}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Kòrsou]]</text>
      <sha1>j3h9cc8zgndmi604lrkaaanoj930zdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malchi:Infobox pueblo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>13242</id>
    <revision>
      <id>189007</id>
      <parentid>166181</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1850" sha1="ehbyz7xx3h9ksaagtg4dk836c1qy44w" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| head1_1  = {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;   
| item1_1 = {{{poblacion|}}}
| head1_2  = {{var|{{{variante|}}}|Distribucion|Distribushon}}&amp;nbsp;       
| item1_2 = {{{distribucion|}}}
| head1_3  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_3 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_4  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_4 = {{{religion|}}}
| head1_5  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_5 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ehbyz7xx3h9ksaagtg4dk836c1qy44w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189019</id>
      <parentid>189007</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2419" sha1="6qjp8fphf8cyy857k3qzutwsvmg4w2r" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| kop1  = {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;   
| breed1 = {{#if:{{{bandera|}}}{{{poblacion|}}}|&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{{bandera|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{{bandera2|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion2|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{{bandera3|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion3|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_2  = {{var|{{{variante|}}}|Distribucion|Distribushon}}&amp;nbsp;       
| item1_2 = {{{distribucion|}}}
| head1_3  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_3 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_4  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_4 = {{{religion|}}}
| head1_5  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_5 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6qjp8fphf8cyy857k3qzutwsvmg4w2r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189021</id>
      <parentid>189019</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2446" sha1="agsqr6d0rtsrtikcqei58k2uejwp7h4" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| kop1  = {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;   
| breed1 = {{#if:{{{bandera|}}}{{{poblacion|}}}|&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{{bandera|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{{bandera2|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion2|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{{bandera3|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion3|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_2  = {{var|{{{variante|}}}|Distribucion|Distribushon}}&amp;nbsp;       
| item1_2 = {{{distribucion|}}}
| head1_3  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_3 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_4  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_4 = {{{religion|}}}
| head1_5  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_5 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>agsqr6d0rtsrtikcqei58k2uejwp7h4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189022</id>
      <parentid>189021</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2463" sha1="7x0yqwqxdfrv0n3mdjof2fmt1hozpml" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| kop1  = {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;   
| breed1 = {{#if:{{{bandera|}}}{{{poblacion|}}}|&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column; flex-wrap:nowrap;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{{bandera|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{{bandera2|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion2|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{{bandera3|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion3|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_2  = {{var|{{{variante|}}}|Distribucion|Distribushon}}&amp;nbsp;       
| item1_2 = {{{distribucion|}}}
| head1_3  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_3 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_4  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_4 = {{{religion|}}}
| head1_5  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_5 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7x0yqwqxdfrv0n3mdjof2fmt1hozpml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189023</id>
      <parentid>189022</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="36mr57mxct7flmh29n8fegwyyl6zgzt" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| kop1  = {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;   
| breed1 = {{#if:{{{bandera|}}}{{{poblacion|}}}|&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{bandera|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{{bandera2|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion2|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{{bandera3|}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{{poblacion3|}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_2  = {{var|{{{variante|}}}|Distribucion|Distribushon}}&amp;nbsp;       
| item1_2 = {{{distribucion|}}}
| head1_3  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_3 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_4  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_4 = {{{religion|}}}
| head1_5  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_5 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>36mr57mxct7flmh29n8fegwyyl6zgzt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189025</id>
      <parentid>189023</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2511" sha1="fryexpg0psq2lr60p3fzmkfgua5myll" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| kop1  = {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;   
| breed1 = {{#if:{{{bandera|}}}{{{poblacion|}}}|&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{bandera|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{bandera2|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion2|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{bandera3|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion3|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_2  = {{var|{{{variante|}}}|Distribucion|Distribushon}}&amp;nbsp;       
| item1_2 = {{{distribucion|}}}
| head1_3  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_3 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_4  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_4 = {{{religion|}}}
| head1_5  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_5 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fryexpg0psq2lr60p3fzmkfgua5myll</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189029</id>
      <parentid>189025</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2508" sha1="nsoyr8emvqzy1p1mjtlyyp3pb5a1d7u" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| kop1  = {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;   
| breed1 = {{#if:{{{bandera|}}}{{{poblacion|}}}|&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region2|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion2|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region3|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion3|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_2  = {{var|{{{variante|}}}|Distribucion|Distribushon}}&amp;nbsp;       
| item1_2 = {{{distribucion|}}}
| head1_3  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_3 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_4  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_4 = {{{religion|}}}
| head1_5  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_5 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nsoyr8emvqzy1p1mjtlyyp3pb5a1d7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189031</id>
      <parentid>189029</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2510" sha1="hd89cx3foin805kce9qmxorkl0cca4y" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| kop1  =  
| breed1 = {{#if:{{{region|}}}{{{poblacion|}}}|'''{{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}'''&lt;br&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region2|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region3|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion2|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region3|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion3|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_2  = {{var|{{{variante|}}}|Distribucion|Distribushon}}&amp;nbsp;       
| item1_2 = {{{distribucion|}}}
| head1_3  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_3 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_4  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_4 = {{{religion|}}}
| head1_5  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_5 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hd89cx3foin805kce9qmxorkl0cca4y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189032</id>
      <parentid>189031</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:28:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="519r3n6v5oiygqkjaqeqwvytloptcau" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| kop1  =  
| breed1 = {{#if:{{{region|}}}{{{poblacion|}}}|'''{{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}'''&lt;br&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region2|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion2|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region3|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion3|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_2  = {{var|{{{variante|}}}|Distribucion|Distribushon}}&amp;nbsp;       
| item1_2 = {{{distribucion|}}}
| head1_3  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_3 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_4  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_4 = {{{religion|}}}
| head1_5  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_5 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>519r3n6v5oiygqkjaqeqwvytloptcau</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189033</id>
      <parentid>189032</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2510" sha1="q3fgiik32qoy2pcxvt51zrbgjlur7eg" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| head1_1  =  {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;
| item1_1  = {{{pobl_total|}}}

| head1_2  =        
| breed2 = {{#if:{{{region|}}}{{{poblacion|}}}|'''{{var|{{{variante|}}}|Asentamento|Asentamentu}}'''&lt;br&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region2|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion2|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region3|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion3|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head3_1  = Idioma&amp;nbsp;               
| item3_1 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head3_2  = Religion&amp;nbsp;             
| item3_2 = {{{religion|}}}
| head3_3  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item3_3 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q3fgiik32qoy2pcxvt51zrbgjlur7eg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189035</id>
      <parentid>189033</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:36:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2510" sha1="e274ro7zkhjafyi7w8fnp6skz9bdp3z" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| head1_1  =  {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;
| item1_1  = {{{pobl_total|}}}

| head1_2  =        
| breed2 = {{#if:{{{region|}}}{{{poblacion|}}}|'''{{var|{{{variante|}}}|Asentamento|Asentamentu}}'''&lt;br&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region2|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion2|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region3|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion3|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_1  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_1 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_2  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_2 = {{{religion|}}}
| head1_3  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_3 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e274ro7zkhjafyi7w8fnp6skz9bdp3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189036</id>
      <parentid>189035</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2489" sha1="gaono5vd687q6imfxvguzhxgm13rq9p" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| head1_1  =  {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;
| item1_1  = {{{pobl_total|}}}

| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Asentamento|Asentamentu}}
| breed2 = {{#if:{{{region|}}}{{{poblacion|}}}|&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region2|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion2|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region3|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion3|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_1  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_1 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_2  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_2 = {{{religion|}}}
| head1_3  = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_3 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gaono5vd687q6imfxvguzhxgm13rq9p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189039</id>
      <parentid>189036</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2490" sha1="hmeqgblgmrn82l6pvykqma4ty4sc7a1" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| head1_1  =  {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;
| item1_1  = {{{pobl_total|}}}

| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Asentamento|Asentamentu}}
| breed2 = {{#if:{{{region|}}}{{{poblacion|}}}|&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region2|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion2|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region3|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion3|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_2  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_2 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_3  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_3 = {{{religion|}}}
| head1_4   = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_4 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hmeqgblgmrn82l6pvykqma4ty4sc7a1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189041</id>
      <parentid>189039</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2490" sha1="konkabzlgaw39zquqsjd0uqeguzbgim" xml:space="preserve">{{Infobox generiek
| bgcolor=dimgrey
| kop      = {{if empty|{{{grupo|}}}|{{PAGENAME}}}}
| mainimage = {{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}
| maincaption = {{#if:{{{imagen|}}}|{{{descripcion|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}

| head1_1  =  {{var|{{{variante|}}}|Poblacion|Poblashon}}&amp;nbsp;
| item1_1  = {{{pobl_total|}}}

| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Asentamento|Asentamentu}}
| breed2 = {{#if:{{{region|}}}{{{poblacion|}}}|&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:1em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;
&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region2|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion2|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;div style=&quot;display:flex; flex-wrap:nowrap; flex-direction:row; justify-content:space-between; gap:2em;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{region3|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;div&gt;{{nowrap|{{{poblacion3|}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
| head1_2  = Idioma&amp;nbsp;               
| item1_2 = {{if empty|{{{idioma|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1412}}}} 
| head1_3  = Religion&amp;nbsp;             
| item1_3 = {{{religion|}}}
| head1_4   = {{var|{{{variante|}}}|Asociacion|Asosiashon}}&amp;nbsp;    
| item1_4 = {{{asocia|}}}

| image0   = {{{imagen2|}}}
| caption0 = {{{descripcion2|}}}
| image1   = {{{imagen3|}}}
| caption1 = {{{descripcion3|}}}

| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}{{{website|}}}{{#property:P856}}|----}}
| other0 = {{#if:{{{commons|}}}
  | &lt;small&gt;[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;
  | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| &lt;small&gt;[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]]&amp;nbsp;riba&lt;/small&gt; [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] &lt;small&gt;[[Wikimedia Commons]]&lt;/small&gt;}}
}}

| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|&lt;small&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;·&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Template:Infobox pueblo/doc|Manual]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/small&gt;}}
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|pueblo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>konkabzlgaw39zquqsjd0uqeguzbgim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malchi:Infobox pueblo/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>13243</id>
    <revision>
      <id>189008</id>
      <parentid>166177</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1551" sha1="aok6tv0trxr1fap7awcfiyp5d99ro57" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Añadi categoria unda ta indica abou di e pagina aki y interwiki na Wikidata --&gt;
== Uzo ==
{{Infobox pueblo
| grupo  = grupo
| imagen =
| descripcion = descripcion
| poblacion = poblacion
| bandera = bandera
| distribucion = distribucion
| idioma = idioma
| religion = religion
| asocia = asocia
| imagen2 =
| descripcion2 = descripcion2
| imagen3 =
| descripcion3 = descripcion3
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Infobox pueblo|variante=
| grupo        =
| imagen       =
| descripcion  = 
| poblacion    =
| distribucion =
| idioma       =
| religion     =
| asocia       =
| imagen2      =
| descripcion2 = 
| imagen3      =
| descripcion3 = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;grupo&quot;: {
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;description&quot;: &quot;Nomber di grupo&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;imagen&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;variante&quot;: {},
		&quot;poblacion&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;E poblacion total, posiblemente na varios punto den tempo&quot;
		},
		&quot;distribucion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;idioma&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;religion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;asocia&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Gruponan etnico relaciona&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;imagen2&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion2&quot;: {},
		&quot;imagen3&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion3&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categoria abou di liña aki; interwikis na Wikidata --&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>aok6tv0trxr1fap7awcfiyp5d99ro57</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189012</id>
      <parentid>189008</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1647" sha1="6ushuusaalvyii89koie1gg06manxwt" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Añadi categoria unda ta indica abou di e pagina aki y interwiki na Wikidata --&gt;
== Uzo ==
{{Infobox pueblo
| grupo  = grupo
| imagen =
| descripcion = descripcion
| poblacion = poblacion
| bandera = bandera
| poblacion2 = poblacion2
| bandera2 = bandera2
| poblacion3 = poblacion3
| bandera3 = bandera3
| distribucion = distribucion
| idioma = idioma
| religion = religion
| asocia = asocia
| imagen2 =
| descripcion2 = descripcion2
| imagen3 =
| descripcion3 = descripcion3
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Infobox pueblo|variante=
| grupo        =
| imagen       =
| descripcion  = 
| poblacion    =
| distribucion =
| idioma       =
| religion     =
| asocia       =
| imagen2      =
| descripcion2 = 
| imagen3      =
| descripcion3 = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;grupo&quot;: {
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;description&quot;: &quot;Nomber di grupo&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;imagen&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;variante&quot;: {},
		&quot;poblacion&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;E poblacion total, posiblemente na varios punto den tempo&quot;
		},
		&quot;distribucion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;idioma&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;religion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;asocia&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Gruponan etnico relaciona&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;imagen2&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion2&quot;: {},
		&quot;imagen3&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion3&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categoria abou di liña aki; interwikis na Wikidata --&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>6ushuusaalvyii89koie1gg06manxwt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189020</id>
      <parentid>189012</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1738" sha1="h9zlpcavwfr4tq6l5pbghtdli3ka95g" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Añadi categoria unda ta indica abou di e pagina aki y interwiki na Wikidata --&gt;
== Uzo ==
{{Infobox pueblo
| grupo  = grupo
| imagen =
| descripcion = descripcion
| poblacion = poblacion
| bandera = bandera
| poblacion2 = poblacion2
| bandera2 = bandera2
| poblacion3 = poblacion3
| bandera3 = bandera3
| distribucion = distribucion
| idioma = idioma
| religion = religion
| asocia = asocia
| imagen2 =
| descripcion2 = descripcion2
| imagen3 =
| descripcion3 = descripcion3
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Infobox pueblo|variante=
| grupo        =
| imagen       =
| descripcion  = 
| poblacion    = 
| bandera      = 
| poblacion2   = 
| bandera2     = 
| poblacion3   = 
| bandera3     = 
| distribucion =
| idioma       =
| religion     =
| asocia       =
| imagen2      =
| descripcion2 = 
| imagen3      =
| descripcion3 = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;grupo&quot;: {
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;description&quot;: &quot;Nomber di grupo&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;imagen&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;variante&quot;: {},
		&quot;poblacion&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;E poblacion total, posiblemente na varios punto den tempo&quot;
		},
		&quot;distribucion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;idioma&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;religion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;asocia&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Gruponan etnico relaciona&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;imagen2&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion2&quot;: {},
		&quot;imagen3&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion3&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categoria abou di liña aki; interwikis na Wikidata --&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>h9zlpcavwfr4tq6l5pbghtdli3ka95g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189030</id>
      <parentid>189020</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1729" sha1="i9yn2gaoebdkowc1yn1oliu5p7m0pr6" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Añadi categoria unda ta indica abou di e pagina aki y interwiki na Wikidata --&gt;
== Uzo ==
{{Infobox pueblo
| grupo  = grupo
| imagen =
| descripcion = descripcion
| poblacion = poblacion
| region = region
| poblacion2 = poblacion2
| region2 = region2
| poblacion3 = poblacion3
| region3 = region3
| distribucion = distribucion
| idioma = idioma
| religion = religion
| asocia = asocia
| imagen2 =
| descripcion2 = descripcion2
| imagen3 =
| descripcion3 = descripcion3
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Infobox pueblo|variante=
| grupo        =
| imagen       =
| descripcion  = 
| poblacion    = 
| region      = 
| poblacion2   = 
| region2     = 
| poblacion3   = 
| region3     = 
| distribucion =
| idioma       =
| religion     =
| asocia       =
| imagen2      =
| descripcion2 = 
| imagen3      =
| descripcion3 = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;grupo&quot;: {
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;description&quot;: &quot;Nomber di grupo&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;imagen&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;variante&quot;: {},
		&quot;poblacion&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;E poblacion total, posiblemente na varios punto den tempo&quot;
		},
		&quot;distribucion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;idioma&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;religion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;asocia&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Gruponan etnico relaciona&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;imagen2&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion2&quot;: {},
		&quot;imagen3&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion3&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categoria abou di liña aki; interwikis na Wikidata --&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>i9yn2gaoebdkowc1yn1oliu5p7m0pr6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189038</id>
      <parentid>189030</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1773" sha1="g1lvynivuoottsbe1oahe15o51l0i7o" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Añadi categoria unda ta indica abou di e pagina aki y interwiki na Wikidata --&gt;
== Uzo ==
{{Infobox pueblo
| grupo  = grupo
| imagen =
| descripcion = descripcion
| pobl_total=pobl_total
| poblacion = poblacion
| region = region
| poblacion2 = poblacion2
| region2 = region2
| poblacion3 = poblacion3
| region3 = region3
| distribucion = distribucion
| idioma = idioma
| religion = religion
| asocia = asocia
| imagen2 =
| descripcion2 = descripcion2
| imagen3 =
| descripcion3 = descripcion3
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Infobox pueblo|variante=
| grupo        =
| imagen       =
| descripcion  = 
| pobl_total   =
| poblacion    = 
| region       = 
| poblacion2   = 
| region2      = 
| poblacion3   = 
| region3      = 
| distribucion =
| idioma       =
| religion     =
| asocia       =
| imagen2      =
| descripcion2 = 
| imagen3      =
| descripcion3 = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;grupo&quot;: {
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;description&quot;: &quot;Nomber di grupo&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;imagen&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;variante&quot;: {},
		&quot;poblacion&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;E poblacion total, posiblemente na varios punto den tempo&quot;
		},
		&quot;distribucion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;idioma&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;religion&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;asocia&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Gruponan etnico relaciona&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;imagen2&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion2&quot;: {},
		&quot;imagen3&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;descripcion3&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categoria abou di liña aki; interwikis na Wikidata --&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>g1lvynivuoottsbe1oahe15o51l0i7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hende di Antigua i Barbuda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14346</id>
    <revision>
      <id>189006</id>
      <parentid>188952</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:46:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>statistik poblashon, ref</comment>
      <origin>189006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2008" sha1="5rocd9zjm60ljv5k7w5hb462ikzsoo2" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>5rocd9zjm60ljv5k7w5hb462ikzsoo2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189024</id>
      <parentid>189006</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>parameter</comment>
      <origin>189024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2029" sha1="p97j56y0vsqbsldd2p74k5tyxpc2jwq" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| bandera = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>p97j56y0vsqbsldd2p74k5tyxpc2jwq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189028</id>
      <parentid>189024</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2028" sha1="0m74byy9ukz880gxmbmvt2pnm7tt1zq" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>0m74byy9ukz880gxmbmvt2pnm7tt1zq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189034</id>
      <parentid>189028</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2051" sha1="e4ue2vq654i96obbf1f3mk7c9jswsh2" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>e4ue2vq654i96obbf1f3mk7c9jswsh2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189051</id>
      <parentid>189034</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>ampliacion&gt;historia</comment>
      <origin>189051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2518" sha1="oa4vkcv8431uvl2wwjt1jwqtcbt0hpv" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, Antigua tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]], ora Columbus a nabegá pasa e isla.&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>oa4vkcv8431uvl2wwjt1jwqtcbt0hpv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189052</id>
      <parentid>189051</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>189052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2510" sha1="e0vgq7z289p5a165j7cu9dwtdlmmu73" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, Antigua tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]], ora Columbus a pasa e isla.&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>e0vgq7z289p5a165j7cu9dwtdlmmu73</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189054</id>
      <parentid>189052</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>189054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2619" sha1="nemmb7nrw24ie4k615cy9o8p0sua9cq" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, Antigua tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]], ora Columbus a pasa e isla. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>nemmb7nrw24ie4k615cy9o8p0sua9cq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189055</id>
      <parentid>189054</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:20:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>189055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2614" sha1="56d8gbyk0hj9b31tgv59fajif8lck5r" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>56d8gbyk0hj9b31tgv59fajif8lck5r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189056</id>
      <parentid>189055</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>ampliacion</comment>
      <origin>189056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2687" sha1="kl8cle0tyg73d9qlcgwmsxfaaejxusf" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. Tin en total di mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>kl8cle0tyg73d9qlcgwmsxfaaejxusf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189057</id>
      <parentid>189056</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2929" sha1="spd4eanl6a3yc1n1f4k1eou5jfnpqbc" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. Tin en total di mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Statistik ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border: none; background: none;&quot;
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!colspan=&quot;2&quot;|2021
|-
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!hòmber 
!muhé
|-
!Ekspektetiva di bida
|75,8||80,9
|-

|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>spd4eanl6a3yc1n1f4k1eou5jfnpqbc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189058</id>
      <parentid>189057</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Statistik */</comment>
      <origin>189058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2929" sha1="cmorfawwxiss0hjageudli2eqfpk66r" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. Tin en total di mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Statistik ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border: none; background: none;&quot;
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!colspan=&quot;2&quot;|2021
|-
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!hòmber 
!muhé
|-
!ekspektativa di bida
|75,8||80,9
|-

|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>cmorfawwxiss0hjageudli2eqfpk66r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189059</id>
      <parentid>189058</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Statistik */</comment>
      <origin>189059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2973" sha1="gm3nrsnsiyyk1t82z09yfltl4nhcq04" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. Tin en total di mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Statistik ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border: none; background: none;&quot;
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!colspan=&quot;2&quot;|2021
|-
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!hòmber 
!muhé
|-
!ekspektativa di bida
|75,8&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;||80,9&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-

|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>gm3nrsnsiyyk1t82z09yfltl4nhcq04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189060</id>
      <parentid>189059</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2970" sha1="bdybn4dng9cupjh8uk987p1n0s5m8ia" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. 

E poblashon ta papia prinsipalmente dos [[idioma]]: [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Statistik ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border: none; background: none;&quot;
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!colspan=&quot;2&quot;|2021
|-
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!hòmber 
!muhé
|-
!ekspektativa di bida
|75,8&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;||80,9&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-

|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>bdybn4dng9cupjh8uk987p1n0s5m8ia</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189061</id>
      <parentid>189060</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>reformulacion</comment>
      <origin>189061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2952" sha1="78rdr92smgl4weyeee5q7kuk9b7wqyy" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. 

Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E identidat di e [[idioma krioyo di Barbuda]] ta úniko. Na Barbuda, e idioma krioyo tin algun diferensia ku esun di Antigua, loke ta reflehá e desaroyo históriko i geográfiko separá di e isla.&lt;ref&gt;https://hansard.parliament.uk/commons/1981-07-08/debates/5ffe1fd7-1f2a-4c00-9695-99b39feeceb3/Antigua(TerminationOfAssociation)&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Statistik ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border: none; background: none;&quot;
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!colspan=&quot;2&quot;|2021
|-
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!hòmber 
!muhé
|-
!ekspektativa di bida
|75,8&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;||80,9&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-

|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>78rdr92smgl4weyeee5q7kuk9b7wqyy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189062</id>
      <parentid>189061</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>contextualmente insignificante</comment>
      <origin>189062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2615" sha1="4k2nky84sftnmhwf2rsyt953ltygvwv" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]]. En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. 

Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Statistik ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border: none; background: none;&quot;
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!colspan=&quot;2&quot;|2021
|-
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!hòmber 
!muhé
|-
!ekspektativa di bida
|75,8&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;||80,9&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-

|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>4k2nky84sftnmhwf2rsyt953ltygvwv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189063</id>
      <parentid>189062</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T16:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>organisa texto</comment>
      <origin>189063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2634" sha1="6p6h10grc9jehxh3nh737ti0ss8xg5l" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border: none; background: none;&quot;
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!colspan=&quot;2&quot;|2021
|-
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!hòmber 
!muhé
|-
!ekspektativa di bida
|75,8&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;||80,9&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-

|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>6p6h10grc9jehxh3nh737ti0ss8xg5l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189064</id>
      <parentid>189063</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>organisa texto</comment>
      <origin>189064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2648" sha1="m62haa0yhrgizw7ckk9efe247qwq5v2" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border: none; background: none;&quot;
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!colspan=&quot;2&quot;|2021
|-
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!hòmber 
!muhé
|-
!ekspektativa di bida
|75,8&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;||80,9&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-

|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>m62haa0yhrgizw7ckk9efe247qwq5v2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189065</id>
      <parentid>189064</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:04:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>organisa texto</comment>
      <origin>189065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2663" sha1="91luhabpyvmq5bopfuqt6pxkt1tngqq" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border: none; background: none;&quot;
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!colspan=&quot;2&quot;|2021
|-
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!hòmber 
!muhé
|-
!ekspektativa di bida
|75,8&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;||80,9&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-

|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>91luhabpyvmq5bopfuqt6pxkt1tngqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189070</id>
      <parentid>189065</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Poblashon */</comment>
      <origin>189070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2683" sha1="neva6qoz505iu8u8fale3w8ldjq4an2" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border: none; background: none;&quot;
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!colspan=&quot;2&quot;|2021
|-
!style=&quot;border: none; background: none;&quot;|
!hòmber 
!muhé
|-
!ekspektativa di bida
|75,8&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;||80,9&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-

|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>neva6qoz505iu8u8fale3w8ldjq4an2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189074</id>
      <parentid>189070</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demografia */</comment>
      <origin>189074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2529" sha1="oa4ac4rlix5c4rqo9herfnshzkadh91" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo]]
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>oa4ac4rlix5c4rqo9herfnshzkadh91</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189077</id>
      <parentid>189074</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>parameter, ref</comment>
      <origin>189077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2801" sha1="nv91fch9noer4zmsuhkk0avazh89oef" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>nv91fch9noer4zmsuhkk0avazh89oef</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189079</id>
      <parentid>189077</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>parameter</comment>
      <origin>189079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2864" sha1="r3gqu9w89ag7smb18gk3mnn8w8m5ks0" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>r3gqu9w89ag7smb18gk3mnn8w8m5ks0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189080</id>
      <parentid>189079</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2881" sha1="qcdloe7imzqq9jfxf2rniwykqlza18i" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>qcdloe7imzqq9jfxf2rniwykqlza18i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189081</id>
      <parentid>189080</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2881" sha1="0ba2lo61e19hfdglmjd2hb25gws4my3" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>0ba2lo61e19hfdglmjd2hb25gws4my3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189082</id>
      <parentid>189081</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="2lhcpvuz9pnhy2fkxymhkoj2d1izfpe" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;Baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>2lhcpvuz9pnhy2fkxymhkoj2d1izfpe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189083</id>
      <parentid>189082</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>189083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="ke97i47no0glc0r33kprj3bmphortqp" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>ke97i47no0glc0r33kprj3bmphortqp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189084</id>
      <parentid>189083</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>189084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2916" sha1="03bx50if0q52kw2nskm0hcm54dunzaa" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>03bx50if0q52kw2nskm0hcm54dunzaa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189085</id>
      <parentid>189084</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2935" sha1="htm209knmfoetq1qgs1jtohrbfpgysu" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika, a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>htm209knmfoetq1qgs1jtohrbfpgysu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189086</id>
      <parentid>189085</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */ ref</comment>
      <origin>189086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2960" sha1="62sd52dekjsayogw38jcmt9iu5pjw0n" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;/&gt; a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>62sd52dekjsayogw38jcmt9iu5pjw0n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189087</id>
      <parentid>189086</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demografia */ ampliacion</comment>
      <origin>189087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3211" sha1="8fgspw69e7vbr7x29hayrd7b0g3mehf" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;/&gt; a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

;Religion
Rastafarismo e krese for di añanan 1960, den 2012 tabata konta 1.000 pa 1.5000 rastafari. Komo ku gobièrnu ta prohibí marihuana, usá den ritualnan rastafari, algun rastafari ta pretendé ku e estado ta suprimí nan religion.

{{Appendix|refs|2=           
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>8fgspw69e7vbr7x29hayrd7b0g3mehf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189088</id>
      <parentid>189087</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demografia */</comment>
      <origin>189088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3237" sha1="4rqkwhb2usrwj1kx4ur2jpcxetlvmoy" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;/&gt; a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

;Religion
Rastafarismo e krese for di añanan 1960, den 2012 tabata konta 1.000 pa 1.5000 rastafari. Komo ku gobièrnu ta prohibí marihuana, usá den ritualnan rastafari, algun rastafari ta pretendé ku e estado ta suprimí nan religion.&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=           
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>4rqkwhb2usrwj1kx4ur2jpcxetlvmoy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189089</id>
      <parentid>189088</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T17:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3237" sha1="fmta2d2lljfoxs35r39xejktz5z0i8x" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;/&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt; a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

;Religion
Rastafarismo e krese for di añanan 1960, den 2012 tabata konta 1.000 pa 1.5000 rastafari. Komo ku gobièrnu ta prohibí marihuana, usá den ritualnan rastafari, algun rastafari ta pretendé ku e estado ta suprimí nan religion.&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=           
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>fmta2d2lljfoxs35r39xejktz5z0i8x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189090</id>
      <parentid>189089</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demografia */ wikilink</comment>
      <origin>189090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3251" sha1="pr37ezeq89gkzac64opkyq4ipgqzilq" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;/&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt; a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

;Religion
[[Rastafari|Rastafarismo]] e krese for di añanan 1960, den 2012 tabata konta 1.000 pa 1.5000 rastafari. Komo ku gobièrnu ta prohibí marihuana, usá den ritualnan rastafari, algun rastafari ta pretendé ku e estado ta suprimí nan religion.&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=           
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>pr37ezeq89gkzac64opkyq4ipgqzilq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189091</id>
      <parentid>189090</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Demografia */</comment>
      <origin>189091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3251" sha1="k68ls5wr63qwqyx6sqnuc5cf0o8zm3d" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;/&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt; a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

;Religion
[[Rastafari|Rastafarismo]] a krese for di añanan 1960, den 2012 tabata konta 1.000 pa 1.5000 rastafari. Komo ku gobièrnu ta prohibí marihuana, usá den ritualnan rastafari, algun rastafari ta pretendé ku e estado ta suprimí nan religion.&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=           
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>k68ls5wr63qwqyx6sqnuc5cf0o8zm3d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189092</id>
      <parentid>189091</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demografia */</comment>
      <origin>189092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3269" sha1="hwyzuh0go7qfqx6z5gc31pjq5n08k51" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;/&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt; a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

;Religion
[[Rastafari|Rastafarismo]] a krese for di añanan 1960, den 2012 Antigua i Barbuda tabata konta 1.000 pa 1.5000 rastafari. Komo ku gobièrnu ta prohibí marihuana, usá den ritualnan rastafari, algun rastafari ta pretendé ku e estado ta suprimí nan religion.&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=           
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>hwyzuh0go7qfqx6z5gc31pjq5n08k51</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189093</id>
      <parentid>189092</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demografia */</comment>
      <origin>189093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3270" sha1="7pui6vns9n7tbml3n0luf6ro0l217s5" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;/&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt; a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

;Religion
[[Rastafari|Rastafarismo]] a krese for di añanan 1960, den 2012, Antigua i Barbuda tabata konta 1.000 pa 1.5000 rastafari. Komo ku gobièrnu ta prohibí marihuana, usá den ritualnan rastafari, algun rastafari ta pretendé ku e estado ta suprimí nan religion.&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=           
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>7pui6vns9n7tbml3n0luf6ro0l217s5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189094</id>
      <parentid>189093</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:02:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demografia */</comment>
      <origin>189094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3279" sha1="ewrvy7q7yvqbydn7jbq8nkh32634ecu" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;/&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt; a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Statistik ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Demografia ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==== Religion ====
[[Rastafari|Rastafarismo]] a krese for di añanan 1960, den 2012, Antigua i Barbuda tabata konta 1.000 pa 1.5000 rastafari. Komo ku gobièrnu ta prohibí marihuana, usá den ritualnan rastafari, algun rastafari ta pretendé ku e estado ta suprimí nan religion.&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=           
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>ewrvy7q7yvqbydn7jbq8nkh32634ecu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189095</id>
      <parentid>189094</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T18:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Statistik */ organisa texto</comment>
      <origin>189095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3277" sha1="go35fokaof3emymo9awibgd51aucuns" xml:space="preserve">{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}} 
| poblacion = 106.365 (2026)&lt;ref&gt;{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}&lt;/ref&gt;
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion   = [[Kristianismo|kristian]] 74%&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;/&gt;&lt;br&gt;[[rastafari|rastafarismo]]&lt;br&gt;[[hinduismo]]&lt;br&gt;[[islam]]&lt;br&gt;[[hudaismo]]&lt;br&gt;baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].  

== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}&lt;/ref&gt; a establesé plantashinan di suku.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.&lt;ref&gt;McDaniel, pp. 798-800&lt;/ref&gt;

=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/&lt;/ref&gt;

== Demografia ==

=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den diaspora. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.&lt;ref&gt;https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf&lt;/ref&gt;

=== Religion ===
[[Rastafari|Rastafarismo]] a krese for di añanan 1960, den 2012, Antigua i Barbuda tabata konta 1.000 pa 1.5000 rastafari. Komo ku gobièrnu ta prohibí marihuana, usá den ritualnan rastafari, algun rastafari ta pretendé ku e estado ta suprimí nan religion.&lt;ref name=&quot;AB_religion&quot; /&gt;

=== Statistik ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Appendix|refs|2=           
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]</text>
      <sha1>go35fokaof3emymo9awibgd51aucuns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Deuteronomio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14351</id>
    <revision>
      <id>188978</id>
      <parentid>188961</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Título */</comment>
      <origin>188978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="629" sha1="i125fwj9981a0ekevzf3gwelk7zhem2" xml:space="preserve">{{variante|c}}
{{Infobox Bijbel|variante=c
|autor=atribuí na Moises
|idioma=[[hebreo]]
|capitulo=34
|otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''&lt;br&gt;5 Moises
}}
'''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo.

== Título ==
E buki di Deuteronomio ta haña su nòmber for di título di e buki den Septuaginta. E nòmber &quot;Deuteronomio&quot; ta derivá di griego {{lang|grc|δευτερονόμιον}}, ''deuteronomion'', &quot;segundo lei&quot;.

{{appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Beibel]]</text>
      <sha1>i125fwj9981a0ekevzf3gwelk7zhem2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188979</id>
      <parentid>188978</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Título */</comment>
      <origin>188979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="958" sha1="e5m6ub4xel6rmptnekfoyap6gfz5bi8" xml:space="preserve">{{variante|c}}
{{Infobox Bijbel|variante=c
|autor=atribuí na Moises
|idioma=[[hebreo]]
|capitulo=34
|otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''&lt;br&gt;5 Moises
}}
'''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo.

== Título ==
E buki di Deuteronomio ta haña su nòmber for di título di e buki den Septuaginta (literalmente &quot;setenta&quot;; tradukshon griego di Tèstamènt Bieu).&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt; E nòmber &quot;Deuteronomio&quot; ta derivá di griego {{lang|grc|δευτερονόμιον}}, ''deuteronomion'', &quot;segundo lei&quot;.

{{appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Beibel]]</text>
      <sha1>e5m6ub4xel6rmptnekfoyap6gfz5bi8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188980</id>
      <parentid>188979</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Título */</comment>
      <origin>188980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="972" sha1="crdadxcy6203d9cpw53ckqjptfryw94" xml:space="preserve">{{variante|c}}
{{Infobox Bijbel|variante=c
|autor=atribuí na Moises
|idioma=[[hebreo]]
|capitulo=34
|otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''&lt;br&gt;5 Moises
}}
'''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo.

== Título ==
E buki di Deuteronomio ta haña su nòmber for di título di e buki den Septuaginta (literalmente &quot;setenta&quot;; tradukshon griego di Tèstamènt Bieu).&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt; E nòmber &quot;Deuteronomio&quot; ta derivá di griego {{lang|grc|δευτερονόμιον}}, ''deuteronomion'', ku ta nifiká &quot;segundo lei&quot;.

{{appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Beibel]]</text>
      <sha1>crdadxcy6203d9cpw53ckqjptfryw94</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188982</id>
      <parentid>188980</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:39:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Título */</comment>
      <origin>188982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1334" sha1="aln14dpgu0r39j9fzn6bzjekgi6d1y6" xml:space="preserve">{{variante|c}}
{{Infobox Bijbel|variante=c
|autor=atribuí na Moises
|idioma=[[hebreo]]
|capitulo=34
|otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''&lt;br&gt;5 Moises
}}
'''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo.

== Título ==
E buki di Deuteronomio ta haña su nòmber for di título di e buki den Septuaginta (literalmente &quot;setenta&quot;; tradukshon griego di Tèstamènt Bieu).&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt; E nòmber &quot;Deuteronomio&quot; ta derivá di griego {{lang|grc|δευτερονόμιον}}, ''deuteronomion'', ku ta nifiká &quot;segundo lei&quot;. Esakinan ta leinan konosí den Éksodo, Levítiko i Numbernan, i ta wòrdu ripití òf reformulá den Deuteronomio.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/inleidingen-bijbelboeken-nbv/oude-testament/deuteronomium-bijbelboek|titel=Inleiding Deuteronomium (NBV) - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-27|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt;

{{appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Beibel]]</text>
      <sha1>aln14dpgu0r39j9fzn6bzjekgi6d1y6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188983</id>
      <parentid>188982</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:39:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>188983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1350" sha1="9nkzrdr3dafofbhd1wspept2ppbvvnz" xml:space="preserve">{{variante|c}}
{{Infobox Bijbel|variante=c
|autor=atribuí na Moises
|idioma=[[hebreo]]
|capitulo=34
|otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''&lt;br&gt;5 Moises
}}
'''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo.

== Título ==
E buki di Deuteronomio ta haña su nòmber for di título di e buki den Septuaginta (literalmente &quot;setenta&quot;; tradukshon griego di Tèstamènt Bieu).&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt; E nòmber &quot;Deuteronomio&quot; ta derivá di griego {{lang|grc|δευτερονόμιον}}, ''deuteronomion'', ku ta nifiká &quot;segundo lei&quot;. Esakinan ta leinan konosí den [[Éksodo]], [[Levítiko]] i [[Numbernan]], i nan ta wòrdu ripití òf reformulá den Deuteronomio.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/inleidingen-bijbelboeken-nbv/oude-testament/deuteronomium-bijbelboek|titel=Inleiding Deuteronomium (NBV) - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-27|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt;

{{appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Beibel]]</text>
      <sha1>9nkzrdr3dafofbhd1wspept2ppbvvnz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188984</id>
      <parentid>188983</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:42:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Título */</comment>
      <origin>188984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1456" sha1="ouqb74uygf084ee0tuhsqbgfdi18562" xml:space="preserve">{{variante|c}}
{{Infobox Bijbel|variante=c
|autor=atribuí na Moises
|idioma=[[hebreo]]
|capitulo=34
|otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''&lt;br&gt;5 Moises
}}
'''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo.

== Título ==
E buki di Deuteronomio ta haña su nòmber for di título di e buki den Septuaginta (literalmente &quot;setenta&quot;; tradukshon griego di Tèstamènt Bieu).&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt; E nòmber &quot;Deuteronomio&quot; ta derivá di griego {{lang|grc|δευτερονόμιον}}, ''deuteronomion'', ku ta nifiká &quot;segundo lei&quot;. Esakinan ta leinan konosí den [[Éksodo]], [[Levítiko]] i [[Numbernan]], i nan ta wòrdu ripití òf reformulá den Deuteronomio.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/inleidingen-bijbelboeken-nbv/oude-testament/deuteronomium-bijbelboek|titel=Inleiding Deuteronomium (NBV) - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-27|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt;

E título den Beibel hebreo ta ''Devarim'' ku ta nifiká &quot;Palabranan&quot;, pa e promé palabranan di e buki.

{{appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Beibel]]</text>
      <sha1>ouqb74uygf084ee0tuhsqbgfdi18562</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188985</id>
      <parentid>188984</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T12:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Título */</comment>
      <origin>188985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1483" sha1="svtrgadydhlzgkhr9a0b7lx73i0iwti" xml:space="preserve">{{variante|c}}
{{Infobox Bijbel|variante=c
|autor=atribuí na Moises
|idioma=[[hebreo]]
|capitulo=34
|otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''&lt;br&gt;5 Moises
}}
'''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo.

== Título ==
E buki di Deuteronomio ta haña su nòmber for di título di e buki den Septuaginta (literalmente &quot;setenta&quot;; tradukshon griego di Tèstamènt Bieu).&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt; E nòmber &quot;Deuteronomio&quot; ta derivá di griego {{lang|grc|δευτερονόμιον}}, ''deuteronomion'', ku ta nifiká &quot;segundo lei&quot;. Esakinan ta leinan konosí den [[Éksodo]], [[Levítiko]] i [[Numbernan]], i nan ta wòrdu ripití òf reformulá den Deuteronomio.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/inleidingen-bijbelboeken-nbv/oude-testament/deuteronomium-bijbelboek|titel=Inleiding Deuteronomium (NBV) - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-27|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt;

E título den Beibel hebreo ta ''Devarim'' ku ta nifiká &quot;Palabranan&quot;, pa e promé palabranan di e buki.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Beibel]]</text>
      <sha1>svtrgadydhlzgkhr9a0b7lx73i0iwti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>188999</id>
      <parentid>188985</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <comment>/* Título */</comment>
      <origin>188999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1483" sha1="l3qetnmck0y8xngg730czjh0ovv0y6g" xml:space="preserve">{{variante|c}}
{{Infobox Bijbel|variante=c
|autor=atribuí na Moises
|idioma=[[hebreo]]
|capitulo=34
|otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''&lt;br&gt;5 Moises
}}
'''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo.

== Título ==
E buki di Deuteronomio ta haña su nòmber for di título di e buki den Septuaginta (literalmente &quot;setenta&quot;; tradukshon griego di Tèstamènt Bieu).&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt; E nòmber &quot;Deuteronomio&quot; ta derivá di griego {{lang|grc|δευτερονόμιον}}, ''deuteronomion'', ku ta nifiká &quot;segundo lei&quot;. Esakinan ta leinan konosí den [[Éksodo]], [[Levítiko]] i [[Numbernan]], i nan ta wòrdu ripití òf reformulá den Deuteronomio.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/inleidingen-bijbelboeken-nbv/oude-testament/deuteronomium-bijbelboek|titel=Inleiding Deuteronomium (NBV) - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-27|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt;

E título den Beibel hebreo ta ''Devarim'' ku ta nifiká &quot;palabranan&quot;, pa e promé palabranan di e buki.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Beibel]]</text>
      <sha1>l3qetnmck0y8xngg730czjh0ovv0y6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189001</id>
      <parentid>188999</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T14:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kallmemel</username>
        <id>14000</id>
      </contributor>
      <origin>189001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1619" sha1="53xxyktkcscfwl6nokho43hbap7kryp" xml:space="preserve">{{variante|c}}
{{Infobox Bijbel|variante=c
|autor=atribuí na Moises
|idioma=[[hebreo]]
|capitulo=34
|otro_nomber={{lang|he|דברים}}, ''Devarim''&lt;br&gt;5 Moises
}}
'''Deuteronomio''' ta e di sinku i último buki di Tora, i e di sinku buki di Beibel hebreo.

== Título ==
E buki di Deuteronomio ta haña su nòmber for di título di e buki den Septuaginta (literalmente &quot;setenta&quot;; tradukshon griego di Tèstamènt Bieu).&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/over-bijbelvertalen/bijbelvertalingen/septuaginta|titel=Leer de oudste vertaling van het Oude Testament kennen: Septuaginta - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-25|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt; E nòmber &quot;Deuteronomio&quot; ta derivá di griego {{lang|grc|δευτερονόμιον}}, ''deuteronomion'', ku ta nifiká &quot;segundo lei&quot;. Esakinan ta leinan konosí den [[Éksodo]], [[Levítiko]] i [[Numbernan]], i nan ta wòrdu ripití òf reformulá den Deuteronomio.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citeer web|url=https://www.debijbel.nl/wereld-van-de-bijbel/inleidingen-bijbelboeken-nbv/oude-testament/deuteronomium-bijbelboek|titel=Inleiding Deuteronomium (NBV) - Mijn Bijbel|bezochtdatum=2026-04-27|werk=www.debijbel.nl|taal=nl}}&lt;/ref&gt;

E título den Beibel hebreo ta ''Devarim'' ku ta nifiká &quot;palabranan&quot;, pa e promé palabranan di e buki.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Link eksterno ==
* [https://www.jw.org/pap/biblioteka/beibel/nwt/buki/deuteronomy/ Beibel—Tradukshon di Mundu Nobo: Deuteronomio]

{{appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Book of Deuteronomy|oldid=1350980907}}
{{References}}
}}

[[Kategoria:Beibel]]</text>
      <sha1>53xxyktkcscfwl6nokho43hbap7kryp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amado Römer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14352</id>
    <revision>
      <id>189026</id>
      <timestamp>2026-04-27T15:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Infobox persona| variante = c  |imagen         =  |tamaño imagen  = 270 |descripcion    =  |nomber completo = Amado Emilio José Römer | alias        = ''monseigneur'' |fecha nacemento= [[1921]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]] |luga fayecimento  =  | alma mater = Pontificia Università Gregoriana | titulo     = dr. | ofishi     = religioso, aktivista sosial | religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]] | orden      =  |...&quot;</comment>
      <origin>189026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6924" sha1="4uyhgihn7vrr2dohfgx0n3s5r6cxh5f" xml:space="preserve">{{Infobox persona| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
| alias        = ''monseigneur''
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
| alma mater = Pontificia Università Gregoriana
| titulo     = dr.
| ofishi     = religioso, aktivista sosial
| religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
| orden      = 
| consagrado = [[29 di yüni]] [[1946]]
| mama       = Elena Antonia Chapman Arredondo
| tata       = [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]]
| ruman      = 6 
| distincion = [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] &lt;small&gt;(2004)&lt;/small&gt;,&lt;br&gt; ''doctor honoris causa'' di [[University of Curaçao]] &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseigneur” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* ''Doctor Honoris Causa'' di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[:Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[:Kategoria:Antias Hulandes]]
[[:Kategoria:Hende]]</text>
      <sha1>4uyhgihn7vrr2dohfgx0n3s5r6cxh5f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>189027</id>
      <parentid>189026</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T15:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <origin>189027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6913" sha1="7nrbjytujo8ch9rydzhywkkswwridkb" xml:space="preserve">{{Infobox persona| variante = c 
|imagen         = 
|tamaño imagen  = 270
|descripcion    = 
|nomber completo = Amado Emilio José Römer
| alias        = ''monseigneur''
|fecha nacemento= [[1921]]
|luga nacemento = {{CUW}}
|fecha fayecimento = [[17 di aprel]] [[2010]]
|luga fayecimento  = 
| alma mater = Pontificia Università Gregoriana
| titulo     = dr.
| ofishi     = religioso, aktivista sosial
| religion   = [[Iglesia Catolico Romano|Katóliko]]
| orden      = 
| consagrado = [[29 di yüni]] [[1946]]
| mama       = Elena Antonia Chapman Arredondo
| tata       = [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]]
| ruman      = 6 
| distincion = [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] &lt;small&gt;(2004)&lt;/small&gt;,&lt;br&gt; ''doctor honoris causa'' di [[University of Curaçao]] &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
}}
'''Amado Emilio José Römer''' (☆ [[5 di desèmber]] [[1921]] na [[Otrobanda]] – † [[17 di aprel]] [[2010]] na [[Kòrsou]]) tabata un saserdote i un figura importante den bida sosial i religioso di Kòrsou. E tabata konosí komo un defensor di hustisia sosial i un saserdote ku opinion fuerte.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Marcha, Valdemar F., ''Mgr. dr. Amado Römer; Luchadó inkansabel pa hustisia sosial'', Carib Publishing, 2011.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Amado Römer tabata yu di Elena Antonia Chapman i [[Elias Römer|Elias (Jai) Römer]] (1890-1957),&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Biezondere Plechtigheid|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-26|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402089:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt; un polítiko prominente di Kòrsou. El a lanta den IJzerstraat na Otrobanda huntu ku su seis ruman. 

For di e edat di diesun aña,  Römer a sintí vokashon pa bira saserdote.&lt;ref&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/dat-maakt-de-mens/|titel= Dat maakt de mens|auteur=J.M. de Jong|werk=werkgroepcaraibischeletteren.nl|datum=2011-03-04}}&lt;/ref&gt; El a sigui enseñansa na St. Thomas College na [[Willemstad]] i despues na seminario St. Dominicuscollege na Neerbosch, [[Hulanda]]. Posteriormente, el a kontinua su formashon eklesiástiko na [[Caracas]] i na [[Roma]]. Na 1949, el a haña un doktorado den [[teologia]] na Pontificia Università Gregoriana ku un disertashon na [[spaño]] titulá ''Eusebio de Cesarea, Apologeta, criterios de revelacion''.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Nieuwe Curacaose Doctor Amado Römer promoveert onder internationale toeloop|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-27|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212560:mpeg21:p003}}}&lt;/ref&gt; E tabata e promé [[Antias Hulandes|antiano]] ku a logra un grado asina na Roma.

Römer a wòrdu ordená komo saserdote dia 29 di yüni 1946 dor di Mgr. [[Petrus Verriet]] den [[Basílika Santa Ana|misa Santa Ana]] na [[Otrobanda]].&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt; Despues di su ordenashon, Römer a kuminsá traha komo kapelan na misa Santa Ana. Den añanan 1950 el a traha temporariamente na [[Aruba]], despues a bira pastor di misa Sagrada Familia na Otrobanda. For di 1977, el a sirbi komo pastor di parokia Jan Doret te na final di su bida.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den uso popular, e título “monseigneur” a keda asosiá ku Römer, aunke e no tabata un rango ofisial, debí na su gran influensia sosial.

Amado Römer a fayesé dia 17 di aprel 2010 na Kòrsou na edat di 88 aña, despues di un malesa kòrtiko.&lt;ref&gt;[https://aprilmoorden.nl/wp-content/uploads/2018/06/2010_IM_Mgr_R%C3%B6mer.pdf Pater Amado Römer overleden]&lt;/ref&gt; Te na su último añanan, el a sigui aktivo den bida públiko, inkluyendo partisipashon den evento religioso i konmemorashonnan históriko.

=== Trabou sosial ===
Römer tabata un pionero den desaroyo sosial na Kòrsou. El a defendé hustisia sosial, outosufisiensia i organisashon di trahadónan.

El a hunga un papel importante den fundashon di numeroso organisashon:
* CBH (bond kristian di trahadónan di haf) – 1959  
* Horecaf (sektor di hotel i restoran) – 1964  
* Boneco (komèrsio) – 1969  
* CCV (Curaçaos Christelijk Vakverbond) – 1969  
* BEBA (banko i seguro) – 1970  

Tambe el a kontribuí na fundashon di kooperativanan di spar i krédito, inkluyendo e promé Credit Union na Kòrsou (1958), i e tabata kofundadó di e organisashon lokal di Alcoholics Anonymous.&lt;ref name=&quot;bio1&quot; /&gt;

Den 1966, el a yuda realisá INFORSIC (Instituto di Formashon Sindikalismo Kristian), un instituto pa formashon di lidernan sindikal.&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Dr A. Römer bij sluiting studieweek van vakbonden. Opleidingsinstituut is nu in oprichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-02-28|bezochtdatum=2026-04-27|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462632:mpeg21:p003}}&lt;/ref&gt;

Na 1976, Römer a funda Fundashon Estudio Superior i Sientífiko Antia (FESSKA), ku a enfoká riba edukashon filosófiko i étiko basá riba prinsipionan katóliko.&lt;ref name=:&quot;3&quot;&gt;Jeroen Heuvel, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/de-mens-is-een-mysterie/ De mens is een mysterie], 2010-04-16&lt;/ref&gt;

== Influensia i legado ==
Römer ta ser konsiderá un di e figuranan mas influyente den historia sosial moderno di Kòrsou. Su kombinashon di fe religioso i lucha pa hustisia sosial a inspirá generashonnan di aktivista i lidernan sindikal. Su trabou tambe a inkluí formashon di lidernan sindikal i inisiativa edukativo, ku tabata kontribuí na empoderamentu di gruponan ménos privilegiá.

Su estilo direkto i krítiko a hasi’é tambe un figura kontroversial, pero el a keda respektá pa su dedikashon na e komunidat. 

== Distinshon i honor ==
Pa su trabou, Römer a risibí diferente dekorashon:
* [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] di Kòrsou (2004)  
* ''Doctor Honoris Causa'' di [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (2008)  

Na okashon di su 50 aña komo saserdote el a wòrdu honrá ku un ''Liber amicorum''.&lt;ref name=:&quot;3&quot;/&gt; Un kaminda importante na Kòrsou, anteriormente konosí komo ''Weg naar Bullenbaai'', a wòrdu renombrá komo ''Kaminda Mgr. Dr. Amado Römer''.&lt;ref&gt;{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Sint_Michiel_.pdf|titel=Buurtprofiel Sint Michiel|werk= Ministerio di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar|datum=2011}}&lt;/ref&gt; Tambe un grupo di skouting lokal ta karga su nòmber ''Grupo Pader Amado Römer''.&lt;ref&gt;[https://nl.scoutwiki.org/Grupo_Pader_AmadoGrupo Pader Amado Römer], nl.scoutwiki.org&lt;/ref&gt;

Postumamente na 2012, riba [[Dia di Labor]], a develá un estatua di Römer dilanti di sede di kooperativa ACU na Pater Euwensweg.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/standbeeld-biedt-erkenning-voor-amado-romer/|titel=Standbeeld biedt erkenning voor Amado Römer|auteur=Sharlon Monart|datum=2012-05-02|werk=RNW|via=werkgroepcaraibischeletteren.nl|bezochtdatum=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;
  
{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Römer, Amado}}
[[Kategoria:Iglesia Katóliko]]
[[Kategoria:Kòrsou]]
[[Kategoria:Hende]]</text>
      <sha1>7nrbjytujo8ch9rydzhywkkswwridkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usuario:Caribiana/Sandbox/Reginaldus Nooyen</title>
    <ns>2</ns>
    <id>14353</id>
    <revision>
      <id>189075</id>
      <timestamp>2026-04-27T17:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caribiana</username>
        <id>8320</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;__NOINDEX__ {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | infobox_tipo = cientifico | nomber = Henricus Nooyen | nomber completo = Reginaldus Henricus Nooyen | descripcion =  | conoci pa =  | religion = Katóliko | funcion1 = Pastor na  | temporada1 =  | disciplina =  | ofishi = klero, arkeólogo, historiadó, outor | orden = Orden dominikano }} '''Reginaldus Henricus (Hein) Nooyen''' O.P. (☆ [[14 di febrüari]][[1919]] na Bakel, [[Hulanda]] - † [[25 di desèmber]...&quot;</comment>
      <origin>189075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14888" sha1="ksi2i3ah21iggptfnddels19pgvct9r" xml:space="preserve">__NOINDEX__
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante = c
| infobox_tipo = cientifico
| nomber = Henricus Nooyen
| nomber completo = Reginaldus Henricus Nooyen
| descripcion = 
| conoci pa = 
| religion = Katóliko
| funcion1 = Pastor na 
| temporada1 = 
| disciplina = 
| ofishi = klero, arkeólogo, historiadó, outor
| orden = Orden dominikano
}}
'''Reginaldus Henricus (Hein) Nooyen''' O.P. (☆ [[14 di febrüari]][[1919]] na Bakel, [[Hulanda]] - † [[25 di desèmber]] [[2017]]&lt;ref&gt;https://www.heemkundekringbakelenmilheeze.nl/tussen-peel-en-aa-even-voorstellen#:~:text=Even%20voorstellen....Hein%20Nooijen,op%203%20januari%202018%20voorgedragen. &lt;/ref&gt; na [[Hulanda]]) tabata un klero [[Hulanda|hulandes]] di [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko Romano]] i miembro di e Orden Dominikano. Den e [[islanan ABC]] e ta mas konosí komo historiadó, arkeológo amatùr, i outor. Nooyen a publiká na papiamentu i hulandes i a hasi kontribushon importante na dokumentashon di historia i kultura lokal.

Henricus Nooyen ta konsiderá un di e pioneronan den historiografia popular di Antias Hulandes, spesialmente pa Boneiru i Aruba. Su trabou a yuda pone atenshon riba historia indígena, religioso i sosial di e region, i a kontribuí na desaroyo di papiamentu komo idioma di publikashon historiko.

== Biografia ==
Pader Nooyen a drenta Orden Dominikano na 1939 y a wordu ordená komo saserdote dia 26 di juli 1944. Tres aña despues, na 1947, Pader Nooyen a yega Antias, unda el a sirbi na Curaçao, Aruba, y Bonaire. Aña pasá, Pader Nooyen a selebrá su di kuarenta aniversario komo saserdote. 

Nooyen a drenta e Orden Dominikano na 1939 i a wòrdu ordená komo saserdote dia 26 di yüli 1944. Na 1947 el a bai [[Karibe Hulandes]], unda el a traha komo religioso na Kòrsou, Aruba i Boneiru durante mas di 40 aña.

Entre 1947 i 1953, el tabata aktivo den diferente parokia na Kòrsou, manera Pietermaai, Santa Rosa i Groot Kwartier. Na 1954 el a bai Boneiru, kaminda el a kontribuí na konstrukshon di e misa di Nuestra Señora di Coromoto na Antriol i posteriormente a bira pastoor.&lt;ref&gt; KRALENDIJK &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 04-05-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643331:mpeg21:p009&lt;/ref&gt;

== Honor ==
Na 1985, Henricus Nooyen a wòrdu distinguí komo Kabayero (''ridder'') den [[Orden di Oranje-Nassau]] pa su kontribushonnan na kampo di historia i na komunidat di [[Antias Hulandes]].&lt;ref&gt;{{citeer web|titel=Bekend als archeoloog, historicus en schrijver Pastoor R.H. Nooyen veertig jaar op Antillen|werk=[[Amigoe]]|datum=1987-09-23|bezochtdatum=2026-03-17|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642515:mpeg21:p011}}&lt;/ref&gt; 

==Publikashonnan==
===Papiamentu===
* ''Angel Obia'' (1951)
* ''Shen Aña di Boneiru'' (1952)
* ''Mbaga i Kizitu ku nan amigonan, martir di Uganda'' (1955)
* ''Cornelis Marten y cien anja di Bonaire'' (1959)
* ''Historia di Alto Vista'' (1962),
* ''Millefiori di Aruba'' (1965, Fundacion Aruba Nostra)
* ''Isla di Papa Cornes'' (1984)
* ''Historia di Pueblo di Boneiru'' (1985, ku Frans Frances i Frans Booi) 
===Hulandes===
* ''Van Bellefaas Martis tot Angel Obia : een geschiedenis van Santa Rosa'' (1971) 
* ''Isla de los Santos: 100 jaar paters Dominicanen op de Nederlandse Antillen, 1870-1970'' (1971)
* ''Tot memorie : Bartholomeus Senior en Bartholomeus Senior Junior'' (1974, Zalm Kòrsou) 
* ''Het volk van de grote Manaure'' (1979)
* ''De slavenparochie van Curaçao rond het jaar 1750: een demografie van het katholieke volksdeel''

{{Appendix}}

Ta notabel ku Pader Nooyen a kuminsá su karera na Boneiru komo pastor di edifisio di Misa Coromoto, kaminda awor e ta pastoor un biaha mas. Pader Nooyen ta bon konosí den komunidat komo un arkeólogo amateur i tin un kantidat grandi di publikashon riba historiografia indígena na su nòmber.&lt;ref&gt; KRALENDIJK &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 04-05-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643331:mpeg21:p009&lt;/ref&gt;

Pater Nooyen die als kapelaan werkzaam was in Nederland kwam in 1954 naar Bonaire waar hij de aanzet gaf tot de bouw van de Coromoto kerk te Antriol. Na van 1957 tot 1960 in Kralendijk gewerkt te hebben vertrok pater Nooyen naar Aruba waar hij vanaf 1961 pastoor was van Misa Santa Ana di Noord) en waar hij zes jaar werkte te Alta Vista. Na een kort verblijf op Curagao kwam pater Nooyen weer naar Bonaire, waar hij eerst een halfjaartje inviel in de St Bernardus parochie, maar in 1980 weer pastoor van de Coromoto kerk van Antriol werd.&lt;ref&gt;Personalia. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 03-09-1984, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642983:mpeg21:p011&lt;/ref&gt;

* 1949 - benoemd tot kapelaan te Groot Kwartier, Curacao
* 1955 - pastoor van de nieuwe kerk van O.L. Vrouw van Coromoto te Antriol op Bonaire.
* directeur van de nieuwopgerichte verkennersgroep Jonge Wachters van Bonaire (1957). de Jonge Wacht op Bonaire koos zich als patroon Sint Cornelis, als een vererende nagedachtenis aan Cornelis Martis (Papa Cornes), die zich in he' begin van de kerkgeschiedenis van Bonaire, rond het jaar 1825, een goede naam verwierf als „lekenapostel&quot;.&lt;ref&gt;Jonge Wacht voor het eerst in BONAIRE'S straten Nieuwe afdeling koos zich ST. CORNELIS als patroon. &quot;Amigoe di Curacao&quot;. Willemstad, 23-07-1957. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210918:mpeg21:p005&lt;/ref&gt;
* enbolbi den KJC Katholieke Jeugdcentrale riba tereno di deporte
* in 1960 publiceerde hij het boek ''Cornelis Marten y cien anja di Bonaire'' over het leven van Cornelis Marten, mas konosi komo &quot;Papa Cornes' , een patriarchale figuur uit het verleden van Bonaire. Deze Papa Cornes was een lekenapostel van formaat, en fungeerde zelfs als plaatsvervangend pastoor.
* 1963 - lid van de Commissie voor bescherming Aruba's cultuur en natuur&lt;ref&gt;Museum. &quot;Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden&quot;. [Willemstad, 14-11-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469819:mpeg21:p006&lt;/ref&gt;
Pastor Henricus Nooyen (1919-2017)
{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642515:mpeg21:pdf Amigoe, 23 di sèptèmber 1987 “Konosí komo arkeólogo, historiadó i eskritor Pastor R.H. Nooyen kuarenta aña na Antia” KRALENDIJK — Djasabra, 19 di sèptèmber tabata un dia memorabel pa e memorabel pastora di Antias, Pader R.H. Nooyen. Riba e dia ei, el a konmemorá e echo ku el a yega Antia kuarenta aña pasá. 
* tot 1967 - pastoor van Misa Santa Ana na [[Noord]]
* Tijdens zijn verblijf op Aruba was Nooyen actief als amateur archeoloog en ontdekte indianentekens op verschillende plaatsen op het eiland. Naar aanleiding van zijn interesse voor de indiaanse cultuur schreef hij ''Historia di Alto Vista'' (1962) en hield hij lezingen, ondermeer voor de Volksuniversiteit Aruba. Hij was tevens bestuurslid van stichting Aruba Nostra en lid van de Culturele Raad, afdeling Aruba.
* 1966 -bouwpastoor voor het nieuwe kapel te [[Tanki Leendert]]
* in 1968 benoemd tot pastoor van Santa Rosa te Curacao

Pastoor Henricus Nooyen a drenta Orden Dominicano na aña 1939 y a wordo ordena como sacerdote dia 26 di juli 1944. Na aña 1947, Pastoor Nooyen a bin Antiyas, unda e ta activo riba Curaçao, Aruba, y ultimo añanan na Bonaire. Ta notabel ku Pader Nooyen un tempu a kuminsá komo e pastor di edifisio di Misa Coromoto na Antriol, kaminda awor e ta pastoor un biaha mas. Pader Nooyen ta hopi conoci den comunidad como un arqueologo amateur y historiadó, y tambe tin un cantidad grandi di publicacion na su nomber, manera *Angel Obia* na 1951, *Honderd Jaar Bonaire* na 1952, *Historia di Alto Vista* na 1962, *Nilleftrori di* na Aruba *1965, *Ila los na Santos* 1970, *Isla de los Santos* na 1974, *Tot Memorie* na 1979, 
*Het volk van de grote Manaure* na 1979, een recontructie van de indiaanse geschiedenis&lt;ref&gt; Het volk van de grote Manaure: Rekonstruktie indiaanse geschiedenis. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 13-03-1981, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640454:mpeg21:p010&lt;/ref&gt; y *Isla di Papa Cornes* na 1984. 

Tambe Pader Nooyen a scirbi un cantidad masha grandi di articulo den *La Union*, y [[Amigoe]] unda lectornan conoce di su artíkulonan den e edishonnan di Pasku i Pasku di Resurekshon.

Van 1947 tot en met 1953 was hij werkzaam in de parochies van Curaçao, resp. Pietermaai, Santa Rosa en Groot-Kwartier. Van 1954 tot en met 1960 was hij eerst bouwpastoor van Antriol, en later pastoor van Kralendijk, beide op Bonaire. Van 1961 tot en met 1967 was hij pastoor te Noord (Aruba). Vanaf 1968 tot 1980 was hij als pastoor weer werkzaam op Curaçao: Brievengat, Santa Rosa en Janwe. En van 1981 tot en met 1989 was hij wederom pastoor te Antriol op Bonaire. 

Vanaf 1990 woonde hij als emeritus aan de Reigerweg te Curaçao. In 2008 kwam hij terug naar Nederland en ging wonen in het Maria Convent te Berg en Dal; vervolgens verhuisde in 2013 naar Nijmegen. 

Nooyen a fayese dia 25 di desember 2018 na Hulanda na edat di 98 aña.

Biografia
Nooyen a drenta e Orden Dominikano na 1939 i a wòrdu ordená komo saserdote dia 26 di yüli 1944. Na 1947 el a bai Antias Hulandes, unda el a sirbi durante mas di 40 aña riba Kòrsou, Aruba i Boneiru.

Entre 1947 i 1953, el tabata aktivo den diferente parokianan na Kòrsou, manera Pietermaai, Santa Rosa i Groot Kwartier. Na 1954 el a bai Boneiru, kaminda el a kontribuí na konstrukshon di e misa di Nuestra Señora di Coromoto na Antriol i posteriormente a bira pastoor.

Entre 1961 i 1967, Nooyen tabata pastoor na Noord (Aruba), kaminda el tambe a traha na Alto Vista. Durante su estadia na Aruba, el a desaroyá un gran interes pa historia indígena i arkeologia, deskubriendo grabashonnan i otro resto arkeológiko.

Na 1968 el a bolbe Kòrsou, kaminda el a sirbi komo pastoor na parokianan manera Santa Rosa, Brievengat i Janwé te 1980. Despues di esaki, el a bolbe Boneiru, kaminda el a sirbi atrobe komo pastoor na Antriol te 1989.

For di 1990, Nooyen a biba komo emeritus na Kòrsou. Na 2008 el a bolbe Hulanda, kaminda el a pasa su últimonan añanan na Berg en Dal i posteriormente Nijmegen.

Nooyen a fayesé dia 25 di desèmber 2017 na edat di 98 aña.

Obra i interes
Pader Nooyen tabata konosí komo un arkeólogo amatùr i historiadó ku un interes spesial den historia indígena i historia lokal di e islanan ABC. El a publiká un gran kantidat di buki i artíkulonan, i su trabou a yuda preservá parti importante di memoria kultural di e region.

Ademas di su bukinan, el a kontribuí regularmente na periodikonan manera La Union i Amigoe, unda su artíkulonan — spesialmente na tempu di Pasku i Pasco di Resurekshon — tabata ampliamente lesa.

-----
Werkzaamheden: Hij was van 1961 tot 1967 pastoor te Noord (Aruba) en vanaf 1968 tot 1980 werkzaam op Curaçao in Brievengat, Santa Rosa en Janwé.
Publicaties: Hij schreef onder andere &quot;Isla de los Santos: honderd jaar paters&quot; (met J. van der Lee) en &quot;Tot memorie; Bartholomeus Senior en Bartholomeus Senior junior&quot; (1974). 
Heemkundekring Bakel en Milheeze

-Ala enige KRALENDIJK -Als enige van Bonaire is afgelopen maandag pastoor Henricus Nooyen benoemd het ridder in de Orde van Oranje Nassau. Pastoor Nooyen trad in 1939 tot de orde van deDominicanen en werd tot priester gewijd op 26 juli 1944. Driejaar later kwam pastoor Nooyen naar de A ntillen, waar hij op Curagao, Aruba en Bonaire werkzaam was. Het afgelopen jaar vierde pastoor Nooyen zijn veertigjarig priesterjubileum. Opvallend is dat pater Nooyen op Bonaire is begonnen als bouwpastoor van de Coromotokerk waar hij nu weer pastoor is. Pastoor Nooyen is in de gemeenschap zeer bekend als amateur archeoloog en heeft een groot aantal publicaties op zijn naam van inheemse geschiedschrijving waaronder in 1951 Angel Obia, 1952 Honderd jaar Bonaire, 1962 Historia di Alto Vista, 1965 Millefwri di Aruba, 1970 Een geschiedenis van Santa Rosa, 1970 Isla de los Santos, 1974 Tot memorie, 1979Het yolk van de Grote Manaure en kortgeleden in 1984 Isla de Papa Comes. Daarnaast heeft pastoor Nooyen een groot aantal artikelen geschreven in La Union en de Amigoelezers kennen ongetwijfeld de artikelen van pastoor Nooyen inde Kerst- en Paasedities en de Napa. Bij de foto: links decorandus pastoor Henricus Nooyen en wnd gezaghebber Franklin Crestian.

Pastoor Henricus Nooyen (1919-2017)
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642515:mpeg21:pdf  Amigoe,  23 september 1987 “Bekend als archeoloog, historicus en schrijver Pastoor R.H. Nooyen veertig jaar op Antillen”  KRALENDIJK —Zaterdag 19 september was een gedenkwaardige dag voor de pastoor van Antriol pater R.H. Nooyen. Op die dag herdacht hij namelijk dat hij veertigjaar geledenarriveerdeopdeAntillen. PastoorHenricus Nooyen trad in 1939 toe tot deOrdevan de Dominicanen en werd op 26 juli 1944 tot priester gewijd. In 1947 kwam pastoor Nooyen naar de Antillen, waar hij op Curagao, Aruba en de laatste jaren opBonaire werkzaam is. Opvallend is wel dat pater Nooyen ooit is begonnen als bouwpastoor van de Coromotokerk teAntriol, waar hij dus nu ook weer pastoor is. Pastoor Nooyen is in de ge- meenschap zeerbekend als amateur archeoloog en historicusen heeft ook een groot aantal publicaties opzijnnaamstaan zoals in 1951Angel Obia, 1952Honderd Jaar Bonaire, 1962 Historia di Alto Vista, 1965 Nilleftrori di Aruba, 1970 Isla de los Santos, 1974 Tot Memorie, 1979 Het volk van de grote Manaure en in 1984 Isla diPapa Cornes. Pastoor Nooyen heeft ook zeer groot aantal artikelen geschreven in La Union en de Amigoelezers kennen ongetwijfeld de artikelen van pastoor Nooyen uit de Kerst- en Paasedities. In 1985 werd pastoor Nooyen benoemd tot ridder in deOrde van Oranje Nassau.

==Publicaties==
•	Angel Obia (1951) 
•	Honderd Jaar Bonaire (1952)
•	Historia di Alto Vista (1962),
•	Nillefirori di Aruba (1965)
•	 Isla de los Santos (1970) 
•	Tot Memorie (1974)
•	Het volk van de grote Manaure (1979)
•	Isla di Papa Cornes (1984).

Na 1985, Pader Nooyen a keda nombra Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.&lt;ref&gt;Bekend als archeoloog, historicus en schrijver Pastoor R.H. Nooyen veertig jaar op Antillen. &quot;Amigoe&quot;. Curaçao, 23-09-1987, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642515:mpeg21:p011&lt;/ref&gt; 
Pastoor Nooyen niet geboren maar wel getogen op de Antillen heeft vruchtbaar werk verricht op geschiedkundig gebied. Het zou al te mal zijn om zelfs maar op de gedachte te komen dat de decorandus de vele uren van speuren heeft verricht met een achtergrondgedachte daarvoor eens onderscheiden te worden. Integendeel, in alle eenvoud maar met een enorm doorzettingsvermogen heeft pastoor Nooyen een bijdrage geleverd aan de gemeenschap. Deze bijdrage is nu erkend
--------------</text>
      <sha1>ksi2i3ah21iggptfnddels19pgvct9r</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>