Wikipedia
papwiki
https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal
MediaWiki 1.47.0-wmf.6
first-letter
Medio
Spesial
Diskushon
Usuario
Diskushon usuario
Wikipedia
Diskushon Wikipedia
Fail
Diskushon fail
MediaWiki
Diskushon MediaWiki
Malchi
Diskushon malchi
Yuda
Diskushon yuda
Kategoria
Diskushon kategoria
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Kòrsou
0
5
193953
191023
2026-06-16T11:49:50Z
Caribiana
8320
sekshon deporte agrega
193953
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infopais| variante = c
| nomber_nativo = Kòrsou
| nomber_propio = Kòrsou
| artikulo_eskudo = Eskudo di Kòrsou
| artikulo_bandera = Bandera di Kòrsou
| himno_nashonal = [[Himno di Kòrsou]]
| stat_mas_grandi = [[Willemstad]]
| idiomanan_ofisial = [[Papiamentu]] desde 2007, [[Hulandes]], [[Ingles]]
| forma_di_gobernashon = [[Democracia parlamentario|Demokrasia parlamentario]]<br />[[Monarkia constitucional|Monarkia konstitushonal]]
| titulo_kabesante1 = [[Monarkia hulandes|Rei]]
| titulo_kabesante2 = [[Gobernador di Kòrsou|Gobernador]]
| titulo_kabesante3 = [[Lista di prome ministro di Kòrsou|Promé minister]]
| nomber_kabesante1 = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| nomber_kabesante2 = [[Mauritsz de Kort]]
| nomber_kabesante3 = [[Gilmar Pisas]]
| tipo_di_soberania = Pais den [[Reino Hulandes]]
| evento_fundashon1 = [[Statuut pa e Reino Hulandes|Statuut]]
| fecha_fundashon1 = [[10 di òktober]] [[2010]]
| populacion = 158.006
| densidat_pop =
| gentilisio = [[Yu di Kòrsou]], kurasoleño
| moneda = [[Florin karibense]]
| kodigo_moneda = XCG
| utc_offset = [[ UTC−4|-4]]
| anterior1 = [[Antias Hulandes]]
| bandera_anterior1 = Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg
| anterior2 = [[Kòrsou i Dependensianan]]
| prinsipia = 2010
| zoom = 8
}}
'''Kòrsou''' (òf '''Curaçao''') ta un [[isla]] i un pais den [[Reino Hulandes]] den parti sùit di [[Laman Karibe|Karibe]] for di e kosta di [[Venezuela]]. E isla ta esun mas grandi i mas poblá di e tres [[islanan ABC]] (ta para pa [[Aruba]], [[Boneiru]]). Kòrsou su kapital ta [[Willemstad]]. Kòrsou a haña su Status Aparte huntu ku Sint Maarten, riba [[10 di òktober]] [[2010]]. E sobrá di e islanan di ex-Antia Hulandes, ku ta Boneiru, Saba i St. Eustatius ta munisipio di Hulanda, asina yamá islanan-BES.
Kòrsou tin un área di 444 km2 (171 mia²). Den e senso di Antias Hulandes di 2001, e poblashon tabata 130.627 habitante, lokual ta nifiká un densidat di poblashon di 294 habitante pa [[kilometer kuadrá]]. Segun CBS Kòrsou e isla tabatin 158.006 residente riba 1 di yanüari 2026.<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref>
== Geografía ==
Kòrsou ta konosí pa su [[ref di koral]] ku ta hasi'é un lugá ekselente pa '[[Sambuyamentu|sambuyá]]'. E lamannan na parti zùit tin hopi lugá popular pa sambuyá. Un karakterístika eksepshonal di Kòrsou ta ku e fondo di laman ta kai hundu den algun shen pia (menos ku shen meter) for di kosta, anto por yega e ref fasilmente sin boto. Nan sa yama e kaminda unda e fondo di laman ta bira hundu e "blue edge" na ingles. Laman fuerte y falta di laman santu ta hasi e kosta nort di Kòrsou peligroso pa landa i sambuyá, pero sambuyádónan avansá sa bai ku boto si kondishonnan permití. E kosta sùit ta hopi diferente y ta ofresé awa remarkabelmente trankil. E kosta di Kòrsou tin yen bahia i boka, hopi di nan bon pa ankramentu. [[Horcan|Orkan]] no sa pasa riba Kòrsou i e tin un klima semi-árido, manera savana. Kòrsou su flora ta otro for di vegetashon típiko di isla tropikal y e ta mas manera esei di parti sùitost di Merka. Varios forma di [[kadushi]], mata ku sumpiña i mata ku ta keda bèrdè henter aña ta prevalente.
E punto mas altu di Kòrsou ta e [[Seru Kristòfel]] na 375 meter, na parti nortwèst di e isla. Esaki ta den e parke reservá, [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]], ku por eksplorá ku outo, baiskel, kabai òf na pia. Tin diferente ruta ku por sigui. Otro [[seru]]nan ta Seru Gracia (297m), Ser'i Palibandera (246m), Ser'i Palomba (222m) i [[Seru Mesa]] (196m).
Kòrsou tin hopi kaminda ku bo por marcha òf kana. Tin e [[saliña]]nan, unda [[flamingo]] ta bai pa sosegá i kome i 25 kilometer sùitost di Kòrsou tin e isla chikitu [[Klein Kòrsou]].
[[File:Curacao.jpg|thumb|Kòrsou]]
== Historia ==
{{See also|Artíkulo prinsipal: [[Historia di Kòrsou]]}}
[[File:curacao_rooi_katootje.jpg|thumb|Groot Davelaar]]
E habitantenan original di Kòrsou tabata e indígenanan [[Aruaka]].
E promé [[Oropa|europeonan]] ku a mira e isla tabata miembronan di un ekspedishon spañó, bou di [[Alonso de Ojeda]] den aña [[1499]].
E [[Spaña|spañónan]] a desimá e Aruakanan. E h[[Hulanda|ulandesnan]] a okupá e isla na aña [[1634]]. [[[[West Indische Compagnie|West-Indische Compagnie]] (WIC) a establesé Willemstad riba kantu di [[Schottegat]]. E promé, kolonista a ignorá Kòrsou pasombra e tabata falta hopi kos ku tabata interesá nan, manera depósitonan di [[oro]]. Sinembargo, e [[haf natural]] di Willemstad a proba di ta un lugá ideal pa hasi negoshi. [[Komersio]] i [[transportashon di karga riba barcu|transportashon di karga riba barku]] a bira e aktividadnan ekonómiko mas importante di Kòrsou, asina Kòrsou a bin hunga un ròl importante den un di e retnan internashonal di negoshi mas kompliká den historia: e [[Komersio triangular|negoshi di katibu transatlántiko]]. WIC a hasi Kòrsou un sentro pa negoshi di katibu na aña [[1662]]. <ref>"Historia di Kòrsou" - Sitio ofishal di Gobiernu di Kòrsou. </ref> Komersiantenan hulandes a trese [[katibu]] for di [[Afrika]] na un lugá yamá [[Asiento]] (den área di Refineria Isla). Dj'ei nan a bende e katibunan i a hiba nan via barku na varios destinashon den Sur-Amerika i den Karibe. Gran kantidat di katibu tabata wòrdu bendé akinan durante e periodo mas prospero di e negoshi. Mas despues e inglesnan i e fransesnan a okupá e isla pa un periodo kòrtiku. Kontribuyendo na e meskla di idiomanan riba e isla. E hulandesnan a [[Emansipashon|abolí]] e sistema di [[sklabitut]] na aña [[1863]]. Kòrsou su arkitektura ta un meskla di varios estilo kolonial hulandes i spañó. E varios otro edifisionan históriko den i rònt di Willemstad a logra buta e siudat riba [[UNESCO]] su [[sitio di patrimonio mundial|lista di patrimonio mundial]]. E isla ta yen di [[Lanthùis na Kòrsou|lanthùis]] i kas di palu di maishi. Hopi di nan tabata restorá i hende por bishitá nan. Despues di abolishón di [[sklabitut]] a bin un temporada di difikultat ekonómiko, ku a pone hopi hende di Kòrsou bai biba afó, manera [[Cuba]] unda nan a traha riba plantashi di súku.
Ora a deskubrí zeta na Venezuela na aña [[1914]], e suerte di Kòrsou a kambia drástikamente. [[Royal Dutch Shell]] (promé ku esei: Koninklijke Shell Groep) i e gobièrnu hulandes a traha un refineria ekstensivo riba e sitio bieu di Asiento, unda a bende katibu antes, ku a trese hopi trabou pa un gran parti di e poblashon di e isla, i a pone ku hopi hende djafó a bin biba akinan pa haña trabou tambe. Kòrsou tabata e lugá ideal pa e refineria pasombra e tabata leu for di e desorden sosial i sivil di gran parti di Sur Amérika, pero basta serka di e depositonan di zeta di e [[Lago di Maracaibo]]. Tambe e tin un ekselente haf natural ku por akomodá [[tanker]] grandi. E kompania a trese un pida rikesa na e isla. Hopi kas tabata trahá i Willemstad a haña un infrastruktura ekstensivo. Sinembargo, despues di tempu a bin differensianan grandi entre gruponan soshal di Kòrsou. Disatisfakshon y tension entre gruponan soshal a resultá na protestanan grandi riba [[Trinta di Mei|30 di mei]], [[1969]]. E desorden sivil a kousa un [[movementu sosial]] ku a pone ku e poblashon lokal a haña mas influenza den e proseso polítiko. Turismo tambe a desaroyá i ku ''winst belasting'' abou, hopi kompania por a establesé nan mes akinan pa evitá reglanan rigoroso di otro pais. Den añanan 1980 Royal Shell a bende e refineria i aworaki [[PDVSA]] ta hür e serka gobièrnu di Kòrsou. E ultimo añanan aki Kòrsou ta purbando di kapitalisá riba su historia i herensia úniko pa turismo sigui ekspandé.
{{Panorama
|image=Punda_otrabanda.jpg
|width=
|height=180px
|align=center
|caption=Willemstad
}}
== Demografia ==
Debí na su historia, e isla awendia ta yen di varios grupo étniko. Kòrsou awor ta parse di ta e ehèmpel ideal di [[multikulturalidat]]. Habitantenan di Kòrsou ta diverso i hopi biaha di varios orígen. Gran parti di e poblashon ta [[afrokaribense]]. Esaki ta inkluí hende multirasial ku ta identifiká nan mes komo afrokaribense. Tambe tin minoridatnan di [[Hulanda|hende hulandes]], ost asiátiko, [[Portugal|portugues]] i di [[Medio Oriente|Levant]]. Ainda mas, tin tambe varios grupo di migrante resien di paisnan serka di Kòrsou, notablemente di [[Sürnam]], [[Haiti]], [[Antia britániko|Karibe anglofóniko]], [[Repúblika Dominikano]], [[Venezuela]] y [[Colombia]]. Segun senso 2023 24,6% di e poblashon ta migrante.<ref>[https://nu.cw/2025/11/25/census-2023-verschuiving-in-bevolkingssamenstelling-op-curacao/ Census 2023: verschuiving in bevolkingssamenstelling op Curaçao], nu.cw (25 di novèmber 2025)</ref> Den último añanan e kantidat di penshonado di [[Hulanda]] a subi drástikamente. Kasi mitar di e [[Yu di Kòrsou|kurasoleñonan]] ta biba na [[Hulanda]].
Na 2025 e isla tabata e nashon di mas chikitu den poblashon (156.115 hende) ku den historia a yega di klasifiká pa e [[Kopa Mundial di Futbòl]] di [[FIFA]], loke tambe a keda rekonosi pa Guinness Book of Records.
== Polítika ==
Kòrsou a haña un gobièrnu limità di su mes riba [[1 di yanüari]] [[1954]]. Apesar di esaki, hopi hende no a partisipá den e proseso polítiko te ku despues di e movementunan sosial den e último añanan '60. Den e añanan [[2000]] e estado polítiko di e isla tabata bou di diskushon atrobe, lokual ta trata e otro islanan di Antias Hulandes, tratando e relashon ku Hulanda i entre e islanan di Antias. Den un [[referèndum]] tené riba [[8 di aprel]] [[2005]], huntu ku [[Sint Maarten]], residentenan a vota pa status aparte pafo di Antias Hulandes, manera [[Aruba]], ningando e opshonnan pa independensia kompletu, birando parti di Hulanda, òf keda manera e ta. Dia [[10 di òktober]] [[2010]] Kòrsou ta bira pais outónomo den [[Reino Hulandes]]. E [[ministerionan di pais Kòrsou]] ta nuebe na tur.
== Ekonomia ==
[[File:The_colorful_buildings_of_the_Handelskade_in_Willemstad,_Curaçao.jpg|thumb|Handelskade na Willemstad, Curaçao]]
E industrianan mas importante di e isla ta inkluí [[Refineria di zeta|refinashon di zeta]], [[turismo]] i "[[offshore banking]]" esta servisio finansiero internashonal. Transportashon di karga riba barku i otro aktividad konektá ku e [[Haf di Kòrsou|haf di Willemstad]] tambe ta hasi un kontribushon grandi na e ekonomia.
== Idioma ==
Te ku awe hende sa debatí e orígen di e nòmber Curaçao, pero un splikashon ta ku e ta derivá di e palabra [[Idioma portugues|portugues]] pa 'kurason', lokual ta "coração". Segun Joubert i van Buurt<ref>Buurt, G. van., & Joubert, S. M. (1997). ''Stemmen uit het verleden: Indiaanse woorden in het Papiamentu''. Van Buurt Boek Producties.</ref>, e nòmber Kòrsou ta originá serka e [[Caquetio|kaiketionan]], kende tabata ser referí den relatonan [[spaño|spañó]] manera "Indios Curaçaos". Esei ta signifiká ku kisas e poblashon aki tabata yama su mes asina. Awendia hende di otro pais sa asosiá e nòmber Curaçao ku un tipo di blou, i sa huza e como un athetivo, pasó di e [[likùr]] blou skur yamá "[[Curacao likeur|Blue Curaçao]]".
E idiomanan mas papiá na Kòrsou ta [[papiamentu]], [[hulandes]], [[spaño]] i [[ingles]]. Papiamentu ta e idioma nativo di mayoria habitante, ku hulandes, hulandes como e [[idioma ofisial]]. Hopi papiá ta e idioma hulandes, ingles i spañó i ta e idiomanan nativo di basta minoridat grandi. Hulandes tabata e idioma di instrukshon na skolnan for di tempu kolonial. Sinembargo, tabata tin hopi debate resien tratando e asuntu di usa papiamentu na skol, pero tin un skol básiko i un skol di enseñansa avansa ku si ta usa papiamentu komo idioma di instrukshon kual ta kolegio Erasmo na [[Suffisant]] i SKAI Erasmo (SKol Avansa Integra)
== Kultura ==
=== Atrakshonnan ===
* Sentro históriko di Willemstad
* [[Koningin Emmabrug]]
* [[Koningin Julianabrug]]
* [[Curaçao Sea Aquarium]]
* Bario di [[Pietermaai]]
* [[Katedral di sumpiña]]
* Fabrika di [[Curacao likeur|Curaçao likor]]
=== Museo ===
{{See also|Mira artíkulo prinsipal: [[Lista di museo na Kòrsou]]}}
Kòrsou tin mas ku 25 [[museo]], kubriendo un gran skala di tema relashona ku [[arte]], [[historia]] i herensia kultural.
== Deporte ==
[[Futbol|Futbòl]] i [[beisbòl]] ta e [[deporte]]nan mas popular na Kòrsou.
E [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl]] a gana [[Kopa Karibe]] 2017 tras di derotá Jamaica, i asina a klasifiká pa e [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Na 2019, nan a gana e Kopa di Rei na [[Tailandia]], despues di derotá [[Vietnam]] den e final. E logro mas grandi a yega na 2025, ora Kòrsou a klasifiká pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, birando e pais di mas chikí den historia pa logra esaki.
Beisbòl tin un tradishon fuerte tambe. Na 2004, e tim di Little League di [[Willemstad]] a bira kampeon mundial. E isla a produsí varios húngadó di nivel mundial manera [[Andruw Jones]], [[Ozzie Albies]] i [[Kenley Jansen]], tur ku aparishonnan den [[Major League Baseball|MLB]] All-Star Game.
Otro deportenan ta floresé danki na e klima i naturalesa di e isla. Deporte akuatiko, spesialmente [[windsurf]] ta popular pa motibu di [[Passaat|bientu konstante]], miéntras e awa klá i kayente ta ideal pa buseo i snorkel, ku visibilidat te ku 30 meter.<ref>Motion Magazine, yüni 2005</ref><ref>{{cite web|work=The New York Times |title=Frommers Guide to Curaçao water sports |url=https://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html |date=2006-11-20|archive-date=2013-02-23 |access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20130223094251/http://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html }}</ref> Tin tres kancha di gòlf riba e isla. Den atletismo, Kòrsou tambe a logra resultadonan notabel, manera medayanan na Weganan CARIFTA.<ref>{{cite web |title=42nd Carifta Bahamas in 2013 – 3/30/2013 to 4/1/2013 – T. A. ROBINSON NATIONAL TRACK & FIELD STADIUM – Nassau, Bahamas – Results |url=http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm |publisher=CFPI Timing & Data |access-date=13 November 2013 |archive-date=2023-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131114013134/http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm}}</ref>
== Religion ==
Segun e senso di 2001, mayoria habitante di Kòrsou ta [[Misa Katóliko|katóliko]] (85%). Otro denominashon ta [[protestant]], [[adventista]] i [[metodista]]. Banda di e denominashonnan ofisial [[Kristianismo|kristian]], tin habitante ku sa partisipá den religion di [[Montamentu]], [[brua]] i religionnan [[afrika]]no similar na [[vudu]] haitiano, [[:en:Dominican_Vudú|21 divisiones]] di Repúblika Dominikano i [[:es:Santería|santeria]]. Manera otro lugá den [[Latinoamérika]], e misa [[Pentekostal]] ta birando mas popular. Tin hende [[Islam|Mòslem]] i [[Hinduismo|hindú]] ta praktiká na Kòrsou tambe. Maské ta poko hende, kurasoleñonan [[hudaismo|hudiu]] tabatin un impakto signifikante riba historia. Kòrsou tin e kongregashon hudiu mas bieu ku ainda ta aktivo den henter Amérika - for di [[1651]] - i e [[snoa]] mas bieu di henter Amérika ku ainda ta usá for di [[1730]], [[Mikvé Israel-Emanuel]].
== Enseñansa ==
Enseñansa na Kòrsou, komo otro lugá den Antias, ta bon segun norma regional.
E universidatnan prinsipal ta:
* [[University of Curaçao]] (UoC)
* [[St. Martinus University]]
* The University of the Dutch Caribbean (UDC)
'''Sentro Pre Eskolar 0 pa 4 aña'''
Guia pa siña i tarea dirigi despues di skol 4 te ku 13 aña.
Formashon di hòben te ku 17 aña
== Bandera ==
[[File:Flag of Curaçao.svg|thumb|right|200px|Bandera di Kòrsou]]
{{See also|Mira artíkulo prinsipal: [[Bandera di Kòrsou]]}}
E [[bandera di Kòrsou]] ta blou ku un strepi hel parti abou i dos strea blanku ku sinku punta na e parti ariba. E blou ta simbolisá laman i shelu (parti abou i ariba, respektivamente), partí pa un strepi hel ku ta representá e solo. E dos estreanan ta representá Kòrsou i Klein Kòrsou, pero tambe 'amor i felisidad'. E sinku puntanan riba kada strea ta simbolisá e sinku kontinentenan for di kual Kòrsou su hendenan a bin.
E strepinan horizontal tin un proporshon di 5:1:2. E streanan tin diameter di 1/6 i 2/9 di e haltura di e bandera. E sentro di e strea mas chikitu ta 1/6 di e haltura, for di e rant ariba i di man robes, i e sentro di esun mas grandi ta 1/3 for di e rant ariba i di man robes. E azul ta [[Pantone]] 280, i e hel ta Pantone 102.
== Transporte ==
Kòrsou tin un aeropuerto nashonal esei ta [[Aeropuerto Hato]].
== Kurasoleño konosí ==
{{See also|Mira artíkulo prinsipal: [[Lista di yu di Kòrsou konosí]]}}
* [[Jandino Asporaat]]
* [[Herman van Bergen]]
* [[Izaline Calister]]
* [[Izzy Gerstenbluth]]
* [[Andruw Jones]]
* [[Emily de Jongh-Elhage]]
* [[Churandy Martina]]
* [[Eugene Rhuggenaath]]
* [[Jonathan Schoop]]
* [[Gerrit Schotte]]
== Link eksterno ==
* [http://www.curacao.com/ Sitio ofisial di Kòrsou]
* [https://web.archive.org/web/20060710085525/http://www.ctb.an/ Curacao Tourism Board] Sentro di turismo di Kòrsou
* [http://www.chata.org/ Curaçao Hospitality And Tourism Association] - Informashon riba Kòrsou su hospitalidat i industria di turismo
* [https://web.archive.org/web/20060515033454/http://www.experiencecuracao.com/ Experience Curacao] Sitio ofisial di e Curaçao Hotel Association
{{Appendix}}
{{Antias Hulandes}}
[[Category:Kòrsou]]
[[Category:Isla]]
gd29vlpys797q9ed4jtuy4v3kpfvb2p
193954
193953
2026-06-16T11:52:29Z
Caribiana
8320
/* Deporte */ imagen agrega
193954
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infopais| variante = c
| nomber_nativo = Kòrsou
| nomber_propio = Kòrsou
| artikulo_eskudo = Eskudo di Kòrsou
| artikulo_bandera = Bandera di Kòrsou
| himno_nashonal = [[Himno di Kòrsou]]
| stat_mas_grandi = [[Willemstad]]
| idiomanan_ofisial = [[Papiamentu]] desde 2007, [[Hulandes]], [[Ingles]]
| forma_di_gobernashon = [[Democracia parlamentario|Demokrasia parlamentario]]<br />[[Monarkia constitucional|Monarkia konstitushonal]]
| titulo_kabesante1 = [[Monarkia hulandes|Rei]]
| titulo_kabesante2 = [[Gobernador di Kòrsou|Gobernador]]
| titulo_kabesante3 = [[Lista di prome ministro di Kòrsou|Promé minister]]
| nomber_kabesante1 = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| nomber_kabesante2 = [[Mauritsz de Kort]]
| nomber_kabesante3 = [[Gilmar Pisas]]
| tipo_di_soberania = Pais den [[Reino Hulandes]]
| evento_fundashon1 = [[Statuut pa e Reino Hulandes|Statuut]]
| fecha_fundashon1 = [[10 di òktober]] [[2010]]
| populacion = 158.006
| densidat_pop =
| gentilisio = [[Yu di Kòrsou]], kurasoleño
| moneda = [[Florin karibense]]
| kodigo_moneda = XCG
| utc_offset = [[ UTC−4|-4]]
| anterior1 = [[Antias Hulandes]]
| bandera_anterior1 = Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg
| anterior2 = [[Kòrsou i Dependensianan]]
| prinsipia = 2010
| zoom = 8
}}
'''Kòrsou''' (òf '''Curaçao''') ta un [[isla]] i un pais den [[Reino Hulandes]] den parti sùit di [[Laman Karibe|Karibe]] for di e kosta di [[Venezuela]]. E isla ta esun mas grandi i mas poblá di e tres [[islanan ABC]] (ta para pa [[Aruba]], [[Boneiru]]). Kòrsou su kapital ta [[Willemstad]]. Kòrsou a haña su Status Aparte huntu ku Sint Maarten, riba [[10 di òktober]] [[2010]]. E sobrá di e islanan di ex-Antia Hulandes, ku ta Boneiru, Saba i St. Eustatius ta munisipio di Hulanda, asina yamá islanan-BES.
Kòrsou tin un área di 444 km2 (171 mia²). Den e senso di Antias Hulandes di 2001, e poblashon tabata 130.627 habitante, lokual ta nifiká un densidat di poblashon di 294 habitante pa [[kilometer kuadrá]]. Segun CBS Kòrsou e isla tabatin 158.006 residente riba 1 di yanüari 2026.<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref>
== Geografía ==
Kòrsou ta konosí pa su [[ref di koral]] ku ta hasi'é un lugá ekselente pa '[[Sambuyamentu|sambuyá]]'. E lamannan na parti zùit tin hopi lugá popular pa sambuyá. Un karakterístika eksepshonal di Kòrsou ta ku e fondo di laman ta kai hundu den algun shen pia (menos ku shen meter) for di kosta, anto por yega e ref fasilmente sin boto. Nan sa yama e kaminda unda e fondo di laman ta bira hundu e "blue edge" na ingles. Laman fuerte y falta di laman santu ta hasi e kosta nort di Kòrsou peligroso pa landa i sambuyá, pero sambuyádónan avansá sa bai ku boto si kondishonnan permití. E kosta sùit ta hopi diferente y ta ofresé awa remarkabelmente trankil. E kosta di Kòrsou tin yen bahia i boka, hopi di nan bon pa ankramentu. [[Horcan|Orkan]] no sa pasa riba Kòrsou i e tin un klima semi-árido, manera savana. Kòrsou su flora ta otro for di vegetashon típiko di isla tropikal y e ta mas manera esei di parti sùitost di Merka. Varios forma di [[kadushi]], mata ku sumpiña i mata ku ta keda bèrdè henter aña ta prevalente.
E punto mas altu di Kòrsou ta e [[Seru Kristòfel]] na 375 meter, na parti nortwèst di e isla. Esaki ta den e parke reservá, [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]], ku por eksplorá ku outo, baiskel, kabai òf na pia. Tin diferente ruta ku por sigui. Otro [[seru]]nan ta Seru Gracia (297m), Ser'i Palibandera (246m), Ser'i Palomba (222m) i [[Seru Mesa]] (196m).
Kòrsou tin hopi kaminda ku bo por marcha òf kana. Tin e [[saliña]]nan, unda [[flamingo]] ta bai pa sosegá i kome i 25 kilometer sùitost di Kòrsou tin e isla chikitu [[Klein Kòrsou]].
[[File:Curacao.jpg|thumb|Kòrsou]]
== Historia ==
{{See also|Artíkulo prinsipal: [[Historia di Kòrsou]]}}
[[File:curacao_rooi_katootje.jpg|thumb|Groot Davelaar]]
E habitantenan original di Kòrsou tabata e indígenanan [[Aruaka]].
E promé [[Oropa|europeonan]] ku a mira e isla tabata miembronan di un ekspedishon spañó, bou di [[Alonso de Ojeda]] den aña [[1499]].
E [[Spaña|spañónan]] a desimá e Aruakanan. E h[[Hulanda|ulandesnan]] a okupá e isla na aña [[1634]]. [[[[West Indische Compagnie|West-Indische Compagnie]] (WIC) a establesé Willemstad riba kantu di [[Schottegat]]. E promé, kolonista a ignorá Kòrsou pasombra e tabata falta hopi kos ku tabata interesá nan, manera depósitonan di [[oro]]. Sinembargo, e [[haf natural]] di Willemstad a proba di ta un lugá ideal pa hasi negoshi. [[Komersio]] i [[transportashon di karga riba barcu|transportashon di karga riba barku]] a bira e aktividadnan ekonómiko mas importante di Kòrsou, asina Kòrsou a bin hunga un ròl importante den un di e retnan internashonal di negoshi mas kompliká den historia: e [[Komersio triangular|negoshi di katibu transatlántiko]]. WIC a hasi Kòrsou un sentro pa negoshi di katibu na aña [[1662]]. <ref>"Historia di Kòrsou" - Sitio ofishal di Gobiernu di Kòrsou. </ref> Komersiantenan hulandes a trese [[katibu]] for di [[Afrika]] na un lugá yamá [[Asiento]] (den área di Refineria Isla). Dj'ei nan a bende e katibunan i a hiba nan via barku na varios destinashon den Sur-Amerika i den Karibe. Gran kantidat di katibu tabata wòrdu bendé akinan durante e periodo mas prospero di e negoshi. Mas despues e inglesnan i e fransesnan a okupá e isla pa un periodo kòrtiku. Kontribuyendo na e meskla di idiomanan riba e isla. E hulandesnan a [[Emansipashon|abolí]] e sistema di [[sklabitut]] na aña [[1863]]. Kòrsou su arkitektura ta un meskla di varios estilo kolonial hulandes i spañó. E varios otro edifisionan históriko den i rònt di Willemstad a logra buta e siudat riba [[UNESCO]] su [[sitio di patrimonio mundial|lista di patrimonio mundial]]. E isla ta yen di [[Lanthùis na Kòrsou|lanthùis]] i kas di palu di maishi. Hopi di nan tabata restorá i hende por bishitá nan. Despues di abolishón di [[sklabitut]] a bin un temporada di difikultat ekonómiko, ku a pone hopi hende di Kòrsou bai biba afó, manera [[Cuba]] unda nan a traha riba plantashi di súku.
Ora a deskubrí zeta na Venezuela na aña [[1914]], e suerte di Kòrsou a kambia drástikamente. [[Royal Dutch Shell]] (promé ku esei: Koninklijke Shell Groep) i e gobièrnu hulandes a traha un refineria ekstensivo riba e sitio bieu di Asiento, unda a bende katibu antes, ku a trese hopi trabou pa un gran parti di e poblashon di e isla, i a pone ku hopi hende djafó a bin biba akinan pa haña trabou tambe. Kòrsou tabata e lugá ideal pa e refineria pasombra e tabata leu for di e desorden sosial i sivil di gran parti di Sur Amérika, pero basta serka di e depositonan di zeta di e [[Lago di Maracaibo]]. Tambe e tin un ekselente haf natural ku por akomodá [[tanker]] grandi. E kompania a trese un pida rikesa na e isla. Hopi kas tabata trahá i Willemstad a haña un infrastruktura ekstensivo. Sinembargo, despues di tempu a bin differensianan grandi entre gruponan soshal di Kòrsou. Disatisfakshon y tension entre gruponan soshal a resultá na protestanan grandi riba [[Trinta di Mei|30 di mei]], [[1969]]. E desorden sivil a kousa un [[movementu sosial]] ku a pone ku e poblashon lokal a haña mas influenza den e proseso polítiko. Turismo tambe a desaroyá i ku ''winst belasting'' abou, hopi kompania por a establesé nan mes akinan pa evitá reglanan rigoroso di otro pais. Den añanan 1980 Royal Shell a bende e refineria i aworaki [[PDVSA]] ta hür e serka gobièrnu di Kòrsou. E ultimo añanan aki Kòrsou ta purbando di kapitalisá riba su historia i herensia úniko pa turismo sigui ekspandé.
{{Panorama
|image=Punda_otrabanda.jpg
|width=
|height=180px
|align=center
|caption=Willemstad
}}
== Demografia ==
Debí na su historia, e isla awendia ta yen di varios grupo étniko. Kòrsou awor ta parse di ta e ehèmpel ideal di [[multikulturalidat]]. Habitantenan di Kòrsou ta diverso i hopi biaha di varios orígen. Gran parti di e poblashon ta [[afrokaribense]]. Esaki ta inkluí hende multirasial ku ta identifiká nan mes komo afrokaribense. Tambe tin minoridatnan di [[Hulanda|hende hulandes]], ost asiátiko, [[Portugal|portugues]] i di [[Medio Oriente|Levant]]. Ainda mas, tin tambe varios grupo di migrante resien di paisnan serka di Kòrsou, notablemente di [[Sürnam]], [[Haiti]], [[Antia britániko|Karibe anglofóniko]], [[Repúblika Dominikano]], [[Venezuela]] y [[Colombia]]. Segun senso 2023 24,6% di e poblashon ta migrante.<ref>[https://nu.cw/2025/11/25/census-2023-verschuiving-in-bevolkingssamenstelling-op-curacao/ Census 2023: verschuiving in bevolkingssamenstelling op Curaçao], nu.cw (25 di novèmber 2025)</ref> Den último añanan e kantidat di penshonado di [[Hulanda]] a subi drástikamente. Kasi mitar di e [[Yu di Kòrsou|kurasoleñonan]] ta biba na [[Hulanda]].
Na 2025 e isla tabata e nashon di mas chikitu den poblashon (156.115 hende) ku den historia a yega di klasifiká pa e [[Kopa Mundial di Futbòl]] di [[FIFA]], loke tambe a keda rekonosi pa Guinness Book of Records.
== Polítika ==
Kòrsou a haña un gobièrnu limità di su mes riba [[1 di yanüari]] [[1954]]. Apesar di esaki, hopi hende no a partisipá den e proseso polítiko te ku despues di e movementunan sosial den e último añanan '60. Den e añanan [[2000]] e estado polítiko di e isla tabata bou di diskushon atrobe, lokual ta trata e otro islanan di Antias Hulandes, tratando e relashon ku Hulanda i entre e islanan di Antias. Den un [[referèndum]] tené riba [[8 di aprel]] [[2005]], huntu ku [[Sint Maarten]], residentenan a vota pa status aparte pafo di Antias Hulandes, manera [[Aruba]], ningando e opshonnan pa independensia kompletu, birando parti di Hulanda, òf keda manera e ta. Dia [[10 di òktober]] [[2010]] Kòrsou ta bira pais outónomo den [[Reino Hulandes]]. E [[ministerionan di pais Kòrsou]] ta nuebe na tur.
== Ekonomia ==
[[File:The_colorful_buildings_of_the_Handelskade_in_Willemstad,_Curaçao.jpg|thumb|Handelskade na Willemstad, Curaçao]]
E industrianan mas importante di e isla ta inkluí [[Refineria di zeta|refinashon di zeta]], [[turismo]] i "[[offshore banking]]" esta servisio finansiero internashonal. Transportashon di karga riba barku i otro aktividad konektá ku e [[Haf di Kòrsou|haf di Willemstad]] tambe ta hasi un kontribushon grandi na e ekonomia.
== Idioma ==
Te ku awe hende sa debatí e orígen di e nòmber Curaçao, pero un splikashon ta ku e ta derivá di e palabra [[Idioma portugues|portugues]] pa 'kurason', lokual ta "coração". Segun Joubert i van Buurt<ref>Buurt, G. van., & Joubert, S. M. (1997). ''Stemmen uit het verleden: Indiaanse woorden in het Papiamentu''. Van Buurt Boek Producties.</ref>, e nòmber Kòrsou ta originá serka e [[Caquetio|kaiketionan]], kende tabata ser referí den relatonan [[spaño|spañó]] manera "Indios Curaçaos". Esei ta signifiká ku kisas e poblashon aki tabata yama su mes asina. Awendia hende di otro pais sa asosiá e nòmber Curaçao ku un tipo di blou, i sa huza e como un athetivo, pasó di e [[likùr]] blou skur yamá "[[Curacao likeur|Blue Curaçao]]".
E idiomanan mas papiá na Kòrsou ta [[papiamentu]], [[hulandes]], [[spaño]] i [[ingles]]. Papiamentu ta e idioma nativo di mayoria habitante, ku hulandes, hulandes como e [[idioma ofisial]]. Hopi papiá ta e idioma hulandes, ingles i spañó i ta e idiomanan nativo di basta minoridat grandi. Hulandes tabata e idioma di instrukshon na skolnan for di tempu kolonial. Sinembargo, tabata tin hopi debate resien tratando e asuntu di usa papiamentu na skol, pero tin un skol básiko i un skol di enseñansa avansa ku si ta usa papiamentu komo idioma di instrukshon kual ta kolegio Erasmo na [[Suffisant]] i SKAI Erasmo (SKol Avansa Integra)
== Kultura ==
=== Atrakshonnan ===
* Sentro históriko di Willemstad
* [[Koningin Emmabrug]]
* [[Koningin Julianabrug]]
* [[Curaçao Sea Aquarium]]
* Bario di [[Pietermaai]]
* [[Katedral di sumpiña]]
* Fabrika di [[Curacao likeur|Curaçao likor]]
=== Museo ===
{{See also|Mira artíkulo prinsipal: [[Lista di museo na Kòrsou]]}}
Kòrsou tin mas ku 25 [[museo]], kubriendo un gran skala di tema relashona ku [[arte]], [[historia]] i herensia kultural.
== Deporte ==
[[File:Jurickson Profar (47569154041).jpg|thumb|220px|[[Jurickson Profar]] na 2019.]]
[[Futbol|Futbòl]] i [[beisbòl]] ta e [[deporte]]nan mas popular na Kòrsou.
E [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl]] a gana [[Kopa Karibe]] 2017 tras di derotá Jamaica, i asina a klasifiká pa e [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Na 2019, nan a gana e Kopa di Rei na [[Tailandia]], despues di derotá [[Vietnam]] den e final. E logro mas grandi a yega na 2025, ora Kòrsou a klasifiká pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, birando e pais di mas chikí den historia pa logra esaki.
Beisbòl tin un tradishon fuerte tambe. Na 2004, e tim di Little League di [[Willemstad]] a bira kampeon mundial. E isla a produsí varios húngadó di nivel mundial manera [[Andruw Jones]], [[Ozzie Albies]] i [[Kenley Jansen]], tur ku aparishonnan den [[Major League Baseball|MLB]] All-Star Game.
Otro deportenan ta floresé danki na e klima i naturalesa di e isla. Deporte akuatiko, spesialmente [[windsurf]] ta popular pa motibu di [[Passaat|bientu konstante]], miéntras e awa klá i kayente ta ideal pa buseo i snorkel, ku visibilidat te ku 30 meter.<ref>Motion Magazine, yüni 2005</ref><ref>{{cite web|work=The New York Times |title=Frommers Guide to Curaçao water sports |url=https://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html |date=2006-11-20|archive-date=2013-02-23 |access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20130223094251/http://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html }}</ref> Tin tres kancha di gòlf riba e isla. Den atletismo, Kòrsou tambe a logra resultadonan notabel, manera medayanan na Weganan CARIFTA.<ref>{{cite web |title=42nd Carifta Bahamas in 2013 – 3/30/2013 to 4/1/2013 – T. A. ROBINSON NATIONAL TRACK & FIELD STADIUM – Nassau, Bahamas – Results |url=http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm |publisher=CFPI Timing & Data |access-date=13 November 2013 |archive-date=2023-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131114013134/http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm}}</ref>
== Religion ==
Segun e senso di 2001, mayoria habitante di Kòrsou ta [[Misa Katóliko|katóliko]] (85%). Otro denominashon ta [[protestant]], [[adventista]] i [[metodista]]. Banda di e denominashonnan ofisial [[Kristianismo|kristian]], tin habitante ku sa partisipá den religion di [[Montamentu]], [[brua]] i religionnan [[afrika]]no similar na [[vudu]] haitiano, [[:en:Dominican_Vudú|21 divisiones]] di Repúblika Dominikano i [[:es:Santería|santeria]]. Manera otro lugá den [[Latinoamérika]], e misa [[Pentekostal]] ta birando mas popular. Tin hende [[Islam|Mòslem]] i [[Hinduismo|hindú]] ta praktiká na Kòrsou tambe. Maské ta poko hende, kurasoleñonan [[hudaismo|hudiu]] tabatin un impakto signifikante riba historia. Kòrsou tin e kongregashon hudiu mas bieu ku ainda ta aktivo den henter Amérika - for di [[1651]] - i e [[snoa]] mas bieu di henter Amérika ku ainda ta usá for di [[1730]], [[Mikvé Israel-Emanuel]].
== Enseñansa ==
Enseñansa na Kòrsou, komo otro lugá den Antias, ta bon segun norma regional.
E universidatnan prinsipal ta:
* [[University of Curaçao]] (UoC)
* [[St. Martinus University]]
* The University of the Dutch Caribbean (UDC)
'''Sentro Pre Eskolar 0 pa 4 aña'''
Guia pa siña i tarea dirigi despues di skol 4 te ku 13 aña.
Formashon di hòben te ku 17 aña
== Bandera ==
[[File:Flag of Curaçao.svg|thumb|right|200px|Bandera di Kòrsou]]
{{See also|Mira artíkulo prinsipal: [[Bandera di Kòrsou]]}}
E [[bandera di Kòrsou]] ta blou ku un strepi hel parti abou i dos strea blanku ku sinku punta na e parti ariba. E blou ta simbolisá laman i shelu (parti abou i ariba, respektivamente), partí pa un strepi hel ku ta representá e solo. E dos estreanan ta representá Kòrsou i Klein Kòrsou, pero tambe 'amor i felisidad'. E sinku puntanan riba kada strea ta simbolisá e sinku kontinentenan for di kual Kòrsou su hendenan a bin.
E strepinan horizontal tin un proporshon di 5:1:2. E streanan tin diameter di 1/6 i 2/9 di e haltura di e bandera. E sentro di e strea mas chikitu ta 1/6 di e haltura, for di e rant ariba i di man robes, i e sentro di esun mas grandi ta 1/3 for di e rant ariba i di man robes. E azul ta [[Pantone]] 280, i e hel ta Pantone 102.
== Transporte ==
Kòrsou tin un aeropuerto nashonal esei ta [[Aeropuerto Hato]].
== Kurasoleño konosí ==
{{See also|Mira artíkulo prinsipal: [[Lista di yu di Kòrsou konosí]]}}
* [[Jandino Asporaat]]
* [[Herman van Bergen]]
* [[Izaline Calister]]
* [[Izzy Gerstenbluth]]
* [[Andruw Jones]]
* [[Emily de Jongh-Elhage]]
* [[Churandy Martina]]
* [[Eugene Rhuggenaath]]
* [[Jonathan Schoop]]
* [[Gerrit Schotte]]
== Link eksterno ==
* [http://www.curacao.com/ Sitio ofisial di Kòrsou]
* [https://web.archive.org/web/20060710085525/http://www.ctb.an/ Curacao Tourism Board] Sentro di turismo di Kòrsou
* [http://www.chata.org/ Curaçao Hospitality And Tourism Association] - Informashon riba Kòrsou su hospitalidat i industria di turismo
* [https://web.archive.org/web/20060515033454/http://www.experiencecuracao.com/ Experience Curacao] Sitio ofisial di e Curaçao Hotel Association
{{Appendix}}
{{Antias Hulandes}}
[[Category:Kòrsou]]
[[Category:Isla]]
448halxxdi2anziys0qbik9dpnqj0fl
193955
193954
2026-06-16T11:56:52Z
Caribiana
8320
/* Demografia */
193955
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infopais| variante = c
| nomber_nativo = Kòrsou
| nomber_propio = Kòrsou
| artikulo_eskudo = Eskudo di Kòrsou
| artikulo_bandera = Bandera di Kòrsou
| himno_nashonal = [[Himno di Kòrsou]]
| stat_mas_grandi = [[Willemstad]]
| idiomanan_ofisial = [[Papiamentu]] desde 2007, [[Hulandes]], [[Ingles]]
| forma_di_gobernashon = [[Democracia parlamentario|Demokrasia parlamentario]]<br />[[Monarkia constitucional|Monarkia konstitushonal]]
| titulo_kabesante1 = [[Monarkia hulandes|Rei]]
| titulo_kabesante2 = [[Gobernador di Kòrsou|Gobernador]]
| titulo_kabesante3 = [[Lista di prome ministro di Kòrsou|Promé minister]]
| nomber_kabesante1 = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| nomber_kabesante2 = [[Mauritsz de Kort]]
| nomber_kabesante3 = [[Gilmar Pisas]]
| tipo_di_soberania = Pais den [[Reino Hulandes]]
| evento_fundashon1 = [[Statuut pa e Reino Hulandes|Statuut]]
| fecha_fundashon1 = [[10 di òktober]] [[2010]]
| populacion = 158.006
| densidat_pop =
| gentilisio = [[Yu di Kòrsou]], kurasoleño
| moneda = [[Florin karibense]]
| kodigo_moneda = XCG
| utc_offset = [[ UTC−4|-4]]
| anterior1 = [[Antias Hulandes]]
| bandera_anterior1 = Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg
| anterior2 = [[Kòrsou i Dependensianan]]
| prinsipia = 2010
| zoom = 8
}}
'''Kòrsou''' (òf '''Curaçao''') ta un [[isla]] i un pais den [[Reino Hulandes]] den parti sùit di [[Laman Karibe|Karibe]] for di e kosta di [[Venezuela]]. E isla ta esun mas grandi i mas poblá di e tres [[islanan ABC]] (ta para pa [[Aruba]], [[Boneiru]]). Kòrsou su kapital ta [[Willemstad]]. Kòrsou a haña su Status Aparte huntu ku Sint Maarten, riba [[10 di òktober]] [[2010]]. E sobrá di e islanan di ex-Antia Hulandes, ku ta Boneiru, Saba i St. Eustatius ta munisipio di Hulanda, asina yamá islanan-BES.
Kòrsou tin un área di 444 km2 (171 mia²). Den e senso di Antias Hulandes di 2001, e poblashon tabata 130.627 habitante, lokual ta nifiká un densidat di poblashon di 294 habitante pa [[kilometer kuadrá]]. Segun CBS Kòrsou e isla tabatin 158.006 residente riba 1 di yanüari 2026.<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref>
== Geografía ==
Kòrsou ta konosí pa su [[ref di koral]] ku ta hasi'é un lugá ekselente pa '[[Sambuyamentu|sambuyá]]'. E lamannan na parti zùit tin hopi lugá popular pa sambuyá. Un karakterístika eksepshonal di Kòrsou ta ku e fondo di laman ta kai hundu den algun shen pia (menos ku shen meter) for di kosta, anto por yega e ref fasilmente sin boto. Nan sa yama e kaminda unda e fondo di laman ta bira hundu e "blue edge" na ingles. Laman fuerte y falta di laman santu ta hasi e kosta nort di Kòrsou peligroso pa landa i sambuyá, pero sambuyádónan avansá sa bai ku boto si kondishonnan permití. E kosta sùit ta hopi diferente y ta ofresé awa remarkabelmente trankil. E kosta di Kòrsou tin yen bahia i boka, hopi di nan bon pa ankramentu. [[Horcan|Orkan]] no sa pasa riba Kòrsou i e tin un klima semi-árido, manera savana. Kòrsou su flora ta otro for di vegetashon típiko di isla tropikal y e ta mas manera esei di parti sùitost di Merka. Varios forma di [[kadushi]], mata ku sumpiña i mata ku ta keda bèrdè henter aña ta prevalente.
E punto mas altu di Kòrsou ta e [[Seru Kristòfel]] na 375 meter, na parti nortwèst di e isla. Esaki ta den e parke reservá, [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]], ku por eksplorá ku outo, baiskel, kabai òf na pia. Tin diferente ruta ku por sigui. Otro [[seru]]nan ta Seru Gracia (297m), Ser'i Palibandera (246m), Ser'i Palomba (222m) i [[Seru Mesa]] (196m).
Kòrsou tin hopi kaminda ku bo por marcha òf kana. Tin e [[saliña]]nan, unda [[flamingo]] ta bai pa sosegá i kome i 25 kilometer sùitost di Kòrsou tin e isla chikitu [[Klein Kòrsou]].
[[File:Curacao.jpg|thumb|Kòrsou]]
== Historia ==
{{See also|Artíkulo prinsipal: [[Historia di Kòrsou]]}}
[[File:curacao_rooi_katootje.jpg|thumb|Groot Davelaar]]
E habitantenan original di Kòrsou tabata e indígenanan [[Aruaka]].
E promé [[Oropa|europeonan]] ku a mira e isla tabata miembronan di un ekspedishon spañó, bou di [[Alonso de Ojeda]] den aña [[1499]].
E [[Spaña|spañónan]] a desimá e Aruakanan. E h[[Hulanda|ulandesnan]] a okupá e isla na aña [[1634]]. [[[[West Indische Compagnie|West-Indische Compagnie]] (WIC) a establesé Willemstad riba kantu di [[Schottegat]]. E promé, kolonista a ignorá Kòrsou pasombra e tabata falta hopi kos ku tabata interesá nan, manera depósitonan di [[oro]]. Sinembargo, e [[haf natural]] di Willemstad a proba di ta un lugá ideal pa hasi negoshi. [[Komersio]] i [[transportashon di karga riba barcu|transportashon di karga riba barku]] a bira e aktividadnan ekonómiko mas importante di Kòrsou, asina Kòrsou a bin hunga un ròl importante den un di e retnan internashonal di negoshi mas kompliká den historia: e [[Komersio triangular|negoshi di katibu transatlántiko]]. WIC a hasi Kòrsou un sentro pa negoshi di katibu na aña [[1662]]. <ref>"Historia di Kòrsou" - Sitio ofishal di Gobiernu di Kòrsou. </ref> Komersiantenan hulandes a trese [[katibu]] for di [[Afrika]] na un lugá yamá [[Asiento]] (den área di Refineria Isla). Dj'ei nan a bende e katibunan i a hiba nan via barku na varios destinashon den Sur-Amerika i den Karibe. Gran kantidat di katibu tabata wòrdu bendé akinan durante e periodo mas prospero di e negoshi. Mas despues e inglesnan i e fransesnan a okupá e isla pa un periodo kòrtiku. Kontribuyendo na e meskla di idiomanan riba e isla. E hulandesnan a [[Emansipashon|abolí]] e sistema di [[sklabitut]] na aña [[1863]]. Kòrsou su arkitektura ta un meskla di varios estilo kolonial hulandes i spañó. E varios otro edifisionan históriko den i rònt di Willemstad a logra buta e siudat riba [[UNESCO]] su [[sitio di patrimonio mundial|lista di patrimonio mundial]]. E isla ta yen di [[Lanthùis na Kòrsou|lanthùis]] i kas di palu di maishi. Hopi di nan tabata restorá i hende por bishitá nan. Despues di abolishón di [[sklabitut]] a bin un temporada di difikultat ekonómiko, ku a pone hopi hende di Kòrsou bai biba afó, manera [[Cuba]] unda nan a traha riba plantashi di súku.
Ora a deskubrí zeta na Venezuela na aña [[1914]], e suerte di Kòrsou a kambia drástikamente. [[Royal Dutch Shell]] (promé ku esei: Koninklijke Shell Groep) i e gobièrnu hulandes a traha un refineria ekstensivo riba e sitio bieu di Asiento, unda a bende katibu antes, ku a trese hopi trabou pa un gran parti di e poblashon di e isla, i a pone ku hopi hende djafó a bin biba akinan pa haña trabou tambe. Kòrsou tabata e lugá ideal pa e refineria pasombra e tabata leu for di e desorden sosial i sivil di gran parti di Sur Amérika, pero basta serka di e depositonan di zeta di e [[Lago di Maracaibo]]. Tambe e tin un ekselente haf natural ku por akomodá [[tanker]] grandi. E kompania a trese un pida rikesa na e isla. Hopi kas tabata trahá i Willemstad a haña un infrastruktura ekstensivo. Sinembargo, despues di tempu a bin differensianan grandi entre gruponan soshal di Kòrsou. Disatisfakshon y tension entre gruponan soshal a resultá na protestanan grandi riba [[Trinta di Mei|30 di mei]], [[1969]]. E desorden sivil a kousa un [[movementu sosial]] ku a pone ku e poblashon lokal a haña mas influenza den e proseso polítiko. Turismo tambe a desaroyá i ku ''winst belasting'' abou, hopi kompania por a establesé nan mes akinan pa evitá reglanan rigoroso di otro pais. Den añanan 1980 Royal Shell a bende e refineria i aworaki [[PDVSA]] ta hür e serka gobièrnu di Kòrsou. E ultimo añanan aki Kòrsou ta purbando di kapitalisá riba su historia i herensia úniko pa turismo sigui ekspandé.
{{Panorama
|image=Punda_otrabanda.jpg
|width=
|height=180px
|align=center
|caption=Willemstad
}}
== Demografia ==
Debí na su historia, e isla awendia ta yen di varios grupo étniko. Kòrsou awor ta parse di ta e ehèmpel ideal di [[multikulturalidat]]. Habitantenan di Kòrsou ta diverso i hopi biaha di varios orígen. Gran parti di e poblashon ta [[afrokaribense]]. Esaki ta inkluí hende multirasial ku ta identifiká nan mes komo afrokaribense. Tambe tin minoridatnan di [[Hulanda|hende hulandes]], ost asiátiko, [[Portugal|portugues]] i di [[Medio Oriente|Levant]]. Ainda mas, tin tambe varios grupo di migrante resien di paisnan serka di Kòrsou, notablemente di [[Sürnam]], [[Haiti]], [[Antia britániko|Karibe anglofóniko]], [[Repúblika Dominikano]], [[Venezuela]] y [[Colombia]]. Segun senso 2023 24,6% di e poblashon ta migrante.<ref>[https://nu.cw/2025/11/25/census-2023-verschuiving-in-bevolkingssamenstelling-op-curacao/ Census 2023: verschuiving in bevolkingssamenstelling op Curaçao], nu.cw (25 di novèmber 2025)</ref> Den último añanan e kantidat di penshonado di [[Hulanda]] a subi drástikamente. Kasi mitar di e [[Yu di Kòrsou|kurasoleñonan]] ta biba na [[Hulanda]].
== Polítika ==
Kòrsou a haña un gobièrnu limità di su mes riba [[1 di yanüari]] [[1954]]. Apesar di esaki, hopi hende no a partisipá den e proseso polítiko te ku despues di e movementunan sosial den e último añanan '60. Den e añanan [[2000]] e estado polítiko di e isla tabata bou di diskushon atrobe, lokual ta trata e otro islanan di Antias Hulandes, tratando e relashon ku Hulanda i entre e islanan di Antias. Den un [[referèndum]] tené riba [[8 di aprel]] [[2005]], huntu ku [[Sint Maarten]], residentenan a vota pa status aparte pafo di Antias Hulandes, manera [[Aruba]], ningando e opshonnan pa independensia kompletu, birando parti di Hulanda, òf keda manera e ta. Dia [[10 di òktober]] [[2010]] Kòrsou ta bira pais outónomo den [[Reino Hulandes]]. E [[ministerionan di pais Kòrsou]] ta nuebe na tur.
== Ekonomia ==
[[File:The_colorful_buildings_of_the_Handelskade_in_Willemstad,_Curaçao.jpg|thumb|Handelskade na Willemstad, Curaçao]]
E industrianan mas importante di e isla ta inkluí [[Refineria di zeta|refinashon di zeta]], [[turismo]] i "[[offshore banking]]" esta servisio finansiero internashonal. Transportashon di karga riba barku i otro aktividad konektá ku e [[Haf di Kòrsou|haf di Willemstad]] tambe ta hasi un kontribushon grandi na e ekonomia.
== Idioma ==
Te ku awe hende sa debatí e orígen di e nòmber Curaçao, pero un splikashon ta ku e ta derivá di e palabra [[Idioma portugues|portugues]] pa 'kurason', lokual ta "coração". Segun Joubert i van Buurt<ref>Buurt, G. van., & Joubert, S. M. (1997). ''Stemmen uit het verleden: Indiaanse woorden in het Papiamentu''. Van Buurt Boek Producties.</ref>, e nòmber Kòrsou ta originá serka e [[Caquetio|kaiketionan]], kende tabata ser referí den relatonan [[spaño|spañó]] manera "Indios Curaçaos". Esei ta signifiká ku kisas e poblashon aki tabata yama su mes asina. Awendia hende di otro pais sa asosiá e nòmber Curaçao ku un tipo di blou, i sa huza e como un athetivo, pasó di e [[likùr]] blou skur yamá "[[Curacao likeur|Blue Curaçao]]".
E idiomanan mas papiá na Kòrsou ta [[papiamentu]], [[hulandes]], [[spaño]] i [[ingles]]. Papiamentu ta e idioma nativo di mayoria habitante, ku hulandes, hulandes como e [[idioma ofisial]]. Hopi papiá ta e idioma hulandes, ingles i spañó i ta e idiomanan nativo di basta minoridat grandi. Hulandes tabata e idioma di instrukshon na skolnan for di tempu kolonial. Sinembargo, tabata tin hopi debate resien tratando e asuntu di usa papiamentu na skol, pero tin un skol básiko i un skol di enseñansa avansa ku si ta usa papiamentu komo idioma di instrukshon kual ta kolegio Erasmo na [[Suffisant]] i SKAI Erasmo (SKol Avansa Integra)
== Kultura ==
=== Atrakshonnan ===
* Sentro históriko di Willemstad
* [[Koningin Emmabrug]]
* [[Koningin Julianabrug]]
* [[Curaçao Sea Aquarium]]
* Bario di [[Pietermaai]]
* [[Katedral di sumpiña]]
* Fabrika di [[Curacao likeur|Curaçao likor]]
=== Museo ===
{{See also|Mira artíkulo prinsipal: [[Lista di museo na Kòrsou]]}}
Kòrsou tin mas ku 25 [[museo]], kubriendo un gran skala di tema relashona ku [[arte]], [[historia]] i herensia kultural.
== Deporte ==
[[File:Jurickson Profar (47569154041).jpg|thumb|220px|[[Jurickson Profar]] na 2019.]]
[[Futbol|Futbòl]] i [[beisbòl]] ta e [[deporte]]nan mas popular na Kòrsou.
E [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl]] a gana [[Kopa Karibe]] 2017 tras di derotá Jamaica, i asina a klasifiká pa e [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Na 2019, nan a gana e Kopa di Rei na [[Tailandia]], despues di derotá [[Vietnam]] den e final. E logro mas grandi a yega na 2025, ora Kòrsou a klasifiká pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, birando e pais di mas chikí den historia pa logra esaki.
Beisbòl tin un tradishon fuerte tambe. Na 2004, e tim di Little League di [[Willemstad]] a bira kampeon mundial. E isla a produsí varios húngadó di nivel mundial manera [[Andruw Jones]], [[Ozzie Albies]] i [[Kenley Jansen]], tur ku aparishonnan den [[Major League Baseball|MLB]] All-Star Game.
Otro deportenan ta floresé danki na e klima i naturalesa di e isla. Deporte akuatiko, spesialmente [[windsurf]] ta popular pa motibu di [[Passaat|bientu konstante]], miéntras e awa klá i kayente ta ideal pa buseo i snorkel, ku visibilidat te ku 30 meter.<ref>Motion Magazine, yüni 2005</ref><ref>{{cite web|work=The New York Times |title=Frommers Guide to Curaçao water sports |url=https://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html |date=2006-11-20|archive-date=2013-02-23 |access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20130223094251/http://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html }}</ref> Tin tres kancha di gòlf riba e isla. Den atletismo, Kòrsou tambe a logra resultadonan notabel, manera medayanan na Weganan CARIFTA.<ref>{{cite web |title=42nd Carifta Bahamas in 2013 – 3/30/2013 to 4/1/2013 – T. A. ROBINSON NATIONAL TRACK & FIELD STADIUM – Nassau, Bahamas – Results |url=http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm |publisher=CFPI Timing & Data |access-date=13 November 2013 |archive-date=2023-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131114013134/http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm}}</ref>
== Religion ==
Segun e senso di 2001, mayoria habitante di Kòrsou ta [[Misa Katóliko|katóliko]] (85%). Otro denominashon ta [[protestant]], [[adventista]] i [[metodista]]. Banda di e denominashonnan ofisial [[Kristianismo|kristian]], tin habitante ku sa partisipá den religion di [[Montamentu]], [[brua]] i religionnan [[afrika]]no similar na [[vudu]] haitiano, [[:en:Dominican_Vudú|21 divisiones]] di Repúblika Dominikano i [[:es:Santería|santeria]]. Manera otro lugá den [[Latinoamérika]], e misa [[Pentekostal]] ta birando mas popular. Tin hende [[Islam|Mòslem]] i [[Hinduismo|hindú]] ta praktiká na Kòrsou tambe. Maské ta poko hende, kurasoleñonan [[hudaismo|hudiu]] tabatin un impakto signifikante riba historia. Kòrsou tin e kongregashon hudiu mas bieu ku ainda ta aktivo den henter Amérika - for di [[1651]] - i e [[snoa]] mas bieu di henter Amérika ku ainda ta usá for di [[1730]], [[Mikvé Israel-Emanuel]].
== Enseñansa ==
Enseñansa na Kòrsou, komo otro lugá den Antias, ta bon segun norma regional.
E universidatnan prinsipal ta:
* [[University of Curaçao]] (UoC)
* [[St. Martinus University]]
* The University of the Dutch Caribbean (UDC)
'''Sentro Pre Eskolar 0 pa 4 aña'''
Guia pa siña i tarea dirigi despues di skol 4 te ku 13 aña.
Formashon di hòben te ku 17 aña
== Bandera ==
[[File:Flag of Curaçao.svg|thumb|right|200px|Bandera di Kòrsou]]
{{See also|Mira artíkulo prinsipal: [[Bandera di Kòrsou]]}}
E [[bandera di Kòrsou]] ta blou ku un strepi hel parti abou i dos strea blanku ku sinku punta na e parti ariba. E blou ta simbolisá laman i shelu (parti abou i ariba, respektivamente), partí pa un strepi hel ku ta representá e solo. E dos estreanan ta representá Kòrsou i Klein Kòrsou, pero tambe 'amor i felisidad'. E sinku puntanan riba kada strea ta simbolisá e sinku kontinentenan for di kual Kòrsou su hendenan a bin.
E strepinan horizontal tin un proporshon di 5:1:2. E streanan tin diameter di 1/6 i 2/9 di e haltura di e bandera. E sentro di e strea mas chikitu ta 1/6 di e haltura, for di e rant ariba i di man robes, i e sentro di esun mas grandi ta 1/3 for di e rant ariba i di man robes. E azul ta [[Pantone]] 280, i e hel ta Pantone 102.
== Transporte ==
Kòrsou tin un aeropuerto nashonal esei ta [[Aeropuerto Hato]].
== Kurasoleño konosí ==
{{See also|Mira artíkulo prinsipal: [[Lista di yu di Kòrsou konosí]]}}
* [[Jandino Asporaat]]
* [[Herman van Bergen]]
* [[Izaline Calister]]
* [[Izzy Gerstenbluth]]
* [[Andruw Jones]]
* [[Emily de Jongh-Elhage]]
* [[Churandy Martina]]
* [[Eugene Rhuggenaath]]
* [[Jonathan Schoop]]
* [[Gerrit Schotte]]
== Link eksterno ==
* [http://www.curacao.com/ Sitio ofisial di Kòrsou]
* [https://web.archive.org/web/20060710085525/http://www.ctb.an/ Curacao Tourism Board] Sentro di turismo di Kòrsou
* [http://www.chata.org/ Curaçao Hospitality And Tourism Association] - Informashon riba Kòrsou su hospitalidat i industria di turismo
* [https://web.archive.org/web/20060515033454/http://www.experiencecuracao.com/ Experience Curacao] Sitio ofisial di e Curaçao Hotel Association
{{Appendix}}
{{Antias Hulandes}}
[[Category:Kòrsou]]
[[Category:Isla]]
s7ltp2d2eiqs1oe3m4ynmi4p5hvevsn
Papiamentu
0
1451
193907
191625
2026-06-15T20:03:17Z
Caribiana
8320
wikilink
193907
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox idioma
| variante = c
| pais = {{Lista horizontal|
*[[Aruba]]
*[[Kòrsou]]
*[[Boneiru]]
*[[Hulanda]]
}}
| region = [[Karibe Hulandes]]
| usuario_total = 341.300<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=pap Ethnologue]</ref>
| famia = [[Idioma krioyo]]
*Idioma Portugues krioyo
** Papiamentu bieu
***Papiamentu
| oficial = {{ABW}}<br />{{BON}}<br />{{CUW}}
| var =
| dialecto = [[Zjudeo-papiamentu]]
| organisacion = [[Fundashon pa Planifikashon di Idioma]]
| glotto = papi1253
}}
'''Papiamentu''' ta un idioma krioyo afroportugues.<ref>[https://glottolog.org/resource/languoid/id/papi1253 Spoken L1 Language: Papiamento], glottolog.org</ref> E ta e [[lenga materno]] i e idioma mas papiá pa gran parti di e poblashon di Aruba ('''papiamento'''), Boneiru ('''papiamen''') i [[Kòrsou]]. E ta ser papiá tambe den komunidatnan di [[diáspora]], manera [[Sint Maarten]], [[Hulanda]], [[Bélgika]], i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]].<ref name=":1">{{citeer web |url=https://apics-online.info/surveys/47 |titel=Survey chapter: Papiamentu |werk=The Atlas of Pidgin and Creole Language Structures Online |bezochtdatum=2025-06-25}}</ref><ref name=":0">{{citeer web |url=https://apics-online.info/contributions/47 |titel=Structure dataset 47: Papiamentu |werk=The Atlas of Pidgin and Creole Language Structures Online |bezochtdatum=2025-06-25}}</ref> Papiamentu ta funshoná komo e idioma nashonal i tin un ròl sentral den e identidat kultural di e islanan, kontribuyendo na unifikashon di e diferente grupo di poblashon.<ref name="Taal">{{citeer web|url=https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2025/03/25/taal-brug-of-barriere-2/|auteur=Juana Kibbelaar|titel=Taal:Burg of Barrière (2)|werk=dossierkoninkrijksrelaties.nl|datum=2025-03-25|bezochtdatum=2025-03-25}}</ref>
Internashonalmente, papiamentu tin rekonosementu lingwístiko i ta klasifiká bou di kódigo ''ISO 639-1: pap''. Ethnologue ta konsiderá papiamentu komo un idioma makro ku variashon den [[ortografia]] i uso. E ta rekonosí tambe pa Glottolog, [[UNESCO]], i ekspertonan lingwístiko komo un idioma krioyo stabil ku un komunidat di papiadó aktivo.<!-- FALTA REFERENSIA-->
Riba e [[islanan ABC]], papiamentu a forma parti di e movementu mas amplio di [[emansipashon]]. Rekonosementu komo [[idioma ofisial]], upgrade di su status, standardisashon, publikashon mas amplio i introdukshon den enseñansa ta ser konsiderá logronan importante den e lucha pa rekonosementu i desaroyo di e idioma.<ref name="Taal"/> Na komienso di [[siglo 21|siglo bintiun]] e idioma a keda introdusí ofisialmente komo idioma di instrukshon den enseñansa primario na [[Aruba]], [[Boneiru]], i [[Kòrsou]], banda di [[hulandes]].
== Distribushon ==
Ta kalkulá ku tin mas o ménos 300.000 papiadó nativo rònt mundu.<ref name=":1" />
Segun senso di 2023, Kòrsou ta konta un poblashon di 147.498 habitante di kua 78.0% a raportá papiamentu komo nan idioma prinsipal.<ref>{{Citeer web|url=https://senso.cbs.cw/talen-gesproken-in-curacao-resultaten-census-2023|titel=Talen gesproken in Curaçao, Resultaten Census 2023|bezochtdatum=2025-06-30|werk=senso.cbs.cw}}</ref>
Na 2020, Aruba tabatin un poblashon di 108.166 habitante di kua 43.2% a raportá papiamento komo e idioma eksklusivo.<ref>{{Citeer web|url=https://arcg.is/vSSbD0|titel=Mapping Census 2020: Social Demographic Diversity in Aruba 3|bezochtdatum=2025-06-30|datum=2022-08-10|werk=cbs.aw}}</ref>
Na 2021, Boneiru i [[Sint Eustatius]] tabatin un poblashon respektivamente di 21.745 i 3.142 habitante,<ref>{{Citeer web|url=https://longreads.cbs.nl/ticn2021/bonaire/|titel=Trends in the Caribbean Netherlands 2021: Bonaire|bezochtdatum=2025-06-30|achternaam=Ringnalda|voornaam=Marika|datum=2021|werk=cbs.nl}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://longreads.cbs.nl/ticn2021/st-eustatius/|titel=Trends in the Caribbean Netherlands 2021: St. Eustatius|bezochtdatum=2025-06-30|achternaam=Ringnalda|voornaam=Marika|datum=2021|werk=cbs.nl}}</ref> di kua 62,4% i 1.3% a raportá papiamentu komo e idioma prinsipal.<ref>{{Citeer web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/82867NED|titel=Caribisch Nederland; gesproken talen en voertaal, persoonskenmerken|bezochtdatum=2025-06-30|datum=2022-09-27|werk=cbs.nl}}</ref>
== Historia ==
=== Orígen ===
Tin vários hipótesis tokante e orígen di papiamentu. E teoria monogenétiko ta proponé ku tur idioma krioyo, inkluyendo papiamentu, ta derivá di proto-krioyo afroportugues. Segun e teoria aki, e proto-krioyo a originá kant'i kosta wèst di [[Afrika]] dor di kontaktonan komersial entre papiadónan portugues i pueblo afrikano. Ku tempu, e idioma a pasa dor di un proseso di leksikalisashon i restrukturashon, kaminda karakterístikanan portugues a wòrdu parsialmente óf kompletamente remplasá pa elementonan franses, ingles, òf spañó den diferente idioma krioyo.
E teoria poligenétiko, di otro banda, ta sostené ku hopi idioma krioyo a desaroyá independientemente di otro, sin un orígen komun.
Un di tres teoria ta sugerí e eksistensia di un lenga krioyo pan-karibense ku base na spañó, konstruí riba un sustrato portugues. Segun e punto di bista aki, e proto-krioyo aki a wòrdu papia den partinan di region Karibe durante [[siglo 16|siglo diesseis]] i [[siglo 17|diesshete]]. Papiamentu meskos ku [[palenkero]] na Colombia, i bozal spañó na Puerto Rico, lo ta desendiente di e idioma aki.<ref name=":6" />
Ounke e teorianan aki ta diferensiá, partikularmente pa loke ta trata e tempu, lugá i idioma di orígen, nan generalmente ta di akuerdo ku papiamentu moderno ta klasifiká komo un idioma krioyo ku un base iberomano. Su vokabulario ta derivá prinsipalmente di portugues i spañó (kalkulá na 80-85%), ku influensianan adishonal di hulandes, ingles i, den un grado menor, franses, idiomanan afrikano, i indígena, partikularmente [[kaketio (idioma)|idioma kaketio]].<ref>{{Citeer journal |achternaam=Joubert |voornaam=S. |titel=The Portuguese Language on Curaçao and Its Role in the Formation of Papiamentu. |url=http://www.jstor.org/stable/40986317 |journal=Journal of Caribbean Literatures |datum=2007 |volume=5 |issue=1 |pagina's=43–60 |medeauteurs=Perl, M.}}</ref><ref name=":6" /> Hopi di e palabranan aki a pasa dor di kambionan [[Fonologia|fonológiko]] i semántiko.<ref name=":6" /> Influensia indígena ta partikularmente prominente den toponimia i terminologia tokante flora i fauna.<ref>{{citeer boek|auteur=Buurt, G. van, & Sidney J. Joubert|jaar=1997|titel=Stemmen uit het verleden: Indiaanse woorden in het Papiamentu|plaats=Curaçao}}</ref>
Den siglo diesshete, e hulandesnan a bira un poder kolonial importante, establesiendo poseshonnan den Karibe, Brasil, Asia, i Wèst Afrika. Segun ku e demanda pa labor sklabisá riba plantashonnan di suku na Brasil hulandes krese, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a ekspandé su operashonnan na Wèst Afrika. E kaptura hulandes di e [[fòrti]] portugues di Elmina, situá na kosta di Ghana aktual, na 1637 (poko despues di e konkista di Kòrsou na 1634) ta wòrdu konsiderá komo e momentu klave den e eksportashon di katibu pa Brasil i Karibe.
For di añanan 1650 padilanti, Kòrsou a desaroyá for di un base naval relativamente chikí pa bira e sentro prinsipal di komersio di katibu di WIC den e Mundu Nobo. E promé kargamentu di afrikanonan sklabisá a yega Kòrsou na fin di añanan 1650, i e kantidat a oumentá eksponensialmente den e siguiente dékadanan.<ref name=":7" />
Segun hopi investigadó, papiamentu a surgí na Kòrsou den e di dos mitar di siglo diesshete (aproksimadamente entre 1650 i 1700},<ref name=":7">{{Cite book|titel=Origins of a Creole: The History of Papiamentu andIts African Ties|auteur=Jacobs, Bart|ISBN=978-1-61451-142-7|uitgever=De Gruyter Mouton|jaar=2012|url=https://www.academia.edu/118115865/Origins_of_a_Creole|pagina's=4-5}}</ref> i a sigui desaroyá durante e periodo di sklabitut. Despues di 1750 e idioma a plama tambe pa Aruba i Boneiru.<ref>{{citeer web |auteur=Jacobs, B |titel=Thoughts on the linguistic history of Curaçao. How Papiamentu got the better of Dutch |url=https://hdl.handle.net/1887/60424 |journal=Revue Belge de Philologie et d’Histoire = Belgisch tijdschrift voor filologie en geschiedenis |datum=2013 |volume=91 |issue=3 |pagina's=787-806}}</ref>
E promé evidensia dokumentá di e uso generalisá di papiamentu na Aruba por wòrdu hañá den un dokumento ofisial di Kòrsou den siglo 18. Durante [[siglo 19|siglo diesnuebe]], hopi material a kuminsá wòrdu publiká na papiamentu inkluyendo buki di skol, material di [[Iglesia Catolico Romano|iglesia katóliko romano]] i bukinan di himno.<!-- FALTA REFERENSIA --> Pa e di dos mitar di siglo 18, papiamento a bira e medio prinsipal di komunikashon bou di [[afrokurasoleño]]nan.<ref name=":5" />
E poblashon hudiu-portugues di islanan ABC a kresé konsiderablemente despues di 1654, ora Portugal a rekonkistá e teritorio hulandes den nortost di [[Brasil]]. E suseso aki a kousa ku hopi papiadó di portugues, inkluyendo hudiunan sefardí, mester a huí di persekushon religioso i a muda pa Kòrsou.
E ròl presis di e komunidat hudiu sefardí den e kuminsamento di papiamentu no ta kompletamente kla, pero nan tabata importante den komersio i merkadeo di e isla. Hopi di e promé kolonistanan di Kòrsou tabata sefardí di Portugal, Spaña òf Brasil, i nan a kontribuí na e ambiente multilingwe kaminda papiamentu a desaroyá. Influensianan di [[Ladino]] probablemente tambe a laga su marka riba e idioma.
Ku tempu, mientras varios grupo étniko i nashonal tabata biba riba e isla, papiamentu a bira e idioma di komunikashon diario entre e diferente komunidatnan.<!--FALTA REFERENSIA-->
=== Promé testimonionan ===
Den literatura kolonial e lenga hopi bia ta wòrdu karakterisá komo un "meskla", "babel", "spaño bastardo", ''jargon'', "papia gueni" (hulandes: ''koeterwaals'' òf ''negergebrabbel''), òf un "lenga bárbaro"; etiketnan ku ta indiká despresio en bes di un komprendementu di e struktura i karakterístikanan di e idioma.<ref name=":6" /> Na 1704, por ehèmpel e saserdote aleman Pader Alexius Schabel a referí na papiamentu den su diario komo ''un español chapurreado'' ("spañó kibra").<ref>Schabel, Alexius, ''Dagboek-Fragment van Pater Michael Alexius Schabel Societatis Jesu Missionaris op het eiland Curaçao'', NANA.</ref><ref name=":5">{{Cite book|achternaam=Grant|voornaam=A. P.|titel=Linguistic studies on Papiamentu|jaar=2008|uitgever=Fundashon pa Planifikashon di Idioma|plaats=Curaçao|pagina's=73-112|hoofdstukurl=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/36572278/A_constructivist_approach_to_the_origins_of_Papiamentu-libre.pdf?1423496617=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DA_constructivist_approach_to_the_origin.pdf&Expires=1752422161&Signature=K56Tl01rRVWiDPr3771oD4sb6Xc9NkYkPwZWSIUA2lonYYElvqdHLZ36WyoWqX5D-1v8pGtB1UaaZ8sVKJgCW1SCNNv74YcuAFcOScOTdTNCa-C7Iz0nwYqnz-Q92w9KhEzZgksUnMHxvIZ3MEcCLG8LP-XmpaIyaZO70LQ-J4PJNVKSXkvchAcRW8vlfCVLeU0XPtuYZSsTle~KmAmfVz6wvuEv8Z3iwLh37Fs7M~i2JzOpOHlec~6q848nkBX17aYKlU19D6ohF8mvBMcNjHwd11f8GlWq2zUd-ex0fm~tPUOBnpsbcYOnV1gMGt2GDwVH6t2WsrwUGvrlRIEzIg__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA|hoofdstuk=A constructivist approach to the early history of Papiamentu. Linguistic studies on Papiament}}</ref>
Na aña 1732, Pader Agustín Caicedo a opservá ku, banda di spañó, portugues i hulandes, e hendenan di Kòrsou tambe tabata papia ''el idioma del país'' ("e idioma di e pais").<ref>{{Citeer boek|auteur=Hartog, Johan|jaar=1968|titel=Curaçao, from colonial dependence to autonomy|plaats=Aruba|uitgever=De Wit|pagina=157|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-CURACAO-EN/mode/1up}}</ref> Un deklarashon hurídiko for di 1737 ta referí na e uso di e ''creolse taal'' ("idioma krioyo") dor di afrokurasoleñonan.<ref>{{Citeer boek|titel=Creolization and contraband: Curaçao in the early modern Atlantic world|auteur=Rupert, L. M.|jaar=2012|uitgever=University of Georgia Press.|hoofdstuk=Language and Creolization|pagina's=212-243}}</ref><ref name=":4">{{Citeer journal |achternaam=Jacobs |voornaam=Bart |titel=The discovery, nature and implications of a Papiamentu text fragment from 1783 |url=https://hdl.handle.net/1887/43140 |journal=Journal of Pidgin and Creole Languages |volume=30 |issue=1 |pagina's=44-62 |bezochtdatum=2025-06-27 |taal=nl |medeauteurs=Marijke J. van der Wal |jaar=2015}}</ref>
E promé referensia eksplísito na e nomber di ''papiamentu'' (òf un variante ortográfiko) ta aparasé den un dokumento hurídiko di 1747. E dokumento aki ta deskribí un oudiensia di korte ku a tuma a lugá na Newport, [[Rhode Island]] na fin di e Guera di Suseshon austriako (1739–1748). E oudiensia tabata konserní ku e konfiskashon di e barku hulandes ''De Jonge Johannes'' dor di un sekuestradó britániko. E tempu ei, e britániko i hulandesnan no tabata den guera, pero sekuestradó a eroneamente kere ku tabata trata di un barku spañó. E malkomprendementu aki a surgi, en parti, pasobra a skucha e tripulantenan di e barku papia un lenga ku tabata zona manera spañó. Durante e prosedimentu, un tripulante por a demonstra ku e barku tabata hulandes i ku e idoma abordo no tabata spañó, sino papiamentu.<ref name=":4" /> E siguiente ta e ekstrakto relevante:<ref>{{Citeer journal |achternaam=Kramer |voornaam=J. |titel=Die früheste Erwähnung und das früheste Wörterbuch des Papiamento. |journal=Romanistik in Geschichte und Gegenwart |datum=2008 |volume=14 |issue=1 |pagina's=99-114 |taal=de}}</ref>
<blockquote>
Pregunta:<br> ''What Language did the People on board the Sloop Speak.''<br>"Ki Idioma e hendenan abordo di e slup a papia."
Kontesta:<br> ''Dutch, Spanish, and Poppemento, but chiefly Poppemento.''<br>"Hulandes, spañó, i poppemento, pero prinsipalmente poppemento."
Pregunta:<br>''Whether they commonly talk Poppemento in Curaçao.''<br>"Sea ku komunmente nan ta papia poppemento na Kòrsou."
Kontesta:<br>''Yes'' <br>"Si"
</blockquote>
Siguiente referensianan na e uso di ''papiament<u>o</u>'' (1768), komo tambe formanan variante manera ''papimento'' (1802), ''papiments'' (1805), i ''papiamentice'' (1816), ta aparesé den vários rapòrt y kartanan skirbí na Kòrsou.<ref name=":4" /> Aktualmente, e nòmber ofisial skirbí di e idioma ta ''papiamento'' na Aruba i ''papiamentu'' na Kòrsou i Boneiru. Na Boneiru tambe de bes en kuando ta usa e variante no ofisial di ''papiamen'' den boka di pueblo.<ref name=":3">{{Citeer boek|hoofdstukurl=https://www.researchgate.net/publication/334119328_Papiamentu_in_the_first_half_of_the_nineteenth_century|titel=Dissolving Disciplines: Tidal Shifts in the study of the languages, literatures and cultures of the Dutch Caribbean and beyond|uitgever=University of Curaçao/Universidad de Puerto Rico|pagina's=59-71|hoofdstuk=Papiamentu in the first half of the nineteenth century|editie=1|jaar=2018|auteur=Ronald Severing|medeauteurs=Christa Weijer, Nicholas Faracias}}</ref>
[[Frank Martinus Arion]] a deklará ku e promé frase di papiamentu registrá ta data di 1765 i tabata e nòmber di un barku, propiedat di un hudiu, nombrá ''Awa pasaharina''.<ref>{{Cite book|titel=History of the Jews of the Netherlands Antilles 2|auteur=Emmanuel, Isaac Samuel & Emmanuel, Suzanne A|hoofdstuk=Appendix 3: Navigation 1652-1919|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-HISTORY-JEWS-NA-II/page/681/mode/1up|pagina=709|plaats=Cincinnati|uitgever=American Jewish Archives|toegang=registratie|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-HISTORY-JEWS-NA-II/mode/1up}}</ref> Martinus ta deskribí, "Awa pasa hariña"'','' komo un bisá ku ta nifiká "tempu difísil" (esta, tempu ku nos tin mas awa ku hariña). E ta deklará ku e nomencultura di barkunan hudiu den papiamentu tabata komun pa e sefarditanan den siglo diesocho.<ref>Martinus, Frank. (1990). Papiamentu: road to emancipation. In Claude Hagège & István Fodor (Eds.) Language reform: history and future, volume 5 (pp. 127-147). Hamburg: Buske.</ref>
E nòmber di e idioma mes ta bin di ''papear'', un palabra usá den Portugues i Spañó kolonial: e ta kompará ku ''[[Papiá Kristang]],'' basá riba e Portugues krioyo di [[Malasia]] i [[Singapura]], i e krioyo di Kabo Bèrdè ''papiâ'' òf den Karibe ([[Puerto Rico]], [[Republika Dominikano|Repúblika Dominikano]], [[Cuba]]) "papiar"- papia ekstensivamente (pero tambe den e término Portugues kiermen "kome").<!-- FALTA REFERENSIA
-->[[File:Letter from Anna Charje in the name of Jantje Boufet (1783).jpg|thumb|260px|Karta di 1783 ku e promé teksto konosí na Papiamentu]][[File:Bonaire Papiamentu 03.jpg|thumb|260px|Algun orígen di palabranan na Papiamentu]]
===Fechanan importante===
{|class="wikitable" width = "63%"
|-
!width = "18%" |Periodo
!Suseso
|-
|Siglo 16–17 || Promé forma di e idioma krioyo ku lo bira Papiamentu ta surgi riba e [[islanan ABC]], influensiá pa portugues, spaño i idiomanan afrikano i indígena.
|-
|Siglo 18-19 || Papiamentu ta bira e idioma mas papiá riba Aruba, Kòrsou i Boneiru.
|-
|1976 || [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular di Kòrsou]] ta adoptá e ortografia fonétiko di papiamentu (segun ortografia Römer-Maduro-Jonis) i ta wòrdu siguí pa Boneiru.
|-
|1995-1997|| Pais Aruba ta adoptá e [[ortografia di Papiamento|ortografia etimológiko]] di papiamentu (segun ortografia Mansur).
|-
|2001 || Papiamentu a keda introdusí ofisialmente komo di dos idioma di instrukshon den enseñansa básiko na Aruba, Boneiru, i Kòrsou.
|-
|2003 || Papiamento ta wòrdu rekonosé komo idioma ofisial na Aruba.
|-
|2004 || Papiamento a bira materia obligatorio na MAVO, HAVO y VWO na Aruba i for di 2015 e alumno por skog’e komo materia di eksamen.
|-
|2007 ||Papiamentu ta bira idioma ofisial na [[Antias Hulandes]] (Kòrsou i Boneiru).
|-
|2008 || Na Antias Hulandes (Kòrsou i Boneiru) ta rekonosé e [[Ortografia di papiamentu|ortografia fonétiko]] di papiamentu.
|-
|2014 || Papiamento a drenta skol komo idioma di instrukshon na Aruba (lamentablemente e Proyecto Scol Multilingual aki no a continua).
|-
|2024 ||Bou di e "Karta Oropeo pa Idioma Regional i Minoritario", [[Hulanda]] ta rekonosé papiamentu komo idioma ofisial (Boneiru).<ref>[https://www.government.nl/latest/news/2024/01/29/papiamento-on-bonaire-now-officially-recognised-under-the-european-charter-for-regional-and-minority-languages Papiamento on Bonaire now officially recognised under the European Charter for Regional and Minority Languages], Gobiernu di Hulandes (29 di yanüari 2024)</ref>
|-
|2024 || Mayoria di skolnan básiko na Aruba a kuminsa ku alfabetisashon – siña lesa i skirbi – na Papiamento.
|-
|}
== Konteksto sosiolingwístiko ==
Mayoria di papiadó di papiamentu ta bi- of multilingual, pero kambio di kódigo ta masha komun.<ref name=":2" /> Un ehèmpel di esaki ta lo siguiente.<ref>{{Citeer web|url=https://hdl.handle.net/1887/3192060|titel=Code-Switching on Aruba: Testing the Matrix Language Framework within the Verb Phrase|bezochtdatum=2025-06-27|auteur=Samantha Angela|datum=2021|taal=en|via=Leiden University Student Repository}}</ref>
<blockquote>
Ayera Marco tabata ''a hot mess'' riba ''dansvloer''. <br>Ayera Marco tabata un desaster riba pista di baile. (sin kambio di kódigo)
</blockquote>
=== Polítika lingwístiko i regulashon ===
Esfuersonan pa standarisá papiamentu a resultá den dos sistema ortografiko. Un sistema di ortografia fonémiko a keda desaroyá na 1976 dor di un komishon nombrá pa Konseho insular di Kòrsou i ofisialmente adoptá dor di gobièrnu di Antia Hulandes pa uso na Kòrsou i Boneiru na 2008. Den e mesun aña, Aruba a desaroyá un sistema di ortografia [[Etimologia|etimológiko]] separá, tambe pa medio di un komishon apuntá.<ref name=":1" />
Ku e meta pa promove papiamentu a lanta varios organisashon. Pa fasilitá kolaborashon entre e organisashonnan aki a funda e ''Plataforma Union di Papiamentu'' na 2012. Miembronan di e plataforma ta:
* Fundashon Splika - Hulanda
* [[Fundacion Lanta Papiamento]] - Aruba
* Akademia Papiamentu - Boneiru
* Fundashon Dushi Papiamentu - Boneiru
* [[Instituto Alsa Papiamentu]] - Kòrsou
=== Idioma ofisial i minoritario ===
Na Aruba, papiamento (i [[hulandes]]), a wòrdu rekonosé komo un idioma ofisial riba dia 21 di mei 2003.<ref>[https://www.gobierno.aw/papiamento-22-ana-como-idioma-oficial-nos-identidad-nos-orguyo Papiamento 22 aña como idioma oficial – Nos identidad, nos orguyo], gobièrnu di Aruba (21 di mei 2025)</ref> E ta usá den komunikashon di gobièrnu, borchinan públiko, enseñansa i medionan di komunikashon. Na Kòrsou, papiamentu a risibí status ofisial na 2007. E ta usá den atministrashon públiko, sistema di hustisia, skolnan, medio i kultura. Na Boneiru, ounke hulandes ta e idioma ofisial di Boneiru komo [[Entidat públiko karibense|munisipio spesial di Hulanda]], papiamentu ta hopi papiá i usá den komunidat i gobièrnu. E no tin un status ofisial eksplísito na nivel nashonal, pero ta un idioma rekonosé i praktiká den bida públiko. Papiamentu ta wòrdu tratá komo un idioma ko-ofisial den práktika. Na mart 2008, a pasa e lei ku ta rekonose hulandes, ingles i papiamentu komo idiomanan ofisial di e sinku islanan di [[Antias Hulandes|Antia Hulandes]]: Kòrsou, Boneiru, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.<ref name=":6">{{citeer boek|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUB-9789990469417/mode/1up|titel=Valorization of Papiamento in Aruban Society and Education, in Historical, Contemporary and Future Perspectives|jaar=2018|auteur=Pereira, Joyce|plaats=Willemstad, Curaçao|uitgever=University of Curacao|pagina's=7-9}}</ref>
Den e parti [[Oropa|oropeo]] di Hulanda papiamentu ta rekonosé bou di Karta Oropeo pa Idiomanan Regional i Minoritario for di 2024. Esaki ta duna e idioma protekshon i stimulashon, spesífikamente den [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://www.coe.int/en/web/european-charter-regional-or-minority-languages/-/netherlands-ecrml-protection-extended-to-the-papiamento/u-language-in-the-european-part-of-the-kingdom Netherlands: ECRML protection extended to the Papiamento/u language in the European part of the Kingdom], coe.int (2 di yüli 2024)</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://curacao.nu/nederland-wil-het-papiaments-op-bonaire-erkennen-als-minderheidstaal-in-europa/|titel=Nederland wil het Papiaments op Bonaire erkennen als minderheidstaal in Europa|bezochtdatum=2022-04-13|datum=2022-04-12|werk=Curaçao Nu}}</ref>
== Variante i dialekto ==
Ounke hopi bes papiadónan ta afirmá ku tin diferensianan signifikante entre e variantenan papiá na Aruba i Kòrsou, estudionan lingwístiko a haña solamente variashon menor. Pretenshonnan similar ta wòrdu hasí dor di papiadónan urbano na Kòrsou pa loke ta trata formanan di papia den kampo. Sinembargo, no tin evidensia ku e diferensianan aki ta stroba komprendementu mutuo.<ref name=":0" />
Un punto notabel divergente ta den e konvenshonnan ortográfiko. Aruba ta usa un sistema di [[Ortografia di Papiamento|ortografia etimológiko]], miéntras ku Kòrsou i Boneiru a adoptá un [[Ortografia di papiamentu|sistema fonémiko]] desaroyá pa lingwista [[Raul Römer]]. E distinshon aki ta resultá den diferensianan visual konsiderabel entre tekstonan skirbí di e islanan, loke por duna e impreshon inkomprensibel apesar ku e idioma papiá ta mutuamente komprendibel.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Citeer boek|titel=América negra : panorámica actual de los estudios lingüísticos sobre variedades hispanas, portuguesas y criollas|ISBN=3-89354-371-6|hoofdstuk=El papiamentu de Curazao|jaar=1997|achternaam=Maurer|voornaam=Philippe|hoofdstukurl=https://www.torrossa.com/en/resources/an/2569113|pagina's=140-218}}</ref> E variashonnan ta konserní prinsipalmente e [[fonétika]] i vokabulario, i den un grado ménos e sintáksis.<ref name=":2" />
[[Zjudeo-papiamentu]] ta e ''sosiolekt'' distinto papiá pa e hudiunan sefardí na Kòrsou, i ta diferensiá prinsipalmente den su vokabulario.<ref>{{Citeer boek|auteur=May Henriquez|auteurlink=May Henriquez|titel=Ta asina? o ta asana?: abla, uzu i kustumber sefardí|jaar=1988}}</ref>
== Ortografia ==
Den e promé mitar di siglo diesnuebe, e promé tekstonan imprimí na papiamentu, a wòrdu skirbí mayoria be pa pastornan hulandes ku a usa un ortografia fundamentalmente hulandes, manera ta evidente den e sigiuente ehèmpel:<ref name=":2" />
<blockquote>
''Meditasjon arieba soefrimeentoe di noos Senjoor Hesu Kristoe.''<br>
("Meditashon riba sufrimentu di nos Señor Hesukristu.")
</blockquote>Na 1984 a establesé e Komishon di Standarisashon di Papiamentu, ku ya pa 1995 a standarisá rònt di 6.500 palabra.<ref name=":2" /> Desde 2009, ta konta mas o ménos 18.000 palabra ku un ortografia ofisial na Kòrsou.<ref name=":1" /> E kalkulashon aki ta basá riba e último edishon kompletu di ''Buki di Oro'' for di 2009.<ref>{{Citeer boek|url=https://archive.org/details/buki-di-oro/mode/1up|titel=Ortografia i Lista di Palabra Papiamentu. Buki di Oro.|jaar=2009|uitgever=Fundashon pa Planifikashon di Idioma.}}</ref>
Tin algun variashon entre e papiamentu di [[Islanan ABC]]. Un distinshon fonológiko komun ta wòrdu hañá den e [[Vocal|vokal]] final. Papiament<u>o</u> ta usa ''-o'', miéntras ku papiamentu hopi bes ta usa ''-u'', manera den ''cinc<u>o</u>'' i ''sink<u>u</u>''.<ref name=":1" /> E sistema etimológiko ta presentá retonan pa siñadónan, manera e konosementu nesesario di etimologia spañó pa distinguí si /s/ tin ku wòrdu skirbí ku lèter <nowiki><s> òf <c>, por ehèmpel </nowiki>''sin'' i ''cinco'', miéntras ku e sistema fonémiko ta usa e lèter ''<nowiki><s></nowiki>'' den ambos kaso, ''sin'' i ''sinku''.<ref name=":1" />
Den ortografia di Kòrsou i Boneiru ta usa aksènt segun sierto reglanan. Den ortografia rubiano, no ta usa aksènt.<ref name=":6" />
Parti distintivo di e sistema fonétiko:<ref>''Ortografia di papiamentu, di dos edishon.'' Korsou: Sekshon Informativo di Schooladviesdienst, 1983</ref>
* E zonido /k/ semper ta indiká pa e lèter '''k'''. (Na Aruba /k/ por habitá '''c''' òf '''k''' .)
* Aksènt agudo ta indiká [[silaba|sílaba]] ku tin strès impronostikabel.
* E sistema di Kòrsou tin e lèternan '''è''', '''ò''', '''ù''', '''ü'''.
* E sistema di Kòrsou no tin '''x'''.
Papiamentu tin e siguiente nuebe [[vocal|vokal]].<ref>Philippe Maurer. Die Verschriftung des Papiamentu, den ''Zum Stand der Kodifizierung romanischer Kleinsprachen.'' Gunter Narr Verlag, 1990</ref> E sistema di Kòrsou tin un signo ortográfiko pa kada vokal. E sistema di Aruba ku seis signo tin mas ambigwedat.
{| class="wikitable"
! rowspan="2"|[[Alfabèt Fonétiko Internashonal|A.F.I.]]
! colspan="2"|Ortografia
|-
!Boneiru/Kòrsou || Aruba
|-
| a || a den '''kana''' || a den '''cana'''
|-
| e || e den '''sker, nechi''' || e den '''sker''' (= ingles ''to rip'')
|-
| ɛ || è den '''skèr, nèchi''' || e den '''sker''' (= ingles ''scissors'')
|-
| i || i den '''chikí''' || i den '''chikitin'''
|-
| o || o den '''bonchi, doló''' || o den '''dolor'''
|-
| ɔ || ò den '''bònchi, dòler''' || o den '''dollar'''
|-
| u || u den '''kunuku''' || u den '''cunucu'''
|-
| ø || ù den '''brùg''' || u den '''brug'''
|-
| y || ü den '''hür''' || uu den '''huur'''
|}
== Vokabulario ==
Segun historia, e vokabulario básiko i e karakterístika gramatikal ta similar ku esun di e lenga di [[Kabu Verdi|Kabo Bèrdè]] ku a surgi ku un fundeshi básiko ku ta di Portugues i otro influensia ku a pasa despues ([[siglo 17]] i [[siglo 18|18]] respektivamente).<!--FALTA REFERENSIA-->
Papiamentu su pronunsiashon i melodia ta varia di isla pa isla, tin bes hasta bario pa bario i tin papiamentu di ántes i papiamentu modèrno. E vokabulario en general ta igual na tur tres isla pero tin variashon entre palabranan usá na kada isla.<!-- FALTA REFERENSIA
-->
== Gramátika ==
{{wak articulo|Articulo principal: [[Gramatica di Papiamento|Gramatika di papiamentu]] }}
E gramátika di papiamentu, partikularmente su sistema verbal i sierto strukturanan sintáktiko, ta eksponé karakterístikanan típiko di idiomanan wèst afrikano.<ref name=":6" />
# ''Órden di palabra''. Meskos ku idiomanan wèst afrikano, papiamentu generalmente ta sigui un struktura di suheto-predikado. E idioma ta wòrdu klasifiká komo un idioma S-(ous)-V-O (Suheto-[verbo ousiliar]-Verbo-Obheto).
::{|class="wikitable"
! papiamentu !! hulandes !! ingles !! struktura
|-
|Mi ta lesa ||Ik lees ||I read||S-ous-V / S-V
|-
| Mi ta lesa?||Lees ik?||Do I read?||S-ous-V / V-S / ous-S-V
|-
| Awe mi ta lesa||Vandaag lees ik||Today I read||atv-S-ous-V / atv-V-S / atv-S-V
|}
#<li value="2">''Partíkulanan di tempu i aspekto''. Kontrali na mayoria idioma oropeo, verbonan na papiamentu no ta wòrdu adaptá (konhugá). En bes, partíkulanan ta wòrdu usá pa indiká tempu i aspekto, similar na e sistema den idiomanan wèst afrikano. E partíkulanan ta:
::{|class="wikitable"
! partíkula!!tempu!!aspekto
|-
|''ta''|| presente || imperfekto (kontinuo òf durativo)
|-
|''tabata''|| pasado || imperfekto
|-
|''a''|| pasado|| perfektivo (akshonnan kompletá)
|-
|''lo''|| futuro ||ireal (situashonnan imaginá òf hipotétiko)
|}
::E kombinashonnan manera ''lo ta'', ''lo a'', i ''lo tabata'' ta ekspresá kondishon, deseo, duda, apresio, òf posibilidatnan.
#<li value="3">''Ousensia di género gramatikal''. Meskos ku den mayoria idioma wèst afrikano, papaimentu generalmente no ta hasi un distinshon gramatikal entre maskulino i femenino. Distinshonnan asina ta sosedé solamente den un kantidat limitá di palabra ku ta referí na hende òf bestia:
## Morfológiko, por ehèmpel ''maestr<u>o</u>'' - ''maestr<u>a</u>'' òf ''suegr<u>o</u>'' - ''suegr<u>a</u>''
##Leksikal, por ehèmpel ''sua'' - ''kuñá'', ''yu muhé'' - ''yu hòmber'', ''toro'' - ''baka'', òf ''pushi machu'' - ''pushi hembra''.
#<li value="4">''Plural -nan''. E [[sufiho]] plural ''-nan'' ta wòrdu usá generalmente na papiamentu solamente ora e sustantivo ta wòrdu presedí pa un artíkulo defení òf un pronomber posesivo demonstrativo.
::{|class="wikitable"
!papiamentu!!ingles!!nota
|-
|Mi tin <u>sinku ''buki''</u>||I have <u>five ''books''</u>
|rowspan="2"|sin artíkulo defení/pronomber posesivo demonstrativo
|-
|Mi tin <u>hopi ''buki''</u>||I have <u>many ''books''</u>
|-
|<u>E ''bukinan''</u> ta masha bunita||<u>The ''books''</u> are very nice
|rowspan="2"|artíkulo defení
|-
|<u>E sinku ''bukinan''</u> ta masha bunita||<u>The five ''books''</u> are very nice
|-
|<u>Su ''bukinan''</u> ta masha bunita||<u>His ''books''</u> are very nice||pronomber posesivo demonstrativo
|}
#<li value="5">''Tono leksikal i gramatikal''. Papiamentu, similar na idiomanan wèst afrikano, ta usa tono i strès (aksènt) pa distinguí entre nifikashon di palabra i formanan gramatikal.
::{|class="wikitable"
!colspan="3"|papiamentu
! rowspan="2"|ingles
|-
!Ehèmpel
!promé sílaba!!di dos sílaba
|-
|k<u>a</u>ch'ō||tono abou + sin aksento||tono altu + aksento||dog
|-
|'kāch<u>o</u>||tono altu + aksento||tono abou + sin aksento||horn
|}
== Uso aktual ==
En general e polítika linguístiko den Karibe Hulandes ta stimulá bilingüismo of trilingüismo, ku hulandés, inglés i papiamentu komo idioma di uso diario.
Den senso di 2000 i 2001, un logra konta un total di 106.054 hende na Kòrsou, 59.984 hende na Aruba, i 8059 hende na Boneiru ku a bisa ku papiamentu ta nan idioma di papiá na kas. Kasi tur hende ku ta biba na e [[islanan ABC]] y ku a nase na e [[islanan ABC]] por papia papiamentu. Ademas hopi imigrante for di e islanan ABC ta bai biba na [[Hulanda]]; ku nan no sa papia papiamentu na kas.
Aki un bista di e kantidat di papiadónan di Papiamentu na e islanan ABC. Komo ku e sifranan di senso no a sali riba mesun dia, a pone e fecha di e delaster senso na kada isla.
<!-- DATA NO TA RESIEN/AKTUAL -->
{| class="wikitable"
|+''Lenganan papiá na islanan ABC (den %)''
|-
!rowspan="2"|Idioma
!Aruba!! Boneiru!!Kòrsou
|-
!2000!!2013!!2011
|-
|Papiamentu
|69.4
|63.8
|78.6
|-
|Hulandes
|6.1
|15.4
|9.4
|-
|Spañó
|13.2
|15.2
|6.0
|-
|Ingles
|8.1
|4.5
|3.5
|-
|Otro
|3.2
|1.2
|2.5
|-
|
|100%
|100%
|100%
|}
Ta papia Papiamentu ademas na e islanan ku anteriormente tabata forma parti di Antia hulandes esta: [[Saba]], [[Sint Maarten]] i [[Sint Eustatius|Sint-Eustatius]]. Nativo di islanan ABC ku ta biba den eksterior i tin ora nan desendientenan primeramente na [[Hulanda]], tambe ta papia Papiamentu. Tin tambe papiadónan di Papiamentu na [[Venezuela]], [[Suriname|Sürnam]], [[Republika Dominikano|Sto. Domingo]], [[Cuba]], [[Estadonan Uni di Merka|Merka]] i otro paisnan kaminda yiunan di tera a bai residí.
== Medio i edukashon ==
Papiamentu ta wòrdu usá den medionan imprimí, transmishon di television i radio, diskuro polítiko, i komunikashon diario. E promé kòrant na Papiamentu publiká na aña [[1871]] tabatin komo título "Civilisado". "Civilizador" ta un palabra Spañó i Portugues, pero e por a wòrdu komprondé ya ku ta un kustumber ku den papiamentu e "r" na final di e palabra tradusí ta kai afó.
Tambe e ta forma parti di e kuríkulo den enseñansa básiko i sekundario.<ref name=":1" />
=== Literatura ===
[[File:Niewindt.jpg|197px|thumb|E promé buki imprimí na papiamentu, ''Catecismo Corticu'' pa Martinus Niemandt for di 1837. (Ningun kopia a keda rekuperá di e edishon for di 1824)<ref name=":3" />]]
E literatura na papiamentu/o ta [[literatura]] oral i skirbí den papiamentu. E ta okupá su mes ku [[poesia]], prosa i otro tekstonan. E buki mas bieu na Papiamentu ku a keda konservá ta ''[[Catecismo Corticu]]'', imprimí na 1824. Traduktor ta [[Martinus Niewindt]].<ref>[https://www.academia.edu/39722002/PAPIAMENTU_IN_THE_FIRST_HALF_OF_THE_NINETEENTH_CENTURY Severing, Ronald & Weijer, Christa & Faraclas, Nicholas (2018) Papiamentu in the first half of the nineteenth century]</ref> E promé buki di poesia original na papiamentu tabata ''Patria'' (1944) òf [[Pierre Lauffer]], kende tambe a editá e buki importante, ''Di nos: antologia di nos literatura'' (1971).
== Wak tambe ==
* [[Lista di papiamentista]]
* [[Premio Cadushi di Cristal|Kadushi di Kristal]]
== Link eksterno ==
* [https://web.archive.org/web/20131003032509/http://www.fpi.cw/ Fundashon pa Planifikashon di Idioma]
* [https://web.archive.org/web/20100501013742/http://www.papiamento.aw/ Site di Ministerio di Enseñansa Aruba]
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Papiamento| ]]
p9jn52u6hz1sxv9x3612nd5s74r6jif
Salsa antiano
0
2447
193923
162780
2026-06-15T20:39:31Z
Caribiana
8320
wikilink
193923
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Salsa antiano''' ta un estilo di músika i ritmo bailable ku a desaroyá na [[Kòrsou]] durante e di dos mita di [[siglo 20]]. E ta un fushon krioyo di [[salsa]], [[merengue]], [[tumba]] i otro ritmonan karibeño, i ta reflehá influensianan musikal for di [[Latinoamérika]], Karibe hispano, i e tradishon lokal di e islanan di [[Antias Hulandes]].<ref name="Werkgroep">[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/tumba-y-salsa-antiyano/ Tumba y salsa antiyano], Werkgroep Caraïbische Letteren</ref> Kreadó di salsa antiano ta e músiko i kantante di Kòrsou, [[Macario Prudencia|Macario (Macai) Prudencia]] (1934-2015).<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/10819-afscheid-nemen-van-prudencia|titel=Afscheid nemen van Prudencia|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2015-03-31|bezochtdatum=2025-06-12}}</ref>
== Origen i desaroyo ==
E estilo a surgi den e konteksto di Kòrsou despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], ora ku "músika latina", mas spesífikamente salsa i merengue for di [[Caracas]], [[Puerto Rico]] i [[New York City|New York]], tabata hopi popular den e region. Artistanan lokal a kuminsá eksperimentá ku e ritmonan, letra den [[papiamentu]], i elementonan di tumba tradishonal. Esaki a marka e inisio di loke finalmente a bira konosí komo salsa antiano.
Prudencia no tabata solamente tata di salsa antiano, sino tambe a sirbi komo embahadó internashonal di e estilo, ku bou di su influensia a logra haña rekonosemento asta na [[Hulanda]].<ref name="SecondHandSongs"/> Rònt di aña 1970, Macario Prudencia tabatin su propio grupo músikal yamá ‘Tipiko Prudencia’ ku despues a bira un [[conhunto]] mas grandi bou di e nòmber ‘Continental Combo’. E tabata ko-dirigente tambe di e grupo ''Macario Prudencia i su Salsa Antiyana''.<ref name="SecondHandSongs">
[https://secondhandsongs.com/artist/220153 Macario Prudencia], secondhandsongs.com</ref> Durante e ultimo dèkadanan di siglo binti, otro orkestanan tambe a bira prominente interpretando salsa antiano manera Salsbach ku su orkesta ''Kashé'' i ERA Outentiko ku Boy Thodé.<ref name="Kashe">[https://soundcloud.com/geraldsalsbach/kashe-salsa-antiyano Orkesta Kashé – Salsa Antiyano], Soundcloud</ref>
Salsa antiano ta un ehèmpel kon kultura lokal por tuma inspirashon for di influensia internashonal i kreá un estilo original. El a bira parti di identidat musikal di Kòrsou i di [[diáspora]] kurasoleño na [[Hulanda]]. Na fiesta grandi, parada i selebrashonnan, salsa antiano ta un elemento esensial tantu pa baile komo ekspreshon musikal. E ritmo di salsa antiano a pone e fundeshi pa e desaroyo di otro géneronan bailable den Kòrsou, manera [[ritmo kombiná]], ku a dominá despues di 1990.<ref name="SecondHandSongs"/>
== Karakterístika ==
Salsa antiano ta karakterisá pa su:
* '''instrumentashon''': kombina instrumento di salsa manera konga, bongo, piano, trompèt, baho i kitara.
* '''ritmo''': tempu medio-rápido, ku un toke di tumba i merengue.
* '''letra''': mas tantu kanta den [[papiamentu]], pero tambe tin kantika den [[hulandes]] òf [[spaño]].
* '''temátika''': bida diario, amor, kritika sosial, i orguyo lokal.
{{Appendix}}
[[Category:Músika]]
[[Category:Kòrsou]]
56ako00iysgktgjnohitf2tmod1gqvk
Nanzi
0
2487
193905
150458
2026-06-15T20:01:58Z
Caribiana
8320
wikilink
193905
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Nanzi''' of '''Kompa Nanzi''' ta un araña komo figura mítiko konosí na e [[islanan ABC]]. E kuentanan [[Folklor|folklóriko]] di Nanzi ta bini di [[Afrika]], spesífikamente di [[Ghana]], i ta konosí den un òf otro forma den henter region di [[Laman Karibe|Karibe]], inkluso paisnan manera [[Sürnam]] i [[Guyana]] i tambe na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Canada]]. E nòmber Kompa Nanzi òf Compa Nanzi ta aparesé solamente na [[islanan ABC]] i den [[diáspora]] di e islanan akí (entre otro na Hulanda).[[File:Orman Olga.jpg|thumb|left|[[Olga Orman]], eskritor [[aruba]]no di kuentanan di Kompa Nanzi.]] Algun otro figura den kuentanan di Nanzi ta [[Shi Maria]], [[Shon Arei]], Pega Saya, Kompa Sese, Cha Tiger. Nòmber di e figura akí pafó di islanan ABC ta mas konosí komo Ananse òf Anancy. Compé Anansi ta un di e nòmbernan na otro pais ku ta mas serka di Kompa Nanzi. A top'é na Merka<ref>Abrahams, R. D. (2011). African American folktales: Stories from black traditions in the New World. New York: Knopf Doubleday Publishing Group.</ref>.
Tradishonalmente tabata konta kuenta di Kompa Nanzi na kulminashon di ocho dia (e ritual di resamentu pa despedida i pas di alma pa un defuntu). Ku tempu a bin dokumentá kuenta den buki, presentá nan komo obra di teatro, konta den foro públiko, hasi eksposishon di arte plástiko, graba kantika pa mucha i otro pa adulto, i tambe a hasi análisis sientífiko di Kompa Nanzi i su kuentanan. Kompa Nanzi awendia ta riba diferente wèpsait, [[Youtube]], Twitter, [[Facebook]]. E kuentanan akí i otro tipo di obra ta un kolekshon chikí, kompará ku kuentanan ku tin di e araña den vershonnan pafó di islanan ABC i nan diáspora.
== Otro nòmber pa Nanzi ==
[[File:Cover of Annancy Stories by Pamela Colman Smith.jpg|thumb|Kobertura di e buki ''Annancy Stories'' di Pamela Colman Smith]]
* Annancy or Anancy ([[Jamaica]], [[Grenada]], [[Costa Rica]], [[Colombia]], [[Nicaragua]])
* Anancyi
* Ananansa
* Ananse
* Anansi Drew ([[Bahamas]])
* Aunt Nancy ([[South Carolina]])
* Hanans
* Pablo Barnansi
* Compé Anansi
* Kweku Anansi ([[Idioma akano|Akan]])
* Nansi
* Anansiil
* B'anansi ([[Sranantongo]])
* Ayiyi
* Kacou Ananzè
== Outor ==
Den Karibe Hulandes ta enkontra Kompa Nanzi komo tema den poesia, buki i partikularmente buki di mucha. Algun outor konosí ta:
* [[File:Flag of Aruba.svg|20px|border]] [[Olga Orman]] (1943-2021)
* [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Nilda Pinto]] (1918-1954)
{{Appendix}}
[[Category:Literatura]]
[[Category:Folklor]]
2e5r0mh8fadqnrlimgwgcnrtyu6x6m4
Sürnam
0
2855
193921
187113
2026-06-15T20:37:12Z
Caribiana
8320
wikilink
193921
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infopais
|variante= c
|nomber_nativo = ''Republiek Suriname''
|himno_nashonal = ''God zij met ons Suriname''<br>"Dios sea ku nos Sürnam"
|stat_mas_grandi = [[Paramaribo]]
|idiomanan_ofisial = [[hulandes]]
|forma_di_gobernashon = [[Demokrasia]] presidensial
|titulo_kabesante1 = [[Presidente]]
|nomber_kabesante1 = [[Jennifer Geerlings-Simons]]
|tipo_di_soberania = [[Independensia]] di [[Hulanda]]
|fecha_fundashon1 = [[25 di novèmber]] [[1975]]
|evento_fundashon1 =for di [[Reino Hulandes]]
|persentahe_awa = 1.1
|densidat_pop = 2.9
|moneda = Dollar surnameño
|kodigo_moneda = SRD
|utc_offset = -3
}}
'''Sürnam''', ofisialmente '''Repúblika di Sürnam''' ([[hulandes]]: ''Republiek Suriname''), ta un pais situá na parti nort di [[Sur Amérika]]. E ta situá entre [[Guyana Franses]] parti ost i [[Guyana]] parti west. Na parti sùit e ta grens na [[Brasil]]. E frontera mas sùit di Sürnam ta bou di disputa ku Guyana Franses i Guyana kantu di e riunan Marowijne i Corantijn.
Sürnam tin un superfisie di 163,000 km² i ta e pais soberano mas chikitu den [[Sur Amérika]] basá riba tamaño di su teritorio. Tambe e pais ta e úniko pais na mundu ku no ta parti di [[Reino Hulandes]], kaminda [[hulandes]] ta un [[idioma ofisial]]. E kombinashon di kolonisashon, imigrashon i [[sklabitut]] a hasi Sürnam un di e paisnan mas multikultural na mundu ku un diversidat étniko, kultural i religioso masha grandi. Sürnam tin un [[poblashon]] di 470.000 persona, mayoria di nan ta biba na e kosta norte di e pais.
== Nòmber ==
E nòmber Sürnam ta bini for di e grupo [[Taino]] ku yama "Surinen" ku tabata habitá e área promé ku yegada di e [[Oropa|Oropeonan]]. Originalmente e tabata wòrdu skirbí Suriname dor di e promé habitantenan [[Inglatera|ingles]] ku a funda e promé kolonia na Marshalls Creek, kantu di e riu Surinam i tabata wòrdu yamá ''Nederlands Guyana'' of ''Guyana Hulandes''. Un ehemplo notable ta Sürnam su aeroliñea "Surinam Airways".
== Geografia ==
[[File:Suriname location map.svg|thumb|left|Mapa di Suriname ku areanan disputá inlui]]
Sürnam ta e pais independiente mas chikitu na [[Sur Amérika]]. Situá riba e plachi di Guyana e pais por wòrdu dividí den dos área geográfiko distinto. Parti nort ku ta tera plat i e parti sùit ku ta hopi montañoso i kubri kasi henteramente ku [[selva tropikal]] ku ta kubri 80% di Sürnam su área total. E parti nort ta kultiva i einan mayoria di e poblashon ta biba.
Sürnam tin dos kadena di montaña, esta e serunan Bakhuys i e serunan Van Asch Van Wijck. E punto mas altu di e pais ta [[Julianatop]] ku 1.286 meter riba nivel di laman. Otro serunan ta Tafelberg ku 1.026 meter, Mount Kasikasima ku 718 meter, Goliathberg ku 358 meter i Voltzberg ku 240 meter.
=== Distrito i Resort ===
[[File:Suriname District Numbers Neutral.png|thumb|250px|Mapa di e distriktonan di surnam na lista alphabetiko]]
[[File:52-WONOTOBO.JPG|thumb|left|Un riu na Surnam]]
{|
|-
| Suriname ta dividi den dies [[distrikto]]s:
<div style="-moz-column-count:2; column-count:2;">
# Brokopondo
# Commewijne
# Coronie
# Marowijne
# [[Nickerie]]
# Para
# [[Paramaribo]]
# Saramacca
# Sipaliwini
# Wanica
</div>
|}
=== Klima ===
Sürnam ta keda 2 pa sinku grado nort di e ekueter, e tin un klima tropikal masha kayente i su temperatura no ta varia hopi durante aña. E aña tin dos temporada di awaseru, un di aprel te ku ougustus i e otro di november te ku febrüari. Tambe e tin dos temporada di sekura di ougustus te ku november i di febrüari te ku aprel.
=== Reserva natural ===
Parti pariba di e riu Coppename tin e ''Central Suriname Nature Reserve''; e ta un sitio di herensia di [[UNESCO]] pavia di su selvanan tropikal ku no ta kontene aktividat humano. Tambe tin hopi parke nashonal: Galibi National Reserve, Coppename Manding National Park i Wia Wia NR na Surnam su kosta, Brownsberg NR, Raleighvallen/Voltzeberg NR, Tafelberg NR i Eilerts de Haan NP na parti meimei di e pais i Sipaliwani NR na e grens ku Brazil. Na tur 12.6% di e pais ta area preservá.[[File:Brugboot3.jpg|thumb|upright|230px|[[Jules Wijdenbosch Brug]]]]
=== Edifisio ===
E [[Jules Wijdenbosch]] brug ta un brug ku ta krusa e riu Suriname entre Paramaribo i Meerzorg den e distrikto di Commewijne. E brug a wordu trahá durante e presidensia di Jules Albert Wijdenbosch (1996–2000) i a keda kompletá na aña 2000. [[File:Sint-Petrus-en-Pauluskathedraal.jpg|thumb|left|upright|E Cathedral di St. Peter and Paul na Paramaribo]]
E brug ta 52 meter haltu i 1.504 meter largu . E ta konekta Paramaribo ku Commewijne, un konekshon ku antes por a wòrdu hasi solamente ku ferri. E brug a wòrdu konstruí pa kuminsa desaroya e parti wèst di Paramaribo, e ta konsisti di 2 banda, e no ta aksesibel pa pieton.
E Katedral di St. Peter i Pauls ta 114 aña bieu. Promé ku e la bira un katedral e tabata un teater ku ta pertenesé na de La Parra. E teater a wordu konstruí na aña 1809 pero a kima na aña 1820. E rekonstrukshon di Katedral St. Peter & Pauls a kuminsa na 13 di yanuari 1883.
Sürnam ta un di e úniko paisnan na mundu ku tin un snoa situá net banda di un [[moské]] (un otro lugá ta na [[Sofia]], [[Bulgaria]]. E dos edifisio nan aki ta situá den sentro di siudat di [[Paramaribo]] anto tin biaha sa tin ku parti nan lugá di parker, kemen nan ta ko-eksisti ku otro.
== Historia ==
Kuminsamentu di [[siglo 16]] e área a wòrdu deskubri dor di [[Fransia|Fransesnan]], [[Spaña|Spañonan]] i [[Inglaterra|Inglesnan]], Un siglo despues a kuminsa ku plantashi a wòrdu traha dor di inglesnan i hulandesnan kantu di e varios riunan i tera fertil na e plano di Guyana. E prome dokumento di un kolonia na Guyana tabata un kantu di e riu Surnam ku tabata yama Marshall's Creek. E area tabata nombra na un ingles. Disputo a krese entre e inglesnan i e Hulandesnan. Na 1667 e Hulandesnan a desidi pa keda ku e kolonia di plantashon ku nan a konkista for di Inglatera, resultando den e Tratado di Breda. E inglesnan a keda ku en kolonia chikitu di Nieuw Amsterdam, un kolonia chikitu na Merka Nort, ku despues a bira e siudat di [[New York City|New York]].
E hulandesnan tabata depende hopi di esklabonan [[Afrika|afrikano]] pa kultiva e matanan di koffi, cacao, pal'i suku i katuna kantu di e riunan. E tratamentu di e esklabonan di nan baasnan tabata hopi malu, i hopi esklabo a fuga for di e plantashinan. Ku yudansa di e nativonan bibando den e selvanan, e eks esklavonan a establisa un kultura uniko ku te awendia ta hopi praktika. Konosi na Hulandes komo "bosnegers" i na Ingles komo Maroons nan e establisa nan mesun tribunan kual un par di nan ta, e Saramaka, e Paramaka, e Ndyuka of Aukan, e Kwinti, e Aluku of Boni, i e Matawinan.
E Bosnegersnan tabata hopi biaha ataka e plantashinan pa haña miembro nobo, haña muhé, arma, kuminda i otro arikulonan. E attakenan aki tabata hopi biaha moral pa e doñonan di e plantashonnan i nan famia. E atakenan a kuasa hopi kampaña pa eksterminá e gruponan aki pero niun no a luk. E oropeonan a firma sierto tratamentu di pas den [[siglo 19]] kua dunanan sierto libertat ofisial.
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Suriname immigranten afkomstig uit Nederlands-Indië de vrouw rechts draagt een peniti tak broche TMnr 60008927.jpg|thumb|Hendenan Javanes tuma entre 1880-1900]]
[[Esklabitut]] a wordu abolisá na Sürnam na aña 1863 pero e esklabonan no tabata kompletamente liber te ku 1873, ora nan a kaba un periodo di transition mandatario di 10 aña kaminda nan mester a traha pa salario minimo i sin tortura sanshoná. Ora nan a bira liber di berdat, e esklavonan a abandoná e plantashinan kompletamente kaminda nan a sufri hopi aña di trabou duru i tortura na fabor di e suidat [[Paramaribo]]. Komo un kolonia di plantashon Suriname tabata hopi dependiente di labor manual i nan mester a haña un otro manera pa bini na esaki. E Hulandesnan a bini ku labornan di kontrakto di [[Nederlands Oost Indië]] (awendia konosi komo [[Indonesia]] ) anto tambe for di [[India]] (dor di un kontrakto ku e Inglesnan). Huntu ku esei durante e fin di [[siglo 19]] i e komienso di [[siglo 20]], grupo chiki di hende homber mayoria bes di [[China]] i [[Medio Oriente]] a bini pa traha. Maske Suriname su poblashon ta basta chiki e ta keda, dor di su historia, un di e lugánan di mas diversiká na mundu.
[[File:Maroon village, Suriname River, 1955.jpg|thumb|left|Bario di Bosnegers, [[Suriname River]], 1955]]
Na 1954, e Hulandesnan a pone Suriname bou di un sistema di outogobernashon limitá, ku Hulanda teniendo te ahinda kontrol riba defensa i agensianan internashonal. Na 1973 e gobernashon lokal, dirigi pa e NPK (Un partido [[Kriyoyo]] ) a kuminsa negosashon ku gobièrnu hulandes pa independensia real ku a keda duná dia [[25 di novèmber]] [[1975]]. E pakete di parishon tabata hopi supstansial, un parti grandi di Suriname su ekonomia e prome 10 añanan a wòrdu yudá dor di Hulanda su pakete di stimulus i e gobernashon hulandes.
E promé presidente di e pais tabata [[Johan Ferrier]], e gobernador di antes [[Henck Arron]] (e tempu ei e lider di [[Partido National di Suriname|Suriname su partido Nashonal) a sirbi komo [[promé minister]]. Kasi un tersera parti di e [[poblashon]] a muda bai Hulanda den e añanan siguiendo independisashon, komo hopi tabatin miedu ku e pais lo bai malu sin mandamentu hulandes. Sürnam su [[diáspora]] ta inkluí kasi 250.000 surinameño bibá na Hulanda awendia, inkluyendo un par di miembro di Hulanda su tim di futbol nashonal.
Na 25 di febrüari 1980, un golpi militar a kaba ku e gobernashon [[Demokrasia|demokrátiko]] i a deklará Suriname un repúblika [[Socialismo|sosialista]], ku a kuminsa un tempu duru pa e ekonomia di e pais. Na 8 di desèmber 1982, e militarnan bou di lider [[Desi Bouterse]], a kapturá suidadanonan prominente akusá di a traha plan kontra e gobernashon. Nan, segun sierto hendenan, a wòrdu torturá i ehekutá durante anochi. Hulanda a kita tur yudansa ekonomiko durante e tempu ei i Desi Bouterse ta wordu hiba na korte pa su matamentunan.
Elekshon a wordu tene na 1987 i Sürnam a adopta un konstitushon nobo, ku a duna e diktator permiet pa keda na poder komo lider di e ehérsito sürnameño. Disatisfecho ku e gobernashon, Bouterse a remove nan via telefon na 1990. E evento aki a keda konosi komo e "koup di telefon". Bouterse su poder a sigui baha despues di e elekshon di 1991 i un guera sivil a kuminsa entre e ehérsito di Suriname i e Bosnegersnan, lider loyal Ronnie Brunswijk, a sigui baha su poder durante e añanan 1990.
Sürnam su [[demokrasia]] a haña forsa atrobe despues di e añanan turbulente di 90, antu su ekonomia a bira mas deversifika anto mas tiki depende di sosten di Hulanda. Grafmentu di [[Bauxite]] ta sigui di ta un bron importante pa fondo. Pero e diskubrimientu i explotashon de krudo anto oro a pone ku suriname tin mas chens pa suntiblidat a bira mas grandi. Agrikultura, especialmente di aros i banana, a keda un komponente fuerte di su ekonomia, anto ekoturisma ta provadi nobo opportunidat. Mas ku 80% di suriname ta konsisti di selva tropikal anto ku e establisimentu di e Centra Suriname Nature Reserve na 1998, suriname a kuminsa ku e protekshon di su selvanan tropikal. E The Central Suriname Nature Reserve a bira un World Heratige Site di UNESCO na aña 2000.
== Ekonomia ==
[[File:Financien.JPG|thumb|Ministeria di Finansia]]
E ekonomia di Sürnam ta domina pa e industria di [[bouksit]], ku ta akonta pa 15% di Sürnam su GDP i 70% di su ganashi di exportashon. Otro exportashonnan ta inklui [[aros]], [[bakoba]] i [[shrimp]]. Sürnam a kuminsa resientemente ku exportashon di [[Petroleum|zeta]]. Ongeveer un kwar di su poplashon ta ta traha den sektor [[Agrikultura|agrikultural]]. E ekonomia di suriname ta hopi dependiente di komersio, su parnernan mayor ta [[Hulanda]], [[Estadonan Uni di Merka|Merka]], [[Canada]] i paisnan den [[Karibe]].
Despues di a asumi poder na kabamentu di 1996 e gobernashon di [[Jules Wijdenbosh|Wijdenbosh]] a kaba ku e sistema struktural bisando ku e no tabata bal pa e hendenan mas pober di e pais. Sen di [[Belasting]] a kai ora belastingnan bieu a kaduka i e gobièrnu no a logra di bini ku nobo alternativo. Pa kabamentu di 1997 e risibishon di sen nobo a wordu para dor di e gobernashon pasobra relashon ku Hulanda tabata deteriorando. Kresementu ekonomiko a baha na 1998, ku e bahamentu de e sektornan di [[mina]], [[konstrukshon]], i [[utilidatnan]]. Gastamentu di sen dor di e gobernashon, un sistema malu di rekohe belasting, anto un systema di rekurso sivil malu a reduci yudansa internashonal na 1999 anto a kontribui na e debe fiscal, estima na 11% di Sürnam su GDP. E gobièrnu e buska di resolve e problema aki ku ekspanshon monetario, ku a kousa hopi [[inflashon]].
* GDP (2006 est.): U.S. $2.11 biyon.
* Kresementu anual GDP (2006 est.): 5.8%.
* Pa kapita GDP (2006 est.): U.S. $4,000.
* Inflashion (2006): 5.6%.
* Rekurso natural: Bauxite, oro, zeta, ore di heru, otro mineral; mondi; pontential hidroelektriko; piska i shrimp.
* Agrikultura: Produkto—aros, bakoba, palu, i lamunchi
* Industria: Types—alumina, zeta, oro, piska, shrimp, palu.
* Komersio(2005):
** Exportashon—E.U. $929.1 miyon: alumina, oro, zeta crudo, palu i produkto di palu, aros, bakoba, piska, i shrimp. Kamindanan Mayor—Noruega (23.9%), E.U. (16.8%), Canada (16.4%), Fransia (8.1%), Islandia (2.9%).
** Importashon--$1.1 biyon: equipo kapital, petroleo, produkto di heru i staal , produkto agrikultual, produkto konsumido. Suplimentenan Mayor—E.U. (24.4%), Hulanda(14.5%), Trinidad i Tobago (10.5%), China (5.4%), Japon (4.3%), Brazil (3.6%).
== Mira tambe ==
* [[Sranantongo]]
* [[Srefidensi Dey]]
{{Sur Amérika}}
[[Category:Suriname| ]]
3i5cjrtwvr3barpxf2e51jbc813u9y1
Kabo Verde
0
3272
193915
179891
2026-06-15T20:28:11Z
Caribiana
8320
wikilink
193915
wikitext
text/x-wiki
{{infopais| variante= c}}
'''Kabo Verde''' (ofisialmente '''República de Cabo Verde''') ta un [[pais insular]] situá den [[Oséano Atlántiko]], dilanti di kosta di West [[Afrika]], mas òf ménos 570 kilometer for di [[Senegal]]. E pais ta konsistí di un grupo di islanan di origen [[volkan|volkániko]], dividí den dos grupo prinsipal: e islanan ariba di bientu (panort) i e islanan bou di bientu (pasùit).
E islanan di Kabo Verde ta forma parti di e ekoregion di Makaronesia, huntu ku [[Azores]], [[Islanan Kanaria]], [[Madeira]] i [[Islanan Salbahe]]. E islanan aki tin karakterístikanan natural komún, manera klima semi-árido, flora i fauna partikular i un orígen [[geologia|geológiko]] similar.
[[Praia]], situá riba e isla di Santiago, ta e [[kapital]] i tambe e siudat mas grandi di e pais. Segun sifranan ofisial, Kabo Verde tin un [[poblashon]] di mas òf ménos 525.000 hende (estimashon 2015), ku un parti signifikante di su poblashon bibá den [[diáspora]], spesialmente na [[Oropa]], [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i [[Afrika]].
Histórikamente, Kabo Verde tabata inhabitá te ora ku e [[Portugal|portuguesnan]] a deskubrí i kolonisá e islanan den [[siglo 15]]. Durante varios siglo, e islanan a hunga un ròl importante den [[Komersio triangular|komersio transatlántiko]], inkluso trafikashon di katibu. Kabo Verde a haña su [[independensia]] di [[Portugal]] na 1975 i desde e ora ei ta funshoná komo un repúblika demokrátiko stabil.
E ekonomia di Kabo Verde ta basá prinsipalmente riba servisio, inklusivamente [[turismo]], komersio, remetidonan di diaspora i transporte. Pasobra e pais tin limitashonnan natural manera falta di awa i tera fértil, e ta dependé masha riba importashon i kuido di su rekursonan.
Kulturalmente, Kabo Verde ta konosí pa su [[músika]], spesialmente e género "morna", ku ta rekonosí internashonalmente, i pa su [[idioma krioyo]] [[kabuverdianu]], ku ta wòrdu papiá banda di e [[idioma ofisial]], [[portugues]].
{{Afrika}}
[[Category:Kabu Verdi]]
s5thwu13g7cw9oa52b7164dvh77osh5
Konseho Insular
0
3405
193858
156887
2026-06-15T15:02:14Z
Ziv
16087
→ File replacement: update to new version
193858
wikitext
text/x-wiki
{{Balki politica Antia Hulandes}}
'''Konseho Insular''' ([[Hulandes]]: ''Eilandsraad'') tabata e órgano gubernamental mas altu di un [[teritorio insular]] na [[Antias Hulandes]] durante e periodo 1951 pa 2010. Desde e disolushon di Antias Hulandes e ta e órgano representativo di pueblo riba e islanan BES. E miembronan di e Konseho Insular ta wòrdu skohe kada kuater aña. E órgano tin komo tarea pa kontrolá e [[Kolegio Ehekutivo]] di e teritorio insular ku ta konsisti di e [[Gezaghebber]] i e diputadonan.
== Periodo ==
=== 1951-1982 ===
Banda di [[Aruba]], [[Boneiru]] i [[Kòrsou]] e islanan [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i Sint Maarten huntu tabata forma e ''teritorio insular di Islariba'' ku un konseho insular, parti den tres sekshon ku kada uno sinku miembro.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000088405:mpeg21:a0038
Eilandsraden gekozen in Antillen], Algemeen Handelsblad (6 juni 1951)</ref>
{| class="wikitable"
! align=left | Konseho Insular
! align=left | Miembro
|-
|[[Aruba]]
| align=right |21
|-
|[[Boneiru]]
| align=right |9
|-
|[[Kòrsou]]
| align=right |21
|-
|Islariba ([[Saba]])
| align=right |5
|-
|Islariba ([[Sint Eustatius]]}
| align=right |5
|-
|Islariba ([[Sint Maarten]])
| align=right |5
|}
=== 1983-1985 ===
{| class="wikitable"
! align=left | Konseho Insular
! align=left | Miembro
|-
|[[File:Aruba wapen.svg|25x25px]] [[Aruba]]
| align=right |21
|-
|[[Boneiru]]
| align=right |9
|-
|[[Kòrsou]]
| align=right |21
|-
|[[Saba]]
| align=right |5
|-
|[[Sint Eustatius]]
| align=right |5
|-
|[[Sint Maarten]]
| align=right |11
|}
=== 1986 te 10 di oktober 2010 ===
Dia [[Status aparte di Aruba|1 di januari 1986]] Aruba ta bandona e konstelashon di Antias Hulandes i a kontinua komo e di tres pais den [[Reino Hulandes]], banda di [[Hulanda]] i Antias Hulandes. Desde e momento ey ta kambia nomber di e konseho insular di Aruba pa "Staten di Aruba".
{| class="wikitable"
! align=left | Konseho Insular
! align=left | Miembro
|-
|[[File:Bonaire wapen.svg|25x25px]] [[Boneiru]]
| align=right |9
|-
|[[File:Coat of arms of Curaçao.svg|25x25px]] [[Kòrsou]]
| align=right |21
|-
|[[File:Saba wapen.svg|25x25px]] [[Saba]]
| align=right |5
|-
|[[File:Sint Eustatius wapen.svg|25x25px]] [[Sint Eustatius]]
| align=right |5
|-
|[[File:Sint Maarten eiland wapen.svg|25x25px]] [[Sint Maarten]]
| align=right |11
|}
{{Appendix}}
[[Category: Polítika]]
[[Category:Antias Hulandes]]
an2yhnnba9138wrxfspr054flnn5lb0
Sranantongo
0
3422
193908
177059
2026-06-15T20:04:22Z
Caribiana
8320
wikilink
193908
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{Infobox idioma
| variante = c
| imagen = Suriname onafhankelijkheid op 2511 etc Parlement van Republiek Suriname me, Bestanddeelnr 928-2992.jpg
| descripcion = Pankarta ku lemanan na Sranan (1975)
| pais = {{SUR}}<br/>{{NLD}}
| region = {{SUR}}
| famia = [[Idioma krioyo|lenga krioyo]]
* lenga krioyo Ingles
** [[sranantongo]]
| prome_lenguahe = 520.000 (2018)
| segundo_lenguahe = 150.000
| minoria = {{SUR}}
}}
'''Sranantongo''' (ortografia ofisial: '''Sranan Tongo''') òf simplemente '''sranan''' ta un lenga krioyo ingles papiá na [[Suriname|Sürnam]]. Huntu ku hulandes, e ta wòrdu konsiderá un [[lingua franca|lingua franka]] na Sürnam, i un idioma di kontakto generalisá den e komunidatna di [[diáspora]] di Sürnam. Srannan ta e di dos idioma mas papiá na Sürnam despues di [[hulandes]], ku ta e idioma ofisial.
Sranan tabata originalmente e idioma di kontakto entre [[Sklabitut|hendenan sklabisá]] afrikano; na promé instante, nan no por a komprondé otro pasobra nan tabata bini di diferente region di [[Afrika]]. Nan desendientenan, a siña sranan komo nan [[lenga materno]]. Nan tabata prohibi di siña i papia hulandes te na aña 1877.
Idiomanan maron, papiá pa e maronnan, ta relashoná ku sranan; sinembargo, nan komprondementu mutuo ta varia entre e idiomanan. Matawai, papiá pa e tribu di e mesun nòmber, ta un di e idiomanan maron i tambe por wòrdu konsiderá un variante di sranan. Saramaka, papiá kant'i riu Sürnam, tambe ta mas serka di sranan ku e lenganan paramaka, aukan, i aluku di e maronnan na Marowijne.
Awendia, sranan ta wòrdo papiá pa mayoria grupo di poblashon na Sürnam; pero sigur no ta tur hende konosé e idioma kompletamente, pasobra e no ta wòrdu instruí.
== Nòmber ==
Sranantongo ta nifiká "idioma sürnameño", kua e palabra ''tongo'', meskos ku e ''tongue'' ingles for di kua e ta derivá òf e ''langue'' franses, ta nifiká "idioma" i tambe "lenga". Tin biaha ta referí na sranan komo "sürnameño", loke hopi bia ta wòrdu konsiderá inkorekto. Un otro idioma sürnameño konosí ta, entre otro, sarnami hindustan, e idioma étniko di e pueblo hindustan. Meskos ku ''sranan'', ''sanami'' ta nifiká "sürnameño".
Durante tempu kolonial, e idioma aki tabata wòrdu referí na Sürnam tambe komo ''takitaki'' (papiá) òf ''negerengels'' ("ingles negro"). Sinembargo, e nombernan aki ta mayoria be wòrdu konsiderá denigrante.
== Karakterístika ==
Sranan ta un lenga krioyo prinsipalmente basá riba ingles, ku influensia fuerte di hulandes; esaki ta nifiká ku su bokabulario nuklear ta pa gran parti di orígen ingles i hulandes. Sinembargo, e idioma ta difisil pa komprondé pa papiádonan di ingles i hulandes debí na su pronunsiashon desviá; pa hopi palabra, e similaridat ku nan orígen ingles i hulandes mayoria be no ta opvio (''batra'' "boter" < ingles ''bottle, apteiki'' "botika" < hulandes ''apotheek''),<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://sanruth.com/wp-content/uploads/2023/06/SU-NL-woordenboek.pdf|titel=Wortubuku fu Sranan Tongo|bezochtdatum=2025-12-20|datum=2007|formaat=pdf|via=suriname-languages.sil.org}}</ref> ounke algun palabra (skirbí) por ta rekonosibel (''afdaki'' "afdak" ''<'' hulandes ''afdak, agen'' "atrobe" < ingles ''again'').<ref name=":0" /> Ademas, tin influensia di idiomanan portugues, spañó i afrikano.{{Appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia |idioma=nl |titel=Sranantongo |oldid=70275833}}
{{References}}
}}
[[Kategoria:Idioma krioyo]]
o3wbipvjqpiivoahnlxhg1qngp15k1b
193909
193908
2026-06-15T20:04:51Z
Caribiana
8320
193909
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{Infobox idioma
| variante = c
| imagen = Suriname onafhankelijkheid op 2511 etc Parlement van Republiek Suriname me, Bestanddeelnr 928-2992.jpg
| descripcion = Pankarta ku lemanan na Sranan (1975)
| pais = {{SUR}}<br/>{{NLD}}
| region = {{SUR}}
| famia = [[Idioma krioyo|lenga krioyo]]
* lenga krioyo Ingles
** [[sranantongo]]
| prome_lenguahe = 520.000 (2018)
| segundo_lenguahe = 150.000
| minoria = {{SUR}}
}}
'''Sranantongo''' (ortografia ofisial: '''Sranan Tongo''') òf simplemente '''sranan''' ta un lenga krioyo ingles papiá na [[Sürnam]]. Huntu ku hulandes, e ta wòrdu konsiderá un [[lingua franca|lingua franka]] na Sürnam, i un idioma di kontakto generalisá den e komunidatna di [[diáspora]] di Sürnam. Srannan ta e di dos idioma mas papiá na Sürnam despues di [[hulandes]], ku ta e idioma ofisial.
Sranan tabata originalmente e idioma di kontakto entre [[Sklabitut|hendenan sklabisá]] afrikano; na promé instante, nan no por a komprondé otro pasobra nan tabata bini di diferente region di [[Afrika]]. Nan desendientenan, a siña sranan komo nan [[lenga materno]]. Nan tabata prohibi di siña i papia hulandes te na aña 1877.
Idiomanan maron, papiá pa e maronnan, ta relashoná ku sranan; sinembargo, nan komprondementu mutuo ta varia entre e idiomanan. Matawai, papiá pa e tribu di e mesun nòmber, ta un di e idiomanan maron i tambe por wòrdu konsiderá un variante di sranan. Saramaka, papiá kant'i riu Sürnam, tambe ta mas serka di sranan ku e lenganan paramaka, aukan, i aluku di e maronnan na Marowijne.
Awendia, sranan ta wòrdo papiá pa mayoria grupo di poblashon na Sürnam; pero sigur no ta tur hende konosé e idioma kompletamente, pasobra e no ta wòrdu instruí.
== Nòmber ==
Sranantongo ta nifiká "idioma sürnameño", kua e palabra ''tongo'', meskos ku e ''tongue'' ingles for di kua e ta derivá òf e ''langue'' franses, ta nifiká "idioma" i tambe "lenga". Tin biaha ta referí na sranan komo "sürnameño", loke hopi bia ta wòrdu konsiderá inkorekto. Un otro idioma sürnameño konosí ta, entre otro, sarnami hindustan, e idioma étniko di e pueblo hindustan. Meskos ku ''sranan'', ''sanami'' ta nifiká "sürnameño".
Durante tempu kolonial, e idioma aki tabata wòrdu referí na Sürnam tambe komo ''takitaki'' (papiá) òf ''negerengels'' ("ingles negro"). Sinembargo, e nombernan aki ta mayoria be wòrdu konsiderá denigrante.
== Karakterístika ==
Sranan ta un lenga krioyo prinsipalmente basá riba ingles, ku influensia fuerte di hulandes; esaki ta nifiká ku su bokabulario nuklear ta pa gran parti di orígen ingles i hulandes. Sinembargo, e idioma ta difisil pa komprondé pa papiádonan di ingles i hulandes debí na su pronunsiashon desviá; pa hopi palabra, e similaridat ku nan orígen ingles i hulandes mayoria be no ta opvio (''batra'' "boter" < ingles ''bottle, apteiki'' "botika" < hulandes ''apotheek''),<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://sanruth.com/wp-content/uploads/2023/06/SU-NL-woordenboek.pdf|titel=Wortubuku fu Sranan Tongo|bezochtdatum=2025-12-20|datum=2007|formaat=pdf|via=suriname-languages.sil.org}}</ref> ounke algun palabra (skirbí) por ta rekonosibel (''afdaki'' "afdak" ''<'' hulandes ''afdak, agen'' "atrobe" < ingles ''again'').<ref name=":0" /> Ademas, tin influensia di idiomanan portugues, spañó i afrikano.{{Appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia |idioma=nl |titel=Sranantongo |oldid=70275833}}
{{References}}
}}
[[Kategoria:Idioma krioyo]]
hg90yggu4a7181vvgmugzugugnpal0g
Polaco
0
4639
193924
164124
2026-06-15T20:40:27Z
Caribiana
8320
wikilink
193924
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|a}}
{{Infobox idioma
|nomber nativo = język polski
|pais = [[Polonia]], [[Alemania]], Republica Czechia, [[Slovakia]], [[Hungria]], [[Lituania]], partinan di [[Latvia]], [[Ukrania]] y [[Belarus]]
| region = [[Oropa]]
| usuario_total= 45 miyon
| famia = [[Idioma indo-oropeo|Indo-europeo]]
*[[Lenganan baltiko|Balto-slavico]]
**[[Lenganan slaviko|Slavico]]
***[[Lenganan west slaviko|West-slavico]]
| oficial = {{POL}} <br> {{EUR}}
| organisacion = Rada Języka Polskiego
|mapa =
}}
'''Polaco''' o '''polako''' (na polaco: ''język polski'', tambe ''polszczyzna'') ta un [[idioma indo-oropeo|lenga Indo-Europeo]] di e grupo slavico. E ta e [[lenga materno]] di mas of menos 40 miyon hende. Polaco ta wordo papia principalmente na [[Polonia]] y ta haya gruponan grandi di papiado den paisnan cu tabata parti di [[Union Sovietiko|Union Sovietico]] antes, manera [[Ukrania|Ucraina]] y [[Lituania]]. Ademas, Polaco ta un lenga importante den e [[diáspora|diaspora]] Polaco, cu gruponan grandi di emigrante y nan descendientenan na paisnan manera [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Brasil]], [[Argentina]] y [[Australia]].
E ta [[idioma ofisial|idioma oficial]] di Polonia. Desde 2004, e ta un idioma di trabou den [[Union Oropeo|EU]], unda e ta e di seis idioma mas papia.<ref>{{en}} Keating, Dave, [https://www.forbes.com/sites/davekeating/2020/02/06/despite-brexit-english-remains-the-eus-most-spoken-language-by-far/ Despite Brexit, English Remains The EU's Most Spoken Language By Far], Forbes. Recupera 23 augustus 2021.</ref>
== Caracteristicanan linguistico ==
E idioma Polaco ta un lenga di tipo flexivo, cu un sistema compleho di casonan gramatical (seis caso), diferente tipo di conhugacion verbal y un [[ortografia]] basa riba alfabet [[latin]] cu letternan diacritico.
[[File:Polish-alphabet.png|thumb|250px|center|E alfabet Polaco ta contene 32 letter. Q, V y X no ta uza den idioma Polaco.]]
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Link externo
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=pol Polaco den Ethnologue (ingles)]
}}
[[Category:Lenganan slaviko]]
[[Category:Polonia]]
dubna7vtzykg7b0typ3s4y8xcrfpbzb
Rastafari
0
5709
193914
169301
2026-06-15T20:23:05Z
Caribiana
8320
wikilink
193914
wikitext
text/x-wiki
{{Multiple image
|image1=Rasta Man Barbados.jpg
|caption1=Rastafari na [[Barbados]]
|image2=Flag of Ethiopia (1897–1974).svg
|caption2= E bandera di Imperio etiopiano ku e leon di Juda den sentro.
|header={{PAGENAME}}
|footer={{commonscat inline}}
|footer_align=center
|direction=vertical
}}
'''Rastafari''' ta un [[religion abrahámiko]] ku a originá na [[Jamaica]] den añanan 1930. Eruditonan ta klasifik'é komo tantu komo un movementu religioso nobo komo un movementu sosial. E religion ta falta un outoridat sentralisá, i su siguidónan, komunmente referí komo ''rastafari'' òf ''rasta'' ta ekshibí un diversidat grandi di kreensia i práktika.
Doktrina di rastafari ta ankrá den interpretashonnan di Beibel. Sentral den e fe ta un kreensia monoteista, konosí kom ''Jah'', ku ta alóménos parsialmente, den kada individuo. Rastanan ta pone importansia spiritual signifikante riba [[Haile Selassie|Haile Selassie I]], emperador di [[Etiopia]] for di 1930 pa 1974, kende ta wordu konsidera pa varios grup'i rastafari komo e di dos binida di Hesus, un enkarnashon di Jah.
E movementu ta afroséntriko i ta enfatisá e historia i lucha di e [[diáspora]] afrikano, ku ta mirá komo oprimí pa sosiedat oksidental, òf Bábilón. Mayoria rasta ta pleitu pa repatriá di desendentenan afrikano pa Afrika, e tera priminti óf ''Zion''. Rastafari ta un estilo di bida, tambe konosí komo ''livity'', ku ta enserá sigui un diet natural ''ital'', bisti dreadlocks, i atané na normanan di género patriarkal.
E movementu a surgi bou di komunidatnan afro-hamaikino ekonómiko desbentahoso i a desaroyá komo rèspòns na e dominio kultural kolonial britániko na Jamaica. E tabata influensiá pa etiopianismo i e movementu ''Bek-pa-Afrika'', espesialmente e ideanan di e lider nashonalista pretu, Marcus Garvey. E koronashon di Haile Selassie I na 1930 a wòrdu mira pa algun predikado kristian hamaikino, partikularmente Leonard Howell.[[Fail:Marcus Garvey 1924-08-05.jpg|thumb|Marcus Garvey (1924)]]
Den añanan 1950, e aktitut divergente di rastafari pa ku e sosiedat hamaikino konvenshonal a kondusí na tenshon i konfrontashonnan violento okashonal ku outoridat. E promé rastanan hopi be tabata promové poder pretu komo un resistensia pa poder blanku. Esaki, sinembargo a bira ménos komun for di añanan 1970. Durante añanan 1960 i 1970, e movementu a haña aseptashon mas amplio denter di Jamaica i atenshon internashonal, pa gran parti pa medio di influensia musikal di [[reggae]] i artistanan manera [[Bob Marley]]. Ounke e morto di ambos Selassie i Marley den añanan 1980 a kondusí na un bahada den visibilidat, rastafari ta sigui eksistí globalmente.
Rastafari ta keda un religion desentralisá, ku vários denominashon, konosí komo ''Mansion of Rastafari'', kada un ta ofresé interpretashonnan distinto di su kreensia. Esnan mas prominente ta inkluí ''Nyahbinghi'', ''Bobo Ashanti'', i e Diesdos Tribu di Israel. E poblashon mundial di rastafari ta wòrdu kalkulá entre 700.000 i un mion. Miéntras ku Jamaica tin e komunidat di mas grandi, gruponan mas chikito ta presente den siudatnan grandi rònt mundu. Mayoria di rastanan ta di desendensia afrikano. Algun grupo ta permití solamente hende pretu, pero tambe tin rastanan di vários rasa i di desendensia no-pretu.
<!--
Rastafari ta un manera di biba. Tambe ta rekonosé Rastafari na nan títulonan ofisial di misa, manera ''Elder'' i ''High Priest''. Den sierto instante ta referí na e manera di biba komo "Rastafarianismo", pero e termino akí ta wòrdu mirá ofensivo pa mayoria miembro di e movementu Rastafari. Komo ku nan tin kritika riba "ismonan" (kua nan ta mira komo un parti típiko di e kultura di [[Babylon]]), nan no ta gusta pa keda yamá un "ismo" nan mes tambe.
E nòmber Rastafari ta bin di Ras Tafari, e titulo (Ras) i e nòmber dilanti (Tafari Makonnen) di Haile Selassie I promé ku su koronashon. Den e idioma [[Amharic]], Ras, literalmente kabes, ta un titulo di Etiopia ekivalente na un prens òf kabesante i e nòmber personal Täfäri (teferi) ta nifika esun ku ta reverensiá. [[Jah]] ta e nòmber Bibliko di [[Dios]], un forma kòrtiku di [[Jahweh]] òf [[Jehovah]] ku por haña den Psalm 68:4 di [[Beibel]] ([[vershon di King James]]). Mayoria adoradó ta mira Haile Selassie I komo Jah òf Jah Rastafari, un enkarnashon di [[Dios Tata]].
Mayoria elemento di Rastafari ta reflekta e origen na [[Jamaica]] i [[Etiopia]]. Kristian na Etiopia a nase for di e [[Misa di Alexandria]], fundá pa [[St Mark]], i e kontinuashon di e [[Misa Koptiko di Alexandria]] ku a nase for di esei na siglo 5. Rastafari ta kontene varios elemento di Kristian, manera e eksistensia di un Dios, yamá Jah, ku a manda su yu divino enkarná [[Tera]] den forma di Hesus (Yeshua) i a [[Enkarna|manifestá su mes]] den e persona divino Haile Selassie I. Rastafari ta aksepta gran parti di Beibel, aunke nan ta sali for di punto di bista ku e mensahe i interpretashon a wòrdu alterá.
Algun Rastafari ta nenga di ta parti di sekta klase i asina ta enkurasha otro pa buska fé i insipirashon di paden, aunke ku algun ta identifiká nan mes fuerte ku e "[[Manshonnan di Rastafari]] - e tres nan mas prominente ku ta [[Nyahbingi]], [[Bobo Ashanti]] i e [[Diesdos Tribunan di Israel]].
Na 1997 a kalkulá ku tin alrededor di 1 mion Rastafari mundialmente. Den un senso [[Jamaica|hamaikino]] ku a tuma lugá na 2011, 29.026 individuo a identifiká nan mes komo Rastafari. Otro fuente a kalkulá ku na 2000, nan tabata forma un 5% di henter [[poblashon]] di [[Jamaica]] òf ta supone ku tin alrededor di 100.000 Rastafari na Jamaica.
-->
{{Appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia |idioma=en |titel=Rastafari |oldid=1297518622}}
{{References}}
}}
[[Category:Religion]]
[[Category:Jamaica]]
ro6pxexerkrehdtkwcewqmgpug32z86
Albanes
0
6128
193904
158049
2026-06-15T20:00:25Z
Caribiana
8320
wikilink
193904
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox idioma| variante = c
|nomber = Albanes
|nomber nativo = Shqip
|pronunciacion =
| pais =
{{ALB}}<br>
{{KOS}}<br>
{{MKD}}<br>
{{MNE}}
| region = [[Oropa]]
| usuario_total = 3,812,880<ref>https://www.ethnologue.com/language/sqi</ref>
| famia = [[Lenganan indo-oropeo|Indo-oropeo]]
| oficial = {{ALB}}<br/>{{KOS}}
|mapa =
}}
'''Albanes''' (Shqip) ta un [[idioma indo-oropeo]] papiá na [[Albania]]. E ta e úniko [[idioma ofisial]] di Albania i ta konsistí di dos [[dialecto|dialekto]]: Gheg (nort) i Tosk (sùit). E idioma ta wòrdu papia pafó di Albania pa albanesnan étniko den region di Balkan i den [[diáspora]]. Albanes tin status ofisial na [[Kosovo]], [[Nort Macedonia]] i [[Montenegro]]. E ta tambe un [[Lenga minoritario|idioma minoritario]] rekonosé na [[Italia]], [[Servia]], [[Kroasia]] i [[Rumania]].
== Dialektonan ==
[[File:Albanian dialects.svg|thumb|left]]
* [[Gheg]]
* Tosk
* Arbëreshë
* Arvanitika
{{Appendix}}
[[Category:Idioma indo-oropeo]]
[[Category:Albania]]
8kafxfmbxm6ebffrlz0jhevf1r1iu65
Chines mandarin
0
6385
193919
162753
2026-06-15T20:33:40Z
Caribiana
8320
wikilink
193919
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox idioma| variante = c
|nomber = Chines mandarin
|nomber nativo = {{lang|cmn|北方话 / 北方話 (Běifānghuà)}}<br>
官话 / 官話 (Guānhuà)
|pronunciacion =
| pais = {{CHN}} (889,000,000)<br>
{{TWN}} (4,320,000)<br>
{{SIN}} (1,210,000)<br>
{{MMR}} (500,000)<br>
{{IDN}} (460,000)<br>
{{AUS}} (336,000)<br>
{{HKG}} (94,400)<br>
{{MNG}} (35,000)<br>
{{MAC}} (27,100)<br>
{{BRN}} (13,200)<br>
{{THA}} (5,880)<br>
{{PHL}} (500)<ref>https://www.ethnologue.com/language/cmn</ref>
| region = [[Asia ost]]
| usuario_total = 1,090,951,810<ref>https://www.ethnologue.com/language/cmn</ref>
|famia = Sino-tibetano
*Sinítico
| alfabet =
| oficial = {{CHN}}<br>
{{SIN}}<br>
{{TWN}}
|organisacion =
|mapa = Idioma mandarín.png
}}
'''Mandarin chines''' òf simplemente '''Mandarin''', (chines simplifiká: 官话; chines tradishonal: 官話; pinyin: Guānhuà; literalmente: “diskurso di funshonarionan”) ta un variante di idioma chines, ku mas ta wòrdu papiá den [[China|República Popular di China]] i na [[Taiwan]], kaminda e ta sirbi komo idioma di gobièrnu, medio di komunikashon ofisial, i instrumento prinsipal den enseñansa públiko. Na [[Hong Kong]] i [[Macao]], dos eks-kolonia [[Oropa|oropeo]] ku un status spesial den China, e idiomanan ofisial primario ta kantones i [[ingles]] (Hong Kong) òf [[portugues]] (Macao). Mandarín a wòrdu introdusí poko poko na skol, pero kantonés ta sigui dominá bida públiko i kultural.
Mandarin ta un di e sinku gruponan prinsipal di [[dialecto|dialekto]] of variante lingwístiko di idioma chines. E ta wòrdu papiá pa mas ku 900 mion persona komo [[lenga materno|idioma materno]], loke ta hasié e idioma nativo mas papia na mundu. Esaki ta dun'e un rol krusial den ekonomia, diplomasia i komunidat di [[diaspora]] [[china|chines]].
==Mira tambe==
* [[Lista di lenganan segun total papiadonan nativo]]
{{Appendix}}
[[Category:Idioma]]
[[Category:Lenganan di China|Chines mandarin]]
adi5kdiez99af38zqu6c6ly58xmf6mh
193920
193919
2026-06-15T20:35:15Z
Caribiana
8320
193920
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox idioma| variante = c
|nomber = Chines mandarin
|nomber nativo = {{lang|cmn|北方话 / 北方話 (Běifānghuà)}}<br>
官话 / 官話 (Guānhuà)
|pronunciacion =
| pais = {{CHN}} (889,000,000)<br>
{{TWN}} (4,320,000)<br>
{{SIN}} (1,210,000)<br>
{{MMR}} (500,000)<br>
{{IDN}} (460,000)<br>
{{AUS}} (336,000)<br>
{{HKG}} (94,400)<br>
{{MNG}} (35,000)<br>
{{MAC}} (27,100)<br>
{{BRN}} (13,200)<br>
{{THA}} (5,880)<br>
{{PHL}} (500)<ref>https://www.ethnologue.com/language/cmn</ref>
| region = [[Asia ost]]
| usuario_total = 1,090,951,810<ref>https://www.ethnologue.com/language/cmn</ref>
|famia = Sino-tibetano
*Sinítico
| alfabet =
| oficial = {{CHN}}<br>
{{SIN}}<br>
{{TWN}}
|organisacion =
|mapa = Idioma mandarín.png
}}
'''Mandarin chines''' òf simplemente '''Mandarin''', (chines simplifiká: 官话; chines tradishonal: 官話; pinyin: Guānhuà; literalmente: “diskurso di funshonarionan”) ta un variante di idioma chines, ku mas ta wòrdu papiá den [[China|Repúblika Popular di China]] i na [[Taiwan]], kaminda e ta sirbi komo idioma di gobièrnu, medio di komunikashon ofisial, i instrumento prinsipal den enseñansa públiko. Na [[Hong Kong]] i [[Macao]], dos eks-kolonia [[Oropa|oropeo]] ku un status spesial den China, e idiomanan ofisial primario ta kantones i [[ingles]] (Hong Kong) òf [[portugues]] (Macao). Mandarín a wòrdu introdusí poko poko na skol, pero kantones ta sigui dominá bida públiko i kultural.
Mandarin ta un di e sinku grupo prinsipal di [[dialecto|dialekto]] of variante lingwístiko di idioma chines. E ta wòrdu papiá pa mas ku 900 mion persona komo [[lenga materno|idioma materno]], loke ta hasié e idioma nativo mas papia na mundu. Esaki ta dun'e un rol krusial den ekonomia, diplomasia i komunidat di [[diáspora]] [[china|chines]].
==Mira tambe==
* [[Lista di lenganan segun total papiadonan nativo]]
{{Appendix}}
[[Category:Idioma]]
[[Category:Lenganan di China|Chines mandarin]]
8qa445axqodg64elilqblk9nft3vfc3
Wikipedia na Papiamentu
0
7376
193940
183503
2026-06-16T11:29:30Z
Kallmemel
14000
/* Sifranan */
193940
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox website
| variante = c
| logo = Wikipedia-logo-v2-pap.svg
| imagen pantaya =
| tipo = Kontenido habri
| idioma = [[Papiamentu]]
| registracion = Opshonal
| propietario = [[Fundashon Wikimedia]]
| autor = Komunidat di [[Wikipedia]]
| fecha funda = [[26 di mart]] [[2006]]
| status = aktivo
}}
'''Wikipedia na Papiamentu''' ta e edishon na idioma [[papiamentu]] di e [[ensiklopedia]] riba [[internet]] [[Wikipedia]]. E proyekto di Wikipedia na papiamentu ta ofisial desde [[26 di mart]] [[2006]]. Riba 6 di yüli 2020 tabatin alrededor di 1.981 artíkulo i mas di 10.000 usuario registrá (di kual solamente 18 por ser konsiderá "usuario aktivo").
== Ortografia ==
E [[ortografia]] di idioma papiamentu konosé dos variante ku ta rekonosí ofisialmente. E [[ortografia di Papiamento|ortografia di papiamento]] na Aruba, basa riba prinsipionan [[etimologia|etimológiko]], ta usa mas tanto e lèternan ''c'' en ''o'', mientras e [[ortografia di papiamentu]] na [[Kòrsou]] i [[Boneiru]], basa riba prinsipionan [[fonologia|fonológiko]], ta usa mas tanto e leternan ''k'' en ''u'' i ta diferensiá den uso di aksento. Wikipedia na papiamentu ta permiti artíkulonan den ambos ortografia basta ku denter di e artíkulo ta mantene uniformidat den su ortografia.
== Desaroyo di e plataforma ==
Fin di 2024 a start na Aruba, komo promé lugá den region di Karibe, e proyekto "Wikipedia na Aruba / Aruba na Wikipedia", bou di guia di un [[Wikipedian in Residence]] i un koordinadó. Su meta ta pa hasi kultura i herensia di Aruba i Karibe Hulandes aksesibel i visibel riba plataformanan di Wikimedia, partikularmente na idioma papiamentu.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/nieuws-op-aruba-algemeen/57679/wikipedia-aruba-officieel-gelanceerd Wikipedia Aruba officieel gelanceerd]], aruba.nu (10 di febrüari 2025)</ref> E ta boga pa fomenta un komunidat di Wikimedia vibrante, pa enkurashá hende pa komparti i desaroya konosementu. Aktualmente den desaroyo ta un vershon na papiamentu (ortografia di Aruba) di e Kennisplatform di Wikimedia Nederland, ku usuario i kontribuyente por konsulta ora di pregunta.
{{multiple image
| total_width = 520
| align = center
| border = infobox
| direction = horizontal
| caption_align = center
| image1 = WoA Ban Wiki Workshop, 5-2025 02.jpg
| image2 = WoA Ban Wiki Workshop, 5-2025 03.jpg
| caption1 = Workshop Ban Wiki (mei 2025)
| caption2 = Praktikando ku hèrmènt di tradukshon
}}
E proyekto aki di dos aña ta un inisiativa di [[Wikimedia Nederland]] den kooperashon ku [[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]], [[Archivo Nacional Aruba|ANA]], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]] i UNOCA, i ta wòrdu finansiá pa e organisashon hulandes, Fonds voor Cultuurparticipatie.<ref>[https://www.wikimedia.nl/wikipedia_aruba/ Wikipedia op Aruba – Aruba op Wikipedia], [[Wikimedia Nederland]]</ref>
== Sifranan ==
{{Grafik wikipedia artíkulo}}
* 1.000 artíkulo - 12 di desèmber 2010
* 1.370 artíkulo - 12 di yüni 2014
* 2.100 artíkulo - 11 di aprel 2021
* 2.500 artíkulo - 10 di yüni 2022
* 3.500 artíkulo - 25 di òktober 2023
* 4.000 artíkulo - 16 di yüni 2024
* 4.500 artíkulo - 17 di mart 2025
* 5.000 artíkulo - 27 di novèmber 2025
* 5.500 artíkulo - 16 di yüni 2026
*[[:pap:Special:Statistics|kantidat aktual di artíkulo]]
== Link eksterno ==
* [https://kennisplatform.wikimedia.nl/pap/ Kennisplatform na Papiamento]
{{Appendix}}
[[Kategoria:Wikipedia pa idioma|papiamentu]]
6is74ukwzhhapkwfrz4tbylml313ut6
Usuario:Caribiana/Sandbox/Kladblok
2
7580
193896
191730
2026-06-15T19:40:03Z
Caribiana
8320
193896
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
* [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] -
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Diáspora''' ta referí na un [[poblashon]] plamá den vários region pafó di su lugá geográfiko di orígen i ku tipikamente ta konsistí di hende ku ta sigui identifiká, den sentido kultural, polítiko, religioso òf emoshonal, ku un patria partikular miéntras nan ta biba otro kaminda.<ref>{{Cite web |url= http://migrationdataportal.org/themes/diasporas|title=Diasporas |website=Migration Data Portal |access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/diaspora/|title=Diaspora |work=Keywords for American Cultural Studies, Second Edition |last=Edwards |first=Brent Hayes |date=8 October 2014 |access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/diaspora|title=Diaspora definition and meaning |website=CollinsDictionary.com |access-date=21 February 2020}}</ref><ref name="webster">{{cite encyclopedia |url= http://www.merriam-webster.com/dictionary/diaspora |title=Diaspora |access-date=22 February 2011 |dictionary=[[Merriam Webster]]}}</ref><ref>{{cite book |editor=[[Melvin Ember]], [[Carol R. Ember]] and Ian Skoggard |title=Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World. Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities |date=2004|url={{GBurl|id=7QEjPVyd9YMC|pg=PR26}}|page=xxvi|publisher=Springer |isbn=9780306483219}}</ref>
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora, literalmente ‘for di otro’), ku a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. E término awor ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario (manera komersio, moveshon laboral òf enseñansa) i tambe pa medio di migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, [[sklabitut]], hamber òf [[guera]].
------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2]
Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5]
== Historia ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}}
Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref>
Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13]
Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a.
Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19]
Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Historia di Aruba]]
-----
Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2]
Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am
--------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000.
== Historia ==
E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement.
Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1]
Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña.
Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017.
Programa i idealnan
Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé)
Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé)
Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé)
E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3]
-----------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.<ref>https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA </ref>
----
en.wiki:
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981.
E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.<ref name="PNA">{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref>
[[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]]
==Programa i idealnan ==
E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1]
Elvita - di edat 4 pa 7
Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña
Guia Menor - edatnan di 11 pa 14
Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña
E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide.
Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------------
{{Databox}}
'''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo.
== Ley di consumidor ==
Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”<ref name="Witte">{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}</ref> El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.<ref name="Witte"/>
=== Aruba ===
Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.<ref>[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)</ref>
Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'') riba 18 di juni 2025,<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)</ref> via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor.
* Aruba Fair Trade Authority (AFTA)<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)</ref>
=== Corsou ===
Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.<ref>https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands</ref>
E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes:
Organisacionnan:
* Fundashon pa Konsumidó Curaçao
* Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao</ref>
=== Hulanda ===
E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6]
=== Merca ===
Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Economia]]
[[:Kategoria:Sociedad]]
Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko.
E meta di protekshon di konsumidó ta pa:
garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan
prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko
promovê transparensia den merkado
asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé
Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado.
Derecho di konsumidó
Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.<ref>[1]</ref>
Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di:
derecho privá (kontraktnan i responsabilidat)
derecho públiko (regulashon di merkado)
derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal)
Instrumentonan di protekshon
Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan:
regulashon riba seguridat di produktonan
obligashon pa informashon klaro i etiketahe
protekshon kontra publicidat engañoso
regla riba garantia i devolushon di produktonan
supervison di merkado dor di autoridatnan públiko
Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan.
Protekshon di konsumidó segun pais
Aruba
Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.<ref>[3]</ref>
Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.<ref>[2]</ref>
E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu.
Kòrsou
Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.<ref>[5]</ref>
Regulashonnan relevante por inkluí:
Kódigo Sivil di Kòrsou
legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó
influensia di norma internashonal i europeano
Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí:
Fundashon pa Konsumidó Curaçao
Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>[6]</ref>
Hulanda
Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022.
E ley aki a introducí, entre otro kosnan:
prohibishon di revishonnan falso riba internet
regla mas estrikto pa transparensia di prijs
mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso
E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.<ref>[3]</ref>
Estados Unidos
Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin:
Federal Food, Drug, and Cosmetic Act
Fair Debt Collection Practices Act
Fair Credit Reporting Act
Truth in Lending Act
Fair Credit Billing Act
Gramm–Leach–Bliley Act
Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera:
Federal Trade Commission (FTC)
Consumer Financial Protection Bureau (CFPB)
Food and Drug Administration (FDA)
Department of Justice (DOJ)
Mira tambe
Konsumidó
Derecho di konsumidó
------------------
{{infobox persona | variante = c
| nomber = René van Nie
| nomber completo = René Gerrit Anton van Nie
| fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]]
| luga nacemento = {{NLD}}
| fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]]
| luga fayecimento = {{ABW}}
| causa morto = paro cardiaco
| residencia =
| alma mater =
| ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor
| periodo activo =
| conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975)
| lenga literario = Hulandes
| website =
}}
{{DEFAULTSORT:Nie, René van}}
[[:Kategoria:Direktor di sine]]
[[:Kategoria:Eskritor]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
[[:Kategoria:Aruba]]
-------------------
== Cas floria ==
titel van dit verslag is "Het erfgoed en de betekenis van de versierde <<"Cunucuhuizen op Aruba">>. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten.
Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba.
Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is "bloemrijke huizen" of "versierde huizen".
Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana.
Zie ook:
• boek Bouwen op de Wind
Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen.
Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement.
Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis.
1920 - Cas floriá a cuminsa na Aruba, esta e adorno bunita di figura di cortina, strea, flor, pico di parha, medio luna, etc. na rand di heut ofna skina di cas. E promé cas cu a haña e adorno aki tabata di Bernardo Eman Croes na Pos Chikito. Dos Metsla di Noord, Julian (Janchi) Christiaans y Goy Semeleer a tmha e cas aki na aña 1920 y a duné e adorno di flor bou di heut y di clos pilar na e skinanan. Pesey na e casnan na Pos Chikito y Sabana Basora tin masha hopi. Por tin mas o menos 200 pa 300 cas na Aruba y e floriamento aki te na aña 1944. Janchi Christiaans tabata un discipulo di su tata Hose Christiaans y di famia Donati. Famia Donati a dorna hopi cas figurci di cortina, directamente cu man y sin usa patronchi, manera Janchi Christiians despues tabata usci. Awor tin cdgun cas cu ta wordu trahá, estilo Arubicmo cu tambe ta usa e floriamento aki pa mentené nos cultura.
--------
[[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]]
E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia.
== Historia ==
Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika.
Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia.
E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9]
Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8]
Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10]
== Sint Maarten ==
E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa.
Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes.
Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11]
Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor.
Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente.
nl.wiki: Rijksgrens van Nederland
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona continuo]]
* [[Zona economico exclusivo]]
* [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]]
[[:Kategoria:Geografia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio.
E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017.
--------
=== Maneho ===
E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa:
* proteha y maneha e ambiente marino;
* controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino;
* comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ.
Pa e seis islanan mes e ley ta duna:
* derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama);
* maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla);
* un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino.
E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino.
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona economico exclusivo]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
[[:Kategoria:Venezuela]]
------------
Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu.
Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia.
Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan.
Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia:
e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é.
Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo.
-------
Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten.
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Multiple image
| align = right
| total_width = 270
| border =
| header = '''Turismo krusero'''
| header_align = center
| perrow = 1/1/2
| image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg
| image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg
| caption1 = ''Sovereign of the Seas''
| caption2 = ''Carnival Sunshine''
| image3 =
| caption3 =
| image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg
| image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg
| caption_align = center
| footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina
| footer_align = center
}}
----------------
{{Variante|a}}
{{infobox persona |variante = a
| nomber = Clinton Whitfield
| nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield
| ofishi = empresario
| distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] <small>(1968)</small>
}}
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano.
== Biografia ==
Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo.
El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]].
Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.<ref>Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. "Amigoe". Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005</ref> Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade & Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad & Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas.
* gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter.
* "a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]].
J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido.
* De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator "Charter Member" en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen "Lt. Governor" van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; "Life Member" van Kiwanis International.<ref> Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013</ref>
Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies).
Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
== Honor ==
Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.<ref>{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}</ref>
{{Appendix}}
Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade & Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika.
Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
--
Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use.
---
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade & Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe.
Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon.
Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario.
Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**.
[[:Kategoria:Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox fabrica| variante = a
|nomber = Coastal Aruba Refining Company
}}
'''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil & Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba.
[[Category:Empresa]]
[[Category:Aruba]]
[[Category:Historia]]
== Historia ==
Despues di e ciere di Lago Oil & Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso.
* el a pasa den man di Gobierno
* a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan
Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria.
Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V.
, durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V.
E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.<ref>[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&id=102193561610371&locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)</ref>
== Operacionnan ==
Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo.
E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas.
== Benta y ciere ==
Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012.
Legado
E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad.
Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation.
== Referencia ==
“Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007).
Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya).
“El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000.
Valero Energy Corporation Annual Report, 2005.
CITGO Aruba Refinery official history page (archival).
-------------------
{{infobox persona | variante = a
}}
'''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba.
== Biografia ==
Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero.
Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil & Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento.
Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].<ref>{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}</ref> Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.<ref>{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}</ref> E refineria a haya e nomber di "Coastal Aruba Refining Company".
Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation.
Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.<ref>[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)</ref>
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]].
Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)</ref>
{{Appendix}}
.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
== Honor ==
Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Venta di Coastal i bida mas tadia
Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company.
Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente.
Legado i famia
Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla.
E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba.
Falesementu
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990.
{{Stub}}
{{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}}
[[Category:Hende]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma.
E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta:
* Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento.
* Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento.
* Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por.
* Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial.
Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor.
Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.<ref>https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit</ref>
Dekreto Real
Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.<ref>https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.</ref>
Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.).
Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’.
E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad).
{{Appendix}}
--------------------
{{Appendix}}
The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being
found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they
found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)</ref>
It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found
a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to
the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread
among the locals who started searching for more gold.
When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he
sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august
of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking
military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands
sent more troops to safe guard the gold.
Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach:
Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after
the wind blew away the dust from the clay.
In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in
the nearby rivers. The following years after that
first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting.
Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted
concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a
long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal.
By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when
someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought
down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above
ground.
Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”.
Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce
any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908.
A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out.
The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi
were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill.
According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners.
He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners
would boost the island’s employment rate.
When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island
promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable
market on the island anymore.
The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical
monuments.
Source:
1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers.
2. Aruba Esso News, 1953 issue.
------------
{{multiple image
| total_width = 700
| border = infobox
| direction = horizontal
| header = Arte mural na San Nicolas
| header_align = center
| caption_align = center
| image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg
| height1 = 200
| caption1 = Mural di Chemis
| image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg
| caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag
| image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg
| caption3 = Mural crea pa Wild Drawing
| image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg
| caption4 =
| image5 = Mural Black White.jpg
| caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers
}}
------
== Stadhuis Aruba Aanvulling ==
=== Historia ===
E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1]
Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon.
=== Construccion y estilo ===
E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa.
---
strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a
pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref>
Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu
-----------
== Mario Croes ==
Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele.
Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.
ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga.
Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas.
E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi.
”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan
---
en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow.
NUNKA
Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas?
Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele.
Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita?
Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije).
Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes-
---------
== Lago oil ==
Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa.
Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville.
For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital.
Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha
* 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta
* 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta.
* 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta.
1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey.
1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata.
1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company.
-----
1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano.
--------
==[[Rebelion Grandi]] ==
Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat.
Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref>
------------------
'''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba.
Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref>
== Historia ==
Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino.
E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref>
E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado.
== Responsabilidatnan ==
Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta:
* Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.),
* Informashon i Relashonnan Públiko,
* Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.),
* Finansa,
* Asuntunan Sosial (S.Z.),
* Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo,
* Asuntunan Kultural (C.Z.),
* Registrashon i Archivo (R. en A.), i
* Asuntunan di Personal i Maneho Interno.
E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia.
* Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda
* Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda
* toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref>
* sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland
== Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes ==
{{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}}
E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]].
Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal.
== Fin di Antias Hulandes i transishon ==
E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015.
Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes.
Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Arubahuis]]
* [[Kas di Kòrsou]]
* [[St. Maarten House]]
{{Appendix|2=
* {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]]
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]]
--
* 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w.
Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.),
Voorlichting en Public Relations,
Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.),
Financiën,
Sociale Zaken (S.Z.),
Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme,
Culturele Zaken (C.Z.),
Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en
Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer.
De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis.
---------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario.
== Historia ==
SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki.
Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion.
Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan.
Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan.
== Desaroyo residencial y innovashon ==
Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente.
Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia.
Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan.
Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas.
E porta actual
Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Aruba]]
== SVGA ==
Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia.
=== historia ===
Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te
actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun
persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref>
{{Appendix}}
-----------------------
{{Databox}}
'''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu.
Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
==Tipo di kooperashon==
E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda.
Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit).
Yudansa por ta:
* bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente
* multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2]
==Fuentenan di yudansa==
Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo.
==Yudansa ofisial pa desaroyo==
Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi.
{{Appendix}}
## Yudansa pa desaroyo
**Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**.
Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
---
### Tipo di kooperashon
E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partnership**, i no riba dependencia of dominashon.
Kooperashon por tuma diferente forma:
* **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais.
* **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2]
---
### Fuentenan di yudansa
Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen.
---
### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)
**ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4]
---
### Notanan i referensianan
[^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int)
[^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org)
[^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org)
[^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac)
-------------------
== Faha di horcan ==
E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e
faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar.
Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato
efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba
Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm).
Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un
siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014.
E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008),
José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960)
i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i
sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan.
Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un
organisashon di preparashon pa kalamidat.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento
Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St.
Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe
boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba).
-----------------
== Historia ==
Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal:
* '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]].
* '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]).
E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá.
Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial.
E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente.
Kultura i Herensia
E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial.
Kaida di e Imperio
E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano.
-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Petrus Albertus Kasteel
| imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg
| sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]]
| periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]]
| monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor = [[Gielliam Wouters]]
| sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters
|fecha nacemento=
|luga nacemento =
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento =
|pareha = Marie Kasteel-Baltussen
|religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]]
|yui = 5
<!-- Seccion di informacion profecional -->
|ofishi = gobernante, diplomátiko
|partido =
}}
'''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes.
== Bida personal ==
Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia.
== Periodista i trahadón den ekshilio ==
Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen.
== Gobernador di Kòrsou i su dependensianan ==
Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948.
Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial.
== Karrera diplomátiko ==
Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na:
Chile (1948–1956)
Irlanda (1956–1966)
Israel (1966)
== Rekonesimentu ==
Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal:
Medal of Freedom with Silver Palm (Merka)
Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda)
Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano)
Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia)
== Fayesimentu ==
Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña.
== Referensianan ==
Wikipedia. Piet Kasteel.
Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003).
YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel.
Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes.
------------------
'''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti'''
'''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un
version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma.
Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como
Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento.
== Indica y respeta e variante di Papiamento/u ==
Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa
indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of
Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan.
Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con
pa indica e variante di bo escogencia.
Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti.
== Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia ==
Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i
desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di
Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor.
Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di
Wikipedia. Esaki ta inclui:
* E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639.
* Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version
nobo.
* E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di
interface via translatewiki.net).
* E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e
plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo.
Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba
Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites
== Contribui na un comunidad bilingual ==
No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di
Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada
variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui
construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den
islanan ABC y den mundu henter.
------------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Multiple image| total_width = 340
| align = center
| caption_align= center
| image2 = Bolletjes.jpg
| caption2 = Bolitanan den stoma di un mula
| image1 = Bird smuggler.jpg
| caption1 = Mula transportando parhanan
| image3 = Anus-patron (1205687).jpg
| caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal
| image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg
| caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009)
}}
{{clear}}
{{Appendix}}
[[Category:Sociedad]]
-----------------
== Shoco ==
De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí.
E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko.
Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref>
{{Appendix}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona
| variante = a
| nomber = Nigel Maduro
| ofishi = activista
}}
'''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref>
activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di
Aruba National Trust, Nigel Maduro
Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref>
{{Appendix}}
Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo.
Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria.
Trabao Profesional i Karrera
Aktivismo Ambiental i di Klima:
Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena.
Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel.
Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria:
Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena.
Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat.
Representashon Internashonal:
Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima.
Arte Multidisiplinario
A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta.
Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe.
{{Appendix}}
------------
== Cinema na Aruba ==
(Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants
in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to
enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their
piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am
Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater.
A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref>
-------------------------
Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten
{{Databox}}
'''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso.
Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba
----------------------------------------
* gabinete di minoria
---------------------------------------
'''Hefe di estado''' ta
----------------------------
*gabinete (politica)
* izquierdista
* pais
* eleccion
---------------
-----------------------
== Miembro i elekshon ==
Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo.
E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento.
Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009.
E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4]
en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete.
Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen.
E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento.
Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland.
== Reino Hulandes ==
In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019.
=== Karibe Hulandes ===
Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben.
De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen.
Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
----------------------------
* Muhe
* Constitucion
* Globalisashon
* Progaganda
* Cancion
----------------------------
'''Pedro Tirso Maria (Tirso) Sprockel''' (☆ [[28 di yanüari]] [[1916]] na [[Kòrsou]] - † [[23 di sèptèmber]] [[2007]] na Kòrsou) tabata un lingwista di [[Kòrsou]] i luchadó di resistensia na [[Hulanda]] durante di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]].
== Biografia ==
Tirso Sprockel a nasé dia 28 di yanüari 1916 na Kòrsou. E tabata yu di Isbelia Abbad i Jules Germaan Sprockel. E ta ruman di [[Gerald Sprockel|Cor Sprockel]] i sobrino di [[John Horris Sprockel]], ambos politiko. Na 1931, na edat di 15 aña, el a bai Hulanda pa sigui su estudio na [[Tilburg]]??. Na 1940 el a graduá pa MO-A [[ingles]].<ref name="AD">{{citeer web|url=http://www.norberthendrikse.nl/sprockel.pdf|titel=Tirso Sprockel als verzetsstrijder|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|auteur=Hendrikse, Solange|datum=2020-10-24|bezochtdatum=2024-04-25}}</ref>
E guera na Hulanda ta strob'é pa bolbe su isla natal; na 1942 e ta kasa ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg i ta kuminsa un famia. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber. Na Hulanda su kas a bira un lugá di skondí pa pilotonan hudiu i aliá. Entre otro, den sus aktividatnan di resistensia el a traha huntu ku dos studiante [[Antias Hulandes|antiano]]: [[Boy Ecury]] i [[Delfincio Navarro]]. E kas tabata un eskala riba e ruta di huisio via [[Spaña]] pa [[Inglatera]].
Na 1945 Sprockel ta regresa Korsou i ta bira dosente na Thomas College. Despues di a okupá varios funshon Sprockel a fungi komo inspector di Enseñansa i finalmente a keda nombra direktor di e Departamento di Enseñansa di [[Antias Hulandes]].<ref name="AD"/>
E tabatin tambe lasonan estrecho ku diferente fundashon una e tabata forma parti i e direktiva; manera Federatie Antilliaanse Jeugdzorg (FAJ), Stichting Don Bosco, de Katholieke Verkennerij Nederlandse Antillen en de Stichting Culturele Samenwerking ([[Sticusa]]).
Sprockel tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber.
Papiamentu
Despues di guera, Sprockel a traha komo linguista pa e rekonosementu i estudio di Papiamento. El a publiká hopi buki i ta kofundadó di e dikshonario Papiamentu online. E tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G. M. Dudar (Tilburg, 11 di ougùstùs 1913 - Curaçao, 20 di yüli 1997).
Trabou di hóbennan
Na 1953 Sprockel a ko-fundá e Federashon di Cuido di Hubentut Antilliano i durante 35 aña el a okupá un funshon di direkshon. E federashon a enfoká riba e trabou di kas den e bario i partikularmente riba e padvinderij i explorashon.[1] 1] Tambe el a traha huntu ku su ruman muhé Aminta Da Costa Gomez-Sprockel pa hobennan ku discapacidat na Kòrsou. Na Kòrsou, na 1986, un sentro di formashon pa hóbennan ku retraso mental a wòrdu nombrá na su nòmber: e Sentro pa Formashon Laboral "Tirso Sprockel".
== Honor ==
Durante su bida Sprockel a risibí varios kondekorashon: Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]] (1983), komander den Orden di St. Silvester[2] (1988) i e plata Vlaamse Gaai (1963),[3] e premio di mas haltu den e mundu di verkennerij. explorashon. Tambe Sprockel a wòrdu nombrá komo Doctor honoris causa na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] pa su dedikashon na [[Papiamentu]].
==Literatuur==
* Tirso Sprockel - ''De groei en bloei van het Curaçaose onderwijs in de 20e eeuw'', essay 1999
==Externe link==
* [http://www.papiamentu.nl Mede door Sprockel opgezette site over het Papiamentu]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Sprockel, Tirso}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Papiamentista]]
* Op zondag 6 oktober 1985 zal het sportveld van buurt- centrum Janwe, officieel worden omgedoopt in sportveld Tirso Sprockel. Het buurt- centrum wil op die wijze de heer Sprockel eren voor zijn jarenlange inzet voor metname de formatie van de Curacaose jeugd.
De heer Sprockel, die ruim dertig jaar op onderwijs- gebied actief was en ondermeer de functie vervulde van directeur van het departement van Onderwijs, alsmede van President Curator van de Universiteit van de Nederlandse Antillen, heeft zich volgens de leiding van het buurtcentrum Janwe altijd bijzonder ingezet voor de eugd op het eiland en bekleedde onderandere bestuurs- functies in sociale organisaties als de Verkenners, de Jeugd- centrale en de Federatie Antilliaanse Jeugdzorg. Reden waarom het buurtcentrum- bestuur de heer Sprockel. die momenteel als directeur van Cede Antiy as ten behoeve van particuliere instellingen bemiddelt terzake de financiering van sociaal- educatieve projecten, besloot op deze manier eer te bewijzen. Na afloop van een korte plechtigheid, zullen er die zondag om zeven uur savonds op het sportveld Tirso Sprockel basketball- en volleyball wedstrijden worden gehouden, die voor een ieder, met name jongeren, gratis toegankelijk zullen zijn.<ref>Sportveld Janwé krijgt nam ”Tirso Sprockel”. "Amigoe". Curaçao, 10-09-1985, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643391:mpeg21:p007</ref>
* algemeen directeur van Sede Antia (Sentro pa Desaroyo di Antia) tot 1990
* president college curatoren UNA - 1979
* Commandeur in de Orde van St. Sylvester: hij was de eerste Curacaoenaar en de eerste Antilliaan die deze kerlijke erkenning kreeg in 1988.<ref>TIRSO SPROCKEL: NAMENS PROCESSIE AANVAARD Voor eerst Antilliaan onderscheiden met Sylvester orde Mgr. Ellis: met talenten door Sprockel gewoekerd. "Amigoe". Curaçao, 16-06-1988, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642163:mpeg21:p011</ref>
--------------------
Te bewerken naar Papiaments:
* [[Lijst van scholen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]]
* [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]]
* [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]]
* '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]])
* '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]])
------------------------
== Preparacion Bandera di Aruba==
Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976;
A DICIDI:
-----------
== Gabinete Mercelina ==
Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag.
E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon.
[[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia.
[[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten.
---------------------
{{Databox}}
'''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Nomber ==
Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou.
== Konstelashon ==
Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan.
== Repartishon di asiento ==
Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba.
== Elekshon ==
Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13]
E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente:
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
!colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"| Miembro
!colspan=4 style="color: gray"| Periodo parlamentario 1938-1942
|-
! rowspan="1" style="color: gray"| Repartishon
! style="color: gray"| Nòmber
! style="color: gray"| Partido
! style="color: gray"| Remarke
|-
| rowspan="10" style="color: gray"| Elegí
| rowspan="6" |Curacao
| [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP ||
|-
| Ernesto Cecilio Martijn ||
|-
| Adolphe Desertine ||
|-
| J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige ||
|-
| J. Rustige ||
|-
| Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal ||
|-
| rowspan="2"| Aruba
| Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba ||
|-
| Jean M. de Cuba ||
|-
| rowspan="1"| Bonaire
| John de Jongh || CKP ||
|-
| rowspan="1"| Bovenwinden
| W.R. Plantz || ||
|-
| rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd
| rowspan="5" |Curacao
| [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter
|-
| Isaac Capriles || ||
|-
| Salomon Alfred Senior || ||
|-
| Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || ||
|-
| Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans.
|-
|}
*) oudlid Koloniale Raad
{{Appendix}}
[[:Category:Karibe Hulandes]]
----------------------------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Infobox person
| name = Anouk Balentina
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]]
| occupation = hurista, activista y ambientalista
| party =
}}
'''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no.
== Bida ==
Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref>
Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref>
Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento
di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano
ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref>
Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por
opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020
----------------------
https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/
https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf
* Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal
* Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho"
* Template:Página Prinsipal Articulo destaca
-------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref>
HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref>
== Historia ==
Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia.
Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref>
Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022.
== Servicionan ==
Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar.
E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref>
Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba.
== Galeria ==
<gallery widths="200" heights="200">
Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital
Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital
Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B
</gallery>
---------------------
Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba
E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022.
Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia.
Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY.
-------------------
'''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan
== Historia ==
E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1]
E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes.
E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá.
== Contenido ===
E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan:
Tereno i unidat
* Derecho Fundamental
* Gobièrnu i e minister mandatario
E Estadonan
* Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente
* Lejislashon i gobernashon
* Hustisia, Ministerio Públiko i Polis
Disposishonnan final
Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal.
E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente:
* Capitulo I - Derecho Fundamental
* Capitulo II - Gobierno
* Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]]
* Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho
* Capitulo V - Legislacion y Gobernacion
* Capitulo VI - Husticia y poder hudicial
* Capitulo VII - Disposicion final
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}}
{{References}}
}}
[[:Category:Gobièrnu]]
[[:Category:Sint Maarten]]
== Mira tambe ==
* [[Antias Hulandes]]
* [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]]
----------------------------
zie encyclopedia NA/CUR
'''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di
The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}}
{{References}}
}}
[[:Category:]]
---------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}}
{{References}}
}}
[[Category:Karibe Hulandes]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Antias Hulandes]]
--------------------
Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki)
---------------------
'''Aanmaken''':
* {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]]
* {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) -
* General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]]
* nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito)
* no.wik: Shete Boka nasjonalpark -
* en.wiki: Bandariba
'''Verbeteren/aanvullen''':
* [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/)
== Curaçao ==
# December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref>
-----------
== Historia di ATA ==
Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante.
Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo
caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau
a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante
temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba
Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref>
* Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010?
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159849385|titulo=Spoken word}}
{{References}}
}}
[[:Category:Musika]]
------------------
* [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]]
* https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki
* https://translatewiki.net
{{NPOV language}}
{{Refimprove}}
{{stub}}
--------------------------
== Hooiberg ==
Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref>
De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken.
Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero.
Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico.
---------------
'''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano.
NAME: Jay Bryant HAVISER Jr.
BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955
MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao)
CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao)
RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean.
tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155
OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201
E-mail: jhaviser@hotmail.com
DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A.
Awards
1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles)
2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands
2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd
2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio
2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten
------------------
'''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref>
Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref>
----------
== Aloe ==
Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru.
=== Islanan ABC ===
Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd.
De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref>
De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten.
De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/>
Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi.
aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee
aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan).
Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen.
==== Uzo ====
Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan.
{{Appendix}}
--------------------
'''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal.
{{Appendix}}
----
'''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" />
== Levensloop ==
Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref>
In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref>
== Persoonlijk ==
Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" />
== Referenties ==
{{References}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Korsou]]
er7six9gd4ei73qky4bjknmc9ybt2zj
193897
193896
2026-06-15T19:40:49Z
Caribiana
8320
193897
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
* [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] -
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Diáspora''' ta referí na un [[poblashon]] plamá den vários region pafó di su lugá geográfiko di orígen i ku tipikamente ta konsistí di hende ku ta sigui identifiká, den sentido kultural, polítiko, religioso òf emoshonal, ku un patria partikular miéntras nan ta biba otro kaminda.<ref>{{Cite web |url= http://migrationdataportal.org/themes/diasporas|title=Diasporas |website=Migration Data Portal |access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/diaspora/|title=Diaspora |work=Keywords for American Cultural Studies, Second Edition |last=Edwards |first=Brent Hayes |date=8 October 2014 |access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/diaspora|title=Diaspora definition and meaning |website=CollinsDictionary.com |access-date=21 February 2020}}</ref><ref name="webster">{{cite encyclopedia |url= http://www.merriam-webster.com/dictionary/diaspora |title=Diaspora |access-date=22 February 2011 |dictionary=[[Merriam Webster]]}}</ref><ref>{{cite book |editor=[[Melvin Ember]], [[Carol R. Ember]] and Ian Skoggard |title=Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World. Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities |date=2004|url={{GBurl|id=7QEjPVyd9YMC|pg=PR26}}|page=xxvi|publisher=Springer |isbn=9780306483219}}</ref>
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora, literalmente ‘for di otro’), ku a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. E término awor ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario (manera komersio, moveshon laboral òf enseñansa) i tambe pa medio di migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, [[sklabitut]], hamber òf guera.
[[:Kategoria:Sosiedat]]
------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2]
Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5]
== Historia ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}}
Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref>
Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13]
Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a.
Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19]
Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Historia di Aruba]]
-----
Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2]
Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am
--------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000.
== Historia ==
E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement.
Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1]
Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña.
Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017.
Programa i idealnan
Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé)
Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé)
Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé)
E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3]
-----------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.<ref>https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA </ref>
----
en.wiki:
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981.
E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.<ref name="PNA">{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref>
[[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]]
==Programa i idealnan ==
E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1]
Elvita - di edat 4 pa 7
Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña
Guia Menor - edatnan di 11 pa 14
Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña
E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide.
Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------------
{{Databox}}
'''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo.
== Ley di consumidor ==
Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”<ref name="Witte">{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}</ref> El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.<ref name="Witte"/>
=== Aruba ===
Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.<ref>[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)</ref>
Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'') riba 18 di juni 2025,<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)</ref> via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor.
* Aruba Fair Trade Authority (AFTA)<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)</ref>
=== Corsou ===
Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.<ref>https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands</ref>
E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes:
Organisacionnan:
* Fundashon pa Konsumidó Curaçao
* Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao</ref>
=== Hulanda ===
E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6]
=== Merca ===
Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Economia]]
[[:Kategoria:Sociedad]]
Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko.
E meta di protekshon di konsumidó ta pa:
garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan
prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko
promovê transparensia den merkado
asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé
Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado.
Derecho di konsumidó
Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.<ref>[1]</ref>
Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di:
derecho privá (kontraktnan i responsabilidat)
derecho públiko (regulashon di merkado)
derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal)
Instrumentonan di protekshon
Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan:
regulashon riba seguridat di produktonan
obligashon pa informashon klaro i etiketahe
protekshon kontra publicidat engañoso
regla riba garantia i devolushon di produktonan
supervison di merkado dor di autoridatnan públiko
Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan.
Protekshon di konsumidó segun pais
Aruba
Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.<ref>[3]</ref>
Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.<ref>[2]</ref>
E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu.
Kòrsou
Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.<ref>[5]</ref>
Regulashonnan relevante por inkluí:
Kódigo Sivil di Kòrsou
legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó
influensia di norma internashonal i europeano
Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí:
Fundashon pa Konsumidó Curaçao
Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>[6]</ref>
Hulanda
Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022.
E ley aki a introducí, entre otro kosnan:
prohibishon di revishonnan falso riba internet
regla mas estrikto pa transparensia di prijs
mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso
E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.<ref>[3]</ref>
Estados Unidos
Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin:
Federal Food, Drug, and Cosmetic Act
Fair Debt Collection Practices Act
Fair Credit Reporting Act
Truth in Lending Act
Fair Credit Billing Act
Gramm–Leach–Bliley Act
Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera:
Federal Trade Commission (FTC)
Consumer Financial Protection Bureau (CFPB)
Food and Drug Administration (FDA)
Department of Justice (DOJ)
Mira tambe
Konsumidó
Derecho di konsumidó
------------------
{{infobox persona | variante = c
| nomber = René van Nie
| nomber completo = René Gerrit Anton van Nie
| fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]]
| luga nacemento = {{NLD}}
| fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]]
| luga fayecimento = {{ABW}}
| causa morto = paro cardiaco
| residencia =
| alma mater =
| ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor
| periodo activo =
| conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975)
| lenga literario = Hulandes
| website =
}}
{{DEFAULTSORT:Nie, René van}}
[[:Kategoria:Direktor di sine]]
[[:Kategoria:Eskritor]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
[[:Kategoria:Aruba]]
-------------------
== Cas floria ==
titel van dit verslag is "Het erfgoed en de betekenis van de versierde <<"Cunucuhuizen op Aruba">>. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten.
Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba.
Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is "bloemrijke huizen" of "versierde huizen".
Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana.
Zie ook:
• boek Bouwen op de Wind
Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen.
Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement.
Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis.
1920 - Cas floriá a cuminsa na Aruba, esta e adorno bunita di figura di cortina, strea, flor, pico di parha, medio luna, etc. na rand di heut ofna skina di cas. E promé cas cu a haña e adorno aki tabata di Bernardo Eman Croes na Pos Chikito. Dos Metsla di Noord, Julian (Janchi) Christiaans y Goy Semeleer a tmha e cas aki na aña 1920 y a duné e adorno di flor bou di heut y di clos pilar na e skinanan. Pesey na e casnan na Pos Chikito y Sabana Basora tin masha hopi. Por tin mas o menos 200 pa 300 cas na Aruba y e floriamento aki te na aña 1944. Janchi Christiaans tabata un discipulo di su tata Hose Christiaans y di famia Donati. Famia Donati a dorna hopi cas figurci di cortina, directamente cu man y sin usa patronchi, manera Janchi Christiians despues tabata usci. Awor tin cdgun cas cu ta wordu trahá, estilo Arubicmo cu tambe ta usa e floriamento aki pa mentené nos cultura.
--------
[[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]]
E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia.
== Historia ==
Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika.
Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia.
E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9]
Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8]
Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10]
== Sint Maarten ==
E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa.
Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes.
Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11]
Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor.
Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente.
nl.wiki: Rijksgrens van Nederland
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona continuo]]
* [[Zona economico exclusivo]]
* [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]]
[[:Kategoria:Geografia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio.
E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017.
--------
=== Maneho ===
E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa:
* proteha y maneha e ambiente marino;
* controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino;
* comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ.
Pa e seis islanan mes e ley ta duna:
* derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama);
* maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla);
* un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino.
E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino.
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona economico exclusivo]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
[[:Kategoria:Venezuela]]
------------
Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu.
Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia.
Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan.
Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia:
e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é.
Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo.
-------
Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten.
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Multiple image
| align = right
| total_width = 270
| border =
| header = '''Turismo krusero'''
| header_align = center
| perrow = 1/1/2
| image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg
| image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg
| caption1 = ''Sovereign of the Seas''
| caption2 = ''Carnival Sunshine''
| image3 =
| caption3 =
| image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg
| image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg
| caption_align = center
| footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina
| footer_align = center
}}
----------------
{{Variante|a}}
{{infobox persona |variante = a
| nomber = Clinton Whitfield
| nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield
| ofishi = empresario
| distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] <small>(1968)</small>
}}
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano.
== Biografia ==
Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo.
El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]].
Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.<ref>Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. "Amigoe". Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005</ref> Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade & Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad & Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas.
* gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter.
* "a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]].
J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido.
* De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator "Charter Member" en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen "Lt. Governor" van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; "Life Member" van Kiwanis International.<ref> Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013</ref>
Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies).
Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
== Honor ==
Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.<ref>{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}</ref>
{{Appendix}}
Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade & Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika.
Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
--
Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use.
---
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade & Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe.
Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon.
Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario.
Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**.
[[:Kategoria:Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox fabrica| variante = a
|nomber = Coastal Aruba Refining Company
}}
'''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil & Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba.
[[Category:Empresa]]
[[Category:Aruba]]
[[Category:Historia]]
== Historia ==
Despues di e ciere di Lago Oil & Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso.
* el a pasa den man di Gobierno
* a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan
Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria.
Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V.
, durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V.
E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.<ref>[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&id=102193561610371&locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)</ref>
== Operacionnan ==
Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo.
E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas.
== Benta y ciere ==
Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012.
Legado
E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad.
Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation.
== Referencia ==
“Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007).
Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya).
“El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000.
Valero Energy Corporation Annual Report, 2005.
CITGO Aruba Refinery official history page (archival).
-------------------
{{infobox persona | variante = a
}}
'''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba.
== Biografia ==
Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero.
Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil & Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento.
Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].<ref>{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}</ref> Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.<ref>{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}</ref> E refineria a haya e nomber di "Coastal Aruba Refining Company".
Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation.
Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.<ref>[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)</ref>
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]].
Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)</ref>
{{Appendix}}
.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
== Honor ==
Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Venta di Coastal i bida mas tadia
Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company.
Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente.
Legado i famia
Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla.
E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba.
Falesementu
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990.
{{Stub}}
{{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}}
[[Category:Hende]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma.
E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta:
* Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento.
* Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento.
* Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por.
* Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial.
Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor.
Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.<ref>https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit</ref>
Dekreto Real
Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.<ref>https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.</ref>
Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.).
Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’.
E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad).
{{Appendix}}
--------------------
{{Appendix}}
The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being
found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they
found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)</ref>
It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found
a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to
the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread
among the locals who started searching for more gold.
When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he
sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august
of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking
military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands
sent more troops to safe guard the gold.
Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach:
Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after
the wind blew away the dust from the clay.
In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in
the nearby rivers. The following years after that
first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting.
Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted
concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a
long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal.
By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when
someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought
down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above
ground.
Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”.
Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce
any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908.
A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out.
The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi
were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill.
According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners.
He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners
would boost the island’s employment rate.
When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island
promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable
market on the island anymore.
The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical
monuments.
Source:
1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers.
2. Aruba Esso News, 1953 issue.
------------
{{multiple image
| total_width = 700
| border = infobox
| direction = horizontal
| header = Arte mural na San Nicolas
| header_align = center
| caption_align = center
| image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg
| height1 = 200
| caption1 = Mural di Chemis
| image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg
| caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag
| image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg
| caption3 = Mural crea pa Wild Drawing
| image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg
| caption4 =
| image5 = Mural Black White.jpg
| caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers
}}
------
== Stadhuis Aruba Aanvulling ==
=== Historia ===
E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1]
Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon.
=== Construccion y estilo ===
E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa.
---
strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a
pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref>
Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu
-----------
== Mario Croes ==
Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele.
Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.
ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga.
Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas.
E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi.
”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan
---
en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow.
NUNKA
Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas?
Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele.
Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita?
Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije).
Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes-
---------
== Lago oil ==
Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa.
Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville.
For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital.
Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha
* 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta
* 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta.
* 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta.
1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey.
1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata.
1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company.
-----
1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano.
--------
==[[Rebelion Grandi]] ==
Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat.
Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref>
------------------
'''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba.
Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref>
== Historia ==
Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino.
E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref>
E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado.
== Responsabilidatnan ==
Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta:
* Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.),
* Informashon i Relashonnan Públiko,
* Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.),
* Finansa,
* Asuntunan Sosial (S.Z.),
* Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo,
* Asuntunan Kultural (C.Z.),
* Registrashon i Archivo (R. en A.), i
* Asuntunan di Personal i Maneho Interno.
E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia.
* Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda
* Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda
* toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref>
* sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland
== Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes ==
{{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}}
E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]].
Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal.
== Fin di Antias Hulandes i transishon ==
E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015.
Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes.
Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Arubahuis]]
* [[Kas di Kòrsou]]
* [[St. Maarten House]]
{{Appendix|2=
* {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]]
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]]
--
* 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w.
Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.),
Voorlichting en Public Relations,
Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.),
Financiën,
Sociale Zaken (S.Z.),
Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme,
Culturele Zaken (C.Z.),
Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en
Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer.
De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis.
---------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario.
== Historia ==
SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki.
Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion.
Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan.
Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan.
== Desaroyo residencial y innovashon ==
Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente.
Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia.
Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan.
Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas.
E porta actual
Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Aruba]]
== SVGA ==
Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia.
=== historia ===
Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te
actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun
persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref>
{{Appendix}}
-----------------------
{{Databox}}
'''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu.
Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
==Tipo di kooperashon==
E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda.
Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit).
Yudansa por ta:
* bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente
* multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2]
==Fuentenan di yudansa==
Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo.
==Yudansa ofisial pa desaroyo==
Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi.
{{Appendix}}
## Yudansa pa desaroyo
**Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**.
Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
---
### Tipo di kooperashon
E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partnership**, i no riba dependencia of dominashon.
Kooperashon por tuma diferente forma:
* **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais.
* **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2]
---
### Fuentenan di yudansa
Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen.
---
### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)
**ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4]
---
### Notanan i referensianan
[^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int)
[^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org)
[^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org)
[^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac)
-------------------
== Faha di horcan ==
E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e
faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar.
Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato
efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba
Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm).
Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un
siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014.
E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008),
José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960)
i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i
sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan.
Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un
organisashon di preparashon pa kalamidat.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento
Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St.
Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe
boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba).
-----------------
== Historia ==
Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal:
* '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]].
* '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]).
E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá.
Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial.
E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente.
Kultura i Herensia
E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial.
Kaida di e Imperio
E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano.
-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Petrus Albertus Kasteel
| imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg
| sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]]
| periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]]
| monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor = [[Gielliam Wouters]]
| sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters
|fecha nacemento=
|luga nacemento =
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento =
|pareha = Marie Kasteel-Baltussen
|religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]]
|yui = 5
<!-- Seccion di informacion profecional -->
|ofishi = gobernante, diplomátiko
|partido =
}}
'''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes.
== Bida personal ==
Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia.
== Periodista i trahadón den ekshilio ==
Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen.
== Gobernador di Kòrsou i su dependensianan ==
Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948.
Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial.
== Karrera diplomátiko ==
Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na:
Chile (1948–1956)
Irlanda (1956–1966)
Israel (1966)
== Rekonesimentu ==
Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal:
Medal of Freedom with Silver Palm (Merka)
Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda)
Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano)
Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia)
== Fayesimentu ==
Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña.
== Referensianan ==
Wikipedia. Piet Kasteel.
Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003).
YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel.
Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes.
------------------
'''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti'''
'''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un
version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma.
Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como
Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento.
== Indica y respeta e variante di Papiamento/u ==
Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa
indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of
Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan.
Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con
pa indica e variante di bo escogencia.
Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti.
== Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia ==
Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i
desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di
Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor.
Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di
Wikipedia. Esaki ta inclui:
* E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639.
* Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version
nobo.
* E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di
interface via translatewiki.net).
* E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e
plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo.
Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba
Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites
== Contribui na un comunidad bilingual ==
No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di
Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada
variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui
construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den
islanan ABC y den mundu henter.
------------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Multiple image| total_width = 340
| align = center
| caption_align= center
| image2 = Bolletjes.jpg
| caption2 = Bolitanan den stoma di un mula
| image1 = Bird smuggler.jpg
| caption1 = Mula transportando parhanan
| image3 = Anus-patron (1205687).jpg
| caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal
| image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg
| caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009)
}}
{{clear}}
{{Appendix}}
[[Category:Sociedad]]
-----------------
== Shoco ==
De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí.
E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko.
Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref>
{{Appendix}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona
| variante = a
| nomber = Nigel Maduro
| ofishi = activista
}}
'''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref>
activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di
Aruba National Trust, Nigel Maduro
Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref>
{{Appendix}}
Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo.
Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria.
Trabao Profesional i Karrera
Aktivismo Ambiental i di Klima:
Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena.
Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel.
Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria:
Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena.
Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat.
Representashon Internashonal:
Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima.
Arte Multidisiplinario
A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta.
Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe.
{{Appendix}}
------------
== Cinema na Aruba ==
(Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants
in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to
enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their
piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am
Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater.
A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref>
-------------------------
Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten
{{Databox}}
'''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso.
Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba
----------------------------------------
* gabinete di minoria
---------------------------------------
'''Hefe di estado''' ta
----------------------------
*gabinete (politica)
* izquierdista
* pais
* eleccion
---------------
-----------------------
== Miembro i elekshon ==
Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo.
E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento.
Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009.
E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4]
en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete.
Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen.
E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento.
Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland.
== Reino Hulandes ==
In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019.
=== Karibe Hulandes ===
Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben.
De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen.
Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
----------------------------
* Muhe
* Constitucion
* Globalisashon
* Progaganda
* Cancion
----------------------------
'''Pedro Tirso Maria (Tirso) Sprockel''' (☆ [[28 di yanüari]] [[1916]] na [[Kòrsou]] - † [[23 di sèptèmber]] [[2007]] na Kòrsou) tabata un lingwista di [[Kòrsou]] i luchadó di resistensia na [[Hulanda]] durante di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]].
== Biografia ==
Tirso Sprockel a nasé dia 28 di yanüari 1916 na Kòrsou. E tabata yu di Isbelia Abbad i Jules Germaan Sprockel. E ta ruman di [[Gerald Sprockel|Cor Sprockel]] i sobrino di [[John Horris Sprockel]], ambos politiko. Na 1931, na edat di 15 aña, el a bai Hulanda pa sigui su estudio na [[Tilburg]]??. Na 1940 el a graduá pa MO-A [[ingles]].<ref name="AD">{{citeer web|url=http://www.norberthendrikse.nl/sprockel.pdf|titel=Tirso Sprockel als verzetsstrijder|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|auteur=Hendrikse, Solange|datum=2020-10-24|bezochtdatum=2024-04-25}}</ref>
E guera na Hulanda ta strob'é pa bolbe su isla natal; na 1942 e ta kasa ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg i ta kuminsa un famia. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber. Na Hulanda su kas a bira un lugá di skondí pa pilotonan hudiu i aliá. Entre otro, den sus aktividatnan di resistensia el a traha huntu ku dos studiante [[Antias Hulandes|antiano]]: [[Boy Ecury]] i [[Delfincio Navarro]]. E kas tabata un eskala riba e ruta di huisio via [[Spaña]] pa [[Inglatera]].
Na 1945 Sprockel ta regresa Korsou i ta bira dosente na Thomas College. Despues di a okupá varios funshon Sprockel a fungi komo inspector di Enseñansa i finalmente a keda nombra direktor di e Departamento di Enseñansa di [[Antias Hulandes]].<ref name="AD"/>
E tabatin tambe lasonan estrecho ku diferente fundashon una e tabata forma parti i e direktiva; manera Federatie Antilliaanse Jeugdzorg (FAJ), Stichting Don Bosco, de Katholieke Verkennerij Nederlandse Antillen en de Stichting Culturele Samenwerking ([[Sticusa]]).
Sprockel tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber.
Papiamentu
Despues di guera, Sprockel a traha komo linguista pa e rekonosementu i estudio di Papiamento. El a publiká hopi buki i ta kofundadó di e dikshonario Papiamentu online. E tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G. M. Dudar (Tilburg, 11 di ougùstùs 1913 - Curaçao, 20 di yüli 1997).
Trabou di hóbennan
Na 1953 Sprockel a ko-fundá e Federashon di Cuido di Hubentut Antilliano i durante 35 aña el a okupá un funshon di direkshon. E federashon a enfoká riba e trabou di kas den e bario i partikularmente riba e padvinderij i explorashon.[1] 1] Tambe el a traha huntu ku su ruman muhé Aminta Da Costa Gomez-Sprockel pa hobennan ku discapacidat na Kòrsou. Na Kòrsou, na 1986, un sentro di formashon pa hóbennan ku retraso mental a wòrdu nombrá na su nòmber: e Sentro pa Formashon Laboral "Tirso Sprockel".
== Honor ==
Durante su bida Sprockel a risibí varios kondekorashon: Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]] (1983), komander den Orden di St. Silvester[2] (1988) i e plata Vlaamse Gaai (1963),[3] e premio di mas haltu den e mundu di verkennerij. explorashon. Tambe Sprockel a wòrdu nombrá komo Doctor honoris causa na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] pa su dedikashon na [[Papiamentu]].
==Literatuur==
* Tirso Sprockel - ''De groei en bloei van het Curaçaose onderwijs in de 20e eeuw'', essay 1999
==Externe link==
* [http://www.papiamentu.nl Mede door Sprockel opgezette site over het Papiamentu]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Sprockel, Tirso}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Papiamentista]]
* Op zondag 6 oktober 1985 zal het sportveld van buurt- centrum Janwe, officieel worden omgedoopt in sportveld Tirso Sprockel. Het buurt- centrum wil op die wijze de heer Sprockel eren voor zijn jarenlange inzet voor metname de formatie van de Curacaose jeugd.
De heer Sprockel, die ruim dertig jaar op onderwijs- gebied actief was en ondermeer de functie vervulde van directeur van het departement van Onderwijs, alsmede van President Curator van de Universiteit van de Nederlandse Antillen, heeft zich volgens de leiding van het buurtcentrum Janwe altijd bijzonder ingezet voor de eugd op het eiland en bekleedde onderandere bestuurs- functies in sociale organisaties als de Verkenners, de Jeugd- centrale en de Federatie Antilliaanse Jeugdzorg. Reden waarom het buurtcentrum- bestuur de heer Sprockel. die momenteel als directeur van Cede Antiy as ten behoeve van particuliere instellingen bemiddelt terzake de financiering van sociaal- educatieve projecten, besloot op deze manier eer te bewijzen. Na afloop van een korte plechtigheid, zullen er die zondag om zeven uur savonds op het sportveld Tirso Sprockel basketball- en volleyball wedstrijden worden gehouden, die voor een ieder, met name jongeren, gratis toegankelijk zullen zijn.<ref>Sportveld Janwé krijgt nam ”Tirso Sprockel”. "Amigoe". Curaçao, 10-09-1985, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643391:mpeg21:p007</ref>
* algemeen directeur van Sede Antia (Sentro pa Desaroyo di Antia) tot 1990
* president college curatoren UNA - 1979
* Commandeur in de Orde van St. Sylvester: hij was de eerste Curacaoenaar en de eerste Antilliaan die deze kerlijke erkenning kreeg in 1988.<ref>TIRSO SPROCKEL: NAMENS PROCESSIE AANVAARD Voor eerst Antilliaan onderscheiden met Sylvester orde Mgr. Ellis: met talenten door Sprockel gewoekerd. "Amigoe". Curaçao, 16-06-1988, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642163:mpeg21:p011</ref>
--------------------
Te bewerken naar Papiaments:
* [[Lijst van scholen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]]
* [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]]
* [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]]
* '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]])
* '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]])
------------------------
== Preparacion Bandera di Aruba==
Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976;
A DICIDI:
-----------
== Gabinete Mercelina ==
Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag.
E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon.
[[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia.
[[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten.
---------------------
{{Databox}}
'''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Nomber ==
Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou.
== Konstelashon ==
Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan.
== Repartishon di asiento ==
Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba.
== Elekshon ==
Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13]
E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente:
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
!colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"| Miembro
!colspan=4 style="color: gray"| Periodo parlamentario 1938-1942
|-
! rowspan="1" style="color: gray"| Repartishon
! style="color: gray"| Nòmber
! style="color: gray"| Partido
! style="color: gray"| Remarke
|-
| rowspan="10" style="color: gray"| Elegí
| rowspan="6" |Curacao
| [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP ||
|-
| Ernesto Cecilio Martijn ||
|-
| Adolphe Desertine ||
|-
| J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige ||
|-
| J. Rustige ||
|-
| Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal ||
|-
| rowspan="2"| Aruba
| Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba ||
|-
| Jean M. de Cuba ||
|-
| rowspan="1"| Bonaire
| John de Jongh || CKP ||
|-
| rowspan="1"| Bovenwinden
| W.R. Plantz || ||
|-
| rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd
| rowspan="5" |Curacao
| [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter
|-
| Isaac Capriles || ||
|-
| Salomon Alfred Senior || ||
|-
| Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || ||
|-
| Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans.
|-
|}
*) oudlid Koloniale Raad
{{Appendix}}
[[:Category:Karibe Hulandes]]
----------------------------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Infobox person
| name = Anouk Balentina
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]]
| occupation = hurista, activista y ambientalista
| party =
}}
'''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no.
== Bida ==
Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref>
Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref>
Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento
di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano
ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref>
Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por
opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020
----------------------
https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/
https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf
* Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal
* Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho"
* Template:Página Prinsipal Articulo destaca
-------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref>
HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref>
== Historia ==
Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia.
Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref>
Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022.
== Servicionan ==
Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar.
E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref>
Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba.
== Galeria ==
<gallery widths="200" heights="200">
Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital
Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital
Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B
</gallery>
---------------------
Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba
E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022.
Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia.
Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY.
-------------------
'''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan
== Historia ==
E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1]
E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes.
E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá.
== Contenido ===
E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan:
Tereno i unidat
* Derecho Fundamental
* Gobièrnu i e minister mandatario
E Estadonan
* Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente
* Lejislashon i gobernashon
* Hustisia, Ministerio Públiko i Polis
Disposishonnan final
Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal.
E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente:
* Capitulo I - Derecho Fundamental
* Capitulo II - Gobierno
* Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]]
* Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho
* Capitulo V - Legislacion y Gobernacion
* Capitulo VI - Husticia y poder hudicial
* Capitulo VII - Disposicion final
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}}
{{References}}
}}
[[:Category:Gobièrnu]]
[[:Category:Sint Maarten]]
== Mira tambe ==
* [[Antias Hulandes]]
* [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]]
----------------------------
zie encyclopedia NA/CUR
'''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di
The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}}
{{References}}
}}
[[:Category:]]
---------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}}
{{References}}
}}
[[Category:Karibe Hulandes]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Antias Hulandes]]
--------------------
Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki)
---------------------
'''Aanmaken''':
* {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]]
* {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) -
* General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]]
* nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito)
* no.wik: Shete Boka nasjonalpark -
* en.wiki: Bandariba
'''Verbeteren/aanvullen''':
* [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/)
== Curaçao ==
# December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref>
-----------
== Historia di ATA ==
Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante.
Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo
caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau
a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante
temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba
Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref>
* Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010?
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159849385|titulo=Spoken word}}
{{References}}
}}
[[:Category:Musika]]
------------------
* [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]]
* https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki
* https://translatewiki.net
{{NPOV language}}
{{Refimprove}}
{{stub}}
--------------------------
== Hooiberg ==
Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref>
De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken.
Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero.
Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico.
---------------
'''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano.
NAME: Jay Bryant HAVISER Jr.
BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955
MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao)
CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao)
RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean.
tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155
OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201
E-mail: jhaviser@hotmail.com
DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A.
Awards
1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles)
2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands
2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd
2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio
2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten
------------------
'''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref>
Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref>
----------
== Aloe ==
Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru.
=== Islanan ABC ===
Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd.
De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref>
De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten.
De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/>
Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi.
aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee
aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan).
Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen.
==== Uzo ====
Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan.
{{Appendix}}
--------------------
'''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal.
{{Appendix}}
----
'''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" />
== Levensloop ==
Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref>
In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref>
== Persoonlijk ==
Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" />
== Referenties ==
{{References}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Korsou]]
rxqn7v77nev7aqclfe9jaellwpng79p
193898
193897
2026-06-15T19:41:14Z
Caribiana
8320
193898
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
* [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] -
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Diáspora''' ta referí na un [[poblashon]] plamá den vários region pafó di su lugá geográfiko di orígen i ku tipikamente ta konsistí di hende ku ta sigui identifiká, den sentido kultural, polítiko, religioso òf emoshonal, ku un patria partikular miéntras nan ta biba otro kaminda.<ref>{{Cite web |url= http://migrationdataportal.org/themes/diasporas|title=Diasporas |website=Migration Data Portal |access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/diaspora/|title=Diaspora |work=Keywords for American Cultural Studies, Second Edition |last=Edwards |first=Brent Hayes |date=8 October 2014 |access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/diaspora|title=Diaspora definition and meaning |website=CollinsDictionary.com |access-date=21 February 2020}}</ref><ref name="webster">{{cite encyclopedia |url= http://www.merriam-webster.com/dictionary/diaspora |title=Diaspora |access-date=22 February 2011 |dictionary=[[Merriam Webster]]}}</ref><ref>{{cite book |editor=[[Melvin Ember]], [[Carol R. Ember]] and Ian Skoggard |title=Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World. Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities |date=2004|url={{GBurl|id=7QEjPVyd9YMC|pg=PR26}}|page=xxvi|publisher=Springer |isbn=9780306483219}}</ref>
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora, literalmente ‘for di otro’), ku a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. E término awor ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario (manera komersio, moveshon laboral òf enseñansa) i tambe pa medio di migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, [[sklabitut]], hamber òf guera.
[[:Kategoria:Sosiedad]]
------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2]
Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5]
== Historia ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}}
Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref>
Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13]
Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a.
Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19]
Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Historia di Aruba]]
-----
Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2]
Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am
--------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000.
== Historia ==
E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement.
Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1]
Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña.
Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017.
Programa i idealnan
Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé)
Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé)
Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé)
E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3]
-----------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.<ref>https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA </ref>
----
en.wiki:
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981.
E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.<ref name="PNA">{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref>
[[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]]
==Programa i idealnan ==
E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1]
Elvita - di edat 4 pa 7
Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña
Guia Menor - edatnan di 11 pa 14
Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña
E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide.
Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------------
{{Databox}}
'''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo.
== Ley di consumidor ==
Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”<ref name="Witte">{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}</ref> El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.<ref name="Witte"/>
=== Aruba ===
Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.<ref>[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)</ref>
Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'') riba 18 di juni 2025,<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)</ref> via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor.
* Aruba Fair Trade Authority (AFTA)<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)</ref>
=== Corsou ===
Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.<ref>https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands</ref>
E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes:
Organisacionnan:
* Fundashon pa Konsumidó Curaçao
* Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao</ref>
=== Hulanda ===
E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6]
=== Merca ===
Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Economia]]
[[:Kategoria:Sociedad]]
Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko.
E meta di protekshon di konsumidó ta pa:
garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan
prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko
promovê transparensia den merkado
asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé
Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado.
Derecho di konsumidó
Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.<ref>[1]</ref>
Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di:
derecho privá (kontraktnan i responsabilidat)
derecho públiko (regulashon di merkado)
derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal)
Instrumentonan di protekshon
Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan:
regulashon riba seguridat di produktonan
obligashon pa informashon klaro i etiketahe
protekshon kontra publicidat engañoso
regla riba garantia i devolushon di produktonan
supervison di merkado dor di autoridatnan públiko
Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan.
Protekshon di konsumidó segun pais
Aruba
Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.<ref>[3]</ref>
Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.<ref>[2]</ref>
E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu.
Kòrsou
Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.<ref>[5]</ref>
Regulashonnan relevante por inkluí:
Kódigo Sivil di Kòrsou
legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó
influensia di norma internashonal i europeano
Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí:
Fundashon pa Konsumidó Curaçao
Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>[6]</ref>
Hulanda
Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022.
E ley aki a introducí, entre otro kosnan:
prohibishon di revishonnan falso riba internet
regla mas estrikto pa transparensia di prijs
mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso
E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.<ref>[3]</ref>
Estados Unidos
Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin:
Federal Food, Drug, and Cosmetic Act
Fair Debt Collection Practices Act
Fair Credit Reporting Act
Truth in Lending Act
Fair Credit Billing Act
Gramm–Leach–Bliley Act
Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera:
Federal Trade Commission (FTC)
Consumer Financial Protection Bureau (CFPB)
Food and Drug Administration (FDA)
Department of Justice (DOJ)
Mira tambe
Konsumidó
Derecho di konsumidó
------------------
{{infobox persona | variante = c
| nomber = René van Nie
| nomber completo = René Gerrit Anton van Nie
| fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]]
| luga nacemento = {{NLD}}
| fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]]
| luga fayecimento = {{ABW}}
| causa morto = paro cardiaco
| residencia =
| alma mater =
| ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor
| periodo activo =
| conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975)
| lenga literario = Hulandes
| website =
}}
{{DEFAULTSORT:Nie, René van}}
[[:Kategoria:Direktor di sine]]
[[:Kategoria:Eskritor]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
[[:Kategoria:Aruba]]
-------------------
== Cas floria ==
titel van dit verslag is "Het erfgoed en de betekenis van de versierde <<"Cunucuhuizen op Aruba">>. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten.
Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba.
Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is "bloemrijke huizen" of "versierde huizen".
Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana.
Zie ook:
• boek Bouwen op de Wind
Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen.
Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement.
Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis.
1920 - Cas floriá a cuminsa na Aruba, esta e adorno bunita di figura di cortina, strea, flor, pico di parha, medio luna, etc. na rand di heut ofna skina di cas. E promé cas cu a haña e adorno aki tabata di Bernardo Eman Croes na Pos Chikito. Dos Metsla di Noord, Julian (Janchi) Christiaans y Goy Semeleer a tmha e cas aki na aña 1920 y a duné e adorno di flor bou di heut y di clos pilar na e skinanan. Pesey na e casnan na Pos Chikito y Sabana Basora tin masha hopi. Por tin mas o menos 200 pa 300 cas na Aruba y e floriamento aki te na aña 1944. Janchi Christiaans tabata un discipulo di su tata Hose Christiaans y di famia Donati. Famia Donati a dorna hopi cas figurci di cortina, directamente cu man y sin usa patronchi, manera Janchi Christiians despues tabata usci. Awor tin cdgun cas cu ta wordu trahá, estilo Arubicmo cu tambe ta usa e floriamento aki pa mentené nos cultura.
--------
[[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]]
E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia.
== Historia ==
Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika.
Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia.
E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9]
Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8]
Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10]
== Sint Maarten ==
E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa.
Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes.
Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11]
Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor.
Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente.
nl.wiki: Rijksgrens van Nederland
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona continuo]]
* [[Zona economico exclusivo]]
* [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]]
[[:Kategoria:Geografia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio.
E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017.
--------
=== Maneho ===
E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa:
* proteha y maneha e ambiente marino;
* controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino;
* comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ.
Pa e seis islanan mes e ley ta duna:
* derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama);
* maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla);
* un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino.
E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino.
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona economico exclusivo]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
[[:Kategoria:Venezuela]]
------------
Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu.
Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia.
Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan.
Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia:
e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é.
Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo.
-------
Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten.
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Multiple image
| align = right
| total_width = 270
| border =
| header = '''Turismo krusero'''
| header_align = center
| perrow = 1/1/2
| image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg
| image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg
| caption1 = ''Sovereign of the Seas''
| caption2 = ''Carnival Sunshine''
| image3 =
| caption3 =
| image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg
| image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg
| caption_align = center
| footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina
| footer_align = center
}}
----------------
{{Variante|a}}
{{infobox persona |variante = a
| nomber = Clinton Whitfield
| nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield
| ofishi = empresario
| distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] <small>(1968)</small>
}}
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano.
== Biografia ==
Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo.
El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]].
Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.<ref>Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. "Amigoe". Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005</ref> Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade & Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad & Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas.
* gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter.
* "a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]].
J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido.
* De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator "Charter Member" en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen "Lt. Governor" van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; "Life Member" van Kiwanis International.<ref> Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013</ref>
Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies).
Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
== Honor ==
Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.<ref>{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}</ref>
{{Appendix}}
Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade & Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika.
Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
--
Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use.
---
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade & Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe.
Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon.
Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario.
Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**.
[[:Kategoria:Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox fabrica| variante = a
|nomber = Coastal Aruba Refining Company
}}
'''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil & Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba.
[[Category:Empresa]]
[[Category:Aruba]]
[[Category:Historia]]
== Historia ==
Despues di e ciere di Lago Oil & Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso.
* el a pasa den man di Gobierno
* a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan
Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria.
Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V.
, durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V.
E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.<ref>[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&id=102193561610371&locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)</ref>
== Operacionnan ==
Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo.
E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas.
== Benta y ciere ==
Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012.
Legado
E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad.
Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation.
== Referencia ==
“Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007).
Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya).
“El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000.
Valero Energy Corporation Annual Report, 2005.
CITGO Aruba Refinery official history page (archival).
-------------------
{{infobox persona | variante = a
}}
'''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba.
== Biografia ==
Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero.
Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil & Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento.
Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].<ref>{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}</ref> Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.<ref>{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}</ref> E refineria a haya e nomber di "Coastal Aruba Refining Company".
Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation.
Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.<ref>[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)</ref>
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]].
Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)</ref>
{{Appendix}}
.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
== Honor ==
Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Venta di Coastal i bida mas tadia
Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company.
Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente.
Legado i famia
Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla.
E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba.
Falesementu
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990.
{{Stub}}
{{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}}
[[Category:Hende]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma.
E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta:
* Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento.
* Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento.
* Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por.
* Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial.
Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor.
Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.<ref>https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit</ref>
Dekreto Real
Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.<ref>https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.</ref>
Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.).
Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’.
E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad).
{{Appendix}}
--------------------
{{Appendix}}
The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being
found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they
found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)</ref>
It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found
a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to
the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread
among the locals who started searching for more gold.
When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he
sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august
of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking
military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands
sent more troops to safe guard the gold.
Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach:
Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after
the wind blew away the dust from the clay.
In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in
the nearby rivers. The following years after that
first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting.
Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted
concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a
long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal.
By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when
someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought
down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above
ground.
Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”.
Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce
any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908.
A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out.
The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi
were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill.
According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners.
He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners
would boost the island’s employment rate.
When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island
promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable
market on the island anymore.
The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical
monuments.
Source:
1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers.
2. Aruba Esso News, 1953 issue.
------------
{{multiple image
| total_width = 700
| border = infobox
| direction = horizontal
| header = Arte mural na San Nicolas
| header_align = center
| caption_align = center
| image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg
| height1 = 200
| caption1 = Mural di Chemis
| image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg
| caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag
| image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg
| caption3 = Mural crea pa Wild Drawing
| image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg
| caption4 =
| image5 = Mural Black White.jpg
| caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers
}}
------
== Stadhuis Aruba Aanvulling ==
=== Historia ===
E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1]
Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon.
=== Construccion y estilo ===
E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa.
---
strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a
pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref>
Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu
-----------
== Mario Croes ==
Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele.
Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.
ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga.
Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas.
E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi.
”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan
---
en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow.
NUNKA
Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas?
Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele.
Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita?
Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije).
Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes-
---------
== Lago oil ==
Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa.
Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville.
For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital.
Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha
* 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta
* 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta.
* 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta.
1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey.
1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata.
1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company.
-----
1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano.
--------
==[[Rebelion Grandi]] ==
Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat.
Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref>
------------------
'''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba.
Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref>
== Historia ==
Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino.
E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref>
E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado.
== Responsabilidatnan ==
Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta:
* Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.),
* Informashon i Relashonnan Públiko,
* Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.),
* Finansa,
* Asuntunan Sosial (S.Z.),
* Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo,
* Asuntunan Kultural (C.Z.),
* Registrashon i Archivo (R. en A.), i
* Asuntunan di Personal i Maneho Interno.
E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia.
* Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda
* Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda
* toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref>
* sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland
== Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes ==
{{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}}
E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]].
Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal.
== Fin di Antias Hulandes i transishon ==
E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015.
Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes.
Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Arubahuis]]
* [[Kas di Kòrsou]]
* [[St. Maarten House]]
{{Appendix|2=
* {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]]
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]]
--
* 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w.
Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.),
Voorlichting en Public Relations,
Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.),
Financiën,
Sociale Zaken (S.Z.),
Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme,
Culturele Zaken (C.Z.),
Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en
Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer.
De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis.
---------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario.
== Historia ==
SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki.
Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion.
Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan.
Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan.
== Desaroyo residencial y innovashon ==
Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente.
Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia.
Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan.
Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas.
E porta actual
Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Aruba]]
== SVGA ==
Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia.
=== historia ===
Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te
actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun
persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref>
{{Appendix}}
-----------------------
{{Databox}}
'''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu.
Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
==Tipo di kooperashon==
E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda.
Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit).
Yudansa por ta:
* bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente
* multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2]
==Fuentenan di yudansa==
Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo.
==Yudansa ofisial pa desaroyo==
Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi.
{{Appendix}}
## Yudansa pa desaroyo
**Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**.
Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
---
### Tipo di kooperashon
E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partnership**, i no riba dependencia of dominashon.
Kooperashon por tuma diferente forma:
* **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais.
* **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2]
---
### Fuentenan di yudansa
Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen.
---
### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)
**ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4]
---
### Notanan i referensianan
[^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int)
[^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org)
[^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org)
[^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac)
-------------------
== Faha di horcan ==
E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e
faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar.
Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato
efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba
Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm).
Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un
siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014.
E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008),
José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960)
i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i
sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan.
Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un
organisashon di preparashon pa kalamidat.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento
Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St.
Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe
boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba).
-----------------
== Historia ==
Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal:
* '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]].
* '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]).
E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá.
Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial.
E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente.
Kultura i Herensia
E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial.
Kaida di e Imperio
E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano.
-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Petrus Albertus Kasteel
| imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg
| sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]]
| periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]]
| monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor = [[Gielliam Wouters]]
| sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters
|fecha nacemento=
|luga nacemento =
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento =
|pareha = Marie Kasteel-Baltussen
|religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]]
|yui = 5
<!-- Seccion di informacion profecional -->
|ofishi = gobernante, diplomátiko
|partido =
}}
'''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes.
== Bida personal ==
Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia.
== Periodista i trahadón den ekshilio ==
Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen.
== Gobernador di Kòrsou i su dependensianan ==
Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948.
Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial.
== Karrera diplomátiko ==
Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na:
Chile (1948–1956)
Irlanda (1956–1966)
Israel (1966)
== Rekonesimentu ==
Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal:
Medal of Freedom with Silver Palm (Merka)
Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda)
Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano)
Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia)
== Fayesimentu ==
Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña.
== Referensianan ==
Wikipedia. Piet Kasteel.
Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003).
YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel.
Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes.
------------------
'''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti'''
'''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un
version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma.
Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como
Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento.
== Indica y respeta e variante di Papiamento/u ==
Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa
indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of
Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan.
Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con
pa indica e variante di bo escogencia.
Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti.
== Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia ==
Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i
desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di
Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor.
Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di
Wikipedia. Esaki ta inclui:
* E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639.
* Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version
nobo.
* E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di
interface via translatewiki.net).
* E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e
plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo.
Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba
Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites
== Contribui na un comunidad bilingual ==
No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di
Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada
variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui
construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den
islanan ABC y den mundu henter.
------------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Multiple image| total_width = 340
| align = center
| caption_align= center
| image2 = Bolletjes.jpg
| caption2 = Bolitanan den stoma di un mula
| image1 = Bird smuggler.jpg
| caption1 = Mula transportando parhanan
| image3 = Anus-patron (1205687).jpg
| caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal
| image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg
| caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009)
}}
{{clear}}
{{Appendix}}
[[Category:Sociedad]]
-----------------
== Shoco ==
De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí.
E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko.
Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref>
{{Appendix}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona
| variante = a
| nomber = Nigel Maduro
| ofishi = activista
}}
'''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref>
activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di
Aruba National Trust, Nigel Maduro
Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref>
{{Appendix}}
Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo.
Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria.
Trabao Profesional i Karrera
Aktivismo Ambiental i di Klima:
Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena.
Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel.
Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria:
Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena.
Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat.
Representashon Internashonal:
Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima.
Arte Multidisiplinario
A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta.
Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe.
{{Appendix}}
------------
== Cinema na Aruba ==
(Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants
in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to
enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their
piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am
Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater.
A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref>
-------------------------
Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten
{{Databox}}
'''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso.
Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba
----------------------------------------
* gabinete di minoria
---------------------------------------
'''Hefe di estado''' ta
----------------------------
*gabinete (politica)
* izquierdista
* pais
* eleccion
---------------
-----------------------
== Miembro i elekshon ==
Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo.
E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento.
Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009.
E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4]
en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete.
Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen.
E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento.
Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland.
== Reino Hulandes ==
In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019.
=== Karibe Hulandes ===
Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben.
De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen.
Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
----------------------------
* Muhe
* Constitucion
* Globalisashon
* Progaganda
* Cancion
----------------------------
'''Pedro Tirso Maria (Tirso) Sprockel''' (☆ [[28 di yanüari]] [[1916]] na [[Kòrsou]] - † [[23 di sèptèmber]] [[2007]] na Kòrsou) tabata un lingwista di [[Kòrsou]] i luchadó di resistensia na [[Hulanda]] durante di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]].
== Biografia ==
Tirso Sprockel a nasé dia 28 di yanüari 1916 na Kòrsou. E tabata yu di Isbelia Abbad i Jules Germaan Sprockel. E ta ruman di [[Gerald Sprockel|Cor Sprockel]] i sobrino di [[John Horris Sprockel]], ambos politiko. Na 1931, na edat di 15 aña, el a bai Hulanda pa sigui su estudio na [[Tilburg]]??. Na 1940 el a graduá pa MO-A [[ingles]].<ref name="AD">{{citeer web|url=http://www.norberthendrikse.nl/sprockel.pdf|titel=Tirso Sprockel als verzetsstrijder|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|auteur=Hendrikse, Solange|datum=2020-10-24|bezochtdatum=2024-04-25}}</ref>
E guera na Hulanda ta strob'é pa bolbe su isla natal; na 1942 e ta kasa ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg i ta kuminsa un famia. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber. Na Hulanda su kas a bira un lugá di skondí pa pilotonan hudiu i aliá. Entre otro, den sus aktividatnan di resistensia el a traha huntu ku dos studiante [[Antias Hulandes|antiano]]: [[Boy Ecury]] i [[Delfincio Navarro]]. E kas tabata un eskala riba e ruta di huisio via [[Spaña]] pa [[Inglatera]].
Na 1945 Sprockel ta regresa Korsou i ta bira dosente na Thomas College. Despues di a okupá varios funshon Sprockel a fungi komo inspector di Enseñansa i finalmente a keda nombra direktor di e Departamento di Enseñansa di [[Antias Hulandes]].<ref name="AD"/>
E tabatin tambe lasonan estrecho ku diferente fundashon una e tabata forma parti i e direktiva; manera Federatie Antilliaanse Jeugdzorg (FAJ), Stichting Don Bosco, de Katholieke Verkennerij Nederlandse Antillen en de Stichting Culturele Samenwerking ([[Sticusa]]).
Sprockel tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber.
Papiamentu
Despues di guera, Sprockel a traha komo linguista pa e rekonosementu i estudio di Papiamento. El a publiká hopi buki i ta kofundadó di e dikshonario Papiamentu online. E tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G. M. Dudar (Tilburg, 11 di ougùstùs 1913 - Curaçao, 20 di yüli 1997).
Trabou di hóbennan
Na 1953 Sprockel a ko-fundá e Federashon di Cuido di Hubentut Antilliano i durante 35 aña el a okupá un funshon di direkshon. E federashon a enfoká riba e trabou di kas den e bario i partikularmente riba e padvinderij i explorashon.[1] 1] Tambe el a traha huntu ku su ruman muhé Aminta Da Costa Gomez-Sprockel pa hobennan ku discapacidat na Kòrsou. Na Kòrsou, na 1986, un sentro di formashon pa hóbennan ku retraso mental a wòrdu nombrá na su nòmber: e Sentro pa Formashon Laboral "Tirso Sprockel".
== Honor ==
Durante su bida Sprockel a risibí varios kondekorashon: Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]] (1983), komander den Orden di St. Silvester[2] (1988) i e plata Vlaamse Gaai (1963),[3] e premio di mas haltu den e mundu di verkennerij. explorashon. Tambe Sprockel a wòrdu nombrá komo Doctor honoris causa na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] pa su dedikashon na [[Papiamentu]].
==Literatuur==
* Tirso Sprockel - ''De groei en bloei van het Curaçaose onderwijs in de 20e eeuw'', essay 1999
==Externe link==
* [http://www.papiamentu.nl Mede door Sprockel opgezette site over het Papiamentu]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Sprockel, Tirso}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Papiamentista]]
* Op zondag 6 oktober 1985 zal het sportveld van buurt- centrum Janwe, officieel worden omgedoopt in sportveld Tirso Sprockel. Het buurt- centrum wil op die wijze de heer Sprockel eren voor zijn jarenlange inzet voor metname de formatie van de Curacaose jeugd.
De heer Sprockel, die ruim dertig jaar op onderwijs- gebied actief was en ondermeer de functie vervulde van directeur van het departement van Onderwijs, alsmede van President Curator van de Universiteit van de Nederlandse Antillen, heeft zich volgens de leiding van het buurtcentrum Janwe altijd bijzonder ingezet voor de eugd op het eiland en bekleedde onderandere bestuurs- functies in sociale organisaties als de Verkenners, de Jeugd- centrale en de Federatie Antilliaanse Jeugdzorg. Reden waarom het buurtcentrum- bestuur de heer Sprockel. die momenteel als directeur van Cede Antiy as ten behoeve van particuliere instellingen bemiddelt terzake de financiering van sociaal- educatieve projecten, besloot op deze manier eer te bewijzen. Na afloop van een korte plechtigheid, zullen er die zondag om zeven uur savonds op het sportveld Tirso Sprockel basketball- en volleyball wedstrijden worden gehouden, die voor een ieder, met name jongeren, gratis toegankelijk zullen zijn.<ref>Sportveld Janwé krijgt nam ”Tirso Sprockel”. "Amigoe". Curaçao, 10-09-1985, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643391:mpeg21:p007</ref>
* algemeen directeur van Sede Antia (Sentro pa Desaroyo di Antia) tot 1990
* president college curatoren UNA - 1979
* Commandeur in de Orde van St. Sylvester: hij was de eerste Curacaoenaar en de eerste Antilliaan die deze kerlijke erkenning kreeg in 1988.<ref>TIRSO SPROCKEL: NAMENS PROCESSIE AANVAARD Voor eerst Antilliaan onderscheiden met Sylvester orde Mgr. Ellis: met talenten door Sprockel gewoekerd. "Amigoe". Curaçao, 16-06-1988, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642163:mpeg21:p011</ref>
--------------------
Te bewerken naar Papiaments:
* [[Lijst van scholen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]]
* [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]]
* [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]]
* '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]])
* '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]])
------------------------
== Preparacion Bandera di Aruba==
Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976;
A DICIDI:
-----------
== Gabinete Mercelina ==
Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag.
E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon.
[[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia.
[[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten.
---------------------
{{Databox}}
'''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Nomber ==
Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou.
== Konstelashon ==
Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan.
== Repartishon di asiento ==
Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba.
== Elekshon ==
Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13]
E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente:
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
!colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"| Miembro
!colspan=4 style="color: gray"| Periodo parlamentario 1938-1942
|-
! rowspan="1" style="color: gray"| Repartishon
! style="color: gray"| Nòmber
! style="color: gray"| Partido
! style="color: gray"| Remarke
|-
| rowspan="10" style="color: gray"| Elegí
| rowspan="6" |Curacao
| [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP ||
|-
| Ernesto Cecilio Martijn ||
|-
| Adolphe Desertine ||
|-
| J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige ||
|-
| J. Rustige ||
|-
| Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal ||
|-
| rowspan="2"| Aruba
| Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba ||
|-
| Jean M. de Cuba ||
|-
| rowspan="1"| Bonaire
| John de Jongh || CKP ||
|-
| rowspan="1"| Bovenwinden
| W.R. Plantz || ||
|-
| rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd
| rowspan="5" |Curacao
| [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter
|-
| Isaac Capriles || ||
|-
| Salomon Alfred Senior || ||
|-
| Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || ||
|-
| Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans.
|-
|}
*) oudlid Koloniale Raad
{{Appendix}}
[[:Category:Karibe Hulandes]]
----------------------------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Infobox person
| name = Anouk Balentina
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]]
| occupation = hurista, activista y ambientalista
| party =
}}
'''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no.
== Bida ==
Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref>
Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref>
Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento
di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano
ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref>
Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por
opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020
----------------------
https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/
https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf
* Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal
* Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho"
* Template:Página Prinsipal Articulo destaca
-------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref>
HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref>
== Historia ==
Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia.
Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref>
Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022.
== Servicionan ==
Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar.
E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref>
Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba.
== Galeria ==
<gallery widths="200" heights="200">
Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital
Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital
Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B
</gallery>
---------------------
Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba
E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022.
Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia.
Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY.
-------------------
'''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan
== Historia ==
E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1]
E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes.
E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá.
== Contenido ===
E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan:
Tereno i unidat
* Derecho Fundamental
* Gobièrnu i e minister mandatario
E Estadonan
* Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente
* Lejislashon i gobernashon
* Hustisia, Ministerio Públiko i Polis
Disposishonnan final
Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal.
E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente:
* Capitulo I - Derecho Fundamental
* Capitulo II - Gobierno
* Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]]
* Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho
* Capitulo V - Legislacion y Gobernacion
* Capitulo VI - Husticia y poder hudicial
* Capitulo VII - Disposicion final
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}}
{{References}}
}}
[[:Category:Gobièrnu]]
[[:Category:Sint Maarten]]
== Mira tambe ==
* [[Antias Hulandes]]
* [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]]
----------------------------
zie encyclopedia NA/CUR
'''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di
The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}}
{{References}}
}}
[[:Category:]]
---------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}}
{{References}}
}}
[[Category:Karibe Hulandes]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Antias Hulandes]]
--------------------
Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki)
---------------------
'''Aanmaken''':
* {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]]
* {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) -
* General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]]
* nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito)
* no.wik: Shete Boka nasjonalpark -
* en.wiki: Bandariba
'''Verbeteren/aanvullen''':
* [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/)
== Curaçao ==
# December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref>
-----------
== Historia di ATA ==
Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante.
Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo
caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau
a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante
temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba
Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref>
* Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010?
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159849385|titulo=Spoken word}}
{{References}}
}}
[[:Category:Musika]]
------------------
* [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]]
* https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki
* https://translatewiki.net
{{NPOV language}}
{{Refimprove}}
{{stub}}
--------------------------
== Hooiberg ==
Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref>
De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken.
Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero.
Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico.
---------------
'''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano.
NAME: Jay Bryant HAVISER Jr.
BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955
MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao)
CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao)
RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean.
tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155
OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201
E-mail: jhaviser@hotmail.com
DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A.
Awards
1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles)
2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands
2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd
2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio
2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten
------------------
'''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref>
Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref>
----------
== Aloe ==
Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru.
=== Islanan ABC ===
Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd.
De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref>
De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten.
De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/>
Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi.
aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee
aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan).
Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen.
==== Uzo ====
Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan.
{{Appendix}}
--------------------
'''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal.
{{Appendix}}
----
'''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" />
== Levensloop ==
Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref>
In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref>
== Persoonlijk ==
Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" />
== Referenties ==
{{References}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Korsou]]
gdqeue7w0tcii49jxstuy6masudwvcn
193899
193898
2026-06-15T19:41:45Z
Caribiana
8320
193899
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
* [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] -
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Diáspora''' ta referí na un [[poblashon]] plamá den vários region pafó di su lugá geográfiko di orígen i ku tipikamente ta konsistí di hende ku ta sigui identifiká, den sentido kultural, polítiko, religioso òf emoshonal, ku un patria partikular miéntras nan ta biba otro kaminda.<ref>{{Cite web |url= http://migrationdataportal.org/themes/diasporas|title=Diasporas |website=Migration Data Portal |access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/diaspora/|title=Diaspora |work=Keywords for American Cultural Studies, Second Edition |last=Edwards |first=Brent Hayes |date=8 October 2014 |access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/diaspora|title=Diaspora definition and meaning |website=CollinsDictionary.com |access-date=21 February 2020}}</ref><ref name="webster">{{cite encyclopedia |url= http://www.merriam-webster.com/dictionary/diaspora |title=Diaspora |access-date=22 February 2011 |dictionary=[[Merriam Webster]]}}</ref><ref>{{cite book |editor=[[Melvin Ember]], [[Carol R. Ember]] and Ian Skoggard |title=Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World. Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities |date=2004|url={{GBurl|id=7QEjPVyd9YMC|pg=PR26}}|page=xxvi|publisher=Springer |isbn=9780306483219}}</ref>
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora, literalmente ‘for di otro’), ku a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. E término awor ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario (manera komersio, moveshon laboral òf enseñansa) i tambe pa medio di migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, [[sklabitut]], hamber òf guera.
[[:Kategoria:Sociedad]]
------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2]
Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5]
== Historia ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}}
Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref>
Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13]
Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a.
Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19]
Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Historia di Aruba]]
-----
Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2]
Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am
--------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000.
== Historia ==
E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement.
Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1]
Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña.
Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017.
Programa i idealnan
Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé)
Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé)
Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé)
E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3]
-----------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.<ref>https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA </ref>
----
en.wiki:
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981.
E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.<ref name="PNA">{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref>
[[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]]
==Programa i idealnan ==
E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1]
Elvita - di edat 4 pa 7
Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña
Guia Menor - edatnan di 11 pa 14
Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña
E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide.
Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------------
{{Databox}}
'''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo.
== Ley di consumidor ==
Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”<ref name="Witte">{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}</ref> El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.<ref name="Witte"/>
=== Aruba ===
Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.<ref>[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)</ref>
Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'') riba 18 di juni 2025,<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)</ref> via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor.
* Aruba Fair Trade Authority (AFTA)<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)</ref>
=== Corsou ===
Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.<ref>https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands</ref>
E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes:
Organisacionnan:
* Fundashon pa Konsumidó Curaçao
* Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao</ref>
=== Hulanda ===
E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6]
=== Merca ===
Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Economia]]
[[:Kategoria:Sociedad]]
Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko.
E meta di protekshon di konsumidó ta pa:
garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan
prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko
promovê transparensia den merkado
asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé
Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado.
Derecho di konsumidó
Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.<ref>[1]</ref>
Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di:
derecho privá (kontraktnan i responsabilidat)
derecho públiko (regulashon di merkado)
derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal)
Instrumentonan di protekshon
Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan:
regulashon riba seguridat di produktonan
obligashon pa informashon klaro i etiketahe
protekshon kontra publicidat engañoso
regla riba garantia i devolushon di produktonan
supervison di merkado dor di autoridatnan públiko
Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan.
Protekshon di konsumidó segun pais
Aruba
Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.<ref>[3]</ref>
Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.<ref>[2]</ref>
E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu.
Kòrsou
Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.<ref>[5]</ref>
Regulashonnan relevante por inkluí:
Kódigo Sivil di Kòrsou
legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó
influensia di norma internashonal i europeano
Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí:
Fundashon pa Konsumidó Curaçao
Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>[6]</ref>
Hulanda
Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022.
E ley aki a introducí, entre otro kosnan:
prohibishon di revishonnan falso riba internet
regla mas estrikto pa transparensia di prijs
mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso
E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.<ref>[3]</ref>
Estados Unidos
Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin:
Federal Food, Drug, and Cosmetic Act
Fair Debt Collection Practices Act
Fair Credit Reporting Act
Truth in Lending Act
Fair Credit Billing Act
Gramm–Leach–Bliley Act
Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera:
Federal Trade Commission (FTC)
Consumer Financial Protection Bureau (CFPB)
Food and Drug Administration (FDA)
Department of Justice (DOJ)
Mira tambe
Konsumidó
Derecho di konsumidó
------------------
{{infobox persona | variante = c
| nomber = René van Nie
| nomber completo = René Gerrit Anton van Nie
| fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]]
| luga nacemento = {{NLD}}
| fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]]
| luga fayecimento = {{ABW}}
| causa morto = paro cardiaco
| residencia =
| alma mater =
| ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor
| periodo activo =
| conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975)
| lenga literario = Hulandes
| website =
}}
{{DEFAULTSORT:Nie, René van}}
[[:Kategoria:Direktor di sine]]
[[:Kategoria:Eskritor]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
[[:Kategoria:Aruba]]
-------------------
== Cas floria ==
titel van dit verslag is "Het erfgoed en de betekenis van de versierde <<"Cunucuhuizen op Aruba">>. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten.
Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba.
Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is "bloemrijke huizen" of "versierde huizen".
Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana.
Zie ook:
• boek Bouwen op de Wind
Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen.
Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement.
Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis.
1920 - Cas floriá a cuminsa na Aruba, esta e adorno bunita di figura di cortina, strea, flor, pico di parha, medio luna, etc. na rand di heut ofna skina di cas. E promé cas cu a haña e adorno aki tabata di Bernardo Eman Croes na Pos Chikito. Dos Metsla di Noord, Julian (Janchi) Christiaans y Goy Semeleer a tmha e cas aki na aña 1920 y a duné e adorno di flor bou di heut y di clos pilar na e skinanan. Pesey na e casnan na Pos Chikito y Sabana Basora tin masha hopi. Por tin mas o menos 200 pa 300 cas na Aruba y e floriamento aki te na aña 1944. Janchi Christiaans tabata un discipulo di su tata Hose Christiaans y di famia Donati. Famia Donati a dorna hopi cas figurci di cortina, directamente cu man y sin usa patronchi, manera Janchi Christiians despues tabata usci. Awor tin cdgun cas cu ta wordu trahá, estilo Arubicmo cu tambe ta usa e floriamento aki pa mentené nos cultura.
--------
[[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]]
E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia.
== Historia ==
Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika.
Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia.
E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9]
Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8]
Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10]
== Sint Maarten ==
E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa.
Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes.
Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11]
Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor.
Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente.
nl.wiki: Rijksgrens van Nederland
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona continuo]]
* [[Zona economico exclusivo]]
* [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]]
[[:Kategoria:Geografia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio.
E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017.
--------
=== Maneho ===
E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa:
* proteha y maneha e ambiente marino;
* controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino;
* comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ.
Pa e seis islanan mes e ley ta duna:
* derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama);
* maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla);
* un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino.
E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino.
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona economico exclusivo]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
[[:Kategoria:Venezuela]]
------------
Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu.
Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia.
Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan.
Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia:
e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é.
Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo.
-------
Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten.
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Multiple image
| align = right
| total_width = 270
| border =
| header = '''Turismo krusero'''
| header_align = center
| perrow = 1/1/2
| image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg
| image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg
| caption1 = ''Sovereign of the Seas''
| caption2 = ''Carnival Sunshine''
| image3 =
| caption3 =
| image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg
| image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg
| caption_align = center
| footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina
| footer_align = center
}}
----------------
{{Variante|a}}
{{infobox persona |variante = a
| nomber = Clinton Whitfield
| nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield
| ofishi = empresario
| distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] <small>(1968)</small>
}}
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano.
== Biografia ==
Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo.
El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]].
Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.<ref>Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. "Amigoe". Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005</ref> Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade & Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad & Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas.
* gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter.
* "a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]].
J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido.
* De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator "Charter Member" en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen "Lt. Governor" van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; "Life Member" van Kiwanis International.<ref> Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013</ref>
Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies).
Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
== Honor ==
Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.<ref>{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}</ref>
{{Appendix}}
Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade & Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika.
Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
--
Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use.
---
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade & Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe.
Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon.
Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario.
Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**.
[[:Kategoria:Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox fabrica| variante = a
|nomber = Coastal Aruba Refining Company
}}
'''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil & Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba.
[[Category:Empresa]]
[[Category:Aruba]]
[[Category:Historia]]
== Historia ==
Despues di e ciere di Lago Oil & Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso.
* el a pasa den man di Gobierno
* a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan
Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria.
Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V.
, durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V.
E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.<ref>[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&id=102193561610371&locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)</ref>
== Operacionnan ==
Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo.
E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas.
== Benta y ciere ==
Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012.
Legado
E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad.
Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation.
== Referencia ==
“Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007).
Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya).
“El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000.
Valero Energy Corporation Annual Report, 2005.
CITGO Aruba Refinery official history page (archival).
-------------------
{{infobox persona | variante = a
}}
'''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba.
== Biografia ==
Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero.
Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil & Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento.
Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].<ref>{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}</ref> Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.<ref>{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}</ref> E refineria a haya e nomber di "Coastal Aruba Refining Company".
Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation.
Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.<ref>[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)</ref>
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]].
Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)</ref>
{{Appendix}}
.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
== Honor ==
Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Venta di Coastal i bida mas tadia
Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company.
Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente.
Legado i famia
Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla.
E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba.
Falesementu
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990.
{{Stub}}
{{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}}
[[Category:Hende]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma.
E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta:
* Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento.
* Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento.
* Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por.
* Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial.
Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor.
Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.<ref>https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit</ref>
Dekreto Real
Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.<ref>https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.</ref>
Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.).
Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’.
E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad).
{{Appendix}}
--------------------
{{Appendix}}
The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being
found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they
found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)</ref>
It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found
a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to
the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread
among the locals who started searching for more gold.
When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he
sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august
of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking
military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands
sent more troops to safe guard the gold.
Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach:
Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after
the wind blew away the dust from the clay.
In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in
the nearby rivers. The following years after that
first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting.
Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted
concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a
long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal.
By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when
someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought
down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above
ground.
Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”.
Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce
any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908.
A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out.
The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi
were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill.
According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners.
He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners
would boost the island’s employment rate.
When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island
promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable
market on the island anymore.
The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical
monuments.
Source:
1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers.
2. Aruba Esso News, 1953 issue.
------------
{{multiple image
| total_width = 700
| border = infobox
| direction = horizontal
| header = Arte mural na San Nicolas
| header_align = center
| caption_align = center
| image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg
| height1 = 200
| caption1 = Mural di Chemis
| image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg
| caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag
| image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg
| caption3 = Mural crea pa Wild Drawing
| image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg
| caption4 =
| image5 = Mural Black White.jpg
| caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers
}}
------
== Stadhuis Aruba Aanvulling ==
=== Historia ===
E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1]
Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon.
=== Construccion y estilo ===
E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa.
---
strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a
pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref>
Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu
-----------
== Mario Croes ==
Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele.
Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.
ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga.
Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas.
E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi.
”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan
---
en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow.
NUNKA
Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas?
Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele.
Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita?
Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije).
Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes-
---------
== Lago oil ==
Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa.
Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville.
For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital.
Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha
* 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta
* 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta.
* 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta.
1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey.
1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata.
1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company.
-----
1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano.
--------
==[[Rebelion Grandi]] ==
Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat.
Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref>
------------------
'''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba.
Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref>
== Historia ==
Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino.
E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref>
E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado.
== Responsabilidatnan ==
Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta:
* Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.),
* Informashon i Relashonnan Públiko,
* Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.),
* Finansa,
* Asuntunan Sosial (S.Z.),
* Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo,
* Asuntunan Kultural (C.Z.),
* Registrashon i Archivo (R. en A.), i
* Asuntunan di Personal i Maneho Interno.
E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia.
* Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda
* Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda
* toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref>
* sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland
== Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes ==
{{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}}
E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]].
Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal.
== Fin di Antias Hulandes i transishon ==
E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015.
Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes.
Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Arubahuis]]
* [[Kas di Kòrsou]]
* [[St. Maarten House]]
{{Appendix|2=
* {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]]
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]]
--
* 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w.
Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.),
Voorlichting en Public Relations,
Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.),
Financiën,
Sociale Zaken (S.Z.),
Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme,
Culturele Zaken (C.Z.),
Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en
Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer.
De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis.
---------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario.
== Historia ==
SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki.
Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion.
Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan.
Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan.
== Desaroyo residencial y innovashon ==
Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente.
Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia.
Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan.
Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas.
E porta actual
Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Aruba]]
== SVGA ==
Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia.
=== historia ===
Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te
actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun
persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref>
{{Appendix}}
-----------------------
{{Databox}}
'''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu.
Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
==Tipo di kooperashon==
E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda.
Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit).
Yudansa por ta:
* bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente
* multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2]
==Fuentenan di yudansa==
Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo.
==Yudansa ofisial pa desaroyo==
Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi.
{{Appendix}}
## Yudansa pa desaroyo
**Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**.
Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
---
### Tipo di kooperashon
E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partnership**, i no riba dependencia of dominashon.
Kooperashon por tuma diferente forma:
* **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais.
* **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2]
---
### Fuentenan di yudansa
Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen.
---
### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)
**ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4]
---
### Notanan i referensianan
[^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int)
[^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org)
[^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org)
[^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac)
-------------------
== Faha di horcan ==
E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e
faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar.
Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato
efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba
Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm).
Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un
siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014.
E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008),
José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960)
i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i
sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan.
Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un
organisashon di preparashon pa kalamidat.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento
Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St.
Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe
boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba).
-----------------
== Historia ==
Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal:
* '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]].
* '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]).
E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá.
Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial.
E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente.
Kultura i Herensia
E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial.
Kaida di e Imperio
E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano.
-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Petrus Albertus Kasteel
| imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg
| sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]]
| periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]]
| monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor = [[Gielliam Wouters]]
| sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters
|fecha nacemento=
|luga nacemento =
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento =
|pareha = Marie Kasteel-Baltussen
|religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]]
|yui = 5
<!-- Seccion di informacion profecional -->
|ofishi = gobernante, diplomátiko
|partido =
}}
'''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes.
== Bida personal ==
Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia.
== Periodista i trahadón den ekshilio ==
Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen.
== Gobernador di Kòrsou i su dependensianan ==
Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948.
Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial.
== Karrera diplomátiko ==
Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na:
Chile (1948–1956)
Irlanda (1956–1966)
Israel (1966)
== Rekonesimentu ==
Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal:
Medal of Freedom with Silver Palm (Merka)
Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda)
Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano)
Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia)
== Fayesimentu ==
Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña.
== Referensianan ==
Wikipedia. Piet Kasteel.
Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003).
YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel.
Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes.
------------------
'''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti'''
'''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un
version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma.
Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como
Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento.
== Indica y respeta e variante di Papiamento/u ==
Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa
indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of
Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan.
Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con
pa indica e variante di bo escogencia.
Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti.
== Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia ==
Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i
desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di
Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor.
Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di
Wikipedia. Esaki ta inclui:
* E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639.
* Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version
nobo.
* E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di
interface via translatewiki.net).
* E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e
plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo.
Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba
Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites
== Contribui na un comunidad bilingual ==
No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di
Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada
variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui
construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den
islanan ABC y den mundu henter.
------------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Multiple image| total_width = 340
| align = center
| caption_align= center
| image2 = Bolletjes.jpg
| caption2 = Bolitanan den stoma di un mula
| image1 = Bird smuggler.jpg
| caption1 = Mula transportando parhanan
| image3 = Anus-patron (1205687).jpg
| caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal
| image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg
| caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009)
}}
{{clear}}
{{Appendix}}
[[Category:Sociedad]]
-----------------
== Shoco ==
De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí.
E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko.
Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref>
{{Appendix}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona
| variante = a
| nomber = Nigel Maduro
| ofishi = activista
}}
'''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref>
activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di
Aruba National Trust, Nigel Maduro
Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref>
{{Appendix}}
Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo.
Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria.
Trabao Profesional i Karrera
Aktivismo Ambiental i di Klima:
Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena.
Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel.
Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria:
Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena.
Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat.
Representashon Internashonal:
Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima.
Arte Multidisiplinario
A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta.
Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe.
{{Appendix}}
------------
== Cinema na Aruba ==
(Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants
in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to
enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their
piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am
Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater.
A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref>
-------------------------
Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten
{{Databox}}
'''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso.
Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba
----------------------------------------
* gabinete di minoria
---------------------------------------
'''Hefe di estado''' ta
----------------------------
*gabinete (politica)
* izquierdista
* pais
* eleccion
---------------
-----------------------
== Miembro i elekshon ==
Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo.
E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento.
Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009.
E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4]
en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete.
Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen.
E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento.
Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland.
== Reino Hulandes ==
In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019.
=== Karibe Hulandes ===
Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben.
De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen.
Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
----------------------------
* Muhe
* Constitucion
* Globalisashon
* Progaganda
* Cancion
----------------------------
'''Pedro Tirso Maria (Tirso) Sprockel''' (☆ [[28 di yanüari]] [[1916]] na [[Kòrsou]] - † [[23 di sèptèmber]] [[2007]] na Kòrsou) tabata un lingwista di [[Kòrsou]] i luchadó di resistensia na [[Hulanda]] durante di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]].
== Biografia ==
Tirso Sprockel a nasé dia 28 di yanüari 1916 na Kòrsou. E tabata yu di Isbelia Abbad i Jules Germaan Sprockel. E ta ruman di [[Gerald Sprockel|Cor Sprockel]] i sobrino di [[John Horris Sprockel]], ambos politiko. Na 1931, na edat di 15 aña, el a bai Hulanda pa sigui su estudio na [[Tilburg]]??. Na 1940 el a graduá pa MO-A [[ingles]].<ref name="AD">{{citeer web|url=http://www.norberthendrikse.nl/sprockel.pdf|titel=Tirso Sprockel als verzetsstrijder|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|auteur=Hendrikse, Solange|datum=2020-10-24|bezochtdatum=2024-04-25}}</ref>
E guera na Hulanda ta strob'é pa bolbe su isla natal; na 1942 e ta kasa ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg i ta kuminsa un famia. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber. Na Hulanda su kas a bira un lugá di skondí pa pilotonan hudiu i aliá. Entre otro, den sus aktividatnan di resistensia el a traha huntu ku dos studiante [[Antias Hulandes|antiano]]: [[Boy Ecury]] i [[Delfincio Navarro]]. E kas tabata un eskala riba e ruta di huisio via [[Spaña]] pa [[Inglatera]].
Na 1945 Sprockel ta regresa Korsou i ta bira dosente na Thomas College. Despues di a okupá varios funshon Sprockel a fungi komo inspector di Enseñansa i finalmente a keda nombra direktor di e Departamento di Enseñansa di [[Antias Hulandes]].<ref name="AD"/>
E tabatin tambe lasonan estrecho ku diferente fundashon una e tabata forma parti i e direktiva; manera Federatie Antilliaanse Jeugdzorg (FAJ), Stichting Don Bosco, de Katholieke Verkennerij Nederlandse Antillen en de Stichting Culturele Samenwerking ([[Sticusa]]).
Sprockel tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber.
Papiamentu
Despues di guera, Sprockel a traha komo linguista pa e rekonosementu i estudio di Papiamento. El a publiká hopi buki i ta kofundadó di e dikshonario Papiamentu online. E tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G. M. Dudar (Tilburg, 11 di ougùstùs 1913 - Curaçao, 20 di yüli 1997).
Trabou di hóbennan
Na 1953 Sprockel a ko-fundá e Federashon di Cuido di Hubentut Antilliano i durante 35 aña el a okupá un funshon di direkshon. E federashon a enfoká riba e trabou di kas den e bario i partikularmente riba e padvinderij i explorashon.[1] 1] Tambe el a traha huntu ku su ruman muhé Aminta Da Costa Gomez-Sprockel pa hobennan ku discapacidat na Kòrsou. Na Kòrsou, na 1986, un sentro di formashon pa hóbennan ku retraso mental a wòrdu nombrá na su nòmber: e Sentro pa Formashon Laboral "Tirso Sprockel".
== Honor ==
Durante su bida Sprockel a risibí varios kondekorashon: Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]] (1983), komander den Orden di St. Silvester[2] (1988) i e plata Vlaamse Gaai (1963),[3] e premio di mas haltu den e mundu di verkennerij. explorashon. Tambe Sprockel a wòrdu nombrá komo Doctor honoris causa na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] pa su dedikashon na [[Papiamentu]].
==Literatuur==
* Tirso Sprockel - ''De groei en bloei van het Curaçaose onderwijs in de 20e eeuw'', essay 1999
==Externe link==
* [http://www.papiamentu.nl Mede door Sprockel opgezette site over het Papiamentu]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Sprockel, Tirso}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Papiamentista]]
* Op zondag 6 oktober 1985 zal het sportveld van buurt- centrum Janwe, officieel worden omgedoopt in sportveld Tirso Sprockel. Het buurt- centrum wil op die wijze de heer Sprockel eren voor zijn jarenlange inzet voor metname de formatie van de Curacaose jeugd.
De heer Sprockel, die ruim dertig jaar op onderwijs- gebied actief was en ondermeer de functie vervulde van directeur van het departement van Onderwijs, alsmede van President Curator van de Universiteit van de Nederlandse Antillen, heeft zich volgens de leiding van het buurtcentrum Janwe altijd bijzonder ingezet voor de eugd op het eiland en bekleedde onderandere bestuurs- functies in sociale organisaties als de Verkenners, de Jeugd- centrale en de Federatie Antilliaanse Jeugdzorg. Reden waarom het buurtcentrum- bestuur de heer Sprockel. die momenteel als directeur van Cede Antiy as ten behoeve van particuliere instellingen bemiddelt terzake de financiering van sociaal- educatieve projecten, besloot op deze manier eer te bewijzen. Na afloop van een korte plechtigheid, zullen er die zondag om zeven uur savonds op het sportveld Tirso Sprockel basketball- en volleyball wedstrijden worden gehouden, die voor een ieder, met name jongeren, gratis toegankelijk zullen zijn.<ref>Sportveld Janwé krijgt nam ”Tirso Sprockel”. "Amigoe". Curaçao, 10-09-1985, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643391:mpeg21:p007</ref>
* algemeen directeur van Sede Antia (Sentro pa Desaroyo di Antia) tot 1990
* president college curatoren UNA - 1979
* Commandeur in de Orde van St. Sylvester: hij was de eerste Curacaoenaar en de eerste Antilliaan die deze kerlijke erkenning kreeg in 1988.<ref>TIRSO SPROCKEL: NAMENS PROCESSIE AANVAARD Voor eerst Antilliaan onderscheiden met Sylvester orde Mgr. Ellis: met talenten door Sprockel gewoekerd. "Amigoe". Curaçao, 16-06-1988, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642163:mpeg21:p011</ref>
--------------------
Te bewerken naar Papiaments:
* [[Lijst van scholen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]]
* [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]]
* [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]]
* '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]])
* '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]])
------------------------
== Preparacion Bandera di Aruba==
Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976;
A DICIDI:
-----------
== Gabinete Mercelina ==
Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag.
E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon.
[[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia.
[[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten.
---------------------
{{Databox}}
'''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Nomber ==
Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou.
== Konstelashon ==
Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan.
== Repartishon di asiento ==
Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba.
== Elekshon ==
Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13]
E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente:
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
!colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"| Miembro
!colspan=4 style="color: gray"| Periodo parlamentario 1938-1942
|-
! rowspan="1" style="color: gray"| Repartishon
! style="color: gray"| Nòmber
! style="color: gray"| Partido
! style="color: gray"| Remarke
|-
| rowspan="10" style="color: gray"| Elegí
| rowspan="6" |Curacao
| [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP ||
|-
| Ernesto Cecilio Martijn ||
|-
| Adolphe Desertine ||
|-
| J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige ||
|-
| J. Rustige ||
|-
| Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal ||
|-
| rowspan="2"| Aruba
| Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba ||
|-
| Jean M. de Cuba ||
|-
| rowspan="1"| Bonaire
| John de Jongh || CKP ||
|-
| rowspan="1"| Bovenwinden
| W.R. Plantz || ||
|-
| rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd
| rowspan="5" |Curacao
| [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter
|-
| Isaac Capriles || ||
|-
| Salomon Alfred Senior || ||
|-
| Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || ||
|-
| Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans.
|-
|}
*) oudlid Koloniale Raad
{{Appendix}}
[[:Category:Karibe Hulandes]]
----------------------------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Infobox person
| name = Anouk Balentina
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]]
| occupation = hurista, activista y ambientalista
| party =
}}
'''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no.
== Bida ==
Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref>
Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref>
Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento
di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano
ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref>
Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por
opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020
----------------------
https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/
https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf
* Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal
* Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho"
* Template:Página Prinsipal Articulo destaca
-------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref>
HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref>
== Historia ==
Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia.
Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref>
Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022.
== Servicionan ==
Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar.
E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref>
Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba.
== Galeria ==
<gallery widths="200" heights="200">
Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital
Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital
Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B
</gallery>
---------------------
Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba
E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022.
Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia.
Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY.
-------------------
'''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan
== Historia ==
E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1]
E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes.
E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá.
== Contenido ===
E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan:
Tereno i unidat
* Derecho Fundamental
* Gobièrnu i e minister mandatario
E Estadonan
* Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente
* Lejislashon i gobernashon
* Hustisia, Ministerio Públiko i Polis
Disposishonnan final
Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal.
E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente:
* Capitulo I - Derecho Fundamental
* Capitulo II - Gobierno
* Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]]
* Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho
* Capitulo V - Legislacion y Gobernacion
* Capitulo VI - Husticia y poder hudicial
* Capitulo VII - Disposicion final
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}}
{{References}}
}}
[[:Category:Gobièrnu]]
[[:Category:Sint Maarten]]
== Mira tambe ==
* [[Antias Hulandes]]
* [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]]
----------------------------
zie encyclopedia NA/CUR
'''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di
The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}}
{{References}}
}}
[[:Category:]]
---------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}}
{{References}}
}}
[[Category:Karibe Hulandes]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Antias Hulandes]]
--------------------
Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki)
---------------------
'''Aanmaken''':
* {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]]
* {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) -
* General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]]
* nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito)
* no.wik: Shete Boka nasjonalpark -
* en.wiki: Bandariba
'''Verbeteren/aanvullen''':
* [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/)
== Curaçao ==
# December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref>
-----------
== Historia di ATA ==
Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante.
Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo
caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau
a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante
temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba
Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref>
* Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010?
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159849385|titulo=Spoken word}}
{{References}}
}}
[[:Category:Musika]]
------------------
* [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]]
* https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki
* https://translatewiki.net
{{NPOV language}}
{{Refimprove}}
{{stub}}
--------------------------
== Hooiberg ==
Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref>
De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken.
Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero.
Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico.
---------------
'''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano.
NAME: Jay Bryant HAVISER Jr.
BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955
MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao)
CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao)
RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean.
tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155
OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201
E-mail: jhaviser@hotmail.com
DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A.
Awards
1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles)
2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands
2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd
2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio
2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten
------------------
'''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref>
Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref>
----------
== Aloe ==
Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru.
=== Islanan ABC ===
Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd.
De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref>
De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten.
De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/>
Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi.
aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee
aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan).
Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen.
==== Uzo ====
Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan.
{{Appendix}}
--------------------
'''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal.
{{Appendix}}
----
'''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" />
== Levensloop ==
Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref>
In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref>
== Persoonlijk ==
Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" />
== Referenties ==
{{References}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Korsou]]
r2h0505yqrje8nqz2mpd3fmrix9l6lf
193900
193899
2026-06-15T19:49:13Z
Caribiana
8320
193900
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
* [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] -
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Diáspora''' ta referí na un [[poblashon]] plamá den vários region pafó di nan lugá geográfiko di orígen, i ku tipikamente ta konsistí di hende ku ainda ta identifiká, den sentido kultural, polítiko, religioso òf emoshonal, ku un patria spesífiko miéntras nan ta biba otro lugá.<ref>{{Cite web |url= http://migrationdataportal.org/themes/diasporas|title=Diasporas |website=Migration Data Portal |access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/diaspora/|title=Diaspora |work=Keywords for American Cultural Studies, Second Edition |last=Edwards |first=Brent Hayes |date=8 October 2014 |access-date=21 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/diaspora|title=Diaspora definition and meaning |website=CollinsDictionary.com |access-date=21 February 2020}}</ref><ref name="webster">{{cite encyclopedia |url= http://www.merriam-webster.com/dictionary/diaspora |title=Diaspora |access-date=22 February 2011 |dictionary=[[Merriam Webster]]}}</ref><ref>{{cite book |editor=[[Melvin Ember]], [[Carol R. Ember]] and Ian Skoggard |title=Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World. Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities |date=2004|url={{GBurl|id=7QEjPVyd9YMC|pg=PR26}}|page=xxvi|publisher=Springer |isbn=9780306483219}}</ref>
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora), ku literalmente ta referí na “dispershon” òf “verspreiding”. Na un konteksto históriko, e palabra a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. Awor, e término ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario — manera komersio, trabou òf enseñansa — i tambe migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, sklabitut, hamber òf guera.
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora, literalmente ‘plamamentu’). Den un konteksto históriko, e palabra a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. Awor, e término ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario (manera komersio, moveshon laboral òf enseñansa) i tambe migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, [[sklabitut]], hamber òf guera.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sociedad]]
------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2]
Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5]
== Historia ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}}
Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref>
Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13]
Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a.
Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19]
Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Historia di Aruba]]
-----
Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2]
Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am
--------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000.
== Historia ==
E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement.
Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1]
Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña.
Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017.
Programa i idealnan
Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé)
Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé)
Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé)
E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3]
-----------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.<ref>https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA </ref>
----
en.wiki:
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981.
E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.<ref name="PNA">{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref>
[[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]]
==Programa i idealnan ==
E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1]
Elvita - di edat 4 pa 7
Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña
Guia Menor - edatnan di 11 pa 14
Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña
E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide.
Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------------
{{Databox}}
'''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo.
== Ley di consumidor ==
Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”<ref name="Witte">{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}</ref> El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.<ref name="Witte"/>
=== Aruba ===
Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.<ref>[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)</ref>
Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'') riba 18 di juni 2025,<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)</ref> via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor.
* Aruba Fair Trade Authority (AFTA)<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)</ref>
=== Corsou ===
Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.<ref>https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands</ref>
E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes:
Organisacionnan:
* Fundashon pa Konsumidó Curaçao
* Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao</ref>
=== Hulanda ===
E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6]
=== Merca ===
Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Economia]]
[[:Kategoria:Sociedad]]
Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko.
E meta di protekshon di konsumidó ta pa:
garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan
prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko
promovê transparensia den merkado
asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé
Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado.
Derecho di konsumidó
Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.<ref>[1]</ref>
Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di:
derecho privá (kontraktnan i responsabilidat)
derecho públiko (regulashon di merkado)
derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal)
Instrumentonan di protekshon
Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan:
regulashon riba seguridat di produktonan
obligashon pa informashon klaro i etiketahe
protekshon kontra publicidat engañoso
regla riba garantia i devolushon di produktonan
supervison di merkado dor di autoridatnan públiko
Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan.
Protekshon di konsumidó segun pais
Aruba
Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.<ref>[3]</ref>
Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.<ref>[2]</ref>
E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu.
Kòrsou
Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.<ref>[5]</ref>
Regulashonnan relevante por inkluí:
Kódigo Sivil di Kòrsou
legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó
influensia di norma internashonal i europeano
Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí:
Fundashon pa Konsumidó Curaçao
Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>[6]</ref>
Hulanda
Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022.
E ley aki a introducí, entre otro kosnan:
prohibishon di revishonnan falso riba internet
regla mas estrikto pa transparensia di prijs
mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso
E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.<ref>[3]</ref>
Estados Unidos
Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin:
Federal Food, Drug, and Cosmetic Act
Fair Debt Collection Practices Act
Fair Credit Reporting Act
Truth in Lending Act
Fair Credit Billing Act
Gramm–Leach–Bliley Act
Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera:
Federal Trade Commission (FTC)
Consumer Financial Protection Bureau (CFPB)
Food and Drug Administration (FDA)
Department of Justice (DOJ)
Mira tambe
Konsumidó
Derecho di konsumidó
------------------
{{infobox persona | variante = c
| nomber = René van Nie
| nomber completo = René Gerrit Anton van Nie
| fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]]
| luga nacemento = {{NLD}}
| fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]]
| luga fayecimento = {{ABW}}
| causa morto = paro cardiaco
| residencia =
| alma mater =
| ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor
| periodo activo =
| conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975)
| lenga literario = Hulandes
| website =
}}
{{DEFAULTSORT:Nie, René van}}
[[:Kategoria:Direktor di sine]]
[[:Kategoria:Eskritor]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
[[:Kategoria:Aruba]]
-------------------
== Cas floria ==
titel van dit verslag is "Het erfgoed en de betekenis van de versierde <<"Cunucuhuizen op Aruba">>. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten.
Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba.
Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is "bloemrijke huizen" of "versierde huizen".
Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana.
Zie ook:
• boek Bouwen op de Wind
Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen.
Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement.
Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis.
1920 - Cas floriá a cuminsa na Aruba, esta e adorno bunita di figura di cortina, strea, flor, pico di parha, medio luna, etc. na rand di heut ofna skina di cas. E promé cas cu a haña e adorno aki tabata di Bernardo Eman Croes na Pos Chikito. Dos Metsla di Noord, Julian (Janchi) Christiaans y Goy Semeleer a tmha e cas aki na aña 1920 y a duné e adorno di flor bou di heut y di clos pilar na e skinanan. Pesey na e casnan na Pos Chikito y Sabana Basora tin masha hopi. Por tin mas o menos 200 pa 300 cas na Aruba y e floriamento aki te na aña 1944. Janchi Christiaans tabata un discipulo di su tata Hose Christiaans y di famia Donati. Famia Donati a dorna hopi cas figurci di cortina, directamente cu man y sin usa patronchi, manera Janchi Christiians despues tabata usci. Awor tin cdgun cas cu ta wordu trahá, estilo Arubicmo cu tambe ta usa e floriamento aki pa mentené nos cultura.
--------
[[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]]
E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia.
== Historia ==
Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika.
Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia.
E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9]
Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8]
Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10]
== Sint Maarten ==
E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa.
Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes.
Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11]
Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor.
Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente.
nl.wiki: Rijksgrens van Nederland
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona continuo]]
* [[Zona economico exclusivo]]
* [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]]
[[:Kategoria:Geografia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio.
E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017.
--------
=== Maneho ===
E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa:
* proteha y maneha e ambiente marino;
* controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino;
* comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ.
Pa e seis islanan mes e ley ta duna:
* derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama);
* maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla);
* un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino.
E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino.
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona economico exclusivo]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
[[:Kategoria:Venezuela]]
------------
Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu.
Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia.
Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan.
Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia:
e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é.
Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo.
-------
Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten.
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Multiple image
| align = right
| total_width = 270
| border =
| header = '''Turismo krusero'''
| header_align = center
| perrow = 1/1/2
| image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg
| image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg
| caption1 = ''Sovereign of the Seas''
| caption2 = ''Carnival Sunshine''
| image3 =
| caption3 =
| image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg
| image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg
| caption_align = center
| footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina
| footer_align = center
}}
----------------
{{Variante|a}}
{{infobox persona |variante = a
| nomber = Clinton Whitfield
| nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield
| ofishi = empresario
| distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] <small>(1968)</small>
}}
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano.
== Biografia ==
Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo.
El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]].
Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.<ref>Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. "Amigoe". Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005</ref> Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade & Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad & Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas.
* gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter.
* "a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]].
J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido.
* De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator "Charter Member" en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen "Lt. Governor" van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; "Life Member" van Kiwanis International.<ref> Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013</ref>
Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies).
Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
== Honor ==
Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.<ref>{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}</ref>
{{Appendix}}
Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade & Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika.
Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
--
Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use.
---
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade & Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe.
Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon.
Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario.
Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**.
[[:Kategoria:Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox fabrica| variante = a
|nomber = Coastal Aruba Refining Company
}}
'''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil & Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba.
[[Category:Empresa]]
[[Category:Aruba]]
[[Category:Historia]]
== Historia ==
Despues di e ciere di Lago Oil & Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso.
* el a pasa den man di Gobierno
* a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan
Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria.
Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V.
, durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V.
E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.<ref>[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&id=102193561610371&locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)</ref>
== Operacionnan ==
Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo.
E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas.
== Benta y ciere ==
Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012.
Legado
E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad.
Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation.
== Referencia ==
“Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007).
Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya).
“El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000.
Valero Energy Corporation Annual Report, 2005.
CITGO Aruba Refinery official history page (archival).
-------------------
{{infobox persona | variante = a
}}
'''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba.
== Biografia ==
Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero.
Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil & Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento.
Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].<ref>{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}</ref> Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.<ref>{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}</ref> E refineria a haya e nomber di "Coastal Aruba Refining Company".
Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation.
Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.<ref>[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)</ref>
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]].
Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)</ref>
{{Appendix}}
.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
== Honor ==
Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Venta di Coastal i bida mas tadia
Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company.
Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente.
Legado i famia
Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla.
E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba.
Falesementu
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990.
{{Stub}}
{{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}}
[[Category:Hende]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma.
E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta:
* Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento.
* Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento.
* Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por.
* Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial.
Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor.
Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.<ref>https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit</ref>
Dekreto Real
Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.<ref>https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.</ref>
Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.).
Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’.
E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad).
{{Appendix}}
--------------------
{{Appendix}}
The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being
found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they
found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)</ref>
It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found
a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to
the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread
among the locals who started searching for more gold.
When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he
sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august
of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking
military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands
sent more troops to safe guard the gold.
Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach:
Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after
the wind blew away the dust from the clay.
In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in
the nearby rivers. The following years after that
first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting.
Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted
concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a
long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal.
By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when
someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought
down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above
ground.
Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”.
Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce
any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908.
A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out.
The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi
were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill.
According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners.
He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners
would boost the island’s employment rate.
When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island
promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable
market on the island anymore.
The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical
monuments.
Source:
1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers.
2. Aruba Esso News, 1953 issue.
------------
{{multiple image
| total_width = 700
| border = infobox
| direction = horizontal
| header = Arte mural na San Nicolas
| header_align = center
| caption_align = center
| image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg
| height1 = 200
| caption1 = Mural di Chemis
| image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg
| caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag
| image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg
| caption3 = Mural crea pa Wild Drawing
| image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg
| caption4 =
| image5 = Mural Black White.jpg
| caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers
}}
------
== Stadhuis Aruba Aanvulling ==
=== Historia ===
E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1]
Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon.
=== Construccion y estilo ===
E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa.
---
strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a
pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref>
Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu
-----------
== Mario Croes ==
Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele.
Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.
ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga.
Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas.
E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi.
”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan
---
en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow.
NUNKA
Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas?
Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele.
Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita?
Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije).
Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes-
---------
== Lago oil ==
Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa.
Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville.
For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital.
Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha
* 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta
* 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta.
* 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta.
1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey.
1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata.
1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company.
-----
1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano.
--------
==[[Rebelion Grandi]] ==
Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat.
Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref>
------------------
'''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba.
Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref>
== Historia ==
Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino.
E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref>
E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado.
== Responsabilidatnan ==
Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta:
* Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.),
* Informashon i Relashonnan Públiko,
* Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.),
* Finansa,
* Asuntunan Sosial (S.Z.),
* Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo,
* Asuntunan Kultural (C.Z.),
* Registrashon i Archivo (R. en A.), i
* Asuntunan di Personal i Maneho Interno.
E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia.
* Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda
* Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda
* toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref>
* sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland
== Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes ==
{{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}}
E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]].
Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal.
== Fin di Antias Hulandes i transishon ==
E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015.
Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes.
Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Arubahuis]]
* [[Kas di Kòrsou]]
* [[St. Maarten House]]
{{Appendix|2=
* {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]]
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]]
--
* 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w.
Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.),
Voorlichting en Public Relations,
Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.),
Financiën,
Sociale Zaken (S.Z.),
Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme,
Culturele Zaken (C.Z.),
Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en
Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer.
De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis.
---------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario.
== Historia ==
SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki.
Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion.
Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan.
Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan.
== Desaroyo residencial y innovashon ==
Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente.
Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia.
Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan.
Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas.
E porta actual
Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Aruba]]
== SVGA ==
Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia.
=== historia ===
Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te
actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun
persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref>
{{Appendix}}
-----------------------
{{Databox}}
'''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu.
Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
==Tipo di kooperashon==
E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda.
Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit).
Yudansa por ta:
* bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente
* multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2]
==Fuentenan di yudansa==
Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo.
==Yudansa ofisial pa desaroyo==
Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi.
{{Appendix}}
## Yudansa pa desaroyo
**Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**.
Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
---
### Tipo di kooperashon
E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partnership**, i no riba dependencia of dominashon.
Kooperashon por tuma diferente forma:
* **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais.
* **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2]
---
### Fuentenan di yudansa
Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen.
---
### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)
**ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4]
---
### Notanan i referensianan
[^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int)
[^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org)
[^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org)
[^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac)
-------------------
== Faha di horcan ==
E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e
faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar.
Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato
efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba
Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm).
Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un
siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014.
E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008),
José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960)
i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i
sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan.
Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un
organisashon di preparashon pa kalamidat.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento
Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St.
Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe
boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba).
-----------------
== Historia ==
Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal:
* '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]].
* '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]).
E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá.
Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial.
E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente.
Kultura i Herensia
E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial.
Kaida di e Imperio
E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano.
-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Petrus Albertus Kasteel
| imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg
| sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]]
| periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]]
| monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor = [[Gielliam Wouters]]
| sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters
|fecha nacemento=
|luga nacemento =
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento =
|pareha = Marie Kasteel-Baltussen
|religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]]
|yui = 5
<!-- Seccion di informacion profecional -->
|ofishi = gobernante, diplomátiko
|partido =
}}
'''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes.
== Bida personal ==
Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia.
== Periodista i trahadón den ekshilio ==
Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen.
== Gobernador di Kòrsou i su dependensianan ==
Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948.
Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial.
== Karrera diplomátiko ==
Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na:
Chile (1948–1956)
Irlanda (1956–1966)
Israel (1966)
== Rekonesimentu ==
Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal:
Medal of Freedom with Silver Palm (Merka)
Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda)
Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano)
Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia)
== Fayesimentu ==
Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña.
== Referensianan ==
Wikipedia. Piet Kasteel.
Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003).
YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel.
Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes.
------------------
'''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti'''
'''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un
version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma.
Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como
Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento.
== Indica y respeta e variante di Papiamento/u ==
Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa
indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of
Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan.
Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con
pa indica e variante di bo escogencia.
Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti.
== Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia ==
Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i
desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di
Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor.
Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di
Wikipedia. Esaki ta inclui:
* E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639.
* Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version
nobo.
* E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di
interface via translatewiki.net).
* E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e
plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo.
Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba
Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites
== Contribui na un comunidad bilingual ==
No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di
Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada
variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui
construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den
islanan ABC y den mundu henter.
------------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Multiple image| total_width = 340
| align = center
| caption_align= center
| image2 = Bolletjes.jpg
| caption2 = Bolitanan den stoma di un mula
| image1 = Bird smuggler.jpg
| caption1 = Mula transportando parhanan
| image3 = Anus-patron (1205687).jpg
| caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal
| image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg
| caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009)
}}
{{clear}}
{{Appendix}}
[[Category:Sociedad]]
-----------------
== Shoco ==
De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí.
E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko.
Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref>
{{Appendix}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona
| variante = a
| nomber = Nigel Maduro
| ofishi = activista
}}
'''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref>
activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di
Aruba National Trust, Nigel Maduro
Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref>
{{Appendix}}
Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo.
Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria.
Trabao Profesional i Karrera
Aktivismo Ambiental i di Klima:
Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena.
Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel.
Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria:
Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena.
Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat.
Representashon Internashonal:
Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima.
Arte Multidisiplinario
A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta.
Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe.
{{Appendix}}
------------
== Cinema na Aruba ==
(Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants
in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to
enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their
piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am
Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater.
A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref>
-------------------------
Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten
{{Databox}}
'''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso.
Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba
----------------------------------------
* gabinete di minoria
---------------------------------------
'''Hefe di estado''' ta
----------------------------
*gabinete (politica)
* izquierdista
* pais
* eleccion
---------------
-----------------------
== Miembro i elekshon ==
Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo.
E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento.
Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009.
E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4]
en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete.
Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen.
E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento.
Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland.
== Reino Hulandes ==
In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019.
=== Karibe Hulandes ===
Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben.
De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen.
Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
----------------------------
* Muhe
* Constitucion
* Globalisashon
* Progaganda
* Cancion
----------------------------
'''Pedro Tirso Maria (Tirso) Sprockel''' (☆ [[28 di yanüari]] [[1916]] na [[Kòrsou]] - † [[23 di sèptèmber]] [[2007]] na Kòrsou) tabata un lingwista di [[Kòrsou]] i luchadó di resistensia na [[Hulanda]] durante di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]].
== Biografia ==
Tirso Sprockel a nasé dia 28 di yanüari 1916 na Kòrsou. E tabata yu di Isbelia Abbad i Jules Germaan Sprockel. E ta ruman di [[Gerald Sprockel|Cor Sprockel]] i sobrino di [[John Horris Sprockel]], ambos politiko. Na 1931, na edat di 15 aña, el a bai Hulanda pa sigui su estudio na [[Tilburg]]??. Na 1940 el a graduá pa MO-A [[ingles]].<ref name="AD">{{citeer web|url=http://www.norberthendrikse.nl/sprockel.pdf|titel=Tirso Sprockel als verzetsstrijder|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|auteur=Hendrikse, Solange|datum=2020-10-24|bezochtdatum=2024-04-25}}</ref>
E guera na Hulanda ta strob'é pa bolbe su isla natal; na 1942 e ta kasa ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg i ta kuminsa un famia. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber. Na Hulanda su kas a bira un lugá di skondí pa pilotonan hudiu i aliá. Entre otro, den sus aktividatnan di resistensia el a traha huntu ku dos studiante [[Antias Hulandes|antiano]]: [[Boy Ecury]] i [[Delfincio Navarro]]. E kas tabata un eskala riba e ruta di huisio via [[Spaña]] pa [[Inglatera]].
Na 1945 Sprockel ta regresa Korsou i ta bira dosente na Thomas College. Despues di a okupá varios funshon Sprockel a fungi komo inspector di Enseñansa i finalmente a keda nombra direktor di e Departamento di Enseñansa di [[Antias Hulandes]].<ref name="AD"/>
E tabatin tambe lasonan estrecho ku diferente fundashon una e tabata forma parti i e direktiva; manera Federatie Antilliaanse Jeugdzorg (FAJ), Stichting Don Bosco, de Katholieke Verkennerij Nederlandse Antillen en de Stichting Culturele Samenwerking ([[Sticusa]]).
Sprockel tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber.
Papiamentu
Despues di guera, Sprockel a traha komo linguista pa e rekonosementu i estudio di Papiamento. El a publiká hopi buki i ta kofundadó di e dikshonario Papiamentu online. E tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G. M. Dudar (Tilburg, 11 di ougùstùs 1913 - Curaçao, 20 di yüli 1997).
Trabou di hóbennan
Na 1953 Sprockel a ko-fundá e Federashon di Cuido di Hubentut Antilliano i durante 35 aña el a okupá un funshon di direkshon. E federashon a enfoká riba e trabou di kas den e bario i partikularmente riba e padvinderij i explorashon.[1] 1] Tambe el a traha huntu ku su ruman muhé Aminta Da Costa Gomez-Sprockel pa hobennan ku discapacidat na Kòrsou. Na Kòrsou, na 1986, un sentro di formashon pa hóbennan ku retraso mental a wòrdu nombrá na su nòmber: e Sentro pa Formashon Laboral "Tirso Sprockel".
== Honor ==
Durante su bida Sprockel a risibí varios kondekorashon: Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]] (1983), komander den Orden di St. Silvester[2] (1988) i e plata Vlaamse Gaai (1963),[3] e premio di mas haltu den e mundu di verkennerij. explorashon. Tambe Sprockel a wòrdu nombrá komo Doctor honoris causa na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] pa su dedikashon na [[Papiamentu]].
==Literatuur==
* Tirso Sprockel - ''De groei en bloei van het Curaçaose onderwijs in de 20e eeuw'', essay 1999
==Externe link==
* [http://www.papiamentu.nl Mede door Sprockel opgezette site over het Papiamentu]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Sprockel, Tirso}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Papiamentista]]
* Op zondag 6 oktober 1985 zal het sportveld van buurt- centrum Janwe, officieel worden omgedoopt in sportveld Tirso Sprockel. Het buurt- centrum wil op die wijze de heer Sprockel eren voor zijn jarenlange inzet voor metname de formatie van de Curacaose jeugd.
De heer Sprockel, die ruim dertig jaar op onderwijs- gebied actief was en ondermeer de functie vervulde van directeur van het departement van Onderwijs, alsmede van President Curator van de Universiteit van de Nederlandse Antillen, heeft zich volgens de leiding van het buurtcentrum Janwe altijd bijzonder ingezet voor de eugd op het eiland en bekleedde onderandere bestuurs- functies in sociale organisaties als de Verkenners, de Jeugd- centrale en de Federatie Antilliaanse Jeugdzorg. Reden waarom het buurtcentrum- bestuur de heer Sprockel. die momenteel als directeur van Cede Antiy as ten behoeve van particuliere instellingen bemiddelt terzake de financiering van sociaal- educatieve projecten, besloot op deze manier eer te bewijzen. Na afloop van een korte plechtigheid, zullen er die zondag om zeven uur savonds op het sportveld Tirso Sprockel basketball- en volleyball wedstrijden worden gehouden, die voor een ieder, met name jongeren, gratis toegankelijk zullen zijn.<ref>Sportveld Janwé krijgt nam ”Tirso Sprockel”. "Amigoe". Curaçao, 10-09-1985, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643391:mpeg21:p007</ref>
* algemeen directeur van Sede Antia (Sentro pa Desaroyo di Antia) tot 1990
* president college curatoren UNA - 1979
* Commandeur in de Orde van St. Sylvester: hij was de eerste Curacaoenaar en de eerste Antilliaan die deze kerlijke erkenning kreeg in 1988.<ref>TIRSO SPROCKEL: NAMENS PROCESSIE AANVAARD Voor eerst Antilliaan onderscheiden met Sylvester orde Mgr. Ellis: met talenten door Sprockel gewoekerd. "Amigoe". Curaçao, 16-06-1988, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642163:mpeg21:p011</ref>
--------------------
Te bewerken naar Papiaments:
* [[Lijst van scholen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]]
* [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]]
* [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]]
* '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]])
* '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]])
------------------------
== Preparacion Bandera di Aruba==
Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976;
A DICIDI:
-----------
== Gabinete Mercelina ==
Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag.
E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon.
[[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia.
[[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten.
---------------------
{{Databox}}
'''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Nomber ==
Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou.
== Konstelashon ==
Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan.
== Repartishon di asiento ==
Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba.
== Elekshon ==
Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13]
E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente:
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
!colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"| Miembro
!colspan=4 style="color: gray"| Periodo parlamentario 1938-1942
|-
! rowspan="1" style="color: gray"| Repartishon
! style="color: gray"| Nòmber
! style="color: gray"| Partido
! style="color: gray"| Remarke
|-
| rowspan="10" style="color: gray"| Elegí
| rowspan="6" |Curacao
| [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP ||
|-
| Ernesto Cecilio Martijn ||
|-
| Adolphe Desertine ||
|-
| J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige ||
|-
| J. Rustige ||
|-
| Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal ||
|-
| rowspan="2"| Aruba
| Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba ||
|-
| Jean M. de Cuba ||
|-
| rowspan="1"| Bonaire
| John de Jongh || CKP ||
|-
| rowspan="1"| Bovenwinden
| W.R. Plantz || ||
|-
| rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd
| rowspan="5" |Curacao
| [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter
|-
| Isaac Capriles || ||
|-
| Salomon Alfred Senior || ||
|-
| Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || ||
|-
| Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans.
|-
|}
*) oudlid Koloniale Raad
{{Appendix}}
[[:Category:Karibe Hulandes]]
----------------------------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Infobox person
| name = Anouk Balentina
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]]
| occupation = hurista, activista y ambientalista
| party =
}}
'''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no.
== Bida ==
Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref>
Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref>
Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento
di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano
ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref>
Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por
opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020
----------------------
https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/
https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf
* Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal
* Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho"
* Template:Página Prinsipal Articulo destaca
-------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref>
HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref>
== Historia ==
Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia.
Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref>
Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022.
== Servicionan ==
Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar.
E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref>
Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba.
== Galeria ==
<gallery widths="200" heights="200">
Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital
Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital
Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B
</gallery>
---------------------
Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba
E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022.
Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia.
Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY.
-------------------
'''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan
== Historia ==
E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1]
E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes.
E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá.
== Contenido ===
E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan:
Tereno i unidat
* Derecho Fundamental
* Gobièrnu i e minister mandatario
E Estadonan
* Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente
* Lejislashon i gobernashon
* Hustisia, Ministerio Públiko i Polis
Disposishonnan final
Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal.
E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente:
* Capitulo I - Derecho Fundamental
* Capitulo II - Gobierno
* Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]]
* Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho
* Capitulo V - Legislacion y Gobernacion
* Capitulo VI - Husticia y poder hudicial
* Capitulo VII - Disposicion final
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}}
{{References}}
}}
[[:Category:Gobièrnu]]
[[:Category:Sint Maarten]]
== Mira tambe ==
* [[Antias Hulandes]]
* [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]]
----------------------------
zie encyclopedia NA/CUR
'''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di
The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}}
{{References}}
}}
[[:Category:]]
---------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}}
{{References}}
}}
[[Category:Karibe Hulandes]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Antias Hulandes]]
--------------------
Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki)
---------------------
'''Aanmaken''':
* {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]]
* {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) -
* General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]]
* nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito)
* no.wik: Shete Boka nasjonalpark -
* en.wiki: Bandariba
'''Verbeteren/aanvullen''':
* [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/)
== Curaçao ==
# December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref>
-----------
== Historia di ATA ==
Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante.
Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo
caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau
a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante
temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba
Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref>
* Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010?
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159849385|titulo=Spoken word}}
{{References}}
}}
[[:Category:Musika]]
------------------
* [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]]
* https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki
* https://translatewiki.net
{{NPOV language}}
{{Refimprove}}
{{stub}}
--------------------------
== Hooiberg ==
Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref>
De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken.
Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero.
Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico.
---------------
'''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano.
NAME: Jay Bryant HAVISER Jr.
BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955
MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao)
CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao)
RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean.
tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155
OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201
E-mail: jhaviser@hotmail.com
DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A.
Awards
1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles)
2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands
2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd
2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio
2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten
------------------
'''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref>
Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref>
----------
== Aloe ==
Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru.
=== Islanan ABC ===
Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd.
De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref>
De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten.
De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/>
Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi.
aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee
aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan).
Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen.
==== Uzo ====
Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan.
{{Appendix}}
--------------------
'''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal.
{{Appendix}}
----
'''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" />
== Levensloop ==
Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref>
In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref>
== Persoonlijk ==
Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" />
== Referenties ==
{{References}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Korsou]]
rtwrtb2gw6weuoxyngysmc9y7hx2qvs
193901
193900
2026-06-15T19:54:34Z
Caribiana
8320
193901
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
* [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] -
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Diáspora''' ta referí na un [[poblashon]] plamá den vários region pafó di nan lugá geográfiko di orígen, i ku tipikamente ta konsistí di hende ku ainda ta identifiká, den sentido kultural, polítiko, religioso òf emoshonal, ku un patria spesífiko miéntras nan ta biba otro lugá.<ref>{{Cite web |url= http://migrationdataportal.org/themes/diasporas|title=Diasporas |website=Migration Data Portal |access-date=}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/diaspora/|title=Diaspora |work=Keywords for American Cultural Studies, Second Edition |last=Edwards |first=Brent Hayes |date=8 October 2014 |access-date=}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/diaspora|title=Diaspora definition and meaning |publisher=CollinsDictionary.com |access-date=}}</ref><ref name="webster">{{cite web |url= http://www.merriam-webster.com/dictionary/diaspora |title=Diaspora |access-date= |work=Merriam Webster}}</ref><ref>{{cite book |author=Melvin Ember, Carol R. Ember & Ian Skoggard |title=Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World. Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities |date=2004|url=|page=xxvi|publisher=Springer |isbn=9780306483219}}</ref>
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora), ku literalmente ta referí na “dispershon” òf “verspreiding”. Na un konteksto históriko, e palabra a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. Awor, e término ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario — manera komersio, trabou òf enseñansa — i tambe migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, sklabitut, hamber òf guera.
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora, literalmente ‘plamamentu’). Den un konteksto históriko, e palabra a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. Awor, e término ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario (manera komersio, moveshon laboral òf enseñansa) i tambe migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, [[sklabitut]], hamber òf guera.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sociedad]]
------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2]
Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5]
== Historia ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}}
Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref>
Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13]
Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a.
Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19]
Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Historia di Aruba]]
-----
Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2]
Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am
--------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000.
== Historia ==
E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement.
Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1]
Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña.
Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017.
Programa i idealnan
Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé)
Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé)
Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé)
E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3]
-----------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.<ref>https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA </ref>
----
en.wiki:
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981.
E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.<ref name="PNA">{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref>
[[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]]
==Programa i idealnan ==
E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1]
Elvita - di edat 4 pa 7
Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña
Guia Menor - edatnan di 11 pa 14
Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña
E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide.
Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------------
{{Databox}}
'''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo.
== Ley di consumidor ==
Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”<ref name="Witte">{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}</ref> El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.<ref name="Witte"/>
=== Aruba ===
Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.<ref>[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)</ref>
Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'') riba 18 di juni 2025,<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)</ref> via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor.
* Aruba Fair Trade Authority (AFTA)<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)</ref>
=== Corsou ===
Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.<ref>https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands</ref>
E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes:
Organisacionnan:
* Fundashon pa Konsumidó Curaçao
* Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao</ref>
=== Hulanda ===
E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6]
=== Merca ===
Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Economia]]
[[:Kategoria:Sociedad]]
Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko.
E meta di protekshon di konsumidó ta pa:
garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan
prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko
promovê transparensia den merkado
asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé
Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado.
Derecho di konsumidó
Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.<ref>[1]</ref>
Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di:
derecho privá (kontraktnan i responsabilidat)
derecho públiko (regulashon di merkado)
derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal)
Instrumentonan di protekshon
Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan:
regulashon riba seguridat di produktonan
obligashon pa informashon klaro i etiketahe
protekshon kontra publicidat engañoso
regla riba garantia i devolushon di produktonan
supervison di merkado dor di autoridatnan públiko
Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan.
Protekshon di konsumidó segun pais
Aruba
Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.<ref>[3]</ref>
Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.<ref>[2]</ref>
E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu.
Kòrsou
Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.<ref>[5]</ref>
Regulashonnan relevante por inkluí:
Kódigo Sivil di Kòrsou
legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó
influensia di norma internashonal i europeano
Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí:
Fundashon pa Konsumidó Curaçao
Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>[6]</ref>
Hulanda
Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022.
E ley aki a introducí, entre otro kosnan:
prohibishon di revishonnan falso riba internet
regla mas estrikto pa transparensia di prijs
mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso
E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.<ref>[3]</ref>
Estados Unidos
Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin:
Federal Food, Drug, and Cosmetic Act
Fair Debt Collection Practices Act
Fair Credit Reporting Act
Truth in Lending Act
Fair Credit Billing Act
Gramm–Leach–Bliley Act
Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera:
Federal Trade Commission (FTC)
Consumer Financial Protection Bureau (CFPB)
Food and Drug Administration (FDA)
Department of Justice (DOJ)
Mira tambe
Konsumidó
Derecho di konsumidó
------------------
{{infobox persona | variante = c
| nomber = René van Nie
| nomber completo = René Gerrit Anton van Nie
| fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]]
| luga nacemento = {{NLD}}
| fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]]
| luga fayecimento = {{ABW}}
| causa morto = paro cardiaco
| residencia =
| alma mater =
| ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor
| periodo activo =
| conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975)
| lenga literario = Hulandes
| website =
}}
{{DEFAULTSORT:Nie, René van}}
[[:Kategoria:Direktor di sine]]
[[:Kategoria:Eskritor]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
[[:Kategoria:Aruba]]
-------------------
== Cas floria ==
titel van dit verslag is "Het erfgoed en de betekenis van de versierde <<"Cunucuhuizen op Aruba">>. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten.
Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba.
Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is "bloemrijke huizen" of "versierde huizen".
Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana.
Zie ook:
• boek Bouwen op de Wind
Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen.
Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement.
Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis.
1920 - Cas floriá a cuminsa na Aruba, esta e adorno bunita di figura di cortina, strea, flor, pico di parha, medio luna, etc. na rand di heut ofna skina di cas. E promé cas cu a haña e adorno aki tabata di Bernardo Eman Croes na Pos Chikito. Dos Metsla di Noord, Julian (Janchi) Christiaans y Goy Semeleer a tmha e cas aki na aña 1920 y a duné e adorno di flor bou di heut y di clos pilar na e skinanan. Pesey na e casnan na Pos Chikito y Sabana Basora tin masha hopi. Por tin mas o menos 200 pa 300 cas na Aruba y e floriamento aki te na aña 1944. Janchi Christiaans tabata un discipulo di su tata Hose Christiaans y di famia Donati. Famia Donati a dorna hopi cas figurci di cortina, directamente cu man y sin usa patronchi, manera Janchi Christiians despues tabata usci. Awor tin cdgun cas cu ta wordu trahá, estilo Arubicmo cu tambe ta usa e floriamento aki pa mentené nos cultura.
--------
[[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]]
E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia.
== Historia ==
Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika.
Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia.
E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9]
Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8]
Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10]
== Sint Maarten ==
E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa.
Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes.
Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11]
Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor.
Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente.
nl.wiki: Rijksgrens van Nederland
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona continuo]]
* [[Zona economico exclusivo]]
* [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]]
[[:Kategoria:Geografia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio.
E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017.
--------
=== Maneho ===
E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa:
* proteha y maneha e ambiente marino;
* controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino;
* comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ.
Pa e seis islanan mes e ley ta duna:
* derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama);
* maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla);
* un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino.
E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino.
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona economico exclusivo]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
[[:Kategoria:Venezuela]]
------------
Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu.
Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia.
Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan.
Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia:
e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é.
Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo.
-------
Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten.
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Multiple image
| align = right
| total_width = 270
| border =
| header = '''Turismo krusero'''
| header_align = center
| perrow = 1/1/2
| image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg
| image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg
| caption1 = ''Sovereign of the Seas''
| caption2 = ''Carnival Sunshine''
| image3 =
| caption3 =
| image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg
| image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg
| caption_align = center
| footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina
| footer_align = center
}}
----------------
{{Variante|a}}
{{infobox persona |variante = a
| nomber = Clinton Whitfield
| nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield
| ofishi = empresario
| distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] <small>(1968)</small>
}}
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano.
== Biografia ==
Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo.
El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]].
Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.<ref>Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. "Amigoe". Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005</ref> Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade & Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad & Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas.
* gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter.
* "a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]].
J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido.
* De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator "Charter Member" en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen "Lt. Governor" van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; "Life Member" van Kiwanis International.<ref> Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013</ref>
Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies).
Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
== Honor ==
Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.<ref>{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}</ref>
{{Appendix}}
Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade & Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika.
Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
--
Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use.
---
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade & Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe.
Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon.
Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario.
Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**.
[[:Kategoria:Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox fabrica| variante = a
|nomber = Coastal Aruba Refining Company
}}
'''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil & Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba.
[[Category:Empresa]]
[[Category:Aruba]]
[[Category:Historia]]
== Historia ==
Despues di e ciere di Lago Oil & Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso.
* el a pasa den man di Gobierno
* a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan
Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria.
Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V.
, durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V.
E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.<ref>[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&id=102193561610371&locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)</ref>
== Operacionnan ==
Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo.
E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas.
== Benta y ciere ==
Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012.
Legado
E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad.
Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation.
== Referencia ==
“Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007).
Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya).
“El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000.
Valero Energy Corporation Annual Report, 2005.
CITGO Aruba Refinery official history page (archival).
-------------------
{{infobox persona | variante = a
}}
'''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba.
== Biografia ==
Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero.
Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil & Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento.
Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].<ref>{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}</ref> Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.<ref>{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}</ref> E refineria a haya e nomber di "Coastal Aruba Refining Company".
Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation.
Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.<ref>[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)</ref>
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]].
Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)</ref>
{{Appendix}}
.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
== Honor ==
Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Venta di Coastal i bida mas tadia
Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company.
Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente.
Legado i famia
Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla.
E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba.
Falesementu
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990.
{{Stub}}
{{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}}
[[Category:Hende]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma.
E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta:
* Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento.
* Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento.
* Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por.
* Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial.
Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor.
Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.<ref>https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit</ref>
Dekreto Real
Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.<ref>https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.</ref>
Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.).
Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’.
E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad).
{{Appendix}}
--------------------
{{Appendix}}
The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being
found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they
found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)</ref>
It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found
a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to
the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread
among the locals who started searching for more gold.
When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he
sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august
of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking
military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands
sent more troops to safe guard the gold.
Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach:
Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after
the wind blew away the dust from the clay.
In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in
the nearby rivers. The following years after that
first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting.
Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted
concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a
long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal.
By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when
someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought
down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above
ground.
Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”.
Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce
any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908.
A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out.
The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi
were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill.
According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners.
He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners
would boost the island’s employment rate.
When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island
promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable
market on the island anymore.
The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical
monuments.
Source:
1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers.
2. Aruba Esso News, 1953 issue.
------------
{{multiple image
| total_width = 700
| border = infobox
| direction = horizontal
| header = Arte mural na San Nicolas
| header_align = center
| caption_align = center
| image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg
| height1 = 200
| caption1 = Mural di Chemis
| image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg
| caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag
| image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg
| caption3 = Mural crea pa Wild Drawing
| image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg
| caption4 =
| image5 = Mural Black White.jpg
| caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers
}}
------
== Stadhuis Aruba Aanvulling ==
=== Historia ===
E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1]
Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon.
=== Construccion y estilo ===
E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa.
---
strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a
pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref>
Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu
-----------
== Mario Croes ==
Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele.
Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.
ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga.
Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas.
E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi.
”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan
---
en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow.
NUNKA
Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas?
Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele.
Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita?
Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije).
Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes-
---------
== Lago oil ==
Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa.
Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville.
For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital.
Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha
* 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta
* 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta.
* 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta.
1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey.
1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata.
1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company.
-----
1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano.
--------
==[[Rebelion Grandi]] ==
Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat.
Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref>
------------------
'''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba.
Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref>
== Historia ==
Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino.
E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref>
E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado.
== Responsabilidatnan ==
Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta:
* Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.),
* Informashon i Relashonnan Públiko,
* Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.),
* Finansa,
* Asuntunan Sosial (S.Z.),
* Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo,
* Asuntunan Kultural (C.Z.),
* Registrashon i Archivo (R. en A.), i
* Asuntunan di Personal i Maneho Interno.
E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia.
* Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda
* Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda
* toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref>
* sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland
== Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes ==
{{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}}
E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]].
Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal.
== Fin di Antias Hulandes i transishon ==
E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015.
Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes.
Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Arubahuis]]
* [[Kas di Kòrsou]]
* [[St. Maarten House]]
{{Appendix|2=
* {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]]
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]]
--
* 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w.
Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.),
Voorlichting en Public Relations,
Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.),
Financiën,
Sociale Zaken (S.Z.),
Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme,
Culturele Zaken (C.Z.),
Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en
Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer.
De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis.
---------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario.
== Historia ==
SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki.
Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion.
Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan.
Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan.
== Desaroyo residencial y innovashon ==
Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente.
Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia.
Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan.
Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas.
E porta actual
Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Aruba]]
== SVGA ==
Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia.
=== historia ===
Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te
actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun
persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref>
{{Appendix}}
-----------------------
{{Databox}}
'''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu.
Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
==Tipo di kooperashon==
E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda.
Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit).
Yudansa por ta:
* bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente
* multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2]
==Fuentenan di yudansa==
Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo.
==Yudansa ofisial pa desaroyo==
Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi.
{{Appendix}}
## Yudansa pa desaroyo
**Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**.
Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
---
### Tipo di kooperashon
E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partnership**, i no riba dependencia of dominashon.
Kooperashon por tuma diferente forma:
* **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais.
* **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2]
---
### Fuentenan di yudansa
Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen.
---
### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)
**ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4]
---
### Notanan i referensianan
[^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int)
[^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org)
[^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org)
[^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac)
-------------------
== Faha di horcan ==
E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e
faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar.
Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato
efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba
Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm).
Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un
siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014.
E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008),
José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960)
i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i
sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan.
Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un
organisashon di preparashon pa kalamidat.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento
Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St.
Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe
boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba).
-----------------
== Historia ==
Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal:
* '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]].
* '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]).
E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá.
Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial.
E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente.
Kultura i Herensia
E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial.
Kaida di e Imperio
E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano.
-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Petrus Albertus Kasteel
| imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg
| sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]]
| periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]]
| monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor = [[Gielliam Wouters]]
| sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters
|fecha nacemento=
|luga nacemento =
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento =
|pareha = Marie Kasteel-Baltussen
|religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]]
|yui = 5
<!-- Seccion di informacion profecional -->
|ofishi = gobernante, diplomátiko
|partido =
}}
'''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes.
== Bida personal ==
Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia.
== Periodista i trahadón den ekshilio ==
Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen.
== Gobernador di Kòrsou i su dependensianan ==
Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948.
Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial.
== Karrera diplomátiko ==
Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na:
Chile (1948–1956)
Irlanda (1956–1966)
Israel (1966)
== Rekonesimentu ==
Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal:
Medal of Freedom with Silver Palm (Merka)
Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda)
Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano)
Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia)
== Fayesimentu ==
Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña.
== Referensianan ==
Wikipedia. Piet Kasteel.
Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003).
YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel.
Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes.
------------------
'''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti'''
'''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un
version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma.
Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como
Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento.
== Indica y respeta e variante di Papiamento/u ==
Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa
indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of
Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan.
Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con
pa indica e variante di bo escogencia.
Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti.
== Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia ==
Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i
desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di
Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor.
Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di
Wikipedia. Esaki ta inclui:
* E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639.
* Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version
nobo.
* E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di
interface via translatewiki.net).
* E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e
plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo.
Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba
Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites
== Contribui na un comunidad bilingual ==
No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di
Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada
variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui
construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den
islanan ABC y den mundu henter.
------------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Multiple image| total_width = 340
| align = center
| caption_align= center
| image2 = Bolletjes.jpg
| caption2 = Bolitanan den stoma di un mula
| image1 = Bird smuggler.jpg
| caption1 = Mula transportando parhanan
| image3 = Anus-patron (1205687).jpg
| caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal
| image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg
| caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009)
}}
{{clear}}
{{Appendix}}
[[Category:Sociedad]]
-----------------
== Shoco ==
De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí.
E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko.
Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref>
{{Appendix}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona
| variante = a
| nomber = Nigel Maduro
| ofishi = activista
}}
'''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref>
activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di
Aruba National Trust, Nigel Maduro
Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref>
{{Appendix}}
Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo.
Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria.
Trabao Profesional i Karrera
Aktivismo Ambiental i di Klima:
Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena.
Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel.
Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria:
Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena.
Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat.
Representashon Internashonal:
Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima.
Arte Multidisiplinario
A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta.
Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe.
{{Appendix}}
------------
== Cinema na Aruba ==
(Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants
in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to
enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their
piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am
Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater.
A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref>
-------------------------
Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten
{{Databox}}
'''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso.
Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba
----------------------------------------
* gabinete di minoria
---------------------------------------
'''Hefe di estado''' ta
----------------------------
*gabinete (politica)
* izquierdista
* pais
* eleccion
---------------
-----------------------
== Miembro i elekshon ==
Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo.
E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento.
Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009.
E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4]
en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete.
Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen.
E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento.
Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland.
== Reino Hulandes ==
In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019.
=== Karibe Hulandes ===
Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben.
De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen.
Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
----------------------------
* Muhe
* Constitucion
* Globalisashon
* Progaganda
* Cancion
----------------------------
'''Pedro Tirso Maria (Tirso) Sprockel''' (☆ [[28 di yanüari]] [[1916]] na [[Kòrsou]] - † [[23 di sèptèmber]] [[2007]] na Kòrsou) tabata un lingwista di [[Kòrsou]] i luchadó di resistensia na [[Hulanda]] durante di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]].
== Biografia ==
Tirso Sprockel a nasé dia 28 di yanüari 1916 na Kòrsou. E tabata yu di Isbelia Abbad i Jules Germaan Sprockel. E ta ruman di [[Gerald Sprockel|Cor Sprockel]] i sobrino di [[John Horris Sprockel]], ambos politiko. Na 1931, na edat di 15 aña, el a bai Hulanda pa sigui su estudio na [[Tilburg]]??. Na 1940 el a graduá pa MO-A [[ingles]].<ref name="AD">{{citeer web|url=http://www.norberthendrikse.nl/sprockel.pdf|titel=Tirso Sprockel als verzetsstrijder|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|auteur=Hendrikse, Solange|datum=2020-10-24|bezochtdatum=2024-04-25}}</ref>
E guera na Hulanda ta strob'é pa bolbe su isla natal; na 1942 e ta kasa ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg i ta kuminsa un famia. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber. Na Hulanda su kas a bira un lugá di skondí pa pilotonan hudiu i aliá. Entre otro, den sus aktividatnan di resistensia el a traha huntu ku dos studiante [[Antias Hulandes|antiano]]: [[Boy Ecury]] i [[Delfincio Navarro]]. E kas tabata un eskala riba e ruta di huisio via [[Spaña]] pa [[Inglatera]].
Na 1945 Sprockel ta regresa Korsou i ta bira dosente na Thomas College. Despues di a okupá varios funshon Sprockel a fungi komo inspector di Enseñansa i finalmente a keda nombra direktor di e Departamento di Enseñansa di [[Antias Hulandes]].<ref name="AD"/>
E tabatin tambe lasonan estrecho ku diferente fundashon una e tabata forma parti i e direktiva; manera Federatie Antilliaanse Jeugdzorg (FAJ), Stichting Don Bosco, de Katholieke Verkennerij Nederlandse Antillen en de Stichting Culturele Samenwerking ([[Sticusa]]).
Sprockel tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber.
Papiamentu
Despues di guera, Sprockel a traha komo linguista pa e rekonosementu i estudio di Papiamento. El a publiká hopi buki i ta kofundadó di e dikshonario Papiamentu online. E tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G. M. Dudar (Tilburg, 11 di ougùstùs 1913 - Curaçao, 20 di yüli 1997).
Trabou di hóbennan
Na 1953 Sprockel a ko-fundá e Federashon di Cuido di Hubentut Antilliano i durante 35 aña el a okupá un funshon di direkshon. E federashon a enfoká riba e trabou di kas den e bario i partikularmente riba e padvinderij i explorashon.[1] 1] Tambe el a traha huntu ku su ruman muhé Aminta Da Costa Gomez-Sprockel pa hobennan ku discapacidat na Kòrsou. Na Kòrsou, na 1986, un sentro di formashon pa hóbennan ku retraso mental a wòrdu nombrá na su nòmber: e Sentro pa Formashon Laboral "Tirso Sprockel".
== Honor ==
Durante su bida Sprockel a risibí varios kondekorashon: Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]] (1983), komander den Orden di St. Silvester[2] (1988) i e plata Vlaamse Gaai (1963),[3] e premio di mas haltu den e mundu di verkennerij. explorashon. Tambe Sprockel a wòrdu nombrá komo Doctor honoris causa na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] pa su dedikashon na [[Papiamentu]].
==Literatuur==
* Tirso Sprockel - ''De groei en bloei van het Curaçaose onderwijs in de 20e eeuw'', essay 1999
==Externe link==
* [http://www.papiamentu.nl Mede door Sprockel opgezette site over het Papiamentu]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Sprockel, Tirso}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Papiamentista]]
* Op zondag 6 oktober 1985 zal het sportveld van buurt- centrum Janwe, officieel worden omgedoopt in sportveld Tirso Sprockel. Het buurt- centrum wil op die wijze de heer Sprockel eren voor zijn jarenlange inzet voor metname de formatie van de Curacaose jeugd.
De heer Sprockel, die ruim dertig jaar op onderwijs- gebied actief was en ondermeer de functie vervulde van directeur van het departement van Onderwijs, alsmede van President Curator van de Universiteit van de Nederlandse Antillen, heeft zich volgens de leiding van het buurtcentrum Janwe altijd bijzonder ingezet voor de eugd op het eiland en bekleedde onderandere bestuurs- functies in sociale organisaties als de Verkenners, de Jeugd- centrale en de Federatie Antilliaanse Jeugdzorg. Reden waarom het buurtcentrum- bestuur de heer Sprockel. die momenteel als directeur van Cede Antiy as ten behoeve van particuliere instellingen bemiddelt terzake de financiering van sociaal- educatieve projecten, besloot op deze manier eer te bewijzen. Na afloop van een korte plechtigheid, zullen er die zondag om zeven uur savonds op het sportveld Tirso Sprockel basketball- en volleyball wedstrijden worden gehouden, die voor een ieder, met name jongeren, gratis toegankelijk zullen zijn.<ref>Sportveld Janwé krijgt nam ”Tirso Sprockel”. "Amigoe". Curaçao, 10-09-1985, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643391:mpeg21:p007</ref>
* algemeen directeur van Sede Antia (Sentro pa Desaroyo di Antia) tot 1990
* president college curatoren UNA - 1979
* Commandeur in de Orde van St. Sylvester: hij was de eerste Curacaoenaar en de eerste Antilliaan die deze kerlijke erkenning kreeg in 1988.<ref>TIRSO SPROCKEL: NAMENS PROCESSIE AANVAARD Voor eerst Antilliaan onderscheiden met Sylvester orde Mgr. Ellis: met talenten door Sprockel gewoekerd. "Amigoe". Curaçao, 16-06-1988, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642163:mpeg21:p011</ref>
--------------------
Te bewerken naar Papiaments:
* [[Lijst van scholen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]]
* [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]]
* [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]]
* '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]])
* '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]])
------------------------
== Preparacion Bandera di Aruba==
Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976;
A DICIDI:
-----------
== Gabinete Mercelina ==
Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag.
E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon.
[[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia.
[[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten.
---------------------
{{Databox}}
'''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Nomber ==
Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou.
== Konstelashon ==
Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan.
== Repartishon di asiento ==
Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba.
== Elekshon ==
Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13]
E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente:
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
!colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"| Miembro
!colspan=4 style="color: gray"| Periodo parlamentario 1938-1942
|-
! rowspan="1" style="color: gray"| Repartishon
! style="color: gray"| Nòmber
! style="color: gray"| Partido
! style="color: gray"| Remarke
|-
| rowspan="10" style="color: gray"| Elegí
| rowspan="6" |Curacao
| [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP ||
|-
| Ernesto Cecilio Martijn ||
|-
| Adolphe Desertine ||
|-
| J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige ||
|-
| J. Rustige ||
|-
| Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal ||
|-
| rowspan="2"| Aruba
| Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba ||
|-
| Jean M. de Cuba ||
|-
| rowspan="1"| Bonaire
| John de Jongh || CKP ||
|-
| rowspan="1"| Bovenwinden
| W.R. Plantz || ||
|-
| rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd
| rowspan="5" |Curacao
| [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter
|-
| Isaac Capriles || ||
|-
| Salomon Alfred Senior || ||
|-
| Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || ||
|-
| Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans.
|-
|}
*) oudlid Koloniale Raad
{{Appendix}}
[[:Category:Karibe Hulandes]]
----------------------------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Infobox person
| name = Anouk Balentina
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]]
| occupation = hurista, activista y ambientalista
| party =
}}
'''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no.
== Bida ==
Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref>
Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref>
Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento
di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano
ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref>
Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por
opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020
----------------------
https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/
https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf
* Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal
* Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho"
* Template:Página Prinsipal Articulo destaca
-------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref>
HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref>
== Historia ==
Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia.
Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref>
Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022.
== Servicionan ==
Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar.
E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref>
Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba.
== Galeria ==
<gallery widths="200" heights="200">
Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital
Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital
Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B
</gallery>
---------------------
Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba
E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022.
Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia.
Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY.
-------------------
'''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan
== Historia ==
E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1]
E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes.
E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá.
== Contenido ===
E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan:
Tereno i unidat
* Derecho Fundamental
* Gobièrnu i e minister mandatario
E Estadonan
* Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente
* Lejislashon i gobernashon
* Hustisia, Ministerio Públiko i Polis
Disposishonnan final
Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal.
E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente:
* Capitulo I - Derecho Fundamental
* Capitulo II - Gobierno
* Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]]
* Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho
* Capitulo V - Legislacion y Gobernacion
* Capitulo VI - Husticia y poder hudicial
* Capitulo VII - Disposicion final
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}}
{{References}}
}}
[[:Category:Gobièrnu]]
[[:Category:Sint Maarten]]
== Mira tambe ==
* [[Antias Hulandes]]
* [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]]
----------------------------
zie encyclopedia NA/CUR
'''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di
The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}}
{{References}}
}}
[[:Category:]]
---------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}}
{{References}}
}}
[[Category:Karibe Hulandes]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Antias Hulandes]]
--------------------
Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki)
---------------------
'''Aanmaken''':
* {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]]
* {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) -
* General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]]
* nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito)
* no.wik: Shete Boka nasjonalpark -
* en.wiki: Bandariba
'''Verbeteren/aanvullen''':
* [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/)
== Curaçao ==
# December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref>
-----------
== Historia di ATA ==
Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante.
Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo
caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau
a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante
temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba
Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref>
* Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010?
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159849385|titulo=Spoken word}}
{{References}}
}}
[[:Category:Musika]]
------------------
* [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]]
* https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki
* https://translatewiki.net
{{NPOV language}}
{{Refimprove}}
{{stub}}
--------------------------
== Hooiberg ==
Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref>
De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken.
Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero.
Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico.
---------------
'''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano.
NAME: Jay Bryant HAVISER Jr.
BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955
MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao)
CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao)
RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean.
tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155
OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201
E-mail: jhaviser@hotmail.com
DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A.
Awards
1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles)
2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands
2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd
2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio
2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten
------------------
'''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref>
Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref>
----------
== Aloe ==
Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru.
=== Islanan ABC ===
Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd.
De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref>
De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten.
De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/>
Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi.
aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee
aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan).
Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen.
==== Uzo ====
Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan.
{{Appendix}}
--------------------
'''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal.
{{Appendix}}
----
'''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" />
== Levensloop ==
Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref>
In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref>
== Persoonlijk ==
Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" />
== Referenties ==
{{References}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Korsou]]
mm84wnnsrr032bhe38qx6igx6nvz2q6
193956
193901
2026-06-16T11:58:18Z
Caribiana
8320
193956
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
* [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] -
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sociedad]]
------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2]
Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5]
== Historia ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}}
Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref>
Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13]
Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a.
Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19]
Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Historia di Aruba]]
-----
Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2]
Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am
--------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000.
== Historia ==
E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement.
Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1]
Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña.
Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017.
Programa i idealnan
Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé)
Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé)
Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé)
E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3]
-----------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.<ref>https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA </ref>
----
en.wiki:
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981.
E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.<ref name="PNA">{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref>
[[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]]
==Programa i idealnan ==
E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1]
Elvita - di edat 4 pa 7
Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña
Guia Menor - edatnan di 11 pa 14
Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña
E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide.
Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------------
{{Databox}}
'''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo.
== Ley di consumidor ==
Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”<ref name="Witte">{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}</ref> El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.<ref name="Witte"/>
=== Aruba ===
Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.<ref>[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)</ref>
Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'') riba 18 di juni 2025,<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)</ref> via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor.
* Aruba Fair Trade Authority (AFTA)<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)</ref>
=== Corsou ===
Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.<ref>https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands</ref>
E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes:
Organisacionnan:
* Fundashon pa Konsumidó Curaçao
* Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao</ref>
=== Hulanda ===
E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6]
=== Merca ===
Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Economia]]
[[:Kategoria:Sociedad]]
Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko.
E meta di protekshon di konsumidó ta pa:
garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan
prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko
promovê transparensia den merkado
asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé
Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado.
Derecho di konsumidó
Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.<ref>[1]</ref>
Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di:
derecho privá (kontraktnan i responsabilidat)
derecho públiko (regulashon di merkado)
derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal)
Instrumentonan di protekshon
Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan:
regulashon riba seguridat di produktonan
obligashon pa informashon klaro i etiketahe
protekshon kontra publicidat engañoso
regla riba garantia i devolushon di produktonan
supervison di merkado dor di autoridatnan públiko
Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan.
Protekshon di konsumidó segun pais
Aruba
Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.<ref>[3]</ref>
Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.<ref>[2]</ref>
E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu.
Kòrsou
Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.<ref>[5]</ref>
Regulashonnan relevante por inkluí:
Kódigo Sivil di Kòrsou
legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó
influensia di norma internashonal i europeano
Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí:
Fundashon pa Konsumidó Curaçao
Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>[6]</ref>
Hulanda
Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022.
E ley aki a introducí, entre otro kosnan:
prohibishon di revishonnan falso riba internet
regla mas estrikto pa transparensia di prijs
mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso
E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.<ref>[3]</ref>
Estados Unidos
Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin:
Federal Food, Drug, and Cosmetic Act
Fair Debt Collection Practices Act
Fair Credit Reporting Act
Truth in Lending Act
Fair Credit Billing Act
Gramm–Leach–Bliley Act
Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera:
Federal Trade Commission (FTC)
Consumer Financial Protection Bureau (CFPB)
Food and Drug Administration (FDA)
Department of Justice (DOJ)
Mira tambe
Konsumidó
Derecho di konsumidó
------------------
{{infobox persona | variante = c
| nomber = René van Nie
| nomber completo = René Gerrit Anton van Nie
| fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]]
| luga nacemento = {{NLD}}
| fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]]
| luga fayecimento = {{ABW}}
| causa morto = paro cardiaco
| residencia =
| alma mater =
| ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor
| periodo activo =
| conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975)
| lenga literario = Hulandes
| website =
}}
{{DEFAULTSORT:Nie, René van}}
[[:Kategoria:Direktor di sine]]
[[:Kategoria:Eskritor]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
[[:Kategoria:Aruba]]
-------------------
== Cas floria ==
titel van dit verslag is "Het erfgoed en de betekenis van de versierde <<"Cunucuhuizen op Aruba">>. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten.
Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba.
Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is "bloemrijke huizen" of "versierde huizen".
Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana.
Zie ook:
• boek Bouwen op de Wind
Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen.
Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement.
Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis.
1920 - Cas floriá a cuminsa na Aruba, esta e adorno bunita di figura di cortina, strea, flor, pico di parha, medio luna, etc. na rand di heut ofna skina di cas. E promé cas cu a haña e adorno aki tabata di Bernardo Eman Croes na Pos Chikito. Dos Metsla di Noord, Julian (Janchi) Christiaans y Goy Semeleer a tmha e cas aki na aña 1920 y a duné e adorno di flor bou di heut y di clos pilar na e skinanan. Pesey na e casnan na Pos Chikito y Sabana Basora tin masha hopi. Por tin mas o menos 200 pa 300 cas na Aruba y e floriamento aki te na aña 1944. Janchi Christiaans tabata un discipulo di su tata Hose Christiaans y di famia Donati. Famia Donati a dorna hopi cas figurci di cortina, directamente cu man y sin usa patronchi, manera Janchi Christiians despues tabata usci. Awor tin cdgun cas cu ta wordu trahá, estilo Arubicmo cu tambe ta usa e floriamento aki pa mentené nos cultura.
--------
[[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]]
E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia.
== Historia ==
Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika.
Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia.
E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9]
Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8]
Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10]
== Sint Maarten ==
E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa.
Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes.
Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11]
Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor.
Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente.
nl.wiki: Rijksgrens van Nederland
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona continuo]]
* [[Zona economico exclusivo]]
* [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]]
[[:Kategoria:Geografia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio.
E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017.
--------
=== Maneho ===
E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa:
* proteha y maneha e ambiente marino;
* controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino;
* comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ.
Pa e seis islanan mes e ley ta duna:
* derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama);
* maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla);
* un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino.
E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino.
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona economico exclusivo]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
[[:Kategoria:Venezuela]]
------------
Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu.
Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia.
Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan.
Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia:
e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é.
Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo.
-------
Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten.
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Multiple image
| align = right
| total_width = 270
| border =
| header = '''Turismo krusero'''
| header_align = center
| perrow = 1/1/2
| image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg
| image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg
| caption1 = ''Sovereign of the Seas''
| caption2 = ''Carnival Sunshine''
| image3 =
| caption3 =
| image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg
| image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg
| caption_align = center
| footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina
| footer_align = center
}}
----------------
{{Variante|a}}
{{infobox persona |variante = a
| nomber = Clinton Whitfield
| nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield
| ofishi = empresario
| distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] <small>(1968)</small>
}}
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano.
== Biografia ==
Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo.
El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]].
Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.<ref>Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. "Amigoe". Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005</ref> Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade & Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad & Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas.
* gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter.
* "a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]].
J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido.
* De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator "Charter Member" en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen "Lt. Governor" van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; "Life Member" van Kiwanis International.<ref> Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013</ref>
Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies).
Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
== Honor ==
Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.<ref>{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}</ref>
{{Appendix}}
Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade & Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika.
Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
--
Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use.
---
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade & Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe.
Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon.
Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario.
Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**.
[[:Kategoria:Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox fabrica| variante = a
|nomber = Coastal Aruba Refining Company
}}
'''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil & Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba.
[[Category:Empresa]]
[[Category:Aruba]]
[[Category:Historia]]
== Historia ==
Despues di e ciere di Lago Oil & Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso.
* el a pasa den man di Gobierno
* a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan
Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria.
Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V.
, durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V.
E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.<ref>[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&id=102193561610371&locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)</ref>
== Operacionnan ==
Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo.
E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas.
== Benta y ciere ==
Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012.
Legado
E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad.
Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation.
== Referencia ==
“Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007).
Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya).
“El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000.
Valero Energy Corporation Annual Report, 2005.
CITGO Aruba Refinery official history page (archival).
-------------------
{{infobox persona | variante = a
}}
'''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba.
== Biografia ==
Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero.
Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil & Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento.
Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].<ref>{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}</ref> Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.<ref>{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}</ref> E refineria a haya e nomber di "Coastal Aruba Refining Company".
Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation.
Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.<ref>[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)</ref>
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]].
Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)</ref>
{{Appendix}}
.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
== Honor ==
Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Venta di Coastal i bida mas tadia
Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company.
Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente.
Legado i famia
Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla.
E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba.
Falesementu
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990.
{{Stub}}
{{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}}
[[Category:Hende]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma.
E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta:
* Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento.
* Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento.
* Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por.
* Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial.
Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor.
Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.<ref>https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit</ref>
Dekreto Real
Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.<ref>https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.</ref>
Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.).
Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’.
E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad).
{{Appendix}}
--------------------
{{Appendix}}
The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being
found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they
found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)</ref>
It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found
a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to
the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread
among the locals who started searching for more gold.
When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he
sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august
of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking
military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands
sent more troops to safe guard the gold.
Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach:
Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after
the wind blew away the dust from the clay.
In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in
the nearby rivers. The following years after that
first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting.
Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted
concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a
long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal.
By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when
someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought
down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above
ground.
Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”.
Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce
any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908.
A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out.
The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi
were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill.
According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners.
He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners
would boost the island’s employment rate.
When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island
promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable
market on the island anymore.
The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical
monuments.
Source:
1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers.
2. Aruba Esso News, 1953 issue.
------------
{{multiple image
| total_width = 700
| border = infobox
| direction = horizontal
| header = Arte mural na San Nicolas
| header_align = center
| caption_align = center
| image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg
| height1 = 200
| caption1 = Mural di Chemis
| image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg
| caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag
| image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg
| caption3 = Mural crea pa Wild Drawing
| image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg
| caption4 =
| image5 = Mural Black White.jpg
| caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers
}}
------
== Stadhuis Aruba Aanvulling ==
=== Historia ===
E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1]
Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon.
=== Construccion y estilo ===
E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa.
---
strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a
pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref>
Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu
-----------
== Mario Croes ==
Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele.
Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.
ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga.
Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas.
E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi.
”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan
---
en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow.
NUNKA
Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas?
Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele.
Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita?
Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije).
Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes-
---------
== Lago oil ==
Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa.
Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville.
For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital.
Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha
* 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta
* 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta.
* 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta.
1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey.
1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata.
1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company.
-----
1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano.
--------
==[[Rebelion Grandi]] ==
Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat.
Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref>
------------------
'''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba.
Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref>
== Historia ==
Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino.
E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref>
E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado.
== Responsabilidatnan ==
Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta:
* Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.),
* Informashon i Relashonnan Públiko,
* Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.),
* Finansa,
* Asuntunan Sosial (S.Z.),
* Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo,
* Asuntunan Kultural (C.Z.),
* Registrashon i Archivo (R. en A.), i
* Asuntunan di Personal i Maneho Interno.
E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia.
* Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda
* Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda
* toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref>
* sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland
== Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes ==
{{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}}
E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]].
Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal.
== Fin di Antias Hulandes i transishon ==
E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015.
Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes.
Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Arubahuis]]
* [[Kas di Kòrsou]]
* [[St. Maarten House]]
{{Appendix|2=
* {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]]
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]]
--
* 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w.
Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.),
Voorlichting en Public Relations,
Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.),
Financiën,
Sociale Zaken (S.Z.),
Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme,
Culturele Zaken (C.Z.),
Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en
Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer.
De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis.
---------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario.
== Historia ==
SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki.
Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion.
Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan.
Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan.
== Desaroyo residencial y innovashon ==
Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente.
Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia.
Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan.
Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas.
E porta actual
Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Aruba]]
== SVGA ==
Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia.
=== historia ===
Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te
actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun
persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref>
{{Appendix}}
-----------------------
{{Databox}}
'''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu.
Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
==Tipo di kooperashon==
E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda.
Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit).
Yudansa por ta:
* bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente
* multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2]
==Fuentenan di yudansa==
Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo.
==Yudansa ofisial pa desaroyo==
Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi.
{{Appendix}}
## Yudansa pa desaroyo
**Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**.
Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
---
### Tipo di kooperashon
E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partnership**, i no riba dependencia of dominashon.
Kooperashon por tuma diferente forma:
* **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais.
* **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2]
---
### Fuentenan di yudansa
Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen.
---
### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)
**ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4]
---
### Notanan i referensianan
[^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int)
[^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org)
[^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org)
[^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac)
-------------------
== Faha di horcan ==
E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e
faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar.
Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato
efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba
Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm).
Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un
siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014.
E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008),
José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960)
i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i
sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan.
Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un
organisashon di preparashon pa kalamidat.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento
Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St.
Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe
boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba).
-----------------
== Historia ==
Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal:
* '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]].
* '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]).
E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá.
Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial.
E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente.
Kultura i Herensia
E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial.
Kaida di e Imperio
E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano.
-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Petrus Albertus Kasteel
| imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg
| sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]]
| periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]]
| monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor = [[Gielliam Wouters]]
| sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters
|fecha nacemento=
|luga nacemento =
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento =
|pareha = Marie Kasteel-Baltussen
|religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]]
|yui = 5
<!-- Seccion di informacion profecional -->
|ofishi = gobernante, diplomátiko
|partido =
}}
'''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes.
== Bida personal ==
Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia.
== Periodista i trahadón den ekshilio ==
Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen.
== Gobernador di Kòrsou i su dependensianan ==
Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948.
Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial.
== Karrera diplomátiko ==
Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na:
Chile (1948–1956)
Irlanda (1956–1966)
Israel (1966)
== Rekonesimentu ==
Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal:
Medal of Freedom with Silver Palm (Merka)
Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda)
Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano)
Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia)
== Fayesimentu ==
Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña.
== Referensianan ==
Wikipedia. Piet Kasteel.
Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003).
YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel.
Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes.
------------------
'''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti'''
'''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un
version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma.
Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como
Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento.
== Indica y respeta e variante di Papiamento/u ==
Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa
indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of
Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan.
Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con
pa indica e variante di bo escogencia.
Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti.
== Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia ==
Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i
desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di
Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor.
Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di
Wikipedia. Esaki ta inclui:
* E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639.
* Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version
nobo.
* E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di
interface via translatewiki.net).
* E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e
plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo.
Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba
Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites
== Contribui na un comunidad bilingual ==
No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di
Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada
variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui
construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den
islanan ABC y den mundu henter.
------------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Multiple image| total_width = 340
| align = center
| caption_align= center
| image2 = Bolletjes.jpg
| caption2 = Bolitanan den stoma di un mula
| image1 = Bird smuggler.jpg
| caption1 = Mula transportando parhanan
| image3 = Anus-patron (1205687).jpg
| caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal
| image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg
| caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009)
}}
{{clear}}
{{Appendix}}
[[Category:Sociedad]]
-----------------
== Shoco ==
De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí.
E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko.
Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref>
{{Appendix}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona
| variante = a
| nomber = Nigel Maduro
| ofishi = activista
}}
'''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref>
activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di
Aruba National Trust, Nigel Maduro
Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref>
{{Appendix}}
Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo.
Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria.
Trabao Profesional i Karrera
Aktivismo Ambiental i di Klima:
Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena.
Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel.
Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria:
Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena.
Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat.
Representashon Internashonal:
Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima.
Arte Multidisiplinario
A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta.
Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe.
{{Appendix}}
------------
== Cinema na Aruba ==
(Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants
in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to
enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their
piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am
Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater.
A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref>
-------------------------
Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten
{{Databox}}
'''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso.
Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba
----------------------------------------
* gabinete di minoria
---------------------------------------
'''Hefe di estado''' ta
----------------------------
*gabinete (politica)
* izquierdista
* pais
* eleccion
---------------
-----------------------
== Miembro i elekshon ==
Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo.
E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento.
Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009.
E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4]
en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete.
Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen.
E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento.
Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland.
== Reino Hulandes ==
In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019.
=== Karibe Hulandes ===
Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben.
De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen.
Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
----------------------------
* Muhe
* Constitucion
* Globalisashon
* Progaganda
* Cancion
----------------------------
'''Pedro Tirso Maria (Tirso) Sprockel''' (☆ [[28 di yanüari]] [[1916]] na [[Kòrsou]] - † [[23 di sèptèmber]] [[2007]] na Kòrsou) tabata un lingwista di [[Kòrsou]] i luchadó di resistensia na [[Hulanda]] durante di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]].
== Biografia ==
Tirso Sprockel a nasé dia 28 di yanüari 1916 na Kòrsou. E tabata yu di Isbelia Abbad i Jules Germaan Sprockel. E ta ruman di [[Gerald Sprockel|Cor Sprockel]] i sobrino di [[John Horris Sprockel]], ambos politiko. Na 1931, na edat di 15 aña, el a bai Hulanda pa sigui su estudio na [[Tilburg]]??. Na 1940 el a graduá pa MO-A [[ingles]].<ref name="AD">{{citeer web|url=http://www.norberthendrikse.nl/sprockel.pdf|titel=Tirso Sprockel als verzetsstrijder|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|auteur=Hendrikse, Solange|datum=2020-10-24|bezochtdatum=2024-04-25}}</ref>
E guera na Hulanda ta strob'é pa bolbe su isla natal; na 1942 e ta kasa ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg i ta kuminsa un famia. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber. Na Hulanda su kas a bira un lugá di skondí pa pilotonan hudiu i aliá. Entre otro, den sus aktividatnan di resistensia el a traha huntu ku dos studiante [[Antias Hulandes|antiano]]: [[Boy Ecury]] i [[Delfincio Navarro]]. E kas tabata un eskala riba e ruta di huisio via [[Spaña]] pa [[Inglatera]].
Na 1945 Sprockel ta regresa Korsou i ta bira dosente na Thomas College. Despues di a okupá varios funshon Sprockel a fungi komo inspector di Enseñansa i finalmente a keda nombra direktor di e Departamento di Enseñansa di [[Antias Hulandes]].<ref name="AD"/>
E tabatin tambe lasonan estrecho ku diferente fundashon una e tabata forma parti i e direktiva; manera Federatie Antilliaanse Jeugdzorg (FAJ), Stichting Don Bosco, de Katholieke Verkennerij Nederlandse Antillen en de Stichting Culturele Samenwerking ([[Sticusa]]).
Sprockel tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber.
Papiamentu
Despues di guera, Sprockel a traha komo linguista pa e rekonosementu i estudio di Papiamento. El a publiká hopi buki i ta kofundadó di e dikshonario Papiamentu online. E tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G. M. Dudar (Tilburg, 11 di ougùstùs 1913 - Curaçao, 20 di yüli 1997).
Trabou di hóbennan
Na 1953 Sprockel a ko-fundá e Federashon di Cuido di Hubentut Antilliano i durante 35 aña el a okupá un funshon di direkshon. E federashon a enfoká riba e trabou di kas den e bario i partikularmente riba e padvinderij i explorashon.[1] 1] Tambe el a traha huntu ku su ruman muhé Aminta Da Costa Gomez-Sprockel pa hobennan ku discapacidat na Kòrsou. Na Kòrsou, na 1986, un sentro di formashon pa hóbennan ku retraso mental a wòrdu nombrá na su nòmber: e Sentro pa Formashon Laboral "Tirso Sprockel".
== Honor ==
Durante su bida Sprockel a risibí varios kondekorashon: Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]] (1983), komander den Orden di St. Silvester[2] (1988) i e plata Vlaamse Gaai (1963),[3] e premio di mas haltu den e mundu di verkennerij. explorashon. Tambe Sprockel a wòrdu nombrá komo Doctor honoris causa na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] pa su dedikashon na [[Papiamentu]].
==Literatuur==
* Tirso Sprockel - ''De groei en bloei van het Curaçaose onderwijs in de 20e eeuw'', essay 1999
==Externe link==
* [http://www.papiamentu.nl Mede door Sprockel opgezette site over het Papiamentu]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Sprockel, Tirso}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Papiamentista]]
* Op zondag 6 oktober 1985 zal het sportveld van buurt- centrum Janwe, officieel worden omgedoopt in sportveld Tirso Sprockel. Het buurt- centrum wil op die wijze de heer Sprockel eren voor zijn jarenlange inzet voor metname de formatie van de Curacaose jeugd.
De heer Sprockel, die ruim dertig jaar op onderwijs- gebied actief was en ondermeer de functie vervulde van directeur van het departement van Onderwijs, alsmede van President Curator van de Universiteit van de Nederlandse Antillen, heeft zich volgens de leiding van het buurtcentrum Janwe altijd bijzonder ingezet voor de eugd op het eiland en bekleedde onderandere bestuurs- functies in sociale organisaties als de Verkenners, de Jeugd- centrale en de Federatie Antilliaanse Jeugdzorg. Reden waarom het buurtcentrum- bestuur de heer Sprockel. die momenteel als directeur van Cede Antiy as ten behoeve van particuliere instellingen bemiddelt terzake de financiering van sociaal- educatieve projecten, besloot op deze manier eer te bewijzen. Na afloop van een korte plechtigheid, zullen er die zondag om zeven uur savonds op het sportveld Tirso Sprockel basketball- en volleyball wedstrijden worden gehouden, die voor een ieder, met name jongeren, gratis toegankelijk zullen zijn.<ref>Sportveld Janwé krijgt nam ”Tirso Sprockel”. "Amigoe". Curaçao, 10-09-1985, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643391:mpeg21:p007</ref>
* algemeen directeur van Sede Antia (Sentro pa Desaroyo di Antia) tot 1990
* president college curatoren UNA - 1979
* Commandeur in de Orde van St. Sylvester: hij was de eerste Curacaoenaar en de eerste Antilliaan die deze kerlijke erkenning kreeg in 1988.<ref>TIRSO SPROCKEL: NAMENS PROCESSIE AANVAARD Voor eerst Antilliaan onderscheiden met Sylvester orde Mgr. Ellis: met talenten door Sprockel gewoekerd. "Amigoe". Curaçao, 16-06-1988, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642163:mpeg21:p011</ref>
--------------------
Te bewerken naar Papiaments:
* [[Lijst van scholen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]]
* [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]]
* [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]]
* '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]])
* '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]])
------------------------
== Preparacion Bandera di Aruba==
Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976;
A DICIDI:
-----------
== Gabinete Mercelina ==
Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag.
E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon.
[[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia.
[[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten.
---------------------
{{Databox}}
'''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Nomber ==
Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou.
== Konstelashon ==
Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan.
== Repartishon di asiento ==
Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba.
== Elekshon ==
Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13]
E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente:
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
!colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"| Miembro
!colspan=4 style="color: gray"| Periodo parlamentario 1938-1942
|-
! rowspan="1" style="color: gray"| Repartishon
! style="color: gray"| Nòmber
! style="color: gray"| Partido
! style="color: gray"| Remarke
|-
| rowspan="10" style="color: gray"| Elegí
| rowspan="6" |Curacao
| [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP ||
|-
| Ernesto Cecilio Martijn ||
|-
| Adolphe Desertine ||
|-
| J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige ||
|-
| J. Rustige ||
|-
| Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal ||
|-
| rowspan="2"| Aruba
| Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba ||
|-
| Jean M. de Cuba ||
|-
| rowspan="1"| Bonaire
| John de Jongh || CKP ||
|-
| rowspan="1"| Bovenwinden
| W.R. Plantz || ||
|-
| rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd
| rowspan="5" |Curacao
| [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter
|-
| Isaac Capriles || ||
|-
| Salomon Alfred Senior || ||
|-
| Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || ||
|-
| Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans.
|-
|}
*) oudlid Koloniale Raad
{{Appendix}}
[[:Category:Karibe Hulandes]]
----------------------------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Infobox person
| name = Anouk Balentina
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]]
| occupation = hurista, activista y ambientalista
| party =
}}
'''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no.
== Bida ==
Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref>
Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref>
Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento
di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano
ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref>
Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por
opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020
----------------------
https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/
https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf
* Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal
* Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho"
* Template:Página Prinsipal Articulo destaca
-------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref>
HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref>
== Historia ==
Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia.
Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref>
Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022.
== Servicionan ==
Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar.
E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref>
Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba.
== Galeria ==
<gallery widths="200" heights="200">
Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital
Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital
Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B
</gallery>
---------------------
Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba
E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022.
Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia.
Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY.
-------------------
'''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan
== Historia ==
E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1]
E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes.
E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá.
== Contenido ===
E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan:
Tereno i unidat
* Derecho Fundamental
* Gobièrnu i e minister mandatario
E Estadonan
* Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente
* Lejislashon i gobernashon
* Hustisia, Ministerio Públiko i Polis
Disposishonnan final
Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal.
E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente:
* Capitulo I - Derecho Fundamental
* Capitulo II - Gobierno
* Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]]
* Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho
* Capitulo V - Legislacion y Gobernacion
* Capitulo VI - Husticia y poder hudicial
* Capitulo VII - Disposicion final
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}}
{{References}}
}}
[[:Category:Gobièrnu]]
[[:Category:Sint Maarten]]
== Mira tambe ==
* [[Antias Hulandes]]
* [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]]
----------------------------
zie encyclopedia NA/CUR
'''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di
The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}}
{{References}}
}}
[[:Category:]]
---------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}}
{{References}}
}}
[[Category:Karibe Hulandes]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Antias Hulandes]]
--------------------
Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki)
---------------------
'''Aanmaken''':
* {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]]
* {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) -
* General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]]
* nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito)
* no.wik: Shete Boka nasjonalpark -
* en.wiki: Bandariba
'''Verbeteren/aanvullen''':
* [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/)
== Curaçao ==
# December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref>
-----------
== Historia di ATA ==
Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante.
Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo
caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau
a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante
temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba
Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref>
* Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010?
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159849385|titulo=Spoken word}}
{{References}}
}}
[[:Category:Musika]]
------------------
* [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]]
* https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki
* https://translatewiki.net
{{NPOV language}}
{{Refimprove}}
{{stub}}
--------------------------
== Hooiberg ==
Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref>
De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken.
Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero.
Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico.
---------------
'''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano.
NAME: Jay Bryant HAVISER Jr.
BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955
MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao)
CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao)
RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean.
tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155
OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201
E-mail: jhaviser@hotmail.com
DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A.
Awards
1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles)
2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands
2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd
2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio
2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten
------------------
'''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref>
Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref>
----------
== Aloe ==
Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru.
=== Islanan ABC ===
Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd.
De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref>
De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten.
De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/>
Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi.
aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee
aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan).
Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen.
==== Uzo ====
Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan.
{{Appendix}}
--------------------
'''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal.
{{Appendix}}
----
'''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" />
== Levensloop ==
Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref>
In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref>
== Persoonlijk ==
Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" />
== Referenties ==
{{References}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Korsou]]
6iq3z9mgy3pldps2vyxhfh94ozhsym8
IPKO
0
8138
193932
183847
2026-06-16T10:51:07Z
Caribiana
8320
193932
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Structuur en locatie van het Koninkrijk der Nederlanden.svg|300x200px|thumb|Struktura di e paisnan den [[Reino Hulandes]]]]
'''IPKO''' òf '''Interparlementair Koninkrijksoverleg''' ta un plataforma di konsulta strukturá di e parlamento di paisnan di [[Reino Hulandes]]: [[Hulanda]], [[Aruba]], [[Kòrsou]] i [[Sint Maarten]].
E plataforma ta sirbi komo instrumento pa promove komunikashon direkto i personal entre miembronan di e diferente parlamento den Reino Hulandes. Ta e intenshon pa, atraves di interkambio di informashon y puntonan di bista i mediante reunionnan personal riba varios tema ku ta interesa kada pais, ku por logra mas y mihó komprendimento. Si mas reunion ta nesesario, ta hasi esakinan via videokonferensia. Na final di kada reunion di IPKO ta traha un lista di e puntonan akordá, kual e lider di delegashon di kada pais ta firma. Durante aña e lidernan di delegashon ta monitorea si (t)a kumpli ku tur loke a keda akordá.
== Reunion i temanan ==
E reunionnan di IPKO ta sosodé dos biaha pa aña. Na yanüari e ta tuma lugá den un di e paisnan den Karibe y na yüni e reunionnan ta tuma luga den sala di [[Eerste Kamer]] i [[Tweede Kamer]] na [[Den Haag]]. Promé di inisiá e reunionnan di IPKO ta kustumber pa e delegashonnan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]], [[Parlamento di Kòrsou|Kòrsou]] i [[Parlamento di Sint Maarten|Sint Maarten]] tene un reunion den konstelashon tripartit.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/23202 Delegacionan Parlamentario di Aruba, Corsou y St Maarten a tene reunion tripartit na Bonaire], NoticiaCla (22 ougustus 2021). Rekuperá 23 ougùstùs 2021.</ref>
Pa añanan largu e relashonnan dentro di Reino tabata un tema predominante durante e reunionnan. Temanan sentral entre 2015 i 2020 tabata e introdukshon di un areglo di disputa pa e paisnan di Reino, konosi komo "geschillenregeling", e konsekuensianan di orkan Irma, kambio di klima, metanan di desaroyo sostenibel i e efektonan di e krisis di refugiadonan [[Venezuela|venezolano]]. Despues di a surgi e [[Pandemia di COVID-19|pandemia di COVID]] ta añadi na 2021 un punto di diskushon importante ku ta e konsepto di [[ley di Reino|lei di reino]] tokante COHO ("Caribisch Orgaan voor Hervorming en Ontwikkeling"). Un di e temanan nobo na 2023 ta e impakto awendia di e pasado [[kolonialismo|kolonial]] hulandes i di [[sklabitut]].<ref>[https://www.eerstekamer.nl/nieuws/20230223/interparlementair Interparlementair Koninkrijksoverleg in Curaçao], [[Eerste Kamer]] der Staten-Generaal</ref>
== Historia ==
E prome "Contactplan" ta data di aña 1970 ku partnernan Hulanda, [[Antias Hulandes]] i [[Sürnam]]. Riba inisiativa di [[presidente]] di e parlamento [[Sürnam|sürnameño]], Jagernath Lachmon, a realisá un plataforma di konsulta pa evita ku lo surgi problemanan inesesario entre e diferente parlamentonan den Reino.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011187121:mpeg21:a0036 Sedney en Lachmon tevreden over besprekingen in Nederland], De Vrije Stem (21 januari 1970). Rekuperá 23 ougùstùs 2021.</ref> Despues di aña 1975, ora ku Sürnam a haya su independensia for di Hulanda, a sigui e reunionnan entre Hulanda y Antias. Na aña 1986, ora Aruba a haya su [[Status aparte di Aruba|status aparte]], a bolbe amplia e partnernan na tres. Te ku [[6 di yanüari]] [[2006]] tabata yama e reunionnan "Contactplan" y despues di esei te ku aña 2010 tabata yam'e "Parlementair Overleg Koninkrijksrelaties" (POK). Despues di e [[Disolucion di Antia Hulandes|desmantelashon di Antias Hulandes]] dia [[10 di òktober]] [[2010]] a forma IPKO di nobo ku e partnernan Hulanda, Aruba, Kòrsou i Sint Maarten.
Na 2008 e plataforma a pidi un komision independiente pa konseho tokante e legitimidat demokratiko di tumamentu di desishon dentro di Reino i e kontrol riba [[Konseho di Minister di Reino]] ("Rijksministerraad"). Esaki a resulta na 2009 den un raport di rekomendashonnan pa reforsá e [[deficit democratico|défisit demokrátiko]] riba nivel di Reino.<ref>{{nl}}[https://www.eerstekamer.nl/publicatie/20091111/kiezen_voor_het_koninkrijk/document Eerste Kamer, rapport Kiezen voor het Koninkrijk], ''Eerstekamer.nl'', 11 november 2009</ref>
Durante un reunion na febrüari 2026 na Aruba, IPKO a bolbe instalá un komishon di eksperto enkargá pa presentá denter di 12 luna proposishonnan pa redusí e [[Deficit democratico den Reino Hulandes|défisit demokrátiko]]. Miembronan di komishon ta: [[Milly Schwengle]] (Aruba), Aubrich Bakhuis (Corsou), Rachnilda Arduin (Sint Maarten) y Leonard Besselink (Hulanda).<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/02/22/ipko-doet-opnieuw-poging-democratisch-deficit-te-verkleinen/ IPKO doet opnieuw poging democratisch deficit te verkleinen], dossierkoninkrijksrelaties (22 di febrüari 2026)</ref> Schwengle ku a bira minister plenipotensiario na maart 2026 a wòrdu remplasá pa Johan Sjiem Fat.
== Mira tambe ==
* [[Statuut pa Reino Hulandes]]
* [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]]
* [[Parlamento di Aruba]]
* [[Parlamento di Kòrsou]]
* [[Parlamento di Sint Maarten]]
* [[Deficit democratico den Reino Hulandes|Défisit demokrátiko den Reino Hulandes]]
* Parlamento di [[Hulanda]]: [[Tweede Kamer]] i [[Eerste Kamer]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =55464389|titulo=Interparlementair Koninkrijksoverleg}}
{{References}}
; Lista di fuente
* [https://www.eerstekamer.nl/begrip/interparlementair Eerste Kamer der Staten-Generaal, IPKO]
}}
[[Category:Gobièrnu]]
bxjiitp2tfrju6wc9gvrkhcram2pg3d
Jeanne Henriquez
0
8669
193927
192211
2026-06-15T20:43:35Z
Caribiana
8320
wikilink
193927
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Jeanne Dionise Henriquez''' (☆ [[9 di òktober]] [[1946]] na [[Willemstad]]) ta un [[historia]]dó, [[feminismo|feminista]] i aktivista di [[Kòrsou]].
== Bida ==
Jeanne Henriquez a nase den bario di [[Otrobanda]] komo e promé di tres yiu muhé di [[Carmita Henriquez|Carmita Nicolasia Hernandez]] i Plinio Miguel Henriquez, analista di laboratorio na [[refineria Isla]]. Su mama tabata kosedó i trahadó di popchi i na 1988 resipiente di e [[Premio Cola Debrot]] pa su diseñonan folklóriko di e kultura afro-kurasoleño.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642709:mpeg21:a0009|titel=Uitreiking Colo Debrotprijs|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-08-16|bezochtdatum=2022-07-22}}</ref> Despues di kaba skol sekundario Henriquez a kuminsa su estudio pa maestra i ta kompletá esaki na e Akademia Pedagógiko pa Enseñansa Basiko na [[Breda]], [[Hulanda]]. Dos aña despues e ta kontinua su estudio na Universidat di Utrecht, opteniendo un [[Maestria|master]] den historia sosial-ekonómiko. Tema di su scriptie tabata e impakto sosial i ekonómiko di e komèrsio [[Oséano Atlántiko|transatlántiko]] di [[sklabitut|katibu]] riba [[historia]] di Korsou.
Henriquez a inisiá su karera na [[Kolegio Alejandro Paula|Peter Stuyvesant College]] (PSC) na [[Willemstad]], unda e tabata dosente di historia di 1976 te 1988.<ref>{{citeer web|url=http://werkgroepcaraibischeletteren.nl/nieuwe-naam-peter-stuyvesant-college-bekend/|titel=Nieuwe naam Peter Stuyvesant College bekend|werk=Werkgroep Caraïbische Letteren|archiefurl=https://web.archive.org/web/20180203212051/http://werkgroepcaraibischeletteren.nl/nieuwe-naam-peter-stuyvesant-college-bekend/|archiefdatum=2018-02-03|datum=2011-03-31|bezochtdatum=2022-07-22}}</ref> Tabatin un interupshon kortiko entre 1979 i 1980 ora ela wòrdu apuntá temporalmente komo hefe di [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Sentral Históriko]] (CHA) di [[Antias Hulandes]]. Desde 1984 ela fungi na PSC tambe komo dekano i tabata dosente na skol di formashon di maestro. Bou influensia di [[Joceline Clemencia]] e tabata skirbi artíkulo tokante e relashon di e isla ku [[Reino Hulandes]] i tabata traha ku muhénan ku tabata biba den pobresa. Na 1982 ta nase su yu hòmber, Ray Asim Henriquez, i e ta skohe pa kri'ele su so komo mama soltera.<ref name="Statia">{{en}}{{cite book|author=Statia, Ini|title=Dictionary of Caribbean and Afro–Latin American Biography|date=2016|publisher=Oxford University Press|location=Oxford, VK|isbn=978-0-199-93580-2|url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199935796.001.0001/acref-9780199935796-e-978?rskey=zFi7wG&result=1|chapter=Henriquez, Jeanne Dionise (1946–), historian and political activist}}</ref><ref name="Holou">{{en}}{{cite book|author=Holou, Roland A. Y.|title=The Most Influential Contemporary African Diaspora Leaders|url=https://books.google.com/books?id=uTYyDAAAQBAJ&pg=PT153|datum=2016|uitgever=AuthorHouse|place=Bloomington, Indiana|chapter=21. Jeanne D. Henriquez: Diaspora in Curaçao (Caribbean/South America)|isbn=978-1-5246-0558-2|pages=153–159}}</ref> Entre 1984 i 1987 Henriquez tabata forma parti di e redakshon di "Lanternu", e revista bianual di CHA.<ref name="Holou"/> Den añanan 1980 el a traha riba e teksto di un seri di 15 video, kualnan tabatin e meta pa duna un relato balansa di e historia (post)kolonial di Kòrsou sin e bista egoséntriko oropeo ku e bukinan di skol tabata sa reflehá. Despues di e presentashon di e seri, su transkripshonnan a keda publiká den forma di buki.<ref name="Statia"/>
Na 1988 Henriquez ta muda ku su yiu pa [[Washington D.C.]], unda e ta matrikulá pa e estudio di hende muhé na Universidat di George Washington.<ref name="Oostindie">{{nl}}{{cite book|author=Oostindie, Gert|title=Curaçao, 30 mei 1969: verhalen over de revolte|url=https://books.google.com/books?id=ofaqHobHvPIC&pg=PA43|date=1999|publisher=Amsterdam University Press|location=Amsterdam|isbn=978-90-5356-372-4}}</ref> Durante su estudio e tabata traha pa un programa hubenil tokante [[sida]] i tabata kore stage na un sentro di krisis di violashon. Despues di optené su master e ta regresa [[Kòrsou]] na 1991 i ta bira lider di proyekto i despues direktor di e Sentro pa Desaroyo di Hende Muhé, abreviá Sentro di Dama (SEDA).<ref name="Statia"/><ref name="Holou"/> Aki Henriquez a traha prinsipalmente ku muhénan di entrada abou i a duna entrenamentu i material den Papiamentu tokante prevenshon i intervenshon di krísis den kaso di violensia doméstiko. Tambe e tabata duna konseho tokante edukashon i oportunidatnan di trabou.<ref name="Holou"/> Ademas, Henriquez a publiká diferente obra tokante hende muhé i nan bida; entre otro testimonionan di mamanan soltero na Kòrsou (1990), un poema ''Apelashon di un mama'' (1992), videonan tokante bida di hende muhé trahadó (1994) i [[biografia]] di seis hende muhé prezu (1996).[[File:Nationaal Archief Curaçao - Scharlooweg 78 (Willemstad).jpg|thumb|180px|Sede di [[Archivo Nashonal Kòrsou]] na [[Scharloo]].]]
For di 1998 te ku su retiro na 2004, Henriquez tabata hefe di relashon públiko di [[Archivo Nashonal di Kòrsou]]. Den e kapasidat ei, na 1999 el a organisá un eksposishon dediká na e feminista di Kòrsou [[Adèle Rigaud]] i a ampliá e programa ku otro feminista influyente. Tambe el a drenta komo miembro di e ''Caribbean Association for Feminist Research and Action'' (CAFRA), e ret regional di gruponan femenino progresivo. Na 2002 el a publiká e buki di referensia 'Kòrsou su muhénan pionero' (E muhénan pionero di Kòrsou) ku 75 biografia di muhénan inovador ku a hasi un kontribushon importante den sosiedat kurasoleño den sektornan edukativo, polítiko, kultural i sosio-ekonómiko. Den e mesun aña, el a dirigí un konferensia di kooperashon ku [[UNESCO]] tokante e [[diáspora]] [[afrika]]no. E konferensia a evaluá metodonan nobo pa studia [[sklabitut]] i su impakto pa e region di Karibe.
Entre 2004 i 2006 Henriquez a traha komo investigador i asesor independiente riba e tereno di e emansipashon di Kòrsou. Entre 2005 i 2013 e tabata lider di proyekto i kuradó di [[Museo Tula]], dediká na e luchadó di resistensia [[Tula]], ku a liderá e [[Rebelion Grandi|rebeldianan di katibu di Kòrsou]] na [[1795]]. E tabata boga pa Hulanda rehabilitá Tula i tambe pa [[Bandabou]] haña mas rekonosementu pa su ròl den e lucha pa emansipashon di Tula.<ref>{{citeer web|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2020/08/16/nederland-erken-fouten-rond-tula-a4008965|titel=Nederland, erken fouten rond Tula|auteur=Jurna, Nina|werk=NRC|datum=2020-08-16|bezochtdatum=2024-01-23|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220113122932/https://www.nrc.nl/nieuws/2020/08/16/nederland-erken-fouten-rond-tula-a4008965|archiefdatum=2022-01-13}}</ref><ref name="Bandabou">{{citeer web|url=https://knipselkrant-curacao.com/bandabou-vraagt-erkenning-voor-rol-in-emancipatiestrijd/|titel=Bándabou vraagt erkenning voor rol in emancipatiestrijd|werk=Knipselkrant-curacao.com|datum=2013-04-17|bezochtdatum=2024-01-23|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220113121059/https://knipselkrant-curacao.com/bandabou-vraagt-erkenning-voor-rol-in-emancipatiestrijd/|archiefdatum=2022-01-13}}</ref> [[File:Slavenhuisje.JPG|thumb|200px|left|Kas di katibu den museo [[Kas di Pal'i Maishi]]]]
Na 2013 e tabata lider di proyekto pa rekonstruí e kas di katibu den e museo den aire liber Kas di Pal'i Maishi i el a yuda den e kreashon di e Kenniscentrum Slavernijerfgoed ku ta situá den e museo. El a traha, entre otro ku [[Rose Mary Allen]], riba proyekto pa kolektá historia oral i a publiká un manual di metodologia di historia oral na 2013.
Henriquez tabata aktivo den diferente organisashon sosial. Den e área di historia kultural e tabata [[presidente]] di Fundashon Kultural Bandabou i miembro di direktiva di Fundashon Museo Tula i Plataforma Berdat Históriko.<ref name="Bandabou"/> Pa loke ta trata lucha kontra [[violencia di genero|violensia kontra muhénan]], abusu di mucha, [[violencia domestico|violensia doméstiko]] i relashonal, entre otro, e tabata presidente di e fundashonnan Dedima i Aliansa i for di 2006 te ku 2010 miembro di direktiva di e Ret di Salú di Muhénan latinoamerikano i di Karibe (RSMLAC) i Bos di Hubentut.<ref name="Holou"/><ref name="Statia"/><ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/18696-spotjes-over-huiselijk-geweld|titel=Spotjes over huiselijk geweld|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2018-12-02|bezochtdatum=2024-01-23|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220113122933/https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/18696-spotjes-over-huiselijk-geweld|archiefdatum=2022-01-13}}</ref> Desde 2022 Jeanne Henriquez ta okupá e funshon di [[presidente]] di e "Komishon Nashonal pa Konmemorashon di 160 aña di Abolishon di Sklabitut den Reino Hulandes".
== Distinshon ==
Henriquez a risibí na 2013 e premio di Fundashon Kultural Bandabou pa su trabou na [[Museo Tula]] i na 2015 a wòrdu rekonosí ku e [[Krus di Mérito Kòrsou|Krus di Mérito]] pa su aktivismo riba tereno di derechi di hende muhé i di e komunidat afro-kurasoleño.
== Publikashon ==
* 1991 - [https://www.worldcat.org/title/from-the-womb-curacaoan-women-speak-out-about-their-identity/oclc/23851250 ''From the Womb: Curaçaoan Women Speak Out about Their Identity''], George Washington University
* 1993 - ''E yu ku no ta rekonosé'' (2), Sentro pa Desaroyo di Hende Muhé (SEDA), Kòrsou
* 2002 - [https://books.google.nl/books/about/Korsou_su_muhenan_pionero.html?id=9LzdAAAACAAJ&redir_esc=y ''Kòrsou su muhénan pionero''], Archivo Nashonal di Antia Hulandes, Kòrsou, ISBN 978 99904 0 431 9
* 2013 - [https://books.google.nl/books?id=m_BOnwEACAAJ&dq=inauthor:%22Jeanne+D.+Henriquez%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y ''Historia Oral ta historia di pueblo: un metodo pa investigacion di historia oral''], Centro di Investigation y Documentacion di Universidad di Aruba, ISBN 978 99904 1 690 9
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =61127779|titulo=Jeanne Henriquez}}
{{References}}
;Lista di fuente
* Ini Statia, ''Dictionary of Caribbean and Afro–Latin American Biography'' (2016), Oxford University Press (2016), Oxford, [[Reino Uni]], [[International Standard Book Number|ISBN]] 978-0-199-93580-2.
* Roland A. Y. Holou, ''The Most Influential Contemporary African Diaspora Leaders'', AuthorHouse (2016), Bloomington, Indiana ([[Estadonan Uni di Merka|Merka]]), kapitulo 21: Jeanne D. Henriquez: Diaspora in Curaçao (Caribbean/South America), pag. 153-159, [[International Standard Book Number|ISBN]] 978-1-5246-0558-2.
* Gert Oostindie, ''Curaçao, 30 mei 1969: verhalen over de revolte'', Amsterdam University Press (1999), Amsterdam, [[International Standard Book Number|ISBN]] 978-90-5356-372-4.
}}
{{DEFAULTSORT:Henriquez, Jeanne}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Kòrsou]]
[[Category:Kondekorado Krus di Mérito Kòrsou]]
iadjnde5rtryoodasyyxv69fhhrnj5g
Usuario:Caribiana/Sandbox/Deporte - Kòrsou/Boneiru
2
8967
193936
193823
2026-06-16T11:21:59Z
Caribiana
8320
193936
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
[[Futbol|Futbòl]] i [[beisbòl]] ta e deportenan mas popular di Kòrsou.
E [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl]] a gana [[Kopa Karibe]] 2017 tras di derotá Jamaica, i asina a klasifiká pa e [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Na 2019, nan a gana e Kopa di Rei na [[Tailandia]], despues di derotá [[Vietnam]] den e final. E logro mas grandi a yega na 2025, ora Kòrsou a klasifiká pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, birando e pais di mas chikí den historia pa logra esaki.
Beisbòl tin un tradishon fuerte tambe. Na 2004, e tim di Little League di Willemstad a bira kampeon mundial. E isla a produsí varios húngadó di nivel mundial manera [[Andruw Jones]], [[Ozzie Albies]] i [[Kenley Jansen]], tur ku aparishonnan den [[Major League Baseball|MLB]] All-Star Game.
Otro deportenan ta floresé danki na e klima i naturalesa di e isla. [[Windsurf]] ta popular pa motibu di [[Passaat|bientu konstante]], miéntras e awa klá i kayente ta ideal pa buseo i snorkel, ku visibilidat te ku 30 meter. Den atletismo, Kòrsou tambe a logra resultadonan notabel, manera medayanan na Weganan CARIFTA.
----------------
Futbòl i beisbòl ta e deportenan mas popular di e isla.
E selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou a gana e Kopa di Karibe 2017 derotando Jamaica den e final, klasifikando pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017.[148] Nan a biaha pa Thailand i a partisipá den e Kopa di Rei 2019 pa promé bia, eventualmente ganando e torneo dor di gana Vietnam den e final.[149]
Na 2025, Kòrsou a klasifiká pa e Kopa Mundial di FIFA 2026 dor di gana nan grupo den e buèlta final di e Klasifikashonnan di CONCACAF, birando e nashon di mas chikitu den historia pa klasifiká pa un Kopa Mundial.[150]
Na 2004, e ekipo di Little League Baseball di Willemstad, Curaçao, a gana e titulo mundial den un wega contra e campeon di Merca di Thousand Oaks, California. E liña di Willemstad a inkluí Jurickson Profar, e prospekto di shortstop destaká ku, te ku 2026, ta aktualmente riba e lista di Atlanta Braves di Major League Baseball (MLB); i Jonathan Schoop.[151]
Hungadónan di Kòrsou Andruw Jones[152] (indusí den e Salon di Fama na 2026)[153], Ozzie Albies, i Kenley Jansen a hasi vários aparishon den MLB All-Star Game.[154]
E pelíkula dokumental di 2010 Boys of Summer[155] ta detayá e All-Stars di Pabao Little League di Curaçao ganando e di ocho kampionato konsekutivo di nan pais na e Little League World Series di 2008, despues sigui pa derotá otro timnan, inkluyendo Puerto Rico i Repúblika Dominikana, i ganando un lugá na Williamsport[156].
Otro deportenan
E bientunan komersial prevalesente i awa kayente ta hasi Korsou un lugá pa windsurf.[157]
Tin awa kayente i kla rònt di e isla. Buseadonan i snorkelnan por tin visibilidat te ku 30 meter (98 pia) na e Parke Marino Bou di Curaçao, ku ta ekstendé a lo largu di 20 kilometer (12 miya) di e liña di kosta sùit di Kòrsou.[158]
Curaçao a participa na Weganan CARIFTA 2013. Kevin Philbert a sali na di tres lugá den e salto largu maskulino bou di 20 aña ku un distansia di 7.36 meter (24.15 pia). Vanessa Philbert a keda na di dos lugá den e 1.500 meter (4.900 pia) femenino bou di 17 aña ku un tempu di 4:47.97.[159][160][161][162]
-------------
{| class="wikitable" width="90%" style="font-size:90%; text-align:center;"
| colspan="9" |'''Grupo E - [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2026'''
! rowspan="31" width="1%" |
|-
! width="2%" |Posishon
! width="2%" |Tim
! width="2%" |{{Tooltip|Pld|Matches played}}
! width="2%" |{{Tooltip|W|Matches won}}
! width="2%" |{{Tooltip|D|Matches drawn}}*
! width="2%" |{{Tooltip|L|Matches lost}}
! width="2%" |{{Tooltip|GF|Goals for}}
! width="2%" |{{Tooltip|GA|Goals against}}
! width="2%" |{{Tooltip|GD|Goals difference}}
! width="2%" |{{Tooltip|Pts|:Points}}
|-
| 1 ||[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] [[Alemania]] || 1||1||0||0||7||1 ||+6 ||3
|-
| 2 ||[[File:Flag of Ecuador.svg|20px|border]] [[Ecuador]] || 0|| || || || || || ||
|-
| 3 ||[[File:Flag of Ivory Coast.svg|20px|border]] [[Ecuador]] || 0 || || || || || || ||
|-
| 4 ||[[File:Flag of Curacao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] || 1|| 0 ||0||1|| 1||7||-6||0
|}
Pos Teamvte Pld W D L GF GA GD Pts Qualification
1 Germany 1 1 0 0 7 1 +6 3 Advance to knockout stage
2 Ecuador 0 0 0 0 0 0 0 0[a]
3 Ivory Coast 0 0 0 0 0 0 0 0[a] Possible knockout stage based on ranking
4 Curaçao 1 0 0 1 1 7 −6 0
-----------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, durante e preparashon pa i [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, e nòmber "Blue Wave" a wòrdu menshoná den korant [[Antilliaans Dagblad]] komo un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026.<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²), a bira miembro di FIFA na 2011.
Desde e momentu ei, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], i tambe [[Bermuda]]. Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon favorable den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref>Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt], [[Universidat Radboud]] (11 di yüni 2026)</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon. Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon. E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, Dick Advocaat, kende a asumí e posishon na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, proyekshon públiko di weganan i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref name="Guardian"/>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital i merkansia promoshonal. Plataformanan sosial manera Instagram i YouTube a hunga un papel importante den difushon di e movementu. Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i institushonnan manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] a emití moneda konmemorativo pa marka e momentu históriko.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e suseso históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)
* [https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend]
* [https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride]
* [https://www.africanews.com/2026/05/29/curacaos-blue-wave-smallest-nation-ever-on-footballs-biggest-stage/ Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage]
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], AD
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], AD
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)
* [https://nu.cw/2026/01/23/precies-honderd-jaar-geleden-eerste-wedstrijd-van-de-blue-wave/ Precies 100 jaar geleden: eerste wedstrijd van de "blue Wave"], nu.cw (23 januari 2026)
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)
* https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)
* https://nu.cw/2026/06/01/overheid-organiseert-blue-nation-nature-experience/
-----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E beinam aki a bira popular durante e weganan eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], ora e selekshon a logra kualifiká pa promé bes den su historia pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Dor di su impakto “Blue Wave” ta referí no únikamente na e tim, sino tambe na un fenómeno sosial i kultural, simbolisando un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal rondó di e preparashon pa i partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial di FIFA 2026, organisá na Merka, Canada i México.<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref> Pa hopi hende, e suseso históriko aki ta representá muchu mas ku djis futbòl. Ta trata di e rekonosementu, orguyo, i atenshon mundial pa loke Kòrsou a logra i loke e isla ta para p’e.<ref name=:"1"/>
== Nòmber ==
Blue Wave por ta un nòmber ku e bini di e fanatikada komo e nòmber di kariño di nos selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref> E ekspreshon ta un referensia na e laman ku ta rondoná e pais insular Kòrsou.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosé varios nomber alternativo manera ''Los Azules'' i ''De Blauwen'', ku ta referí na e koló blou tradishonal di e selekshon. Na mes momentu, e nòmber Blue Wave tin un nifikashon metafóriko: un “ola” ku ta representá un kresemento di entusiasmo popular i unidat nashonal.
Kualifikashon pa Kopa Mundial 2026 a marka un momento históriko. Durante e proseso aki, “Blue Wave” a bira un lema unifikante ku reflehá e entusiasmo kresiente rondó di e ekipo.
Den uso komun, e término ta wòrdu empleá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan pa deskribí e movementu di sosten rondó di e selekshon nashonal di Kòrsou.
Dat is de naam voor ‘The Blue Wave’, de beweging die op gang is gezet – onder meer met de aanstelling van Advocaat begin dit jaar – met als grote doel plaatsing voor het Wereldkampioenschap Voetbal 2026. Nog nooit eerder is het nationale herenteam van Curaçao aanwezig geweest op een WK. Het bereiken van de Gold Cup is een eerste belangrijke stap om het doel te halen.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
Esei ta e nòmber pa ‘The Blue Wave’, e movementu ku a wòrdu poné den moveshon – inkluyendo e nombramentu di Advocaat na kuminsamentu di e aña aki – ku e meta prinsipal di klasifiká pa e Kopa Mundial di FIFA 2026. E selekshon nashonal maskulino di Kòrsou nunka promé no a partisipá den un Kopa di Mundu. Yega na e Kopa di Oro ta un promé paso importante pa logra e meta ei.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
== Konteksto deportivo ==
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|right|120px|Logo Guinness World Records]]
Kòrsou, un pais outónomo denter di [[Reino Hulandes]] ku un poblashon di 158.006 habitante (1 di yanüari 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie di 444 km², ta e pais mas chikí ku a logra kualifiká pa un Kopa Mundial di FIFA te ku 2026.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Guinness Book of Records a rekonosé e hecho aki dia 14 di yüni 2026, ora di e partido Korsou kontra di Alemania na Houston.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nlCup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
Kòrsou a bira miembro di FIFA na 2011 i su selekshon nashonal a demostra progreso konstante den añanan siguiente.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> E ekipo a gana atenshon regional despues di su prestashon na CONCACAF Gold Cup 2019, unda e a yega e kuarto final.
Kòrsou a gana atenshon internashonal den kompetensianan manera [[Kopa Oro di CONCACAF]], unda e a logra yega e buelta di kuarto final (2019), mustrando su kapasidat kompetitivo den region.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref>
Segun ranking di FIFA, Kòrsou a yega na un posishon entre e top 80–90 di mundu (variabel segun aña), loke ta konsiderá un logro importante pa un pais di su grandura. Despues di e wega amistoso kontra Eskosia dia 30 di mei 2026 e ranking di Kòrsou ta nr. 82.<ref>[[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
===E ekipo===
Kualifikashon pa Kopa Mundial 2026 a marka un momentu históriko di eksito ku ta relashoná na algu faktor. E selekshon ta konsistí kasi kompletamente di hungadónan nasé na Hulanda ku a haña nan formashon den e akademianan hubenil di futbòl di Hulanda i tur ta biba pafor di Kòrsou bou kontrat di klupnan na Oropa, Merka i Asia. Entre e 26 hungadó solamente uno, [[Tahith Chong]], a nase na [[Willemstad]], pero a drenta e akademia di Feyenoord na Hulanda for di un edat hòben.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> Den temporada 2025/26, ocho hungadó selektá a hunga den Eredivisie, e liga mas altu na Hulanda, i kuater den Eerste Divisie. Dos hungadó a representá Hulanda anteriormente den se selekshon senior.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
Te ku 2023, sifranan di CBS Hulanda a mustra 144.814 persona di orígen di Kòrsou ta biba na Hulanda.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref> E uso di hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA i a kontribuí signifikativamente na nivel kompetitivo di e tim. Futbolistanan hulandes ku raisnan di Kòrsou ta permiti pa hunga pa Kòrsou pasobra nan tin nashonalidat hulandes.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref> Di akuerdo ku e regulashon di FIFA, hungadónan por hunga pa un pais na kua nan ta konektá pa medio di nan mayor òf welonan. Komo ku Kòrsou ta un pais outónomo dentro di Reino Hulandes, e hungadónan aki mesora ta kumpli ku e eksigencia di nashonalidat pa e selekshon nashonal.
Otro faktor tabata e oportunidat úniko ku a surgi ora Canada, Mexico i Merka no a partisipá den e partidonan eliminatorio debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika) ta pèrdè kontra e tres pais aki.<ref>[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt], [[Universidat Radboud]] (11 di yüni 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]] (78), kende a asumí e posishon aki na 2024, a hunga un papel importante den e kualifikashon. Bou di su liderazgo Kòrsou a hasi bon uso di e reglanan di FIFA, resultando den un ekipo konsistiendo pa gran parti di futbolistanan profeshonal ku a nase i entrená na Hulanda. Debí ku residente di Karibe Hulandes tin nashonalidat hulandes, hungadónan ku raisnan di Kòrsou mesora ta bini na remarke pa un transferensia di nashonalidat deportivo. Un situashon komparábel ku kon hungadónan di Eskosia òf Gales ta hunga pa Inglatera.
Ku partisipashon di Kòrsou, Advocaat a bira un di e entrenadónan mas eksperensiá den historia di Kopa Mundial komo el a yega di partisipa tantu ku Hulanda (Kopa Mundial 1994 na Merka) komo ku [[Surkorea]] (Kopa Mundial 2006 na Alemania). El a selekta un tim final pa Kopa Mundial sin kambio.??
===Eliminatorio ===
Riba vèlt, Blue Wave ta un refleho di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].
Den e fase di apertura di e eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou tabatin un recort di 100% den su grupo, despues di a derotá [[Sint Lucia|St. Lucia]], Aruba, Barbados y mas notablemente Haiti ku 5-1. Den e di tres buelta e nashonnan mas establesé, Jamaica i Trinidad & Tobago, a para den nan kaminda den un grupo ku tambe tabata inkluí Bermuda. Kenji Gorré a skor den e viktoria krusial di 2-0 kontra Jamaica dia 10 di òktober 2025 na kas i Bermuda a wòrdu derotá 7-0 dia 13 di novèmber 2025.<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref>
Ku forsa nan a logra pasa dia 18 di november 2025 ku Gorre remplasando Dick Advocaat komo coach, ounke tabatin nervio ora Jamaica a haña un penalti den tempu di leshon ku a wòrdu anula despues di un konsulta di video ku asistente di rèfri. Kòrsou a terminá den top di grupo B di e kampaña di kualifikashon.<ref name=:"2"/>
== Enbolbimentu di komunidat ==
Durante e preparashon pa Kopa Mundial desde november 2025, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda. Esakinan a inkluí evento di fanátikonan di Blue Wave, proyekshonnan públiko di weganan i aktividatnan kultural.
Diáspora i alkanse internashonal
E movementu a resoná fuertemente den komunidatnan di Kòrsou den eksterior. Evento i inisiativanan di fanátikonan a wordu organisá na diferente pais, kontribuyendo na un oumento di visibilidat global.
E movementu a resoná fuertemente den komunidatnan di Kòrsou den eksterior. Evento i inisiativanan di fanátikonan a wòrdu organisá na diferente pais, inkluyendo den Oropa i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]].
E partisipashon den e Mundial a kontribuí na un oumento di visibilidat global di Kòrsou i a fortalesé konekshonnan entre Kòrsou i su diáspora, inkluyendo traves di turismo i atenshon mediátiko.
Esakinan a pone enfasis riba e interkonekshon entre [[deporte]], [[kultura]] i [[turismo]].
E partisipashon públiko a krese visiblemente, i e evento a kontribuí na fortalesementu di un sentido di unidad nashonal. Kalkulashonnan ta sugerí ku mas ku 3.000 fanátiko for di Korsou lo ta presente na Houston pa e partido di apertura kontra Alemania. Alrededor di tres kuart di e kantidat ei ta wòrdu sperá pa e otro weganan di grupo.<ref name="Guardian"/>
=== Evento i festivalnan ===
E fenómeno “Blue Wave” a resultá den un programa di evento kultural organisá manera festival i selebrashonnan públiko den sentro históriko di [[Willemstad]]. E aktividatnan aki a kombiná deporte, músika i turismo.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]] (28 di mei 2026)</ref>
Aktualmente eventonan grandi di Blue Wave ta tumando lugá na Willemstad, i e sentronan di siudat di Punda i Otrobanda ta kompletamente dekorá den un ambiente di Kopa di Mundu.
===Produkshon kreativo===
E movimiento a inspirá produkshon kreativo manera músika, arte visual i kontenido digital. Plataformanan sosial a hunga un papel importante den su difushon, spesialmente bou di hóbennan.
Despues ku Kòrsou a klasifiká, e artista musikal [[aruba]]no [[Jeon]] a lansa ''Mama Wa'' (The Blue Wave), un kansion dediká na e Blue Wave, e nomber di kariño di e tim. E kansion ta kapta e orguyo rondó di e logro, ku vários miembro di e tim menshoná.
Tur selekshon nashonal tin un himno. Pa Korsou, e banda di zonido ei ta “Bluewave,” un kantika komo himno nashonal pa e selekshon, ku ta komposita i kanta pa e artista musikal arubano Jeon, den ritmo [[kompa]] i produsí pa Steve Andreas. El a kuminsá komo un petishon simpel. El a krese bira un gritu di reunion. Ku tempu, el a yuda kombertí “Bluewave” den un apodo ku e sostenedónan ta usa pa e selekshon nashonal mes.<ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Merkansia manera bandera i otro material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular.
Centrale Bank van Curacao en Sint Maarten (CBCS) ta lansa dos moneda commemorativo special pa honra clasificacion historico di seleccion di futbol di Curacao pa Mundial di Futbol. Ta trata di un moneda di plata di cinco florin y un moneda di cincuenta cent.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá produkshon kreativo inkluyendo obra di arte, dekorashon, músika, lema i kontenido digital. Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu, spesialmente bou di hóbennan.
Despues ku Korsou a klasifiká, e artista musikal [[Jeon]] a lansa ''Mama Wa'', un kansion dediká na e Blue Wave, e apodo di e tim. E kansion ta kapta e orguyo rondó di e logro, ku vários miembro di e tim menshoná den e letra.<ref name="Guardian"/>
Na televishon hulandes a pasa un dokumental ''Curaçao en het wonder van het WK'', un narativa tocanten e orguyo, identidat i futuro di e isla. <ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/90418/curacao-en-het-wk-documentaire-over-trots-identiteit-en-de-toekomst-van-het-eiland Curaçao en het WK: documentaire over trots, identiteit en de toekomst van het eiland], curacao.nu (7 di yuni 2026)</ref>
Merkansia manera bandera i paña den koló nashonal a bira símbolonan visibel di sosten.
Un kompania produktor a reporta un demanda fuerte pa bandera di Kòrsou ademas di produktonan promoshonal relashona cu Kopa Mundial, inKluyendo e programashon di e weganan, sticker pa bentana, banner y borchinan pa pone banda di kaminda.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref>
Komo identidat nobo e selekshon a haña un uniform nobo pa weganan na kas: e kamisa ta kompletamente den blou dediká na Blue Wave. E blou profundo ta simbolisá Laman Karibe, e energia di e isla, i e unidat di tur sostenedó di Kòrsou rònt mundu.<ref>https://www.voetbalshop.nl/blog/de-blue-wave-is-hier-het-nieuwe-curacao-thuistenue-nu-verkrijgbaar-bij-voetbalshop De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nl], </ref>
== Nifikashon sosial i polítiko ==
“Blue Wave” a wòrdu interpretá komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E término a wòrdu asosiá ku ideanan di union i orguyo kolektivo.
Analistanan a señalá ku e fenómeno ta bai mas ayá di deporte, sirbiendo komo un forma di fortalecé visibilidat internashonal i imagen di Kòrsou.
Analistanan a señalá ku e fenómeno ta bai mas ayá di deporte, sirbiendo komo un medio pa reforsá identidat nashonal (''nation branding'') i visibilidat internashonal.
Figuranan públiko i lídernan polítiko a deskribí “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial. E término a wòrdu asosiá ku ideanan di union, ekspresá den lema manera “un isla, un soño”.
== Herensia ==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di con un logro deportivo por generá un movimiento sosial i kultural mas amplio.
Su impakto inkluí:
*oumento di visibilidat nashonal
*interes kresiente den futbòl
*refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término a keda komo un símbolo di e periodo di orguyo kolektivo ligá na e Mundial 2026.
== Herensia ==
“Blue Wave” ta ser konsiderá komo un ehèmpel kon un evento deportivo internashonal por generá un movementu kultural i sosial mas amplio.
Su impakto ta inkluí:
*oumento di visibilidat nashonal
*interes kresiente den futbòl
*refuerso di identidat kompartí entre kurasoleñonan riba e isla i den diáspora
E término a keda wordu usa komo un símbolo di e periodo di mobilidat i orguyo kolektivo ligá na e partisipashon di Kòrsou den e Kopa Mundial 2026.
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
---------------
Op het veld is de Blue Wave een afspiegeling van Curaçao: expressief, zelfverzekerd en met een natuurlijk gevoel voor ritme, een mix van Caribische creativiteit en Europese structuur. Onder de hoede van de nieuwe hoofdcoach Fred Rutten (een van de meest gerespecteerde voetbalmanagers van Nederland met ervaring bij PSV Eindhoven, FC Twente, Shalke 04, Feyenoord en Anderlecht), zet het elftal de opmars voort die het de WK-kwalificatie heeft opgeleverd.
De Blue Wave staat voor een gevoel van trots en saamhorigheid dat gedeeld wordt door iedereen die Curaçao hoog in het vaandel heeft en reikt tot ver buiten het eiland, waaronder tot de Curaçaose gemeenschappen in het Caribische gebied, Europa, Noord-Amerika, Latijns-Amerika en daarbuiten.
------
grokipedia Juninho Bacuna: Despite their Dutch birthplace, the family's Curaçaoan roots influenced Bacuna's decision to represent the island nation internationally, following Leandro's precedent in prioritizing heritage over birthplace eligibility for the Netherlands senior team.[49] This background underscores a pattern among Curaçaoan-Dutch families, where migration for economic opportunities in the Netherlands often preserves cultural and athletic connections to the Caribbean.[49]
-------
Dick Advocaat, E pelotero di 78 aña, cu lo bira e tecnico mas bieu den historia di Mundial den su di tres torneo final despues di 1994 y 2006 (Hulanda y Sur Korea), ya pa hopi tempo a lanta un spirito atacante den su hungadornan.
---------------
Curaçao: The Blue Wave
The country's official nickname is "The Blue Wave," a reference to the ocean surrounding the small island nation. Curaçao, the smallest country to ever make the World Cup, also has a large sailboat as part of its crest.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref>
----
[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nlCup], Curacao Chronicle (10 di yüni 2026)
Het nieuwe Curaçao thuistenue: blauw als identiteit
Het nieuwe thuisshirt staat volledig in het teken van de iconische bijnaam The Blue Wave. Het diepe blauw symboliseert de Caribische zee, de energie van het eiland en de verbondenheid van alle Curaçao-supporters wereldwijd.<ref>https://www.voetbalshop.nl/blog/de-blue-wave-is-hier-het-nieuwe-curacao-thuistenue-nu-verkrijgbaar-bij-voetbalshop De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nl], </ref>
Waar het uitshirt eerder al wereldwijd opviel dankzij de kleurrijke inspiratie uit Willemstad, zet het thuistenue juist de klassieke Curaçao-kleur centraal: blauw.
--------
== Links eksterno ==
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (jingle Blue Wave of Mama Wak sung by [[Jeon]])
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)
* [https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend]
* [https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride]
* [https://www.africanews.com/2026/05/29/curacaos-blue-wave-smallest-nation-ever-on-footballs-biggest-stage/ Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage]
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], AD
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], AD
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)
* [https://nu.cw/2026/01/23/precies-honderd-jaar-geleden-eerste-wedstrijd-van-de-blue-wave/ Precies 100 jaar geleden: eerste wedstrijd van de "blue Wave"], nu.cw (23 januari 2026)
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)
* https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)
* https://nu.cw/2026/06/01/overheid-organiseert-blue-nation-nature-experience/
----------
* vorige versie
ta un alias informal pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] i un término ku ta wòrdu usá pa deskribí e ola mas amplio di sosten públiko i aktividat kultural rondó di e partisipashon di e selekshon den e Kopa Mundial di FIFA 2026.
The Blue Wave is de populaire bijnaam voor het nationale voetbalelftal van Curaçao. De term staat symbool voor de historische en succesvolle opmars van het team en de nationale trots en eenheid op het eiland.
== Nomber ==
E expresion “Ola Blauw” ta referi na e color blauw tradicional di e seleccion di Curaçao y ta wordo usa comunmente pa sostenedornan, medionan di comunicacion, y organisacionnan. E término tambe ta lanta e identidat geográfiko di Kòrsou komo un isla den Karibe i ta simbolisá un ola kolektivo di sosten nashonal.[1]
Konteksto di futbòl
E selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou ta representá Kòrsou den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa Federashon di Futbòl Kòrsou. E kualifikashon di e tim pa e Kopa Mundial di FIFA 2026 a marka un momentu signifikante den su historia deportivo, oumentando su visibilidat tantu regionalmente komo internashonalmente.
Durante e kampaña di kualifikashon i e preparashonnan di e torneo siguiente, “The Blue Wave” a surgi komo un slogan unifikante entre sostenedónan i stakeholdernan.[1]
Nifikashon kultural
Enbolbimentu di komunidat
Den e preparashon pa e Kopa Mundial di FIFA 2026, vários aktividat basá riba komunidat a wòrdu organisá na Kòrsou i bou di su diáspora. Esakinan a inkluí proyekshonnan públiko di partidonan, eventonan kultural, i inisiativanan di futbòl orientá na hubentut. Aktividatnan asina a kontribuí na oumento di partisipashon públiko i visibilidat di e selekshon nashonal.[1]
Produkshon kreativo
E Blue Wave tambe a inspirá produkshon kultural i kreativo, inkluyendo músika, presentashonnan i ekspreshonnan visual sentra riba identidat nashonal i kultura di futbòl. Merkansia manera paña i bandera den koló nashonal a bira ampliamente usá komo símbolonan di sosten.[1]
Diaspora i aspektonan ekonómiko
E konsepto di The Blue Wave a wòrdu asosiá ku oumento di kompromiso di e diaspora di Kòrsou. Simpatisadonan internashonal a kontribuí na e visibilidat di e ekipo i a partisipá na eventonan ligá na e Kopa di Mundu.
Análisisnan a sugerí ku e torneo a funshoná komo un “multiplikadó di diaspora,” fortalesé konekshonnan ekonómiko i sosial entre Kòrsou i su komunidat mundial a traves di biahe, turismo i eksposishon internashonal.[1]
Herensha
E Blue Wave ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel notabel di kon partisipashon den un evento deportivo internashonal grandi por generá mobilisashon kultural i sosial mas amplio. Su impakto ta inkluí oumento di visibilidat nashonal, oumento di interes den futbòl, i e refuerso di identidat kompartí bou di e kurasoleñonan riba e isla i den eksterior.
--------
The Blue Wave is an informal alias for the Curaçao national football team and a broader socio-cultural phenomenon associated with the island’s participation in the 2026 FIFA World Cup. The term is used to describe both the team itself and the widespread mobilization of public support, cultural expression, and diaspora engagement surrounding the tournament.
Terminology
The expression “Blue Wave” refers to the traditional blue color of the Curaçao national football team. It also symbolizes a collective movement, evoking both the maritime identity of the island and a surge of national unity and pride.[1][2]
Football context
The Curaçao national football team represents Curaçao in international competitions and is governed by the Curaçao Football Federation. Its qualification for the 2026 FIFA World Cup marked a historic milestone, with Curaçao described as one of the smallest nations ever to appear on football’s biggest stage.[3]
In this context, “The Blue Wave” emerged as a widely used slogan among supporters, media, and public figures, reflecting growing national enthusiasm and international attention.[4]
Cultural movement
Public engagement
Leading up to and during the 2026 FIFA World Cup, The Blue Wave developed into a broad cultural movement within Curaçao. Media reports describe the island as being “in the grip of the Blue Wave,” with widespread participation in football-related activities and expressions of national unity.[4]
Public initiatives included fan gatherings, watch parties, and community-driven events both on the island and abroad.[5]
Festivals and events
The movement also gave rise to organized cultural programming. The Blue Wave Festival, held in the historic center of Willemstad, combined music, performances, and public celebrations tied to the national team’s World Cup participation.[6][7]
These events contributed to increased activity in urban public spaces and highlighted the intersection of sport, culture, and tourism.
Music and media
The Blue Wave inspired a range of creative outputs, including music, slogans, and social media content. A notable example is the “Blue Wave” jingle, associated with performances such as Blue Wave of Mama Wak, which circulated widely online.[8][9]
Digital platforms, including Instagram and YouTube, played a significant role in amplifying the movement and engaging younger audiences.[8][9]
Political and social significance
Political leaders and public figures have framed The Blue Wave as a symbol of national cohesion. Statements by Curaçaoan officials emphasized that the movement extends beyond football, serving to unite the population across social and geographic boundaries.[10]
The concept has been described as fostering a shared identity under the idea of “one island, one dream.”[4]
Diaspora and international reach
The Blue Wave also resonated strongly among the Curaçaoan diaspora. Events and fan initiatives were organized internationally, including in Europe, reflecting the global distribution of Curaçaoan communities.[5]
Analyses highlight that the movement contributed to increased international visibility for Curaçao and strengthened transnational connections through travel, media exposure, and economic activity linked to the World Cup.[1][3]
Legacy
The Blue Wave is regarded as an example of how participation in a major international sporting event can catalyze broader cultural and social mobilization. Its legacy includes heightened national visibility, increased engagement with football, and the reinforcement of a shared identity among Curaçaoans both on the island and abroad.
References
Curaçao’s diaspora multiplier at the 2026 World Cup
The Blue Wave: Curacao's Pride
Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage
Curaçao in de ban van de BlueWave
Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa
Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad
Blue Wave Festival losgebarsten
The Blue Wave (Instagram)
Bluewave jingle (YouTube)
Pisas: The Blue Wave gaat over meer dan voetbal
--------
== Keep list ==
* E término a bira popular desde 2024 durante e weganan di kualifikashon i e preparashonnan pa e torneo, kaminda el a simbolisá un ola kolektivo di sosten nashonal, orguyo i identidat.<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
* De Blue Wave is de naam van het nationale mannenelftal van Curaçao, maar de term staat eigenlijk voor iets veel groters: de hausse in energie, steun en saamhorigheid rond dit historische moment. Voor veel mensen staat dit namelijk voor zo veel meer dan alleen voetbal. Het gaat om de erkenning, de trots en de wereldwijde aandacht voor wat Curaçao heeft gepresteerd en waar het voor staat.<ref>[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
* Kòrsou ta konsiderá un di e paisnan mas chikí den mundu ku un poblashon di aproksimadamente 158.000–160.000 habitante (segun estimashon riba 1 di yanüari 2026)<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260604.pdf Poblacion di Corsou ta crece mas cu 158.000 mientras migracion ta sigui
impulsa crecemento], Bon Dia Aruba (4 di yüni 2026)</ref>. E ta un pais konstituyente di [[Reino Hulandes]]. A FIFA member since 2011, Curaçao have spent years building towards a first World Cup appearance.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref>
Den konteksto global, esaki ta pone Kòrsou den e grupo di paisnan chikitu tantu pa poblashon komo pa superfisie (±444 km²), pero ku un nivel haltu di desaroyo humano den region Karibe.
* Bou di liderazgo di entrenadó nashonal [[Dick Advocaat]], Kòrsou a hasi bon uso di e reglanan aki, resultando den un ekipo konsistiendo pa gran parti di futbolistanan profeshonal ku a nase i entrená na Hulanda. Kico ta haci e situacion aki unico? E “football passport”: Debí ku tur residente di e parti Karibense di Reino tin nashonalidat Hulandes, hungadónan ku famia Kòrsou mesora ta bini na remarke pa un transferensia di nashonalidat deportivo. Esaki ta komparábel ku kon hungadónan di Eskosia òf Wales ta hunga pa Gran Bretaña.
* <ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> Tur ta bibando pafor di Kòrsou bou kontrat di klupnan di futbol na Oropa i Merka.<ref>https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup</ref> Mayoria di e hungadónan a haña nan formashon den e akademianan hubenil di futbol di Hulanda i awor pa medio di reglanan di IFA pa eligibilidat Korsou por hasi un yamado riba e talentonan di diaspora.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
E tim di 26 hòmber ta konsistí kompletamente di hungadónan nasé na Hulanda, aparte di Tahith Chong, kende a nase na Willemstad i a drenta e akademia di Feyenoord na edat di dies aña.<ref name="Comenencia"/>
* i koló blou tradishonal di e selekshon nashonal.??
The country's official nickname is "The Blue Wave," a reference to the ocean surrounding the small island nation. Curaçao, the smallest country to ever make the World Cup, also has a large sailboat as part of its crest.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref>
* E movementu tambe a resultá den programa di aktividatnan kultural organisá, manera e Blue Wave Festival den sentro históriko di [[Willemstad]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]] (28 di mei 2026)</ref> E eventonan aki a kombiná músika, presentashon i selebrashonnan públiko relashoná ku e partisipashon den e Mundial.
* Apesar di e kosto altu di esaki pa presensia na Kopa Mundial, kalkulashonnan ta sugerí ku mas ku 3.000 fanátiko lo biaha pa e partido di apertura kontra Alemania dia 14 di yuni 2026 na [[Houston]], ku paketenan di buelo charter ku ta wòrdu areglá for di e isla.<ref name="Guardian"/>
* dokumental na TV hulandes ''Curaçao en het wonder van het WK'' : [[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/90418/curacao-en-het-wk-documentaire-over-trots-identiteit-en-de-toekomst-van-het-eiland Curaçao en het WK: documentaire over trots, identiteit en de toekomst van het eiland], curacao.nu (7 di yuni 2026)
In Willemstad vinden momenteel grote Blue Wave-evenementen plaats en de binnenstad van Punda en Otrobanda is volledig in WK-sfeer aangekleed.
*De eerste dure zes punten van Curaçao zijn binnen op weg naar het WK Voetbal 2026. De Stichting Blue Wave in oprichting wil die droom daadwerkelijk (helpen) realiseren, zo weet het Antilliaans Dagblad.
<ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], AD (10 juni 2024)</ref>
* Dat is de naam voor ‘The Blue Wave’, de beweging die op gang is gezet – onder meer met de aanstelling van Advocaat begin dit jaar – met als grote doel plaatsing voor het Wereldkampioenschap Voetbal 2026. Nog nooit eerder is het nationale herenteam van Curaçao aanwezig geweest op een WK. Het bereiken van de Gold Cup is een eerste belangrijke stap om het doel te halen.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
{{Appendix}}
------------------
{{Infobox futbol club| variante = c
| nomber club = Pariba Little League
| nomber completo =
| alias =
| funda =
| Presidente =
| entrenado =
| manager = {{CUW|bandera}}
| liga = Kampeonato Nashonal di Beisbòl Little League di Kòrsou
}}
'''Pariba Little League''' of '''Little League Liga Pariba''' ta un organisashon di beisbòl di [[Kòrsou]] pa muchanan entre 4 i 16 aña. E asosiashon di deporte hubenil ta forma parti di e sistema internashonal di kompetensia di Little League Baseball i ta representá e área geográfiko di “Pariba” riba e isla.
Den kompetensianan ofisial, Pariba Little League ta representá pa un ekipo selekshoná, ku ta konsistí di e mihó hungadónan di e liga, kende ta kompetí kontra otro liganan di e isla (Little League Liga Pabou) i den torneonan internashonal.
== Historia i desaroyo ==
Pariba Little League ta un di e programanan importante di beisbòl hubenil na Kòrsou. Huntu ku Pabou Little League, e ta kontribuí na e desaroyo di talento lokal na Kòrsou, ku tin un reputashon fuerte den beisbòl internashonal.
Desde 1980 Kòrsou ta partisipa regularmente den torneonan di Little League, ku resultado notabel, inkluyendo un kampeonato mundial na 2004 na Merka.
== Struktura ==
Den sistema di Little League, un “Little League” no ta solamente un ekipo, sino un organisashon lokal ku timnan di diferente edat. Pa torneonan ofisial, kada liga ta selekshoná un ekipo representativo.
E liganan aki ta kompetí pa determiná kende ta representá Kòrsou. (Curacao Region Tournament)
== Kompetensia internashonal ==
Kòrsou ta partisipá den dos nivel di kompetensia: e torneo di region Karibe di Little League World Series (kualifikashon) i e Little League Baseball World Series (LLBWS) na Williamsport, Pennsylvania.
===Region Karibe (kualifikashon pa LLBWS) ===
Desde inisio di e torneo di region Karibe [[Little League World Series (Region Karibe)]] na 2001, Pariba Little League a titula kampeon di Karibe na kuater okashon: 2001, 2002, – kampion di region Karibe
2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo)
2016
konta komo un di e liganan mas kompetitivo di Curaçao. E liga a logra varios título regional, kualifikando pa e torneo mundial den e siguiente añanan:
2001 – kampion di region Karibe
2002 – kampion di region Karibe
2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo)
2016 – kampion di region Karibe (rekòrd perfekto den torneo)
2026 – kampion di Curaçao / klasifiká pa LLBWS
E prestashonnan aki ta mustra ku Pariba ta un liga ku ta logra resultado konsistente na nivel regional, regularmente ganando derecho pa representá Curaçao den kompetensia internashonal.
== Torneo Little League World Series ==
=== Klasifikashon ===
Na 2026, e selekshon di Pariba Little League a logra un milestone importante ora ku el a kualifiká pa e Little League Baseball World Series (LLBWS).
E klasifikashon a keda sigurá despues di ku Pariba a gana e kampionato di Curaçao kontra Pabou Little League den un seri di mihó di shete.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series Pariba Wins Regional Title, Qualifies for Little League World Series], Curacao Chronicle (13 di aprel 2026)</ref> Pariba a gana e seri ku 4-2, inkluyendo dos viktoria decisivo di 6-2 i 5-2.
Durante e torneo, e tim a logra un rèkòrt general di 5-3.
===Partisipashon===
E aparishon di 2026 ta:
e di sinku biaha ku Pariba Little League ta partisipá den LLBWS
e promé aparishon desde 2016
e promé biaha ku un tim di Curaçao ta haña entrada direkto na e bracket internashonal
Den total, lo ta e di 16 biaha ku un representashon di Curaçao ta partisipá den e torneo na Williamsport, Pennsylvania.
== Hungadónan notabel ==
Diferente hungadónan yu di Korsou ku a pasa pa Pariba Little League òf su programa a yega na [[Major League Baseball]], inkluyendo:
* [[Ceddanne Rafaela]]
* [[Ozzie Albies]]
{{Appendix}}
--------------
'''Pariba Little League''' ta un ekipo hubenil di beisbol di [[Kòrsou]].
E di dos karchi pa e 2026 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presenta pa T-Mobile (LLBWS), a wòrdu ofisialmente konkistá ora ku Pariba Little League (Willemstad, Curaçao) a sali viktorioso den e Torneo di Region di Curaçao. E aña aki ta marka e promé biaha ku un tim di Kòrsou ta gana entrada direkto na e Bracket Internashonal di LLBWS, uniendo na Australia, Canada, Mexico, Hapon – i tambe e Kampionnan di Region di Asia-Pasífiko, Karibe, Europa i Afrika, i Latino Amérika – pa forma e tereno di 10 tim internashonal ku ta kompetí den e evento.<ref>https://www.littleleague.org/world-series/2026/llbws/news/pariba-little-league-to-represent-curacao-at-the-2026-little-league-baseball-world-series-presented-by-t-mobile/</ref>
Durante henter e torneo, Pariba Little League a gana su korona ku un rèkòrt general di 5-3 pa gana su puesto na LLBWS despues di a gana e seri di kampionato di mihó di shete riba Pabao Little League pa reklamá e título di region.
Esaki lo ta e di sinku biaha ku Pariba Little League ta aparesé den LLBWS, i e promé biaha den 10 aña, ku ta data for di 2016 ora el a kaba ku un rèkòrt di 1-2.
Adicionalmente, lo ta e di 16 biaha cu un team di Curaçao lo realisa e biahe pa Williamsport, su prome aparicion cu ta data for di 1980.
Atrabes di añanan, Curaçao a laga sinti su presencia den e torneonan di LLBWS. Ku 15 aparishon anterior ku ta data for di 1980, kuater subkampeon, i un viktoria di kampionato na 2004, nan programa ta sigui prosperá. Pariba LL tambe ta kas di un kantidat di hungadó i eks-alumnonan di MLB, mas notabelmente Ceddanne Rafaela (Boston Red Sox) i Ozzie Albies (Atlanta Braves).
E skema ofisial i informashon di e wèpsait pa e LLBWS 2026 a wòrdu anunsiá, miéntras ku e enkuentronan di promé buèlta lo wòrdu kompartí meimei di yüni, ya ku e di 79 Little League Baseball World Series lo tuma lugá di 19-30 di ougùstùs 2026. Pa mas informashon tokante e LLBWS, inkluyendo rekursonan di bishitante, invitadonan spesial, i mas kòntròl largu di zomer LittleLeague.org/WorldSeries. Pa kuminsá plania bo bishita na Williamsport, bai na LittleLeague.org/Visit.
-----
WILLEMSTAD – E ekipo di Little League di Pariba a keda koroná komo kampion regional i a sigurá klasifikashon pa Little League World Series, ganando e derecho di representá Kòrsou riba esenario internashonal.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series</ref>
Pariba a gana e seri di mihó di shete ku un viktoria di 4-2 riba Pabou. E weganan desisivo a wòrdu hunga djasabra na Post 6, kaminda Pariba a entregá aktuashonnan fuerte, ganando tur dos partido 6-2 i 5-2.
Cu e titulo regional, awor Pariba lo competi den e Little League World Series na Williamsport, cu ta programa pa tuma luga di 19 pa 30 di augustus.
E tim ta kla pa sali dia 13 di ougùstùs i lo kuminsá ku preparashonnan djis despues di un periodo kòrtiku di sosiegu.
E clasificacion ta marca otro logro pa baseball hubenil na Curaçao, cu tin un tradicion fuerte den e deporte y un historia di competi exitosamente na torneonan internacional.
The Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.<ref>https://www.facebook.com/LigaPabouLittleLeague/about</ref>
------------
'''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atletenan, entrenador, dirigente i otro figura ku a lassa un marka duradero den deporte lokal i regional.
Historia
E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi como un manera pa honrá e sportistanan i lideres ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den e Antias Hulandes. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organizashon sportivo máximo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inicio, e salon di fama a sigui rekonosé sportistanan ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidad deportiva.
Na desember 2020, FDOK a agrega otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluindo 10 damanan i 75 homber.
Signifikashon
E Salon di Fama ta:
un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou
un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento
un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte
E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan.
--------------------
'''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo
== Definishon ==
Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá.
* inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin
* 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou
Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou
== Salon di fama ==
Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero.
Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Aña
! Imagen
! Nomber
! Deporte
! Remarke
|-
| rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol ||
|-
| || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] ||
|-
| || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Hector Rosario<br><small>()</small> || ||
|-
| || [[Juan Isa]]<br><small>()</small> || ||
|-
| || Wilfred (Willie) Pieters<br><small>()</small> || ||
|-
| || Mordy Maduro<br><small>()</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]]
|-
| || Benny Leito<br><small>()</small> || landamentu||
|-
| rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>()</small> || Futbol ||
|-
| ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>()</small> || Tenis ||
|-
| || Clovis Lodewijks<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel || ||
|-
| || Julio Rooi<br><small>()</small> || ||
|-
| || Guillaume (Sam) Buntin<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol ||
|-
| || Walter van Rosberg<br><small>()</small> || ||
|-
| || Pedro Willems<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu ||
|-
| || Marcel Jose Betrian<br><small>()</small> || (hisamentu di peso) ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] ||
|-
|}
== Konmemorashon i evolushon ==
Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas.
== Organisashon ==
E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama.
----------
* 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro,
* 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen).
* 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin
* 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems
* 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl)
* 1993
* 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol)
* 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]])
futbol
* 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?)
* 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi
* 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra
* 2015: 2015 Maximo “Max” Paula +
* 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman
* 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales
* 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman.
* Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba
* 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref>
* [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate)
* 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru)
* 2023: [[Laicam How]] ([[karate]])
== Historia ==
For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/>
FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero.
* 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris.
Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building.
Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic.
Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbol club| variante = c
| nomber club = WildCats KJ74
| nomber completo =
| alias =
| funda =
| Presidente =
| entrenado =
| manager = {{CUW|bandera}} Johnny Balentina
| liga = [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Dòbel A]]
}}
'''WildCats KJ74''', antes konosí komo '''Wild Cats''', ta un di e timnan di [[beisbòl]] mas prominente den [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Liga Dòbel A]] na [[Kòrsou]]. Den añanan 1960 e tim tabata milita den liga klase A; durante di e siguiente dékada el a logra promove i, desde 1975, a bira un forsa dominante den e Liga Dòbel A, e nivel mas altu di kompetensia di beisbòl na e isla.
WildCats a gana 17 título nashonal te ku 2024, loke ta hasié e tim mas viktorioso den historia di Liga Dòbel A. El a partisipá na 43 edishon di e [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|kampeonato di Liga Dòbel A]], i tambe a representá Kòrsou den kompetensianan internashonal, manera e Seri Latinomerikano i [[Seri di Karibe]].<ref>Marco Stoovelaar, [https://catcher.home.xs4all.nl/bb23-0402-wild-cats-curacao-nips-mexico-in-second-game-caribbean-baseball-series.htm WildCats Curaçao nips Mexico in second game Caribbean Series], international baseball headlines</ref><ref>David Venn, [https://www.mlb.com/news/curacao-team-brings-loaded-roster-to-2024-caribbean-series From Little League to Caribbean Series, Curaçao's roster has chemistry], mlb.com (2 di febrüari 2024)</ref>
E kambio di nòmber di klup a tuma lugá pa honra [[Kenley Jansen]], un picher profeshonal di Kòrsou ku a hunga e mayor parti di su karera pa Los Angeles Dodgers, usando e kamisa ku número 74.
== Lista di Honor ==
===Liga Dòbel A===
'''Kampeon (17)''':
* 1975, 1976, 1977, 1978, 1980, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2016, 2017, 2021, 2022
'''Supkampeon (11)''':
* 1979, 1981, 1982, 1986, 1987, 2004, 2013, 2014, 2015, 2018, 2020
== (Eks)-pelotero konosí ==
* [[Ruderly Manuel]]
* [[Diegomar Maxwell]]
* [[Dudley Leonora]]
== Link eksterno ==
* [https://www.flashscore.com/team/wildcats-kj74/YJuwLdD3/ Profil WildCats KJ74]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]]
Mientras ku añanan spesífiko di nan viktorianan di kampionato i finalisashonnan di subkampeon no ta lista ampliamente den e fuentenan disponibel, ta tuma nota ku e Wild Cats tabata un forsa dominante den e liga for di su inisio na 1975. Nan a representá Curaçao tambe den kompetensianan internashonal, manera e Serie Latino Amerikano 2018 i e Serie di Karibe 2020.
The '''Wild Cats''' baseball team, also known as WildCats KJ74, is one of the most successful clubs in the Curaçao National Championship AA League. They have secured 17 national championships, making them the team with the most titles in the league's history through 2022.
YouTube
+4
Flashscore
+4
Wikipedia
+4
Baseball Reference
While specific years of their championship victories and runner-up finishes are not comprehensively listed in the available sources, it's noted that the Wild Cats have been a dominant force in the league since its inception in 1975. They have also represented Curaçao in international competitions, such as the 2018 Latin American Series and the 2023 Caribbean Series.
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ruderly Rubino Manuel''' (☆ [[26 di ougùstùs]] [[1990]] na [[Kòrsou]]) ta un picher profeshonal di beisbòl. E tabata miembro di e selekshon nashonal di beisbòl di Hulanda pa e Klásiko Mundial di Beisbòl 2017.<ref>{{Cite web|url=http://mlb.mlb.com/wbc/2013/teams/index.jsp?team=ned&team_id=878|title = Team}}</ref>
He was born on the 26th of August of 1990 in Willemstad, Curaçao. He's a local baseball star and started his career off by pitching for the Groot Kwartier Stars. He has also pitched for the Royal Scorpions in Curaçao and currently pitches for the Wildcats KJ74 Guardian Group. He has also pitched for 2 teams abroad, Sparta-Feyenoord from the Dutch Hoofdklasse in 2011 and for De Angelis North East Knights from the Italian Baseball League in 2012. He has also been part of the Kingdom of the Netherlands baseball team that played in the 2017 World Baseball Classic. Bonbini to Ruderly Manuel, who will also take part in Curaçao Baseball Week 2017!⚾️🇨🇼🔥
{{Appendix}}
--------------
{{Databox}}
'''Wimbleton''' ta un kompetensia internashonal di tènis, organisá pa e Federashon Internashonal di Tènis (ITF).
{{Appendix}}
[[Category:Deporte|Tènis]]
---------------------
{{Databox}}
'''Federashon di Atletismo di Kòrsou''' of '''Curaçao Atletiek Bond''' (CAB), Curaçao Athletics Federation, ta e órgano nashonal ku ta organisá atletismo na Kòrsou. E organisashon a wòrdu establesé originalmente na 1966, i e presidente di e asosiashon ta for di 2017 Willem Cordilia[1].
no.wiki:Federashon di Atletismo Kòrsou no ta miembro kompletu di CACAC, Konfederashon di Atletismo Sentroamerikano i Karibense, pero sí ta partisipá na Weganan CARIFTA. Curaçao tambe tabata e organisadó di e Weganan CARIFTA 2017.[2]
== Klupnan ==
E Federashon di Atletismo di Kòrsou ta reuní diesdos klup di atletismo afiliá: Curacao Master Athletics, Batavus, Cheetah, Deportivo San Kristof, the Eagles, Go Fast, New Revolution, Olympic, Rising Stars, Sloke, Sparta i Trupial.[3]
{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{infobox deportista
| variante = c
| nacionalidad = {{NLD}}
| haltura = 1,88 m
| peso = 77 kg
| deporte = Atletismo
| disciplina = 400 meter
| entrenado =
| debut =
| nacionalidad deportivo = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|25px|border]] [[Antias Hulandes]]<br/ >{{NLD}}
| wo = {{lista horizontal|
*2020}}
| bista medaya =
{{bista medaya}}
{{bista medaya rij|Weganan Olímpiko|0|1|0}}
{{bista medaya rij|Weganan Mundial Indoor Atletismo|0|0|2}}
}}
'''Liemarvin Bonefacia''' (☆ [[16 di aprel]] [[1990]] na [[Willemstad]]) ta un atleta di Kòrsou i un atleta olímpiko. E ta spesialisá den 400 meter i a representá [[Antias Hulandes]] te su disolushon na 2010.
Representando [[Hulanda]] Bonevacia a gana e medaya di plata den 4 x 400 m na [[Weganan Olimpico|Weganan Olímpiko]] 2020 na Tokyo, huntu ku [[Terrence Agard]], Tony van Diepen y Ramsey Angela.
== Link eksterno ==
* [https://worldathletics.org/athletes/netherlands/terrence-agard-14180980 Terrence Agard riba World Athletics]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Agard, Terrence}}
[[:Category:Deporte]]
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Atleta Olimpico]]
-----------------------
'''Randolph Benito (Johnny) Balentina''' (☆ [[8 di ougùstùs]] [[1971]] na [[Willemstad]]) ta un pelotero hulandes ku a kompetí na tres okashon konsekutivo den [[Weganan Olimpico di Zomer|Weganan Olímpiko]]. El a partisipa na ‘Atlanta 1996’, ‘Sydney 2000’ i ‘Atenas 2004’. Na e okashonnan ei, e catcher drechi di e klup di beisbol Neptunus a termina ku e [[tim nashonal di beisbòl hulandes|selekshon nashonal di Hulanda]], tambe konosí komo ''Tim di Reino'', na di seis (1996 i 2004) i e di sinku lugá (2000).
{{Appendix|2=
* [https://www.honkbalsite.com/ Nederlandse honkbalsite]
* [https://web.archive.org/web/20161202214838/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ba/johnny-balentina-1.html Profil di Johnny Balentina]
}}
{{DEFAULTSORT:Balentina, Randolph}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Deporte na Aruba|Bela]]
[[:Category:Atleta Olimpico|Bela]]
--------------
== Aanvulling [[Seri di Karibe]] ==
=== Kampeon segun wega final ===
Kuminsando ku e edishon di 2013 a introdusí un kampeonato kaminda e dos ekipo ku e mihó rekort di gana i pèrdè for di e promé etapa di e torneo di round-robin ta topa pa determiná e kampeon. Den edishon 2013, e promé buelta tabata konsistí di 12 wega i kada tim a enfrentá e otro timnan dos biaha, un komo home klup i e otro komo un ekipo di bishita; for di edishon 2014, ku e regreso di ekiponan di Cuba na e torneo, e promé etapa a ser kambia pa un round robin di 10 wega kaminda kada tim ta enfrentá e otro ekiponan un biaha.
{|class="sortable wikitable" width="100%"
!Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Manager
|-
|[[2013]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Yaquis de Obregón
|style="text-align:center"|4–3 (18)
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Leones del Escogido
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Eddie Díaz
|-
|2014
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Isla di Margarita]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Naranjeros de Hermosillo
|style="text-align:center"|7–1
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Indios de Mayagüez
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Matías Carrillo
|-
|2015
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] [[San Juan]]
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Vegueros de Pinar del Río
|style="text-align:center"|3–2
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Tomateros de Culiacán
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Alfonso Urquiola
|-
|2016
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] [[Santo Domingo]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Venados de Mazatlán
|style="text-align:center"|5–4
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Tigres de Aragua
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Juan José Pacho
|-
|2017
|{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|1–0 (10)
|{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos
|-
|2018
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Guadalajara]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|9–4
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos
|-
|2019
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] [[Siudad di Panama|Siudat di Panama]]
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Toros de Herrera
|style="text-align:center"|3–1
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Leñadores de Las Tunas
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Manuel Rodríguez
|-
|2020
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Toros del Este
|style="text-align:center"|9–3
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Cardenales de Lara]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Lino Rivera
|-
|2021
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mazatlán
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas
|style="text-align:center"|4–1
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Criollos de Caguas
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Félix Fermín
|-
| 2022
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]]
|[[File:Flag of Colombia.svg|25px|border]] Caimanes de Barranquilla
|style="text-align:center"|4-1
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Gigantes del Cibao
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] José Mosquera
|-
|2023
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Caracas]] i [[La Guaira]]
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey
|style="text-align:center"|3−0
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Leones del Caracas
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] José Offerman
|-
|2024
|{{flagicon|USA}} [[Miami]]
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Tiburones de La Guaira]]
|style="text-align:center"|3−0
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Ozzie Guillén
|-
|2025
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mexicali
|
|style="text-align:center"|
|
|
|-
|2026
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]]
|
|style="text-align:center"|
|
|
|-
|2027
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo
|
|style="text-align:center"|
|
|
|}
{|class="sortable wikitable"
!Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Mánager!!Rekort
|-
|2013
|{{MEX}} Hermosillo
|{{MEX}} Yaquis de Ciudad Obregón
|style="text-align:center"|4-3 (18)
|{{DOM}} Leones del Escogido
|{{DOM}} Eddie Díaz
|style="text-align:center"|4-3
|-
|2014
|{{VEN}} [[Isla Margarita]]
|{{MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]
|style="text-align:center"|7-1
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Indios de Mayagüez]]
|{{MEX}} Matías Carrillo
|style="text-align:center"|4-2
|-
|2015
|{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]]
|{{bandera|Cuba}} [[Pinar del Río (béisbol)|Vegueros de Pinar del Río]]
|style="text-align:center"|3-2
|{{bandera|México}} [[Tomateros de Culiacán]]
|{{bandera|Cuba}} Alfonso Urquiola
|style="text-align:center"|3-3
|-
|[[Serie del Caribe 2016|2016]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|{{bandera|MEX}} [[Venados de Mazatlán]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]]
|style="text-align:center"|5-4
|{{bandera|VEN}} [[Tigres de Aragua]]
|{{bandera|MEX}} Juan José Pacho
|style="text-align:center"|6-0
|-
|2017
|{{MEX}} Culiacán
|{{bandera|Puerto Rico}} Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|1-0 (10)
|{{bandera|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos
|style="text-align:center"|3-3
|-
|[[Serie del Caribe 2018|2018]]
|{{bandera|México}} [[Jalisco]]<ref>[https://www.jalisco.gob.mx/es/prensa/noticias/64267 Presenta Gobernador Serie del Caribe Jalisco 2018]</ref>
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]]
|style="text-align:center"|9-4
|{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos
|style="text-align:center"|4-2
|-
|[[Serie del Caribe 2019|2019]]
|{{bandera|Panamá}} [[Panamá (ciudad)|Panamá]]
|{{bandera|Panamá}} [[Toros de Herrera]]
|style="text-align:center"|3-1
|{{bandera|Cuba}} [[Las Tunas (béisbol)|Leñadores de Las Tunas]]
|{{bandera|Panamá}} Manuel Rodríguez
|style="text-align:center"|4-1
|-
|[[Serie del Caribe 2020|2020]]
|{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Toros del Este]]
|style="text-align:center"|9-3
|{{bandera|VEN}} [[Cardenales de Lara]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Lino Rivera
|style="text-align:center"|6-1
|-
|[[Serie del Caribe 2021|2021]]
|{{bandera|MEX}} [[Mazatlán]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]]
|style="text-align:center"|4-1
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]]
|{{bandera|República Dominicana}} Félix Fermín
|style="text-align:center"|7-0
|-
|[[Serie del Caribe 2022|2022]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|{{bandera|Colombia}} [[Caimanes de Barranquilla]]
|style="text-align:center"|4-1
|{{bandera|República Dominicana}} [[Gigantes del Cibao]]
|{{bandera|Colombia}} José Mosquera
|style="text-align:center"|5-2
|-
|[[Serie del Caribe 2023|2023]]
|{{bandera|Venezuela}} [[Caracas]] y [[La Guaira]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]]
|style="text-align:center"|3-0
|{{bandera|Venezuela}} [[Leones del Caracas]]
|{{bandera|República Dominicana}} José Offerman
|style="text-align:center"|6-3
|-
|[[Serie del Caribe 2024|2024]]
|{{bandera|Estados Unidos}} [[Miami]]
|{{bandera|Venezuela}} [[Tiburones de La Guaira]]
|style="text-align:center"|3-0
|{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]]
|{{bandera|Venezuela}} Oswaldo Guillén
|style="text-align:center"|7-1
|-
| 2025
|{{MEX}} [[Mexicali]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|-
|[[Serie del Caribe 2026|2026]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|-
|[[Serie del Caribe 2027|2027]]
|{{bandera|México}} [[Hermosillo]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|}
==Partisipante==
{| class="wikitable sortable"
! Pais
! Liga
! Promé edishon
|-
|{{CUW}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Kòrsou
|style="text-align:center"|2023
|-
|bgcolor="#ccddff"|{{DOM}}
|Liga di Beisbòl Profeshonal Dominikano
|style="text-align:center"|1970
|-
|bgcolor="#ccddff"|{{MEX}}
| Liga di Mexico Pasifiko
|style="text-align:center"|1971
|-
|{{NCR}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Nicaragua
|style="text-align:center"|2024
|-
|{{PAN}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Panameño
|style="text-align:center"|1949
|-
|bgcolor="#ccddff"|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[Puerto Rico]]
|Liga di Beisbòl Profeshonal Roberto Clemente
|style="text-align:center"|1949
|-
|bgcolor="#ccddff" |{{VEN}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Venezuelano
|style="text-align:center"|1949
|}
* {{color box|#ccddff|border=silver}} miembro di Caribbean Professional Baseball Confederation
=== Partisipante den pasado ===
{| class="wikitable sortable"
! Pais
! Liga
! Prome edishon
! Ultimo edishon
|-
| rowspan=3 |{{CUB}}
| Liga Cubano
|style="text-align:center"|1949
|style="text-align:center"|1960
|-
| Seri Nashonal Cubano
|style="text-align:center"|2014
|style="text-align:center"|2019
|-
|Liga Elite Cubano
|style="text-align:center" colspan=2|2023
|-
|{{CUW}}
| Liga di Beisbòl Klase AA di Kòrsou
|style="text-align:center" colspan=2|2023
|-
|{{COL}}
|Liga di Beisbòl Profeshonal di Colombia
|style="text-align:center"|2020
|style="text-align:center"|2023
|}
===Nota===
*{{note label|PAN|a|a}} After the [[1960 Caribbean Series|1960 tournament]], Panama would not appear in another Caribbean Series until [[2019 Caribbean Series|2019]].
*{{note label|VEN|b|b}} Venezuela's LVBP was replaced by the [[Liga Occidental de Béisbol Profesional]] for the 1960 tournament
== Edishonnan ==
==Series==
{|class="wikitable"
|-
!Ana!!Luga!!Kampeon!!Manager!!Rekort
|-
|[[1949 Caribbean Series|1949]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]]|| [[Mike Guerra|Fermin Guerra]] ||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1950 Caribbean Series|1950]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PAN}} [[Carta Vieja Yankees]]|| [[Wayne Blackburn]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1951 Caribbean Series|1951]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]]|| [[George Scales]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1952 Caribbean Series|1952]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Habana (Cuban League)|Leones del Habana]]|| [[Mike González (catcher)|Mike González]]|| style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1953 Caribbean Series|1953]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (2)|| [[Buster Clarkson]]||style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1954 Caribbean Series|1954]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]]|| [[Mickey Owen]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1955 Caribbean Series|1955]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (3)|| [[Herman Franks]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1956 Caribbean Series|1956]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]]|| [[Oscar Rodríguez (baseball)|Oscar Rodríguez]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1957 Caribbean Series|1957]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]]|| [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1958 Caribbean Series|1958]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]] (2) || [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1959 Caribbean Series|1959]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]] (2)|| [[Clemente Carreras]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1960 Caribbean Series|1960]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]] (2)|| [[Tony Castaño]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|1961–1969|| colspan="4" style="text-align:center;" | None held
|-
|[[1970 Caribbean Series|1970]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]]|| [[Carlos Pascual (baseball)|Carlos Pascual]]||style="text-align:center;"|7–1
|-
|[[1971 Caribbean Series|1971]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]]|| [[Manny Mota]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1972 Caribbean Series|1972]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Leones de Ponce (baseball)|Leones de Ponce]]|| [[Frank Verdi]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1973 Caribbean Series|1973]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (2)|| [[Tommy Lasorda]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1974 Caribbean Series|1974]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (2)|| [[Bobby Wine]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1975 Caribbean Series|1975]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Vaqueros de Bayamón (baseball)|Vaqueros de Bayamón]]|| [[José Pagán]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1976 Caribbean Series|1976]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] & [[Santiago de los Caballeros|Santiago]] ||{{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]|| [[Cananea Reyes]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1977 Caribbean Series|1977]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (3)|| [[Buck Rodgers]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1978 Caribbean Series|1978]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]]|| [[Rene Lachemann]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1979 Caribbean Series|1979]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]] (2)|| [[Willie Horton (baseball)|Willie Horton]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1980 Caribbean Series|1980]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (4)|| [[Del Crandall]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1981 Caribbean Series|1981]]|| colspan="4" style="text-align:center;"|None held
|-
|[[1982 Caribbean Series|1982]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Leones del Caracas]]|| [[Chico Carrasquel]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1983 Caribbean Series|1983]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Lobos de Arecibo]]|| [[Ron Clark (baseball)|Ron Clark]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1984 Caribbean Series|1984]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]]|| [[Rubén Amaro, Sr.|Rubén Amaro]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1985 Caribbean Series|1985]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (5)|| [[Terry Collins]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1986 Caribbean Series|1986]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Maracaibo]]||{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]|| [[Cananea Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1987 Caribbean Series|1987]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (3)|| [[Ramón Avilés]]|| style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[1988 Caribbean Series|1988]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]|| {{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]]|| [[Phil Regan (baseball)|Phil Regan]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1989 Caribbean Series|1989]]|||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]] (2)|| [[Pete Mackanin]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1990 Caribbean Series|1990]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (2)|| [[Felipe Alou]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1991 Caribbean Series|1991]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (6)|| [[John Roseboro]]|| style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1992 Caribbean Series|1992]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]] (2)|| [[Pat Kelly (catcher)|Pat Kelly]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1993 Caribbean Series|1993]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (4)|| [[Mako Oliveras]]||{ style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[1994 Caribbean Series|1994]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (7)|| [[Casey Parsons]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1995 Caribbean Series|1995]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI}} [[Senadores de San Juan]]|| [[Luis Meléndez (baseball)|Luis Meléndez]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1996 Caribbean Series|1996]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]]|| [[Francisco Estrada]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1997 Caribbean Series|1997]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]]|| [[Mike Quade]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1998 Caribbean Series|1998]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (2)|| [[Tony Peña]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1999 Caribbean Series|1999]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (8)|| [[Dave Jauss]]|| style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[2000 Caribbean Series|2000]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (5)|| [[Mako Oliveras]] (2)||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2001 Caribbean Series|2001]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (3)|| [[Félix Fermín]] || style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2002 in baseball|2002]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]] (2)|| [[Francisco Estrada]] (2) || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2003 Caribbean Series|2003]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (4)|| [[Félix Fermín]] (2)||style="text-align:center;"|6–1
|-
|[[2004 Caribbean Series|2004]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (9)|| [[Manny Acta]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2005 Caribbean Series|2005]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlán]]|| [[Juan José Pacho]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2006 Caribbean Series|2006]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Valencia, Carabobo|Valencia]] and [[Maracay]]||{{flagicon|VEN}} [[Leones del Caracas ]] (2)|| [[Carlos Subero ]]||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2007 Caribbean Series|2007]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (5)|| [[Félix Fermín]] (3)||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2008 Caribbean Series|2008]]||{{flagicon|DOM}} [[Santiago de los Caballeros|Santiago]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (10)|| [[Héctor de la Cruz]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2009 Caribbean Series|2009]]||{{flagicon|MEX}} [[Mexicali]]||{{flagicon|VEN}} [[Tigres de Aragua]] || [[Buddy Bailey]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2010 Caribbean Series|2010]]||{{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (3)|| [[Ken Oberkfell]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2011 Caribbean Series|2011]]||{{flagicon|PRI}} [[Mayagüez, Puerto Rico|Mayagüez]]||{{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]]|| [[Yaquis de Obregón#History|Eddie Díaz]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2012 Caribbean Series|2012]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (4)|| [[Ken Oberkfell]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2013 Caribbean Series|2013]] || {{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]] || {{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]] (2)|| [[Yaquis de Obregón#History|Eddy Díaz]] (2)||style="text-align:center;"|4–3
|-
|[[2014 Caribbean Series|2014]] || {{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]] || {{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]] (2)|| [[Matías Carrillo]]||style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2015 Caribbean Series|2015]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] || {{flagicon|CUB}} [[Pinar del Río (baseball)|Vegueros de Pinar del Río]] || [[Pinar del Río (baseball)#Past and present stars|Alfonso Urquiola]] ||style="text-align:center;"|3–3
|-
|[[2016 Caribbean Series|2016]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlan]] (2)|| [[Juan José Pacho]]||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2017 Caribbean Series|2017]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]] || {{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (4) || [[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]]||style="text-align:center;"|3−3
|-
|[[2018 Caribbean Series|2018]]||{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] ||{{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (5) || [[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]] (2)||style="text-align:center;"|4−2
|-
|[[2019 Caribbean Series|2019]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]] ||{{flagicon|PAN}} [[Toros de Herrera]]|| Manuel Rodríguez||style="text-align:center;"|4−1
|-
|[[2020 Caribbean Series|2020]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] ||{{flagicon|DOM}} [[Toros del Este]] || Lino Rivera ||style="text-align:center;"|6−1
|-
|[[2021 Caribbean Series|2021]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (6) || [[Félix Fermín]] (4) ||style="text-align:center;"|7−0
|-
|[[2022 Caribbean Series|2022]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|COL}} [[Caimanes de Barranquilla]]|| José Mosquera || style="text-align:center;" |5−1
|-
|[[2023 Caribbean Series|2023]]||{{flagicon|VEN}} [[Caracas]] and [[La Guaira]] || {{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (11)|| [[Jose Offerman]] || style="text-align:center;" |6−3
|-
|[[2024 Caribbean Series|2024]]
|{{flagicon|USA}} [[Miami]]
|{{flagicon|VEN}} [[Tiburones de La Guaira]]
| [[Ozzie Guillén]]
|style="text-align:center;" |7−1
|}
* Selekshon Curacao Suns 2024 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2024/01/29/zeventien-internationals-koninkrijksteam-met-curacao-suns-naar-serie-del-caribe/</ref>
update: Jonathan Schoop; nieuw Jeremi Profar & Roger Bernadina (en.wiki)
* Selekshon Korsou 2023 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2023/01/31/internationals-met-curacaose-kampioen-naar-caribbean-series/</ref>
------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{DEFAULTSORT:Thode, Kiri}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Boneiru]]
[[Category:Deporte]]
* 2013:Kiri Thode is in Duitsland wereldkampioen geworden van de Professional Windsurfers Association (PWA) Freestyle Windsurfing. Het is voor het eerst dat een windsurfer uit Bonaire wereldkampioen is geworden van de Freestyle competitie. Het is ook de eerste wereldtitel voor Thode.<ref>Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2013/10/09/wereldkampioenen-bonaire-warm-onthaald/ Wereldkampioenen Bonaire warm onthaald], Caribisch netwerk, 9 di oktober 2013</ref>
* 2020? video Children of the Wind ku rumanan Tonky i Taty Frans - dokumentario basa riba e bida di tres mucha homber Boneriano cu a conquista mundo cu nan teknika y trikinan innovativo riba nan plank di windsurf . E pelicula a gana premio na ....
de.wiki: Kiri Thode (geboren 26 februari 1991 in Kralendijk ) is een windsurfer op Bonaire . Hij behoort tot de beste freestylesurfers van de afgelopen jaren en werd in 2013 wereldkampioen in deze discipline .
------------------------------
{{Databox}}
'''Jurswailly (Ailly) Luciano''' (☆ [[25 di mart]] [[1991]] na [[Kòrsou]]) ta un eks-hungadó di "handbal" hulandes-kurasoleño i internashonalista. E tabata hunga den posicion derechista.
== Bida ==
Ailly Luciano a nase na Korsou i te edat di kuater ana tabata biba na Boka Sami. Ku su mayornan el a muda pa [[Hulanda]]. Su promé klup di handball tabata Papendrechtse DES'72. Komo teenager e ta switch pa e klup HV Quintus, hungango den e division di honor hulandes.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref> Desde 2011 e ta milita pa e klup franses Metz Handball den e divishon femenino franses mas haltu. E ta konosi pa su rapides. Huntu ku su klup el a titula kampeon nashonal di Fransia na 2013, 2014, 2016, 2017, 2018 i 2019. Na ana 2013, 2015, 2017 en 2019 e klup ta gana e Kopa di Fransia. Tambe na 2013 ta alkansa e final di e kampeonato oropea pero ta sufri un derota di e klup danes Team Tvis. Holstebro . Na 2021 e ta pone un fin na su karera deportivo pa dedika su mes na su In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière.
Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro nl wiki:In maart 2016 tijdens het OKT in Metz (Frankrijk) is er een historisch hoogtepunt voor Luciano en het Nederlandse handbal, ze kwalificeerden zich voor het eerst voor de Olympische Spelen. Doordat de wedstrijd om het brons verloren werd van de huidige wereldkampioen Noorwegen (23-36), eindigden ze uiteindelijk op de vierde plaats.
== Selekshon hulandes ==
Debuut Oranje 15 mei 2012 Nederland – Groot-Brittannië 40-15 in Panningen
Komo internashonalista el a forma parti di e selekshon femenino di [[Hulanda]], hasiendo su debut durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. El a partisipa den 55 wega internashonal. Na 2016 el a representa Hulanda na e Weganan olimpiko na [[Rio de Janeiro]].<ref>https://www.ad.nl/dordrecht/papendrechtse-ex-international-ailly-luciano-stopt-met-handbal-eindelijk-tijd-om-te-puberen~a0830d73/ Papendrechtse ex-international Ailly Luciano stopt met handbal: ‘Eindelijk tijd om te puberen’], AD (9 di ougustus 2020)</ref> Ze maakte deel uit van het Nederlandse damesteam dat als vierde eindigde in handbal op de Olympische Zomerspelen van 2016 in Rio de Janeiro , Brazilië .
Handbalster Ailly Luciano heeft besloten haar interlandcarrière te beëindigen en gaat daarom niet mee met het Nederlands damesteam naar het Europees kampioenschap handbal in Zweden. "Ik heb op de Olympische Spelen gestaan, dat vind ik prachtig, maar voor mijn idee zit er niet meer in. Om weer vier jaar te knokken richting de Spelen zie ik niet zitten. Ik vind het goed geweest. Ik wil mijn levensdoelen oppakken."
De 25-jarige speelster uit Papendrecht kwam in augustus met het Nederlands damesteam uit op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro en eindigde als vierde. Luciano, die speelt voor het Franse Metz, speelde 56 interlands voor Oranje en scoorde daarin 115 keer.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/148285/handbalster-luciano-beeindigt-interlandcarriere Handbalster Luciano beëindigt interlandcarrière], Rijnmond (4 november 2016)</ref>
== Link eksterno ==
* [[http://history.eurohandball.com/ec/cl/women/2020-21/player/536101/Jurswailly+Luciano Jurswailly Luciano na European Handball Association]]
{{Appendix}}
In 2011 verhuisde de 1,71 meter lange rechtsbuiten naar het Franse eersteklasser Metz Handball , met wie ze in 2013 het kampioenschap en de beker won en de finale van de EHF Cup bereikte , waar ze verloren van de Deense club Team Tvis. Holstebro . Een seizoen later won ze opnieuw het kampioenschap. Ze won ook de Franse beker in 2015, 2017 en 2019 en het Franse kampioenschap in 2016, 2017, 2018 en 2019. In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière.
Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro .
hunga den posishon derecho
Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland)
Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011
Nederlands international (56 caps)
Voormalige club: HV Quintus (Nederland).
Luciano a hasi su debut pa e selekshon hulandes durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. [3]
speelt voor Metz Handbal in de LFH Division 1 Féminine en voorheen het Nederlands dameshandbalteam . Ze nam deel aan het WK handbal dames 2013 in Servië , samen met de rest van het Nederlands elftal. [1] [2]
Luciano na nase na Korsou i a lanta na Boka Sami te edat di kuater ana. dorp Sint Michiel gewoond. Ku su mayornan el a muda pa Hulanda. Aki ta tabata hunga pa e klup HV Quintus.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html
Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref>
Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland)
Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011
Nederlands international (56 caps)
Voormalige club: HV Quintus (Nederland).
------------------------
'''Robert (Joy) Hosé''' (☆ [[14 di febrüari]] [[1949]] na - [[23 di òktober]] [[2023]] na [[Willemstad]] ) tabata un hungadó di pinpòn di [[Kòrsou]] di fama legendario. E tabata kampeon di Kòrsou di 1966 te 1972 i a optené varios título na Antia i internashonalmente, entre otro na 1971 kampeon latinoamerikano na [[Paraguai|Paraguay]].
== Biografia ==
Joy Hosé a nase na Kòrsou den e famia Hosé-Pimentel. E tin un ruman muhé i dos ruman hòmber. Su ruman mayó [[Humphrey Hosé|Humphrey]] tabata aktivo komo tenista profeshonal i su omo [[Iyo Pimentel]] tambe tabata tenista internashonal.
---------------
* Tim e Reino
=== Kampeonato Oropeo ===
{| class="wikitable" style=text-align:center
! Edishon
| 1954 || 1955 || 1956 || 1957 || 1958 || 1960 || 1962 || 1964 || 1965 || 1967 || 1969 || 1971 || 1973 || 1975 || 1977 || 1979 || 1981
|1983
|-
! Resultado
| * || * || {{oro}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || * || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{zilver}} || {{zilver}} || {{zilver}} ||{{goud}}
|{{zilver}}
|-
|
|-
! Edishon
| 1985 || 1987 || 1989 || 1991 || 1993 || 1995 || 1997 || 1999 || 2001 || 2003 ||[[EK Honkbal 2005|2005]]||[[EK Honkbal 2007|2007]]||[[EK Honkbal 2010|2010]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2012|2012]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2014|2014]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2016]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2019]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2021]]
|-
! Prestatie
|{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}
|-
|
|-
! Editie
| [[Europees kampioenschap honkbal 2023|2023]]
|-
! Prestatie
| {{brons}}
|}
: * <small>In 1954, 1955 en 1967 geen deelname.</small>
=== Kopa Interkontinental ===
{| class="wikitable"
! Editie
| 1983 || 1999 || 2002 || 2006 || [[Intercontinental Cup honkbal 2010|2010]]
|-
! Prestatie
| 4e || 8e || 8e || {{zilver}} || {{zilver}}
|}
----------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Pabao Little League''' ta un ekipo di beisbol hubenil (10-12 ana) di Korsou ku a titula kampeon di karibe na .. okashon i tabata kampeon mundial na 2004. E ta forma parti di
e Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.
Winning the Caribbean Region Championship and making its 11th trip to Williamsport for the 2023 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presented by T-Mobile, is Pabao Little League (Willemstad, Curaçao) thanks to a 6-0 victory over the Dominican Republic in the championship game.
With its victory, Pabao LL will be returning to the LLBWS with the country’s 15th overall appearance in hopes to defend its International Championship title earned in 2022. Since the country’s first tournament appearance in 1980, Curaçao has maintained a winning record, 46-25, with a World Series championship in 2004 and three runner-up finishes in 2005, 2019, and 2022.
Pabao LL finished the Caribbean Region tournament with an unblemished 6-0 record, outscoring its opponents, 47-4, with four shutout performances.
With the first-round matchups of the 2023 LLBWS announced on June 6, Pabao LL will play Australia, represented by Hills Little League, in Game 5 on Thursday, Aug. 17 at 1 p.m. ET at Volunteer Stadium.
The 2023 Little League Baseball World Series, Presented by T-Mobile, is set to take place August 16-27. More information about the 2023 Little League World Series tournaments, including full schedules and downloadable brackets, can be found at LittleLeague.org/WorldSeries.
WILLEMSTAD- Djaweps , 10 di ougùstùs 2023 den oranan di mèrdia, e selekshon di Little League Liga Pabou kampion di Karibe a biaha pa Williamsport (USA), pa partisipá den e Kampionato Mundial di Beisbòl Little League. E kampionato Mundial di hóbennan di 11 i 12 aña lo start dia 16 i lo terminá dia 27 di ougùstùs 2023.
RBC Royal Bank, representá pa Sharier Dorand manera ta e kaso ku tur selekshon, tabata presente pa duna e selekshon sostén i deseá e delegashon éksito. E sigiente hungadónan ta forma parti di e selekshon.
{{Appendix}}
---------------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Dudley Guniberto Josefa''' (☆ [[1958]]) ta un [[karate]]ka di [[Kòrsou]]. Deportista – Dirigente Tékniko. a nasé na aña 1958. Dudley na aña 1967 kuminsá práktika deporte di yudo ku su 9 aña serka ..
== Bida i karera ==
.. a lanta na Kòrsou.
== Medaya ==
* 1987: [[Image:Med 2.png|Plata]] - Kampeonato hulandes
{{Appendix}}
{{Commonscat|Didi Gregorius}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64548365|titulo=Didi Gregorius}}
{{References}}
;Lista di fuente
* [https://web.archive.org/web/20111005161849/http://www.honkbalsite.com/nederlandsteam/marieksongregorius.html Profil riba Honkbalsite]
* [https://www.baseball-reference.com/minors/player.cgi?id=gregor003mar Statistik Didi Gregorius]
}}
{{DEFAULTSORT:Gregorius, Didi}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Beisbolista]]
[[Category:Hulanda]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Sherry Sophia Veronica Howell''' (☆ [[]] na [[Kòrsou]]) tabata un atleta kurasoleño.
Sherry Howell - Eckerd College, Softball and Volleyball
Howell played four years of softball and volleyball for Eckerd College from 1990 to 1993. She graduated in 1993 with a double major of Business Management and Psychology. The native of Curacao, Neth. Antilles, was a pitcher, a shortstop and centerfielder. She was a four-time All-America in softball, was named to the South Region team four times and the All-SSC team four times. Howell won or shared player-of-the-year honors twice in the conference and concluded her athletic career by being selected the SSC female athlete-of-the-year for the 1992-93 season. Howell holds the NCAA, Division II career batting average in softball at .524, is third in career slugging average at .921, 13th in home runs with 29 and second in single season highest batting average at 629. She led the nation in hitting as a senior and also doubles percentage. Howell led the conference in batting average four different years. In 1999, she represented her country in the World Games in Japan. Howell, who is fluent in six languages, was named All-Conference in volleyball two of the four years she played.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Howell, Sherry}}
[[Category:Hende]]
---------------
{{Commonscat|Josh Palacios}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1131860420|titulo=Josh Palacios}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Palacios, Josh}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Beisbolista]]
-------------------------------
'''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] di 1958 te 2010 na wega y torneonan internacional. E tabata kai bou di [[Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie|NAVU]], ku tabata konsisti di [[Kòrsou]] i [[Boneiru]] despues ku [[Aruba]] a separa na 1986.
en.wiki:The Netherlands Antilles national football team (Dutch, "Nederlands-Antilliaans voetbalelftal"; Papiamentu, "Selekshon Antiano di futbòl") was the national team of the former Netherlands Antilles from 1958 to 2010. It was controlled by the Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie. The NAVU consisted of Curaçao and Bonaire. Aruba split in 1986 and has its own team.
The Netherlands Antilles team never qualified for the FIFA World Cup. The country managed to come third in the CONCACAF championships of 1963 and 1969; during the 1963 tournament they were unofficial football world champions for four days after beating Mexico and before losing to Costa Rica.[1]
== Reforma di Antias Hulandes ==
Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues [[Boneiru]] a bira miembro interino di CFU i [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]].
== Mira tambe ==
* [[Seleccion nacional di futbol di Aruba|Selekshon nashonal di futbòl di Aruba]]
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Selekshon boneriano di futbòl]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =|titulo=}}
{{References}}
}}
[[Category:Futbòl]]
[[Category:Antias Hulandes]]
-------------
The '''Curaçao national football team''' ({{lang-nl|Curaçaos voetbalelftal}}; [[Papiamento language|Papiamentu]]: ''Selekshon di Futbòl Kòrsou'') represents [[Curaçao]] in [[FIFA|International]] [[association football|football]] and is controlled by the [[Curaçao Football Federation]] (Federashon Futbòl Kòrsou; FFK).<ref>{{cite web| url = http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta/| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20170714164913/http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta| archive-date = 2017-07-14| title = Curazao pierde a su capitán para el juego ante la Selecta {{!}} elsalvador.com}}</ref>
Following a constitutional change that allowed its predecessor, the [[Curaçao and Dependencies|Colony of Curaçao and Dependencies]] to become a unified [[constituent state|constituent country]] consisting of several island territories as the [[Netherlands Antilles]] and its dissolution in 2010, Curaçao has played under a new constitutional status as a separate constituent country since 2011.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Gg1hDgAAQBAJ&pg=PA121 |title=Football and the Boundaries of History: Critical Studies in Soccer |editor=Elsey, Brenda |editor2=Pugliese, Stanislao G. |year=2017 |page=121 |isbn=9781349950065 |publisher= Springer |access-date=25 June 2019}}</ref>
Both FIFA and CONCACAF recognize the Curaçao national team to be the direct and sole successor of the dependant [[Territory of Curaçao national football team|Curaçao (1921–1958)]] and the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles national football]] teams.<ref>[https://web.archive.org/web/20190626032129/https://www.fifa.com/associations/association/cuw/about Curaçao] at [[FIFA]] official website</ref><ref>[https://www.concacaf.com/en/member-association/curacao Curaçao] at [[CONCACAF]] official website</ref><ref>[https://www.rsssf.org/tablesc/curacaochamp.html] at [[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]</ref>
==History==
{{Further|Territory of Curaçao national football team|Netherlands Antilles national football team}}
The first national football team to bear the name Curaçao was the [[Territory of Curaçao national football team]], which made its debut in 1924 in an away match against neighboring [[Aruba national football team|Aruba]], a match which the Territory of Curaçao won four to nil.
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta e ekipo di [[futbol]] cu ta representa [[Aruba]] na wega y torneonan internacional, manera na e weganan di cualificacion pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial]] y den Copa Caribe. Tur tramite pa e seleccion ta bou encargo di [[Arubaanse Voetbalbond|AVB]], funda na 1932 y afilia na [[Union Futbol di Caribe|CFU]], [[CONCACAF]] y [[FIFA]] desde 1988.
The '''Aruba national football team''' ([[Dutch language|Dutch]]: Arubaans voetbalelftal; [[Papiamento language|Papiamento]]: Seleccion Arubano di futbol) is the national team of [[Aruba]], it was founded in 1932 and is affiliated with the Caribbean Football Union (CFU), CONCACAF and [[FIFA]] (since 1988) and is controlled by the [[Aruba Football Federation|Arubaanse Voetbal Bond]].
==History==
Between 1924 and 1933, Aruba only played against [[Curaçao national football team|Curaçao]], although these matches are not considered official.<ref>{{cite web |last1=Courtney |first1=Barrie |title=Aruba - List of International Matches |url=https://www.rsssf.org/tablesa/aruba-intres.html |website=RSSSF}}</ref> Aruba participated in its first tournament at the [[1955 CCCF Championship]], where they finished in 5th place. In 1958, Aruba became part of the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles]] until their secession in 1986.
Following its split from the Netherlands Antilles, the [[Aruba Football Federation]] was affiliated in 1988 with [[CONCACAF]] and [[FIFA]]. Aruba entered qualifying for the [[1989 Caribbean Cup]], and in its first group match it suffered the worst defeat in its history, at the hands of [[Trinidad and Tobago national football team|Trinidad and Tobago]], which crushed them 11–0. They played their first World Cup qualifying match against the [[Dominican Republic national football team|Dominican Republic]] as part of the [[1998 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|1998 World Cup qualifying]]. Aruba has participated in all the qualifying tournaments for the World Cup since, without being able to get past the first qualifying round.
Aruba has also yet to qualify for the [[Caribbean Cup]]. However, they showed some progress in the preliminary round of the [[2014 Caribbean Cup]] by getting two wins against [[Turks and Caicos national football team|Turks and Caicos]] (1–0) and [[British Virgin Islands national football team|British Virgin Islands]] (7–0), the latter being the biggest victory in its history. These results allowed them to reach 120th place in the FIFA World Ranking for the month of June 2014, their best ranking to date. Following these victories, Aruba lost 2–0 against [[French Guiana national football team|French Guiana]] and were eliminated.
Aruba began their [[2018 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|2018 World Cup qualification]] in the second round against [[Barbados national football team|Barbados]], losing 2–0 at home and 1–0 away, however FIFA ruled that Barbados had fielded an ineligible player, giving Aruba a 3–0 second leg victory and advancing them to the third round. Despite that, in the next round they were defeated again, this time by [[Saint Vincent and the Grenadines national football team|Saint Vincent and the Grenadines]] who won 3–2 on aggregate. Aruba failed to progress in the [[2022 FIFA World Cup qualification – CONCACAF First Round|2022 World Cup qualifiers]], finishing 4th in the first round.
[[:Category:Futbòl]]
[[:Category:Aruba]]
E selekshon di Boneiru a kuminsa komo tim nashonal despues ku e tim antiano a keda disolbé na òktober 2010. E ta partisipa tur aña den e Torneo ABCS, kual na 2011 e ta gana sorpresivamente derotando Aruba 4-3 durante e tanda di penalty despues di un empate di 2:2 den final.[4]
-------------------------------------
'''Selekshon nashonal di futbòl di Sürnam''' ta e tim di [[futbol|futbòlista]] ku ta representa [[Sürnam]]. E ta kai bou di .........., ku ta miembro di [[Caribbean Football Union|CFU]] i miembro asosiá di [[CONCACAF]].
== Historia ==
E selekshon di Sürnam a kuminsa komo tim nashonal
==== Torneo ABCS ====
{| class="wikitable collapsible" width=50% style="text-align: center;font-size:90%;"
!colspan=8|Boneiru den torneo ABCS
|-
!width=45%|Aña
!width=25%|Lugá
!width=8%|W
!width=8%|G
!width=8%|E
!width=8%|P
!width=8%|GF
!width=8%|GC
|- bgcolor=#9acdff
|{{CUW}} 2010||di kuater ||2||0||1||1||5||7
|- bgcolor=gold
|{{SUR}} 2011||'''kampeón'''||2||1||1||0||5||3
|- bgcolor=#9acdff
|{{ABW}} 2012||di kuater ||2||0||0||2||2||17
|- bgcolor=#cc9966
|{{CUW}} 2013||di tres ||2||1||0||1||2||3
|- bgcolor=#9acdff
|{{SUR}} 2015||di kuater ||2||0||0||2||1||7
|- bgcolor=silver
|{{CUW}} 2021||supkampeón||2||1||0||1||4||4
|- bgcolor=#9acdff
|{{CUW}} 2022||di kuater ||2|| ?|| 0 || ? || 1 || 5
|-
!'''Total'''||'''6/6'''||14||3||2||7||20||46
|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =148545934|titulo=Selección de fútbol de Bonaire}}
{{References}}
}}
[[:Category:Futbòl]]
[[:Category:Surnam]]
Na de staatkundige hervormingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden van 10 oktober 2010 en na afronding van het kwalificatietoernooi van de Caribbean Cup 2010 ging het Nederlands-Antilliaans voetbalelftal over in het Curaçaos voetbalelftal. Bonaire werd een paar jaar later voorlopig lid van de Caraïbische Voetbalunie CFU en op 19 april 2012 geassocieerd lid van de CONCACAF, en kan daarom in de toekomst inschrijven voor de Caribbean Cup.
Het Bonairiaans voetbalelftal is een team van voetballers dat Bonaire vertegenwoordigt. Bonaire is niet aangesloten bij de FIFA en kan daarom niet deelnemen aan het wereldkampioenschap. Bonaire doet jaarlijks mee aan het ABCS-toernooi, dat het in 2011 verrassend won.
The '''Bonaire national football team''' ({{lang-nl|Bonairiaans voetbalelftal}}; {{lang-pap|Selekshon Bonerianu di futbòl}}) is the national football team of the [[Caribbean]] island of [[Bonaire]], a [[Public body (Netherlands)|public body]] of the [[Netherlands]]. It is under the control of the [[Bonaire Football Federation]]. It became a member of the [[Caribbean Football Union|CFU]] and an associate member of CONCACAF on 19 April 2013.<ref name="CFU Facebook">{{cite web|title=CFU Facebook|url=https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|publisher=Caribbean Football Union|access-date=13 June 2014|archive-date=7 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207213742/https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|url-status=live}}</ref><ref name="Congress takes key step in transparency">{{cite web|title=Congress takes key step in transparency|url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~3150654,00.html|publisher=CONCAF|access-date=20 April 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423234254/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0%2C%2C12813~3150654%2C00.html|archive-date=23 April 2013}}</ref><ref name="Member Associations: Bonaire">{{cite web|title=Member Associations: Bonaire|url=http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|publisher=Caribbean Football Union|access-date=22 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193820/http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|archive-date=29 October 2013|url-status=dead}}</ref> after which it became a full CONCACAF member on 10 June 2014<ref name="Ordinary Congress finalized">{{cite web|title=Ordinary Congress finalized|url=http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|publisher=CONCACAF.com|access-date=10 June 2014|date=10 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140612210312/http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|archive-date=2014-06-12|url-status=dead}}</ref> The team can participate in the [[CONCACAF Gold Cup]] and [[Caribbean Cup]] because of their membership in the confederation and sub-confederation.<ref name="Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership">{{cite web|title=Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership|date=20 April 2013|url=http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|publisher=Non-FIFA football|access-date=22 April 2013|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029203911/http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|url-status=live}}</ref> However, Bonaire is not a member of [[FIFA]] and therefore can not compete in the [[FIFA World Cup]] or other FIFA events.<ref name="Sport en spel">{{cite web|title=Sport en spel|url=http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|publisher=beautiful-bonaire.nl|access-date=22 October 2014|language=nl|archive-date=22 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022212953/http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|url-status=live}}</ref><ref name="What is CONCACAF?">{{cite web|title=What is CONCACAF?|url=http://www.concacaf.com/page/History|publisher=CONCACAF|access-date=21 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130406031852/http://www.concacaf.com/page/History|archive-date=2013-04-06|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =61824225|titulo=Miguel Pourier}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Pourier, Miguel}}
[[:Category:Antias Hulandes]]
[[:Category:Hende]]
-----------------
'''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] na wega y torneonan internacional, manera na .......
== Reforma Antias Hulandes ==
Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl ]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues Boneiru a bira miembro interino di CFU i desde 19 di aprel [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]], i den futuro por inskribí pa [[Kopa di Oro]].
{{Appendix}}
[[:Category:Beisbol]]
[[:Category:Kòrsou]]
ta kambio na selekshon nashonal di KorsouOorspronkelijk heette het "Honkbal Nederlandse Antillen Nationaal Team", maar op 10 oktober 2010 werd de Nederlandse Antillen als regering ontmanteld (details zijn " Nederlandse Antillen "), de naam van het nationale team werd ook gewijzigd in "Curaçao Nationaal Team ".
en.wiki" The '''Netherlands Antilles national baseball team''' was a national team of the [[Netherlands Antilles]] and was controlled by the Netherlands Antillean Baseball Federation. It represented the former nation in senior-level men's international competition.
The Netherlands Antilles team was distinct from the [[Netherlands national baseball team]].
The Netherlands Antilles were represented in twelve [[Baseball World Cup]]s. Their highest finish was 7th place.<ref name="bjarkman worldcup">[[#refBjarkman|Bjarkman 2005]], pp.416–39</ref>
--------
'''Seleccion nacional di baseball di Aruba''' ta e team di [[Beisbòl|baseball]] cu ta representa Aruba na wega y torneonan internacional, manera na [[Weganan Panamericano]].
{{America baseball teams}}
{{National sports teams of Aruba}}
-----------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
== Historisch overzicht ==
{| class="wikitable sortable"
! WK-jaar
! Gastland(en)
! Aantal deelnemers
! Wereldkampioen
! Uitslag van de finale
! 2e plaats
! 3e plaats
! 4e plaats
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1930|1930]]'''
| {{UY}}
| style="text-align: center;" | 13
| {{URU}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1930|4 – 2]]
| {{ARG}}
| {{USA}}
| {{YUG}}
|-
| '''1934''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1934 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ITA}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ITA-1861f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1934|2 – 1 <small>n.v.</small>]]
| {{TCHf}}
| {{GER-1935f}}
| {{AUTf}}
|-
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1938|1938]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1938 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{FRA}}
| style="text-align: center;" | 15
| {{ITA-1861f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1938|4 – 2]]
| {{HUN}}
| {{BRA}}
| {{SWE}}
|-
| '''1942'''
| colspan="7" | ''Kansela pa motibu di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]''
|-style="background: #D0E6FF;"
|-
| '''1946'''
| colspan="7" | ''Afgelast vanwege de Tweede Wereldoorlog''
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1950|1950]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1950 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{BR-1889}}
| style="text-align: center;" | 13
| {{URUf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1950|2 - 1]]
| {{BRA}}
| {{SWE}}
| {{ESP}}
|-
| '''1954''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1954 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CH}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1954|3 – 2]]
| {{HUN-1949f}}
| {{AUTf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1958|1958]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1958 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{SE}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRA-1889f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1958|5 – 2]]
| {{SWEf}}
| {{FRAf}}
| {{FRGf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1962|1962]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1962 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CL}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1962|3 – 1]]
| {{TCHf}}
| {{CHIf}}
| {{YUGf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1966|1966]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1966 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{EN}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ENGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1966|4 – 2 <small>n.v. </small>]]
| {{FRGf}}
| {{PORf}}
| {{URS-1955f}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1970|1970]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1970 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{MX}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRA-1968f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1970|4 – 1]]
| {{ITAf}}
| {{FRGf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1974|1974]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1974 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{DE-1949-WD}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1974|2 – 1]]
| {{NEDf}}
| {{POLf}}
| {{BRA-1968f}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1978|1978]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1978 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{AR}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ARGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1978|3 – 1 <small>n.v. </small>]]
| {{NEDf}}
| {{BRA-1968f}}
| {{ITAf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1982|1982]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1982 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ES}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{ITAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1982|3 – 1]]
| {{FRGf}}
| {{POLf}}
| {{FRAf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1986|1986]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1986 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{MX}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{ARGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1986|3 – 2]]
| {{FRGf}}
| {{FRAf}}
| {{BELf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1990|1990]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1990 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{IT}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1990|1 – 0]]
| {{ARGf}}
| {{ITAf}}
| {{ENGf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1994|1994]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1994 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{US}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1994|0 – 0 <small>n.v. (P: 3-2)</small>]]
| {{ITAf}}
| {{SWEf}}
| {{BULf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1998|1998]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1998 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{FR}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{FRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1998|3 – 0]]
| {{BRAf}}
| {{CROf}}
| {{NEDf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2002|2002]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2002 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{KR}}<br />{{JP}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2002|2 – 0]]
| {{GERf}}
| {{TURf}}
| {{KORf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2006|2006]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2006 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{DE}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{ITAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2006|1 – 1 <small>n.v. (P: 5-3)</small>]]
| {{FRAf}}
| {{GERf}}
| {{PORf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2010|2010]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2010 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ZA}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{ESPf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2010|1 – 0 <small>n.v.</small>]]
| {{NEDf}}
| {{GERf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2014|2014]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2014 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{BR}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{GERf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2014|1 – 0 <small>n.v. </small>]]
| {{ARGf}}
| {{NEDf}}
| {{BRAf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2018|2018]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2018 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{RU}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{FRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2018|4 – 2]]
| {{CROf}}
| {{BELf}}
| {{ENGf}}
|-
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2022|2022]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2022 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{QA}}
| style="text-align: center;" | 32
|
|
|
|
|
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2026|2026]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2026 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CA}}<br />{{MX}}<br />{{VS}}
| style="text-align: center;" | 48
|
|
|
|
|
|}
----------------
oha8cdd09ryg5lurkjdzdxg8r3ch0ej
193939
193936
2026-06-16T11:24:17Z
Caribiana
8320
193939
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
[[Futbol|Futbòl]] i [[beisbòl]] ta e deportenan mas popular di Kòrsou.
E [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl]] a gana [[Kopa Karibe]] 2017 tras di derotá Jamaica, i asina a klasifiká pa e [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Na 2019, nan a gana e Kopa di Rei na [[Tailandia]], despues di derotá [[Vietnam]] den e final. E logro mas grandi a yega na 2025, ora Kòrsou a klasifiká pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, birando e pais di mas chikí den historia pa logra esaki.
Beisbòl tin un tradishon fuerte tambe. Na 2004, e tim di Little League di Willemstad a bira kampeon mundial. E isla a produsí varios húngadó di nivel mundial manera [[Andruw Jones]], [[Ozzie Albies]] i [[Kenley Jansen]], tur ku aparishonnan den [[Major League Baseball|MLB]] All-Star Game.
Otro deportenan ta floresé danki na e klima i naturalesa di e isla. [[Windsurf]] ta popular pa motibu di [[Passaat|bientu konstante]], miéntras e awa klá i kayente ta ideal pa buseo i snorkel, ku visibilidat te ku 30 meter. Den atletismo, Kòrsou tambe a logra resultadonan notabel, manera medayanan na Weganan CARIFTA.
manera atletismo, basketbòl, gòlf, field hockey, squash, tènis, vòlibòl, i hopi deporte di awa. Tin tres kancha di gòlf riba e isla.
----------------
Futbòl i beisbòl ta e deportenan mas popular di e isla.
E selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou a gana e Kopa di Karibe 2017 derotando Jamaica den e final, klasifikando pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017.[148] Nan a biaha pa Thailand i a partisipá den e Kopa di Rei 2019 pa promé bia, eventualmente ganando e torneo dor di gana Vietnam den e final.[149]
Na 2025, Kòrsou a klasifiká pa e Kopa Mundial di FIFA 2026 dor di gana nan grupo den e buèlta final di e Klasifikashonnan di CONCACAF, birando e nashon di mas chikitu den historia pa klasifiká pa un Kopa Mundial.[150]
Na 2004, e ekipo di Little League Baseball di Willemstad, Curaçao, a gana e titulo mundial den un wega contra e campeon di Merca di Thousand Oaks, California. E liña di Willemstad a inkluí Jurickson Profar, e prospekto di shortstop destaká ku, te ku 2026, ta aktualmente riba e lista di Atlanta Braves di Major League Baseball (MLB); i Jonathan Schoop.[151]
Hungadónan di Kòrsou Andruw Jones[152] (indusí den e Salon di Fama na 2026)[153], Ozzie Albies, i Kenley Jansen a hasi vários aparishon den MLB All-Star Game.[154]
E pelíkula dokumental di 2010 Boys of Summer[155] ta detayá e All-Stars di Pabao Little League di Curaçao ganando e di ocho kampionato konsekutivo di nan pais na e Little League World Series di 2008, despues sigui pa derotá otro timnan, inkluyendo Puerto Rico i Repúblika Dominikana, i ganando un lugá na Williamsport[156].
Otro deportenan
E bientunan komersial prevalesente i awa kayente ta hasi Korsou un lugá pa windsurf.[157]
Tin awa kayente i kla rònt di e isla. Buseadonan i snorkelnan por tin visibilidat te ku 30 meter (98 pia) na e Parke Marino Bou di Curaçao, ku ta ekstendé a lo largu di 20 kilometer (12 miya) di e liña di kosta sùit di Kòrsou.[158]
Curaçao a participa na Weganan CARIFTA 2013. Kevin Philbert a sali na di tres lugá den e salto largu maskulino bou di 20 aña ku un distansia di 7.36 meter (24.15 pia). Vanessa Philbert a keda na di dos lugá den e 1.500 meter (4.900 pia) femenino bou di 17 aña ku un tempu di 4:47.97.[159][160][161][162]
-------------
{| class="wikitable" width="90%" style="font-size:90%; text-align:center;"
| colspan="9" |'''Grupo E - [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2026'''
! rowspan="31" width="1%" |
|-
! width="2%" |Posishon
! width="2%" |Tim
! width="2%" |{{Tooltip|Pld|Matches played}}
! width="2%" |{{Tooltip|W|Matches won}}
! width="2%" |{{Tooltip|D|Matches drawn}}*
! width="2%" |{{Tooltip|L|Matches lost}}
! width="2%" |{{Tooltip|GF|Goals for}}
! width="2%" |{{Tooltip|GA|Goals against}}
! width="2%" |{{Tooltip|GD|Goals difference}}
! width="2%" |{{Tooltip|Pts|:Points}}
|-
| 1 ||[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] [[Alemania]] || 1||1||0||0||7||1 ||+6 ||3
|-
| 2 ||[[File:Flag of Ecuador.svg|20px|border]] [[Ecuador]] || 0|| || || || || || ||
|-
| 3 ||[[File:Flag of Ivory Coast.svg|20px|border]] [[Ecuador]] || 0 || || || || || || ||
|-
| 4 ||[[File:Flag of Curacao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] || 1|| 0 ||0||1|| 1||7||-6||0
|}
Pos Teamvte Pld W D L GF GA GD Pts Qualification
1 Germany 1 1 0 0 7 1 +6 3 Advance to knockout stage
2 Ecuador 0 0 0 0 0 0 0 0[a]
3 Ivory Coast 0 0 0 0 0 0 0 0[a] Possible knockout stage based on ranking
4 Curaçao 1 0 0 1 1 7 −6 0
-----------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, durante e preparashon pa i [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, e nòmber "Blue Wave" a wòrdu menshoná den korant [[Antilliaans Dagblad]] komo un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026.<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²), a bira miembro di FIFA na 2011.
Desde e momentu ei, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], i tambe [[Bermuda]]. Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon favorable den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref>Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt], [[Universidat Radboud]] (11 di yüni 2026)</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon. Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon. E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, Dick Advocaat, kende a asumí e posishon na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, proyekshon públiko di weganan i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref name="Guardian"/>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital i merkansia promoshonal. Plataformanan sosial manera Instagram i YouTube a hunga un papel importante den difushon di e movementu. Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i institushonnan manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] a emití moneda konmemorativo pa marka e momentu históriko.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e suseso históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)
* [https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend]
* [https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride]
* [https://www.africanews.com/2026/05/29/curacaos-blue-wave-smallest-nation-ever-on-footballs-biggest-stage/ Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage]
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], AD
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], AD
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)
* [https://nu.cw/2026/01/23/precies-honderd-jaar-geleden-eerste-wedstrijd-van-de-blue-wave/ Precies 100 jaar geleden: eerste wedstrijd van de "blue Wave"], nu.cw (23 januari 2026)
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)
* https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)
* https://nu.cw/2026/06/01/overheid-organiseert-blue-nation-nature-experience/
-----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E beinam aki a bira popular durante e weganan eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], ora e selekshon a logra kualifiká pa promé bes den su historia pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Dor di su impakto “Blue Wave” ta referí no únikamente na e tim, sino tambe na un fenómeno sosial i kultural, simbolisando un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal rondó di e preparashon pa i partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial di FIFA 2026, organisá na Merka, Canada i México.<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref> Pa hopi hende, e suseso históriko aki ta representá muchu mas ku djis futbòl. Ta trata di e rekonosementu, orguyo, i atenshon mundial pa loke Kòrsou a logra i loke e isla ta para p’e.<ref name=:"1"/>
== Nòmber ==
Blue Wave por ta un nòmber ku e bini di e fanatikada komo e nòmber di kariño di nos selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref> E ekspreshon ta un referensia na e laman ku ta rondoná e pais insular Kòrsou.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosé varios nomber alternativo manera ''Los Azules'' i ''De Blauwen'', ku ta referí na e koló blou tradishonal di e selekshon. Na mes momentu, e nòmber Blue Wave tin un nifikashon metafóriko: un “ola” ku ta representá un kresemento di entusiasmo popular i unidat nashonal.
Kualifikashon pa Kopa Mundial 2026 a marka un momento históriko. Durante e proseso aki, “Blue Wave” a bira un lema unifikante ku reflehá e entusiasmo kresiente rondó di e ekipo.
Den uso komun, e término ta wòrdu empleá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan pa deskribí e movementu di sosten rondó di e selekshon nashonal di Kòrsou.
Dat is de naam voor ‘The Blue Wave’, de beweging die op gang is gezet – onder meer met de aanstelling van Advocaat begin dit jaar – met als grote doel plaatsing voor het Wereldkampioenschap Voetbal 2026. Nog nooit eerder is het nationale herenteam van Curaçao aanwezig geweest op een WK. Het bereiken van de Gold Cup is een eerste belangrijke stap om het doel te halen.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
Esei ta e nòmber pa ‘The Blue Wave’, e movementu ku a wòrdu poné den moveshon – inkluyendo e nombramentu di Advocaat na kuminsamentu di e aña aki – ku e meta prinsipal di klasifiká pa e Kopa Mundial di FIFA 2026. E selekshon nashonal maskulino di Kòrsou nunka promé no a partisipá den un Kopa di Mundu. Yega na e Kopa di Oro ta un promé paso importante pa logra e meta ei.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
== Konteksto deportivo ==
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|right|120px|Logo Guinness World Records]]
Kòrsou, un pais outónomo denter di [[Reino Hulandes]] ku un poblashon di 158.006 habitante (1 di yanüari 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie di 444 km², ta e pais mas chikí ku a logra kualifiká pa un Kopa Mundial di FIFA te ku 2026.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Guinness Book of Records a rekonosé e hecho aki dia 14 di yüni 2026, ora di e partido Korsou kontra di Alemania na Houston.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nlCup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
Kòrsou a bira miembro di FIFA na 2011 i su selekshon nashonal a demostra progreso konstante den añanan siguiente.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> E ekipo a gana atenshon regional despues di su prestashon na CONCACAF Gold Cup 2019, unda e a yega e kuarto final.
Kòrsou a gana atenshon internashonal den kompetensianan manera [[Kopa Oro di CONCACAF]], unda e a logra yega e buelta di kuarto final (2019), mustrando su kapasidat kompetitivo den region.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref>
Segun ranking di FIFA, Kòrsou a yega na un posishon entre e top 80–90 di mundu (variabel segun aña), loke ta konsiderá un logro importante pa un pais di su grandura. Despues di e wega amistoso kontra Eskosia dia 30 di mei 2026 e ranking di Kòrsou ta nr. 82.<ref>[[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
===E ekipo===
Kualifikashon pa Kopa Mundial 2026 a marka un momentu históriko di eksito ku ta relashoná na algu faktor. E selekshon ta konsistí kasi kompletamente di hungadónan nasé na Hulanda ku a haña nan formashon den e akademianan hubenil di futbòl di Hulanda i tur ta biba pafor di Kòrsou bou kontrat di klupnan na Oropa, Merka i Asia. Entre e 26 hungadó solamente uno, [[Tahith Chong]], a nase na [[Willemstad]], pero a drenta e akademia di Feyenoord na Hulanda for di un edat hòben.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> Den temporada 2025/26, ocho hungadó selektá a hunga den Eredivisie, e liga mas altu na Hulanda, i kuater den Eerste Divisie. Dos hungadó a representá Hulanda anteriormente den se selekshon senior.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
Te ku 2023, sifranan di CBS Hulanda a mustra 144.814 persona di orígen di Kòrsou ta biba na Hulanda.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref> E uso di hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA i a kontribuí signifikativamente na nivel kompetitivo di e tim. Futbolistanan hulandes ku raisnan di Kòrsou ta permiti pa hunga pa Kòrsou pasobra nan tin nashonalidat hulandes.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref> Di akuerdo ku e regulashon di FIFA, hungadónan por hunga pa un pais na kua nan ta konektá pa medio di nan mayor òf welonan. Komo ku Kòrsou ta un pais outónomo dentro di Reino Hulandes, e hungadónan aki mesora ta kumpli ku e eksigencia di nashonalidat pa e selekshon nashonal.
Otro faktor tabata e oportunidat úniko ku a surgi ora Canada, Mexico i Merka no a partisipá den e partidonan eliminatorio debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika) ta pèrdè kontra e tres pais aki.<ref>[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt], [[Universidat Radboud]] (11 di yüni 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]] (78), kende a asumí e posishon aki na 2024, a hunga un papel importante den e kualifikashon. Bou di su liderazgo Kòrsou a hasi bon uso di e reglanan di FIFA, resultando den un ekipo konsistiendo pa gran parti di futbolistanan profeshonal ku a nase i entrená na Hulanda. Debí ku residente di Karibe Hulandes tin nashonalidat hulandes, hungadónan ku raisnan di Kòrsou mesora ta bini na remarke pa un transferensia di nashonalidat deportivo. Un situashon komparábel ku kon hungadónan di Eskosia òf Gales ta hunga pa Inglatera.
Ku partisipashon di Kòrsou, Advocaat a bira un di e entrenadónan mas eksperensiá den historia di Kopa Mundial komo el a yega di partisipa tantu ku Hulanda (Kopa Mundial 1994 na Merka) komo ku [[Surkorea]] (Kopa Mundial 2006 na Alemania). El a selekta un tim final pa Kopa Mundial sin kambio.??
===Eliminatorio ===
Riba vèlt, Blue Wave ta un refleho di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].
Den e fase di apertura di e eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou tabatin un recort di 100% den su grupo, despues di a derotá [[Sint Lucia|St. Lucia]], Aruba, Barbados y mas notablemente Haiti ku 5-1. Den e di tres buelta e nashonnan mas establesé, Jamaica i Trinidad & Tobago, a para den nan kaminda den un grupo ku tambe tabata inkluí Bermuda. Kenji Gorré a skor den e viktoria krusial di 2-0 kontra Jamaica dia 10 di òktober 2025 na kas i Bermuda a wòrdu derotá 7-0 dia 13 di novèmber 2025.<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref>
Ku forsa nan a logra pasa dia 18 di november 2025 ku Gorre remplasando Dick Advocaat komo coach, ounke tabatin nervio ora Jamaica a haña un penalti den tempu di leshon ku a wòrdu anula despues di un konsulta di video ku asistente di rèfri. Kòrsou a terminá den top di grupo B di e kampaña di kualifikashon.<ref name=:"2"/>
== Enbolbimentu di komunidat ==
Durante e preparashon pa Kopa Mundial desde november 2025, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda. Esakinan a inkluí evento di fanátikonan di Blue Wave, proyekshonnan públiko di weganan i aktividatnan kultural.
Diáspora i alkanse internashonal
E movementu a resoná fuertemente den komunidatnan di Kòrsou den eksterior. Evento i inisiativanan di fanátikonan a wordu organisá na diferente pais, kontribuyendo na un oumento di visibilidat global.
E movementu a resoná fuertemente den komunidatnan di Kòrsou den eksterior. Evento i inisiativanan di fanátikonan a wòrdu organisá na diferente pais, inkluyendo den Oropa i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]].
E partisipashon den e Mundial a kontribuí na un oumento di visibilidat global di Kòrsou i a fortalesé konekshonnan entre Kòrsou i su diáspora, inkluyendo traves di turismo i atenshon mediátiko.
Esakinan a pone enfasis riba e interkonekshon entre [[deporte]], [[kultura]] i [[turismo]].
E partisipashon públiko a krese visiblemente, i e evento a kontribuí na fortalesementu di un sentido di unidad nashonal. Kalkulashonnan ta sugerí ku mas ku 3.000 fanátiko for di Korsou lo ta presente na Houston pa e partido di apertura kontra Alemania. Alrededor di tres kuart di e kantidat ei ta wòrdu sperá pa e otro weganan di grupo.<ref name="Guardian"/>
=== Evento i festivalnan ===
E fenómeno “Blue Wave” a resultá den un programa di evento kultural organisá manera festival i selebrashonnan públiko den sentro históriko di [[Willemstad]]. E aktividatnan aki a kombiná deporte, músika i turismo.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]] (28 di mei 2026)</ref>
Aktualmente eventonan grandi di Blue Wave ta tumando lugá na Willemstad, i e sentronan di siudat di Punda i Otrobanda ta kompletamente dekorá den un ambiente di Kopa di Mundu.
===Produkshon kreativo===
E movimiento a inspirá produkshon kreativo manera músika, arte visual i kontenido digital. Plataformanan sosial a hunga un papel importante den su difushon, spesialmente bou di hóbennan.
Despues ku Kòrsou a klasifiká, e artista musikal [[aruba]]no [[Jeon]] a lansa ''Mama Wa'' (The Blue Wave), un kansion dediká na e Blue Wave, e nomber di kariño di e tim. E kansion ta kapta e orguyo rondó di e logro, ku vários miembro di e tim menshoná.
Tur selekshon nashonal tin un himno. Pa Korsou, e banda di zonido ei ta “Bluewave,” un kantika komo himno nashonal pa e selekshon, ku ta komposita i kanta pa e artista musikal arubano Jeon, den ritmo [[kompa]] i produsí pa Steve Andreas. El a kuminsá komo un petishon simpel. El a krese bira un gritu di reunion. Ku tempu, el a yuda kombertí “Bluewave” den un apodo ku e sostenedónan ta usa pa e selekshon nashonal mes.<ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Merkansia manera bandera i otro material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular.
Centrale Bank van Curacao en Sint Maarten (CBCS) ta lansa dos moneda commemorativo special pa honra clasificacion historico di seleccion di futbol di Curacao pa Mundial di Futbol. Ta trata di un moneda di plata di cinco florin y un moneda di cincuenta cent.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá produkshon kreativo inkluyendo obra di arte, dekorashon, músika, lema i kontenido digital. Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu, spesialmente bou di hóbennan.
Despues ku Korsou a klasifiká, e artista musikal [[Jeon]] a lansa ''Mama Wa'', un kansion dediká na e Blue Wave, e apodo di e tim. E kansion ta kapta e orguyo rondó di e logro, ku vários miembro di e tim menshoná den e letra.<ref name="Guardian"/>
Na televishon hulandes a pasa un dokumental ''Curaçao en het wonder van het WK'', un narativa tocanten e orguyo, identidat i futuro di e isla. <ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/90418/curacao-en-het-wk-documentaire-over-trots-identiteit-en-de-toekomst-van-het-eiland Curaçao en het WK: documentaire over trots, identiteit en de toekomst van het eiland], curacao.nu (7 di yuni 2026)</ref>
Merkansia manera bandera i paña den koló nashonal a bira símbolonan visibel di sosten.
Un kompania produktor a reporta un demanda fuerte pa bandera di Kòrsou ademas di produktonan promoshonal relashona cu Kopa Mundial, inKluyendo e programashon di e weganan, sticker pa bentana, banner y borchinan pa pone banda di kaminda.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref>
Komo identidat nobo e selekshon a haña un uniform nobo pa weganan na kas: e kamisa ta kompletamente den blou dediká na Blue Wave. E blou profundo ta simbolisá Laman Karibe, e energia di e isla, i e unidat di tur sostenedó di Kòrsou rònt mundu.<ref>https://www.voetbalshop.nl/blog/de-blue-wave-is-hier-het-nieuwe-curacao-thuistenue-nu-verkrijgbaar-bij-voetbalshop De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nl], </ref>
== Nifikashon sosial i polítiko ==
“Blue Wave” a wòrdu interpretá komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E término a wòrdu asosiá ku ideanan di union i orguyo kolektivo.
Analistanan a señalá ku e fenómeno ta bai mas ayá di deporte, sirbiendo komo un forma di fortalecé visibilidat internashonal i imagen di Kòrsou.
Analistanan a señalá ku e fenómeno ta bai mas ayá di deporte, sirbiendo komo un medio pa reforsá identidat nashonal (''nation branding'') i visibilidat internashonal.
Figuranan públiko i lídernan polítiko a deskribí “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial. E término a wòrdu asosiá ku ideanan di union, ekspresá den lema manera “un isla, un soño”.
== Herensia ==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di con un logro deportivo por generá un movimiento sosial i kultural mas amplio.
Su impakto inkluí:
*oumento di visibilidat nashonal
*interes kresiente den futbòl
*refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término a keda komo un símbolo di e periodo di orguyo kolektivo ligá na e Mundial 2026.
== Herensia ==
“Blue Wave” ta ser konsiderá komo un ehèmpel kon un evento deportivo internashonal por generá un movementu kultural i sosial mas amplio.
Su impakto ta inkluí:
*oumento di visibilidat nashonal
*interes kresiente den futbòl
*refuerso di identidat kompartí entre kurasoleñonan riba e isla i den diáspora
E término a keda wordu usa komo un símbolo di e periodo di mobilidat i orguyo kolektivo ligá na e partisipashon di Kòrsou den e Kopa Mundial 2026.
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
---------------
Op het veld is de Blue Wave een afspiegeling van Curaçao: expressief, zelfverzekerd en met een natuurlijk gevoel voor ritme, een mix van Caribische creativiteit en Europese structuur. Onder de hoede van de nieuwe hoofdcoach Fred Rutten (een van de meest gerespecteerde voetbalmanagers van Nederland met ervaring bij PSV Eindhoven, FC Twente, Shalke 04, Feyenoord en Anderlecht), zet het elftal de opmars voort die het de WK-kwalificatie heeft opgeleverd.
De Blue Wave staat voor een gevoel van trots en saamhorigheid dat gedeeld wordt door iedereen die Curaçao hoog in het vaandel heeft en reikt tot ver buiten het eiland, waaronder tot de Curaçaose gemeenschappen in het Caribische gebied, Europa, Noord-Amerika, Latijns-Amerika en daarbuiten.
------
grokipedia Juninho Bacuna: Despite their Dutch birthplace, the family's Curaçaoan roots influenced Bacuna's decision to represent the island nation internationally, following Leandro's precedent in prioritizing heritage over birthplace eligibility for the Netherlands senior team.[49] This background underscores a pattern among Curaçaoan-Dutch families, where migration for economic opportunities in the Netherlands often preserves cultural and athletic connections to the Caribbean.[49]
-------
Dick Advocaat, E pelotero di 78 aña, cu lo bira e tecnico mas bieu den historia di Mundial den su di tres torneo final despues di 1994 y 2006 (Hulanda y Sur Korea), ya pa hopi tempo a lanta un spirito atacante den su hungadornan.
---------------
Curaçao: The Blue Wave
The country's official nickname is "The Blue Wave," a reference to the ocean surrounding the small island nation. Curaçao, the smallest country to ever make the World Cup, also has a large sailboat as part of its crest.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref>
----
[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nlCup], Curacao Chronicle (10 di yüni 2026)
Het nieuwe Curaçao thuistenue: blauw als identiteit
Het nieuwe thuisshirt staat volledig in het teken van de iconische bijnaam The Blue Wave. Het diepe blauw symboliseert de Caribische zee, de energie van het eiland en de verbondenheid van alle Curaçao-supporters wereldwijd.<ref>https://www.voetbalshop.nl/blog/de-blue-wave-is-hier-het-nieuwe-curacao-thuistenue-nu-verkrijgbaar-bij-voetbalshop De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nl], </ref>
Waar het uitshirt eerder al wereldwijd opviel dankzij de kleurrijke inspiratie uit Willemstad, zet het thuistenue juist de klassieke Curaçao-kleur centraal: blauw.
--------
== Links eksterno ==
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (jingle Blue Wave of Mama Wak sung by [[Jeon]])
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)
* [https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend]
* [https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride]
* [https://www.africanews.com/2026/05/29/curacaos-blue-wave-smallest-nation-ever-on-footballs-biggest-stage/ Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage]
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], AD
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], AD
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)
* [https://nu.cw/2026/01/23/precies-honderd-jaar-geleden-eerste-wedstrijd-van-de-blue-wave/ Precies 100 jaar geleden: eerste wedstrijd van de "blue Wave"], nu.cw (23 januari 2026)
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)
* https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)
* https://nu.cw/2026/06/01/overheid-organiseert-blue-nation-nature-experience/
----------
* vorige versie
ta un alias informal pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] i un término ku ta wòrdu usá pa deskribí e ola mas amplio di sosten públiko i aktividat kultural rondó di e partisipashon di e selekshon den e Kopa Mundial di FIFA 2026.
The Blue Wave is de populaire bijnaam voor het nationale voetbalelftal van Curaçao. De term staat symbool voor de historische en succesvolle opmars van het team en de nationale trots en eenheid op het eiland.
== Nomber ==
E expresion “Ola Blauw” ta referi na e color blauw tradicional di e seleccion di Curaçao y ta wordo usa comunmente pa sostenedornan, medionan di comunicacion, y organisacionnan. E término tambe ta lanta e identidat geográfiko di Kòrsou komo un isla den Karibe i ta simbolisá un ola kolektivo di sosten nashonal.[1]
Konteksto di futbòl
E selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou ta representá Kòrsou den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa Federashon di Futbòl Kòrsou. E kualifikashon di e tim pa e Kopa Mundial di FIFA 2026 a marka un momentu signifikante den su historia deportivo, oumentando su visibilidat tantu regionalmente komo internashonalmente.
Durante e kampaña di kualifikashon i e preparashonnan di e torneo siguiente, “The Blue Wave” a surgi komo un slogan unifikante entre sostenedónan i stakeholdernan.[1]
Nifikashon kultural
Enbolbimentu di komunidat
Den e preparashon pa e Kopa Mundial di FIFA 2026, vários aktividat basá riba komunidat a wòrdu organisá na Kòrsou i bou di su diáspora. Esakinan a inkluí proyekshonnan públiko di partidonan, eventonan kultural, i inisiativanan di futbòl orientá na hubentut. Aktividatnan asina a kontribuí na oumento di partisipashon públiko i visibilidat di e selekshon nashonal.[1]
Produkshon kreativo
E Blue Wave tambe a inspirá produkshon kultural i kreativo, inkluyendo músika, presentashonnan i ekspreshonnan visual sentra riba identidat nashonal i kultura di futbòl. Merkansia manera paña i bandera den koló nashonal a bira ampliamente usá komo símbolonan di sosten.[1]
Diaspora i aspektonan ekonómiko
E konsepto di The Blue Wave a wòrdu asosiá ku oumento di kompromiso di e diaspora di Kòrsou. Simpatisadonan internashonal a kontribuí na e visibilidat di e ekipo i a partisipá na eventonan ligá na e Kopa di Mundu.
Análisisnan a sugerí ku e torneo a funshoná komo un “multiplikadó di diaspora,” fortalesé konekshonnan ekonómiko i sosial entre Kòrsou i su komunidat mundial a traves di biahe, turismo i eksposishon internashonal.[1]
Herensha
E Blue Wave ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel notabel di kon partisipashon den un evento deportivo internashonal grandi por generá mobilisashon kultural i sosial mas amplio. Su impakto ta inkluí oumento di visibilidat nashonal, oumento di interes den futbòl, i e refuerso di identidat kompartí bou di e kurasoleñonan riba e isla i den eksterior.
--------
The Blue Wave is an informal alias for the Curaçao national football team and a broader socio-cultural phenomenon associated with the island’s participation in the 2026 FIFA World Cup. The term is used to describe both the team itself and the widespread mobilization of public support, cultural expression, and diaspora engagement surrounding the tournament.
Terminology
The expression “Blue Wave” refers to the traditional blue color of the Curaçao national football team. It also symbolizes a collective movement, evoking both the maritime identity of the island and a surge of national unity and pride.[1][2]
Football context
The Curaçao national football team represents Curaçao in international competitions and is governed by the Curaçao Football Federation. Its qualification for the 2026 FIFA World Cup marked a historic milestone, with Curaçao described as one of the smallest nations ever to appear on football’s biggest stage.[3]
In this context, “The Blue Wave” emerged as a widely used slogan among supporters, media, and public figures, reflecting growing national enthusiasm and international attention.[4]
Cultural movement
Public engagement
Leading up to and during the 2026 FIFA World Cup, The Blue Wave developed into a broad cultural movement within Curaçao. Media reports describe the island as being “in the grip of the Blue Wave,” with widespread participation in football-related activities and expressions of national unity.[4]
Public initiatives included fan gatherings, watch parties, and community-driven events both on the island and abroad.[5]
Festivals and events
The movement also gave rise to organized cultural programming. The Blue Wave Festival, held in the historic center of Willemstad, combined music, performances, and public celebrations tied to the national team’s World Cup participation.[6][7]
These events contributed to increased activity in urban public spaces and highlighted the intersection of sport, culture, and tourism.
Music and media
The Blue Wave inspired a range of creative outputs, including music, slogans, and social media content. A notable example is the “Blue Wave” jingle, associated with performances such as Blue Wave of Mama Wak, which circulated widely online.[8][9]
Digital platforms, including Instagram and YouTube, played a significant role in amplifying the movement and engaging younger audiences.[8][9]
Political and social significance
Political leaders and public figures have framed The Blue Wave as a symbol of national cohesion. Statements by Curaçaoan officials emphasized that the movement extends beyond football, serving to unite the population across social and geographic boundaries.[10]
The concept has been described as fostering a shared identity under the idea of “one island, one dream.”[4]
Diaspora and international reach
The Blue Wave also resonated strongly among the Curaçaoan diaspora. Events and fan initiatives were organized internationally, including in Europe, reflecting the global distribution of Curaçaoan communities.[5]
Analyses highlight that the movement contributed to increased international visibility for Curaçao and strengthened transnational connections through travel, media exposure, and economic activity linked to the World Cup.[1][3]
Legacy
The Blue Wave is regarded as an example of how participation in a major international sporting event can catalyze broader cultural and social mobilization. Its legacy includes heightened national visibility, increased engagement with football, and the reinforcement of a shared identity among Curaçaoans both on the island and abroad.
References
Curaçao’s diaspora multiplier at the 2026 World Cup
The Blue Wave: Curacao's Pride
Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage
Curaçao in de ban van de BlueWave
Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa
Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad
Blue Wave Festival losgebarsten
The Blue Wave (Instagram)
Bluewave jingle (YouTube)
Pisas: The Blue Wave gaat over meer dan voetbal
--------
== Keep list ==
* E término a bira popular desde 2024 durante e weganan di kualifikashon i e preparashonnan pa e torneo, kaminda el a simbolisá un ola kolektivo di sosten nashonal, orguyo i identidat.<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
* De Blue Wave is de naam van het nationale mannenelftal van Curaçao, maar de term staat eigenlijk voor iets veel groters: de hausse in energie, steun en saamhorigheid rond dit historische moment. Voor veel mensen staat dit namelijk voor zo veel meer dan alleen voetbal. Het gaat om de erkenning, de trots en de wereldwijde aandacht voor wat Curaçao heeft gepresteerd en waar het voor staat.<ref>[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
* Kòrsou ta konsiderá un di e paisnan mas chikí den mundu ku un poblashon di aproksimadamente 158.000–160.000 habitante (segun estimashon riba 1 di yanüari 2026)<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260604.pdf Poblacion di Corsou ta crece mas cu 158.000 mientras migracion ta sigui
impulsa crecemento], Bon Dia Aruba (4 di yüni 2026)</ref>. E ta un pais konstituyente di [[Reino Hulandes]]. A FIFA member since 2011, Curaçao have spent years building towards a first World Cup appearance.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref>
Den konteksto global, esaki ta pone Kòrsou den e grupo di paisnan chikitu tantu pa poblashon komo pa superfisie (±444 km²), pero ku un nivel haltu di desaroyo humano den region Karibe.
* Bou di liderazgo di entrenadó nashonal [[Dick Advocaat]], Kòrsou a hasi bon uso di e reglanan aki, resultando den un ekipo konsistiendo pa gran parti di futbolistanan profeshonal ku a nase i entrená na Hulanda. Kico ta haci e situacion aki unico? E “football passport”: Debí ku tur residente di e parti Karibense di Reino tin nashonalidat Hulandes, hungadónan ku famia Kòrsou mesora ta bini na remarke pa un transferensia di nashonalidat deportivo. Esaki ta komparábel ku kon hungadónan di Eskosia òf Wales ta hunga pa Gran Bretaña.
* <ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> Tur ta bibando pafor di Kòrsou bou kontrat di klupnan di futbol na Oropa i Merka.<ref>https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup</ref> Mayoria di e hungadónan a haña nan formashon den e akademianan hubenil di futbol di Hulanda i awor pa medio di reglanan di IFA pa eligibilidat Korsou por hasi un yamado riba e talentonan di diaspora.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
E tim di 26 hòmber ta konsistí kompletamente di hungadónan nasé na Hulanda, aparte di Tahith Chong, kende a nase na Willemstad i a drenta e akademia di Feyenoord na edat di dies aña.<ref name="Comenencia"/>
* i koló blou tradishonal di e selekshon nashonal.??
The country's official nickname is "The Blue Wave," a reference to the ocean surrounding the small island nation. Curaçao, the smallest country to ever make the World Cup, also has a large sailboat as part of its crest.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref>
* E movementu tambe a resultá den programa di aktividatnan kultural organisá, manera e Blue Wave Festival den sentro históriko di [[Willemstad]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]] (28 di mei 2026)</ref> E eventonan aki a kombiná músika, presentashon i selebrashonnan públiko relashoná ku e partisipashon den e Mundial.
* Apesar di e kosto altu di esaki pa presensia na Kopa Mundial, kalkulashonnan ta sugerí ku mas ku 3.000 fanátiko lo biaha pa e partido di apertura kontra Alemania dia 14 di yuni 2026 na [[Houston]], ku paketenan di buelo charter ku ta wòrdu areglá for di e isla.<ref name="Guardian"/>
* dokumental na TV hulandes ''Curaçao en het wonder van het WK'' : [[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/90418/curacao-en-het-wk-documentaire-over-trots-identiteit-en-de-toekomst-van-het-eiland Curaçao en het WK: documentaire over trots, identiteit en de toekomst van het eiland], curacao.nu (7 di yuni 2026)
In Willemstad vinden momenteel grote Blue Wave-evenementen plaats en de binnenstad van Punda en Otrobanda is volledig in WK-sfeer aangekleed.
*De eerste dure zes punten van Curaçao zijn binnen op weg naar het WK Voetbal 2026. De Stichting Blue Wave in oprichting wil die droom daadwerkelijk (helpen) realiseren, zo weet het Antilliaans Dagblad.
<ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], AD (10 juni 2024)</ref>
* Dat is de naam voor ‘The Blue Wave’, de beweging die op gang is gezet – onder meer met de aanstelling van Advocaat begin dit jaar – met als grote doel plaatsing voor het Wereldkampioenschap Voetbal 2026. Nog nooit eerder is het nationale herenteam van Curaçao aanwezig geweest op een WK. Het bereiken van de Gold Cup is een eerste belangrijke stap om het doel te halen.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
{{Appendix}}
------------------
{{Infobox futbol club| variante = c
| nomber club = Pariba Little League
| nomber completo =
| alias =
| funda =
| Presidente =
| entrenado =
| manager = {{CUW|bandera}}
| liga = Kampeonato Nashonal di Beisbòl Little League di Kòrsou
}}
'''Pariba Little League''' of '''Little League Liga Pariba''' ta un organisashon di beisbòl di [[Kòrsou]] pa muchanan entre 4 i 16 aña. E asosiashon di deporte hubenil ta forma parti di e sistema internashonal di kompetensia di Little League Baseball i ta representá e área geográfiko di “Pariba” riba e isla.
Den kompetensianan ofisial, Pariba Little League ta representá pa un ekipo selekshoná, ku ta konsistí di e mihó hungadónan di e liga, kende ta kompetí kontra otro liganan di e isla (Little League Liga Pabou) i den torneonan internashonal.
== Historia i desaroyo ==
Pariba Little League ta un di e programanan importante di beisbòl hubenil na Kòrsou. Huntu ku Pabou Little League, e ta kontribuí na e desaroyo di talento lokal na Kòrsou, ku tin un reputashon fuerte den beisbòl internashonal.
Desde 1980 Kòrsou ta partisipa regularmente den torneonan di Little League, ku resultado notabel, inkluyendo un kampeonato mundial na 2004 na Merka.
== Struktura ==
Den sistema di Little League, un “Little League” no ta solamente un ekipo, sino un organisashon lokal ku timnan di diferente edat. Pa torneonan ofisial, kada liga ta selekshoná un ekipo representativo.
E liganan aki ta kompetí pa determiná kende ta representá Kòrsou. (Curacao Region Tournament)
== Kompetensia internashonal ==
Kòrsou ta partisipá den dos nivel di kompetensia: e torneo di region Karibe di Little League World Series (kualifikashon) i e Little League Baseball World Series (LLBWS) na Williamsport, Pennsylvania.
===Region Karibe (kualifikashon pa LLBWS) ===
Desde inisio di e torneo di region Karibe [[Little League World Series (Region Karibe)]] na 2001, Pariba Little League a titula kampeon di Karibe na kuater okashon: 2001, 2002, – kampion di region Karibe
2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo)
2016
konta komo un di e liganan mas kompetitivo di Curaçao. E liga a logra varios título regional, kualifikando pa e torneo mundial den e siguiente añanan:
2001 – kampion di region Karibe
2002 – kampion di region Karibe
2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo)
2016 – kampion di region Karibe (rekòrd perfekto den torneo)
2026 – kampion di Curaçao / klasifiká pa LLBWS
E prestashonnan aki ta mustra ku Pariba ta un liga ku ta logra resultado konsistente na nivel regional, regularmente ganando derecho pa representá Curaçao den kompetensia internashonal.
== Torneo Little League World Series ==
=== Klasifikashon ===
Na 2026, e selekshon di Pariba Little League a logra un milestone importante ora ku el a kualifiká pa e Little League Baseball World Series (LLBWS).
E klasifikashon a keda sigurá despues di ku Pariba a gana e kampionato di Curaçao kontra Pabou Little League den un seri di mihó di shete.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series Pariba Wins Regional Title, Qualifies for Little League World Series], Curacao Chronicle (13 di aprel 2026)</ref> Pariba a gana e seri ku 4-2, inkluyendo dos viktoria decisivo di 6-2 i 5-2.
Durante e torneo, e tim a logra un rèkòrt general di 5-3.
===Partisipashon===
E aparishon di 2026 ta:
e di sinku biaha ku Pariba Little League ta partisipá den LLBWS
e promé aparishon desde 2016
e promé biaha ku un tim di Curaçao ta haña entrada direkto na e bracket internashonal
Den total, lo ta e di 16 biaha ku un representashon di Curaçao ta partisipá den e torneo na Williamsport, Pennsylvania.
== Hungadónan notabel ==
Diferente hungadónan yu di Korsou ku a pasa pa Pariba Little League òf su programa a yega na [[Major League Baseball]], inkluyendo:
* [[Ceddanne Rafaela]]
* [[Ozzie Albies]]
{{Appendix}}
--------------
'''Pariba Little League''' ta un ekipo hubenil di beisbol di [[Kòrsou]].
E di dos karchi pa e 2026 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presenta pa T-Mobile (LLBWS), a wòrdu ofisialmente konkistá ora ku Pariba Little League (Willemstad, Curaçao) a sali viktorioso den e Torneo di Region di Curaçao. E aña aki ta marka e promé biaha ku un tim di Kòrsou ta gana entrada direkto na e Bracket Internashonal di LLBWS, uniendo na Australia, Canada, Mexico, Hapon – i tambe e Kampionnan di Region di Asia-Pasífiko, Karibe, Europa i Afrika, i Latino Amérika – pa forma e tereno di 10 tim internashonal ku ta kompetí den e evento.<ref>https://www.littleleague.org/world-series/2026/llbws/news/pariba-little-league-to-represent-curacao-at-the-2026-little-league-baseball-world-series-presented-by-t-mobile/</ref>
Durante henter e torneo, Pariba Little League a gana su korona ku un rèkòrt general di 5-3 pa gana su puesto na LLBWS despues di a gana e seri di kampionato di mihó di shete riba Pabao Little League pa reklamá e título di region.
Esaki lo ta e di sinku biaha ku Pariba Little League ta aparesé den LLBWS, i e promé biaha den 10 aña, ku ta data for di 2016 ora el a kaba ku un rèkòrt di 1-2.
Adicionalmente, lo ta e di 16 biaha cu un team di Curaçao lo realisa e biahe pa Williamsport, su prome aparicion cu ta data for di 1980.
Atrabes di añanan, Curaçao a laga sinti su presencia den e torneonan di LLBWS. Ku 15 aparishon anterior ku ta data for di 1980, kuater subkampeon, i un viktoria di kampionato na 2004, nan programa ta sigui prosperá. Pariba LL tambe ta kas di un kantidat di hungadó i eks-alumnonan di MLB, mas notabelmente Ceddanne Rafaela (Boston Red Sox) i Ozzie Albies (Atlanta Braves).
E skema ofisial i informashon di e wèpsait pa e LLBWS 2026 a wòrdu anunsiá, miéntras ku e enkuentronan di promé buèlta lo wòrdu kompartí meimei di yüni, ya ku e di 79 Little League Baseball World Series lo tuma lugá di 19-30 di ougùstùs 2026. Pa mas informashon tokante e LLBWS, inkluyendo rekursonan di bishitante, invitadonan spesial, i mas kòntròl largu di zomer LittleLeague.org/WorldSeries. Pa kuminsá plania bo bishita na Williamsport, bai na LittleLeague.org/Visit.
-----
WILLEMSTAD – E ekipo di Little League di Pariba a keda koroná komo kampion regional i a sigurá klasifikashon pa Little League World Series, ganando e derecho di representá Kòrsou riba esenario internashonal.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series</ref>
Pariba a gana e seri di mihó di shete ku un viktoria di 4-2 riba Pabou. E weganan desisivo a wòrdu hunga djasabra na Post 6, kaminda Pariba a entregá aktuashonnan fuerte, ganando tur dos partido 6-2 i 5-2.
Cu e titulo regional, awor Pariba lo competi den e Little League World Series na Williamsport, cu ta programa pa tuma luga di 19 pa 30 di augustus.
E tim ta kla pa sali dia 13 di ougùstùs i lo kuminsá ku preparashonnan djis despues di un periodo kòrtiku di sosiegu.
E clasificacion ta marca otro logro pa baseball hubenil na Curaçao, cu tin un tradicion fuerte den e deporte y un historia di competi exitosamente na torneonan internacional.
The Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.<ref>https://www.facebook.com/LigaPabouLittleLeague/about</ref>
------------
'''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atletenan, entrenador, dirigente i otro figura ku a lassa un marka duradero den deporte lokal i regional.
Historia
E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi como un manera pa honrá e sportistanan i lideres ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den e Antias Hulandes. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organizashon sportivo máximo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inicio, e salon di fama a sigui rekonosé sportistanan ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidad deportiva.
Na desember 2020, FDOK a agrega otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluindo 10 damanan i 75 homber.
Signifikashon
E Salon di Fama ta:
un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou
un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento
un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte
E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan.
--------------------
'''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo
== Definishon ==
Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá.
* inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin
* 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou
Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou
== Salon di fama ==
Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero.
Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Aña
! Imagen
! Nomber
! Deporte
! Remarke
|-
| rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol ||
|-
| || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] ||
|-
| || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Hector Rosario<br><small>()</small> || ||
|-
| || [[Juan Isa]]<br><small>()</small> || ||
|-
| || Wilfred (Willie) Pieters<br><small>()</small> || ||
|-
| || Mordy Maduro<br><small>()</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]]
|-
| || Benny Leito<br><small>()</small> || landamentu||
|-
| rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>()</small> || Futbol ||
|-
| ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>()</small> || Tenis ||
|-
| || Clovis Lodewijks<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel || ||
|-
| || Julio Rooi<br><small>()</small> || ||
|-
| || Guillaume (Sam) Buntin<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol ||
|-
| || Walter van Rosberg<br><small>()</small> || ||
|-
| || Pedro Willems<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu ||
|-
| || Marcel Jose Betrian<br><small>()</small> || (hisamentu di peso) ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] ||
|-
|}
== Konmemorashon i evolushon ==
Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas.
== Organisashon ==
E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama.
----------
* 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro,
* 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen).
* 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin
* 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems
* 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl)
* 1993
* 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol)
* 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]])
futbol
* 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?)
* 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi
* 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra
* 2015: 2015 Maximo “Max” Paula +
* 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman
* 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales
* 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman.
* Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba
* 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref>
* [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate)
* 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru)
* 2023: [[Laicam How]] ([[karate]])
== Historia ==
For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/>
FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero.
* 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris.
Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building.
Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic.
Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbol club| variante = c
| nomber club = WildCats KJ74
| nomber completo =
| alias =
| funda =
| Presidente =
| entrenado =
| manager = {{CUW|bandera}} Johnny Balentina
| liga = [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Dòbel A]]
}}
'''WildCats KJ74''', antes konosí komo '''Wild Cats''', ta un di e timnan di [[beisbòl]] mas prominente den [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Liga Dòbel A]] na [[Kòrsou]]. Den añanan 1960 e tim tabata milita den liga klase A; durante di e siguiente dékada el a logra promove i, desde 1975, a bira un forsa dominante den e Liga Dòbel A, e nivel mas altu di kompetensia di beisbòl na e isla.
WildCats a gana 17 título nashonal te ku 2024, loke ta hasié e tim mas viktorioso den historia di Liga Dòbel A. El a partisipá na 43 edishon di e [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|kampeonato di Liga Dòbel A]], i tambe a representá Kòrsou den kompetensianan internashonal, manera e Seri Latinomerikano i [[Seri di Karibe]].<ref>Marco Stoovelaar, [https://catcher.home.xs4all.nl/bb23-0402-wild-cats-curacao-nips-mexico-in-second-game-caribbean-baseball-series.htm WildCats Curaçao nips Mexico in second game Caribbean Series], international baseball headlines</ref><ref>David Venn, [https://www.mlb.com/news/curacao-team-brings-loaded-roster-to-2024-caribbean-series From Little League to Caribbean Series, Curaçao's roster has chemistry], mlb.com (2 di febrüari 2024)</ref>
E kambio di nòmber di klup a tuma lugá pa honra [[Kenley Jansen]], un picher profeshonal di Kòrsou ku a hunga e mayor parti di su karera pa Los Angeles Dodgers, usando e kamisa ku número 74.
== Lista di Honor ==
===Liga Dòbel A===
'''Kampeon (17)''':
* 1975, 1976, 1977, 1978, 1980, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2016, 2017, 2021, 2022
'''Supkampeon (11)''':
* 1979, 1981, 1982, 1986, 1987, 2004, 2013, 2014, 2015, 2018, 2020
== (Eks)-pelotero konosí ==
* [[Ruderly Manuel]]
* [[Diegomar Maxwell]]
* [[Dudley Leonora]]
== Link eksterno ==
* [https://www.flashscore.com/team/wildcats-kj74/YJuwLdD3/ Profil WildCats KJ74]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]]
Mientras ku añanan spesífiko di nan viktorianan di kampionato i finalisashonnan di subkampeon no ta lista ampliamente den e fuentenan disponibel, ta tuma nota ku e Wild Cats tabata un forsa dominante den e liga for di su inisio na 1975. Nan a representá Curaçao tambe den kompetensianan internashonal, manera e Serie Latino Amerikano 2018 i e Serie di Karibe 2020.
The '''Wild Cats''' baseball team, also known as WildCats KJ74, is one of the most successful clubs in the Curaçao National Championship AA League. They have secured 17 national championships, making them the team with the most titles in the league's history through 2022.
YouTube
+4
Flashscore
+4
Wikipedia
+4
Baseball Reference
While specific years of their championship victories and runner-up finishes are not comprehensively listed in the available sources, it's noted that the Wild Cats have been a dominant force in the league since its inception in 1975. They have also represented Curaçao in international competitions, such as the 2018 Latin American Series and the 2023 Caribbean Series.
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ruderly Rubino Manuel''' (☆ [[26 di ougùstùs]] [[1990]] na [[Kòrsou]]) ta un picher profeshonal di beisbòl. E tabata miembro di e selekshon nashonal di beisbòl di Hulanda pa e Klásiko Mundial di Beisbòl 2017.<ref>{{Cite web|url=http://mlb.mlb.com/wbc/2013/teams/index.jsp?team=ned&team_id=878|title = Team}}</ref>
He was born on the 26th of August of 1990 in Willemstad, Curaçao. He's a local baseball star and started his career off by pitching for the Groot Kwartier Stars. He has also pitched for the Royal Scorpions in Curaçao and currently pitches for the Wildcats KJ74 Guardian Group. He has also pitched for 2 teams abroad, Sparta-Feyenoord from the Dutch Hoofdklasse in 2011 and for De Angelis North East Knights from the Italian Baseball League in 2012. He has also been part of the Kingdom of the Netherlands baseball team that played in the 2017 World Baseball Classic. Bonbini to Ruderly Manuel, who will also take part in Curaçao Baseball Week 2017!⚾️🇨🇼🔥
{{Appendix}}
--------------
{{Databox}}
'''Wimbleton''' ta un kompetensia internashonal di tènis, organisá pa e Federashon Internashonal di Tènis (ITF).
{{Appendix}}
[[Category:Deporte|Tènis]]
---------------------
{{Databox}}
'''Federashon di Atletismo di Kòrsou''' of '''Curaçao Atletiek Bond''' (CAB), Curaçao Athletics Federation, ta e órgano nashonal ku ta organisá atletismo na Kòrsou. E organisashon a wòrdu establesé originalmente na 1966, i e presidente di e asosiashon ta for di 2017 Willem Cordilia[1].
no.wiki:Federashon di Atletismo Kòrsou no ta miembro kompletu di CACAC, Konfederashon di Atletismo Sentroamerikano i Karibense, pero sí ta partisipá na Weganan CARIFTA. Curaçao tambe tabata e organisadó di e Weganan CARIFTA 2017.[2]
== Klupnan ==
E Federashon di Atletismo di Kòrsou ta reuní diesdos klup di atletismo afiliá: Curacao Master Athletics, Batavus, Cheetah, Deportivo San Kristof, the Eagles, Go Fast, New Revolution, Olympic, Rising Stars, Sloke, Sparta i Trupial.[3]
{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{infobox deportista
| variante = c
| nacionalidad = {{NLD}}
| haltura = 1,88 m
| peso = 77 kg
| deporte = Atletismo
| disciplina = 400 meter
| entrenado =
| debut =
| nacionalidad deportivo = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|25px|border]] [[Antias Hulandes]]<br/ >{{NLD}}
| wo = {{lista horizontal|
*2020}}
| bista medaya =
{{bista medaya}}
{{bista medaya rij|Weganan Olímpiko|0|1|0}}
{{bista medaya rij|Weganan Mundial Indoor Atletismo|0|0|2}}
}}
'''Liemarvin Bonefacia''' (☆ [[16 di aprel]] [[1990]] na [[Willemstad]]) ta un atleta di Kòrsou i un atleta olímpiko. E ta spesialisá den 400 meter i a representá [[Antias Hulandes]] te su disolushon na 2010.
Representando [[Hulanda]] Bonevacia a gana e medaya di plata den 4 x 400 m na [[Weganan Olimpico|Weganan Olímpiko]] 2020 na Tokyo, huntu ku [[Terrence Agard]], Tony van Diepen y Ramsey Angela.
== Link eksterno ==
* [https://worldathletics.org/athletes/netherlands/terrence-agard-14180980 Terrence Agard riba World Athletics]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Agard, Terrence}}
[[:Category:Deporte]]
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Atleta Olimpico]]
-----------------------
'''Randolph Benito (Johnny) Balentina''' (☆ [[8 di ougùstùs]] [[1971]] na [[Willemstad]]) ta un pelotero hulandes ku a kompetí na tres okashon konsekutivo den [[Weganan Olimpico di Zomer|Weganan Olímpiko]]. El a partisipa na ‘Atlanta 1996’, ‘Sydney 2000’ i ‘Atenas 2004’. Na e okashonnan ei, e catcher drechi di e klup di beisbol Neptunus a termina ku e [[tim nashonal di beisbòl hulandes|selekshon nashonal di Hulanda]], tambe konosí komo ''Tim di Reino'', na di seis (1996 i 2004) i e di sinku lugá (2000).
{{Appendix|2=
* [https://www.honkbalsite.com/ Nederlandse honkbalsite]
* [https://web.archive.org/web/20161202214838/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ba/johnny-balentina-1.html Profil di Johnny Balentina]
}}
{{DEFAULTSORT:Balentina, Randolph}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Deporte na Aruba|Bela]]
[[:Category:Atleta Olimpico|Bela]]
--------------
== Aanvulling [[Seri di Karibe]] ==
=== Kampeon segun wega final ===
Kuminsando ku e edishon di 2013 a introdusí un kampeonato kaminda e dos ekipo ku e mihó rekort di gana i pèrdè for di e promé etapa di e torneo di round-robin ta topa pa determiná e kampeon. Den edishon 2013, e promé buelta tabata konsistí di 12 wega i kada tim a enfrentá e otro timnan dos biaha, un komo home klup i e otro komo un ekipo di bishita; for di edishon 2014, ku e regreso di ekiponan di Cuba na e torneo, e promé etapa a ser kambia pa un round robin di 10 wega kaminda kada tim ta enfrentá e otro ekiponan un biaha.
{|class="sortable wikitable" width="100%"
!Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Manager
|-
|[[2013]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Yaquis de Obregón
|style="text-align:center"|4–3 (18)
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Leones del Escogido
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Eddie Díaz
|-
|2014
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Isla di Margarita]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Naranjeros de Hermosillo
|style="text-align:center"|7–1
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Indios de Mayagüez
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Matías Carrillo
|-
|2015
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] [[San Juan]]
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Vegueros de Pinar del Río
|style="text-align:center"|3–2
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Tomateros de Culiacán
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Alfonso Urquiola
|-
|2016
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] [[Santo Domingo]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Venados de Mazatlán
|style="text-align:center"|5–4
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Tigres de Aragua
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Juan José Pacho
|-
|2017
|{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|1–0 (10)
|{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos
|-
|2018
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Guadalajara]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|9–4
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos
|-
|2019
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] [[Siudad di Panama|Siudat di Panama]]
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Toros de Herrera
|style="text-align:center"|3–1
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Leñadores de Las Tunas
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Manuel Rodríguez
|-
|2020
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Toros del Este
|style="text-align:center"|9–3
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Cardenales de Lara]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Lino Rivera
|-
|2021
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mazatlán
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas
|style="text-align:center"|4–1
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Criollos de Caguas
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Félix Fermín
|-
| 2022
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]]
|[[File:Flag of Colombia.svg|25px|border]] Caimanes de Barranquilla
|style="text-align:center"|4-1
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Gigantes del Cibao
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] José Mosquera
|-
|2023
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Caracas]] i [[La Guaira]]
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey
|style="text-align:center"|3−0
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Leones del Caracas
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] José Offerman
|-
|2024
|{{flagicon|USA}} [[Miami]]
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Tiburones de La Guaira]]
|style="text-align:center"|3−0
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Ozzie Guillén
|-
|2025
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mexicali
|
|style="text-align:center"|
|
|
|-
|2026
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]]
|
|style="text-align:center"|
|
|
|-
|2027
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo
|
|style="text-align:center"|
|
|
|}
{|class="sortable wikitable"
!Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Mánager!!Rekort
|-
|2013
|{{MEX}} Hermosillo
|{{MEX}} Yaquis de Ciudad Obregón
|style="text-align:center"|4-3 (18)
|{{DOM}} Leones del Escogido
|{{DOM}} Eddie Díaz
|style="text-align:center"|4-3
|-
|2014
|{{VEN}} [[Isla Margarita]]
|{{MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]
|style="text-align:center"|7-1
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Indios de Mayagüez]]
|{{MEX}} Matías Carrillo
|style="text-align:center"|4-2
|-
|2015
|{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]]
|{{bandera|Cuba}} [[Pinar del Río (béisbol)|Vegueros de Pinar del Río]]
|style="text-align:center"|3-2
|{{bandera|México}} [[Tomateros de Culiacán]]
|{{bandera|Cuba}} Alfonso Urquiola
|style="text-align:center"|3-3
|-
|[[Serie del Caribe 2016|2016]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|{{bandera|MEX}} [[Venados de Mazatlán]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]]
|style="text-align:center"|5-4
|{{bandera|VEN}} [[Tigres de Aragua]]
|{{bandera|MEX}} Juan José Pacho
|style="text-align:center"|6-0
|-
|2017
|{{MEX}} Culiacán
|{{bandera|Puerto Rico}} Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|1-0 (10)
|{{bandera|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos
|style="text-align:center"|3-3
|-
|[[Serie del Caribe 2018|2018]]
|{{bandera|México}} [[Jalisco]]<ref>[https://www.jalisco.gob.mx/es/prensa/noticias/64267 Presenta Gobernador Serie del Caribe Jalisco 2018]</ref>
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]]
|style="text-align:center"|9-4
|{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos
|style="text-align:center"|4-2
|-
|[[Serie del Caribe 2019|2019]]
|{{bandera|Panamá}} [[Panamá (ciudad)|Panamá]]
|{{bandera|Panamá}} [[Toros de Herrera]]
|style="text-align:center"|3-1
|{{bandera|Cuba}} [[Las Tunas (béisbol)|Leñadores de Las Tunas]]
|{{bandera|Panamá}} Manuel Rodríguez
|style="text-align:center"|4-1
|-
|[[Serie del Caribe 2020|2020]]
|{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Toros del Este]]
|style="text-align:center"|9-3
|{{bandera|VEN}} [[Cardenales de Lara]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Lino Rivera
|style="text-align:center"|6-1
|-
|[[Serie del Caribe 2021|2021]]
|{{bandera|MEX}} [[Mazatlán]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]]
|style="text-align:center"|4-1
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]]
|{{bandera|República Dominicana}} Félix Fermín
|style="text-align:center"|7-0
|-
|[[Serie del Caribe 2022|2022]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|{{bandera|Colombia}} [[Caimanes de Barranquilla]]
|style="text-align:center"|4-1
|{{bandera|República Dominicana}} [[Gigantes del Cibao]]
|{{bandera|Colombia}} José Mosquera
|style="text-align:center"|5-2
|-
|[[Serie del Caribe 2023|2023]]
|{{bandera|Venezuela}} [[Caracas]] y [[La Guaira]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]]
|style="text-align:center"|3-0
|{{bandera|Venezuela}} [[Leones del Caracas]]
|{{bandera|República Dominicana}} José Offerman
|style="text-align:center"|6-3
|-
|[[Serie del Caribe 2024|2024]]
|{{bandera|Estados Unidos}} [[Miami]]
|{{bandera|Venezuela}} [[Tiburones de La Guaira]]
|style="text-align:center"|3-0
|{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]]
|{{bandera|Venezuela}} Oswaldo Guillén
|style="text-align:center"|7-1
|-
| 2025
|{{MEX}} [[Mexicali]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|-
|[[Serie del Caribe 2026|2026]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|-
|[[Serie del Caribe 2027|2027]]
|{{bandera|México}} [[Hermosillo]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|}
==Partisipante==
{| class="wikitable sortable"
! Pais
! Liga
! Promé edishon
|-
|{{CUW}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Kòrsou
|style="text-align:center"|2023
|-
|bgcolor="#ccddff"|{{DOM}}
|Liga di Beisbòl Profeshonal Dominikano
|style="text-align:center"|1970
|-
|bgcolor="#ccddff"|{{MEX}}
| Liga di Mexico Pasifiko
|style="text-align:center"|1971
|-
|{{NCR}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Nicaragua
|style="text-align:center"|2024
|-
|{{PAN}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Panameño
|style="text-align:center"|1949
|-
|bgcolor="#ccddff"|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[Puerto Rico]]
|Liga di Beisbòl Profeshonal Roberto Clemente
|style="text-align:center"|1949
|-
|bgcolor="#ccddff" |{{VEN}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Venezuelano
|style="text-align:center"|1949
|}
* {{color box|#ccddff|border=silver}} miembro di Caribbean Professional Baseball Confederation
=== Partisipante den pasado ===
{| class="wikitable sortable"
! Pais
! Liga
! Prome edishon
! Ultimo edishon
|-
| rowspan=3 |{{CUB}}
| Liga Cubano
|style="text-align:center"|1949
|style="text-align:center"|1960
|-
| Seri Nashonal Cubano
|style="text-align:center"|2014
|style="text-align:center"|2019
|-
|Liga Elite Cubano
|style="text-align:center" colspan=2|2023
|-
|{{CUW}}
| Liga di Beisbòl Klase AA di Kòrsou
|style="text-align:center" colspan=2|2023
|-
|{{COL}}
|Liga di Beisbòl Profeshonal di Colombia
|style="text-align:center"|2020
|style="text-align:center"|2023
|}
===Nota===
*{{note label|PAN|a|a}} After the [[1960 Caribbean Series|1960 tournament]], Panama would not appear in another Caribbean Series until [[2019 Caribbean Series|2019]].
*{{note label|VEN|b|b}} Venezuela's LVBP was replaced by the [[Liga Occidental de Béisbol Profesional]] for the 1960 tournament
== Edishonnan ==
==Series==
{|class="wikitable"
|-
!Ana!!Luga!!Kampeon!!Manager!!Rekort
|-
|[[1949 Caribbean Series|1949]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]]|| [[Mike Guerra|Fermin Guerra]] ||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1950 Caribbean Series|1950]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PAN}} [[Carta Vieja Yankees]]|| [[Wayne Blackburn]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1951 Caribbean Series|1951]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]]|| [[George Scales]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1952 Caribbean Series|1952]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Habana (Cuban League)|Leones del Habana]]|| [[Mike González (catcher)|Mike González]]|| style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1953 Caribbean Series|1953]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (2)|| [[Buster Clarkson]]||style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1954 Caribbean Series|1954]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]]|| [[Mickey Owen]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1955 Caribbean Series|1955]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (3)|| [[Herman Franks]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1956 Caribbean Series|1956]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]]|| [[Oscar Rodríguez (baseball)|Oscar Rodríguez]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1957 Caribbean Series|1957]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]]|| [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1958 Caribbean Series|1958]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]] (2) || [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1959 Caribbean Series|1959]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]] (2)|| [[Clemente Carreras]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1960 Caribbean Series|1960]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]] (2)|| [[Tony Castaño]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|1961–1969|| colspan="4" style="text-align:center;" | None held
|-
|[[1970 Caribbean Series|1970]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]]|| [[Carlos Pascual (baseball)|Carlos Pascual]]||style="text-align:center;"|7–1
|-
|[[1971 Caribbean Series|1971]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]]|| [[Manny Mota]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1972 Caribbean Series|1972]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Leones de Ponce (baseball)|Leones de Ponce]]|| [[Frank Verdi]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1973 Caribbean Series|1973]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (2)|| [[Tommy Lasorda]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1974 Caribbean Series|1974]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (2)|| [[Bobby Wine]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1975 Caribbean Series|1975]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Vaqueros de Bayamón (baseball)|Vaqueros de Bayamón]]|| [[José Pagán]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1976 Caribbean Series|1976]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] & [[Santiago de los Caballeros|Santiago]] ||{{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]|| [[Cananea Reyes]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1977 Caribbean Series|1977]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (3)|| [[Buck Rodgers]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1978 Caribbean Series|1978]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]]|| [[Rene Lachemann]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1979 Caribbean Series|1979]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]] (2)|| [[Willie Horton (baseball)|Willie Horton]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1980 Caribbean Series|1980]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (4)|| [[Del Crandall]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1981 Caribbean Series|1981]]|| colspan="4" style="text-align:center;"|None held
|-
|[[1982 Caribbean Series|1982]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Leones del Caracas]]|| [[Chico Carrasquel]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1983 Caribbean Series|1983]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Lobos de Arecibo]]|| [[Ron Clark (baseball)|Ron Clark]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1984 Caribbean Series|1984]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]]|| [[Rubén Amaro, Sr.|Rubén Amaro]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1985 Caribbean Series|1985]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (5)|| [[Terry Collins]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1986 Caribbean Series|1986]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Maracaibo]]||{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]|| [[Cananea Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1987 Caribbean Series|1987]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (3)|| [[Ramón Avilés]]|| style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[1988 Caribbean Series|1988]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]|| {{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]]|| [[Phil Regan (baseball)|Phil Regan]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1989 Caribbean Series|1989]]|||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]] (2)|| [[Pete Mackanin]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1990 Caribbean Series|1990]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (2)|| [[Felipe Alou]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1991 Caribbean Series|1991]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (6)|| [[John Roseboro]]|| style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1992 Caribbean Series|1992]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]] (2)|| [[Pat Kelly (catcher)|Pat Kelly]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1993 Caribbean Series|1993]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (4)|| [[Mako Oliveras]]||{ style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[1994 Caribbean Series|1994]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (7)|| [[Casey Parsons]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1995 Caribbean Series|1995]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI}} [[Senadores de San Juan]]|| [[Luis Meléndez (baseball)|Luis Meléndez]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1996 Caribbean Series|1996]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]]|| [[Francisco Estrada]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1997 Caribbean Series|1997]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]]|| [[Mike Quade]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1998 Caribbean Series|1998]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (2)|| [[Tony Peña]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1999 Caribbean Series|1999]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (8)|| [[Dave Jauss]]|| style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[2000 Caribbean Series|2000]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (5)|| [[Mako Oliveras]] (2)||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2001 Caribbean Series|2001]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (3)|| [[Félix Fermín]] || style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2002 in baseball|2002]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]] (2)|| [[Francisco Estrada]] (2) || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2003 Caribbean Series|2003]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (4)|| [[Félix Fermín]] (2)||style="text-align:center;"|6–1
|-
|[[2004 Caribbean Series|2004]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (9)|| [[Manny Acta]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2005 Caribbean Series|2005]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlán]]|| [[Juan José Pacho]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2006 Caribbean Series|2006]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Valencia, Carabobo|Valencia]] and [[Maracay]]||{{flagicon|VEN}} [[Leones del Caracas ]] (2)|| [[Carlos Subero ]]||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2007 Caribbean Series|2007]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (5)|| [[Félix Fermín]] (3)||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2008 Caribbean Series|2008]]||{{flagicon|DOM}} [[Santiago de los Caballeros|Santiago]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (10)|| [[Héctor de la Cruz]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2009 Caribbean Series|2009]]||{{flagicon|MEX}} [[Mexicali]]||{{flagicon|VEN}} [[Tigres de Aragua]] || [[Buddy Bailey]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2010 Caribbean Series|2010]]||{{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (3)|| [[Ken Oberkfell]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2011 Caribbean Series|2011]]||{{flagicon|PRI}} [[Mayagüez, Puerto Rico|Mayagüez]]||{{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]]|| [[Yaquis de Obregón#History|Eddie Díaz]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2012 Caribbean Series|2012]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (4)|| [[Ken Oberkfell]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2013 Caribbean Series|2013]] || {{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]] || {{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]] (2)|| [[Yaquis de Obregón#History|Eddy Díaz]] (2)||style="text-align:center;"|4–3
|-
|[[2014 Caribbean Series|2014]] || {{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]] || {{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]] (2)|| [[Matías Carrillo]]||style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2015 Caribbean Series|2015]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] || {{flagicon|CUB}} [[Pinar del Río (baseball)|Vegueros de Pinar del Río]] || [[Pinar del Río (baseball)#Past and present stars|Alfonso Urquiola]] ||style="text-align:center;"|3–3
|-
|[[2016 Caribbean Series|2016]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlan]] (2)|| [[Juan José Pacho]]||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2017 Caribbean Series|2017]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]] || {{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (4) || [[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]]||style="text-align:center;"|3−3
|-
|[[2018 Caribbean Series|2018]]||{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] ||{{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (5) || [[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]] (2)||style="text-align:center;"|4−2
|-
|[[2019 Caribbean Series|2019]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]] ||{{flagicon|PAN}} [[Toros de Herrera]]|| Manuel Rodríguez||style="text-align:center;"|4−1
|-
|[[2020 Caribbean Series|2020]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] ||{{flagicon|DOM}} [[Toros del Este]] || Lino Rivera ||style="text-align:center;"|6−1
|-
|[[2021 Caribbean Series|2021]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (6) || [[Félix Fermín]] (4) ||style="text-align:center;"|7−0
|-
|[[2022 Caribbean Series|2022]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|COL}} [[Caimanes de Barranquilla]]|| José Mosquera || style="text-align:center;" |5−1
|-
|[[2023 Caribbean Series|2023]]||{{flagicon|VEN}} [[Caracas]] and [[La Guaira]] || {{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (11)|| [[Jose Offerman]] || style="text-align:center;" |6−3
|-
|[[2024 Caribbean Series|2024]]
|{{flagicon|USA}} [[Miami]]
|{{flagicon|VEN}} [[Tiburones de La Guaira]]
| [[Ozzie Guillén]]
|style="text-align:center;" |7−1
|}
* Selekshon Curacao Suns 2024 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2024/01/29/zeventien-internationals-koninkrijksteam-met-curacao-suns-naar-serie-del-caribe/</ref>
update: Jonathan Schoop; nieuw Jeremi Profar & Roger Bernadina (en.wiki)
* Selekshon Korsou 2023 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2023/01/31/internationals-met-curacaose-kampioen-naar-caribbean-series/</ref>
------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{DEFAULTSORT:Thode, Kiri}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Boneiru]]
[[Category:Deporte]]
* 2013:Kiri Thode is in Duitsland wereldkampioen geworden van de Professional Windsurfers Association (PWA) Freestyle Windsurfing. Het is voor het eerst dat een windsurfer uit Bonaire wereldkampioen is geworden van de Freestyle competitie. Het is ook de eerste wereldtitel voor Thode.<ref>Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2013/10/09/wereldkampioenen-bonaire-warm-onthaald/ Wereldkampioenen Bonaire warm onthaald], Caribisch netwerk, 9 di oktober 2013</ref>
* 2020? video Children of the Wind ku rumanan Tonky i Taty Frans - dokumentario basa riba e bida di tres mucha homber Boneriano cu a conquista mundo cu nan teknika y trikinan innovativo riba nan plank di windsurf . E pelicula a gana premio na ....
de.wiki: Kiri Thode (geboren 26 februari 1991 in Kralendijk ) is een windsurfer op Bonaire . Hij behoort tot de beste freestylesurfers van de afgelopen jaren en werd in 2013 wereldkampioen in deze discipline .
------------------------------
{{Databox}}
'''Jurswailly (Ailly) Luciano''' (☆ [[25 di mart]] [[1991]] na [[Kòrsou]]) ta un eks-hungadó di "handbal" hulandes-kurasoleño i internashonalista. E tabata hunga den posicion derechista.
== Bida ==
Ailly Luciano a nase na Korsou i te edat di kuater ana tabata biba na Boka Sami. Ku su mayornan el a muda pa [[Hulanda]]. Su promé klup di handball tabata Papendrechtse DES'72. Komo teenager e ta switch pa e klup HV Quintus, hungango den e division di honor hulandes.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref> Desde 2011 e ta milita pa e klup franses Metz Handball den e divishon femenino franses mas haltu. E ta konosi pa su rapides. Huntu ku su klup el a titula kampeon nashonal di Fransia na 2013, 2014, 2016, 2017, 2018 i 2019. Na ana 2013, 2015, 2017 en 2019 e klup ta gana e Kopa di Fransia. Tambe na 2013 ta alkansa e final di e kampeonato oropea pero ta sufri un derota di e klup danes Team Tvis. Holstebro . Na 2021 e ta pone un fin na su karera deportivo pa dedika su mes na su In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière.
Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro nl wiki:In maart 2016 tijdens het OKT in Metz (Frankrijk) is er een historisch hoogtepunt voor Luciano en het Nederlandse handbal, ze kwalificeerden zich voor het eerst voor de Olympische Spelen. Doordat de wedstrijd om het brons verloren werd van de huidige wereldkampioen Noorwegen (23-36), eindigden ze uiteindelijk op de vierde plaats.
== Selekshon hulandes ==
Debuut Oranje 15 mei 2012 Nederland – Groot-Brittannië 40-15 in Panningen
Komo internashonalista el a forma parti di e selekshon femenino di [[Hulanda]], hasiendo su debut durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. El a partisipa den 55 wega internashonal. Na 2016 el a representa Hulanda na e Weganan olimpiko na [[Rio de Janeiro]].<ref>https://www.ad.nl/dordrecht/papendrechtse-ex-international-ailly-luciano-stopt-met-handbal-eindelijk-tijd-om-te-puberen~a0830d73/ Papendrechtse ex-international Ailly Luciano stopt met handbal: ‘Eindelijk tijd om te puberen’], AD (9 di ougustus 2020)</ref> Ze maakte deel uit van het Nederlandse damesteam dat als vierde eindigde in handbal op de Olympische Zomerspelen van 2016 in Rio de Janeiro , Brazilië .
Handbalster Ailly Luciano heeft besloten haar interlandcarrière te beëindigen en gaat daarom niet mee met het Nederlands damesteam naar het Europees kampioenschap handbal in Zweden. "Ik heb op de Olympische Spelen gestaan, dat vind ik prachtig, maar voor mijn idee zit er niet meer in. Om weer vier jaar te knokken richting de Spelen zie ik niet zitten. Ik vind het goed geweest. Ik wil mijn levensdoelen oppakken."
De 25-jarige speelster uit Papendrecht kwam in augustus met het Nederlands damesteam uit op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro en eindigde als vierde. Luciano, die speelt voor het Franse Metz, speelde 56 interlands voor Oranje en scoorde daarin 115 keer.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/148285/handbalster-luciano-beeindigt-interlandcarriere Handbalster Luciano beëindigt interlandcarrière], Rijnmond (4 november 2016)</ref>
== Link eksterno ==
* [[http://history.eurohandball.com/ec/cl/women/2020-21/player/536101/Jurswailly+Luciano Jurswailly Luciano na European Handball Association]]
{{Appendix}}
In 2011 verhuisde de 1,71 meter lange rechtsbuiten naar het Franse eersteklasser Metz Handball , met wie ze in 2013 het kampioenschap en de beker won en de finale van de EHF Cup bereikte , waar ze verloren van de Deense club Team Tvis. Holstebro . Een seizoen later won ze opnieuw het kampioenschap. Ze won ook de Franse beker in 2015, 2017 en 2019 en het Franse kampioenschap in 2016, 2017, 2018 en 2019. In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière.
Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro .
hunga den posishon derecho
Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland)
Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011
Nederlands international (56 caps)
Voormalige club: HV Quintus (Nederland).
Luciano a hasi su debut pa e selekshon hulandes durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. [3]
speelt voor Metz Handbal in de LFH Division 1 Féminine en voorheen het Nederlands dameshandbalteam . Ze nam deel aan het WK handbal dames 2013 in Servië , samen met de rest van het Nederlands elftal. [1] [2]
Luciano na nase na Korsou i a lanta na Boka Sami te edat di kuater ana. dorp Sint Michiel gewoond. Ku su mayornan el a muda pa Hulanda. Aki ta tabata hunga pa e klup HV Quintus.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html
Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref>
Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland)
Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011
Nederlands international (56 caps)
Voormalige club: HV Quintus (Nederland).
------------------------
'''Robert (Joy) Hosé''' (☆ [[14 di febrüari]] [[1949]] na - [[23 di òktober]] [[2023]] na [[Willemstad]] ) tabata un hungadó di pinpòn di [[Kòrsou]] di fama legendario. E tabata kampeon di Kòrsou di 1966 te 1972 i a optené varios título na Antia i internashonalmente, entre otro na 1971 kampeon latinoamerikano na [[Paraguai|Paraguay]].
== Biografia ==
Joy Hosé a nase na Kòrsou den e famia Hosé-Pimentel. E tin un ruman muhé i dos ruman hòmber. Su ruman mayó [[Humphrey Hosé|Humphrey]] tabata aktivo komo tenista profeshonal i su omo [[Iyo Pimentel]] tambe tabata tenista internashonal.
---------------
* Tim e Reino
=== Kampeonato Oropeo ===
{| class="wikitable" style=text-align:center
! Edishon
| 1954 || 1955 || 1956 || 1957 || 1958 || 1960 || 1962 || 1964 || 1965 || 1967 || 1969 || 1971 || 1973 || 1975 || 1977 || 1979 || 1981
|1983
|-
! Resultado
| * || * || {{oro}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || * || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{zilver}} || {{zilver}} || {{zilver}} ||{{goud}}
|{{zilver}}
|-
|
|-
! Edishon
| 1985 || 1987 || 1989 || 1991 || 1993 || 1995 || 1997 || 1999 || 2001 || 2003 ||[[EK Honkbal 2005|2005]]||[[EK Honkbal 2007|2007]]||[[EK Honkbal 2010|2010]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2012|2012]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2014|2014]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2016]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2019]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2021]]
|-
! Prestatie
|{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}
|-
|
|-
! Editie
| [[Europees kampioenschap honkbal 2023|2023]]
|-
! Prestatie
| {{brons}}
|}
: * <small>In 1954, 1955 en 1967 geen deelname.</small>
=== Kopa Interkontinental ===
{| class="wikitable"
! Editie
| 1983 || 1999 || 2002 || 2006 || [[Intercontinental Cup honkbal 2010|2010]]
|-
! Prestatie
| 4e || 8e || 8e || {{zilver}} || {{zilver}}
|}
----------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Pabao Little League''' ta un ekipo di beisbol hubenil (10-12 ana) di Korsou ku a titula kampeon di karibe na .. okashon i tabata kampeon mundial na 2004. E ta forma parti di
e Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.
Winning the Caribbean Region Championship and making its 11th trip to Williamsport for the 2023 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presented by T-Mobile, is Pabao Little League (Willemstad, Curaçao) thanks to a 6-0 victory over the Dominican Republic in the championship game.
With its victory, Pabao LL will be returning to the LLBWS with the country’s 15th overall appearance in hopes to defend its International Championship title earned in 2022. Since the country’s first tournament appearance in 1980, Curaçao has maintained a winning record, 46-25, with a World Series championship in 2004 and three runner-up finishes in 2005, 2019, and 2022.
Pabao LL finished the Caribbean Region tournament with an unblemished 6-0 record, outscoring its opponents, 47-4, with four shutout performances.
With the first-round matchups of the 2023 LLBWS announced on June 6, Pabao LL will play Australia, represented by Hills Little League, in Game 5 on Thursday, Aug. 17 at 1 p.m. ET at Volunteer Stadium.
The 2023 Little League Baseball World Series, Presented by T-Mobile, is set to take place August 16-27. More information about the 2023 Little League World Series tournaments, including full schedules and downloadable brackets, can be found at LittleLeague.org/WorldSeries.
WILLEMSTAD- Djaweps , 10 di ougùstùs 2023 den oranan di mèrdia, e selekshon di Little League Liga Pabou kampion di Karibe a biaha pa Williamsport (USA), pa partisipá den e Kampionato Mundial di Beisbòl Little League. E kampionato Mundial di hóbennan di 11 i 12 aña lo start dia 16 i lo terminá dia 27 di ougùstùs 2023.
RBC Royal Bank, representá pa Sharier Dorand manera ta e kaso ku tur selekshon, tabata presente pa duna e selekshon sostén i deseá e delegashon éksito. E sigiente hungadónan ta forma parti di e selekshon.
{{Appendix}}
---------------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Dudley Guniberto Josefa''' (☆ [[1958]]) ta un [[karate]]ka di [[Kòrsou]]. Deportista – Dirigente Tékniko. a nasé na aña 1958. Dudley na aña 1967 kuminsá práktika deporte di yudo ku su 9 aña serka ..
== Bida i karera ==
.. a lanta na Kòrsou.
== Medaya ==
* 1987: [[Image:Med 2.png|Plata]] - Kampeonato hulandes
{{Appendix}}
{{Commonscat|Didi Gregorius}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64548365|titulo=Didi Gregorius}}
{{References}}
;Lista di fuente
* [https://web.archive.org/web/20111005161849/http://www.honkbalsite.com/nederlandsteam/marieksongregorius.html Profil riba Honkbalsite]
* [https://www.baseball-reference.com/minors/player.cgi?id=gregor003mar Statistik Didi Gregorius]
}}
{{DEFAULTSORT:Gregorius, Didi}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Beisbolista]]
[[Category:Hulanda]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Sherry Sophia Veronica Howell''' (☆ [[]] na [[Kòrsou]]) tabata un atleta kurasoleño.
Sherry Howell - Eckerd College, Softball and Volleyball
Howell played four years of softball and volleyball for Eckerd College from 1990 to 1993. She graduated in 1993 with a double major of Business Management and Psychology. The native of Curacao, Neth. Antilles, was a pitcher, a shortstop and centerfielder. She was a four-time All-America in softball, was named to the South Region team four times and the All-SSC team four times. Howell won or shared player-of-the-year honors twice in the conference and concluded her athletic career by being selected the SSC female athlete-of-the-year for the 1992-93 season. Howell holds the NCAA, Division II career batting average in softball at .524, is third in career slugging average at .921, 13th in home runs with 29 and second in single season highest batting average at 629. She led the nation in hitting as a senior and also doubles percentage. Howell led the conference in batting average four different years. In 1999, she represented her country in the World Games in Japan. Howell, who is fluent in six languages, was named All-Conference in volleyball two of the four years she played.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Howell, Sherry}}
[[Category:Hende]]
---------------
{{Commonscat|Josh Palacios}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1131860420|titulo=Josh Palacios}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Palacios, Josh}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Beisbolista]]
-------------------------------
'''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] di 1958 te 2010 na wega y torneonan internacional. E tabata kai bou di [[Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie|NAVU]], ku tabata konsisti di [[Kòrsou]] i [[Boneiru]] despues ku [[Aruba]] a separa na 1986.
en.wiki:The Netherlands Antilles national football team (Dutch, "Nederlands-Antilliaans voetbalelftal"; Papiamentu, "Selekshon Antiano di futbòl") was the national team of the former Netherlands Antilles from 1958 to 2010. It was controlled by the Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie. The NAVU consisted of Curaçao and Bonaire. Aruba split in 1986 and has its own team.
The Netherlands Antilles team never qualified for the FIFA World Cup. The country managed to come third in the CONCACAF championships of 1963 and 1969; during the 1963 tournament they were unofficial football world champions for four days after beating Mexico and before losing to Costa Rica.[1]
== Reforma di Antias Hulandes ==
Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues [[Boneiru]] a bira miembro interino di CFU i [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]].
== Mira tambe ==
* [[Seleccion nacional di futbol di Aruba|Selekshon nashonal di futbòl di Aruba]]
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Selekshon boneriano di futbòl]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =|titulo=}}
{{References}}
}}
[[Category:Futbòl]]
[[Category:Antias Hulandes]]
-------------
The '''Curaçao national football team''' ({{lang-nl|Curaçaos voetbalelftal}}; [[Papiamento language|Papiamentu]]: ''Selekshon di Futbòl Kòrsou'') represents [[Curaçao]] in [[FIFA|International]] [[association football|football]] and is controlled by the [[Curaçao Football Federation]] (Federashon Futbòl Kòrsou; FFK).<ref>{{cite web| url = http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta/| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20170714164913/http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta| archive-date = 2017-07-14| title = Curazao pierde a su capitán para el juego ante la Selecta {{!}} elsalvador.com}}</ref>
Following a constitutional change that allowed its predecessor, the [[Curaçao and Dependencies|Colony of Curaçao and Dependencies]] to become a unified [[constituent state|constituent country]] consisting of several island territories as the [[Netherlands Antilles]] and its dissolution in 2010, Curaçao has played under a new constitutional status as a separate constituent country since 2011.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Gg1hDgAAQBAJ&pg=PA121 |title=Football and the Boundaries of History: Critical Studies in Soccer |editor=Elsey, Brenda |editor2=Pugliese, Stanislao G. |year=2017 |page=121 |isbn=9781349950065 |publisher= Springer |access-date=25 June 2019}}</ref>
Both FIFA and CONCACAF recognize the Curaçao national team to be the direct and sole successor of the dependant [[Territory of Curaçao national football team|Curaçao (1921–1958)]] and the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles national football]] teams.<ref>[https://web.archive.org/web/20190626032129/https://www.fifa.com/associations/association/cuw/about Curaçao] at [[FIFA]] official website</ref><ref>[https://www.concacaf.com/en/member-association/curacao Curaçao] at [[CONCACAF]] official website</ref><ref>[https://www.rsssf.org/tablesc/curacaochamp.html] at [[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]</ref>
==History==
{{Further|Territory of Curaçao national football team|Netherlands Antilles national football team}}
The first national football team to bear the name Curaçao was the [[Territory of Curaçao national football team]], which made its debut in 1924 in an away match against neighboring [[Aruba national football team|Aruba]], a match which the Territory of Curaçao won four to nil.
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta e ekipo di [[futbol]] cu ta representa [[Aruba]] na wega y torneonan internacional, manera na e weganan di cualificacion pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial]] y den Copa Caribe. Tur tramite pa e seleccion ta bou encargo di [[Arubaanse Voetbalbond|AVB]], funda na 1932 y afilia na [[Union Futbol di Caribe|CFU]], [[CONCACAF]] y [[FIFA]] desde 1988.
The '''Aruba national football team''' ([[Dutch language|Dutch]]: Arubaans voetbalelftal; [[Papiamento language|Papiamento]]: Seleccion Arubano di futbol) is the national team of [[Aruba]], it was founded in 1932 and is affiliated with the Caribbean Football Union (CFU), CONCACAF and [[FIFA]] (since 1988) and is controlled by the [[Aruba Football Federation|Arubaanse Voetbal Bond]].
==History==
Between 1924 and 1933, Aruba only played against [[Curaçao national football team|Curaçao]], although these matches are not considered official.<ref>{{cite web |last1=Courtney |first1=Barrie |title=Aruba - List of International Matches |url=https://www.rsssf.org/tablesa/aruba-intres.html |website=RSSSF}}</ref> Aruba participated in its first tournament at the [[1955 CCCF Championship]], where they finished in 5th place. In 1958, Aruba became part of the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles]] until their secession in 1986.
Following its split from the Netherlands Antilles, the [[Aruba Football Federation]] was affiliated in 1988 with [[CONCACAF]] and [[FIFA]]. Aruba entered qualifying for the [[1989 Caribbean Cup]], and in its first group match it suffered the worst defeat in its history, at the hands of [[Trinidad and Tobago national football team|Trinidad and Tobago]], which crushed them 11–0. They played their first World Cup qualifying match against the [[Dominican Republic national football team|Dominican Republic]] as part of the [[1998 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|1998 World Cup qualifying]]. Aruba has participated in all the qualifying tournaments for the World Cup since, without being able to get past the first qualifying round.
Aruba has also yet to qualify for the [[Caribbean Cup]]. However, they showed some progress in the preliminary round of the [[2014 Caribbean Cup]] by getting two wins against [[Turks and Caicos national football team|Turks and Caicos]] (1–0) and [[British Virgin Islands national football team|British Virgin Islands]] (7–0), the latter being the biggest victory in its history. These results allowed them to reach 120th place in the FIFA World Ranking for the month of June 2014, their best ranking to date. Following these victories, Aruba lost 2–0 against [[French Guiana national football team|French Guiana]] and were eliminated.
Aruba began their [[2018 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|2018 World Cup qualification]] in the second round against [[Barbados national football team|Barbados]], losing 2–0 at home and 1–0 away, however FIFA ruled that Barbados had fielded an ineligible player, giving Aruba a 3–0 second leg victory and advancing them to the third round. Despite that, in the next round they were defeated again, this time by [[Saint Vincent and the Grenadines national football team|Saint Vincent and the Grenadines]] who won 3–2 on aggregate. Aruba failed to progress in the [[2022 FIFA World Cup qualification – CONCACAF First Round|2022 World Cup qualifiers]], finishing 4th in the first round.
[[:Category:Futbòl]]
[[:Category:Aruba]]
E selekshon di Boneiru a kuminsa komo tim nashonal despues ku e tim antiano a keda disolbé na òktober 2010. E ta partisipa tur aña den e Torneo ABCS, kual na 2011 e ta gana sorpresivamente derotando Aruba 4-3 durante e tanda di penalty despues di un empate di 2:2 den final.[4]
-------------------------------------
'''Selekshon nashonal di futbòl di Sürnam''' ta e tim di [[futbol|futbòlista]] ku ta representa [[Sürnam]]. E ta kai bou di .........., ku ta miembro di [[Caribbean Football Union|CFU]] i miembro asosiá di [[CONCACAF]].
== Historia ==
E selekshon di Sürnam a kuminsa komo tim nashonal
==== Torneo ABCS ====
{| class="wikitable collapsible" width=50% style="text-align: center;font-size:90%;"
!colspan=8|Boneiru den torneo ABCS
|-
!width=45%|Aña
!width=25%|Lugá
!width=8%|W
!width=8%|G
!width=8%|E
!width=8%|P
!width=8%|GF
!width=8%|GC
|- bgcolor=#9acdff
|{{CUW}} 2010||di kuater ||2||0||1||1||5||7
|- bgcolor=gold
|{{SUR}} 2011||'''kampeón'''||2||1||1||0||5||3
|- bgcolor=#9acdff
|{{ABW}} 2012||di kuater ||2||0||0||2||2||17
|- bgcolor=#cc9966
|{{CUW}} 2013||di tres ||2||1||0||1||2||3
|- bgcolor=#9acdff
|{{SUR}} 2015||di kuater ||2||0||0||2||1||7
|- bgcolor=silver
|{{CUW}} 2021||supkampeón||2||1||0||1||4||4
|- bgcolor=#9acdff
|{{CUW}} 2022||di kuater ||2|| ?|| 0 || ? || 1 || 5
|-
!'''Total'''||'''6/6'''||14||3||2||7||20||46
|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =148545934|titulo=Selección de fútbol de Bonaire}}
{{References}}
}}
[[:Category:Futbòl]]
[[:Category:Surnam]]
Na de staatkundige hervormingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden van 10 oktober 2010 en na afronding van het kwalificatietoernooi van de Caribbean Cup 2010 ging het Nederlands-Antilliaans voetbalelftal over in het Curaçaos voetbalelftal. Bonaire werd een paar jaar later voorlopig lid van de Caraïbische Voetbalunie CFU en op 19 april 2012 geassocieerd lid van de CONCACAF, en kan daarom in de toekomst inschrijven voor de Caribbean Cup.
Het Bonairiaans voetbalelftal is een team van voetballers dat Bonaire vertegenwoordigt. Bonaire is niet aangesloten bij de FIFA en kan daarom niet deelnemen aan het wereldkampioenschap. Bonaire doet jaarlijks mee aan het ABCS-toernooi, dat het in 2011 verrassend won.
The '''Bonaire national football team''' ({{lang-nl|Bonairiaans voetbalelftal}}; {{lang-pap|Selekshon Bonerianu di futbòl}}) is the national football team of the [[Caribbean]] island of [[Bonaire]], a [[Public body (Netherlands)|public body]] of the [[Netherlands]]. It is under the control of the [[Bonaire Football Federation]]. It became a member of the [[Caribbean Football Union|CFU]] and an associate member of CONCACAF on 19 April 2013.<ref name="CFU Facebook">{{cite web|title=CFU Facebook|url=https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|publisher=Caribbean Football Union|access-date=13 June 2014|archive-date=7 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207213742/https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|url-status=live}}</ref><ref name="Congress takes key step in transparency">{{cite web|title=Congress takes key step in transparency|url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~3150654,00.html|publisher=CONCAF|access-date=20 April 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423234254/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0%2C%2C12813~3150654%2C00.html|archive-date=23 April 2013}}</ref><ref name="Member Associations: Bonaire">{{cite web|title=Member Associations: Bonaire|url=http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|publisher=Caribbean Football Union|access-date=22 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193820/http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|archive-date=29 October 2013|url-status=dead}}</ref> after which it became a full CONCACAF member on 10 June 2014<ref name="Ordinary Congress finalized">{{cite web|title=Ordinary Congress finalized|url=http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|publisher=CONCACAF.com|access-date=10 June 2014|date=10 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140612210312/http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|archive-date=2014-06-12|url-status=dead}}</ref> The team can participate in the [[CONCACAF Gold Cup]] and [[Caribbean Cup]] because of their membership in the confederation and sub-confederation.<ref name="Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership">{{cite web|title=Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership|date=20 April 2013|url=http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|publisher=Non-FIFA football|access-date=22 April 2013|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029203911/http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|url-status=live}}</ref> However, Bonaire is not a member of [[FIFA]] and therefore can not compete in the [[FIFA World Cup]] or other FIFA events.<ref name="Sport en spel">{{cite web|title=Sport en spel|url=http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|publisher=beautiful-bonaire.nl|access-date=22 October 2014|language=nl|archive-date=22 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022212953/http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|url-status=live}}</ref><ref name="What is CONCACAF?">{{cite web|title=What is CONCACAF?|url=http://www.concacaf.com/page/History|publisher=CONCACAF|access-date=21 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130406031852/http://www.concacaf.com/page/History|archive-date=2013-04-06|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =61824225|titulo=Miguel Pourier}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Pourier, Miguel}}
[[:Category:Antias Hulandes]]
[[:Category:Hende]]
-----------------
'''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] na wega y torneonan internacional, manera na .......
== Reforma Antias Hulandes ==
Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl ]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues Boneiru a bira miembro interino di CFU i desde 19 di aprel [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]], i den futuro por inskribí pa [[Kopa di Oro]].
{{Appendix}}
[[:Category:Beisbol]]
[[:Category:Kòrsou]]
ta kambio na selekshon nashonal di KorsouOorspronkelijk heette het "Honkbal Nederlandse Antillen Nationaal Team", maar op 10 oktober 2010 werd de Nederlandse Antillen als regering ontmanteld (details zijn " Nederlandse Antillen "), de naam van het nationale team werd ook gewijzigd in "Curaçao Nationaal Team ".
en.wiki" The '''Netherlands Antilles national baseball team''' was a national team of the [[Netherlands Antilles]] and was controlled by the Netherlands Antillean Baseball Federation. It represented the former nation in senior-level men's international competition.
The Netherlands Antilles team was distinct from the [[Netherlands national baseball team]].
The Netherlands Antilles were represented in twelve [[Baseball World Cup]]s. Their highest finish was 7th place.<ref name="bjarkman worldcup">[[#refBjarkman|Bjarkman 2005]], pp.416–39</ref>
--------
'''Seleccion nacional di baseball di Aruba''' ta e team di [[Beisbòl|baseball]] cu ta representa Aruba na wega y torneonan internacional, manera na [[Weganan Panamericano]].
{{America baseball teams}}
{{National sports teams of Aruba}}
-----------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
== Historisch overzicht ==
{| class="wikitable sortable"
! WK-jaar
! Gastland(en)
! Aantal deelnemers
! Wereldkampioen
! Uitslag van de finale
! 2e plaats
! 3e plaats
! 4e plaats
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1930|1930]]'''
| {{UY}}
| style="text-align: center;" | 13
| {{URU}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1930|4 – 2]]
| {{ARG}}
| {{USA}}
| {{YUG}}
|-
| '''1934''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1934 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ITA}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ITA-1861f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1934|2 – 1 <small>n.v.</small>]]
| {{TCHf}}
| {{GER-1935f}}
| {{AUTf}}
|-
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1938|1938]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1938 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{FRA}}
| style="text-align: center;" | 15
| {{ITA-1861f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1938|4 – 2]]
| {{HUN}}
| {{BRA}}
| {{SWE}}
|-
| '''1942'''
| colspan="7" | ''Kansela pa motibu di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]''
|-style="background: #D0E6FF;"
|-
| '''1946'''
| colspan="7" | ''Afgelast vanwege de Tweede Wereldoorlog''
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1950|1950]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1950 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{BR-1889}}
| style="text-align: center;" | 13
| {{URUf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1950|2 - 1]]
| {{BRA}}
| {{SWE}}
| {{ESP}}
|-
| '''1954''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1954 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CH}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1954|3 – 2]]
| {{HUN-1949f}}
| {{AUTf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1958|1958]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1958 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{SE}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRA-1889f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1958|5 – 2]]
| {{SWEf}}
| {{FRAf}}
| {{FRGf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1962|1962]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1962 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CL}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1962|3 – 1]]
| {{TCHf}}
| {{CHIf}}
| {{YUGf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1966|1966]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1966 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{EN}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ENGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1966|4 – 2 <small>n.v. </small>]]
| {{FRGf}}
| {{PORf}}
| {{URS-1955f}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1970|1970]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1970 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{MX}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRA-1968f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1970|4 – 1]]
| {{ITAf}}
| {{FRGf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1974|1974]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1974 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{DE-1949-WD}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1974|2 – 1]]
| {{NEDf}}
| {{POLf}}
| {{BRA-1968f}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1978|1978]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1978 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{AR}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ARGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1978|3 – 1 <small>n.v. </small>]]
| {{NEDf}}
| {{BRA-1968f}}
| {{ITAf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1982|1982]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1982 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ES}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{ITAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1982|3 – 1]]
| {{FRGf}}
| {{POLf}}
| {{FRAf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1986|1986]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1986 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{MX}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{ARGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1986|3 – 2]]
| {{FRGf}}
| {{FRAf}}
| {{BELf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1990|1990]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1990 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{IT}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1990|1 – 0]]
| {{ARGf}}
| {{ITAf}}
| {{ENGf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1994|1994]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1994 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{US}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1994|0 – 0 <small>n.v. (P: 3-2)</small>]]
| {{ITAf}}
| {{SWEf}}
| {{BULf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1998|1998]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1998 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{FR}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{FRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1998|3 – 0]]
| {{BRAf}}
| {{CROf}}
| {{NEDf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2002|2002]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2002 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{KR}}<br />{{JP}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2002|2 – 0]]
| {{GERf}}
| {{TURf}}
| {{KORf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2006|2006]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2006 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{DE}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{ITAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2006|1 – 1 <small>n.v. (P: 5-3)</small>]]
| {{FRAf}}
| {{GERf}}
| {{PORf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2010|2010]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2010 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ZA}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{ESPf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2010|1 – 0 <small>n.v.</small>]]
| {{NEDf}}
| {{GERf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2014|2014]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2014 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{BR}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{GERf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2014|1 – 0 <small>n.v. </small>]]
| {{ARGf}}
| {{NEDf}}
| {{BRAf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2018|2018]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2018 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{RU}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{FRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2018|4 – 2]]
| {{CROf}}
| {{BELf}}
| {{ENGf}}
|-
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2022|2022]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2022 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{QA}}
| style="text-align: center;" | 32
|
|
|
|
|
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2026|2026]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2026 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CA}}<br />{{MX}}<br />{{VS}}
| style="text-align: center;" | 48
|
|
|
|
|
|}
----------------
lmtdaxaxyoo41bm5smkx3se6gyi30v8
193947
193939
2026-06-16T11:38:54Z
Caribiana
8320
193947
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
[[Futbol|Futbòl]] i [[beisbòl]] ta e deportenan mas popular di Kòrsou.
E [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl]] a gana [[Kopa Karibe]] 2017 tras di derotá Jamaica, i asina a klasifiká pa e [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Na 2019, nan a gana e Kopa di Rei na [[Tailandia]], despues di derotá [[Vietnam]] den e final. E logro mas grandi a yega na 2025, ora Kòrsou a klasifiká pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, birando e pais di mas chikí den historia pa logra esaki.
Beisbòl tin un tradishon fuerte tambe. Na 2004, e tim di Little League di Willemstad a bira kampeon mundial. E isla a produsí varios húngadó di nivel mundial manera [[Andruw Jones]], [[Ozzie Albies]] i [[Kenley Jansen]], tur ku aparishonnan den [[Major League Baseball|MLB]] All-Star Game.
Otro deportenan ta floresé danki na e klima i naturalesa di e isla. Deporte akuatiko, spesialmente [[windsurf]] ta popular pa motibu di [[Passaat|bientu konstante]], miéntras e awa klá i kayente ta ideal pa buseo i snorkel, ku visibilidat te ku 30 meter.<ref>Motion Magazine, yni 2005</ref><ref>{{cite web|work=The New York Times |title=Frommers Guide to Curaçao water sports |url=https://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html |date=20 November 2006 |archive-date=23 February 2013 |access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20130223094251/http://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html }}</ref> Tin tres kancha di gòlf riba e isla. Den atletismo, Kòrsou tambe a logra resultadonan notabel, manera medayanan na Weganan CARIFTA.<ref>{{cite web |title=42nd Carifta Bahamas in 2013 – 3/30/2013 to 4/1/2013 – T. A. ROBINSON NATIONAL TRACK & FIELD STADIUM – Nassau, Bahamas – Results |url=http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm |publisher=CFPI Timing & Data |access-date=13 November 2013 |archive-date=14 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131114013134/http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm |url-status=live }}</ref>
{{Appendix}}
----------------
Futbòl i beisbòl ta e deportenan mas popular di e isla.
E selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou a gana e Kopa di Karibe 2017 derotando Jamaica den e final, klasifikando pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017.[148] Nan a biaha pa Thailand i a partisipá den e Kopa di Rei 2019 pa promé bia, eventualmente ganando e torneo dor di gana Vietnam den e final.[149]
Na 2025, Kòrsou a klasifiká pa e Kopa Mundial di FIFA 2026 dor di gana nan grupo den e buèlta final di e Klasifikashonnan di CONCACAF, birando e nashon di mas chikitu den historia pa klasifiká pa un Kopa Mundial.[150]
Na 2004, e ekipo di Little League Baseball di Willemstad, Curaçao, a gana e titulo mundial den un wega contra e campeon di Merca di Thousand Oaks, California. E liña di Willemstad a inkluí Jurickson Profar, e prospekto di shortstop destaká ku, te ku 2026, ta aktualmente riba e lista di Atlanta Braves di Major League Baseball (MLB); i Jonathan Schoop.[151]
Hungadónan di Kòrsou Andruw Jones[152] (indusí den e Salon di Fama na 2026)[153], Ozzie Albies, i Kenley Jansen a hasi vários aparishon den MLB All-Star Game.[154]
E pelíkula dokumental di 2010 Boys of Summer[155] ta detayá e All-Stars di Pabao Little League di Curaçao ganando e di ocho kampionato konsekutivo di nan pais na e Little League World Series di 2008, despues sigui pa derotá otro timnan, inkluyendo Puerto Rico i Repúblika Dominikana, i ganando un lugá na Williamsport[156].
Otro deportenan
E bientunan komersial prevalesente i awa kayente ta hasi Korsou un lugá pa windsurf.[157]
Tin awa kayente i kla rònt di e isla. Buseadonan i snorkelnan por tin visibilidat te ku 30 meter (98 pia) na e Parke Marino Bou di Curaçao, ku ta ekstendé a lo largu di 20 kilometer (12 miya) di e liña di kosta sùit di Kòrsou.[158]
Curaçao a participa na Weganan CARIFTA 2013. Kevin Philbert a sali na di tres lugá den e salto largu maskulino bou di 20 aña ku un distansia di 7.36 meter (24.15 pia). Vanessa Philbert a keda na di dos lugá den e 1.500 meter (4.900 pia) femenino bou di 17 aña ku un tempu di 4:47.97.[159][160][161][162]
-------------
{| class="wikitable" width="90%" style="font-size:90%; text-align:center;"
| colspan="9" |'''Grupo E - [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2026'''
! rowspan="31" width="1%" |
|-
! width="2%" |Posishon
! width="2%" |Tim
! width="2%" |{{Tooltip|Pld|Matches played}}
! width="2%" |{{Tooltip|W|Matches won}}
! width="2%" |{{Tooltip|D|Matches drawn}}*
! width="2%" |{{Tooltip|L|Matches lost}}
! width="2%" |{{Tooltip|GF|Goals for}}
! width="2%" |{{Tooltip|GA|Goals against}}
! width="2%" |{{Tooltip|GD|Goals difference}}
! width="2%" |{{Tooltip|Pts|:Points}}
|-
| 1 ||[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] [[Alemania]] || 1||1||0||0||7||1 ||+6 ||3
|-
| 2 ||[[File:Flag of Ecuador.svg|20px|border]] [[Ecuador]] || 0|| || || || || || ||
|-
| 3 ||[[File:Flag of Ivory Coast.svg|20px|border]] [[Ecuador]] || 0 || || || || || || ||
|-
| 4 ||[[File:Flag of Curacao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] || 1|| 0 ||0||1|| 1||7||-6||0
|}
Pos Teamvte Pld W D L GF GA GD Pts Qualification
1 Germany 1 1 0 0 7 1 +6 3 Advance to knockout stage
2 Ecuador 0 0 0 0 0 0 0 0[a]
3 Ivory Coast 0 0 0 0 0 0 0 0[a] Possible knockout stage based on ranking
4 Curaçao 1 0 0 1 1 7 −6 0
-----------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, durante e preparashon pa i [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, e nòmber "Blue Wave" a wòrdu menshoná den korant [[Antilliaans Dagblad]] komo un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026.<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²), a bira miembro di FIFA na 2011.
Desde e momentu ei, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], i tambe [[Bermuda]]. Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon favorable den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref>Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt], [[Universidat Radboud]] (11 di yüni 2026)</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon. Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon. E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, Dick Advocaat, kende a asumí e posishon na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, proyekshon públiko di weganan i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref name="Guardian"/>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital i merkansia promoshonal. Plataformanan sosial manera Instagram i YouTube a hunga un papel importante den difushon di e movementu. Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i institushonnan manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] a emití moneda konmemorativo pa marka e momentu históriko.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e suseso históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)
* [https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend]
* [https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride]
* [https://www.africanews.com/2026/05/29/curacaos-blue-wave-smallest-nation-ever-on-footballs-biggest-stage/ Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage]
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], AD
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], AD
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)
* [https://nu.cw/2026/01/23/precies-honderd-jaar-geleden-eerste-wedstrijd-van-de-blue-wave/ Precies 100 jaar geleden: eerste wedstrijd van de "blue Wave"], nu.cw (23 januari 2026)
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)
* https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)
* https://nu.cw/2026/06/01/overheid-organiseert-blue-nation-nature-experience/
-----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E beinam aki a bira popular durante e weganan eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], ora e selekshon a logra kualifiká pa promé bes den su historia pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Dor di su impakto “Blue Wave” ta referí no únikamente na e tim, sino tambe na un fenómeno sosial i kultural, simbolisando un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal rondó di e preparashon pa i partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial di FIFA 2026, organisá na Merka, Canada i México.<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref> Pa hopi hende, e suseso históriko aki ta representá muchu mas ku djis futbòl. Ta trata di e rekonosementu, orguyo, i atenshon mundial pa loke Kòrsou a logra i loke e isla ta para p’e.<ref name=:"1"/>
== Nòmber ==
Blue Wave por ta un nòmber ku e bini di e fanatikada komo e nòmber di kariño di nos selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref> E ekspreshon ta un referensia na e laman ku ta rondoná e pais insular Kòrsou.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosé varios nomber alternativo manera ''Los Azules'' i ''De Blauwen'', ku ta referí na e koló blou tradishonal di e selekshon. Na mes momentu, e nòmber Blue Wave tin un nifikashon metafóriko: un “ola” ku ta representá un kresemento di entusiasmo popular i unidat nashonal.
Kualifikashon pa Kopa Mundial 2026 a marka un momento históriko. Durante e proseso aki, “Blue Wave” a bira un lema unifikante ku reflehá e entusiasmo kresiente rondó di e ekipo.
Den uso komun, e término ta wòrdu empleá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan pa deskribí e movementu di sosten rondó di e selekshon nashonal di Kòrsou.
Dat is de naam voor ‘The Blue Wave’, de beweging die op gang is gezet – onder meer met de aanstelling van Advocaat begin dit jaar – met als grote doel plaatsing voor het Wereldkampioenschap Voetbal 2026. Nog nooit eerder is het nationale herenteam van Curaçao aanwezig geweest op een WK. Het bereiken van de Gold Cup is een eerste belangrijke stap om het doel te halen.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
Esei ta e nòmber pa ‘The Blue Wave’, e movementu ku a wòrdu poné den moveshon – inkluyendo e nombramentu di Advocaat na kuminsamentu di e aña aki – ku e meta prinsipal di klasifiká pa e Kopa Mundial di FIFA 2026. E selekshon nashonal maskulino di Kòrsou nunka promé no a partisipá den un Kopa di Mundu. Yega na e Kopa di Oro ta un promé paso importante pa logra e meta ei.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
== Konteksto deportivo ==
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|right|120px|Logo Guinness World Records]]
Kòrsou, un pais outónomo denter di [[Reino Hulandes]] ku un poblashon di 158.006 habitante (1 di yanüari 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie di 444 km², ta e pais mas chikí ku a logra kualifiká pa un Kopa Mundial di FIFA te ku 2026.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Guinness Book of Records a rekonosé e hecho aki dia 14 di yüni 2026, ora di e partido Korsou kontra di Alemania na Houston.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nlCup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
Kòrsou a bira miembro di FIFA na 2011 i su selekshon nashonal a demostra progreso konstante den añanan siguiente.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> E ekipo a gana atenshon regional despues di su prestashon na CONCACAF Gold Cup 2019, unda e a yega e kuarto final.
Kòrsou a gana atenshon internashonal den kompetensianan manera [[Kopa Oro di CONCACAF]], unda e a logra yega e buelta di kuarto final (2019), mustrando su kapasidat kompetitivo den region.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref>
Segun ranking di FIFA, Kòrsou a yega na un posishon entre e top 80–90 di mundu (variabel segun aña), loke ta konsiderá un logro importante pa un pais di su grandura. Despues di e wega amistoso kontra Eskosia dia 30 di mei 2026 e ranking di Kòrsou ta nr. 82.<ref>[[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
===E ekipo===
Kualifikashon pa Kopa Mundial 2026 a marka un momentu históriko di eksito ku ta relashoná na algu faktor. E selekshon ta konsistí kasi kompletamente di hungadónan nasé na Hulanda ku a haña nan formashon den e akademianan hubenil di futbòl di Hulanda i tur ta biba pafor di Kòrsou bou kontrat di klupnan na Oropa, Merka i Asia. Entre e 26 hungadó solamente uno, [[Tahith Chong]], a nase na [[Willemstad]], pero a drenta e akademia di Feyenoord na Hulanda for di un edat hòben.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> Den temporada 2025/26, ocho hungadó selektá a hunga den Eredivisie, e liga mas altu na Hulanda, i kuater den Eerste Divisie. Dos hungadó a representá Hulanda anteriormente den se selekshon senior.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
Te ku 2023, sifranan di CBS Hulanda a mustra 144.814 persona di orígen di Kòrsou ta biba na Hulanda.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref> E uso di hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA i a kontribuí signifikativamente na nivel kompetitivo di e tim. Futbolistanan hulandes ku raisnan di Kòrsou ta permiti pa hunga pa Kòrsou pasobra nan tin nashonalidat hulandes.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref> Di akuerdo ku e regulashon di FIFA, hungadónan por hunga pa un pais na kua nan ta konektá pa medio di nan mayor òf welonan. Komo ku Kòrsou ta un pais outónomo dentro di Reino Hulandes, e hungadónan aki mesora ta kumpli ku e eksigencia di nashonalidat pa e selekshon nashonal.
Otro faktor tabata e oportunidat úniko ku a surgi ora Canada, Mexico i Merka no a partisipá den e partidonan eliminatorio debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika) ta pèrdè kontra e tres pais aki.<ref>[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt], [[Universidat Radboud]] (11 di yüni 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]] (78), kende a asumí e posishon aki na 2024, a hunga un papel importante den e kualifikashon. Bou di su liderazgo Kòrsou a hasi bon uso di e reglanan di FIFA, resultando den un ekipo konsistiendo pa gran parti di futbolistanan profeshonal ku a nase i entrená na Hulanda. Debí ku residente di Karibe Hulandes tin nashonalidat hulandes, hungadónan ku raisnan di Kòrsou mesora ta bini na remarke pa un transferensia di nashonalidat deportivo. Un situashon komparábel ku kon hungadónan di Eskosia òf Gales ta hunga pa Inglatera.
Ku partisipashon di Kòrsou, Advocaat a bira un di e entrenadónan mas eksperensiá den historia di Kopa Mundial komo el a yega di partisipa tantu ku Hulanda (Kopa Mundial 1994 na Merka) komo ku [[Surkorea]] (Kopa Mundial 2006 na Alemania). El a selekta un tim final pa Kopa Mundial sin kambio.??
===Eliminatorio ===
Riba vèlt, Blue Wave ta un refleho di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].
Den e fase di apertura di e eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou tabatin un recort di 100% den su grupo, despues di a derotá [[Sint Lucia|St. Lucia]], Aruba, Barbados y mas notablemente Haiti ku 5-1. Den e di tres buelta e nashonnan mas establesé, Jamaica i Trinidad & Tobago, a para den nan kaminda den un grupo ku tambe tabata inkluí Bermuda. Kenji Gorré a skor den e viktoria krusial di 2-0 kontra Jamaica dia 10 di òktober 2025 na kas i Bermuda a wòrdu derotá 7-0 dia 13 di novèmber 2025.<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref>
Ku forsa nan a logra pasa dia 18 di november 2025 ku Gorre remplasando Dick Advocaat komo coach, ounke tabatin nervio ora Jamaica a haña un penalti den tempu di leshon ku a wòrdu anula despues di un konsulta di video ku asistente di rèfri. Kòrsou a terminá den top di grupo B di e kampaña di kualifikashon.<ref name=:"2"/>
== Enbolbimentu di komunidat ==
Durante e preparashon pa Kopa Mundial desde november 2025, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda. Esakinan a inkluí evento di fanátikonan di Blue Wave, proyekshonnan públiko di weganan i aktividatnan kultural.
Diáspora i alkanse internashonal
E movementu a resoná fuertemente den komunidatnan di Kòrsou den eksterior. Evento i inisiativanan di fanátikonan a wordu organisá na diferente pais, kontribuyendo na un oumento di visibilidat global.
E movementu a resoná fuertemente den komunidatnan di Kòrsou den eksterior. Evento i inisiativanan di fanátikonan a wòrdu organisá na diferente pais, inkluyendo den Oropa i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]].
E partisipashon den e Mundial a kontribuí na un oumento di visibilidat global di Kòrsou i a fortalesé konekshonnan entre Kòrsou i su diáspora, inkluyendo traves di turismo i atenshon mediátiko.
Esakinan a pone enfasis riba e interkonekshon entre [[deporte]], [[kultura]] i [[turismo]].
E partisipashon públiko a krese visiblemente, i e evento a kontribuí na fortalesementu di un sentido di unidad nashonal. Kalkulashonnan ta sugerí ku mas ku 3.000 fanátiko for di Korsou lo ta presente na Houston pa e partido di apertura kontra Alemania. Alrededor di tres kuart di e kantidat ei ta wòrdu sperá pa e otro weganan di grupo.<ref name="Guardian"/>
=== Evento i festivalnan ===
E fenómeno “Blue Wave” a resultá den un programa di evento kultural organisá manera festival i selebrashonnan públiko den sentro históriko di [[Willemstad]]. E aktividatnan aki a kombiná deporte, músika i turismo.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]] (28 di mei 2026)</ref>
Aktualmente eventonan grandi di Blue Wave ta tumando lugá na Willemstad, i e sentronan di siudat di Punda i Otrobanda ta kompletamente dekorá den un ambiente di Kopa di Mundu.
===Produkshon kreativo===
E movimiento a inspirá produkshon kreativo manera músika, arte visual i kontenido digital. Plataformanan sosial a hunga un papel importante den su difushon, spesialmente bou di hóbennan.
Despues ku Kòrsou a klasifiká, e artista musikal [[aruba]]no [[Jeon]] a lansa ''Mama Wa'' (The Blue Wave), un kansion dediká na e Blue Wave, e nomber di kariño di e tim. E kansion ta kapta e orguyo rondó di e logro, ku vários miembro di e tim menshoná.
Tur selekshon nashonal tin un himno. Pa Korsou, e banda di zonido ei ta “Bluewave,” un kantika komo himno nashonal pa e selekshon, ku ta komposita i kanta pa e artista musikal arubano Jeon, den ritmo [[kompa]] i produsí pa Steve Andreas. El a kuminsá komo un petishon simpel. El a krese bira un gritu di reunion. Ku tempu, el a yuda kombertí “Bluewave” den un apodo ku e sostenedónan ta usa pa e selekshon nashonal mes.<ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Merkansia manera bandera i otro material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular.
Centrale Bank van Curacao en Sint Maarten (CBCS) ta lansa dos moneda commemorativo special pa honra clasificacion historico di seleccion di futbol di Curacao pa Mundial di Futbol. Ta trata di un moneda di plata di cinco florin y un moneda di cincuenta cent.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá produkshon kreativo inkluyendo obra di arte, dekorashon, músika, lema i kontenido digital. Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu, spesialmente bou di hóbennan.
Despues ku Korsou a klasifiká, e artista musikal [[Jeon]] a lansa ''Mama Wa'', un kansion dediká na e Blue Wave, e apodo di e tim. E kansion ta kapta e orguyo rondó di e logro, ku vários miembro di e tim menshoná den e letra.<ref name="Guardian"/>
Na televishon hulandes a pasa un dokumental ''Curaçao en het wonder van het WK'', un narativa tocanten e orguyo, identidat i futuro di e isla. <ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/90418/curacao-en-het-wk-documentaire-over-trots-identiteit-en-de-toekomst-van-het-eiland Curaçao en het WK: documentaire over trots, identiteit en de toekomst van het eiland], curacao.nu (7 di yuni 2026)</ref>
Merkansia manera bandera i paña den koló nashonal a bira símbolonan visibel di sosten.
Un kompania produktor a reporta un demanda fuerte pa bandera di Kòrsou ademas di produktonan promoshonal relashona cu Kopa Mundial, inKluyendo e programashon di e weganan, sticker pa bentana, banner y borchinan pa pone banda di kaminda.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref>
Komo identidat nobo e selekshon a haña un uniform nobo pa weganan na kas: e kamisa ta kompletamente den blou dediká na Blue Wave. E blou profundo ta simbolisá Laman Karibe, e energia di e isla, i e unidat di tur sostenedó di Kòrsou rònt mundu.<ref>https://www.voetbalshop.nl/blog/de-blue-wave-is-hier-het-nieuwe-curacao-thuistenue-nu-verkrijgbaar-bij-voetbalshop De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nl], </ref>
== Nifikashon sosial i polítiko ==
“Blue Wave” a wòrdu interpretá komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E término a wòrdu asosiá ku ideanan di union i orguyo kolektivo.
Analistanan a señalá ku e fenómeno ta bai mas ayá di deporte, sirbiendo komo un forma di fortalecé visibilidat internashonal i imagen di Kòrsou.
Analistanan a señalá ku e fenómeno ta bai mas ayá di deporte, sirbiendo komo un medio pa reforsá identidat nashonal (''nation branding'') i visibilidat internashonal.
Figuranan públiko i lídernan polítiko a deskribí “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial. E término a wòrdu asosiá ku ideanan di union, ekspresá den lema manera “un isla, un soño”.
== Herensia ==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di con un logro deportivo por generá un movimiento sosial i kultural mas amplio.
Su impakto inkluí:
*oumento di visibilidat nashonal
*interes kresiente den futbòl
*refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término a keda komo un símbolo di e periodo di orguyo kolektivo ligá na e Mundial 2026.
== Herensia ==
“Blue Wave” ta ser konsiderá komo un ehèmpel kon un evento deportivo internashonal por generá un movementu kultural i sosial mas amplio.
Su impakto ta inkluí:
*oumento di visibilidat nashonal
*interes kresiente den futbòl
*refuerso di identidat kompartí entre kurasoleñonan riba e isla i den diáspora
E término a keda wordu usa komo un símbolo di e periodo di mobilidat i orguyo kolektivo ligá na e partisipashon di Kòrsou den e Kopa Mundial 2026.
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
---------------
Op het veld is de Blue Wave een afspiegeling van Curaçao: expressief, zelfverzekerd en met een natuurlijk gevoel voor ritme, een mix van Caribische creativiteit en Europese structuur. Onder de hoede van de nieuwe hoofdcoach Fred Rutten (een van de meest gerespecteerde voetbalmanagers van Nederland met ervaring bij PSV Eindhoven, FC Twente, Shalke 04, Feyenoord en Anderlecht), zet het elftal de opmars voort die het de WK-kwalificatie heeft opgeleverd.
De Blue Wave staat voor een gevoel van trots en saamhorigheid dat gedeeld wordt door iedereen die Curaçao hoog in het vaandel heeft en reikt tot ver buiten het eiland, waaronder tot de Curaçaose gemeenschappen in het Caribische gebied, Europa, Noord-Amerika, Latijns-Amerika en daarbuiten.
------
grokipedia Juninho Bacuna: Despite their Dutch birthplace, the family's Curaçaoan roots influenced Bacuna's decision to represent the island nation internationally, following Leandro's precedent in prioritizing heritage over birthplace eligibility for the Netherlands senior team.[49] This background underscores a pattern among Curaçaoan-Dutch families, where migration for economic opportunities in the Netherlands often preserves cultural and athletic connections to the Caribbean.[49]
-------
Dick Advocaat, E pelotero di 78 aña, cu lo bira e tecnico mas bieu den historia di Mundial den su di tres torneo final despues di 1994 y 2006 (Hulanda y Sur Korea), ya pa hopi tempo a lanta un spirito atacante den su hungadornan.
---------------
Curaçao: The Blue Wave
The country's official nickname is "The Blue Wave," a reference to the ocean surrounding the small island nation. Curaçao, the smallest country to ever make the World Cup, also has a large sailboat as part of its crest.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref>
----
[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nlCup], Curacao Chronicle (10 di yüni 2026)
Het nieuwe Curaçao thuistenue: blauw als identiteit
Het nieuwe thuisshirt staat volledig in het teken van de iconische bijnaam The Blue Wave. Het diepe blauw symboliseert de Caribische zee, de energie van het eiland en de verbondenheid van alle Curaçao-supporters wereldwijd.<ref>https://www.voetbalshop.nl/blog/de-blue-wave-is-hier-het-nieuwe-curacao-thuistenue-nu-verkrijgbaar-bij-voetbalshop De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nl], </ref>
Waar het uitshirt eerder al wereldwijd opviel dankzij de kleurrijke inspiratie uit Willemstad, zet het thuistenue juist de klassieke Curaçao-kleur centraal: blauw.
--------
== Links eksterno ==
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (jingle Blue Wave of Mama Wak sung by [[Jeon]])
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)
* [https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend]
* [https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride]
* [https://www.africanews.com/2026/05/29/curacaos-blue-wave-smallest-nation-ever-on-footballs-biggest-stage/ Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage]
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], AD
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], AD
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)
* [https://nu.cw/2026/01/23/precies-honderd-jaar-geleden-eerste-wedstrijd-van-de-blue-wave/ Precies 100 jaar geleden: eerste wedstrijd van de "blue Wave"], nu.cw (23 januari 2026)
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)
* https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)
* https://nu.cw/2026/06/01/overheid-organiseert-blue-nation-nature-experience/
----------
* vorige versie
ta un alias informal pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] i un término ku ta wòrdu usá pa deskribí e ola mas amplio di sosten públiko i aktividat kultural rondó di e partisipashon di e selekshon den e Kopa Mundial di FIFA 2026.
The Blue Wave is de populaire bijnaam voor het nationale voetbalelftal van Curaçao. De term staat symbool voor de historische en succesvolle opmars van het team en de nationale trots en eenheid op het eiland.
== Nomber ==
E expresion “Ola Blauw” ta referi na e color blauw tradicional di e seleccion di Curaçao y ta wordo usa comunmente pa sostenedornan, medionan di comunicacion, y organisacionnan. E término tambe ta lanta e identidat geográfiko di Kòrsou komo un isla den Karibe i ta simbolisá un ola kolektivo di sosten nashonal.[1]
Konteksto di futbòl
E selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou ta representá Kòrsou den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa Federashon di Futbòl Kòrsou. E kualifikashon di e tim pa e Kopa Mundial di FIFA 2026 a marka un momentu signifikante den su historia deportivo, oumentando su visibilidat tantu regionalmente komo internashonalmente.
Durante e kampaña di kualifikashon i e preparashonnan di e torneo siguiente, “The Blue Wave” a surgi komo un slogan unifikante entre sostenedónan i stakeholdernan.[1]
Nifikashon kultural
Enbolbimentu di komunidat
Den e preparashon pa e Kopa Mundial di FIFA 2026, vários aktividat basá riba komunidat a wòrdu organisá na Kòrsou i bou di su diáspora. Esakinan a inkluí proyekshonnan públiko di partidonan, eventonan kultural, i inisiativanan di futbòl orientá na hubentut. Aktividatnan asina a kontribuí na oumento di partisipashon públiko i visibilidat di e selekshon nashonal.[1]
Produkshon kreativo
E Blue Wave tambe a inspirá produkshon kultural i kreativo, inkluyendo músika, presentashonnan i ekspreshonnan visual sentra riba identidat nashonal i kultura di futbòl. Merkansia manera paña i bandera den koló nashonal a bira ampliamente usá komo símbolonan di sosten.[1]
Diaspora i aspektonan ekonómiko
E konsepto di The Blue Wave a wòrdu asosiá ku oumento di kompromiso di e diaspora di Kòrsou. Simpatisadonan internashonal a kontribuí na e visibilidat di e ekipo i a partisipá na eventonan ligá na e Kopa di Mundu.
Análisisnan a sugerí ku e torneo a funshoná komo un “multiplikadó di diaspora,” fortalesé konekshonnan ekonómiko i sosial entre Kòrsou i su komunidat mundial a traves di biahe, turismo i eksposishon internashonal.[1]
Herensha
E Blue Wave ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel notabel di kon partisipashon den un evento deportivo internashonal grandi por generá mobilisashon kultural i sosial mas amplio. Su impakto ta inkluí oumento di visibilidat nashonal, oumento di interes den futbòl, i e refuerso di identidat kompartí bou di e kurasoleñonan riba e isla i den eksterior.
--------
The Blue Wave is an informal alias for the Curaçao national football team and a broader socio-cultural phenomenon associated with the island’s participation in the 2026 FIFA World Cup. The term is used to describe both the team itself and the widespread mobilization of public support, cultural expression, and diaspora engagement surrounding the tournament.
Terminology
The expression “Blue Wave” refers to the traditional blue color of the Curaçao national football team. It also symbolizes a collective movement, evoking both the maritime identity of the island and a surge of national unity and pride.[1][2]
Football context
The Curaçao national football team represents Curaçao in international competitions and is governed by the Curaçao Football Federation. Its qualification for the 2026 FIFA World Cup marked a historic milestone, with Curaçao described as one of the smallest nations ever to appear on football’s biggest stage.[3]
In this context, “The Blue Wave” emerged as a widely used slogan among supporters, media, and public figures, reflecting growing national enthusiasm and international attention.[4]
Cultural movement
Public engagement
Leading up to and during the 2026 FIFA World Cup, The Blue Wave developed into a broad cultural movement within Curaçao. Media reports describe the island as being “in the grip of the Blue Wave,” with widespread participation in football-related activities and expressions of national unity.[4]
Public initiatives included fan gatherings, watch parties, and community-driven events both on the island and abroad.[5]
Festivals and events
The movement also gave rise to organized cultural programming. The Blue Wave Festival, held in the historic center of Willemstad, combined music, performances, and public celebrations tied to the national team’s World Cup participation.[6][7]
These events contributed to increased activity in urban public spaces and highlighted the intersection of sport, culture, and tourism.
Music and media
The Blue Wave inspired a range of creative outputs, including music, slogans, and social media content. A notable example is the “Blue Wave” jingle, associated with performances such as Blue Wave of Mama Wak, which circulated widely online.[8][9]
Digital platforms, including Instagram and YouTube, played a significant role in amplifying the movement and engaging younger audiences.[8][9]
Political and social significance
Political leaders and public figures have framed The Blue Wave as a symbol of national cohesion. Statements by Curaçaoan officials emphasized that the movement extends beyond football, serving to unite the population across social and geographic boundaries.[10]
The concept has been described as fostering a shared identity under the idea of “one island, one dream.”[4]
Diaspora and international reach
The Blue Wave also resonated strongly among the Curaçaoan diaspora. Events and fan initiatives were organized internationally, including in Europe, reflecting the global distribution of Curaçaoan communities.[5]
Analyses highlight that the movement contributed to increased international visibility for Curaçao and strengthened transnational connections through travel, media exposure, and economic activity linked to the World Cup.[1][3]
Legacy
The Blue Wave is regarded as an example of how participation in a major international sporting event can catalyze broader cultural and social mobilization. Its legacy includes heightened national visibility, increased engagement with football, and the reinforcement of a shared identity among Curaçaoans both on the island and abroad.
References
Curaçao’s diaspora multiplier at the 2026 World Cup
The Blue Wave: Curacao's Pride
Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage
Curaçao in de ban van de BlueWave
Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa
Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad
Blue Wave Festival losgebarsten
The Blue Wave (Instagram)
Bluewave jingle (YouTube)
Pisas: The Blue Wave gaat over meer dan voetbal
--------
== Keep list ==
* E término a bira popular desde 2024 durante e weganan di kualifikashon i e preparashonnan pa e torneo, kaminda el a simbolisá un ola kolektivo di sosten nashonal, orguyo i identidat.<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
* De Blue Wave is de naam van het nationale mannenelftal van Curaçao, maar de term staat eigenlijk voor iets veel groters: de hausse in energie, steun en saamhorigheid rond dit historische moment. Voor veel mensen staat dit namelijk voor zo veel meer dan alleen voetbal. Het gaat om de erkenning, de trots en de wereldwijde aandacht voor wat Curaçao heeft gepresteerd en waar het voor staat.<ref>[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
* Kòrsou ta konsiderá un di e paisnan mas chikí den mundu ku un poblashon di aproksimadamente 158.000–160.000 habitante (segun estimashon riba 1 di yanüari 2026)<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260604.pdf Poblacion di Corsou ta crece mas cu 158.000 mientras migracion ta sigui
impulsa crecemento], Bon Dia Aruba (4 di yüni 2026)</ref>. E ta un pais konstituyente di [[Reino Hulandes]]. A FIFA member since 2011, Curaçao have spent years building towards a first World Cup appearance.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref>
Den konteksto global, esaki ta pone Kòrsou den e grupo di paisnan chikitu tantu pa poblashon komo pa superfisie (±444 km²), pero ku un nivel haltu di desaroyo humano den region Karibe.
* Bou di liderazgo di entrenadó nashonal [[Dick Advocaat]], Kòrsou a hasi bon uso di e reglanan aki, resultando den un ekipo konsistiendo pa gran parti di futbolistanan profeshonal ku a nase i entrená na Hulanda. Kico ta haci e situacion aki unico? E “football passport”: Debí ku tur residente di e parti Karibense di Reino tin nashonalidat Hulandes, hungadónan ku famia Kòrsou mesora ta bini na remarke pa un transferensia di nashonalidat deportivo. Esaki ta komparábel ku kon hungadónan di Eskosia òf Wales ta hunga pa Gran Bretaña.
* <ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> Tur ta bibando pafor di Kòrsou bou kontrat di klupnan di futbol na Oropa i Merka.<ref>https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup</ref> Mayoria di e hungadónan a haña nan formashon den e akademianan hubenil di futbol di Hulanda i awor pa medio di reglanan di IFA pa eligibilidat Korsou por hasi un yamado riba e talentonan di diaspora.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
E tim di 26 hòmber ta konsistí kompletamente di hungadónan nasé na Hulanda, aparte di Tahith Chong, kende a nase na Willemstad i a drenta e akademia di Feyenoord na edat di dies aña.<ref name="Comenencia"/>
* i koló blou tradishonal di e selekshon nashonal.??
The country's official nickname is "The Blue Wave," a reference to the ocean surrounding the small island nation. Curaçao, the smallest country to ever make the World Cup, also has a large sailboat as part of its crest.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref>
* E movementu tambe a resultá den programa di aktividatnan kultural organisá, manera e Blue Wave Festival den sentro históriko di [[Willemstad]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]] (28 di mei 2026)</ref> E eventonan aki a kombiná músika, presentashon i selebrashonnan públiko relashoná ku e partisipashon den e Mundial.
* Apesar di e kosto altu di esaki pa presensia na Kopa Mundial, kalkulashonnan ta sugerí ku mas ku 3.000 fanátiko lo biaha pa e partido di apertura kontra Alemania dia 14 di yuni 2026 na [[Houston]], ku paketenan di buelo charter ku ta wòrdu areglá for di e isla.<ref name="Guardian"/>
* dokumental na TV hulandes ''Curaçao en het wonder van het WK'' : [[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/90418/curacao-en-het-wk-documentaire-over-trots-identiteit-en-de-toekomst-van-het-eiland Curaçao en het WK: documentaire over trots, identiteit en de toekomst van het eiland], curacao.nu (7 di yuni 2026)
In Willemstad vinden momenteel grote Blue Wave-evenementen plaats en de binnenstad van Punda en Otrobanda is volledig in WK-sfeer aangekleed.
*De eerste dure zes punten van Curaçao zijn binnen op weg naar het WK Voetbal 2026. De Stichting Blue Wave in oprichting wil die droom daadwerkelijk (helpen) realiseren, zo weet het Antilliaans Dagblad.
<ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], AD (10 juni 2024)</ref>
* Dat is de naam voor ‘The Blue Wave’, de beweging die op gang is gezet – onder meer met de aanstelling van Advocaat begin dit jaar – met als grote doel plaatsing voor het Wereldkampioenschap Voetbal 2026. Nog nooit eerder is het nationale herenteam van Curaçao aanwezig geweest op een WK. Het bereiken van de Gold Cup is een eerste belangrijke stap om het doel te halen.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
{{Appendix}}
------------------
{{Infobox futbol club| variante = c
| nomber club = Pariba Little League
| nomber completo =
| alias =
| funda =
| Presidente =
| entrenado =
| manager = {{CUW|bandera}}
| liga = Kampeonato Nashonal di Beisbòl Little League di Kòrsou
}}
'''Pariba Little League''' of '''Little League Liga Pariba''' ta un organisashon di beisbòl di [[Kòrsou]] pa muchanan entre 4 i 16 aña. E asosiashon di deporte hubenil ta forma parti di e sistema internashonal di kompetensia di Little League Baseball i ta representá e área geográfiko di “Pariba” riba e isla.
Den kompetensianan ofisial, Pariba Little League ta representá pa un ekipo selekshoná, ku ta konsistí di e mihó hungadónan di e liga, kende ta kompetí kontra otro liganan di e isla (Little League Liga Pabou) i den torneonan internashonal.
== Historia i desaroyo ==
Pariba Little League ta un di e programanan importante di beisbòl hubenil na Kòrsou. Huntu ku Pabou Little League, e ta kontribuí na e desaroyo di talento lokal na Kòrsou, ku tin un reputashon fuerte den beisbòl internashonal.
Desde 1980 Kòrsou ta partisipa regularmente den torneonan di Little League, ku resultado notabel, inkluyendo un kampeonato mundial na 2004 na Merka.
== Struktura ==
Den sistema di Little League, un “Little League” no ta solamente un ekipo, sino un organisashon lokal ku timnan di diferente edat. Pa torneonan ofisial, kada liga ta selekshoná un ekipo representativo.
E liganan aki ta kompetí pa determiná kende ta representá Kòrsou. (Curacao Region Tournament)
== Kompetensia internashonal ==
Kòrsou ta partisipá den dos nivel di kompetensia: e torneo di region Karibe di Little League World Series (kualifikashon) i e Little League Baseball World Series (LLBWS) na Williamsport, Pennsylvania.
===Region Karibe (kualifikashon pa LLBWS) ===
Desde inisio di e torneo di region Karibe [[Little League World Series (Region Karibe)]] na 2001, Pariba Little League a titula kampeon di Karibe na kuater okashon: 2001, 2002, – kampion di region Karibe
2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo)
2016
konta komo un di e liganan mas kompetitivo di Curaçao. E liga a logra varios título regional, kualifikando pa e torneo mundial den e siguiente añanan:
2001 – kampion di region Karibe
2002 – kampion di region Karibe
2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo)
2016 – kampion di region Karibe (rekòrd perfekto den torneo)
2026 – kampion di Curaçao / klasifiká pa LLBWS
E prestashonnan aki ta mustra ku Pariba ta un liga ku ta logra resultado konsistente na nivel regional, regularmente ganando derecho pa representá Curaçao den kompetensia internashonal.
== Torneo Little League World Series ==
=== Klasifikashon ===
Na 2026, e selekshon di Pariba Little League a logra un milestone importante ora ku el a kualifiká pa e Little League Baseball World Series (LLBWS).
E klasifikashon a keda sigurá despues di ku Pariba a gana e kampionato di Curaçao kontra Pabou Little League den un seri di mihó di shete.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series Pariba Wins Regional Title, Qualifies for Little League World Series], Curacao Chronicle (13 di aprel 2026)</ref> Pariba a gana e seri ku 4-2, inkluyendo dos viktoria decisivo di 6-2 i 5-2.
Durante e torneo, e tim a logra un rèkòrt general di 5-3.
===Partisipashon===
E aparishon di 2026 ta:
e di sinku biaha ku Pariba Little League ta partisipá den LLBWS
e promé aparishon desde 2016
e promé biaha ku un tim di Curaçao ta haña entrada direkto na e bracket internashonal
Den total, lo ta e di 16 biaha ku un representashon di Curaçao ta partisipá den e torneo na Williamsport, Pennsylvania.
== Hungadónan notabel ==
Diferente hungadónan yu di Korsou ku a pasa pa Pariba Little League òf su programa a yega na [[Major League Baseball]], inkluyendo:
* [[Ceddanne Rafaela]]
* [[Ozzie Albies]]
{{Appendix}}
--------------
'''Pariba Little League''' ta un ekipo hubenil di beisbol di [[Kòrsou]].
E di dos karchi pa e 2026 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presenta pa T-Mobile (LLBWS), a wòrdu ofisialmente konkistá ora ku Pariba Little League (Willemstad, Curaçao) a sali viktorioso den e Torneo di Region di Curaçao. E aña aki ta marka e promé biaha ku un tim di Kòrsou ta gana entrada direkto na e Bracket Internashonal di LLBWS, uniendo na Australia, Canada, Mexico, Hapon – i tambe e Kampionnan di Region di Asia-Pasífiko, Karibe, Europa i Afrika, i Latino Amérika – pa forma e tereno di 10 tim internashonal ku ta kompetí den e evento.<ref>https://www.littleleague.org/world-series/2026/llbws/news/pariba-little-league-to-represent-curacao-at-the-2026-little-league-baseball-world-series-presented-by-t-mobile/</ref>
Durante henter e torneo, Pariba Little League a gana su korona ku un rèkòrt general di 5-3 pa gana su puesto na LLBWS despues di a gana e seri di kampionato di mihó di shete riba Pabao Little League pa reklamá e título di region.
Esaki lo ta e di sinku biaha ku Pariba Little League ta aparesé den LLBWS, i e promé biaha den 10 aña, ku ta data for di 2016 ora el a kaba ku un rèkòrt di 1-2.
Adicionalmente, lo ta e di 16 biaha cu un team di Curaçao lo realisa e biahe pa Williamsport, su prome aparicion cu ta data for di 1980.
Atrabes di añanan, Curaçao a laga sinti su presencia den e torneonan di LLBWS. Ku 15 aparishon anterior ku ta data for di 1980, kuater subkampeon, i un viktoria di kampionato na 2004, nan programa ta sigui prosperá. Pariba LL tambe ta kas di un kantidat di hungadó i eks-alumnonan di MLB, mas notabelmente Ceddanne Rafaela (Boston Red Sox) i Ozzie Albies (Atlanta Braves).
E skema ofisial i informashon di e wèpsait pa e LLBWS 2026 a wòrdu anunsiá, miéntras ku e enkuentronan di promé buèlta lo wòrdu kompartí meimei di yüni, ya ku e di 79 Little League Baseball World Series lo tuma lugá di 19-30 di ougùstùs 2026. Pa mas informashon tokante e LLBWS, inkluyendo rekursonan di bishitante, invitadonan spesial, i mas kòntròl largu di zomer LittleLeague.org/WorldSeries. Pa kuminsá plania bo bishita na Williamsport, bai na LittleLeague.org/Visit.
-----
WILLEMSTAD – E ekipo di Little League di Pariba a keda koroná komo kampion regional i a sigurá klasifikashon pa Little League World Series, ganando e derecho di representá Kòrsou riba esenario internashonal.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series</ref>
Pariba a gana e seri di mihó di shete ku un viktoria di 4-2 riba Pabou. E weganan desisivo a wòrdu hunga djasabra na Post 6, kaminda Pariba a entregá aktuashonnan fuerte, ganando tur dos partido 6-2 i 5-2.
Cu e titulo regional, awor Pariba lo competi den e Little League World Series na Williamsport, cu ta programa pa tuma luga di 19 pa 30 di augustus.
E tim ta kla pa sali dia 13 di ougùstùs i lo kuminsá ku preparashonnan djis despues di un periodo kòrtiku di sosiegu.
E clasificacion ta marca otro logro pa baseball hubenil na Curaçao, cu tin un tradicion fuerte den e deporte y un historia di competi exitosamente na torneonan internacional.
The Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.<ref>https://www.facebook.com/LigaPabouLittleLeague/about</ref>
------------
'''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atletenan, entrenador, dirigente i otro figura ku a lassa un marka duradero den deporte lokal i regional.
Historia
E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi como un manera pa honrá e sportistanan i lideres ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den e Antias Hulandes. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organizashon sportivo máximo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inicio, e salon di fama a sigui rekonosé sportistanan ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidad deportiva.
Na desember 2020, FDOK a agrega otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluindo 10 damanan i 75 homber.
Signifikashon
E Salon di Fama ta:
un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou
un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento
un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte
E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan.
--------------------
'''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo
== Definishon ==
Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá.
* inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin
* 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou
Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou
== Salon di fama ==
Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero.
Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Aña
! Imagen
! Nomber
! Deporte
! Remarke
|-
| rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol ||
|-
| || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] ||
|-
| || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Hector Rosario<br><small>()</small> || ||
|-
| || [[Juan Isa]]<br><small>()</small> || ||
|-
| || Wilfred (Willie) Pieters<br><small>()</small> || ||
|-
| || Mordy Maduro<br><small>()</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]]
|-
| || Benny Leito<br><small>()</small> || landamentu||
|-
| rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>()</small> || Futbol ||
|-
| ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>()</small> || Tenis ||
|-
| || Clovis Lodewijks<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel || ||
|-
| || Julio Rooi<br><small>()</small> || ||
|-
| || Guillaume (Sam) Buntin<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol ||
|-
| || Walter van Rosberg<br><small>()</small> || ||
|-
| || Pedro Willems<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu ||
|-
| || Marcel Jose Betrian<br><small>()</small> || (hisamentu di peso) ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] ||
|-
|}
== Konmemorashon i evolushon ==
Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas.
== Organisashon ==
E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama.
----------
* 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro,
* 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen).
* 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin
* 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems
* 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl)
* 1993
* 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol)
* 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]])
futbol
* 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?)
* 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi
* 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra
* 2015: 2015 Maximo “Max” Paula +
* 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman
* 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales
* 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman.
* Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba
* 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref>
* [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate)
* 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru)
* 2023: [[Laicam How]] ([[karate]])
== Historia ==
For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/>
FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero.
* 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris.
Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building.
Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic.
Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbol club| variante = c
| nomber club = WildCats KJ74
| nomber completo =
| alias =
| funda =
| Presidente =
| entrenado =
| manager = {{CUW|bandera}} Johnny Balentina
| liga = [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Dòbel A]]
}}
'''WildCats KJ74''', antes konosí komo '''Wild Cats''', ta un di e timnan di [[beisbòl]] mas prominente den [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Liga Dòbel A]] na [[Kòrsou]]. Den añanan 1960 e tim tabata milita den liga klase A; durante di e siguiente dékada el a logra promove i, desde 1975, a bira un forsa dominante den e Liga Dòbel A, e nivel mas altu di kompetensia di beisbòl na e isla.
WildCats a gana 17 título nashonal te ku 2024, loke ta hasié e tim mas viktorioso den historia di Liga Dòbel A. El a partisipá na 43 edishon di e [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|kampeonato di Liga Dòbel A]], i tambe a representá Kòrsou den kompetensianan internashonal, manera e Seri Latinomerikano i [[Seri di Karibe]].<ref>Marco Stoovelaar, [https://catcher.home.xs4all.nl/bb23-0402-wild-cats-curacao-nips-mexico-in-second-game-caribbean-baseball-series.htm WildCats Curaçao nips Mexico in second game Caribbean Series], international baseball headlines</ref><ref>David Venn, [https://www.mlb.com/news/curacao-team-brings-loaded-roster-to-2024-caribbean-series From Little League to Caribbean Series, Curaçao's roster has chemistry], mlb.com (2 di febrüari 2024)</ref>
E kambio di nòmber di klup a tuma lugá pa honra [[Kenley Jansen]], un picher profeshonal di Kòrsou ku a hunga e mayor parti di su karera pa Los Angeles Dodgers, usando e kamisa ku número 74.
== Lista di Honor ==
===Liga Dòbel A===
'''Kampeon (17)''':
* 1975, 1976, 1977, 1978, 1980, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2016, 2017, 2021, 2022
'''Supkampeon (11)''':
* 1979, 1981, 1982, 1986, 1987, 2004, 2013, 2014, 2015, 2018, 2020
== (Eks)-pelotero konosí ==
* [[Ruderly Manuel]]
* [[Diegomar Maxwell]]
* [[Dudley Leonora]]
== Link eksterno ==
* [https://www.flashscore.com/team/wildcats-kj74/YJuwLdD3/ Profil WildCats KJ74]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]]
Mientras ku añanan spesífiko di nan viktorianan di kampionato i finalisashonnan di subkampeon no ta lista ampliamente den e fuentenan disponibel, ta tuma nota ku e Wild Cats tabata un forsa dominante den e liga for di su inisio na 1975. Nan a representá Curaçao tambe den kompetensianan internashonal, manera e Serie Latino Amerikano 2018 i e Serie di Karibe 2020.
The '''Wild Cats''' baseball team, also known as WildCats KJ74, is one of the most successful clubs in the Curaçao National Championship AA League. They have secured 17 national championships, making them the team with the most titles in the league's history through 2022.
YouTube
+4
Flashscore
+4
Wikipedia
+4
Baseball Reference
While specific years of their championship victories and runner-up finishes are not comprehensively listed in the available sources, it's noted that the Wild Cats have been a dominant force in the league since its inception in 1975. They have also represented Curaçao in international competitions, such as the 2018 Latin American Series and the 2023 Caribbean Series.
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ruderly Rubino Manuel''' (☆ [[26 di ougùstùs]] [[1990]] na [[Kòrsou]]) ta un picher profeshonal di beisbòl. E tabata miembro di e selekshon nashonal di beisbòl di Hulanda pa e Klásiko Mundial di Beisbòl 2017.<ref>{{Cite web|url=http://mlb.mlb.com/wbc/2013/teams/index.jsp?team=ned&team_id=878|title = Team}}</ref>
He was born on the 26th of August of 1990 in Willemstad, Curaçao. He's a local baseball star and started his career off by pitching for the Groot Kwartier Stars. He has also pitched for the Royal Scorpions in Curaçao and currently pitches for the Wildcats KJ74 Guardian Group. He has also pitched for 2 teams abroad, Sparta-Feyenoord from the Dutch Hoofdklasse in 2011 and for De Angelis North East Knights from the Italian Baseball League in 2012. He has also been part of the Kingdom of the Netherlands baseball team that played in the 2017 World Baseball Classic. Bonbini to Ruderly Manuel, who will also take part in Curaçao Baseball Week 2017!⚾️🇨🇼🔥
{{Appendix}}
--------------
{{Databox}}
'''Wimbleton''' ta un kompetensia internashonal di tènis, organisá pa e Federashon Internashonal di Tènis (ITF).
{{Appendix}}
[[Category:Deporte|Tènis]]
---------------------
{{Databox}}
'''Federashon di Atletismo di Kòrsou''' of '''Curaçao Atletiek Bond''' (CAB), Curaçao Athletics Federation, ta e órgano nashonal ku ta organisá atletismo na Kòrsou. E organisashon a wòrdu establesé originalmente na 1966, i e presidente di e asosiashon ta for di 2017 Willem Cordilia[1].
no.wiki:Federashon di Atletismo Kòrsou no ta miembro kompletu di CACAC, Konfederashon di Atletismo Sentroamerikano i Karibense, pero sí ta partisipá na Weganan CARIFTA. Curaçao tambe tabata e organisadó di e Weganan CARIFTA 2017.[2]
== Klupnan ==
E Federashon di Atletismo di Kòrsou ta reuní diesdos klup di atletismo afiliá: Curacao Master Athletics, Batavus, Cheetah, Deportivo San Kristof, the Eagles, Go Fast, New Revolution, Olympic, Rising Stars, Sloke, Sparta i Trupial.[3]
{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{infobox deportista
| variante = c
| nacionalidad = {{NLD}}
| haltura = 1,88 m
| peso = 77 kg
| deporte = Atletismo
| disciplina = 400 meter
| entrenado =
| debut =
| nacionalidad deportivo = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|25px|border]] [[Antias Hulandes]]<br/ >{{NLD}}
| wo = {{lista horizontal|
*2020}}
| bista medaya =
{{bista medaya}}
{{bista medaya rij|Weganan Olímpiko|0|1|0}}
{{bista medaya rij|Weganan Mundial Indoor Atletismo|0|0|2}}
}}
'''Liemarvin Bonefacia''' (☆ [[16 di aprel]] [[1990]] na [[Willemstad]]) ta un atleta di Kòrsou i un atleta olímpiko. E ta spesialisá den 400 meter i a representá [[Antias Hulandes]] te su disolushon na 2010.
Representando [[Hulanda]] Bonevacia a gana e medaya di plata den 4 x 400 m na [[Weganan Olimpico|Weganan Olímpiko]] 2020 na Tokyo, huntu ku [[Terrence Agard]], Tony van Diepen y Ramsey Angela.
== Link eksterno ==
* [https://worldathletics.org/athletes/netherlands/terrence-agard-14180980 Terrence Agard riba World Athletics]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Agard, Terrence}}
[[:Category:Deporte]]
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Atleta Olimpico]]
-----------------------
'''Randolph Benito (Johnny) Balentina''' (☆ [[8 di ougùstùs]] [[1971]] na [[Willemstad]]) ta un pelotero hulandes ku a kompetí na tres okashon konsekutivo den [[Weganan Olimpico di Zomer|Weganan Olímpiko]]. El a partisipa na ‘Atlanta 1996’, ‘Sydney 2000’ i ‘Atenas 2004’. Na e okashonnan ei, e catcher drechi di e klup di beisbol Neptunus a termina ku e [[tim nashonal di beisbòl hulandes|selekshon nashonal di Hulanda]], tambe konosí komo ''Tim di Reino'', na di seis (1996 i 2004) i e di sinku lugá (2000).
{{Appendix|2=
* [https://www.honkbalsite.com/ Nederlandse honkbalsite]
* [https://web.archive.org/web/20161202214838/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ba/johnny-balentina-1.html Profil di Johnny Balentina]
}}
{{DEFAULTSORT:Balentina, Randolph}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Deporte na Aruba|Bela]]
[[:Category:Atleta Olimpico|Bela]]
--------------
== Aanvulling [[Seri di Karibe]] ==
=== Kampeon segun wega final ===
Kuminsando ku e edishon di 2013 a introdusí un kampeonato kaminda e dos ekipo ku e mihó rekort di gana i pèrdè for di e promé etapa di e torneo di round-robin ta topa pa determiná e kampeon. Den edishon 2013, e promé buelta tabata konsistí di 12 wega i kada tim a enfrentá e otro timnan dos biaha, un komo home klup i e otro komo un ekipo di bishita; for di edishon 2014, ku e regreso di ekiponan di Cuba na e torneo, e promé etapa a ser kambia pa un round robin di 10 wega kaminda kada tim ta enfrentá e otro ekiponan un biaha.
{|class="sortable wikitable" width="100%"
!Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Manager
|-
|[[2013]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Yaquis de Obregón
|style="text-align:center"|4–3 (18)
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Leones del Escogido
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Eddie Díaz
|-
|2014
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Isla di Margarita]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Naranjeros de Hermosillo
|style="text-align:center"|7–1
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Indios de Mayagüez
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Matías Carrillo
|-
|2015
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] [[San Juan]]
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Vegueros de Pinar del Río
|style="text-align:center"|3–2
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Tomateros de Culiacán
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Alfonso Urquiola
|-
|2016
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] [[Santo Domingo]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Venados de Mazatlán
|style="text-align:center"|5–4
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Tigres de Aragua
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Juan José Pacho
|-
|2017
|{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|1–0 (10)
|{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos
|-
|2018
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Guadalajara]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|9–4
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos
|-
|2019
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] [[Siudad di Panama|Siudat di Panama]]
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Toros de Herrera
|style="text-align:center"|3–1
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Leñadores de Las Tunas
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Manuel Rodríguez
|-
|2020
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Toros del Este
|style="text-align:center"|9–3
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Cardenales de Lara]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Lino Rivera
|-
|2021
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mazatlán
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas
|style="text-align:center"|4–1
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Criollos de Caguas
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Félix Fermín
|-
| 2022
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]]
|[[File:Flag of Colombia.svg|25px|border]] Caimanes de Barranquilla
|style="text-align:center"|4-1
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Gigantes del Cibao
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] José Mosquera
|-
|2023
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Caracas]] i [[La Guaira]]
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey
|style="text-align:center"|3−0
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Leones del Caracas
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] José Offerman
|-
|2024
|{{flagicon|USA}} [[Miami]]
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Tiburones de La Guaira]]
|style="text-align:center"|3−0
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Ozzie Guillén
|-
|2025
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mexicali
|
|style="text-align:center"|
|
|
|-
|2026
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]]
|
|style="text-align:center"|
|
|
|-
|2027
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo
|
|style="text-align:center"|
|
|
|}
{|class="sortable wikitable"
!Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Mánager!!Rekort
|-
|2013
|{{MEX}} Hermosillo
|{{MEX}} Yaquis de Ciudad Obregón
|style="text-align:center"|4-3 (18)
|{{DOM}} Leones del Escogido
|{{DOM}} Eddie Díaz
|style="text-align:center"|4-3
|-
|2014
|{{VEN}} [[Isla Margarita]]
|{{MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]
|style="text-align:center"|7-1
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Indios de Mayagüez]]
|{{MEX}} Matías Carrillo
|style="text-align:center"|4-2
|-
|2015
|{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]]
|{{bandera|Cuba}} [[Pinar del Río (béisbol)|Vegueros de Pinar del Río]]
|style="text-align:center"|3-2
|{{bandera|México}} [[Tomateros de Culiacán]]
|{{bandera|Cuba}} Alfonso Urquiola
|style="text-align:center"|3-3
|-
|[[Serie del Caribe 2016|2016]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|{{bandera|MEX}} [[Venados de Mazatlán]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]]
|style="text-align:center"|5-4
|{{bandera|VEN}} [[Tigres de Aragua]]
|{{bandera|MEX}} Juan José Pacho
|style="text-align:center"|6-0
|-
|2017
|{{MEX}} Culiacán
|{{bandera|Puerto Rico}} Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|1-0 (10)
|{{bandera|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos
|style="text-align:center"|3-3
|-
|[[Serie del Caribe 2018|2018]]
|{{bandera|México}} [[Jalisco]]<ref>[https://www.jalisco.gob.mx/es/prensa/noticias/64267 Presenta Gobernador Serie del Caribe Jalisco 2018]</ref>
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]]
|style="text-align:center"|9-4
|{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos
|style="text-align:center"|4-2
|-
|[[Serie del Caribe 2019|2019]]
|{{bandera|Panamá}} [[Panamá (ciudad)|Panamá]]
|{{bandera|Panamá}} [[Toros de Herrera]]
|style="text-align:center"|3-1
|{{bandera|Cuba}} [[Las Tunas (béisbol)|Leñadores de Las Tunas]]
|{{bandera|Panamá}} Manuel Rodríguez
|style="text-align:center"|4-1
|-
|[[Serie del Caribe 2020|2020]]
|{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Toros del Este]]
|style="text-align:center"|9-3
|{{bandera|VEN}} [[Cardenales de Lara]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Lino Rivera
|style="text-align:center"|6-1
|-
|[[Serie del Caribe 2021|2021]]
|{{bandera|MEX}} [[Mazatlán]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]]
|style="text-align:center"|4-1
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]]
|{{bandera|República Dominicana}} Félix Fermín
|style="text-align:center"|7-0
|-
|[[Serie del Caribe 2022|2022]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|{{bandera|Colombia}} [[Caimanes de Barranquilla]]
|style="text-align:center"|4-1
|{{bandera|República Dominicana}} [[Gigantes del Cibao]]
|{{bandera|Colombia}} José Mosquera
|style="text-align:center"|5-2
|-
|[[Serie del Caribe 2023|2023]]
|{{bandera|Venezuela}} [[Caracas]] y [[La Guaira]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]]
|style="text-align:center"|3-0
|{{bandera|Venezuela}} [[Leones del Caracas]]
|{{bandera|República Dominicana}} José Offerman
|style="text-align:center"|6-3
|-
|[[Serie del Caribe 2024|2024]]
|{{bandera|Estados Unidos}} [[Miami]]
|{{bandera|Venezuela}} [[Tiburones de La Guaira]]
|style="text-align:center"|3-0
|{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]]
|{{bandera|Venezuela}} Oswaldo Guillén
|style="text-align:center"|7-1
|-
| 2025
|{{MEX}} [[Mexicali]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|-
|[[Serie del Caribe 2026|2026]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|-
|[[Serie del Caribe 2027|2027]]
|{{bandera|México}} [[Hermosillo]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|}
==Partisipante==
{| class="wikitable sortable"
! Pais
! Liga
! Promé edishon
|-
|{{CUW}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Kòrsou
|style="text-align:center"|2023
|-
|bgcolor="#ccddff"|{{DOM}}
|Liga di Beisbòl Profeshonal Dominikano
|style="text-align:center"|1970
|-
|bgcolor="#ccddff"|{{MEX}}
| Liga di Mexico Pasifiko
|style="text-align:center"|1971
|-
|{{NCR}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Nicaragua
|style="text-align:center"|2024
|-
|{{PAN}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Panameño
|style="text-align:center"|1949
|-
|bgcolor="#ccddff"|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[Puerto Rico]]
|Liga di Beisbòl Profeshonal Roberto Clemente
|style="text-align:center"|1949
|-
|bgcolor="#ccddff" |{{VEN}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Venezuelano
|style="text-align:center"|1949
|}
* {{color box|#ccddff|border=silver}} miembro di Caribbean Professional Baseball Confederation
=== Partisipante den pasado ===
{| class="wikitable sortable"
! Pais
! Liga
! Prome edishon
! Ultimo edishon
|-
| rowspan=3 |{{CUB}}
| Liga Cubano
|style="text-align:center"|1949
|style="text-align:center"|1960
|-
| Seri Nashonal Cubano
|style="text-align:center"|2014
|style="text-align:center"|2019
|-
|Liga Elite Cubano
|style="text-align:center" colspan=2|2023
|-
|{{CUW}}
| Liga di Beisbòl Klase AA di Kòrsou
|style="text-align:center" colspan=2|2023
|-
|{{COL}}
|Liga di Beisbòl Profeshonal di Colombia
|style="text-align:center"|2020
|style="text-align:center"|2023
|}
===Nota===
*{{note label|PAN|a|a}} After the [[1960 Caribbean Series|1960 tournament]], Panama would not appear in another Caribbean Series until [[2019 Caribbean Series|2019]].
*{{note label|VEN|b|b}} Venezuela's LVBP was replaced by the [[Liga Occidental de Béisbol Profesional]] for the 1960 tournament
== Edishonnan ==
==Series==
{|class="wikitable"
|-
!Ana!!Luga!!Kampeon!!Manager!!Rekort
|-
|[[1949 Caribbean Series|1949]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]]|| [[Mike Guerra|Fermin Guerra]] ||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1950 Caribbean Series|1950]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PAN}} [[Carta Vieja Yankees]]|| [[Wayne Blackburn]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1951 Caribbean Series|1951]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]]|| [[George Scales]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1952 Caribbean Series|1952]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Habana (Cuban League)|Leones del Habana]]|| [[Mike González (catcher)|Mike González]]|| style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1953 Caribbean Series|1953]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (2)|| [[Buster Clarkson]]||style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1954 Caribbean Series|1954]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]]|| [[Mickey Owen]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1955 Caribbean Series|1955]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (3)|| [[Herman Franks]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1956 Caribbean Series|1956]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]]|| [[Oscar Rodríguez (baseball)|Oscar Rodríguez]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1957 Caribbean Series|1957]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]]|| [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1958 Caribbean Series|1958]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]] (2) || [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1959 Caribbean Series|1959]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]] (2)|| [[Clemente Carreras]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1960 Caribbean Series|1960]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]] (2)|| [[Tony Castaño]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|1961–1969|| colspan="4" style="text-align:center;" | None held
|-
|[[1970 Caribbean Series|1970]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]]|| [[Carlos Pascual (baseball)|Carlos Pascual]]||style="text-align:center;"|7–1
|-
|[[1971 Caribbean Series|1971]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]]|| [[Manny Mota]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1972 Caribbean Series|1972]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Leones de Ponce (baseball)|Leones de Ponce]]|| [[Frank Verdi]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1973 Caribbean Series|1973]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (2)|| [[Tommy Lasorda]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1974 Caribbean Series|1974]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (2)|| [[Bobby Wine]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1975 Caribbean Series|1975]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Vaqueros de Bayamón (baseball)|Vaqueros de Bayamón]]|| [[José Pagán]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1976 Caribbean Series|1976]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] & [[Santiago de los Caballeros|Santiago]] ||{{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]|| [[Cananea Reyes]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1977 Caribbean Series|1977]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (3)|| [[Buck Rodgers]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1978 Caribbean Series|1978]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]]|| [[Rene Lachemann]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1979 Caribbean Series|1979]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]] (2)|| [[Willie Horton (baseball)|Willie Horton]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1980 Caribbean Series|1980]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (4)|| [[Del Crandall]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1981 Caribbean Series|1981]]|| colspan="4" style="text-align:center;"|None held
|-
|[[1982 Caribbean Series|1982]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Leones del Caracas]]|| [[Chico Carrasquel]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1983 Caribbean Series|1983]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Lobos de Arecibo]]|| [[Ron Clark (baseball)|Ron Clark]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1984 Caribbean Series|1984]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]]|| [[Rubén Amaro, Sr.|Rubén Amaro]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1985 Caribbean Series|1985]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (5)|| [[Terry Collins]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1986 Caribbean Series|1986]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Maracaibo]]||{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]|| [[Cananea Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1987 Caribbean Series|1987]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (3)|| [[Ramón Avilés]]|| style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[1988 Caribbean Series|1988]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]|| {{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]]|| [[Phil Regan (baseball)|Phil Regan]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1989 Caribbean Series|1989]]|||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]] (2)|| [[Pete Mackanin]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1990 Caribbean Series|1990]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (2)|| [[Felipe Alou]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1991 Caribbean Series|1991]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (6)|| [[John Roseboro]]|| style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1992 Caribbean Series|1992]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]] (2)|| [[Pat Kelly (catcher)|Pat Kelly]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1993 Caribbean Series|1993]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (4)|| [[Mako Oliveras]]||{ style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[1994 Caribbean Series|1994]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (7)|| [[Casey Parsons]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1995 Caribbean Series|1995]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI}} [[Senadores de San Juan]]|| [[Luis Meléndez (baseball)|Luis Meléndez]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1996 Caribbean Series|1996]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]]|| [[Francisco Estrada]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1997 Caribbean Series|1997]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]]|| [[Mike Quade]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1998 Caribbean Series|1998]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (2)|| [[Tony Peña]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1999 Caribbean Series|1999]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (8)|| [[Dave Jauss]]|| style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[2000 Caribbean Series|2000]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (5)|| [[Mako Oliveras]] (2)||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2001 Caribbean Series|2001]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (3)|| [[Félix Fermín]] || style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2002 in baseball|2002]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]] (2)|| [[Francisco Estrada]] (2) || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2003 Caribbean Series|2003]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (4)|| [[Félix Fermín]] (2)||style="text-align:center;"|6–1
|-
|[[2004 Caribbean Series|2004]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (9)|| [[Manny Acta]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2005 Caribbean Series|2005]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlán]]|| [[Juan José Pacho]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2006 Caribbean Series|2006]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Valencia, Carabobo|Valencia]] and [[Maracay]]||{{flagicon|VEN}} [[Leones del Caracas ]] (2)|| [[Carlos Subero ]]||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2007 Caribbean Series|2007]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (5)|| [[Félix Fermín]] (3)||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2008 Caribbean Series|2008]]||{{flagicon|DOM}} [[Santiago de los Caballeros|Santiago]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (10)|| [[Héctor de la Cruz]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2009 Caribbean Series|2009]]||{{flagicon|MEX}} [[Mexicali]]||{{flagicon|VEN}} [[Tigres de Aragua]] || [[Buddy Bailey]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2010 Caribbean Series|2010]]||{{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (3)|| [[Ken Oberkfell]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2011 Caribbean Series|2011]]||{{flagicon|PRI}} [[Mayagüez, Puerto Rico|Mayagüez]]||{{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]]|| [[Yaquis de Obregón#History|Eddie Díaz]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2012 Caribbean Series|2012]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (4)|| [[Ken Oberkfell]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2013 Caribbean Series|2013]] || {{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]] || {{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]] (2)|| [[Yaquis de Obregón#History|Eddy Díaz]] (2)||style="text-align:center;"|4–3
|-
|[[2014 Caribbean Series|2014]] || {{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]] || {{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]] (2)|| [[Matías Carrillo]]||style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2015 Caribbean Series|2015]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] || {{flagicon|CUB}} [[Pinar del Río (baseball)|Vegueros de Pinar del Río]] || [[Pinar del Río (baseball)#Past and present stars|Alfonso Urquiola]] ||style="text-align:center;"|3–3
|-
|[[2016 Caribbean Series|2016]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlan]] (2)|| [[Juan José Pacho]]||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2017 Caribbean Series|2017]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]] || {{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (4) || [[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]]||style="text-align:center;"|3−3
|-
|[[2018 Caribbean Series|2018]]||{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] ||{{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (5) || [[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]] (2)||style="text-align:center;"|4−2
|-
|[[2019 Caribbean Series|2019]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]] ||{{flagicon|PAN}} [[Toros de Herrera]]|| Manuel Rodríguez||style="text-align:center;"|4−1
|-
|[[2020 Caribbean Series|2020]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] ||{{flagicon|DOM}} [[Toros del Este]] || Lino Rivera ||style="text-align:center;"|6−1
|-
|[[2021 Caribbean Series|2021]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (6) || [[Félix Fermín]] (4) ||style="text-align:center;"|7−0
|-
|[[2022 Caribbean Series|2022]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|COL}} [[Caimanes de Barranquilla]]|| José Mosquera || style="text-align:center;" |5−1
|-
|[[2023 Caribbean Series|2023]]||{{flagicon|VEN}} [[Caracas]] and [[La Guaira]] || {{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (11)|| [[Jose Offerman]] || style="text-align:center;" |6−3
|-
|[[2024 Caribbean Series|2024]]
|{{flagicon|USA}} [[Miami]]
|{{flagicon|VEN}} [[Tiburones de La Guaira]]
| [[Ozzie Guillén]]
|style="text-align:center;" |7−1
|}
* Selekshon Curacao Suns 2024 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2024/01/29/zeventien-internationals-koninkrijksteam-met-curacao-suns-naar-serie-del-caribe/</ref>
update: Jonathan Schoop; nieuw Jeremi Profar & Roger Bernadina (en.wiki)
* Selekshon Korsou 2023 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2023/01/31/internationals-met-curacaose-kampioen-naar-caribbean-series/</ref>
------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{DEFAULTSORT:Thode, Kiri}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Boneiru]]
[[Category:Deporte]]
* 2013:Kiri Thode is in Duitsland wereldkampioen geworden van de Professional Windsurfers Association (PWA) Freestyle Windsurfing. Het is voor het eerst dat een windsurfer uit Bonaire wereldkampioen is geworden van de Freestyle competitie. Het is ook de eerste wereldtitel voor Thode.<ref>Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2013/10/09/wereldkampioenen-bonaire-warm-onthaald/ Wereldkampioenen Bonaire warm onthaald], Caribisch netwerk, 9 di oktober 2013</ref>
* 2020? video Children of the Wind ku rumanan Tonky i Taty Frans - dokumentario basa riba e bida di tres mucha homber Boneriano cu a conquista mundo cu nan teknika y trikinan innovativo riba nan plank di windsurf . E pelicula a gana premio na ....
de.wiki: Kiri Thode (geboren 26 februari 1991 in Kralendijk ) is een windsurfer op Bonaire . Hij behoort tot de beste freestylesurfers van de afgelopen jaren en werd in 2013 wereldkampioen in deze discipline .
------------------------------
{{Databox}}
'''Jurswailly (Ailly) Luciano''' (☆ [[25 di mart]] [[1991]] na [[Kòrsou]]) ta un eks-hungadó di "handbal" hulandes-kurasoleño i internashonalista. E tabata hunga den posicion derechista.
== Bida ==
Ailly Luciano a nase na Korsou i te edat di kuater ana tabata biba na Boka Sami. Ku su mayornan el a muda pa [[Hulanda]]. Su promé klup di handball tabata Papendrechtse DES'72. Komo teenager e ta switch pa e klup HV Quintus, hungango den e division di honor hulandes.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref> Desde 2011 e ta milita pa e klup franses Metz Handball den e divishon femenino franses mas haltu. E ta konosi pa su rapides. Huntu ku su klup el a titula kampeon nashonal di Fransia na 2013, 2014, 2016, 2017, 2018 i 2019. Na ana 2013, 2015, 2017 en 2019 e klup ta gana e Kopa di Fransia. Tambe na 2013 ta alkansa e final di e kampeonato oropea pero ta sufri un derota di e klup danes Team Tvis. Holstebro . Na 2021 e ta pone un fin na su karera deportivo pa dedika su mes na su In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière.
Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro nl wiki:In maart 2016 tijdens het OKT in Metz (Frankrijk) is er een historisch hoogtepunt voor Luciano en het Nederlandse handbal, ze kwalificeerden zich voor het eerst voor de Olympische Spelen. Doordat de wedstrijd om het brons verloren werd van de huidige wereldkampioen Noorwegen (23-36), eindigden ze uiteindelijk op de vierde plaats.
== Selekshon hulandes ==
Debuut Oranje 15 mei 2012 Nederland – Groot-Brittannië 40-15 in Panningen
Komo internashonalista el a forma parti di e selekshon femenino di [[Hulanda]], hasiendo su debut durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. El a partisipa den 55 wega internashonal. Na 2016 el a representa Hulanda na e Weganan olimpiko na [[Rio de Janeiro]].<ref>https://www.ad.nl/dordrecht/papendrechtse-ex-international-ailly-luciano-stopt-met-handbal-eindelijk-tijd-om-te-puberen~a0830d73/ Papendrechtse ex-international Ailly Luciano stopt met handbal: ‘Eindelijk tijd om te puberen’], AD (9 di ougustus 2020)</ref> Ze maakte deel uit van het Nederlandse damesteam dat als vierde eindigde in handbal op de Olympische Zomerspelen van 2016 in Rio de Janeiro , Brazilië .
Handbalster Ailly Luciano heeft besloten haar interlandcarrière te beëindigen en gaat daarom niet mee met het Nederlands damesteam naar het Europees kampioenschap handbal in Zweden. "Ik heb op de Olympische Spelen gestaan, dat vind ik prachtig, maar voor mijn idee zit er niet meer in. Om weer vier jaar te knokken richting de Spelen zie ik niet zitten. Ik vind het goed geweest. Ik wil mijn levensdoelen oppakken."
De 25-jarige speelster uit Papendrecht kwam in augustus met het Nederlands damesteam uit op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro en eindigde als vierde. Luciano, die speelt voor het Franse Metz, speelde 56 interlands voor Oranje en scoorde daarin 115 keer.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/148285/handbalster-luciano-beeindigt-interlandcarriere Handbalster Luciano beëindigt interlandcarrière], Rijnmond (4 november 2016)</ref>
== Link eksterno ==
* [[http://history.eurohandball.com/ec/cl/women/2020-21/player/536101/Jurswailly+Luciano Jurswailly Luciano na European Handball Association]]
{{Appendix}}
In 2011 verhuisde de 1,71 meter lange rechtsbuiten naar het Franse eersteklasser Metz Handball , met wie ze in 2013 het kampioenschap en de beker won en de finale van de EHF Cup bereikte , waar ze verloren van de Deense club Team Tvis. Holstebro . Een seizoen later won ze opnieuw het kampioenschap. Ze won ook de Franse beker in 2015, 2017 en 2019 en het Franse kampioenschap in 2016, 2017, 2018 en 2019. In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière.
Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro .
hunga den posishon derecho
Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland)
Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011
Nederlands international (56 caps)
Voormalige club: HV Quintus (Nederland).
Luciano a hasi su debut pa e selekshon hulandes durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. [3]
speelt voor Metz Handbal in de LFH Division 1 Féminine en voorheen het Nederlands dameshandbalteam . Ze nam deel aan het WK handbal dames 2013 in Servië , samen met de rest van het Nederlands elftal. [1] [2]
Luciano na nase na Korsou i a lanta na Boka Sami te edat di kuater ana. dorp Sint Michiel gewoond. Ku su mayornan el a muda pa Hulanda. Aki ta tabata hunga pa e klup HV Quintus.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html
Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref>
Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland)
Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011
Nederlands international (56 caps)
Voormalige club: HV Quintus (Nederland).
------------------------
'''Robert (Joy) Hosé''' (☆ [[14 di febrüari]] [[1949]] na - [[23 di òktober]] [[2023]] na [[Willemstad]] ) tabata un hungadó di pinpòn di [[Kòrsou]] di fama legendario. E tabata kampeon di Kòrsou di 1966 te 1972 i a optené varios título na Antia i internashonalmente, entre otro na 1971 kampeon latinoamerikano na [[Paraguai|Paraguay]].
== Biografia ==
Joy Hosé a nase na Kòrsou den e famia Hosé-Pimentel. E tin un ruman muhé i dos ruman hòmber. Su ruman mayó [[Humphrey Hosé|Humphrey]] tabata aktivo komo tenista profeshonal i su omo [[Iyo Pimentel]] tambe tabata tenista internashonal.
---------------
* Tim e Reino
=== Kampeonato Oropeo ===
{| class="wikitable" style=text-align:center
! Edishon
| 1954 || 1955 || 1956 || 1957 || 1958 || 1960 || 1962 || 1964 || 1965 || 1967 || 1969 || 1971 || 1973 || 1975 || 1977 || 1979 || 1981
|1983
|-
! Resultado
| * || * || {{oro}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || * || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{zilver}} || {{zilver}} || {{zilver}} ||{{goud}}
|{{zilver}}
|-
|
|-
! Edishon
| 1985 || 1987 || 1989 || 1991 || 1993 || 1995 || 1997 || 1999 || 2001 || 2003 ||[[EK Honkbal 2005|2005]]||[[EK Honkbal 2007|2007]]||[[EK Honkbal 2010|2010]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2012|2012]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2014|2014]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2016]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2019]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2021]]
|-
! Prestatie
|{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}
|-
|
|-
! Editie
| [[Europees kampioenschap honkbal 2023|2023]]
|-
! Prestatie
| {{brons}}
|}
: * <small>In 1954, 1955 en 1967 geen deelname.</small>
=== Kopa Interkontinental ===
{| class="wikitable"
! Editie
| 1983 || 1999 || 2002 || 2006 || [[Intercontinental Cup honkbal 2010|2010]]
|-
! Prestatie
| 4e || 8e || 8e || {{zilver}} || {{zilver}}
|}
----------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Pabao Little League''' ta un ekipo di beisbol hubenil (10-12 ana) di Korsou ku a titula kampeon di karibe na .. okashon i tabata kampeon mundial na 2004. E ta forma parti di
e Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.
Winning the Caribbean Region Championship and making its 11th trip to Williamsport for the 2023 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presented by T-Mobile, is Pabao Little League (Willemstad, Curaçao) thanks to a 6-0 victory over the Dominican Republic in the championship game.
With its victory, Pabao LL will be returning to the LLBWS with the country’s 15th overall appearance in hopes to defend its International Championship title earned in 2022. Since the country’s first tournament appearance in 1980, Curaçao has maintained a winning record, 46-25, with a World Series championship in 2004 and three runner-up finishes in 2005, 2019, and 2022.
Pabao LL finished the Caribbean Region tournament with an unblemished 6-0 record, outscoring its opponents, 47-4, with four shutout performances.
With the first-round matchups of the 2023 LLBWS announced on June 6, Pabao LL will play Australia, represented by Hills Little League, in Game 5 on Thursday, Aug. 17 at 1 p.m. ET at Volunteer Stadium.
The 2023 Little League Baseball World Series, Presented by T-Mobile, is set to take place August 16-27. More information about the 2023 Little League World Series tournaments, including full schedules and downloadable brackets, can be found at LittleLeague.org/WorldSeries.
WILLEMSTAD- Djaweps , 10 di ougùstùs 2023 den oranan di mèrdia, e selekshon di Little League Liga Pabou kampion di Karibe a biaha pa Williamsport (USA), pa partisipá den e Kampionato Mundial di Beisbòl Little League. E kampionato Mundial di hóbennan di 11 i 12 aña lo start dia 16 i lo terminá dia 27 di ougùstùs 2023.
RBC Royal Bank, representá pa Sharier Dorand manera ta e kaso ku tur selekshon, tabata presente pa duna e selekshon sostén i deseá e delegashon éksito. E sigiente hungadónan ta forma parti di e selekshon.
{{Appendix}}
---------------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Dudley Guniberto Josefa''' (☆ [[1958]]) ta un [[karate]]ka di [[Kòrsou]]. Deportista – Dirigente Tékniko. a nasé na aña 1958. Dudley na aña 1967 kuminsá práktika deporte di yudo ku su 9 aña serka ..
== Bida i karera ==
.. a lanta na Kòrsou.
== Medaya ==
* 1987: [[Image:Med 2.png|Plata]] - Kampeonato hulandes
{{Appendix}}
{{Commonscat|Didi Gregorius}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64548365|titulo=Didi Gregorius}}
{{References}}
;Lista di fuente
* [https://web.archive.org/web/20111005161849/http://www.honkbalsite.com/nederlandsteam/marieksongregorius.html Profil riba Honkbalsite]
* [https://www.baseball-reference.com/minors/player.cgi?id=gregor003mar Statistik Didi Gregorius]
}}
{{DEFAULTSORT:Gregorius, Didi}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Beisbolista]]
[[Category:Hulanda]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Sherry Sophia Veronica Howell''' (☆ [[]] na [[Kòrsou]]) tabata un atleta kurasoleño.
Sherry Howell - Eckerd College, Softball and Volleyball
Howell played four years of softball and volleyball for Eckerd College from 1990 to 1993. She graduated in 1993 with a double major of Business Management and Psychology. The native of Curacao, Neth. Antilles, was a pitcher, a shortstop and centerfielder. She was a four-time All-America in softball, was named to the South Region team four times and the All-SSC team four times. Howell won or shared player-of-the-year honors twice in the conference and concluded her athletic career by being selected the SSC female athlete-of-the-year for the 1992-93 season. Howell holds the NCAA, Division II career batting average in softball at .524, is third in career slugging average at .921, 13th in home runs with 29 and second in single season highest batting average at 629. She led the nation in hitting as a senior and also doubles percentage. Howell led the conference in batting average four different years. In 1999, she represented her country in the World Games in Japan. Howell, who is fluent in six languages, was named All-Conference in volleyball two of the four years she played.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Howell, Sherry}}
[[Category:Hende]]
---------------
{{Commonscat|Josh Palacios}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1131860420|titulo=Josh Palacios}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Palacios, Josh}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Beisbolista]]
-------------------------------
'''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] di 1958 te 2010 na wega y torneonan internacional. E tabata kai bou di [[Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie|NAVU]], ku tabata konsisti di [[Kòrsou]] i [[Boneiru]] despues ku [[Aruba]] a separa na 1986.
en.wiki:The Netherlands Antilles national football team (Dutch, "Nederlands-Antilliaans voetbalelftal"; Papiamentu, "Selekshon Antiano di futbòl") was the national team of the former Netherlands Antilles from 1958 to 2010. It was controlled by the Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie. The NAVU consisted of Curaçao and Bonaire. Aruba split in 1986 and has its own team.
The Netherlands Antilles team never qualified for the FIFA World Cup. The country managed to come third in the CONCACAF championships of 1963 and 1969; during the 1963 tournament they were unofficial football world champions for four days after beating Mexico and before losing to Costa Rica.[1]
== Reforma di Antias Hulandes ==
Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues [[Boneiru]] a bira miembro interino di CFU i [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]].
== Mira tambe ==
* [[Seleccion nacional di futbol di Aruba|Selekshon nashonal di futbòl di Aruba]]
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Selekshon boneriano di futbòl]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =|titulo=}}
{{References}}
}}
[[Category:Futbòl]]
[[Category:Antias Hulandes]]
-------------
The '''Curaçao national football team''' ({{lang-nl|Curaçaos voetbalelftal}}; [[Papiamento language|Papiamentu]]: ''Selekshon di Futbòl Kòrsou'') represents [[Curaçao]] in [[FIFA|International]] [[association football|football]] and is controlled by the [[Curaçao Football Federation]] (Federashon Futbòl Kòrsou; FFK).<ref>{{cite web| url = http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta/| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20170714164913/http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta| archive-date = 2017-07-14| title = Curazao pierde a su capitán para el juego ante la Selecta {{!}} elsalvador.com}}</ref>
Following a constitutional change that allowed its predecessor, the [[Curaçao and Dependencies|Colony of Curaçao and Dependencies]] to become a unified [[constituent state|constituent country]] consisting of several island territories as the [[Netherlands Antilles]] and its dissolution in 2010, Curaçao has played under a new constitutional status as a separate constituent country since 2011.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Gg1hDgAAQBAJ&pg=PA121 |title=Football and the Boundaries of History: Critical Studies in Soccer |editor=Elsey, Brenda |editor2=Pugliese, Stanislao G. |year=2017 |page=121 |isbn=9781349950065 |publisher= Springer |access-date=25 June 2019}}</ref>
Both FIFA and CONCACAF recognize the Curaçao national team to be the direct and sole successor of the dependant [[Territory of Curaçao national football team|Curaçao (1921–1958)]] and the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles national football]] teams.<ref>[https://web.archive.org/web/20190626032129/https://www.fifa.com/associations/association/cuw/about Curaçao] at [[FIFA]] official website</ref><ref>[https://www.concacaf.com/en/member-association/curacao Curaçao] at [[CONCACAF]] official website</ref><ref>[https://www.rsssf.org/tablesc/curacaochamp.html] at [[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]</ref>
==History==
{{Further|Territory of Curaçao national football team|Netherlands Antilles national football team}}
The first national football team to bear the name Curaçao was the [[Territory of Curaçao national football team]], which made its debut in 1924 in an away match against neighboring [[Aruba national football team|Aruba]], a match which the Territory of Curaçao won four to nil.
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta e ekipo di [[futbol]] cu ta representa [[Aruba]] na wega y torneonan internacional, manera na e weganan di cualificacion pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial]] y den Copa Caribe. Tur tramite pa e seleccion ta bou encargo di [[Arubaanse Voetbalbond|AVB]], funda na 1932 y afilia na [[Union Futbol di Caribe|CFU]], [[CONCACAF]] y [[FIFA]] desde 1988.
The '''Aruba national football team''' ([[Dutch language|Dutch]]: Arubaans voetbalelftal; [[Papiamento language|Papiamento]]: Seleccion Arubano di futbol) is the national team of [[Aruba]], it was founded in 1932 and is affiliated with the Caribbean Football Union (CFU), CONCACAF and [[FIFA]] (since 1988) and is controlled by the [[Aruba Football Federation|Arubaanse Voetbal Bond]].
==History==
Between 1924 and 1933, Aruba only played against [[Curaçao national football team|Curaçao]], although these matches are not considered official.<ref>{{cite web |last1=Courtney |first1=Barrie |title=Aruba - List of International Matches |url=https://www.rsssf.org/tablesa/aruba-intres.html |website=RSSSF}}</ref> Aruba participated in its first tournament at the [[1955 CCCF Championship]], where they finished in 5th place. In 1958, Aruba became part of the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles]] until their secession in 1986.
Following its split from the Netherlands Antilles, the [[Aruba Football Federation]] was affiliated in 1988 with [[CONCACAF]] and [[FIFA]]. Aruba entered qualifying for the [[1989 Caribbean Cup]], and in its first group match it suffered the worst defeat in its history, at the hands of [[Trinidad and Tobago national football team|Trinidad and Tobago]], which crushed them 11–0. They played their first World Cup qualifying match against the [[Dominican Republic national football team|Dominican Republic]] as part of the [[1998 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|1998 World Cup qualifying]]. Aruba has participated in all the qualifying tournaments for the World Cup since, without being able to get past the first qualifying round.
Aruba has also yet to qualify for the [[Caribbean Cup]]. However, they showed some progress in the preliminary round of the [[2014 Caribbean Cup]] by getting two wins against [[Turks and Caicos national football team|Turks and Caicos]] (1–0) and [[British Virgin Islands national football team|British Virgin Islands]] (7–0), the latter being the biggest victory in its history. These results allowed them to reach 120th place in the FIFA World Ranking for the month of June 2014, their best ranking to date. Following these victories, Aruba lost 2–0 against [[French Guiana national football team|French Guiana]] and were eliminated.
Aruba began their [[2018 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|2018 World Cup qualification]] in the second round against [[Barbados national football team|Barbados]], losing 2–0 at home and 1–0 away, however FIFA ruled that Barbados had fielded an ineligible player, giving Aruba a 3–0 second leg victory and advancing them to the third round. Despite that, in the next round they were defeated again, this time by [[Saint Vincent and the Grenadines national football team|Saint Vincent and the Grenadines]] who won 3–2 on aggregate. Aruba failed to progress in the [[2022 FIFA World Cup qualification – CONCACAF First Round|2022 World Cup qualifiers]], finishing 4th in the first round.
[[:Category:Futbòl]]
[[:Category:Aruba]]
E selekshon di Boneiru a kuminsa komo tim nashonal despues ku e tim antiano a keda disolbé na òktober 2010. E ta partisipa tur aña den e Torneo ABCS, kual na 2011 e ta gana sorpresivamente derotando Aruba 4-3 durante e tanda di penalty despues di un empate di 2:2 den final.[4]
-------------------------------------
'''Selekshon nashonal di futbòl di Sürnam''' ta e tim di [[futbol|futbòlista]] ku ta representa [[Sürnam]]. E ta kai bou di .........., ku ta miembro di [[Caribbean Football Union|CFU]] i miembro asosiá di [[CONCACAF]].
== Historia ==
E selekshon di Sürnam a kuminsa komo tim nashonal
==== Torneo ABCS ====
{| class="wikitable collapsible" width=50% style="text-align: center;font-size:90%;"
!colspan=8|Boneiru den torneo ABCS
|-
!width=45%|Aña
!width=25%|Lugá
!width=8%|W
!width=8%|G
!width=8%|E
!width=8%|P
!width=8%|GF
!width=8%|GC
|- bgcolor=#9acdff
|{{CUW}} 2010||di kuater ||2||0||1||1||5||7
|- bgcolor=gold
|{{SUR}} 2011||'''kampeón'''||2||1||1||0||5||3
|- bgcolor=#9acdff
|{{ABW}} 2012||di kuater ||2||0||0||2||2||17
|- bgcolor=#cc9966
|{{CUW}} 2013||di tres ||2||1||0||1||2||3
|- bgcolor=#9acdff
|{{SUR}} 2015||di kuater ||2||0||0||2||1||7
|- bgcolor=silver
|{{CUW}} 2021||supkampeón||2||1||0||1||4||4
|- bgcolor=#9acdff
|{{CUW}} 2022||di kuater ||2|| ?|| 0 || ? || 1 || 5
|-
!'''Total'''||'''6/6'''||14||3||2||7||20||46
|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =148545934|titulo=Selección de fútbol de Bonaire}}
{{References}}
}}
[[:Category:Futbòl]]
[[:Category:Surnam]]
Na de staatkundige hervormingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden van 10 oktober 2010 en na afronding van het kwalificatietoernooi van de Caribbean Cup 2010 ging het Nederlands-Antilliaans voetbalelftal over in het Curaçaos voetbalelftal. Bonaire werd een paar jaar later voorlopig lid van de Caraïbische Voetbalunie CFU en op 19 april 2012 geassocieerd lid van de CONCACAF, en kan daarom in de toekomst inschrijven voor de Caribbean Cup.
Het Bonairiaans voetbalelftal is een team van voetballers dat Bonaire vertegenwoordigt. Bonaire is niet aangesloten bij de FIFA en kan daarom niet deelnemen aan het wereldkampioenschap. Bonaire doet jaarlijks mee aan het ABCS-toernooi, dat het in 2011 verrassend won.
The '''Bonaire national football team''' ({{lang-nl|Bonairiaans voetbalelftal}}; {{lang-pap|Selekshon Bonerianu di futbòl}}) is the national football team of the [[Caribbean]] island of [[Bonaire]], a [[Public body (Netherlands)|public body]] of the [[Netherlands]]. It is under the control of the [[Bonaire Football Federation]]. It became a member of the [[Caribbean Football Union|CFU]] and an associate member of CONCACAF on 19 April 2013.<ref name="CFU Facebook">{{cite web|title=CFU Facebook|url=https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|publisher=Caribbean Football Union|access-date=13 June 2014|archive-date=7 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207213742/https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|url-status=live}}</ref><ref name="Congress takes key step in transparency">{{cite web|title=Congress takes key step in transparency|url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~3150654,00.html|publisher=CONCAF|access-date=20 April 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423234254/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0%2C%2C12813~3150654%2C00.html|archive-date=23 April 2013}}</ref><ref name="Member Associations: Bonaire">{{cite web|title=Member Associations: Bonaire|url=http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|publisher=Caribbean Football Union|access-date=22 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193820/http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|archive-date=29 October 2013|url-status=dead}}</ref> after which it became a full CONCACAF member on 10 June 2014<ref name="Ordinary Congress finalized">{{cite web|title=Ordinary Congress finalized|url=http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|publisher=CONCACAF.com|access-date=10 June 2014|date=10 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140612210312/http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|archive-date=2014-06-12|url-status=dead}}</ref> The team can participate in the [[CONCACAF Gold Cup]] and [[Caribbean Cup]] because of their membership in the confederation and sub-confederation.<ref name="Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership">{{cite web|title=Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership|date=20 April 2013|url=http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|publisher=Non-FIFA football|access-date=22 April 2013|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029203911/http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|url-status=live}}</ref> However, Bonaire is not a member of [[FIFA]] and therefore can not compete in the [[FIFA World Cup]] or other FIFA events.<ref name="Sport en spel">{{cite web|title=Sport en spel|url=http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|publisher=beautiful-bonaire.nl|access-date=22 October 2014|language=nl|archive-date=22 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022212953/http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|url-status=live}}</ref><ref name="What is CONCACAF?">{{cite web|title=What is CONCACAF?|url=http://www.concacaf.com/page/History|publisher=CONCACAF|access-date=21 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130406031852/http://www.concacaf.com/page/History|archive-date=2013-04-06|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =61824225|titulo=Miguel Pourier}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Pourier, Miguel}}
[[:Category:Antias Hulandes]]
[[:Category:Hende]]
-----------------
'''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] na wega y torneonan internacional, manera na .......
== Reforma Antias Hulandes ==
Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl ]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues Boneiru a bira miembro interino di CFU i desde 19 di aprel [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]], i den futuro por inskribí pa [[Kopa di Oro]].
{{Appendix}}
[[:Category:Beisbol]]
[[:Category:Kòrsou]]
ta kambio na selekshon nashonal di KorsouOorspronkelijk heette het "Honkbal Nederlandse Antillen Nationaal Team", maar op 10 oktober 2010 werd de Nederlandse Antillen als regering ontmanteld (details zijn " Nederlandse Antillen "), de naam van het nationale team werd ook gewijzigd in "Curaçao Nationaal Team ".
en.wiki" The '''Netherlands Antilles national baseball team''' was a national team of the [[Netherlands Antilles]] and was controlled by the Netherlands Antillean Baseball Federation. It represented the former nation in senior-level men's international competition.
The Netherlands Antilles team was distinct from the [[Netherlands national baseball team]].
The Netherlands Antilles were represented in twelve [[Baseball World Cup]]s. Their highest finish was 7th place.<ref name="bjarkman worldcup">[[#refBjarkman|Bjarkman 2005]], pp.416–39</ref>
--------
'''Seleccion nacional di baseball di Aruba''' ta e team di [[Beisbòl|baseball]] cu ta representa Aruba na wega y torneonan internacional, manera na [[Weganan Panamericano]].
{{America baseball teams}}
{{National sports teams of Aruba}}
-----------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
== Historisch overzicht ==
{| class="wikitable sortable"
! WK-jaar
! Gastland(en)
! Aantal deelnemers
! Wereldkampioen
! Uitslag van de finale
! 2e plaats
! 3e plaats
! 4e plaats
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1930|1930]]'''
| {{UY}}
| style="text-align: center;" | 13
| {{URU}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1930|4 – 2]]
| {{ARG}}
| {{USA}}
| {{YUG}}
|-
| '''1934''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1934 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ITA}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ITA-1861f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1934|2 – 1 <small>n.v.</small>]]
| {{TCHf}}
| {{GER-1935f}}
| {{AUTf}}
|-
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1938|1938]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1938 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{FRA}}
| style="text-align: center;" | 15
| {{ITA-1861f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1938|4 – 2]]
| {{HUN}}
| {{BRA}}
| {{SWE}}
|-
| '''1942'''
| colspan="7" | ''Kansela pa motibu di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]''
|-style="background: #D0E6FF;"
|-
| '''1946'''
| colspan="7" | ''Afgelast vanwege de Tweede Wereldoorlog''
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1950|1950]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1950 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{BR-1889}}
| style="text-align: center;" | 13
| {{URUf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1950|2 - 1]]
| {{BRA}}
| {{SWE}}
| {{ESP}}
|-
| '''1954''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1954 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CH}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1954|3 – 2]]
| {{HUN-1949f}}
| {{AUTf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1958|1958]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1958 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{SE}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRA-1889f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1958|5 – 2]]
| {{SWEf}}
| {{FRAf}}
| {{FRGf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1962|1962]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1962 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CL}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1962|3 – 1]]
| {{TCHf}}
| {{CHIf}}
| {{YUGf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1966|1966]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1966 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{EN}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ENGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1966|4 – 2 <small>n.v. </small>]]
| {{FRGf}}
| {{PORf}}
| {{URS-1955f}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1970|1970]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1970 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{MX}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRA-1968f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1970|4 – 1]]
| {{ITAf}}
| {{FRGf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1974|1974]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1974 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{DE-1949-WD}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1974|2 – 1]]
| {{NEDf}}
| {{POLf}}
| {{BRA-1968f}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1978|1978]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1978 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{AR}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ARGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1978|3 – 1 <small>n.v. </small>]]
| {{NEDf}}
| {{BRA-1968f}}
| {{ITAf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1982|1982]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1982 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ES}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{ITAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1982|3 – 1]]
| {{FRGf}}
| {{POLf}}
| {{FRAf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1986|1986]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1986 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{MX}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{ARGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1986|3 – 2]]
| {{FRGf}}
| {{FRAf}}
| {{BELf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1990|1990]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1990 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{IT}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1990|1 – 0]]
| {{ARGf}}
| {{ITAf}}
| {{ENGf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1994|1994]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1994 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{US}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1994|0 – 0 <small>n.v. (P: 3-2)</small>]]
| {{ITAf}}
| {{SWEf}}
| {{BULf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1998|1998]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1998 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{FR}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{FRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1998|3 – 0]]
| {{BRAf}}
| {{CROf}}
| {{NEDf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2002|2002]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2002 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{KR}}<br />{{JP}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2002|2 – 0]]
| {{GERf}}
| {{TURf}}
| {{KORf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2006|2006]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2006 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{DE}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{ITAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2006|1 – 1 <small>n.v. (P: 5-3)</small>]]
| {{FRAf}}
| {{GERf}}
| {{PORf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2010|2010]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2010 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ZA}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{ESPf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2010|1 – 0 <small>n.v.</small>]]
| {{NEDf}}
| {{GERf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2014|2014]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2014 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{BR}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{GERf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2014|1 – 0 <small>n.v. </small>]]
| {{ARGf}}
| {{NEDf}}
| {{BRAf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2018|2018]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2018 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{RU}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{FRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2018|4 – 2]]
| {{CROf}}
| {{BELf}}
| {{ENGf}}
|-
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2022|2022]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2022 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{QA}}
| style="text-align: center;" | 32
|
|
|
|
|
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2026|2026]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2026 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CA}}<br />{{MX}}<br />{{VS}}
| style="text-align: center;" | 48
|
|
|
|
|
|}
----------------
eu9d9gxoek09wwudcbci2ak7fzsi525
193949
193947
2026-06-16T11:41:49Z
Caribiana
8320
193949
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
[[Futbol|Futbòl]] i [[beisbòl]] ta e deportenan mas popular di Kòrsou.
E [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl]] a gana [[Kopa Karibe]] 2017 tras di derotá Jamaica, i asina a klasifiká pa e [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Na 2019, nan a gana e Kopa di Rei na [[Tailandia]], despues di derotá [[Vietnam]] den e final. E logro mas grandi a yega na 2025, ora Kòrsou a klasifiká pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, birando e pais di mas chikí den historia pa logra esaki.
Beisbòl tin un tradishon fuerte tambe. Na 2004, e tim di Little League di Willemstad a bira kampeon mundial. E isla a produsí varios húngadó di nivel mundial manera [[Andruw Jones]], [[Ozzie Albies]] i [[Kenley Jansen]], tur ku aparishonnan den [[Major League Baseball|MLB]] All-Star Game.
Otro deportenan ta floresé danki na e klima i naturalesa di e isla. Deporte akuatiko, spesialmente [[windsurf]] ta popular pa motibu di [[Passaat|bientu konstante]], miéntras e awa klá i kayente ta ideal pa buseo i snorkel, ku visibilidat te ku 30 meter.<ref>Motion Magazine, yüni 2005</ref><ref>{{cite web|work=The New York Times |title=Frommers Guide to Curaçao water sports |url=https://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html |date=2006-11-20|archive-date=2013-02-23 |access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20130223094251/http://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html }}</ref> Tin tres kancha di gòlf riba e isla. Den atletismo, Kòrsou tambe a logra resultadonan notabel, manera medayanan na Weganan CARIFTA.<ref>{{cite web |title=42nd Carifta Bahamas in 2013 – 3/30/2013 to 4/1/2013 – T. A. ROBINSON NATIONAL TRACK & FIELD STADIUM – Nassau, Bahamas – Results |url=http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm |publisher=CFPI Timing & Data |access-date=13 November 2013 |archive-date=2023-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131114013134/http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm}}</ref>
{{Appendix}}
----------------
Futbòl i beisbòl ta e deportenan mas popular di e isla.
E selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou a gana e Kopa di Karibe 2017 derotando Jamaica den e final, klasifikando pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017.[148] Nan a biaha pa Thailand i a partisipá den e Kopa di Rei 2019 pa promé bia, eventualmente ganando e torneo dor di gana Vietnam den e final.[149]
Na 2025, Kòrsou a klasifiká pa e Kopa Mundial di FIFA 2026 dor di gana nan grupo den e buèlta final di e Klasifikashonnan di CONCACAF, birando e nashon di mas chikitu den historia pa klasifiká pa un Kopa Mundial.[150]
Na 2004, e ekipo di Little League Baseball di Willemstad, Curaçao, a gana e titulo mundial den un wega contra e campeon di Merca di Thousand Oaks, California. E liña di Willemstad a inkluí Jurickson Profar, e prospekto di shortstop destaká ku, te ku 2026, ta aktualmente riba e lista di Atlanta Braves di Major League Baseball (MLB); i Jonathan Schoop.[151]
Hungadónan di Kòrsou Andruw Jones[152] (indusí den e Salon di Fama na 2026)[153], Ozzie Albies, i Kenley Jansen a hasi vários aparishon den MLB All-Star Game.[154]
E pelíkula dokumental di 2010 Boys of Summer[155] ta detayá e All-Stars di Pabao Little League di Curaçao ganando e di ocho kampionato konsekutivo di nan pais na e Little League World Series di 2008, despues sigui pa derotá otro timnan, inkluyendo Puerto Rico i Repúblika Dominikana, i ganando un lugá na Williamsport[156].
Otro deportenan
E bientunan komersial prevalesente i awa kayente ta hasi Korsou un lugá pa windsurf.[157]
Tin awa kayente i kla rònt di e isla. Buseadonan i snorkelnan por tin visibilidat te ku 30 meter (98 pia) na e Parke Marino Bou di Curaçao, ku ta ekstendé a lo largu di 20 kilometer (12 miya) di e liña di kosta sùit di Kòrsou.[158]
Curaçao a participa na Weganan CARIFTA 2013. Kevin Philbert a sali na di tres lugá den e salto largu maskulino bou di 20 aña ku un distansia di 7.36 meter (24.15 pia). Vanessa Philbert a keda na di dos lugá den e 1.500 meter (4.900 pia) femenino bou di 17 aña ku un tempu di 4:47.97.[159][160][161][162]
-------------
{| class="wikitable" width="90%" style="font-size:90%; text-align:center;"
| colspan="9" |'''Grupo E - [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2026'''
! rowspan="31" width="1%" |
|-
! width="2%" |Posishon
! width="2%" |Tim
! width="2%" |{{Tooltip|Pld|Matches played}}
! width="2%" |{{Tooltip|W|Matches won}}
! width="2%" |{{Tooltip|D|Matches drawn}}*
! width="2%" |{{Tooltip|L|Matches lost}}
! width="2%" |{{Tooltip|GF|Goals for}}
! width="2%" |{{Tooltip|GA|Goals against}}
! width="2%" |{{Tooltip|GD|Goals difference}}
! width="2%" |{{Tooltip|Pts|:Points}}
|-
| 1 ||[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] [[Alemania]] || 1||1||0||0||7||1 ||+6 ||3
|-
| 2 ||[[File:Flag of Ecuador.svg|20px|border]] [[Ecuador]] || 0|| || || || || || ||
|-
| 3 ||[[File:Flag of Ivory Coast.svg|20px|border]] [[Ecuador]] || 0 || || || || || || ||
|-
| 4 ||[[File:Flag of Curacao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] || 1|| 0 ||0||1|| 1||7||-6||0
|}
Pos Teamvte Pld W D L GF GA GD Pts Qualification
1 Germany 1 1 0 0 7 1 +6 3 Advance to knockout stage
2 Ecuador 0 0 0 0 0 0 0 0[a]
3 Ivory Coast 0 0 0 0 0 0 0 0[a] Possible knockout stage based on ranking
4 Curaçao 1 0 0 1 1 7 −6 0
-----------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, durante e preparashon pa i [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, e nòmber "Blue Wave" a wòrdu menshoná den korant [[Antilliaans Dagblad]] komo un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026.<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²), a bira miembro di FIFA na 2011.
Desde e momentu ei, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], i tambe [[Bermuda]]. Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon favorable den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref>Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt], [[Universidat Radboud]] (11 di yüni 2026)</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon. Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon. E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, Dick Advocaat, kende a asumí e posishon na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, proyekshon públiko di weganan i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref name="Guardian"/>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital i merkansia promoshonal. Plataformanan sosial manera Instagram i YouTube a hunga un papel importante den difushon di e movementu. Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i institushonnan manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] a emití moneda konmemorativo pa marka e momentu históriko.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e suseso históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)
* [https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend]
* [https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride]
* [https://www.africanews.com/2026/05/29/curacaos-blue-wave-smallest-nation-ever-on-footballs-biggest-stage/ Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage]
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], AD
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], AD
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)
* [https://nu.cw/2026/01/23/precies-honderd-jaar-geleden-eerste-wedstrijd-van-de-blue-wave/ Precies 100 jaar geleden: eerste wedstrijd van de "blue Wave"], nu.cw (23 januari 2026)
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)
* https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)
* https://nu.cw/2026/06/01/overheid-organiseert-blue-nation-nature-experience/
-----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E beinam aki a bira popular durante e weganan eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], ora e selekshon a logra kualifiká pa promé bes den su historia pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Dor di su impakto “Blue Wave” ta referí no únikamente na e tim, sino tambe na un fenómeno sosial i kultural, simbolisando un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal rondó di e preparashon pa i partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial di FIFA 2026, organisá na Merka, Canada i México.<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref> Pa hopi hende, e suseso históriko aki ta representá muchu mas ku djis futbòl. Ta trata di e rekonosementu, orguyo, i atenshon mundial pa loke Kòrsou a logra i loke e isla ta para p’e.<ref name=:"1"/>
== Nòmber ==
Blue Wave por ta un nòmber ku e bini di e fanatikada komo e nòmber di kariño di nos selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref> E ekspreshon ta un referensia na e laman ku ta rondoná e pais insular Kòrsou.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosé varios nomber alternativo manera ''Los Azules'' i ''De Blauwen'', ku ta referí na e koló blou tradishonal di e selekshon. Na mes momentu, e nòmber Blue Wave tin un nifikashon metafóriko: un “ola” ku ta representá un kresemento di entusiasmo popular i unidat nashonal.
Kualifikashon pa Kopa Mundial 2026 a marka un momento históriko. Durante e proseso aki, “Blue Wave” a bira un lema unifikante ku reflehá e entusiasmo kresiente rondó di e ekipo.
Den uso komun, e término ta wòrdu empleá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan pa deskribí e movementu di sosten rondó di e selekshon nashonal di Kòrsou.
Dat is de naam voor ‘The Blue Wave’, de beweging die op gang is gezet – onder meer met de aanstelling van Advocaat begin dit jaar – met als grote doel plaatsing voor het Wereldkampioenschap Voetbal 2026. Nog nooit eerder is het nationale herenteam van Curaçao aanwezig geweest op een WK. Het bereiken van de Gold Cup is een eerste belangrijke stap om het doel te halen.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
Esei ta e nòmber pa ‘The Blue Wave’, e movementu ku a wòrdu poné den moveshon – inkluyendo e nombramentu di Advocaat na kuminsamentu di e aña aki – ku e meta prinsipal di klasifiká pa e Kopa Mundial di FIFA 2026. E selekshon nashonal maskulino di Kòrsou nunka promé no a partisipá den un Kopa di Mundu. Yega na e Kopa di Oro ta un promé paso importante pa logra e meta ei.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
== Konteksto deportivo ==
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|right|120px|Logo Guinness World Records]]
Kòrsou, un pais outónomo denter di [[Reino Hulandes]] ku un poblashon di 158.006 habitante (1 di yanüari 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie di 444 km², ta e pais mas chikí ku a logra kualifiká pa un Kopa Mundial di FIFA te ku 2026.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Guinness Book of Records a rekonosé e hecho aki dia 14 di yüni 2026, ora di e partido Korsou kontra di Alemania na Houston.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nlCup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
Kòrsou a bira miembro di FIFA na 2011 i su selekshon nashonal a demostra progreso konstante den añanan siguiente.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> E ekipo a gana atenshon regional despues di su prestashon na CONCACAF Gold Cup 2019, unda e a yega e kuarto final.
Kòrsou a gana atenshon internashonal den kompetensianan manera [[Kopa Oro di CONCACAF]], unda e a logra yega e buelta di kuarto final (2019), mustrando su kapasidat kompetitivo den region.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref>
Segun ranking di FIFA, Kòrsou a yega na un posishon entre e top 80–90 di mundu (variabel segun aña), loke ta konsiderá un logro importante pa un pais di su grandura. Despues di e wega amistoso kontra Eskosia dia 30 di mei 2026 e ranking di Kòrsou ta nr. 82.<ref>[[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
===E ekipo===
Kualifikashon pa Kopa Mundial 2026 a marka un momentu históriko di eksito ku ta relashoná na algu faktor. E selekshon ta konsistí kasi kompletamente di hungadónan nasé na Hulanda ku a haña nan formashon den e akademianan hubenil di futbòl di Hulanda i tur ta biba pafor di Kòrsou bou kontrat di klupnan na Oropa, Merka i Asia. Entre e 26 hungadó solamente uno, [[Tahith Chong]], a nase na [[Willemstad]], pero a drenta e akademia di Feyenoord na Hulanda for di un edat hòben.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> Den temporada 2025/26, ocho hungadó selektá a hunga den Eredivisie, e liga mas altu na Hulanda, i kuater den Eerste Divisie. Dos hungadó a representá Hulanda anteriormente den se selekshon senior.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
Te ku 2023, sifranan di CBS Hulanda a mustra 144.814 persona di orígen di Kòrsou ta biba na Hulanda.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref> E uso di hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA i a kontribuí signifikativamente na nivel kompetitivo di e tim. Futbolistanan hulandes ku raisnan di Kòrsou ta permiti pa hunga pa Kòrsou pasobra nan tin nashonalidat hulandes.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref> Di akuerdo ku e regulashon di FIFA, hungadónan por hunga pa un pais na kua nan ta konektá pa medio di nan mayor òf welonan. Komo ku Kòrsou ta un pais outónomo dentro di Reino Hulandes, e hungadónan aki mesora ta kumpli ku e eksigencia di nashonalidat pa e selekshon nashonal.
Otro faktor tabata e oportunidat úniko ku a surgi ora Canada, Mexico i Merka no a partisipá den e partidonan eliminatorio debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika) ta pèrdè kontra e tres pais aki.<ref>[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt], [[Universidat Radboud]] (11 di yüni 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]] (78), kende a asumí e posishon aki na 2024, a hunga un papel importante den e kualifikashon. Bou di su liderazgo Kòrsou a hasi bon uso di e reglanan di FIFA, resultando den un ekipo konsistiendo pa gran parti di futbolistanan profeshonal ku a nase i entrená na Hulanda. Debí ku residente di Karibe Hulandes tin nashonalidat hulandes, hungadónan ku raisnan di Kòrsou mesora ta bini na remarke pa un transferensia di nashonalidat deportivo. Un situashon komparábel ku kon hungadónan di Eskosia òf Gales ta hunga pa Inglatera.
Ku partisipashon di Kòrsou, Advocaat a bira un di e entrenadónan mas eksperensiá den historia di Kopa Mundial komo el a yega di partisipa tantu ku Hulanda (Kopa Mundial 1994 na Merka) komo ku [[Surkorea]] (Kopa Mundial 2006 na Alemania). El a selekta un tim final pa Kopa Mundial sin kambio.??
===Eliminatorio ===
Riba vèlt, Blue Wave ta un refleho di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].
Den e fase di apertura di e eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou tabatin un recort di 100% den su grupo, despues di a derotá [[Sint Lucia|St. Lucia]], Aruba, Barbados y mas notablemente Haiti ku 5-1. Den e di tres buelta e nashonnan mas establesé, Jamaica i Trinidad & Tobago, a para den nan kaminda den un grupo ku tambe tabata inkluí Bermuda. Kenji Gorré a skor den e viktoria krusial di 2-0 kontra Jamaica dia 10 di òktober 2025 na kas i Bermuda a wòrdu derotá 7-0 dia 13 di novèmber 2025.<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref>
Ku forsa nan a logra pasa dia 18 di november 2025 ku Gorre remplasando Dick Advocaat komo coach, ounke tabatin nervio ora Jamaica a haña un penalti den tempu di leshon ku a wòrdu anula despues di un konsulta di video ku asistente di rèfri. Kòrsou a terminá den top di grupo B di e kampaña di kualifikashon.<ref name=:"2"/>
== Enbolbimentu di komunidat ==
Durante e preparashon pa Kopa Mundial desde november 2025, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda. Esakinan a inkluí evento di fanátikonan di Blue Wave, proyekshonnan públiko di weganan i aktividatnan kultural.
Diáspora i alkanse internashonal
E movementu a resoná fuertemente den komunidatnan di Kòrsou den eksterior. Evento i inisiativanan di fanátikonan a wordu organisá na diferente pais, kontribuyendo na un oumento di visibilidat global.
E movementu a resoná fuertemente den komunidatnan di Kòrsou den eksterior. Evento i inisiativanan di fanátikonan a wòrdu organisá na diferente pais, inkluyendo den Oropa i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]].
E partisipashon den e Mundial a kontribuí na un oumento di visibilidat global di Kòrsou i a fortalesé konekshonnan entre Kòrsou i su diáspora, inkluyendo traves di turismo i atenshon mediátiko.
Esakinan a pone enfasis riba e interkonekshon entre [[deporte]], [[kultura]] i [[turismo]].
E partisipashon públiko a krese visiblemente, i e evento a kontribuí na fortalesementu di un sentido di unidad nashonal. Kalkulashonnan ta sugerí ku mas ku 3.000 fanátiko for di Korsou lo ta presente na Houston pa e partido di apertura kontra Alemania. Alrededor di tres kuart di e kantidat ei ta wòrdu sperá pa e otro weganan di grupo.<ref name="Guardian"/>
=== Evento i festivalnan ===
E fenómeno “Blue Wave” a resultá den un programa di evento kultural organisá manera festival i selebrashonnan públiko den sentro históriko di [[Willemstad]]. E aktividatnan aki a kombiná deporte, músika i turismo.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]] (28 di mei 2026)</ref>
Aktualmente eventonan grandi di Blue Wave ta tumando lugá na Willemstad, i e sentronan di siudat di Punda i Otrobanda ta kompletamente dekorá den un ambiente di Kopa di Mundu.
===Produkshon kreativo===
E movimiento a inspirá produkshon kreativo manera músika, arte visual i kontenido digital. Plataformanan sosial a hunga un papel importante den su difushon, spesialmente bou di hóbennan.
Despues ku Kòrsou a klasifiká, e artista musikal [[aruba]]no [[Jeon]] a lansa ''Mama Wa'' (The Blue Wave), un kansion dediká na e Blue Wave, e nomber di kariño di e tim. E kansion ta kapta e orguyo rondó di e logro, ku vários miembro di e tim menshoná.
Tur selekshon nashonal tin un himno. Pa Korsou, e banda di zonido ei ta “Bluewave,” un kantika komo himno nashonal pa e selekshon, ku ta komposita i kanta pa e artista musikal arubano Jeon, den ritmo [[kompa]] i produsí pa Steve Andreas. El a kuminsá komo un petishon simpel. El a krese bira un gritu di reunion. Ku tempu, el a yuda kombertí “Bluewave” den un apodo ku e sostenedónan ta usa pa e selekshon nashonal mes.<ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Merkansia manera bandera i otro material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular.
Centrale Bank van Curacao en Sint Maarten (CBCS) ta lansa dos moneda commemorativo special pa honra clasificacion historico di seleccion di futbol di Curacao pa Mundial di Futbol. Ta trata di un moneda di plata di cinco florin y un moneda di cincuenta cent.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá produkshon kreativo inkluyendo obra di arte, dekorashon, músika, lema i kontenido digital. Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu, spesialmente bou di hóbennan.
Despues ku Korsou a klasifiká, e artista musikal [[Jeon]] a lansa ''Mama Wa'', un kansion dediká na e Blue Wave, e apodo di e tim. E kansion ta kapta e orguyo rondó di e logro, ku vários miembro di e tim menshoná den e letra.<ref name="Guardian"/>
Na televishon hulandes a pasa un dokumental ''Curaçao en het wonder van het WK'', un narativa tocanten e orguyo, identidat i futuro di e isla. <ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/90418/curacao-en-het-wk-documentaire-over-trots-identiteit-en-de-toekomst-van-het-eiland Curaçao en het WK: documentaire over trots, identiteit en de toekomst van het eiland], curacao.nu (7 di yuni 2026)</ref>
Merkansia manera bandera i paña den koló nashonal a bira símbolonan visibel di sosten.
Un kompania produktor a reporta un demanda fuerte pa bandera di Kòrsou ademas di produktonan promoshonal relashona cu Kopa Mundial, inKluyendo e programashon di e weganan, sticker pa bentana, banner y borchinan pa pone banda di kaminda.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref>
Komo identidat nobo e selekshon a haña un uniform nobo pa weganan na kas: e kamisa ta kompletamente den blou dediká na Blue Wave. E blou profundo ta simbolisá Laman Karibe, e energia di e isla, i e unidat di tur sostenedó di Kòrsou rònt mundu.<ref>https://www.voetbalshop.nl/blog/de-blue-wave-is-hier-het-nieuwe-curacao-thuistenue-nu-verkrijgbaar-bij-voetbalshop De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nl], </ref>
== Nifikashon sosial i polítiko ==
“Blue Wave” a wòrdu interpretá komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E término a wòrdu asosiá ku ideanan di union i orguyo kolektivo.
Analistanan a señalá ku e fenómeno ta bai mas ayá di deporte, sirbiendo komo un forma di fortalecé visibilidat internashonal i imagen di Kòrsou.
Analistanan a señalá ku e fenómeno ta bai mas ayá di deporte, sirbiendo komo un medio pa reforsá identidat nashonal (''nation branding'') i visibilidat internashonal.
Figuranan públiko i lídernan polítiko a deskribí “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial. E término a wòrdu asosiá ku ideanan di union, ekspresá den lema manera “un isla, un soño”.
== Herensia ==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di con un logro deportivo por generá un movimiento sosial i kultural mas amplio.
Su impakto inkluí:
*oumento di visibilidat nashonal
*interes kresiente den futbòl
*refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término a keda komo un símbolo di e periodo di orguyo kolektivo ligá na e Mundial 2026.
== Herensia ==
“Blue Wave” ta ser konsiderá komo un ehèmpel kon un evento deportivo internashonal por generá un movementu kultural i sosial mas amplio.
Su impakto ta inkluí:
*oumento di visibilidat nashonal
*interes kresiente den futbòl
*refuerso di identidat kompartí entre kurasoleñonan riba e isla i den diáspora
E término a keda wordu usa komo un símbolo di e periodo di mobilidat i orguyo kolektivo ligá na e partisipashon di Kòrsou den e Kopa Mundial 2026.
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
---------------
Op het veld is de Blue Wave een afspiegeling van Curaçao: expressief, zelfverzekerd en met een natuurlijk gevoel voor ritme, een mix van Caribische creativiteit en Europese structuur. Onder de hoede van de nieuwe hoofdcoach Fred Rutten (een van de meest gerespecteerde voetbalmanagers van Nederland met ervaring bij PSV Eindhoven, FC Twente, Shalke 04, Feyenoord en Anderlecht), zet het elftal de opmars voort die het de WK-kwalificatie heeft opgeleverd.
De Blue Wave staat voor een gevoel van trots en saamhorigheid dat gedeeld wordt door iedereen die Curaçao hoog in het vaandel heeft en reikt tot ver buiten het eiland, waaronder tot de Curaçaose gemeenschappen in het Caribische gebied, Europa, Noord-Amerika, Latijns-Amerika en daarbuiten.
------
grokipedia Juninho Bacuna: Despite their Dutch birthplace, the family's Curaçaoan roots influenced Bacuna's decision to represent the island nation internationally, following Leandro's precedent in prioritizing heritage over birthplace eligibility for the Netherlands senior team.[49] This background underscores a pattern among Curaçaoan-Dutch families, where migration for economic opportunities in the Netherlands often preserves cultural and athletic connections to the Caribbean.[49]
-------
Dick Advocaat, E pelotero di 78 aña, cu lo bira e tecnico mas bieu den historia di Mundial den su di tres torneo final despues di 1994 y 2006 (Hulanda y Sur Korea), ya pa hopi tempo a lanta un spirito atacante den su hungadornan.
---------------
Curaçao: The Blue Wave
The country's official nickname is "The Blue Wave," a reference to the ocean surrounding the small island nation. Curaçao, the smallest country to ever make the World Cup, also has a large sailboat as part of its crest.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref>
----
[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nlCup], Curacao Chronicle (10 di yüni 2026)
Het nieuwe Curaçao thuistenue: blauw als identiteit
Het nieuwe thuisshirt staat volledig in het teken van de iconische bijnaam The Blue Wave. Het diepe blauw symboliseert de Caribische zee, de energie van het eiland en de verbondenheid van alle Curaçao-supporters wereldwijd.<ref>https://www.voetbalshop.nl/blog/de-blue-wave-is-hier-het-nieuwe-curacao-thuistenue-nu-verkrijgbaar-bij-voetbalshop De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nl], </ref>
Waar het uitshirt eerder al wereldwijd opviel dankzij de kleurrijke inspiratie uit Willemstad, zet het thuistenue juist de klassieke Curaçao-kleur centraal: blauw.
--------
== Links eksterno ==
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (jingle Blue Wave of Mama Wak sung by [[Jeon]])
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)
* [https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend]
* [https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride]
* [https://www.africanews.com/2026/05/29/curacaos-blue-wave-smallest-nation-ever-on-footballs-biggest-stage/ Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage]
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], AD
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], AD
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)
* [https://nu.cw/2026/01/23/precies-honderd-jaar-geleden-eerste-wedstrijd-van-de-blue-wave/ Precies 100 jaar geleden: eerste wedstrijd van de "blue Wave"], nu.cw (23 januari 2026)
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)
* https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)
* https://nu.cw/2026/06/01/overheid-organiseert-blue-nation-nature-experience/
----------
* vorige versie
ta un alias informal pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] i un término ku ta wòrdu usá pa deskribí e ola mas amplio di sosten públiko i aktividat kultural rondó di e partisipashon di e selekshon den e Kopa Mundial di FIFA 2026.
The Blue Wave is de populaire bijnaam voor het nationale voetbalelftal van Curaçao. De term staat symbool voor de historische en succesvolle opmars van het team en de nationale trots en eenheid op het eiland.
== Nomber ==
E expresion “Ola Blauw” ta referi na e color blauw tradicional di e seleccion di Curaçao y ta wordo usa comunmente pa sostenedornan, medionan di comunicacion, y organisacionnan. E término tambe ta lanta e identidat geográfiko di Kòrsou komo un isla den Karibe i ta simbolisá un ola kolektivo di sosten nashonal.[1]
Konteksto di futbòl
E selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou ta representá Kòrsou den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa Federashon di Futbòl Kòrsou. E kualifikashon di e tim pa e Kopa Mundial di FIFA 2026 a marka un momentu signifikante den su historia deportivo, oumentando su visibilidat tantu regionalmente komo internashonalmente.
Durante e kampaña di kualifikashon i e preparashonnan di e torneo siguiente, “The Blue Wave” a surgi komo un slogan unifikante entre sostenedónan i stakeholdernan.[1]
Nifikashon kultural
Enbolbimentu di komunidat
Den e preparashon pa e Kopa Mundial di FIFA 2026, vários aktividat basá riba komunidat a wòrdu organisá na Kòrsou i bou di su diáspora. Esakinan a inkluí proyekshonnan públiko di partidonan, eventonan kultural, i inisiativanan di futbòl orientá na hubentut. Aktividatnan asina a kontribuí na oumento di partisipashon públiko i visibilidat di e selekshon nashonal.[1]
Produkshon kreativo
E Blue Wave tambe a inspirá produkshon kultural i kreativo, inkluyendo músika, presentashonnan i ekspreshonnan visual sentra riba identidat nashonal i kultura di futbòl. Merkansia manera paña i bandera den koló nashonal a bira ampliamente usá komo símbolonan di sosten.[1]
Diaspora i aspektonan ekonómiko
E konsepto di The Blue Wave a wòrdu asosiá ku oumento di kompromiso di e diaspora di Kòrsou. Simpatisadonan internashonal a kontribuí na e visibilidat di e ekipo i a partisipá na eventonan ligá na e Kopa di Mundu.
Análisisnan a sugerí ku e torneo a funshoná komo un “multiplikadó di diaspora,” fortalesé konekshonnan ekonómiko i sosial entre Kòrsou i su komunidat mundial a traves di biahe, turismo i eksposishon internashonal.[1]
Herensha
E Blue Wave ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel notabel di kon partisipashon den un evento deportivo internashonal grandi por generá mobilisashon kultural i sosial mas amplio. Su impakto ta inkluí oumento di visibilidat nashonal, oumento di interes den futbòl, i e refuerso di identidat kompartí bou di e kurasoleñonan riba e isla i den eksterior.
--------
The Blue Wave is an informal alias for the Curaçao national football team and a broader socio-cultural phenomenon associated with the island’s participation in the 2026 FIFA World Cup. The term is used to describe both the team itself and the widespread mobilization of public support, cultural expression, and diaspora engagement surrounding the tournament.
Terminology
The expression “Blue Wave” refers to the traditional blue color of the Curaçao national football team. It also symbolizes a collective movement, evoking both the maritime identity of the island and a surge of national unity and pride.[1][2]
Football context
The Curaçao national football team represents Curaçao in international competitions and is governed by the Curaçao Football Federation. Its qualification for the 2026 FIFA World Cup marked a historic milestone, with Curaçao described as one of the smallest nations ever to appear on football’s biggest stage.[3]
In this context, “The Blue Wave” emerged as a widely used slogan among supporters, media, and public figures, reflecting growing national enthusiasm and international attention.[4]
Cultural movement
Public engagement
Leading up to and during the 2026 FIFA World Cup, The Blue Wave developed into a broad cultural movement within Curaçao. Media reports describe the island as being “in the grip of the Blue Wave,” with widespread participation in football-related activities and expressions of national unity.[4]
Public initiatives included fan gatherings, watch parties, and community-driven events both on the island and abroad.[5]
Festivals and events
The movement also gave rise to organized cultural programming. The Blue Wave Festival, held in the historic center of Willemstad, combined music, performances, and public celebrations tied to the national team’s World Cup participation.[6][7]
These events contributed to increased activity in urban public spaces and highlighted the intersection of sport, culture, and tourism.
Music and media
The Blue Wave inspired a range of creative outputs, including music, slogans, and social media content. A notable example is the “Blue Wave” jingle, associated with performances such as Blue Wave of Mama Wak, which circulated widely online.[8][9]
Digital platforms, including Instagram and YouTube, played a significant role in amplifying the movement and engaging younger audiences.[8][9]
Political and social significance
Political leaders and public figures have framed The Blue Wave as a symbol of national cohesion. Statements by Curaçaoan officials emphasized that the movement extends beyond football, serving to unite the population across social and geographic boundaries.[10]
The concept has been described as fostering a shared identity under the idea of “one island, one dream.”[4]
Diaspora and international reach
The Blue Wave also resonated strongly among the Curaçaoan diaspora. Events and fan initiatives were organized internationally, including in Europe, reflecting the global distribution of Curaçaoan communities.[5]
Analyses highlight that the movement contributed to increased international visibility for Curaçao and strengthened transnational connections through travel, media exposure, and economic activity linked to the World Cup.[1][3]
Legacy
The Blue Wave is regarded as an example of how participation in a major international sporting event can catalyze broader cultural and social mobilization. Its legacy includes heightened national visibility, increased engagement with football, and the reinforcement of a shared identity among Curaçaoans both on the island and abroad.
References
Curaçao’s diaspora multiplier at the 2026 World Cup
The Blue Wave: Curacao's Pride
Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage
Curaçao in de ban van de BlueWave
Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa
Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad
Blue Wave Festival losgebarsten
The Blue Wave (Instagram)
Bluewave jingle (YouTube)
Pisas: The Blue Wave gaat over meer dan voetbal
--------
== Keep list ==
* E término a bira popular desde 2024 durante e weganan di kualifikashon i e preparashonnan pa e torneo, kaminda el a simbolisá un ola kolektivo di sosten nashonal, orguyo i identidat.<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
* De Blue Wave is de naam van het nationale mannenelftal van Curaçao, maar de term staat eigenlijk voor iets veel groters: de hausse in energie, steun en saamhorigheid rond dit historische moment. Voor veel mensen staat dit namelijk voor zo veel meer dan alleen voetbal. Het gaat om de erkenning, de trots en de wereldwijde aandacht voor wat Curaçao heeft gepresteerd en waar het voor staat.<ref>[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
* Kòrsou ta konsiderá un di e paisnan mas chikí den mundu ku un poblashon di aproksimadamente 158.000–160.000 habitante (segun estimashon riba 1 di yanüari 2026)<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260604.pdf Poblacion di Corsou ta crece mas cu 158.000 mientras migracion ta sigui
impulsa crecemento], Bon Dia Aruba (4 di yüni 2026)</ref>. E ta un pais konstituyente di [[Reino Hulandes]]. A FIFA member since 2011, Curaçao have spent years building towards a first World Cup appearance.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref>
Den konteksto global, esaki ta pone Kòrsou den e grupo di paisnan chikitu tantu pa poblashon komo pa superfisie (±444 km²), pero ku un nivel haltu di desaroyo humano den region Karibe.
* Bou di liderazgo di entrenadó nashonal [[Dick Advocaat]], Kòrsou a hasi bon uso di e reglanan aki, resultando den un ekipo konsistiendo pa gran parti di futbolistanan profeshonal ku a nase i entrená na Hulanda. Kico ta haci e situacion aki unico? E “football passport”: Debí ku tur residente di e parti Karibense di Reino tin nashonalidat Hulandes, hungadónan ku famia Kòrsou mesora ta bini na remarke pa un transferensia di nashonalidat deportivo. Esaki ta komparábel ku kon hungadónan di Eskosia òf Wales ta hunga pa Gran Bretaña.
* <ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> Tur ta bibando pafor di Kòrsou bou kontrat di klupnan di futbol na Oropa i Merka.<ref>https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup</ref> Mayoria di e hungadónan a haña nan formashon den e akademianan hubenil di futbol di Hulanda i awor pa medio di reglanan di IFA pa eligibilidat Korsou por hasi un yamado riba e talentonan di diaspora.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
E tim di 26 hòmber ta konsistí kompletamente di hungadónan nasé na Hulanda, aparte di Tahith Chong, kende a nase na Willemstad i a drenta e akademia di Feyenoord na edat di dies aña.<ref name="Comenencia"/>
* i koló blou tradishonal di e selekshon nashonal.??
The country's official nickname is "The Blue Wave," a reference to the ocean surrounding the small island nation. Curaçao, the smallest country to ever make the World Cup, also has a large sailboat as part of its crest.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref>
* E movementu tambe a resultá den programa di aktividatnan kultural organisá, manera e Blue Wave Festival den sentro históriko di [[Willemstad]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]] (28 di mei 2026)</ref> E eventonan aki a kombiná músika, presentashon i selebrashonnan públiko relashoná ku e partisipashon den e Mundial.
* Apesar di e kosto altu di esaki pa presensia na Kopa Mundial, kalkulashonnan ta sugerí ku mas ku 3.000 fanátiko lo biaha pa e partido di apertura kontra Alemania dia 14 di yuni 2026 na [[Houston]], ku paketenan di buelo charter ku ta wòrdu areglá for di e isla.<ref name="Guardian"/>
* dokumental na TV hulandes ''Curaçao en het wonder van het WK'' : [[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/90418/curacao-en-het-wk-documentaire-over-trots-identiteit-en-de-toekomst-van-het-eiland Curaçao en het WK: documentaire over trots, identiteit en de toekomst van het eiland], curacao.nu (7 di yuni 2026)
In Willemstad vinden momenteel grote Blue Wave-evenementen plaats en de binnenstad van Punda en Otrobanda is volledig in WK-sfeer aangekleed.
*De eerste dure zes punten van Curaçao zijn binnen op weg naar het WK Voetbal 2026. De Stichting Blue Wave in oprichting wil die droom daadwerkelijk (helpen) realiseren, zo weet het Antilliaans Dagblad.
<ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], AD (10 juni 2024)</ref>
* Dat is de naam voor ‘The Blue Wave’, de beweging die op gang is gezet – onder meer met de aanstelling van Advocaat begin dit jaar – met als grote doel plaatsing voor het Wereldkampioenschap Voetbal 2026. Nog nooit eerder is het nationale herenteam van Curaçao aanwezig geweest op een WK. Het bereiken van de Gold Cup is een eerste belangrijke stap om het doel te halen.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
{{Appendix}}
------------------
{{Infobox futbol club| variante = c
| nomber club = Pariba Little League
| nomber completo =
| alias =
| funda =
| Presidente =
| entrenado =
| manager = {{CUW|bandera}}
| liga = Kampeonato Nashonal di Beisbòl Little League di Kòrsou
}}
'''Pariba Little League''' of '''Little League Liga Pariba''' ta un organisashon di beisbòl di [[Kòrsou]] pa muchanan entre 4 i 16 aña. E asosiashon di deporte hubenil ta forma parti di e sistema internashonal di kompetensia di Little League Baseball i ta representá e área geográfiko di “Pariba” riba e isla.
Den kompetensianan ofisial, Pariba Little League ta representá pa un ekipo selekshoná, ku ta konsistí di e mihó hungadónan di e liga, kende ta kompetí kontra otro liganan di e isla (Little League Liga Pabou) i den torneonan internashonal.
== Historia i desaroyo ==
Pariba Little League ta un di e programanan importante di beisbòl hubenil na Kòrsou. Huntu ku Pabou Little League, e ta kontribuí na e desaroyo di talento lokal na Kòrsou, ku tin un reputashon fuerte den beisbòl internashonal.
Desde 1980 Kòrsou ta partisipa regularmente den torneonan di Little League, ku resultado notabel, inkluyendo un kampeonato mundial na 2004 na Merka.
== Struktura ==
Den sistema di Little League, un “Little League” no ta solamente un ekipo, sino un organisashon lokal ku timnan di diferente edat. Pa torneonan ofisial, kada liga ta selekshoná un ekipo representativo.
E liganan aki ta kompetí pa determiná kende ta representá Kòrsou. (Curacao Region Tournament)
== Kompetensia internashonal ==
Kòrsou ta partisipá den dos nivel di kompetensia: e torneo di region Karibe di Little League World Series (kualifikashon) i e Little League Baseball World Series (LLBWS) na Williamsport, Pennsylvania.
===Region Karibe (kualifikashon pa LLBWS) ===
Desde inisio di e torneo di region Karibe [[Little League World Series (Region Karibe)]] na 2001, Pariba Little League a titula kampeon di Karibe na kuater okashon: 2001, 2002, – kampion di region Karibe
2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo)
2016
konta komo un di e liganan mas kompetitivo di Curaçao. E liga a logra varios título regional, kualifikando pa e torneo mundial den e siguiente añanan:
2001 – kampion di region Karibe
2002 – kampion di region Karibe
2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo)
2016 – kampion di region Karibe (rekòrd perfekto den torneo)
2026 – kampion di Curaçao / klasifiká pa LLBWS
E prestashonnan aki ta mustra ku Pariba ta un liga ku ta logra resultado konsistente na nivel regional, regularmente ganando derecho pa representá Curaçao den kompetensia internashonal.
== Torneo Little League World Series ==
=== Klasifikashon ===
Na 2026, e selekshon di Pariba Little League a logra un milestone importante ora ku el a kualifiká pa e Little League Baseball World Series (LLBWS).
E klasifikashon a keda sigurá despues di ku Pariba a gana e kampionato di Curaçao kontra Pabou Little League den un seri di mihó di shete.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series Pariba Wins Regional Title, Qualifies for Little League World Series], Curacao Chronicle (13 di aprel 2026)</ref> Pariba a gana e seri ku 4-2, inkluyendo dos viktoria decisivo di 6-2 i 5-2.
Durante e torneo, e tim a logra un rèkòrt general di 5-3.
===Partisipashon===
E aparishon di 2026 ta:
e di sinku biaha ku Pariba Little League ta partisipá den LLBWS
e promé aparishon desde 2016
e promé biaha ku un tim di Curaçao ta haña entrada direkto na e bracket internashonal
Den total, lo ta e di 16 biaha ku un representashon di Curaçao ta partisipá den e torneo na Williamsport, Pennsylvania.
== Hungadónan notabel ==
Diferente hungadónan yu di Korsou ku a pasa pa Pariba Little League òf su programa a yega na [[Major League Baseball]], inkluyendo:
* [[Ceddanne Rafaela]]
* [[Ozzie Albies]]
{{Appendix}}
--------------
'''Pariba Little League''' ta un ekipo hubenil di beisbol di [[Kòrsou]].
E di dos karchi pa e 2026 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presenta pa T-Mobile (LLBWS), a wòrdu ofisialmente konkistá ora ku Pariba Little League (Willemstad, Curaçao) a sali viktorioso den e Torneo di Region di Curaçao. E aña aki ta marka e promé biaha ku un tim di Kòrsou ta gana entrada direkto na e Bracket Internashonal di LLBWS, uniendo na Australia, Canada, Mexico, Hapon – i tambe e Kampionnan di Region di Asia-Pasífiko, Karibe, Europa i Afrika, i Latino Amérika – pa forma e tereno di 10 tim internashonal ku ta kompetí den e evento.<ref>https://www.littleleague.org/world-series/2026/llbws/news/pariba-little-league-to-represent-curacao-at-the-2026-little-league-baseball-world-series-presented-by-t-mobile/</ref>
Durante henter e torneo, Pariba Little League a gana su korona ku un rèkòrt general di 5-3 pa gana su puesto na LLBWS despues di a gana e seri di kampionato di mihó di shete riba Pabao Little League pa reklamá e título di region.
Esaki lo ta e di sinku biaha ku Pariba Little League ta aparesé den LLBWS, i e promé biaha den 10 aña, ku ta data for di 2016 ora el a kaba ku un rèkòrt di 1-2.
Adicionalmente, lo ta e di 16 biaha cu un team di Curaçao lo realisa e biahe pa Williamsport, su prome aparicion cu ta data for di 1980.
Atrabes di añanan, Curaçao a laga sinti su presencia den e torneonan di LLBWS. Ku 15 aparishon anterior ku ta data for di 1980, kuater subkampeon, i un viktoria di kampionato na 2004, nan programa ta sigui prosperá. Pariba LL tambe ta kas di un kantidat di hungadó i eks-alumnonan di MLB, mas notabelmente Ceddanne Rafaela (Boston Red Sox) i Ozzie Albies (Atlanta Braves).
E skema ofisial i informashon di e wèpsait pa e LLBWS 2026 a wòrdu anunsiá, miéntras ku e enkuentronan di promé buèlta lo wòrdu kompartí meimei di yüni, ya ku e di 79 Little League Baseball World Series lo tuma lugá di 19-30 di ougùstùs 2026. Pa mas informashon tokante e LLBWS, inkluyendo rekursonan di bishitante, invitadonan spesial, i mas kòntròl largu di zomer LittleLeague.org/WorldSeries. Pa kuminsá plania bo bishita na Williamsport, bai na LittleLeague.org/Visit.
-----
WILLEMSTAD – E ekipo di Little League di Pariba a keda koroná komo kampion regional i a sigurá klasifikashon pa Little League World Series, ganando e derecho di representá Kòrsou riba esenario internashonal.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series</ref>
Pariba a gana e seri di mihó di shete ku un viktoria di 4-2 riba Pabou. E weganan desisivo a wòrdu hunga djasabra na Post 6, kaminda Pariba a entregá aktuashonnan fuerte, ganando tur dos partido 6-2 i 5-2.
Cu e titulo regional, awor Pariba lo competi den e Little League World Series na Williamsport, cu ta programa pa tuma luga di 19 pa 30 di augustus.
E tim ta kla pa sali dia 13 di ougùstùs i lo kuminsá ku preparashonnan djis despues di un periodo kòrtiku di sosiegu.
E clasificacion ta marca otro logro pa baseball hubenil na Curaçao, cu tin un tradicion fuerte den e deporte y un historia di competi exitosamente na torneonan internacional.
The Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.<ref>https://www.facebook.com/LigaPabouLittleLeague/about</ref>
------------
'''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atletenan, entrenador, dirigente i otro figura ku a lassa un marka duradero den deporte lokal i regional.
Historia
E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi como un manera pa honrá e sportistanan i lideres ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den e Antias Hulandes. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organizashon sportivo máximo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inicio, e salon di fama a sigui rekonosé sportistanan ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidad deportiva.
Na desember 2020, FDOK a agrega otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluindo 10 damanan i 75 homber.
Signifikashon
E Salon di Fama ta:
un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou
un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento
un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte
E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan.
--------------------
'''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo
== Definishon ==
Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá.
* inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin
* 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou
Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou
== Salon di fama ==
Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero.
Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Aña
! Imagen
! Nomber
! Deporte
! Remarke
|-
| rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol ||
|-
| || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] ||
|-
| || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Hector Rosario<br><small>()</small> || ||
|-
| || [[Juan Isa]]<br><small>()</small> || ||
|-
| || Wilfred (Willie) Pieters<br><small>()</small> || ||
|-
| || Mordy Maduro<br><small>()</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]]
|-
| || Benny Leito<br><small>()</small> || landamentu||
|-
| rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>()</small> || Futbol ||
|-
| ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>()</small> || Tenis ||
|-
| || Clovis Lodewijks<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel || ||
|-
| || Julio Rooi<br><small>()</small> || ||
|-
| || Guillaume (Sam) Buntin<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol ||
|-
| || Walter van Rosberg<br><small>()</small> || ||
|-
| || Pedro Willems<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu ||
|-
| || Marcel Jose Betrian<br><small>()</small> || (hisamentu di peso) ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] ||
|-
|}
== Konmemorashon i evolushon ==
Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas.
== Organisashon ==
E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama.
----------
* 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro,
* 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen).
* 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin
* 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems
* 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl)
* 1993
* 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol)
* 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]])
futbol
* 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?)
* 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi
* 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra
* 2015: 2015 Maximo “Max” Paula +
* 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman
* 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales
* 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman.
* Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba
* 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref>
* [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate)
* 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru)
* 2023: [[Laicam How]] ([[karate]])
== Historia ==
For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/>
FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero.
* 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris.
Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building.
Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic.
Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbol club| variante = c
| nomber club = WildCats KJ74
| nomber completo =
| alias =
| funda =
| Presidente =
| entrenado =
| manager = {{CUW|bandera}} Johnny Balentina
| liga = [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Dòbel A]]
}}
'''WildCats KJ74''', antes konosí komo '''Wild Cats''', ta un di e timnan di [[beisbòl]] mas prominente den [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Liga Dòbel A]] na [[Kòrsou]]. Den añanan 1960 e tim tabata milita den liga klase A; durante di e siguiente dékada el a logra promove i, desde 1975, a bira un forsa dominante den e Liga Dòbel A, e nivel mas altu di kompetensia di beisbòl na e isla.
WildCats a gana 17 título nashonal te ku 2024, loke ta hasié e tim mas viktorioso den historia di Liga Dòbel A. El a partisipá na 43 edishon di e [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|kampeonato di Liga Dòbel A]], i tambe a representá Kòrsou den kompetensianan internashonal, manera e Seri Latinomerikano i [[Seri di Karibe]].<ref>Marco Stoovelaar, [https://catcher.home.xs4all.nl/bb23-0402-wild-cats-curacao-nips-mexico-in-second-game-caribbean-baseball-series.htm WildCats Curaçao nips Mexico in second game Caribbean Series], international baseball headlines</ref><ref>David Venn, [https://www.mlb.com/news/curacao-team-brings-loaded-roster-to-2024-caribbean-series From Little League to Caribbean Series, Curaçao's roster has chemistry], mlb.com (2 di febrüari 2024)</ref>
E kambio di nòmber di klup a tuma lugá pa honra [[Kenley Jansen]], un picher profeshonal di Kòrsou ku a hunga e mayor parti di su karera pa Los Angeles Dodgers, usando e kamisa ku número 74.
== Lista di Honor ==
===Liga Dòbel A===
'''Kampeon (17)''':
* 1975, 1976, 1977, 1978, 1980, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2016, 2017, 2021, 2022
'''Supkampeon (11)''':
* 1979, 1981, 1982, 1986, 1987, 2004, 2013, 2014, 2015, 2018, 2020
== (Eks)-pelotero konosí ==
* [[Ruderly Manuel]]
* [[Diegomar Maxwell]]
* [[Dudley Leonora]]
== Link eksterno ==
* [https://www.flashscore.com/team/wildcats-kj74/YJuwLdD3/ Profil WildCats KJ74]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]]
Mientras ku añanan spesífiko di nan viktorianan di kampionato i finalisashonnan di subkampeon no ta lista ampliamente den e fuentenan disponibel, ta tuma nota ku e Wild Cats tabata un forsa dominante den e liga for di su inisio na 1975. Nan a representá Curaçao tambe den kompetensianan internashonal, manera e Serie Latino Amerikano 2018 i e Serie di Karibe 2020.
The '''Wild Cats''' baseball team, also known as WildCats KJ74, is one of the most successful clubs in the Curaçao National Championship AA League. They have secured 17 national championships, making them the team with the most titles in the league's history through 2022.
YouTube
+4
Flashscore
+4
Wikipedia
+4
Baseball Reference
While specific years of their championship victories and runner-up finishes are not comprehensively listed in the available sources, it's noted that the Wild Cats have been a dominant force in the league since its inception in 1975. They have also represented Curaçao in international competitions, such as the 2018 Latin American Series and the 2023 Caribbean Series.
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ruderly Rubino Manuel''' (☆ [[26 di ougùstùs]] [[1990]] na [[Kòrsou]]) ta un picher profeshonal di beisbòl. E tabata miembro di e selekshon nashonal di beisbòl di Hulanda pa e Klásiko Mundial di Beisbòl 2017.<ref>{{Cite web|url=http://mlb.mlb.com/wbc/2013/teams/index.jsp?team=ned&team_id=878|title = Team}}</ref>
He was born on the 26th of August of 1990 in Willemstad, Curaçao. He's a local baseball star and started his career off by pitching for the Groot Kwartier Stars. He has also pitched for the Royal Scorpions in Curaçao and currently pitches for the Wildcats KJ74 Guardian Group. He has also pitched for 2 teams abroad, Sparta-Feyenoord from the Dutch Hoofdklasse in 2011 and for De Angelis North East Knights from the Italian Baseball League in 2012. He has also been part of the Kingdom of the Netherlands baseball team that played in the 2017 World Baseball Classic. Bonbini to Ruderly Manuel, who will also take part in Curaçao Baseball Week 2017!⚾️🇨🇼🔥
{{Appendix}}
--------------
{{Databox}}
'''Wimbleton''' ta un kompetensia internashonal di tènis, organisá pa e Federashon Internashonal di Tènis (ITF).
{{Appendix}}
[[Category:Deporte|Tènis]]
---------------------
{{Databox}}
'''Federashon di Atletismo di Kòrsou''' of '''Curaçao Atletiek Bond''' (CAB), Curaçao Athletics Federation, ta e órgano nashonal ku ta organisá atletismo na Kòrsou. E organisashon a wòrdu establesé originalmente na 1966, i e presidente di e asosiashon ta for di 2017 Willem Cordilia[1].
no.wiki:Federashon di Atletismo Kòrsou no ta miembro kompletu di CACAC, Konfederashon di Atletismo Sentroamerikano i Karibense, pero sí ta partisipá na Weganan CARIFTA. Curaçao tambe tabata e organisadó di e Weganan CARIFTA 2017.[2]
== Klupnan ==
E Federashon di Atletismo di Kòrsou ta reuní diesdos klup di atletismo afiliá: Curacao Master Athletics, Batavus, Cheetah, Deportivo San Kristof, the Eagles, Go Fast, New Revolution, Olympic, Rising Stars, Sloke, Sparta i Trupial.[3]
{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{infobox deportista
| variante = c
| nacionalidad = {{NLD}}
| haltura = 1,88 m
| peso = 77 kg
| deporte = Atletismo
| disciplina = 400 meter
| entrenado =
| debut =
| nacionalidad deportivo = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|25px|border]] [[Antias Hulandes]]<br/ >{{NLD}}
| wo = {{lista horizontal|
*2020}}
| bista medaya =
{{bista medaya}}
{{bista medaya rij|Weganan Olímpiko|0|1|0}}
{{bista medaya rij|Weganan Mundial Indoor Atletismo|0|0|2}}
}}
'''Liemarvin Bonefacia''' (☆ [[16 di aprel]] [[1990]] na [[Willemstad]]) ta un atleta di Kòrsou i un atleta olímpiko. E ta spesialisá den 400 meter i a representá [[Antias Hulandes]] te su disolushon na 2010.
Representando [[Hulanda]] Bonevacia a gana e medaya di plata den 4 x 400 m na [[Weganan Olimpico|Weganan Olímpiko]] 2020 na Tokyo, huntu ku [[Terrence Agard]], Tony van Diepen y Ramsey Angela.
== Link eksterno ==
* [https://worldathletics.org/athletes/netherlands/terrence-agard-14180980 Terrence Agard riba World Athletics]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Agard, Terrence}}
[[:Category:Deporte]]
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Atleta Olimpico]]
-----------------------
'''Randolph Benito (Johnny) Balentina''' (☆ [[8 di ougùstùs]] [[1971]] na [[Willemstad]]) ta un pelotero hulandes ku a kompetí na tres okashon konsekutivo den [[Weganan Olimpico di Zomer|Weganan Olímpiko]]. El a partisipa na ‘Atlanta 1996’, ‘Sydney 2000’ i ‘Atenas 2004’. Na e okashonnan ei, e catcher drechi di e klup di beisbol Neptunus a termina ku e [[tim nashonal di beisbòl hulandes|selekshon nashonal di Hulanda]], tambe konosí komo ''Tim di Reino'', na di seis (1996 i 2004) i e di sinku lugá (2000).
{{Appendix|2=
* [https://www.honkbalsite.com/ Nederlandse honkbalsite]
* [https://web.archive.org/web/20161202214838/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ba/johnny-balentina-1.html Profil di Johnny Balentina]
}}
{{DEFAULTSORT:Balentina, Randolph}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Deporte na Aruba|Bela]]
[[:Category:Atleta Olimpico|Bela]]
--------------
== Aanvulling [[Seri di Karibe]] ==
=== Kampeon segun wega final ===
Kuminsando ku e edishon di 2013 a introdusí un kampeonato kaminda e dos ekipo ku e mihó rekort di gana i pèrdè for di e promé etapa di e torneo di round-robin ta topa pa determiná e kampeon. Den edishon 2013, e promé buelta tabata konsistí di 12 wega i kada tim a enfrentá e otro timnan dos biaha, un komo home klup i e otro komo un ekipo di bishita; for di edishon 2014, ku e regreso di ekiponan di Cuba na e torneo, e promé etapa a ser kambia pa un round robin di 10 wega kaminda kada tim ta enfrentá e otro ekiponan un biaha.
{|class="sortable wikitable" width="100%"
!Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Manager
|-
|[[2013]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Yaquis de Obregón
|style="text-align:center"|4–3 (18)
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Leones del Escogido
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Eddie Díaz
|-
|2014
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Isla di Margarita]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Naranjeros de Hermosillo
|style="text-align:center"|7–1
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Indios de Mayagüez
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Matías Carrillo
|-
|2015
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] [[San Juan]]
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Vegueros de Pinar del Río
|style="text-align:center"|3–2
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Tomateros de Culiacán
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Alfonso Urquiola
|-
|2016
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] [[Santo Domingo]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Venados de Mazatlán
|style="text-align:center"|5–4
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Tigres de Aragua
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Juan José Pacho
|-
|2017
|{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|1–0 (10)
|{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos
|-
|2018
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Guadalajara]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|9–4
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos
|-
|2019
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] [[Siudad di Panama|Siudat di Panama]]
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Toros de Herrera
|style="text-align:center"|3–1
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Leñadores de Las Tunas
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Manuel Rodríguez
|-
|2020
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Toros del Este
|style="text-align:center"|9–3
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Cardenales de Lara]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Lino Rivera
|-
|2021
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mazatlán
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas
|style="text-align:center"|4–1
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Criollos de Caguas
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Félix Fermín
|-
| 2022
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]]
|[[File:Flag of Colombia.svg|25px|border]] Caimanes de Barranquilla
|style="text-align:center"|4-1
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Gigantes del Cibao
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] José Mosquera
|-
|2023
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Caracas]] i [[La Guaira]]
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey
|style="text-align:center"|3−0
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Leones del Caracas
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] José Offerman
|-
|2024
|{{flagicon|USA}} [[Miami]]
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Tiburones de La Guaira]]
|style="text-align:center"|3−0
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Ozzie Guillén
|-
|2025
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mexicali
|
|style="text-align:center"|
|
|
|-
|2026
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]]
|
|style="text-align:center"|
|
|
|-
|2027
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo
|
|style="text-align:center"|
|
|
|}
{|class="sortable wikitable"
!Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Mánager!!Rekort
|-
|2013
|{{MEX}} Hermosillo
|{{MEX}} Yaquis de Ciudad Obregón
|style="text-align:center"|4-3 (18)
|{{DOM}} Leones del Escogido
|{{DOM}} Eddie Díaz
|style="text-align:center"|4-3
|-
|2014
|{{VEN}} [[Isla Margarita]]
|{{MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]
|style="text-align:center"|7-1
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Indios de Mayagüez]]
|{{MEX}} Matías Carrillo
|style="text-align:center"|4-2
|-
|2015
|{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]]
|{{bandera|Cuba}} [[Pinar del Río (béisbol)|Vegueros de Pinar del Río]]
|style="text-align:center"|3-2
|{{bandera|México}} [[Tomateros de Culiacán]]
|{{bandera|Cuba}} Alfonso Urquiola
|style="text-align:center"|3-3
|-
|[[Serie del Caribe 2016|2016]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|{{bandera|MEX}} [[Venados de Mazatlán]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]]
|style="text-align:center"|5-4
|{{bandera|VEN}} [[Tigres de Aragua]]
|{{bandera|MEX}} Juan José Pacho
|style="text-align:center"|6-0
|-
|2017
|{{MEX}} Culiacán
|{{bandera|Puerto Rico}} Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|1-0 (10)
|{{bandera|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos
|style="text-align:center"|3-3
|-
|[[Serie del Caribe 2018|2018]]
|{{bandera|México}} [[Jalisco]]<ref>[https://www.jalisco.gob.mx/es/prensa/noticias/64267 Presenta Gobernador Serie del Caribe Jalisco 2018]</ref>
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]]
|style="text-align:center"|9-4
|{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos
|style="text-align:center"|4-2
|-
|[[Serie del Caribe 2019|2019]]
|{{bandera|Panamá}} [[Panamá (ciudad)|Panamá]]
|{{bandera|Panamá}} [[Toros de Herrera]]
|style="text-align:center"|3-1
|{{bandera|Cuba}} [[Las Tunas (béisbol)|Leñadores de Las Tunas]]
|{{bandera|Panamá}} Manuel Rodríguez
|style="text-align:center"|4-1
|-
|[[Serie del Caribe 2020|2020]]
|{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Toros del Este]]
|style="text-align:center"|9-3
|{{bandera|VEN}} [[Cardenales de Lara]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Lino Rivera
|style="text-align:center"|6-1
|-
|[[Serie del Caribe 2021|2021]]
|{{bandera|MEX}} [[Mazatlán]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]]
|style="text-align:center"|4-1
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]]
|{{bandera|República Dominicana}} Félix Fermín
|style="text-align:center"|7-0
|-
|[[Serie del Caribe 2022|2022]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|{{bandera|Colombia}} [[Caimanes de Barranquilla]]
|style="text-align:center"|4-1
|{{bandera|República Dominicana}} [[Gigantes del Cibao]]
|{{bandera|Colombia}} José Mosquera
|style="text-align:center"|5-2
|-
|[[Serie del Caribe 2023|2023]]
|{{bandera|Venezuela}} [[Caracas]] y [[La Guaira]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]]
|style="text-align:center"|3-0
|{{bandera|Venezuela}} [[Leones del Caracas]]
|{{bandera|República Dominicana}} José Offerman
|style="text-align:center"|6-3
|-
|[[Serie del Caribe 2024|2024]]
|{{bandera|Estados Unidos}} [[Miami]]
|{{bandera|Venezuela}} [[Tiburones de La Guaira]]
|style="text-align:center"|3-0
|{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]]
|{{bandera|Venezuela}} Oswaldo Guillén
|style="text-align:center"|7-1
|-
| 2025
|{{MEX}} [[Mexicali]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|-
|[[Serie del Caribe 2026|2026]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|-
|[[Serie del Caribe 2027|2027]]
|{{bandera|México}} [[Hermosillo]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|}
==Partisipante==
{| class="wikitable sortable"
! Pais
! Liga
! Promé edishon
|-
|{{CUW}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Kòrsou
|style="text-align:center"|2023
|-
|bgcolor="#ccddff"|{{DOM}}
|Liga di Beisbòl Profeshonal Dominikano
|style="text-align:center"|1970
|-
|bgcolor="#ccddff"|{{MEX}}
| Liga di Mexico Pasifiko
|style="text-align:center"|1971
|-
|{{NCR}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Nicaragua
|style="text-align:center"|2024
|-
|{{PAN}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Panameño
|style="text-align:center"|1949
|-
|bgcolor="#ccddff"|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[Puerto Rico]]
|Liga di Beisbòl Profeshonal Roberto Clemente
|style="text-align:center"|1949
|-
|bgcolor="#ccddff" |{{VEN}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Venezuelano
|style="text-align:center"|1949
|}
* {{color box|#ccddff|border=silver}} miembro di Caribbean Professional Baseball Confederation
=== Partisipante den pasado ===
{| class="wikitable sortable"
! Pais
! Liga
! Prome edishon
! Ultimo edishon
|-
| rowspan=3 |{{CUB}}
| Liga Cubano
|style="text-align:center"|1949
|style="text-align:center"|1960
|-
| Seri Nashonal Cubano
|style="text-align:center"|2014
|style="text-align:center"|2019
|-
|Liga Elite Cubano
|style="text-align:center" colspan=2|2023
|-
|{{CUW}}
| Liga di Beisbòl Klase AA di Kòrsou
|style="text-align:center" colspan=2|2023
|-
|{{COL}}
|Liga di Beisbòl Profeshonal di Colombia
|style="text-align:center"|2020
|style="text-align:center"|2023
|}
===Nota===
*{{note label|PAN|a|a}} After the [[1960 Caribbean Series|1960 tournament]], Panama would not appear in another Caribbean Series until [[2019 Caribbean Series|2019]].
*{{note label|VEN|b|b}} Venezuela's LVBP was replaced by the [[Liga Occidental de Béisbol Profesional]] for the 1960 tournament
== Edishonnan ==
==Series==
{|class="wikitable"
|-
!Ana!!Luga!!Kampeon!!Manager!!Rekort
|-
|[[1949 Caribbean Series|1949]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]]|| [[Mike Guerra|Fermin Guerra]] ||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1950 Caribbean Series|1950]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PAN}} [[Carta Vieja Yankees]]|| [[Wayne Blackburn]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1951 Caribbean Series|1951]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]]|| [[George Scales]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1952 Caribbean Series|1952]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Habana (Cuban League)|Leones del Habana]]|| [[Mike González (catcher)|Mike González]]|| style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1953 Caribbean Series|1953]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (2)|| [[Buster Clarkson]]||style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1954 Caribbean Series|1954]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]]|| [[Mickey Owen]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1955 Caribbean Series|1955]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (3)|| [[Herman Franks]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1956 Caribbean Series|1956]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]]|| [[Oscar Rodríguez (baseball)|Oscar Rodríguez]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1957 Caribbean Series|1957]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]]|| [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1958 Caribbean Series|1958]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]] (2) || [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1959 Caribbean Series|1959]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]] (2)|| [[Clemente Carreras]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1960 Caribbean Series|1960]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]] (2)|| [[Tony Castaño]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|1961–1969|| colspan="4" style="text-align:center;" | None held
|-
|[[1970 Caribbean Series|1970]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]]|| [[Carlos Pascual (baseball)|Carlos Pascual]]||style="text-align:center;"|7–1
|-
|[[1971 Caribbean Series|1971]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]]|| [[Manny Mota]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1972 Caribbean Series|1972]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Leones de Ponce (baseball)|Leones de Ponce]]|| [[Frank Verdi]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1973 Caribbean Series|1973]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (2)|| [[Tommy Lasorda]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1974 Caribbean Series|1974]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (2)|| [[Bobby Wine]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1975 Caribbean Series|1975]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Vaqueros de Bayamón (baseball)|Vaqueros de Bayamón]]|| [[José Pagán]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1976 Caribbean Series|1976]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] & [[Santiago de los Caballeros|Santiago]] ||{{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]|| [[Cananea Reyes]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1977 Caribbean Series|1977]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (3)|| [[Buck Rodgers]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1978 Caribbean Series|1978]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]]|| [[Rene Lachemann]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1979 Caribbean Series|1979]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]] (2)|| [[Willie Horton (baseball)|Willie Horton]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1980 Caribbean Series|1980]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (4)|| [[Del Crandall]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1981 Caribbean Series|1981]]|| colspan="4" style="text-align:center;"|None held
|-
|[[1982 Caribbean Series|1982]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Leones del Caracas]]|| [[Chico Carrasquel]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1983 Caribbean Series|1983]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Lobos de Arecibo]]|| [[Ron Clark (baseball)|Ron Clark]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1984 Caribbean Series|1984]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]]|| [[Rubén Amaro, Sr.|Rubén Amaro]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1985 Caribbean Series|1985]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (5)|| [[Terry Collins]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1986 Caribbean Series|1986]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Maracaibo]]||{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]|| [[Cananea Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1987 Caribbean Series|1987]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (3)|| [[Ramón Avilés]]|| style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[1988 Caribbean Series|1988]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]|| {{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]]|| [[Phil Regan (baseball)|Phil Regan]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1989 Caribbean Series|1989]]|||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]] (2)|| [[Pete Mackanin]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1990 Caribbean Series|1990]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (2)|| [[Felipe Alou]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1991 Caribbean Series|1991]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (6)|| [[John Roseboro]]|| style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1992 Caribbean Series|1992]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]] (2)|| [[Pat Kelly (catcher)|Pat Kelly]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1993 Caribbean Series|1993]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (4)|| [[Mako Oliveras]]||{ style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[1994 Caribbean Series|1994]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (7)|| [[Casey Parsons]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1995 Caribbean Series|1995]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI}} [[Senadores de San Juan]]|| [[Luis Meléndez (baseball)|Luis Meléndez]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1996 Caribbean Series|1996]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]]|| [[Francisco Estrada]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1997 Caribbean Series|1997]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]]|| [[Mike Quade]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1998 Caribbean Series|1998]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (2)|| [[Tony Peña]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1999 Caribbean Series|1999]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (8)|| [[Dave Jauss]]|| style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[2000 Caribbean Series|2000]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (5)|| [[Mako Oliveras]] (2)||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2001 Caribbean Series|2001]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (3)|| [[Félix Fermín]] || style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2002 in baseball|2002]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]] (2)|| [[Francisco Estrada]] (2) || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2003 Caribbean Series|2003]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (4)|| [[Félix Fermín]] (2)||style="text-align:center;"|6–1
|-
|[[2004 Caribbean Series|2004]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (9)|| [[Manny Acta]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2005 Caribbean Series|2005]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlán]]|| [[Juan José Pacho]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2006 Caribbean Series|2006]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Valencia, Carabobo|Valencia]] and [[Maracay]]||{{flagicon|VEN}} [[Leones del Caracas ]] (2)|| [[Carlos Subero ]]||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2007 Caribbean Series|2007]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (5)|| [[Félix Fermín]] (3)||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2008 Caribbean Series|2008]]||{{flagicon|DOM}} [[Santiago de los Caballeros|Santiago]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (10)|| [[Héctor de la Cruz]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2009 Caribbean Series|2009]]||{{flagicon|MEX}} [[Mexicali]]||{{flagicon|VEN}} [[Tigres de Aragua]] || [[Buddy Bailey]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2010 Caribbean Series|2010]]||{{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (3)|| [[Ken Oberkfell]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2011 Caribbean Series|2011]]||{{flagicon|PRI}} [[Mayagüez, Puerto Rico|Mayagüez]]||{{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]]|| [[Yaquis de Obregón#History|Eddie Díaz]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2012 Caribbean Series|2012]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (4)|| [[Ken Oberkfell]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2013 Caribbean Series|2013]] || {{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]] || {{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]] (2)|| [[Yaquis de Obregón#History|Eddy Díaz]] (2)||style="text-align:center;"|4–3
|-
|[[2014 Caribbean Series|2014]] || {{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]] || {{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]] (2)|| [[Matías Carrillo]]||style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2015 Caribbean Series|2015]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] || {{flagicon|CUB}} [[Pinar del Río (baseball)|Vegueros de Pinar del Río]] || [[Pinar del Río (baseball)#Past and present stars|Alfonso Urquiola]] ||style="text-align:center;"|3–3
|-
|[[2016 Caribbean Series|2016]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlan]] (2)|| [[Juan José Pacho]]||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2017 Caribbean Series|2017]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]] || {{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (4) || [[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]]||style="text-align:center;"|3−3
|-
|[[2018 Caribbean Series|2018]]||{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] ||{{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (5) || [[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]] (2)||style="text-align:center;"|4−2
|-
|[[2019 Caribbean Series|2019]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]] ||{{flagicon|PAN}} [[Toros de Herrera]]|| Manuel Rodríguez||style="text-align:center;"|4−1
|-
|[[2020 Caribbean Series|2020]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] ||{{flagicon|DOM}} [[Toros del Este]] || Lino Rivera ||style="text-align:center;"|6−1
|-
|[[2021 Caribbean Series|2021]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (6) || [[Félix Fermín]] (4) ||style="text-align:center;"|7−0
|-
|[[2022 Caribbean Series|2022]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|COL}} [[Caimanes de Barranquilla]]|| José Mosquera || style="text-align:center;" |5−1
|-
|[[2023 Caribbean Series|2023]]||{{flagicon|VEN}} [[Caracas]] and [[La Guaira]] || {{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (11)|| [[Jose Offerman]] || style="text-align:center;" |6−3
|-
|[[2024 Caribbean Series|2024]]
|{{flagicon|USA}} [[Miami]]
|{{flagicon|VEN}} [[Tiburones de La Guaira]]
| [[Ozzie Guillén]]
|style="text-align:center;" |7−1
|}
* Selekshon Curacao Suns 2024 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2024/01/29/zeventien-internationals-koninkrijksteam-met-curacao-suns-naar-serie-del-caribe/</ref>
update: Jonathan Schoop; nieuw Jeremi Profar & Roger Bernadina (en.wiki)
* Selekshon Korsou 2023 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2023/01/31/internationals-met-curacaose-kampioen-naar-caribbean-series/</ref>
------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{DEFAULTSORT:Thode, Kiri}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Boneiru]]
[[Category:Deporte]]
* 2013:Kiri Thode is in Duitsland wereldkampioen geworden van de Professional Windsurfers Association (PWA) Freestyle Windsurfing. Het is voor het eerst dat een windsurfer uit Bonaire wereldkampioen is geworden van de Freestyle competitie. Het is ook de eerste wereldtitel voor Thode.<ref>Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2013/10/09/wereldkampioenen-bonaire-warm-onthaald/ Wereldkampioenen Bonaire warm onthaald], Caribisch netwerk, 9 di oktober 2013</ref>
* 2020? video Children of the Wind ku rumanan Tonky i Taty Frans - dokumentario basa riba e bida di tres mucha homber Boneriano cu a conquista mundo cu nan teknika y trikinan innovativo riba nan plank di windsurf . E pelicula a gana premio na ....
de.wiki: Kiri Thode (geboren 26 februari 1991 in Kralendijk ) is een windsurfer op Bonaire . Hij behoort tot de beste freestylesurfers van de afgelopen jaren en werd in 2013 wereldkampioen in deze discipline .
------------------------------
{{Databox}}
'''Jurswailly (Ailly) Luciano''' (☆ [[25 di mart]] [[1991]] na [[Kòrsou]]) ta un eks-hungadó di "handbal" hulandes-kurasoleño i internashonalista. E tabata hunga den posicion derechista.
== Bida ==
Ailly Luciano a nase na Korsou i te edat di kuater ana tabata biba na Boka Sami. Ku su mayornan el a muda pa [[Hulanda]]. Su promé klup di handball tabata Papendrechtse DES'72. Komo teenager e ta switch pa e klup HV Quintus, hungango den e division di honor hulandes.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref> Desde 2011 e ta milita pa e klup franses Metz Handball den e divishon femenino franses mas haltu. E ta konosi pa su rapides. Huntu ku su klup el a titula kampeon nashonal di Fransia na 2013, 2014, 2016, 2017, 2018 i 2019. Na ana 2013, 2015, 2017 en 2019 e klup ta gana e Kopa di Fransia. Tambe na 2013 ta alkansa e final di e kampeonato oropea pero ta sufri un derota di e klup danes Team Tvis. Holstebro . Na 2021 e ta pone un fin na su karera deportivo pa dedika su mes na su In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière.
Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro nl wiki:In maart 2016 tijdens het OKT in Metz (Frankrijk) is er een historisch hoogtepunt voor Luciano en het Nederlandse handbal, ze kwalificeerden zich voor het eerst voor de Olympische Spelen. Doordat de wedstrijd om het brons verloren werd van de huidige wereldkampioen Noorwegen (23-36), eindigden ze uiteindelijk op de vierde plaats.
== Selekshon hulandes ==
Debuut Oranje 15 mei 2012 Nederland – Groot-Brittannië 40-15 in Panningen
Komo internashonalista el a forma parti di e selekshon femenino di [[Hulanda]], hasiendo su debut durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. El a partisipa den 55 wega internashonal. Na 2016 el a representa Hulanda na e Weganan olimpiko na [[Rio de Janeiro]].<ref>https://www.ad.nl/dordrecht/papendrechtse-ex-international-ailly-luciano-stopt-met-handbal-eindelijk-tijd-om-te-puberen~a0830d73/ Papendrechtse ex-international Ailly Luciano stopt met handbal: ‘Eindelijk tijd om te puberen’], AD (9 di ougustus 2020)</ref> Ze maakte deel uit van het Nederlandse damesteam dat als vierde eindigde in handbal op de Olympische Zomerspelen van 2016 in Rio de Janeiro , Brazilië .
Handbalster Ailly Luciano heeft besloten haar interlandcarrière te beëindigen en gaat daarom niet mee met het Nederlands damesteam naar het Europees kampioenschap handbal in Zweden. "Ik heb op de Olympische Spelen gestaan, dat vind ik prachtig, maar voor mijn idee zit er niet meer in. Om weer vier jaar te knokken richting de Spelen zie ik niet zitten. Ik vind het goed geweest. Ik wil mijn levensdoelen oppakken."
De 25-jarige speelster uit Papendrecht kwam in augustus met het Nederlands damesteam uit op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro en eindigde als vierde. Luciano, die speelt voor het Franse Metz, speelde 56 interlands voor Oranje en scoorde daarin 115 keer.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/148285/handbalster-luciano-beeindigt-interlandcarriere Handbalster Luciano beëindigt interlandcarrière], Rijnmond (4 november 2016)</ref>
== Link eksterno ==
* [[http://history.eurohandball.com/ec/cl/women/2020-21/player/536101/Jurswailly+Luciano Jurswailly Luciano na European Handball Association]]
{{Appendix}}
In 2011 verhuisde de 1,71 meter lange rechtsbuiten naar het Franse eersteklasser Metz Handball , met wie ze in 2013 het kampioenschap en de beker won en de finale van de EHF Cup bereikte , waar ze verloren van de Deense club Team Tvis. Holstebro . Een seizoen later won ze opnieuw het kampioenschap. Ze won ook de Franse beker in 2015, 2017 en 2019 en het Franse kampioenschap in 2016, 2017, 2018 en 2019. In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière.
Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro .
hunga den posishon derecho
Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland)
Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011
Nederlands international (56 caps)
Voormalige club: HV Quintus (Nederland).
Luciano a hasi su debut pa e selekshon hulandes durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. [3]
speelt voor Metz Handbal in de LFH Division 1 Féminine en voorheen het Nederlands dameshandbalteam . Ze nam deel aan het WK handbal dames 2013 in Servië , samen met de rest van het Nederlands elftal. [1] [2]
Luciano na nase na Korsou i a lanta na Boka Sami te edat di kuater ana. dorp Sint Michiel gewoond. Ku su mayornan el a muda pa Hulanda. Aki ta tabata hunga pa e klup HV Quintus.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html
Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref>
Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland)
Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011
Nederlands international (56 caps)
Voormalige club: HV Quintus (Nederland).
------------------------
'''Robert (Joy) Hosé''' (☆ [[14 di febrüari]] [[1949]] na - [[23 di òktober]] [[2023]] na [[Willemstad]] ) tabata un hungadó di pinpòn di [[Kòrsou]] di fama legendario. E tabata kampeon di Kòrsou di 1966 te 1972 i a optené varios título na Antia i internashonalmente, entre otro na 1971 kampeon latinoamerikano na [[Paraguai|Paraguay]].
== Biografia ==
Joy Hosé a nase na Kòrsou den e famia Hosé-Pimentel. E tin un ruman muhé i dos ruman hòmber. Su ruman mayó [[Humphrey Hosé|Humphrey]] tabata aktivo komo tenista profeshonal i su omo [[Iyo Pimentel]] tambe tabata tenista internashonal.
---------------
* Tim e Reino
=== Kampeonato Oropeo ===
{| class="wikitable" style=text-align:center
! Edishon
| 1954 || 1955 || 1956 || 1957 || 1958 || 1960 || 1962 || 1964 || 1965 || 1967 || 1969 || 1971 || 1973 || 1975 || 1977 || 1979 || 1981
|1983
|-
! Resultado
| * || * || {{oro}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || * || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{zilver}} || {{zilver}} || {{zilver}} ||{{goud}}
|{{zilver}}
|-
|
|-
! Edishon
| 1985 || 1987 || 1989 || 1991 || 1993 || 1995 || 1997 || 1999 || 2001 || 2003 ||[[EK Honkbal 2005|2005]]||[[EK Honkbal 2007|2007]]||[[EK Honkbal 2010|2010]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2012|2012]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2014|2014]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2016]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2019]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2021]]
|-
! Prestatie
|{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}
|-
|
|-
! Editie
| [[Europees kampioenschap honkbal 2023|2023]]
|-
! Prestatie
| {{brons}}
|}
: * <small>In 1954, 1955 en 1967 geen deelname.</small>
=== Kopa Interkontinental ===
{| class="wikitable"
! Editie
| 1983 || 1999 || 2002 || 2006 || [[Intercontinental Cup honkbal 2010|2010]]
|-
! Prestatie
| 4e || 8e || 8e || {{zilver}} || {{zilver}}
|}
----------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Pabao Little League''' ta un ekipo di beisbol hubenil (10-12 ana) di Korsou ku a titula kampeon di karibe na .. okashon i tabata kampeon mundial na 2004. E ta forma parti di
e Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.
Winning the Caribbean Region Championship and making its 11th trip to Williamsport for the 2023 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presented by T-Mobile, is Pabao Little League (Willemstad, Curaçao) thanks to a 6-0 victory over the Dominican Republic in the championship game.
With its victory, Pabao LL will be returning to the LLBWS with the country’s 15th overall appearance in hopes to defend its International Championship title earned in 2022. Since the country’s first tournament appearance in 1980, Curaçao has maintained a winning record, 46-25, with a World Series championship in 2004 and three runner-up finishes in 2005, 2019, and 2022.
Pabao LL finished the Caribbean Region tournament with an unblemished 6-0 record, outscoring its opponents, 47-4, with four shutout performances.
With the first-round matchups of the 2023 LLBWS announced on June 6, Pabao LL will play Australia, represented by Hills Little League, in Game 5 on Thursday, Aug. 17 at 1 p.m. ET at Volunteer Stadium.
The 2023 Little League Baseball World Series, Presented by T-Mobile, is set to take place August 16-27. More information about the 2023 Little League World Series tournaments, including full schedules and downloadable brackets, can be found at LittleLeague.org/WorldSeries.
WILLEMSTAD- Djaweps , 10 di ougùstùs 2023 den oranan di mèrdia, e selekshon di Little League Liga Pabou kampion di Karibe a biaha pa Williamsport (USA), pa partisipá den e Kampionato Mundial di Beisbòl Little League. E kampionato Mundial di hóbennan di 11 i 12 aña lo start dia 16 i lo terminá dia 27 di ougùstùs 2023.
RBC Royal Bank, representá pa Sharier Dorand manera ta e kaso ku tur selekshon, tabata presente pa duna e selekshon sostén i deseá e delegashon éksito. E sigiente hungadónan ta forma parti di e selekshon.
{{Appendix}}
---------------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Dudley Guniberto Josefa''' (☆ [[1958]]) ta un [[karate]]ka di [[Kòrsou]]. Deportista – Dirigente Tékniko. a nasé na aña 1958. Dudley na aña 1967 kuminsá práktika deporte di yudo ku su 9 aña serka ..
== Bida i karera ==
.. a lanta na Kòrsou.
== Medaya ==
* 1987: [[Image:Med 2.png|Plata]] - Kampeonato hulandes
{{Appendix}}
{{Commonscat|Didi Gregorius}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64548365|titulo=Didi Gregorius}}
{{References}}
;Lista di fuente
* [https://web.archive.org/web/20111005161849/http://www.honkbalsite.com/nederlandsteam/marieksongregorius.html Profil riba Honkbalsite]
* [https://www.baseball-reference.com/minors/player.cgi?id=gregor003mar Statistik Didi Gregorius]
}}
{{DEFAULTSORT:Gregorius, Didi}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Beisbolista]]
[[Category:Hulanda]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Sherry Sophia Veronica Howell''' (☆ [[]] na [[Kòrsou]]) tabata un atleta kurasoleño.
Sherry Howell - Eckerd College, Softball and Volleyball
Howell played four years of softball and volleyball for Eckerd College from 1990 to 1993. She graduated in 1993 with a double major of Business Management and Psychology. The native of Curacao, Neth. Antilles, was a pitcher, a shortstop and centerfielder. She was a four-time All-America in softball, was named to the South Region team four times and the All-SSC team four times. Howell won or shared player-of-the-year honors twice in the conference and concluded her athletic career by being selected the SSC female athlete-of-the-year for the 1992-93 season. Howell holds the NCAA, Division II career batting average in softball at .524, is third in career slugging average at .921, 13th in home runs with 29 and second in single season highest batting average at 629. She led the nation in hitting as a senior and also doubles percentage. Howell led the conference in batting average four different years. In 1999, she represented her country in the World Games in Japan. Howell, who is fluent in six languages, was named All-Conference in volleyball two of the four years she played.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Howell, Sherry}}
[[Category:Hende]]
---------------
{{Commonscat|Josh Palacios}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1131860420|titulo=Josh Palacios}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Palacios, Josh}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Beisbolista]]
-------------------------------
'''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] di 1958 te 2010 na wega y torneonan internacional. E tabata kai bou di [[Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie|NAVU]], ku tabata konsisti di [[Kòrsou]] i [[Boneiru]] despues ku [[Aruba]] a separa na 1986.
en.wiki:The Netherlands Antilles national football team (Dutch, "Nederlands-Antilliaans voetbalelftal"; Papiamentu, "Selekshon Antiano di futbòl") was the national team of the former Netherlands Antilles from 1958 to 2010. It was controlled by the Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie. The NAVU consisted of Curaçao and Bonaire. Aruba split in 1986 and has its own team.
The Netherlands Antilles team never qualified for the FIFA World Cup. The country managed to come third in the CONCACAF championships of 1963 and 1969; during the 1963 tournament they were unofficial football world champions for four days after beating Mexico and before losing to Costa Rica.[1]
== Reforma di Antias Hulandes ==
Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues [[Boneiru]] a bira miembro interino di CFU i [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]].
== Mira tambe ==
* [[Seleccion nacional di futbol di Aruba|Selekshon nashonal di futbòl di Aruba]]
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Selekshon boneriano di futbòl]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =|titulo=}}
{{References}}
}}
[[Category:Futbòl]]
[[Category:Antias Hulandes]]
-------------
The '''Curaçao national football team''' ({{lang-nl|Curaçaos voetbalelftal}}; [[Papiamento language|Papiamentu]]: ''Selekshon di Futbòl Kòrsou'') represents [[Curaçao]] in [[FIFA|International]] [[association football|football]] and is controlled by the [[Curaçao Football Federation]] (Federashon Futbòl Kòrsou; FFK).<ref>{{cite web| url = http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta/| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20170714164913/http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta| archive-date = 2017-07-14| title = Curazao pierde a su capitán para el juego ante la Selecta {{!}} elsalvador.com}}</ref>
Following a constitutional change that allowed its predecessor, the [[Curaçao and Dependencies|Colony of Curaçao and Dependencies]] to become a unified [[constituent state|constituent country]] consisting of several island territories as the [[Netherlands Antilles]] and its dissolution in 2010, Curaçao has played under a new constitutional status as a separate constituent country since 2011.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Gg1hDgAAQBAJ&pg=PA121 |title=Football and the Boundaries of History: Critical Studies in Soccer |editor=Elsey, Brenda |editor2=Pugliese, Stanislao G. |year=2017 |page=121 |isbn=9781349950065 |publisher= Springer |access-date=25 June 2019}}</ref>
Both FIFA and CONCACAF recognize the Curaçao national team to be the direct and sole successor of the dependant [[Territory of Curaçao national football team|Curaçao (1921–1958)]] and the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles national football]] teams.<ref>[https://web.archive.org/web/20190626032129/https://www.fifa.com/associations/association/cuw/about Curaçao] at [[FIFA]] official website</ref><ref>[https://www.concacaf.com/en/member-association/curacao Curaçao] at [[CONCACAF]] official website</ref><ref>[https://www.rsssf.org/tablesc/curacaochamp.html] at [[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]</ref>
==History==
{{Further|Territory of Curaçao national football team|Netherlands Antilles national football team}}
The first national football team to bear the name Curaçao was the [[Territory of Curaçao national football team]], which made its debut in 1924 in an away match against neighboring [[Aruba national football team|Aruba]], a match which the Territory of Curaçao won four to nil.
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta e ekipo di [[futbol]] cu ta representa [[Aruba]] na wega y torneonan internacional, manera na e weganan di cualificacion pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial]] y den Copa Caribe. Tur tramite pa e seleccion ta bou encargo di [[Arubaanse Voetbalbond|AVB]], funda na 1932 y afilia na [[Union Futbol di Caribe|CFU]], [[CONCACAF]] y [[FIFA]] desde 1988.
The '''Aruba national football team''' ([[Dutch language|Dutch]]: Arubaans voetbalelftal; [[Papiamento language|Papiamento]]: Seleccion Arubano di futbol) is the national team of [[Aruba]], it was founded in 1932 and is affiliated with the Caribbean Football Union (CFU), CONCACAF and [[FIFA]] (since 1988) and is controlled by the [[Aruba Football Federation|Arubaanse Voetbal Bond]].
==History==
Between 1924 and 1933, Aruba only played against [[Curaçao national football team|Curaçao]], although these matches are not considered official.<ref>{{cite web |last1=Courtney |first1=Barrie |title=Aruba - List of International Matches |url=https://www.rsssf.org/tablesa/aruba-intres.html |website=RSSSF}}</ref> Aruba participated in its first tournament at the [[1955 CCCF Championship]], where they finished in 5th place. In 1958, Aruba became part of the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles]] until their secession in 1986.
Following its split from the Netherlands Antilles, the [[Aruba Football Federation]] was affiliated in 1988 with [[CONCACAF]] and [[FIFA]]. Aruba entered qualifying for the [[1989 Caribbean Cup]], and in its first group match it suffered the worst defeat in its history, at the hands of [[Trinidad and Tobago national football team|Trinidad and Tobago]], which crushed them 11–0. They played their first World Cup qualifying match against the [[Dominican Republic national football team|Dominican Republic]] as part of the [[1998 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|1998 World Cup qualifying]]. Aruba has participated in all the qualifying tournaments for the World Cup since, without being able to get past the first qualifying round.
Aruba has also yet to qualify for the [[Caribbean Cup]]. However, they showed some progress in the preliminary round of the [[2014 Caribbean Cup]] by getting two wins against [[Turks and Caicos national football team|Turks and Caicos]] (1–0) and [[British Virgin Islands national football team|British Virgin Islands]] (7–0), the latter being the biggest victory in its history. These results allowed them to reach 120th place in the FIFA World Ranking for the month of June 2014, their best ranking to date. Following these victories, Aruba lost 2–0 against [[French Guiana national football team|French Guiana]] and were eliminated.
Aruba began their [[2018 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|2018 World Cup qualification]] in the second round against [[Barbados national football team|Barbados]], losing 2–0 at home and 1–0 away, however FIFA ruled that Barbados had fielded an ineligible player, giving Aruba a 3–0 second leg victory and advancing them to the third round. Despite that, in the next round they were defeated again, this time by [[Saint Vincent and the Grenadines national football team|Saint Vincent and the Grenadines]] who won 3–2 on aggregate. Aruba failed to progress in the [[2022 FIFA World Cup qualification – CONCACAF First Round|2022 World Cup qualifiers]], finishing 4th in the first round.
[[:Category:Futbòl]]
[[:Category:Aruba]]
E selekshon di Boneiru a kuminsa komo tim nashonal despues ku e tim antiano a keda disolbé na òktober 2010. E ta partisipa tur aña den e Torneo ABCS, kual na 2011 e ta gana sorpresivamente derotando Aruba 4-3 durante e tanda di penalty despues di un empate di 2:2 den final.[4]
-------------------------------------
'''Selekshon nashonal di futbòl di Sürnam''' ta e tim di [[futbol|futbòlista]] ku ta representa [[Sürnam]]. E ta kai bou di .........., ku ta miembro di [[Caribbean Football Union|CFU]] i miembro asosiá di [[CONCACAF]].
== Historia ==
E selekshon di Sürnam a kuminsa komo tim nashonal
==== Torneo ABCS ====
{| class="wikitable collapsible" width=50% style="text-align: center;font-size:90%;"
!colspan=8|Boneiru den torneo ABCS
|-
!width=45%|Aña
!width=25%|Lugá
!width=8%|W
!width=8%|G
!width=8%|E
!width=8%|P
!width=8%|GF
!width=8%|GC
|- bgcolor=#9acdff
|{{CUW}} 2010||di kuater ||2||0||1||1||5||7
|- bgcolor=gold
|{{SUR}} 2011||'''kampeón'''||2||1||1||0||5||3
|- bgcolor=#9acdff
|{{ABW}} 2012||di kuater ||2||0||0||2||2||17
|- bgcolor=#cc9966
|{{CUW}} 2013||di tres ||2||1||0||1||2||3
|- bgcolor=#9acdff
|{{SUR}} 2015||di kuater ||2||0||0||2||1||7
|- bgcolor=silver
|{{CUW}} 2021||supkampeón||2||1||0||1||4||4
|- bgcolor=#9acdff
|{{CUW}} 2022||di kuater ||2|| ?|| 0 || ? || 1 || 5
|-
!'''Total'''||'''6/6'''||14||3||2||7||20||46
|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =148545934|titulo=Selección de fútbol de Bonaire}}
{{References}}
}}
[[:Category:Futbòl]]
[[:Category:Surnam]]
Na de staatkundige hervormingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden van 10 oktober 2010 en na afronding van het kwalificatietoernooi van de Caribbean Cup 2010 ging het Nederlands-Antilliaans voetbalelftal over in het Curaçaos voetbalelftal. Bonaire werd een paar jaar later voorlopig lid van de Caraïbische Voetbalunie CFU en op 19 april 2012 geassocieerd lid van de CONCACAF, en kan daarom in de toekomst inschrijven voor de Caribbean Cup.
Het Bonairiaans voetbalelftal is een team van voetballers dat Bonaire vertegenwoordigt. Bonaire is niet aangesloten bij de FIFA en kan daarom niet deelnemen aan het wereldkampioenschap. Bonaire doet jaarlijks mee aan het ABCS-toernooi, dat het in 2011 verrassend won.
The '''Bonaire national football team''' ({{lang-nl|Bonairiaans voetbalelftal}}; {{lang-pap|Selekshon Bonerianu di futbòl}}) is the national football team of the [[Caribbean]] island of [[Bonaire]], a [[Public body (Netherlands)|public body]] of the [[Netherlands]]. It is under the control of the [[Bonaire Football Federation]]. It became a member of the [[Caribbean Football Union|CFU]] and an associate member of CONCACAF on 19 April 2013.<ref name="CFU Facebook">{{cite web|title=CFU Facebook|url=https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|publisher=Caribbean Football Union|access-date=13 June 2014|archive-date=7 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207213742/https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|url-status=live}}</ref><ref name="Congress takes key step in transparency">{{cite web|title=Congress takes key step in transparency|url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~3150654,00.html|publisher=CONCAF|access-date=20 April 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423234254/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0%2C%2C12813~3150654%2C00.html|archive-date=23 April 2013}}</ref><ref name="Member Associations: Bonaire">{{cite web|title=Member Associations: Bonaire|url=http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|publisher=Caribbean Football Union|access-date=22 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193820/http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|archive-date=29 October 2013|url-status=dead}}</ref> after which it became a full CONCACAF member on 10 June 2014<ref name="Ordinary Congress finalized">{{cite web|title=Ordinary Congress finalized|url=http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|publisher=CONCACAF.com|access-date=10 June 2014|date=10 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140612210312/http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|archive-date=2014-06-12|url-status=dead}}</ref> The team can participate in the [[CONCACAF Gold Cup]] and [[Caribbean Cup]] because of their membership in the confederation and sub-confederation.<ref name="Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership">{{cite web|title=Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership|date=20 April 2013|url=http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|publisher=Non-FIFA football|access-date=22 April 2013|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029203911/http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|url-status=live}}</ref> However, Bonaire is not a member of [[FIFA]] and therefore can not compete in the [[FIFA World Cup]] or other FIFA events.<ref name="Sport en spel">{{cite web|title=Sport en spel|url=http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|publisher=beautiful-bonaire.nl|access-date=22 October 2014|language=nl|archive-date=22 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022212953/http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|url-status=live}}</ref><ref name="What is CONCACAF?">{{cite web|title=What is CONCACAF?|url=http://www.concacaf.com/page/History|publisher=CONCACAF|access-date=21 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130406031852/http://www.concacaf.com/page/History|archive-date=2013-04-06|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =61824225|titulo=Miguel Pourier}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Pourier, Miguel}}
[[:Category:Antias Hulandes]]
[[:Category:Hende]]
-----------------
'''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] na wega y torneonan internacional, manera na .......
== Reforma Antias Hulandes ==
Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl ]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues Boneiru a bira miembro interino di CFU i desde 19 di aprel [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]], i den futuro por inskribí pa [[Kopa di Oro]].
{{Appendix}}
[[:Category:Beisbol]]
[[:Category:Kòrsou]]
ta kambio na selekshon nashonal di KorsouOorspronkelijk heette het "Honkbal Nederlandse Antillen Nationaal Team", maar op 10 oktober 2010 werd de Nederlandse Antillen als regering ontmanteld (details zijn " Nederlandse Antillen "), de naam van het nationale team werd ook gewijzigd in "Curaçao Nationaal Team ".
en.wiki" The '''Netherlands Antilles national baseball team''' was a national team of the [[Netherlands Antilles]] and was controlled by the Netherlands Antillean Baseball Federation. It represented the former nation in senior-level men's international competition.
The Netherlands Antilles team was distinct from the [[Netherlands national baseball team]].
The Netherlands Antilles were represented in twelve [[Baseball World Cup]]s. Their highest finish was 7th place.<ref name="bjarkman worldcup">[[#refBjarkman|Bjarkman 2005]], pp.416–39</ref>
--------
'''Seleccion nacional di baseball di Aruba''' ta e team di [[Beisbòl|baseball]] cu ta representa Aruba na wega y torneonan internacional, manera na [[Weganan Panamericano]].
{{America baseball teams}}
{{National sports teams of Aruba}}
-----------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
== Historisch overzicht ==
{| class="wikitable sortable"
! WK-jaar
! Gastland(en)
! Aantal deelnemers
! Wereldkampioen
! Uitslag van de finale
! 2e plaats
! 3e plaats
! 4e plaats
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1930|1930]]'''
| {{UY}}
| style="text-align: center;" | 13
| {{URU}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1930|4 – 2]]
| {{ARG}}
| {{USA}}
| {{YUG}}
|-
| '''1934''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1934 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ITA}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ITA-1861f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1934|2 – 1 <small>n.v.</small>]]
| {{TCHf}}
| {{GER-1935f}}
| {{AUTf}}
|-
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1938|1938]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1938 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{FRA}}
| style="text-align: center;" | 15
| {{ITA-1861f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1938|4 – 2]]
| {{HUN}}
| {{BRA}}
| {{SWE}}
|-
| '''1942'''
| colspan="7" | ''Kansela pa motibu di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]''
|-style="background: #D0E6FF;"
|-
| '''1946'''
| colspan="7" | ''Afgelast vanwege de Tweede Wereldoorlog''
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1950|1950]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1950 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{BR-1889}}
| style="text-align: center;" | 13
| {{URUf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1950|2 - 1]]
| {{BRA}}
| {{SWE}}
| {{ESP}}
|-
| '''1954''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1954 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CH}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1954|3 – 2]]
| {{HUN-1949f}}
| {{AUTf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1958|1958]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1958 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{SE}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRA-1889f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1958|5 – 2]]
| {{SWEf}}
| {{FRAf}}
| {{FRGf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1962|1962]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1962 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CL}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1962|3 – 1]]
| {{TCHf}}
| {{CHIf}}
| {{YUGf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1966|1966]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1966 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{EN}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ENGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1966|4 – 2 <small>n.v. </small>]]
| {{FRGf}}
| {{PORf}}
| {{URS-1955f}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1970|1970]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1970 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{MX}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRA-1968f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1970|4 – 1]]
| {{ITAf}}
| {{FRGf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1974|1974]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1974 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{DE-1949-WD}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1974|2 – 1]]
| {{NEDf}}
| {{POLf}}
| {{BRA-1968f}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1978|1978]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1978 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{AR}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ARGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1978|3 – 1 <small>n.v. </small>]]
| {{NEDf}}
| {{BRA-1968f}}
| {{ITAf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1982|1982]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1982 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ES}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{ITAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1982|3 – 1]]
| {{FRGf}}
| {{POLf}}
| {{FRAf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1986|1986]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1986 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{MX}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{ARGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1986|3 – 2]]
| {{FRGf}}
| {{FRAf}}
| {{BELf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1990|1990]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1990 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{IT}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1990|1 – 0]]
| {{ARGf}}
| {{ITAf}}
| {{ENGf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1994|1994]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1994 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{US}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1994|0 – 0 <small>n.v. (P: 3-2)</small>]]
| {{ITAf}}
| {{SWEf}}
| {{BULf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1998|1998]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1998 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{FR}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{FRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1998|3 – 0]]
| {{BRAf}}
| {{CROf}}
| {{NEDf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2002|2002]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2002 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{KR}}<br />{{JP}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2002|2 – 0]]
| {{GERf}}
| {{TURf}}
| {{KORf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2006|2006]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2006 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{DE}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{ITAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2006|1 – 1 <small>n.v. (P: 5-3)</small>]]
| {{FRAf}}
| {{GERf}}
| {{PORf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2010|2010]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2010 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ZA}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{ESPf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2010|1 – 0 <small>n.v.</small>]]
| {{NEDf}}
| {{GERf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2014|2014]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2014 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{BR}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{GERf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2014|1 – 0 <small>n.v. </small>]]
| {{ARGf}}
| {{NEDf}}
| {{BRAf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2018|2018]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2018 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{RU}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{FRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2018|4 – 2]]
| {{CROf}}
| {{BELf}}
| {{ENGf}}
|-
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2022|2022]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2022 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{QA}}
| style="text-align: center;" | 32
|
|
|
|
|
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2026|2026]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2026 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CA}}<br />{{MX}}<br />{{VS}}
| style="text-align: center;" | 48
|
|
|
|
|
|}
----------------
hgpvwq41osa14nt9vkyo6u47pg0na51
193952
193949
2026-06-16T11:43:58Z
Caribiana
8320
193952
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
[[Futbol|Futbòl]] i [[beisbòl]] ta e [[deporte]]nan mas popular na Kòrsou.
E [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl]] a gana [[Kopa Karibe]] 2017 tras di derotá Jamaica, i asina a klasifiká pa e [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Na 2019, nan a gana e Kopa di Rei na [[Tailandia]], despues di derotá [[Vietnam]] den e final. E logro mas grandi a yega na 2025, ora Kòrsou a klasifiká pa e [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial di FIFA]] 2026, birando e pais di mas chikí den historia pa logra esaki.
Beisbòl tin un tradishon fuerte tambe. Na 2004, e tim di Little League di [[Willemstad]] a bira kampeon mundial. E isla a produsí varios húngadó di nivel mundial manera [[Andruw Jones]], [[Ozzie Albies]] i [[Kenley Jansen]], tur ku aparishonnan den [[Major League Baseball|MLB]] All-Star Game.
Otro deportenan ta floresé danki na e klima i naturalesa di e isla. Deporte akuatiko, spesialmente [[windsurf]] ta popular pa motibu di [[Passaat|bientu konstante]], miéntras e awa klá i kayente ta ideal pa buseo i snorkel, ku visibilidat te ku 30 meter.<ref>Motion Magazine, yüni 2005</ref><ref>{{cite web|work=The New York Times |title=Frommers Guide to Curaçao water sports |url=https://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html |date=2006-11-20|archive-date=2013-02-23 |access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20130223094251/http://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/caribbean-and-bermuda/curacao/frm_curacao_0178020606.html }}</ref> Tin tres kancha di gòlf riba e isla. Den atletismo, Kòrsou tambe a logra resultadonan notabel, manera medayanan na Weganan CARIFTA.<ref>{{cite web |title=42nd Carifta Bahamas in 2013 – 3/30/2013 to 4/1/2013 – T. A. ROBINSON NATIONAL TRACK & FIELD STADIUM – Nassau, Bahamas – Results |url=http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm |publisher=CFPI Timing & Data |access-date=13 November 2013 |archive-date=2023-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131114013134/http://www.cfpitiming.com/2013_Outdoor_Season/Carifta_Games_2013/Carifta_Games_female_results_2013.htm}}</ref>
{{Appendix}}
----------------
Futbòl i beisbòl ta e deportenan mas popular di e isla.
E selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou a gana e Kopa di Karibe 2017 derotando Jamaica den e final, klasifikando pa e Kopa di Oro di CONCACAF 2017.[148] Nan a biaha pa Thailand i a partisipá den e Kopa di Rei 2019 pa promé bia, eventualmente ganando e torneo dor di gana Vietnam den e final.[149]
Na 2025, Kòrsou a klasifiká pa e Kopa Mundial di FIFA 2026 dor di gana nan grupo den e buèlta final di e Klasifikashonnan di CONCACAF, birando e nashon di mas chikitu den historia pa klasifiká pa un Kopa Mundial.[150]
Na 2004, e ekipo di Little League Baseball di Willemstad, Curaçao, a gana e titulo mundial den un wega contra e campeon di Merca di Thousand Oaks, California. E liña di Willemstad a inkluí Jurickson Profar, e prospekto di shortstop destaká ku, te ku 2026, ta aktualmente riba e lista di Atlanta Braves di Major League Baseball (MLB); i Jonathan Schoop.[151]
Hungadónan di Kòrsou Andruw Jones[152] (indusí den e Salon di Fama na 2026)[153], Ozzie Albies, i Kenley Jansen a hasi vários aparishon den MLB All-Star Game.[154]
E pelíkula dokumental di 2010 Boys of Summer[155] ta detayá e All-Stars di Pabao Little League di Curaçao ganando e di ocho kampionato konsekutivo di nan pais na e Little League World Series di 2008, despues sigui pa derotá otro timnan, inkluyendo Puerto Rico i Repúblika Dominikana, i ganando un lugá na Williamsport[156].
Otro deportenan
E bientunan komersial prevalesente i awa kayente ta hasi Korsou un lugá pa windsurf.[157]
Tin awa kayente i kla rònt di e isla. Buseadonan i snorkelnan por tin visibilidat te ku 30 meter (98 pia) na e Parke Marino Bou di Curaçao, ku ta ekstendé a lo largu di 20 kilometer (12 miya) di e liña di kosta sùit di Kòrsou.[158]
Curaçao a participa na Weganan CARIFTA 2013. Kevin Philbert a sali na di tres lugá den e salto largu maskulino bou di 20 aña ku un distansia di 7.36 meter (24.15 pia). Vanessa Philbert a keda na di dos lugá den e 1.500 meter (4.900 pia) femenino bou di 17 aña ku un tempu di 4:47.97.[159][160][161][162]
-------------
{| class="wikitable" width="90%" style="font-size:90%; text-align:center;"
| colspan="9" |'''Grupo E - [[Kopa Mundial di Futbòl]] 2026'''
! rowspan="31" width="1%" |
|-
! width="2%" |Posishon
! width="2%" |Tim
! width="2%" |{{Tooltip|Pld|Matches played}}
! width="2%" |{{Tooltip|W|Matches won}}
! width="2%" |{{Tooltip|D|Matches drawn}}*
! width="2%" |{{Tooltip|L|Matches lost}}
! width="2%" |{{Tooltip|GF|Goals for}}
! width="2%" |{{Tooltip|GA|Goals against}}
! width="2%" |{{Tooltip|GD|Goals difference}}
! width="2%" |{{Tooltip|Pts|:Points}}
|-
| 1 ||[[File:Flag of Germany.svg|20px|border]] [[Alemania]] || 1||1||0||0||7||1 ||+6 ||3
|-
| 2 ||[[File:Flag of Ecuador.svg|20px|border]] [[Ecuador]] || 0|| || || || || || ||
|-
| 3 ||[[File:Flag of Ivory Coast.svg|20px|border]] [[Ecuador]] || 0 || || || || || || ||
|-
| 4 ||[[File:Flag of Curacao.svg|20px|border]] [[Kòrsou]] || 1|| 0 ||0||1|| 1||7||-6||0
|}
Pos Teamvte Pld W D L GF GA GD Pts Qualification
1 Germany 1 1 0 0 7 1 +6 3 Advance to knockout stage
2 Ecuador 0 0 0 0 0 0 0 0[a]
3 Ivory Coast 0 0 0 0 0 0 0 0[a] Possible knockout stage based on ranking
4 Curaçao 1 0 0 1 1 7 −6 0
-----------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, durante e preparashon pa i [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, e nòmber "Blue Wave" a wòrdu menshoná den korant [[Antilliaans Dagblad]] komo un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026.<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²), a bira miembro di FIFA na 2011.
Desde e momentu ei, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], i tambe [[Bermuda]]. Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon favorable den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref>Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt], [[Universidat Radboud]] (11 di yüni 2026)</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon. Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon. E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, Dick Advocaat, kende a asumí e posishon na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, proyekshon públiko di weganan i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref name="Guardian"/>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital i merkansia promoshonal. Plataformanan sosial manera Instagram i YouTube a hunga un papel importante den difushon di e movementu. Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i institushonnan manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] a emití moneda konmemorativo pa marka e momentu históriko.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e suseso históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[:Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)
* [https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend]
* [https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride]
* [https://www.africanews.com/2026/05/29/curacaos-blue-wave-smallest-nation-ever-on-footballs-biggest-stage/ Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage]
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], AD
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], AD
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)
* [https://nu.cw/2026/01/23/precies-honderd-jaar-geleden-eerste-wedstrijd-van-de-blue-wave/ Precies 100 jaar geleden: eerste wedstrijd van de "blue Wave"], nu.cw (23 januari 2026)
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)
* https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)
* https://nu.cw/2026/06/01/overheid-organiseert-blue-nation-nature-experience/
-----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E beinam aki a bira popular durante e weganan eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], ora e selekshon a logra kualifiká pa promé bes den su historia pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Dor di su impakto “Blue Wave” ta referí no únikamente na e tim, sino tambe na un fenómeno sosial i kultural, simbolisando un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal rondó di e preparashon pa i partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial di FIFA 2026, organisá na Merka, Canada i México.<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref> Pa hopi hende, e suseso históriko aki ta representá muchu mas ku djis futbòl. Ta trata di e rekonosementu, orguyo, i atenshon mundial pa loke Kòrsou a logra i loke e isla ta para p’e.<ref name=:"1"/>
== Nòmber ==
Blue Wave por ta un nòmber ku e bini di e fanatikada komo e nòmber di kariño di nos selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref> E ekspreshon ta un referensia na e laman ku ta rondoná e pais insular Kòrsou.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosé varios nomber alternativo manera ''Los Azules'' i ''De Blauwen'', ku ta referí na e koló blou tradishonal di e selekshon. Na mes momentu, e nòmber Blue Wave tin un nifikashon metafóriko: un “ola” ku ta representá un kresemento di entusiasmo popular i unidat nashonal.
Kualifikashon pa Kopa Mundial 2026 a marka un momento históriko. Durante e proseso aki, “Blue Wave” a bira un lema unifikante ku reflehá e entusiasmo kresiente rondó di e ekipo.
Den uso komun, e término ta wòrdu empleá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan pa deskribí e movementu di sosten rondó di e selekshon nashonal di Kòrsou.
Dat is de naam voor ‘The Blue Wave’, de beweging die op gang is gezet – onder meer met de aanstelling van Advocaat begin dit jaar – met als grote doel plaatsing voor het Wereldkampioenschap Voetbal 2026. Nog nooit eerder is het nationale herenteam van Curaçao aanwezig geweest op een WK. Het bereiken van de Gold Cup is een eerste belangrijke stap om het doel te halen.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
Esei ta e nòmber pa ‘The Blue Wave’, e movementu ku a wòrdu poné den moveshon – inkluyendo e nombramentu di Advocaat na kuminsamentu di e aña aki – ku e meta prinsipal di klasifiká pa e Kopa Mundial di FIFA 2026. E selekshon nashonal maskulino di Kòrsou nunka promé no a partisipá den un Kopa di Mundu. Yega na e Kopa di Oro ta un promé paso importante pa logra e meta ei.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
== Konteksto deportivo ==
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|right|120px|Logo Guinness World Records]]
Kòrsou, un pais outónomo denter di [[Reino Hulandes]] ku un poblashon di 158.006 habitante (1 di yanüari 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie di 444 km², ta e pais mas chikí ku a logra kualifiká pa un Kopa Mundial di FIFA te ku 2026.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref> Guinness Book of Records a rekonosé e hecho aki dia 14 di yüni 2026, ora di e partido Korsou kontra di Alemania na Houston.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nlCup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
Kòrsou a bira miembro di FIFA na 2011 i su selekshon nashonal a demostra progreso konstante den añanan siguiente.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> E ekipo a gana atenshon regional despues di su prestashon na CONCACAF Gold Cup 2019, unda e a yega e kuarto final.
Kòrsou a gana atenshon internashonal den kompetensianan manera [[Kopa Oro di CONCACAF]], unda e a logra yega e buelta di kuarto final (2019), mustrando su kapasidat kompetitivo den region.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref>
Segun ranking di FIFA, Kòrsou a yega na un posishon entre e top 80–90 di mundu (variabel segun aña), loke ta konsiderá un logro importante pa un pais di su grandura. Despues di e wega amistoso kontra Eskosia dia 30 di mei 2026 e ranking di Kòrsou ta nr. 82.<ref>[[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
===E ekipo===
Kualifikashon pa Kopa Mundial 2026 a marka un momentu históriko di eksito ku ta relashoná na algu faktor. E selekshon ta konsistí kasi kompletamente di hungadónan nasé na Hulanda ku a haña nan formashon den e akademianan hubenil di futbòl di Hulanda i tur ta biba pafor di Kòrsou bou kontrat di klupnan na Oropa, Merka i Asia. Entre e 26 hungadó solamente uno, [[Tahith Chong]], a nase na [[Willemstad]], pero a drenta e akademia di Feyenoord na Hulanda for di un edat hòben.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> Den temporada 2025/26, ocho hungadó selektá a hunga den Eredivisie, e liga mas altu na Hulanda, i kuater den Eerste Divisie. Dos hungadó a representá Hulanda anteriormente den se selekshon senior.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
Te ku 2023, sifranan di CBS Hulanda a mustra 144.814 persona di orígen di Kòrsou ta biba na Hulanda.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref> E uso di hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA i a kontribuí signifikativamente na nivel kompetitivo di e tim. Futbolistanan hulandes ku raisnan di Kòrsou ta permiti pa hunga pa Kòrsou pasobra nan tin nashonalidat hulandes.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref> Di akuerdo ku e regulashon di FIFA, hungadónan por hunga pa un pais na kua nan ta konektá pa medio di nan mayor òf welonan. Komo ku Kòrsou ta un pais outónomo dentro di Reino Hulandes, e hungadónan aki mesora ta kumpli ku e eksigencia di nashonalidat pa e selekshon nashonal.
Otro faktor tabata e oportunidat úniko ku a surgi ora Canada, Mexico i Merka no a partisipá den e partidonan eliminatorio debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika) ta pèrdè kontra e tres pais aki.<ref>[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt], [[Universidat Radboud]] (11 di yüni 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]] (78), kende a asumí e posishon aki na 2024, a hunga un papel importante den e kualifikashon. Bou di su liderazgo Kòrsou a hasi bon uso di e reglanan di FIFA, resultando den un ekipo konsistiendo pa gran parti di futbolistanan profeshonal ku a nase i entrená na Hulanda. Debí ku residente di Karibe Hulandes tin nashonalidat hulandes, hungadónan ku raisnan di Kòrsou mesora ta bini na remarke pa un transferensia di nashonalidat deportivo. Un situashon komparábel ku kon hungadónan di Eskosia òf Gales ta hunga pa Inglatera.
Ku partisipashon di Kòrsou, Advocaat a bira un di e entrenadónan mas eksperensiá den historia di Kopa Mundial komo el a yega di partisipa tantu ku Hulanda (Kopa Mundial 1994 na Merka) komo ku [[Surkorea]] (Kopa Mundial 2006 na Alemania). El a selekta un tim final pa Kopa Mundial sin kambio.??
===Eliminatorio ===
Riba vèlt, Blue Wave ta un refleho di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].
Den e fase di apertura di e eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou tabatin un recort di 100% den su grupo, despues di a derotá [[Sint Lucia|St. Lucia]], Aruba, Barbados y mas notablemente Haiti ku 5-1. Den e di tres buelta e nashonnan mas establesé, Jamaica i Trinidad & Tobago, a para den nan kaminda den un grupo ku tambe tabata inkluí Bermuda. Kenji Gorré a skor den e viktoria krusial di 2-0 kontra Jamaica dia 10 di òktober 2025 na kas i Bermuda a wòrdu derotá 7-0 dia 13 di novèmber 2025.<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref>
Ku forsa nan a logra pasa dia 18 di november 2025 ku Gorre remplasando Dick Advocaat komo coach, ounke tabatin nervio ora Jamaica a haña un penalti den tempu di leshon ku a wòrdu anula despues di un konsulta di video ku asistente di rèfri. Kòrsou a terminá den top di grupo B di e kampaña di kualifikashon.<ref name=:"2"/>
== Enbolbimentu di komunidat ==
Durante e preparashon pa Kopa Mundial desde november 2025, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda. Esakinan a inkluí evento di fanátikonan di Blue Wave, proyekshonnan públiko di weganan i aktividatnan kultural.
Diáspora i alkanse internashonal
E movementu a resoná fuertemente den komunidatnan di Kòrsou den eksterior. Evento i inisiativanan di fanátikonan a wordu organisá na diferente pais, kontribuyendo na un oumento di visibilidat global.
E movementu a resoná fuertemente den komunidatnan di Kòrsou den eksterior. Evento i inisiativanan di fanátikonan a wòrdu organisá na diferente pais, inkluyendo den Oropa i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]].
E partisipashon den e Mundial a kontribuí na un oumento di visibilidat global di Kòrsou i a fortalesé konekshonnan entre Kòrsou i su diáspora, inkluyendo traves di turismo i atenshon mediátiko.
Esakinan a pone enfasis riba e interkonekshon entre [[deporte]], [[kultura]] i [[turismo]].
E partisipashon públiko a krese visiblemente, i e evento a kontribuí na fortalesementu di un sentido di unidad nashonal. Kalkulashonnan ta sugerí ku mas ku 3.000 fanátiko for di Korsou lo ta presente na Houston pa e partido di apertura kontra Alemania. Alrededor di tres kuart di e kantidat ei ta wòrdu sperá pa e otro weganan di grupo.<ref name="Guardian"/>
=== Evento i festivalnan ===
E fenómeno “Blue Wave” a resultá den un programa di evento kultural organisá manera festival i selebrashonnan públiko den sentro históriko di [[Willemstad]]. E aktividatnan aki a kombiná deporte, músika i turismo.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]] (28 di mei 2026)</ref>
Aktualmente eventonan grandi di Blue Wave ta tumando lugá na Willemstad, i e sentronan di siudat di Punda i Otrobanda ta kompletamente dekorá den un ambiente di Kopa di Mundu.
===Produkshon kreativo===
E movimiento a inspirá produkshon kreativo manera músika, arte visual i kontenido digital. Plataformanan sosial a hunga un papel importante den su difushon, spesialmente bou di hóbennan.
Despues ku Kòrsou a klasifiká, e artista musikal [[aruba]]no [[Jeon]] a lansa ''Mama Wa'' (The Blue Wave), un kansion dediká na e Blue Wave, e nomber di kariño di e tim. E kansion ta kapta e orguyo rondó di e logro, ku vários miembro di e tim menshoná.
Tur selekshon nashonal tin un himno. Pa Korsou, e banda di zonido ei ta “Bluewave,” un kantika komo himno nashonal pa e selekshon, ku ta komposita i kanta pa e artista musikal arubano Jeon, den ritmo [[kompa]] i produsí pa Steve Andreas. El a kuminsá komo un petishon simpel. El a krese bira un gritu di reunion. Ku tempu, el a yuda kombertí “Bluewave” den un apodo ku e sostenedónan ta usa pa e selekshon nashonal mes.<ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Merkansia manera bandera i otro material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular.
Centrale Bank van Curacao en Sint Maarten (CBCS) ta lansa dos moneda commemorativo special pa honra clasificacion historico di seleccion di futbol di Curacao pa Mundial di Futbol. Ta trata di un moneda di plata di cinco florin y un moneda di cincuenta cent.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá produkshon kreativo inkluyendo obra di arte, dekorashon, músika, lema i kontenido digital. Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu, spesialmente bou di hóbennan.
Despues ku Korsou a klasifiká, e artista musikal [[Jeon]] a lansa ''Mama Wa'', un kansion dediká na e Blue Wave, e apodo di e tim. E kansion ta kapta e orguyo rondó di e logro, ku vários miembro di e tim menshoná den e letra.<ref name="Guardian"/>
Na televishon hulandes a pasa un dokumental ''Curaçao en het wonder van het WK'', un narativa tocanten e orguyo, identidat i futuro di e isla. <ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/90418/curacao-en-het-wk-documentaire-over-trots-identiteit-en-de-toekomst-van-het-eiland Curaçao en het WK: documentaire over trots, identiteit en de toekomst van het eiland], curacao.nu (7 di yuni 2026)</ref>
Merkansia manera bandera i paña den koló nashonal a bira símbolonan visibel di sosten.
Un kompania produktor a reporta un demanda fuerte pa bandera di Kòrsou ademas di produktonan promoshonal relashona cu Kopa Mundial, inKluyendo e programashon di e weganan, sticker pa bentana, banner y borchinan pa pone banda di kaminda.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref>
Komo identidat nobo e selekshon a haña un uniform nobo pa weganan na kas: e kamisa ta kompletamente den blou dediká na Blue Wave. E blou profundo ta simbolisá Laman Karibe, e energia di e isla, i e unidat di tur sostenedó di Kòrsou rònt mundu.<ref>https://www.voetbalshop.nl/blog/de-blue-wave-is-hier-het-nieuwe-curacao-thuistenue-nu-verkrijgbaar-bij-voetbalshop De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nl], </ref>
== Nifikashon sosial i polítiko ==
“Blue Wave” a wòrdu interpretá komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E término a wòrdu asosiá ku ideanan di union i orguyo kolektivo.
Analistanan a señalá ku e fenómeno ta bai mas ayá di deporte, sirbiendo komo un forma di fortalecé visibilidat internashonal i imagen di Kòrsou.
Analistanan a señalá ku e fenómeno ta bai mas ayá di deporte, sirbiendo komo un medio pa reforsá identidat nashonal (''nation branding'') i visibilidat internashonal.
Figuranan públiko i lídernan polítiko a deskribí “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial. E término a wòrdu asosiá ku ideanan di union, ekspresá den lema manera “un isla, un soño”.
== Herensia ==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di con un logro deportivo por generá un movimiento sosial i kultural mas amplio.
Su impakto inkluí:
*oumento di visibilidat nashonal
*interes kresiente den futbòl
*refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término a keda komo un símbolo di e periodo di orguyo kolektivo ligá na e Mundial 2026.
== Herensia ==
“Blue Wave” ta ser konsiderá komo un ehèmpel kon un evento deportivo internashonal por generá un movementu kultural i sosial mas amplio.
Su impakto ta inkluí:
*oumento di visibilidat nashonal
*interes kresiente den futbòl
*refuerso di identidat kompartí entre kurasoleñonan riba e isla i den diáspora
E término a keda wordu usa komo un símbolo di e periodo di mobilidat i orguyo kolektivo ligá na e partisipashon di Kòrsou den e Kopa Mundial 2026.
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
---------------
Op het veld is de Blue Wave een afspiegeling van Curaçao: expressief, zelfverzekerd en met een natuurlijk gevoel voor ritme, een mix van Caribische creativiteit en Europese structuur. Onder de hoede van de nieuwe hoofdcoach Fred Rutten (een van de meest gerespecteerde voetbalmanagers van Nederland met ervaring bij PSV Eindhoven, FC Twente, Shalke 04, Feyenoord en Anderlecht), zet het elftal de opmars voort die het de WK-kwalificatie heeft opgeleverd.
De Blue Wave staat voor een gevoel van trots en saamhorigheid dat gedeeld wordt door iedereen die Curaçao hoog in het vaandel heeft en reikt tot ver buiten het eiland, waaronder tot de Curaçaose gemeenschappen in het Caribische gebied, Europa, Noord-Amerika, Latijns-Amerika en daarbuiten.
------
grokipedia Juninho Bacuna: Despite their Dutch birthplace, the family's Curaçaoan roots influenced Bacuna's decision to represent the island nation internationally, following Leandro's precedent in prioritizing heritage over birthplace eligibility for the Netherlands senior team.[49] This background underscores a pattern among Curaçaoan-Dutch families, where migration for economic opportunities in the Netherlands often preserves cultural and athletic connections to the Caribbean.[49]
-------
Dick Advocaat, E pelotero di 78 aña, cu lo bira e tecnico mas bieu den historia di Mundial den su di tres torneo final despues di 1994 y 2006 (Hulanda y Sur Korea), ya pa hopi tempo a lanta un spirito atacante den su hungadornan.
---------------
Curaçao: The Blue Wave
The country's official nickname is "The Blue Wave," a reference to the ocean surrounding the small island nation. Curaçao, the smallest country to ever make the World Cup, also has a large sailboat as part of its crest.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref>
----
[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nlCup], Curacao Chronicle (10 di yüni 2026)
Het nieuwe Curaçao thuistenue: blauw als identiteit
Het nieuwe thuisshirt staat volledig in het teken van de iconische bijnaam The Blue Wave. Het diepe blauw symboliseert de Caribische zee, de energie van het eiland en de verbondenheid van alle Curaçao-supporters wereldwijd.<ref>https://www.voetbalshop.nl/blog/de-blue-wave-is-hier-het-nieuwe-curacao-thuistenue-nu-verkrijgbaar-bij-voetbalshop De Blue Wave is hier: het nieuwe Curaçao thuistenue nu verkrijgbaar bij Voetbalshop.nl], </ref>
Waar het uitshirt eerder al wereldwijd opviel dankzij de kleurrijke inspiratie uit Willemstad, zet het thuistenue juist de klassieke Curaçao-kleur centraal: blauw.
--------
== Links eksterno ==
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (jingle Blue Wave of Mama Wak sung by [[Jeon]])
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)
* [https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend]
* [https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride]
* [https://www.africanews.com/2026/05/29/curacaos-blue-wave-smallest-nation-ever-on-footballs-biggest-stage/ Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage]
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], AD
* [https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], AD
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)
* [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)
* [https://nu.cw/2026/01/23/precies-honderd-jaar-geleden-eerste-wedstrijd-van-de-blue-wave/ Precies 100 jaar geleden: eerste wedstrijd van de "blue Wave"], nu.cw (23 januari 2026)
* Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/ Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw], Ret Karibense (19 november 2025)
* https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)
* https://nu.cw/2026/06/01/overheid-organiseert-blue-nation-nature-experience/
----------
* vorige versie
ta un alias informal pa e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]] i un término ku ta wòrdu usá pa deskribí e ola mas amplio di sosten públiko i aktividat kultural rondó di e partisipashon di e selekshon den e Kopa Mundial di FIFA 2026.
The Blue Wave is de populaire bijnaam voor het nationale voetbalelftal van Curaçao. De term staat symbool voor de historische en succesvolle opmars van het team en de nationale trots en eenheid op het eiland.
== Nomber ==
E expresion “Ola Blauw” ta referi na e color blauw tradicional di e seleccion di Curaçao y ta wordo usa comunmente pa sostenedornan, medionan di comunicacion, y organisacionnan. E término tambe ta lanta e identidat geográfiko di Kòrsou komo un isla den Karibe i ta simbolisá un ola kolektivo di sosten nashonal.[1]
Konteksto di futbòl
E selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou ta representá Kòrsou den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa Federashon di Futbòl Kòrsou. E kualifikashon di e tim pa e Kopa Mundial di FIFA 2026 a marka un momentu signifikante den su historia deportivo, oumentando su visibilidat tantu regionalmente komo internashonalmente.
Durante e kampaña di kualifikashon i e preparashonnan di e torneo siguiente, “The Blue Wave” a surgi komo un slogan unifikante entre sostenedónan i stakeholdernan.[1]
Nifikashon kultural
Enbolbimentu di komunidat
Den e preparashon pa e Kopa Mundial di FIFA 2026, vários aktividat basá riba komunidat a wòrdu organisá na Kòrsou i bou di su diáspora. Esakinan a inkluí proyekshonnan públiko di partidonan, eventonan kultural, i inisiativanan di futbòl orientá na hubentut. Aktividatnan asina a kontribuí na oumento di partisipashon públiko i visibilidat di e selekshon nashonal.[1]
Produkshon kreativo
E Blue Wave tambe a inspirá produkshon kultural i kreativo, inkluyendo músika, presentashonnan i ekspreshonnan visual sentra riba identidat nashonal i kultura di futbòl. Merkansia manera paña i bandera den koló nashonal a bira ampliamente usá komo símbolonan di sosten.[1]
Diaspora i aspektonan ekonómiko
E konsepto di The Blue Wave a wòrdu asosiá ku oumento di kompromiso di e diaspora di Kòrsou. Simpatisadonan internashonal a kontribuí na e visibilidat di e ekipo i a partisipá na eventonan ligá na e Kopa di Mundu.
Análisisnan a sugerí ku e torneo a funshoná komo un “multiplikadó di diaspora,” fortalesé konekshonnan ekonómiko i sosial entre Kòrsou i su komunidat mundial a traves di biahe, turismo i eksposishon internashonal.[1]
Herensha
E Blue Wave ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel notabel di kon partisipashon den un evento deportivo internashonal grandi por generá mobilisashon kultural i sosial mas amplio. Su impakto ta inkluí oumento di visibilidat nashonal, oumento di interes den futbòl, i e refuerso di identidat kompartí bou di e kurasoleñonan riba e isla i den eksterior.
--------
The Blue Wave is an informal alias for the Curaçao national football team and a broader socio-cultural phenomenon associated with the island’s participation in the 2026 FIFA World Cup. The term is used to describe both the team itself and the widespread mobilization of public support, cultural expression, and diaspora engagement surrounding the tournament.
Terminology
The expression “Blue Wave” refers to the traditional blue color of the Curaçao national football team. It also symbolizes a collective movement, evoking both the maritime identity of the island and a surge of national unity and pride.[1][2]
Football context
The Curaçao national football team represents Curaçao in international competitions and is governed by the Curaçao Football Federation. Its qualification for the 2026 FIFA World Cup marked a historic milestone, with Curaçao described as one of the smallest nations ever to appear on football’s biggest stage.[3]
In this context, “The Blue Wave” emerged as a widely used slogan among supporters, media, and public figures, reflecting growing national enthusiasm and international attention.[4]
Cultural movement
Public engagement
Leading up to and during the 2026 FIFA World Cup, The Blue Wave developed into a broad cultural movement within Curaçao. Media reports describe the island as being “in the grip of the Blue Wave,” with widespread participation in football-related activities and expressions of national unity.[4]
Public initiatives included fan gatherings, watch parties, and community-driven events both on the island and abroad.[5]
Festivals and events
The movement also gave rise to organized cultural programming. The Blue Wave Festival, held in the historic center of Willemstad, combined music, performances, and public celebrations tied to the national team’s World Cup participation.[6][7]
These events contributed to increased activity in urban public spaces and highlighted the intersection of sport, culture, and tourism.
Music and media
The Blue Wave inspired a range of creative outputs, including music, slogans, and social media content. A notable example is the “Blue Wave” jingle, associated with performances such as Blue Wave of Mama Wak, which circulated widely online.[8][9]
Digital platforms, including Instagram and YouTube, played a significant role in amplifying the movement and engaging younger audiences.[8][9]
Political and social significance
Political leaders and public figures have framed The Blue Wave as a symbol of national cohesion. Statements by Curaçaoan officials emphasized that the movement extends beyond football, serving to unite the population across social and geographic boundaries.[10]
The concept has been described as fostering a shared identity under the idea of “one island, one dream.”[4]
Diaspora and international reach
The Blue Wave also resonated strongly among the Curaçaoan diaspora. Events and fan initiatives were organized internationally, including in Europe, reflecting the global distribution of Curaçaoan communities.[5]
Analyses highlight that the movement contributed to increased international visibility for Curaçao and strengthened transnational connections through travel, media exposure, and economic activity linked to the World Cup.[1][3]
Legacy
The Blue Wave is regarded as an example of how participation in a major international sporting event can catalyze broader cultural and social mobilization. Its legacy includes heightened national visibility, increased engagement with football, and the reinforcement of a shared identity among Curaçaoans both on the island and abroad.
References
Curaçao’s diaspora multiplier at the 2026 World Cup
The Blue Wave: Curacao's Pride
Curaçao’s blue wave: Smallest nation ever on football’s biggest stage
Curaçao in de ban van de BlueWave
Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa
Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad
Blue Wave Festival losgebarsten
The Blue Wave (Instagram)
Bluewave jingle (YouTube)
Pisas: The Blue Wave gaat over meer dan voetbal
--------
== Keep list ==
* E término a bira popular desde 2024 durante e weganan di kualifikashon i e preparashonnan pa e torneo, kaminda el a simbolisá un ola kolektivo di sosten nashonal, orguyo i identidat.<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
* De Blue Wave is de naam van het nationale mannenelftal van Curaçao, maar de term staat eigenlijk voor iets veel groters: de hausse in energie, steun en saamhorigheid rond dit historische moment. Voor veel mensen staat dit namelijk voor zo veel meer dan alleen voetbal. Het gaat om de erkenning, de trots en de wereldwijde aandacht voor wat Curaçao heeft gepresteerd en waar het voor staat.<ref>[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
* Kòrsou ta konsiderá un di e paisnan mas chikí den mundu ku un poblashon di aproksimadamente 158.000–160.000 habitante (segun estimashon riba 1 di yanüari 2026)<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260604.pdf Poblacion di Corsou ta crece mas cu 158.000 mientras migracion ta sigui
impulsa crecemento], Bon Dia Aruba (4 di yüni 2026)</ref>. E ta un pais konstituyente di [[Reino Hulandes]]. A FIFA member since 2011, Curaçao have spent years building towards a first World Cup appearance.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref>
Den konteksto global, esaki ta pone Kòrsou den e grupo di paisnan chikitu tantu pa poblashon komo pa superfisie (±444 km²), pero ku un nivel haltu di desaroyo humano den region Karibe.
* Bou di liderazgo di entrenadó nashonal [[Dick Advocaat]], Kòrsou a hasi bon uso di e reglanan aki, resultando den un ekipo konsistiendo pa gran parti di futbolistanan profeshonal ku a nase i entrená na Hulanda. Kico ta haci e situacion aki unico? E “football passport”: Debí ku tur residente di e parti Karibense di Reino tin nashonalidat Hulandes, hungadónan ku famia Kòrsou mesora ta bini na remarke pa un transferensia di nashonalidat deportivo. Esaki ta komparábel ku kon hungadónan di Eskosia òf Wales ta hunga pa Gran Bretaña.
* <ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> Tur ta bibando pafor di Kòrsou bou kontrat di klupnan di futbol na Oropa i Merka.<ref>https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup</ref> Mayoria di e hungadónan a haña nan formashon den e akademianan hubenil di futbol di Hulanda i awor pa medio di reglanan di IFA pa eligibilidat Korsou por hasi un yamado riba e talentonan di diaspora.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
E tim di 26 hòmber ta konsistí kompletamente di hungadónan nasé na Hulanda, aparte di Tahith Chong, kende a nase na Willemstad i a drenta e akademia di Feyenoord na edat di dies aña.<ref name="Comenencia"/>
* i koló blou tradishonal di e selekshon nashonal.??
The country's official nickname is "The Blue Wave," a reference to the ocean surrounding the small island nation. Curaçao, the smallest country to ever make the World Cup, also has a large sailboat as part of its crest.<ref>Karl Anderson, [https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one)], aol.com (10 di yüni 2026)</ref>
* E movementu tambe a resultá den programa di aktividatnan kultural organisá, manera e Blue Wave Festival den sentro históriko di [[Willemstad]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]] (28 di mei 2026)</ref> E eventonan aki a kombiná músika, presentashon i selebrashonnan públiko relashoná ku e partisipashon den e Mundial.
* Apesar di e kosto altu di esaki pa presensia na Kopa Mundial, kalkulashonnan ta sugerí ku mas ku 3.000 fanátiko lo biaha pa e partido di apertura kontra Alemania dia 14 di yuni 2026 na [[Houston]], ku paketenan di buelo charter ku ta wòrdu areglá for di e isla.<ref name="Guardian"/>
* dokumental na TV hulandes ''Curaçao en het wonder van het WK'' : [[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/90418/curacao-en-het-wk-documentaire-over-trots-identiteit-en-de-toekomst-van-het-eiland Curaçao en het WK: documentaire over trots, identiteit en de toekomst van het eiland], curacao.nu (7 di yuni 2026)
In Willemstad vinden momenteel grote Blue Wave-evenementen plaats en de binnenstad van Punda en Otrobanda is volledig in WK-sfeer aangekleed.
*De eerste dure zes punten van Curaçao zijn binnen op weg naar het WK Voetbal 2026. De Stichting Blue Wave in oprichting wil die droom daadwerkelijk (helpen) realiseren, zo weet het Antilliaans Dagblad.
<ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], AD (10 juni 2024)</ref>
* Dat is de naam voor ‘The Blue Wave’, de beweging die op gang is gezet – onder meer met de aanstelling van Advocaat begin dit jaar – met als grote doel plaatsing voor het Wereldkampioenschap Voetbal 2026. Nog nooit eerder is het nationale herenteam van Curaçao aanwezig geweest op een WK. Het bereiken van de Gold Cup is een eerste belangrijke stap om het doel te halen.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 november 2024)</ref>
{{Appendix}}
------------------
{{Infobox futbol club| variante = c
| nomber club = Pariba Little League
| nomber completo =
| alias =
| funda =
| Presidente =
| entrenado =
| manager = {{CUW|bandera}}
| liga = Kampeonato Nashonal di Beisbòl Little League di Kòrsou
}}
'''Pariba Little League''' of '''Little League Liga Pariba''' ta un organisashon di beisbòl di [[Kòrsou]] pa muchanan entre 4 i 16 aña. E asosiashon di deporte hubenil ta forma parti di e sistema internashonal di kompetensia di Little League Baseball i ta representá e área geográfiko di “Pariba” riba e isla.
Den kompetensianan ofisial, Pariba Little League ta representá pa un ekipo selekshoná, ku ta konsistí di e mihó hungadónan di e liga, kende ta kompetí kontra otro liganan di e isla (Little League Liga Pabou) i den torneonan internashonal.
== Historia i desaroyo ==
Pariba Little League ta un di e programanan importante di beisbòl hubenil na Kòrsou. Huntu ku Pabou Little League, e ta kontribuí na e desaroyo di talento lokal na Kòrsou, ku tin un reputashon fuerte den beisbòl internashonal.
Desde 1980 Kòrsou ta partisipa regularmente den torneonan di Little League, ku resultado notabel, inkluyendo un kampeonato mundial na 2004 na Merka.
== Struktura ==
Den sistema di Little League, un “Little League” no ta solamente un ekipo, sino un organisashon lokal ku timnan di diferente edat. Pa torneonan ofisial, kada liga ta selekshoná un ekipo representativo.
E liganan aki ta kompetí pa determiná kende ta representá Kòrsou. (Curacao Region Tournament)
== Kompetensia internashonal ==
Kòrsou ta partisipá den dos nivel di kompetensia: e torneo di region Karibe di Little League World Series (kualifikashon) i e Little League Baseball World Series (LLBWS) na Williamsport, Pennsylvania.
===Region Karibe (kualifikashon pa LLBWS) ===
Desde inisio di e torneo di region Karibe [[Little League World Series (Region Karibe)]] na 2001, Pariba Little League a titula kampeon di Karibe na kuater okashon: 2001, 2002, – kampion di region Karibe
2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo)
2016
konta komo un di e liganan mas kompetitivo di Curaçao. E liga a logra varios título regional, kualifikando pa e torneo mundial den e siguiente añanan:
2001 – kampion di region Karibe
2002 – kampion di region Karibe
2012 – kampion di region Karibe (rekòrd fuerte den fase di grupo)
2016 – kampion di region Karibe (rekòrd perfekto den torneo)
2026 – kampion di Curaçao / klasifiká pa LLBWS
E prestashonnan aki ta mustra ku Pariba ta un liga ku ta logra resultado konsistente na nivel regional, regularmente ganando derecho pa representá Curaçao den kompetensia internashonal.
== Torneo Little League World Series ==
=== Klasifikashon ===
Na 2026, e selekshon di Pariba Little League a logra un milestone importante ora ku el a kualifiká pa e Little League Baseball World Series (LLBWS).
E klasifikashon a keda sigurá despues di ku Pariba a gana e kampionato di Curaçao kontra Pabou Little League den un seri di mihó di shete.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series Pariba Wins Regional Title, Qualifies for Little League World Series], Curacao Chronicle (13 di aprel 2026)</ref> Pariba a gana e seri ku 4-2, inkluyendo dos viktoria decisivo di 6-2 i 5-2.
Durante e torneo, e tim a logra un rèkòrt general di 5-3.
===Partisipashon===
E aparishon di 2026 ta:
e di sinku biaha ku Pariba Little League ta partisipá den LLBWS
e promé aparishon desde 2016
e promé biaha ku un tim di Curaçao ta haña entrada direkto na e bracket internashonal
Den total, lo ta e di 16 biaha ku un representashon di Curaçao ta partisipá den e torneo na Williamsport, Pennsylvania.
== Hungadónan notabel ==
Diferente hungadónan yu di Korsou ku a pasa pa Pariba Little League òf su programa a yega na [[Major League Baseball]], inkluyendo:
* [[Ceddanne Rafaela]]
* [[Ozzie Albies]]
{{Appendix}}
--------------
'''Pariba Little League''' ta un ekipo hubenil di beisbol di [[Kòrsou]].
E di dos karchi pa e 2026 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presenta pa T-Mobile (LLBWS), a wòrdu ofisialmente konkistá ora ku Pariba Little League (Willemstad, Curaçao) a sali viktorioso den e Torneo di Region di Curaçao. E aña aki ta marka e promé biaha ku un tim di Kòrsou ta gana entrada direkto na e Bracket Internashonal di LLBWS, uniendo na Australia, Canada, Mexico, Hapon – i tambe e Kampionnan di Region di Asia-Pasífiko, Karibe, Europa i Afrika, i Latino Amérika – pa forma e tereno di 10 tim internashonal ku ta kompetí den e evento.<ref>https://www.littleleague.org/world-series/2026/llbws/news/pariba-little-league-to-represent-curacao-at-the-2026-little-league-baseball-world-series-presented-by-t-mobile/</ref>
Durante henter e torneo, Pariba Little League a gana su korona ku un rèkòrt general di 5-3 pa gana su puesto na LLBWS despues di a gana e seri di kampionato di mihó di shete riba Pabao Little League pa reklamá e título di region.
Esaki lo ta e di sinku biaha ku Pariba Little League ta aparesé den LLBWS, i e promé biaha den 10 aña, ku ta data for di 2016 ora el a kaba ku un rèkòrt di 1-2.
Adicionalmente, lo ta e di 16 biaha cu un team di Curaçao lo realisa e biahe pa Williamsport, su prome aparicion cu ta data for di 1980.
Atrabes di añanan, Curaçao a laga sinti su presencia den e torneonan di LLBWS. Ku 15 aparishon anterior ku ta data for di 1980, kuater subkampeon, i un viktoria di kampionato na 2004, nan programa ta sigui prosperá. Pariba LL tambe ta kas di un kantidat di hungadó i eks-alumnonan di MLB, mas notabelmente Ceddanne Rafaela (Boston Red Sox) i Ozzie Albies (Atlanta Braves).
E skema ofisial i informashon di e wèpsait pa e LLBWS 2026 a wòrdu anunsiá, miéntras ku e enkuentronan di promé buèlta lo wòrdu kompartí meimei di yüni, ya ku e di 79 Little League Baseball World Series lo tuma lugá di 19-30 di ougùstùs 2026. Pa mas informashon tokante e LLBWS, inkluyendo rekursonan di bishitante, invitadonan spesial, i mas kòntròl largu di zomer LittleLeague.org/WorldSeries. Pa kuminsá plania bo bishita na Williamsport, bai na LittleLeague.org/Visit.
-----
WILLEMSTAD – E ekipo di Little League di Pariba a keda koroná komo kampion regional i a sigurá klasifikashon pa Little League World Series, ganando e derecho di representá Kòrsou riba esenario internashonal.<ref>https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/pariba-wins-regional-title-qualifies-for-little-league-world-series</ref>
Pariba a gana e seri di mihó di shete ku un viktoria di 4-2 riba Pabou. E weganan desisivo a wòrdu hunga djasabra na Post 6, kaminda Pariba a entregá aktuashonnan fuerte, ganando tur dos partido 6-2 i 5-2.
Cu e titulo regional, awor Pariba lo competi den e Little League World Series na Williamsport, cu ta programa pa tuma luga di 19 pa 30 di augustus.
E tim ta kla pa sali dia 13 di ougùstùs i lo kuminsá ku preparashonnan djis despues di un periodo kòrtiku di sosiegu.
E clasificacion ta marca otro logro pa baseball hubenil na Curaçao, cu tin un tradicion fuerte den e deporte y un historia di competi exitosamente na torneonan internacional.
The Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.<ref>https://www.facebook.com/LigaPabouLittleLeague/about</ref>
------------
'''Salon di Fama di Deporte di Kòrsou''' ta e galeria di honor dediká na deportista prominente i otro personanan ku a hasi un kontribushon signifikante pa deporte na [[Kòrsou]]. E taw, ku ta administrá pa Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) — ku anteriormente tabata konosí komo Curaçao Sport Federatie (CSF) — a instala e promé miembronan den e salon di fama na 1985 pa duna rekonesimentu públiko na atletenan, entrenador, dirigente i otro figura ku a lassa un marka duradero den deporte lokal i regional.
Historia
E idea pa un salon di fama na Kòrsou a surgi como un manera pa honrá e sportistanan i lideres ku a kontribuí pa desaroyo di deporte den e Antias Hulandes. E CSF (Curaçao Sport Federatie), e organizashon sportivo máximo na esei tempu, a hunga un rol di lider den e fundashon di e salon di fama na 1985. Desde su inicio, e salon di fama a sigui rekonosé sportistanan ku a logra nivel notabel, inkluyendo partisipashon olímpiko, logronan internashonal, i kontribushon pa komunidad deportiva.
Na desember 2020, FDOK a agrega otro 10 miembronan pa elevá e total ku 85 persona ku ta forma parti di e Salon di Fama di Kòrsou, inkluindo 10 damanan i 75 homber.
Signifikashon
E Salon di Fama ta:
un forma pa preservá i celebra historia deportivo di Kòrsou
un manera pa inspirá sportistanan hoben pa trese su talento
un medio pa duna rekonesimentu formal na atletenan, entrenador, arbitro i dirigente ku a kontribuí pa desaroyo di deporte
E lista di miembronan ta rekogi figura prominente di diferente deporte, inkluindo futbol, atletismo, esgrima, natashon, baseball, softball, karate, i otro disiplinanan.
--------------------
'''Salon di Fama''' na Korsou ([[]]:inglesHall of Fame) ta un lista di individuo
== Definishon ==
Un sala di fama, muraya di fama, òf kaminata di fama ta un lista di individuonan, logronan, òf otro entidatnan, normalmente skohé pa un grupo di elektor, pa marka nan ekselensia, logronan i fama den nan ramo. Den algun kaso, e salanan di fama aki ta konsistí di salanan òf museonan real ku ta konsagrá e honradonan ku eskultura, plaka, i eksposishon di memorabilia i informashon general tokante e destinatarionan indusí. Tin bia, e plachinan di e honradonan por wòrdu kologá riba un muraya (p’esei un “muraya di fama”) òf inskribí riba un acera (manera den un “kaminda di fama”, “kaminda di streanan”, òf “avenida di fama”). Den otro kasonan, e sala di fama ta mas figurativo i ta konsistí di un lista di nòmber di personanan notabel i nan logronan i kontribushonnan. E listanan ta wòrdu mantené pa un organisashon òf komunidat, i por ta nashonal, estatal, lokal òf privá.
* inicia na 1985 pa Curacao Sport Federatie met overhandiging van gouden CSF-pin
* 2017: Federashon Deporte i Olimpiko Korsou
Toegetreden" / ingresa den Salon di fama di Korsou
== Salon di fama ==
Deporte Korsou tin lista kompletu di tur miembro di Salon di Fama di Federashon Deporte Olimpiko Kòrsou (FDOK) ku antes tabata Curacao Sport Federatie (CSF). Na 1985 a instala e prome miembronan den Salon di Fama di Korsou. Na desember 2020 a instala 10 miembro pa yega na e gran total di 85 persona di kual 10 ta dama i 75 ta kabayero.
Di e personanan aki 37 a fayesé. Di e 38 federashonnan ku ta miembro di FDOK, 22 tin un òf mas miembro den Salon di Fama.<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Aña
! Imagen
! Nomber
! Deporte
! Remarke
|-
| rowspan="10" | 1985|| || [[Antoine Maduro]]<br><small>(1909–1997)</small> || Futbol ||
|-
| || [[Myrna Anselma]]<br><small>(1936–2008)</small> || [[esgrima]] ||
|-
| || [[Ergilio Hato]]<br><small>(1926–2003)</small> ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Ernest Smith ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Guillermo Haseth ||[[futbol|futbòl]] ||
|-
| || Hector Rosario<br><small>()</small> || ||
|-
| || [[Juan Isa]]<br><small>()</small> || ||
|-
| || Wilfred (Willie) Pieters<br><small>()</small> || ||
|-
| || Mordy Maduro<br><small>()</small> || futbol|| presidente di NAVU i [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]]
|-
| || Benny Leito<br><small>()</small> || landamentu||
|-
| rowspan="3" | 1986|| ||[[Bèto Adriana]]<br><small>()</small> || Futbol ||
|-
| ||[[Iyo Pimentel]]<br><small>()</small> || Tenis ||
|-
| || Clovis Lodewijks<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1987|| || Hector Curiel || ||
|-
| || Julio Rooi<br><small>()</small> || ||
|-
| || Guillaume (Sam) Buntin<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1989|| || Guillermo Pardo || Futbol ||
|-
| || Walter van Rosberg<br><small>()</small> || ||
|-
| || Pedro Willems<br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1992|| || [[Enith Brigitha]] || landamentu ||
|-
| || Marcel Jose Betrian<br><small>()</small> || (hisamentu di peso) ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="3" | 1994|| || Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor || futbòl ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| || <br><small>()</small> || ||
|-
| rowspan="1" | 2023|| || [[Laicam How]] || [[karate]] ||
|-
|}
== Konmemorashon i evolushon ==
Na más reciente edishonnan di e salon di fama, FDOK a introducí un regla nobo pa permití rekonesé atletenan postumamente, inkluyendo sporthelden famós ku a falleci i ku a lòk grandi kontribushon pa deporte—un cambio ku reflehá deseo pa amplifiká acknowledge i preservashon di legado historiko. Den e selekshon di 2024 pa e ceremonia na diciembre pa postumamente honrá atletenan importante di balòn, honkbal, karate, bokso i mas.
== Organisashon ==
E Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK) ta e organisashon ku koordiná e proceso di nominashon i selekshon. E federashon ta traha ku sportbondnan afiliá pa rekomendá kandidatonan i pa evaluá su merito pa ingresá den e salon di fama.
----------
* 1985: [[Antoine Maduro]], [[Myrna Anselma]] ([[esgrima]]) i [[Ergilio Hato]] ([[futbol|futbòl]]), Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro,
* 1986: [[Beto Adriano]] (gewichtheffen), [[Iyo Pimentel]] (tennis), Clovis Lodewijks (Softball) en Benny Leito (zwemmen).
* 1987: [[Hector Curiel]] (1936-2022) hisamentu di peso, Julio Rooi, Guillaume “Sam” Buntin
* 1989: Guillermo Pardo, Walter van Rosberg, Pedro Willems
* 1992: [[Enith Brigitha]] (landamentu), Marcel Jose Betrian (hisamentu di peso), Jose Maria (Jo) Mathilda (futbòl)
* 1993
* 1994: Edmundo Eustaquio (Sol) Confesor (futbòl), Henry Prince (verspringen), Rafael Fernando (Raffy) Josefa (beisbol)
* 1995: Edgard Ravenstein, Urnic “Randy” Wiel, [[Jan Boutmy]] ([[esgrima]])
futbol
* 1997: Geoffrey Goede, Romoldo Martis, [[Wilhelm Canword]] (futbol?)
* 2009: Soraida Juliana, Julius Hellburg, Ricardo Elhage, Niels Liberia, Errol Rooi
* 2014: Anthony Minguel, [[Cor van Aanholt]], Esthel (Jet) Jansen, Dudley Josepa, Marguerite de Rooy-Sprock, Andres de Constancia +, Edwin Solomon, Heraclio Henriquez +, Hubert Ibi Schoop +,Victor Copra
* 2015: 2015 Maximo “Max” Paula +
* 2016: Alvin “Fichi” Fléming, Celsio Victor Polinet +, Franklin Wilfred Mathilda, Harold Daniel Laurens +, Johnny Hellmund, Raymond Rafael Martha, Wendell Prince, Wilhelm Keman
* 2017: Antonio Pedro Keller, Antonio Jose "Papy" Martina, Efigenio Adriano Braafhart, Francisco Romualdo Gomez +, Gladwin Lumeno de Lanoi, Lupe Acasia Leito, [[Pedro Basiano Matrona]] (1927-2019), futbol, Stanley Maria Francisca, Orlando Felipe Cuales
* 2019: Renato Anasagasti, Sylvanie Clarke, Henk d'Arnault, Wenfrid Jakoba, Hubert Jansen, Nazario Martijn q.e.p.d., Eric Ogenia, Eva Marie Tujeehut Suriel, Gilbert Snijders i Hubert Zimmerman.
* Eva Marie “Amy” Tujeehut-Suriel, Eric Anthony Gregorio Ogenia, Gilbert Ciro Snijders, Henk “Henky” Alfons D’Arnault, Hubert Dominicus Jansen, Hubert Simon Zimmerman, Nazario Bernardus Martijn, Renato G. Anasagasti, Sylvanie Elaine Clarke, Wenfrid “Wenny” Pablo Jakoba
* 2020: Despues ku meimei di aña FDOK den un seremonia virtual a instalá William ‘Junior’ Millerson den Salon di Fama, riba 28 di dezèmber a instalá e dies sigieunte baluarte nan: Raoul Alias (Dam), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòfbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòfbòl), Erwin Martis (Atletismo) i Ivonne Leito – Senff (Karate).<ref name=:"1">https://www.sport.cw/mas-miembro-salon-di-fama/ </ref>
* [[William Millerson]] , Raoul Alias (Dama), Michael Arvelo (Biyar), Marcel Brigitha (Beisbòl), Wilfrido Coffi (Futsal), Philip Elhage (Beisbòl), Magdalena Faneyt (Sòftbòl), Eelco Gonet (Basketbòl), Gustavo de Jongh (Sòftbòl), Erwin Martis (Atletiek), Ivonne Leito-Senff (Karate)
* 2021: [[Jeanne Lopes]] (tiru)
* 2023: [[Laicam How]] ([[karate]])
== Historia ==
For di aña 1985 a kuminsá ku Salon di Fama. Franklin Mathilda ku tabata presidente e tempu ei di Curaçaose Sport Federatie (CSF) a duna inisio na esaki. E promé baluartenan deportivo ku e aña ei a drenta Salon di Fama tabata: Antoine Maduro, Ergilio Hato, Ernest Smith, Guillermo Haseth, Hector Rosario, Juan Isa, Mordy Maduro, Myrna Anselma, Wilfred ‘Willie’ Pieters i Juan ‘Benny’ Leito. Tur e baluartenan aki entre tantu no ta na bida mas.<ref name=:"1"/>
FDOK ta e organisashon ku a sigui CSF i ku pues ta enkargá ku e evento di Salon di Fama. E federashon ta presidí pa Jean Francisca. Sobrá miembronan di direktiva ta Efigenio Braafhart (vise presidente), Ranjit Persaud (sekretario general), Aishel Richardson (di dos sekretario general), Nelson Maria (tesorero) i Ruthsel Martina ku ta fungí komo di dos tesorero.
* 2025:Durante e anochi di FDOK Honors Night, 5 persona a keda introdusí den FDOK su salon di fama. Un di e personanan aki ta Franklin Veeris. Aki bou ta sigui parti di Franklin su historia i tambe por disfrutá di un entrevista ku Franklin Veeris.
Franklin I. P. Veeris, komo deportista a praktiká vários ramo di deporte, pero su éksitonan grandi a konsentrá komo dirigente di body building.
Komo deportista e tabata áktivo den futbòl, tènis, karate i sailing, di kua e último aki el a kompetí riba nivel Mundial. Komo dirigente den tènis el a yuda organisá dos torneo grandi (Marlboro Professional Tennis Tournament) i mas despues den body building e.o. Metry Gala Classic.
Na edat di 40 aña Frank a kuminsá train deportistanan den fitness i body building despues di a sigui kurso i seminarionan na e.o. New Jersey, Los Angeles, Miami, New York i Tampa.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbol club| variante = c
| nomber club = WildCats KJ74
| nomber completo =
| alias =
| funda =
| Presidente =
| entrenado =
| manager = {{CUW|bandera}} Johnny Balentina
| liga = [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Dòbel A]]
}}
'''WildCats KJ74''', antes konosí komo '''Wild Cats''', ta un di e timnan di [[beisbòl]] mas prominente den [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|Liga Dòbel A]] na [[Kòrsou]]. Den añanan 1960 e tim tabata milita den liga klase A; durante di e siguiente dékada el a logra promove i, desde 1975, a bira un forsa dominante den e Liga Dòbel A, e nivel mas altu di kompetensia di beisbòl na e isla.
WildCats a gana 17 título nashonal te ku 2024, loke ta hasié e tim mas viktorioso den historia di Liga Dòbel A. El a partisipá na 43 edishon di e [[Kampeonato Nashonal di Beisbòl Klase AA di Kòrsou|kampeonato di Liga Dòbel A]], i tambe a representá Kòrsou den kompetensianan internashonal, manera e Seri Latinomerikano i [[Seri di Karibe]].<ref>Marco Stoovelaar, [https://catcher.home.xs4all.nl/bb23-0402-wild-cats-curacao-nips-mexico-in-second-game-caribbean-baseball-series.htm WildCats Curaçao nips Mexico in second game Caribbean Series], international baseball headlines</ref><ref>David Venn, [https://www.mlb.com/news/curacao-team-brings-loaded-roster-to-2024-caribbean-series From Little League to Caribbean Series, Curaçao's roster has chemistry], mlb.com (2 di febrüari 2024)</ref>
E kambio di nòmber di klup a tuma lugá pa honra [[Kenley Jansen]], un picher profeshonal di Kòrsou ku a hunga e mayor parti di su karera pa Los Angeles Dodgers, usando e kamisa ku número 74.
== Lista di Honor ==
===Liga Dòbel A===
'''Kampeon (17)''':
* 1975, 1976, 1977, 1978, 1980, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2016, 2017, 2021, 2022
'''Supkampeon (11)''':
* 1979, 1981, 1982, 1986, 1987, 2004, 2013, 2014, 2015, 2018, 2020
== (Eks)-pelotero konosí ==
* [[Ruderly Manuel]]
* [[Diegomar Maxwell]]
* [[Dudley Leonora]]
== Link eksterno ==
* [https://www.flashscore.com/team/wildcats-kj74/YJuwLdD3/ Profil WildCats KJ74]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Deporte na Kòrsou]]
Mientras ku añanan spesífiko di nan viktorianan di kampionato i finalisashonnan di subkampeon no ta lista ampliamente den e fuentenan disponibel, ta tuma nota ku e Wild Cats tabata un forsa dominante den e liga for di su inisio na 1975. Nan a representá Curaçao tambe den kompetensianan internashonal, manera e Serie Latino Amerikano 2018 i e Serie di Karibe 2020.
The '''Wild Cats''' baseball team, also known as WildCats KJ74, is one of the most successful clubs in the Curaçao National Championship AA League. They have secured 17 national championships, making them the team with the most titles in the league's history through 2022.
YouTube
+4
Flashscore
+4
Wikipedia
+4
Baseball Reference
While specific years of their championship victories and runner-up finishes are not comprehensively listed in the available sources, it's noted that the Wild Cats have been a dominant force in the league since its inception in 1975. They have also represented Curaçao in international competitions, such as the 2018 Latin American Series and the 2023 Caribbean Series.
-------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ruderly Rubino Manuel''' (☆ [[26 di ougùstùs]] [[1990]] na [[Kòrsou]]) ta un picher profeshonal di beisbòl. E tabata miembro di e selekshon nashonal di beisbòl di Hulanda pa e Klásiko Mundial di Beisbòl 2017.<ref>{{Cite web|url=http://mlb.mlb.com/wbc/2013/teams/index.jsp?team=ned&team_id=878|title = Team}}</ref>
He was born on the 26th of August of 1990 in Willemstad, Curaçao. He's a local baseball star and started his career off by pitching for the Groot Kwartier Stars. He has also pitched for the Royal Scorpions in Curaçao and currently pitches for the Wildcats KJ74 Guardian Group. He has also pitched for 2 teams abroad, Sparta-Feyenoord from the Dutch Hoofdklasse in 2011 and for De Angelis North East Knights from the Italian Baseball League in 2012. He has also been part of the Kingdom of the Netherlands baseball team that played in the 2017 World Baseball Classic. Bonbini to Ruderly Manuel, who will also take part in Curaçao Baseball Week 2017!⚾️🇨🇼🔥
{{Appendix}}
--------------
{{Databox}}
'''Wimbleton''' ta un kompetensia internashonal di tènis, organisá pa e Federashon Internashonal di Tènis (ITF).
{{Appendix}}
[[Category:Deporte|Tènis]]
---------------------
{{Databox}}
'''Federashon di Atletismo di Kòrsou''' of '''Curaçao Atletiek Bond''' (CAB), Curaçao Athletics Federation, ta e órgano nashonal ku ta organisá atletismo na Kòrsou. E organisashon a wòrdu establesé originalmente na 1966, i e presidente di e asosiashon ta for di 2017 Willem Cordilia[1].
no.wiki:Federashon di Atletismo Kòrsou no ta miembro kompletu di CACAC, Konfederashon di Atletismo Sentroamerikano i Karibense, pero sí ta partisipá na Weganan CARIFTA. Curaçao tambe tabata e organisadó di e Weganan CARIFTA 2017.[2]
== Klupnan ==
E Federashon di Atletismo di Kòrsou ta reuní diesdos klup di atletismo afiliá: Curacao Master Athletics, Batavus, Cheetah, Deportivo San Kristof, the Eagles, Go Fast, New Revolution, Olympic, Rising Stars, Sloke, Sparta i Trupial.[3]
{{Appendix}}
------------------
{{Variante|c}}
{{infobox deportista
| variante = c
| nacionalidad = {{NLD}}
| haltura = 1,88 m
| peso = 77 kg
| deporte = Atletismo
| disciplina = 400 meter
| entrenado =
| debut =
| nacionalidad deportivo = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|25px|border]] [[Antias Hulandes]]<br/ >{{NLD}}
| wo = {{lista horizontal|
*2020}}
| bista medaya =
{{bista medaya}}
{{bista medaya rij|Weganan Olímpiko|0|1|0}}
{{bista medaya rij|Weganan Mundial Indoor Atletismo|0|0|2}}
}}
'''Liemarvin Bonefacia''' (☆ [[16 di aprel]] [[1990]] na [[Willemstad]]) ta un atleta di Kòrsou i un atleta olímpiko. E ta spesialisá den 400 meter i a representá [[Antias Hulandes]] te su disolushon na 2010.
Representando [[Hulanda]] Bonevacia a gana e medaya di plata den 4 x 400 m na [[Weganan Olimpico|Weganan Olímpiko]] 2020 na Tokyo, huntu ku [[Terrence Agard]], Tony van Diepen y Ramsey Angela.
== Link eksterno ==
* [https://worldathletics.org/athletes/netherlands/terrence-agard-14180980 Terrence Agard riba World Athletics]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Agard, Terrence}}
[[:Category:Deporte]]
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Atleta Olimpico]]
-----------------------
'''Randolph Benito (Johnny) Balentina''' (☆ [[8 di ougùstùs]] [[1971]] na [[Willemstad]]) ta un pelotero hulandes ku a kompetí na tres okashon konsekutivo den [[Weganan Olimpico di Zomer|Weganan Olímpiko]]. El a partisipa na ‘Atlanta 1996’, ‘Sydney 2000’ i ‘Atenas 2004’. Na e okashonnan ei, e catcher drechi di e klup di beisbol Neptunus a termina ku e [[tim nashonal di beisbòl hulandes|selekshon nashonal di Hulanda]], tambe konosí komo ''Tim di Reino'', na di seis (1996 i 2004) i e di sinku lugá (2000).
{{Appendix|2=
* [https://www.honkbalsite.com/ Nederlandse honkbalsite]
* [https://web.archive.org/web/20161202214838/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ba/johnny-balentina-1.html Profil di Johnny Balentina]
}}
{{DEFAULTSORT:Balentina, Randolph}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Deporte na Aruba|Bela]]
[[:Category:Atleta Olimpico|Bela]]
--------------
== Aanvulling [[Seri di Karibe]] ==
=== Kampeon segun wega final ===
Kuminsando ku e edishon di 2013 a introdusí un kampeonato kaminda e dos ekipo ku e mihó rekort di gana i pèrdè for di e promé etapa di e torneo di round-robin ta topa pa determiná e kampeon. Den edishon 2013, e promé buelta tabata konsistí di 12 wega i kada tim a enfrentá e otro timnan dos biaha, un komo home klup i e otro komo un ekipo di bishita; for di edishon 2014, ku e regreso di ekiponan di Cuba na e torneo, e promé etapa a ser kambia pa un round robin di 10 wega kaminda kada tim ta enfrentá e otro ekiponan un biaha.
{|class="sortable wikitable" width="100%"
!Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Manager
|-
|[[2013]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Yaquis de Obregón
|style="text-align:center"|4–3 (18)
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Leones del Escogido
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Eddie Díaz
|-
|2014
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Isla di Margarita]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Naranjeros de Hermosillo
|style="text-align:center"|7–1
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Indios de Mayagüez
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Matías Carrillo
|-
|2015
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] [[San Juan]]
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Vegueros de Pinar del Río
|style="text-align:center"|3–2
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Tomateros de Culiacán
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Alfonso Urquiola
|-
|2016
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] [[Santo Domingo]]
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Venados de Mazatlán
|style="text-align:center"|5–4
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Tigres de Aragua
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Juan José Pacho
|-
|2017
|{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|1–0 (10)
|{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos
|-
|2018
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Guadalajara]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|9–4
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Luis Matos
|-
|2019
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] [[Siudad di Panama|Siudat di Panama]]
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Toros de Herrera
|style="text-align:center"|3–1
|[[File:Flag of Cuba.svg|25px|border]] Leñadores de Las Tunas
|[[File:Flag of Panama.svg|25px]] Manuel Rodríguez
|-
|2020
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Toros del Este
|style="text-align:center"|9–3
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Cardenales de Lara]]
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] Lino Rivera
|-
|2021
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mazatlán
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Águilas Cibaeñas
|style="text-align:center"|4–1
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] Criollos de Caguas
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Félix Fermín
|-
| 2022
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]]
|[[File:Flag of Colombia.svg|25px|border]] Caimanes de Barranquilla
|style="text-align:center"|4-1
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Gigantes del Cibao
|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px|border]] José Mosquera
|-
|2023
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Caracas]] i [[La Guaira]]
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey
|style="text-align:center"|3−0
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Leones del Caracas
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] José Offerman
|-
|2024
|{{flagicon|USA}} [[Miami]]
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] [[Tiburones de La Guaira]]
|style="text-align:center"|3−0
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|25px|border]] Tigres del Licey
|[[File:Flag of Venezuela.svg|25px|border]] Ozzie Guillén
|-
|2025
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Mexicali
|
|style="text-align:center"|
|
|
|-
|2026
|[[File:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|border]] [[Santo Domingo]]
|
|style="text-align:center"|
|
|
|-
|2027
|[[File:Flag of Mexico.svg|25px|border]] Hermosillo
|
|style="text-align:center"|
|
|
|}
{|class="sortable wikitable"
!Aña!!Sede!!Kampeon!!Resultado!!Supkampeon!!Mánager!!Rekort
|-
|2013
|{{MEX}} Hermosillo
|{{MEX}} Yaquis de Ciudad Obregón
|style="text-align:center"|4-3 (18)
|{{DOM}} Leones del Escogido
|{{DOM}} Eddie Díaz
|style="text-align:center"|4-3
|-
|2014
|{{VEN}} [[Isla Margarita]]
|{{MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]
|style="text-align:center"|7-1
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Indios de Mayagüez]]
|{{MEX}} Matías Carrillo
|style="text-align:center"|4-2
|-
|2015
|{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]]
|{{bandera|Cuba}} [[Pinar del Río (béisbol)|Vegueros de Pinar del Río]]
|style="text-align:center"|3-2
|{{bandera|México}} [[Tomateros de Culiacán]]
|{{bandera|Cuba}} Alfonso Urquiola
|style="text-align:center"|3-3
|-
|[[Serie del Caribe 2016|2016]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|{{bandera|MEX}} [[Venados de Mazatlán]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]]
|style="text-align:center"|5-4
|{{bandera|VEN}} [[Tigres de Aragua]]
|{{bandera|MEX}} Juan José Pacho
|style="text-align:center"|6-0
|-
|2017
|{{MEX}} Culiacán
|{{bandera|Puerto Rico}} Criollos de Caguas
|style="text-align:center"|1-0 (10)
|{{bandera|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos
|style="text-align:center"|3-3
|-
|[[Serie del Caribe 2018|2018]]
|{{bandera|México}} [[Jalisco]]<ref>[https://www.jalisco.gob.mx/es/prensa/noticias/64267 Presenta Gobernador Serie del Caribe Jalisco 2018]</ref>
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]]
|style="text-align:center"|9-4
|{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Luis Matos
|style="text-align:center"|4-2
|-
|[[Serie del Caribe 2019|2019]]
|{{bandera|Panamá}} [[Panamá (ciudad)|Panamá]]
|{{bandera|Panamá}} [[Toros de Herrera]]
|style="text-align:center"|3-1
|{{bandera|Cuba}} [[Las Tunas (béisbol)|Leñadores de Las Tunas]]
|{{bandera|Panamá}} Manuel Rodríguez
|style="text-align:center"|4-1
|-
|[[Serie del Caribe 2020|2020]]
|{{bandera|Puerto Rico}} [[San Juan (Puerto Rico)|San Juan]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Toros del Este]]
|style="text-align:center"|9-3
|{{bandera|VEN}} [[Cardenales de Lara]]
|{{bandera|Puerto Rico}} Lino Rivera
|style="text-align:center"|6-1
|-
|[[Serie del Caribe 2021|2021]]
|{{bandera|MEX}} [[Mazatlán]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Águilas Cibaeñas]] [[Archivo:Cscr-featured.png|15px|Campeón Invicto]]
|style="text-align:center"|4-1
|{{bandera|Puerto Rico}} [[Criollos de Caguas]]
|{{bandera|República Dominicana}} Félix Fermín
|style="text-align:center"|7-0
|-
|[[Serie del Caribe 2022|2022]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|{{bandera|Colombia}} [[Caimanes de Barranquilla]]
|style="text-align:center"|4-1
|{{bandera|República Dominicana}} [[Gigantes del Cibao]]
|{{bandera|Colombia}} José Mosquera
|style="text-align:center"|5-2
|-
|[[Serie del Caribe 2023|2023]]
|{{bandera|Venezuela}} [[Caracas]] y [[La Guaira]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]]
|style="text-align:center"|3-0
|{{bandera|Venezuela}} [[Leones del Caracas]]
|{{bandera|República Dominicana}} José Offerman
|style="text-align:center"|6-3
|-
|[[Serie del Caribe 2024|2024]]
|{{bandera|Estados Unidos}} [[Miami]]
|{{bandera|Venezuela}} [[Tiburones de La Guaira]]
|style="text-align:center"|3-0
|{{bandera|República Dominicana}} [[Tigres del Licey]]
|{{bandera|Venezuela}} Oswaldo Guillén
|style="text-align:center"|7-1
|-
| 2025
|{{MEX}} [[Mexicali]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|-
|[[Serie del Caribe 2026|2026]]
|{{bandera|República Dominicana}} [[Santo Domingo]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|-
|[[Serie del Caribe 2027|2027]]
|{{bandera|México}} [[Hermosillo]]
|colspan=5 align=center|'''Por disputarse'''
|}
==Partisipante==
{| class="wikitable sortable"
! Pais
! Liga
! Promé edishon
|-
|{{CUW}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Kòrsou
|style="text-align:center"|2023
|-
|bgcolor="#ccddff"|{{DOM}}
|Liga di Beisbòl Profeshonal Dominikano
|style="text-align:center"|1970
|-
|bgcolor="#ccddff"|{{MEX}}
| Liga di Mexico Pasifiko
|style="text-align:center"|1971
|-
|{{NCR}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Nicaragua
|style="text-align:center"|2024
|-
|{{PAN}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Panameño
|style="text-align:center"|1949
|-
|bgcolor="#ccddff"|[[File:Flag of Puerto Rico.svg|25px]] [[Puerto Rico]]
|Liga di Beisbòl Profeshonal Roberto Clemente
|style="text-align:center"|1949
|-
|bgcolor="#ccddff" |{{VEN}}
| Liga di Beisbòl Profeshonal Venezuelano
|style="text-align:center"|1949
|}
* {{color box|#ccddff|border=silver}} miembro di Caribbean Professional Baseball Confederation
=== Partisipante den pasado ===
{| class="wikitable sortable"
! Pais
! Liga
! Prome edishon
! Ultimo edishon
|-
| rowspan=3 |{{CUB}}
| Liga Cubano
|style="text-align:center"|1949
|style="text-align:center"|1960
|-
| Seri Nashonal Cubano
|style="text-align:center"|2014
|style="text-align:center"|2019
|-
|Liga Elite Cubano
|style="text-align:center" colspan=2|2023
|-
|{{CUW}}
| Liga di Beisbòl Klase AA di Kòrsou
|style="text-align:center" colspan=2|2023
|-
|{{COL}}
|Liga di Beisbòl Profeshonal di Colombia
|style="text-align:center"|2020
|style="text-align:center"|2023
|}
===Nota===
*{{note label|PAN|a|a}} After the [[1960 Caribbean Series|1960 tournament]], Panama would not appear in another Caribbean Series until [[2019 Caribbean Series|2019]].
*{{note label|VEN|b|b}} Venezuela's LVBP was replaced by the [[Liga Occidental de Béisbol Profesional]] for the 1960 tournament
== Edishonnan ==
==Series==
{|class="wikitable"
|-
!Ana!!Luga!!Kampeon!!Manager!!Rekort
|-
|[[1949 Caribbean Series|1949]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]]|| [[Mike Guerra|Fermin Guerra]] ||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1950 Caribbean Series|1950]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PAN}} [[Carta Vieja Yankees]]|| [[Wayne Blackburn]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1951 Caribbean Series|1951]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1895}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]]|| [[George Scales]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1952 Caribbean Series|1952]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Habana (Cuban League)|Leones del Habana]]|| [[Mike González (catcher)|Mike González]]|| style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1953 Caribbean Series|1953]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (2)|| [[Buster Clarkson]]||style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1954 Caribbean Series|1954]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]]|| [[Mickey Owen]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1955 Caribbean Series|1955]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (3)|| [[Herman Franks]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1956 Caribbean Series|1956]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]]|| [[Oscar Rodríguez (baseball)|Oscar Rodríguez]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1957 Caribbean Series|1957]]||{{flagicon|CUB}} [[Havana]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]]|| [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1958 Caribbean Series|1958]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|CUB}} [[Marianao (Cuban League baseball club)|Tigres de Marianao]] (2) || [[Nap Reyes|Napoleón Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1959 Caribbean Series|1959]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|CUB}} [[Almendares (baseball club)|Alacranes del Almendares]] (2)|| [[Clemente Carreras]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1960 Caribbean Series|1960]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]]||{{flagicon|CUB}} [[Cienfuegos (Cuban League baseball club)|Elefantes de Cienfuegos]] (2)|| [[Tony Castaño]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|1961–1969|| colspan="4" style="text-align:center;" | None held
|-
|[[1970 Caribbean Series|1970]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]]|| [[Carlos Pascual (baseball)|Carlos Pascual]]||style="text-align:center;"|7–1
|-
|[[1971 Caribbean Series|1971]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]]|| [[Manny Mota]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1972 Caribbean Series|1972]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Leones de Ponce (baseball)|Leones de Ponce]]|| [[Frank Verdi]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1973 Caribbean Series|1973]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (2)|| [[Tommy Lasorda]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1974 Caribbean Series|1974]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (2)|| [[Bobby Wine]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1975 Caribbean Series|1975]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Vaqueros de Bayamón (baseball)|Vaqueros de Bayamón]]|| [[José Pagán]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1976 Caribbean Series|1976]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] & [[Santiago de los Caballeros|Santiago]] ||{{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]]|| [[Cananea Reyes]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1977 Caribbean Series|1977]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (3)|| [[Buck Rodgers]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1978 Caribbean Series|1978]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]]|| [[Rene Lachemann]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1979 Caribbean Series|1979]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Navegantes del Magallanes]] (2)|| [[Willie Horton (baseball)|Willie Horton]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1980 Caribbean Series|1980]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (4)|| [[Del Crandall]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1981 Caribbean Series|1981]]|| colspan="4" style="text-align:center;"|None held
|-
|[[1982 Caribbean Series|1982]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Leones del Caracas]]|| [[Chico Carrasquel]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1983 Caribbean Series|1983]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Lobos de Arecibo]]|| [[Ron Clark (baseball)|Ron Clark]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1984 Caribbean Series|1984]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]]|| [[Rubén Amaro, Sr.|Rubén Amaro]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1985 Caribbean Series|1985]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (5)|| [[Terry Collins]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1986 Caribbean Series|1986]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Maracaibo]]||{{flagicon|MEX}} [[Águilas de Mexicali]]|| [[Cananea Reyes]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1987 Caribbean Series|1987]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (3)|| [[Ramón Avilés]]|| style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[1988 Caribbean Series|1988]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]|| {{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]]|| [[Phil Regan (baseball)|Phil Regan]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1989 Caribbean Series|1989]]|||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Águilas del Zulia]] (2)|| [[Pete Mackanin]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1990 Caribbean Series|1990]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (2)|| [[Felipe Alou]]||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1991 Caribbean Series|1991]]||{{flagicon|USA}} [[Miami]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (6)|| [[John Roseboro]]|| style="text-align:center;"|5–0
|-
|[[1992 Caribbean Series|1992]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|PRI|1952}} [[Indios de Mayagüez]] (2)|| [[Pat Kelly (catcher)|Pat Kelly]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1993 Caribbean Series|1993]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|PRI|1952}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (4)|| [[Mako Oliveras]]||{ style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[1994 Caribbean Series|1994]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (7)|| [[Casey Parsons]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1995 Caribbean Series|1995]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|PRI}} [[Senadores de San Juan]]|| [[Luis Meléndez (baseball)|Luis Meléndez]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1996 Caribbean Series|1996]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]]|| [[Francisco Estrada]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[1997 Caribbean Series|1997]]||{{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]]|| [[Mike Quade]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[1998 Caribbean Series|1998]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Puerto la Cruz]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (2)|| [[Tony Peña]]|| style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[1999 Caribbean Series|1999]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (8)|| [[Dave Jauss]]|| style="text-align:center;"|5–2
|-
|[[2000 Caribbean Series|2000]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|PRI}} [[Cangrejeros de Santurce (baseball)|Cangrejeros de Santurce]] (5)|| [[Mako Oliveras]] (2)||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2001 Caribbean Series|2001]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (3)|| [[Félix Fermín]] || style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2002 in baseball|2002]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Caracas]]||{{flagicon|MEX}} [[Tomateros de Culiacán]] (2)|| [[Francisco Estrada]] (2) || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2003 Caribbean Series|2003]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (4)|| [[Félix Fermín]] (2)||style="text-align:center;"|6–1
|-
|[[2004 Caribbean Series|2004]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (9)|| [[Manny Acta]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2005 Caribbean Series|2005]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]]||{{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlán]]|| [[Juan José Pacho]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2006 Caribbean Series|2006]]||{{flagicon|VEN|1930}} [[Valencia, Carabobo|Valencia]] and [[Maracay]]||{{flagicon|VEN}} [[Leones del Caracas ]] (2)|| [[Carlos Subero ]]||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2007 Caribbean Series|2007]]||{{flagicon|PRI}} [[Carolina, Puerto Rico|Carolina]]||{{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (5)|| [[Félix Fermín]] (3)||style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2008 Caribbean Series|2008]]||{{flagicon|DOM}} [[Santiago de los Caballeros|Santiago]]||{{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (10)|| [[Héctor de la Cruz]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2009 Caribbean Series|2009]]||{{flagicon|MEX}} [[Mexicali]]||{{flagicon|VEN}} [[Tigres de Aragua]] || [[Buddy Bailey]]|| style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2010 Caribbean Series|2010]]||{{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (3)|| [[Ken Oberkfell]] || style="text-align:center;"|5–1
|-
|[[2011 Caribbean Series|2011]]||{{flagicon|PRI}} [[Mayagüez, Puerto Rico|Mayagüez]]||{{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]]|| [[Yaquis de Obregón#History|Eddie Díaz]]|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2012 Caribbean Series|2012]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]]||{{flagicon|DOM}} [[Leones del Escogido]] (4)|| [[Ken Oberkfell]] (2)|| style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2013 Caribbean Series|2013]] || {{flagicon|MEX}} [[Hermosillo]] || {{flagicon|MEX}} [[Yaquis de Obregón]] (2)|| [[Yaquis de Obregón#History|Eddy Díaz]] (2)||style="text-align:center;"|4–3
|-
|[[2014 Caribbean Series|2014]] || {{flagicon|VEN}} [[Margarita Island]] || {{flagicon|MEX}} [[Naranjeros de Hermosillo]] (2)|| [[Matías Carrillo]]||style="text-align:center;"|4–2
|-
|[[2015 Caribbean Series|2015]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] || {{flagicon|CUB}} [[Pinar del Río (baseball)|Vegueros de Pinar del Río]] || [[Pinar del Río (baseball)#Past and present stars|Alfonso Urquiola]] ||style="text-align:center;"|3–3
|-
|[[2016 Caribbean Series|2016]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|MEX}} [[Venados de Mazatlan]] (2)|| [[Juan José Pacho]]||style="text-align:center;"|6–0
|-
|[[2017 Caribbean Series|2017]]||{{flagicon|MEX}} [[Culiacán]] || {{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (4) || [[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]]||style="text-align:center;"|3−3
|-
|[[2018 Caribbean Series|2018]]||{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] ||{{flagicon|PUR}} [[Criollos de Caguas (baseball)|Criollos de Caguas]] (5) || [[Luis Matos (baseball, born 1978)|Luis Matos]] (2)||style="text-align:center;"|4−2
|-
|[[2019 Caribbean Series|2019]]||{{flagicon|PAN}} [[Panama City]] ||{{flagicon|PAN}} [[Toros de Herrera]]|| Manuel Rodríguez||style="text-align:center;"|4−1
|-
|[[2020 Caribbean Series|2020]]||{{flagicon|PRI}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] ||{{flagicon|DOM}} [[Toros del Este]] || Lino Rivera ||style="text-align:center;"|6−1
|-
|[[2021 Caribbean Series|2021]]||{{flagicon|MEX}} [[Mazatlán]] || {{flagicon|DOM}} [[Águilas Cibaeñas]] (6) || [[Félix Fermín]] (4) ||style="text-align:center;"|7−0
|-
|[[2022 Caribbean Series|2022]]||{{flagicon|DOM}} [[Santo Domingo]] || {{flagicon|COL}} [[Caimanes de Barranquilla]]|| José Mosquera || style="text-align:center;" |5−1
|-
|[[2023 Caribbean Series|2023]]||{{flagicon|VEN}} [[Caracas]] and [[La Guaira]] || {{flagicon|DOM}} [[Tigres del Licey]] (11)|| [[Jose Offerman]] || style="text-align:center;" |6−3
|-
|[[2024 Caribbean Series|2024]]
|{{flagicon|USA}} [[Miami]]
|{{flagicon|VEN}} [[Tiburones de La Guaira]]
| [[Ozzie Guillén]]
|style="text-align:center;" |7−1
|}
* Selekshon Curacao Suns 2024 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2024/01/29/zeventien-internationals-koninkrijksteam-met-curacao-suns-naar-serie-del-caribe/</ref>
update: Jonathan Schoop; nieuw Jeremi Profar & Roger Bernadina (en.wiki)
* Selekshon Korsou 2023 <ref>https://honkbalsoftbal.nl/2023/01/31/internationals-met-curacaose-kampioen-naar-caribbean-series/</ref>
------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{DEFAULTSORT:Thode, Kiri}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Boneiru]]
[[Category:Deporte]]
* 2013:Kiri Thode is in Duitsland wereldkampioen geworden van de Professional Windsurfers Association (PWA) Freestyle Windsurfing. Het is voor het eerst dat een windsurfer uit Bonaire wereldkampioen is geworden van de Freestyle competitie. Het is ook de eerste wereldtitel voor Thode.<ref>Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2013/10/09/wereldkampioenen-bonaire-warm-onthaald/ Wereldkampioenen Bonaire warm onthaald], Caribisch netwerk, 9 di oktober 2013</ref>
* 2020? video Children of the Wind ku rumanan Tonky i Taty Frans - dokumentario basa riba e bida di tres mucha homber Boneriano cu a conquista mundo cu nan teknika y trikinan innovativo riba nan plank di windsurf . E pelicula a gana premio na ....
de.wiki: Kiri Thode (geboren 26 februari 1991 in Kralendijk ) is een windsurfer op Bonaire . Hij behoort tot de beste freestylesurfers van de afgelopen jaren en werd in 2013 wereldkampioen in deze discipline .
------------------------------
{{Databox}}
'''Jurswailly (Ailly) Luciano''' (☆ [[25 di mart]] [[1991]] na [[Kòrsou]]) ta un eks-hungadó di "handbal" hulandes-kurasoleño i internashonalista. E tabata hunga den posicion derechista.
== Bida ==
Ailly Luciano a nase na Korsou i te edat di kuater ana tabata biba na Boka Sami. Ku su mayornan el a muda pa [[Hulanda]]. Su promé klup di handball tabata Papendrechtse DES'72. Komo teenager e ta switch pa e klup HV Quintus, hungango den e division di honor hulandes.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref> Desde 2011 e ta milita pa e klup franses Metz Handball den e divishon femenino franses mas haltu. E ta konosi pa su rapides. Huntu ku su klup el a titula kampeon nashonal di Fransia na 2013, 2014, 2016, 2017, 2018 i 2019. Na ana 2013, 2015, 2017 en 2019 e klup ta gana e Kopa di Fransia. Tambe na 2013 ta alkansa e final di e kampeonato oropea pero ta sufri un derota di e klup danes Team Tvis. Holstebro . Na 2021 e ta pone un fin na su karera deportivo pa dedika su mes na su In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière.
Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro nl wiki:In maart 2016 tijdens het OKT in Metz (Frankrijk) is er een historisch hoogtepunt voor Luciano en het Nederlandse handbal, ze kwalificeerden zich voor het eerst voor de Olympische Spelen. Doordat de wedstrijd om het brons verloren werd van de huidige wereldkampioen Noorwegen (23-36), eindigden ze uiteindelijk op de vierde plaats.
== Selekshon hulandes ==
Debuut Oranje 15 mei 2012 Nederland – Groot-Brittannië 40-15 in Panningen
Komo internashonalista el a forma parti di e selekshon femenino di [[Hulanda]], hasiendo su debut durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. El a partisipa den 55 wega internashonal. Na 2016 el a representa Hulanda na e Weganan olimpiko na [[Rio de Janeiro]].<ref>https://www.ad.nl/dordrecht/papendrechtse-ex-international-ailly-luciano-stopt-met-handbal-eindelijk-tijd-om-te-puberen~a0830d73/ Papendrechtse ex-international Ailly Luciano stopt met handbal: ‘Eindelijk tijd om te puberen’], AD (9 di ougustus 2020)</ref> Ze maakte deel uit van het Nederlandse damesteam dat als vierde eindigde in handbal op de Olympische Zomerspelen van 2016 in Rio de Janeiro , Brazilië .
Handbalster Ailly Luciano heeft besloten haar interlandcarrière te beëindigen en gaat daarom niet mee met het Nederlands damesteam naar het Europees kampioenschap handbal in Zweden. "Ik heb op de Olympische Spelen gestaan, dat vind ik prachtig, maar voor mijn idee zit er niet meer in. Om weer vier jaar te knokken richting de Spelen zie ik niet zitten. Ik vind het goed geweest. Ik wil mijn levensdoelen oppakken."
De 25-jarige speelster uit Papendrecht kwam in augustus met het Nederlands damesteam uit op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro en eindigde als vierde. Luciano, die speelt voor het Franse Metz, speelde 56 interlands voor Oranje en scoorde daarin 115 keer.<ref>[https://www.rijnmond.nl/nieuws/148285/handbalster-luciano-beeindigt-interlandcarriere Handbalster Luciano beëindigt interlandcarrière], Rijnmond (4 november 2016)</ref>
== Link eksterno ==
* [[http://history.eurohandball.com/ec/cl/women/2020-21/player/536101/Jurswailly+Luciano Jurswailly Luciano na European Handball Association]]
{{Appendix}}
In 2011 verhuisde de 1,71 meter lange rechtsbuiten naar het Franse eersteklasser Metz Handball , met wie ze in 2013 het kampioenschap en de beker won en de finale van de EHF Cup bereikte , waar ze verloren van de Deense club Team Tvis. Holstebro . Een seizoen later won ze opnieuw het kampioenschap. Ze won ook de Franse beker in 2015, 2017 en 2019 en het Franse kampioenschap in 2016, 2017, 2018 en 2019. In de zomer van 2021 beëindigde ze haar carrière.
Luciano speelde 55 interlands voor het Nederlands elftal , waarin ze 113 doelpunten maakte. Ze nam deel aan het WK 2013 in Servië . Ze nam ook deel aan de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro .
hunga den posishon derecho
Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland)
Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011
Nederlands international (56 caps)
Voormalige club: HV Quintus (Nederland).
Luciano a hasi su debut pa e selekshon hulandes durante e Kampeonato Mundial di Handbal 2013 na [[Serbia]]. [3]
speelt voor Metz Handbal in de LFH Division 1 Féminine en voorheen het Nederlands dameshandbalteam . Ze nam deel aan het WK handbal dames 2013 in Servië , samen met de rest van het Nederlands elftal. [1] [2]
Luciano na nase na Korsou i a lanta na Boka Sami te edat di kuater ana. dorp Sint Michiel gewoond. Ku su mayornan el a muda pa Hulanda. Aki ta tabata hunga pa e klup HV Quintus.<ref>https://www.mosellesport.fr/articles-metz-handball/lucarne-sur-curacao-avec-ailly-luciano.html
Lucarne sur Curaçao avec Ailly Luciano], Moselle Sport (3 di yanuari 2018)</ref>
Geboren op 25 maart 1991 in Wilemstad (Curaçao, Nederland)
Rechtsbuiten bij Metz Handbal sinds 2011
Nederlands international (56 caps)
Voormalige club: HV Quintus (Nederland).
------------------------
'''Robert (Joy) Hosé''' (☆ [[14 di febrüari]] [[1949]] na - [[23 di òktober]] [[2023]] na [[Willemstad]] ) tabata un hungadó di pinpòn di [[Kòrsou]] di fama legendario. E tabata kampeon di Kòrsou di 1966 te 1972 i a optené varios título na Antia i internashonalmente, entre otro na 1971 kampeon latinoamerikano na [[Paraguai|Paraguay]].
== Biografia ==
Joy Hosé a nase na Kòrsou den e famia Hosé-Pimentel. E tin un ruman muhé i dos ruman hòmber. Su ruman mayó [[Humphrey Hosé|Humphrey]] tabata aktivo komo tenista profeshonal i su omo [[Iyo Pimentel]] tambe tabata tenista internashonal.
---------------
* Tim e Reino
=== Kampeonato Oropeo ===
{| class="wikitable" style=text-align:center
! Edishon
| 1954 || 1955 || 1956 || 1957 || 1958 || 1960 || 1962 || 1964 || 1965 || 1967 || 1969 || 1971 || 1973 || 1975 || 1977 || 1979 || 1981
|1983
|-
! Resultado
| * || * || {{oro}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || * || {{goud}} || {{goud}} || {{goud}} || {{zilver}} || {{zilver}} || {{zilver}} ||{{goud}}
|{{zilver}}
|-
|
|-
! Edishon
| 1985 || 1987 || 1989 || 1991 || 1993 || 1995 || 1997 || 1999 || 2001 || 2003 ||[[EK Honkbal 2005|2005]]||[[EK Honkbal 2007|2007]]||[[EK Honkbal 2010|2010]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2012|2012]]||[[Europees kampioenschap honkbal 2014|2014]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2016]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2019]]||[[Europees kampioenschap honkbal|2021]]
|-
! Prestatie
|{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{zilver}}||{{zilver}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}||{{goud}}
|-
|
|-
! Editie
| [[Europees kampioenschap honkbal 2023|2023]]
|-
! Prestatie
| {{brons}}
|}
: * <small>In 1954, 1955 en 1967 geen deelname.</small>
=== Kopa Interkontinental ===
{| class="wikitable"
! Editie
| 1983 || 1999 || 2002 || 2006 || [[Intercontinental Cup honkbal 2010|2010]]
|-
! Prestatie
| 4e || 8e || 8e || {{zilver}} || {{zilver}}
|}
----------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Pabao Little League''' ta un ekipo di beisbol hubenil (10-12 ana) di Korsou ku a titula kampeon di karibe na .. okashon i tabata kampeon mundial na 2004. E ta forma parti di
e Pabou Little League association is a baseball organization for kids from 4 to 16 years old.
Winning the Caribbean Region Championship and making its 11th trip to Williamsport for the 2023 Little League Baseball® World Series (LLBWS), Presented by T-Mobile, is Pabao Little League (Willemstad, Curaçao) thanks to a 6-0 victory over the Dominican Republic in the championship game.
With its victory, Pabao LL will be returning to the LLBWS with the country’s 15th overall appearance in hopes to defend its International Championship title earned in 2022. Since the country’s first tournament appearance in 1980, Curaçao has maintained a winning record, 46-25, with a World Series championship in 2004 and three runner-up finishes in 2005, 2019, and 2022.
Pabao LL finished the Caribbean Region tournament with an unblemished 6-0 record, outscoring its opponents, 47-4, with four shutout performances.
With the first-round matchups of the 2023 LLBWS announced on June 6, Pabao LL will play Australia, represented by Hills Little League, in Game 5 on Thursday, Aug. 17 at 1 p.m. ET at Volunteer Stadium.
The 2023 Little League Baseball World Series, Presented by T-Mobile, is set to take place August 16-27. More information about the 2023 Little League World Series tournaments, including full schedules and downloadable brackets, can be found at LittleLeague.org/WorldSeries.
WILLEMSTAD- Djaweps , 10 di ougùstùs 2023 den oranan di mèrdia, e selekshon di Little League Liga Pabou kampion di Karibe a biaha pa Williamsport (USA), pa partisipá den e Kampionato Mundial di Beisbòl Little League. E kampionato Mundial di hóbennan di 11 i 12 aña lo start dia 16 i lo terminá dia 27 di ougùstùs 2023.
RBC Royal Bank, representá pa Sharier Dorand manera ta e kaso ku tur selekshon, tabata presente pa duna e selekshon sostén i deseá e delegashon éksito. E sigiente hungadónan ta forma parti di e selekshon.
{{Appendix}}
---------------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Dudley Guniberto Josefa''' (☆ [[1958]]) ta un [[karate]]ka di [[Kòrsou]]. Deportista – Dirigente Tékniko. a nasé na aña 1958. Dudley na aña 1967 kuminsá práktika deporte di yudo ku su 9 aña serka ..
== Bida i karera ==
.. a lanta na Kòrsou.
== Medaya ==
* 1987: [[Image:Med 2.png|Plata]] - Kampeonato hulandes
{{Appendix}}
{{Commonscat|Didi Gregorius}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64548365|titulo=Didi Gregorius}}
{{References}}
;Lista di fuente
* [https://web.archive.org/web/20111005161849/http://www.honkbalsite.com/nederlandsteam/marieksongregorius.html Profil riba Honkbalsite]
* [https://www.baseball-reference.com/minors/player.cgi?id=gregor003mar Statistik Didi Gregorius]
}}
{{DEFAULTSORT:Gregorius, Didi}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Beisbolista]]
[[Category:Hulanda]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Sherry Sophia Veronica Howell''' (☆ [[]] na [[Kòrsou]]) tabata un atleta kurasoleño.
Sherry Howell - Eckerd College, Softball and Volleyball
Howell played four years of softball and volleyball for Eckerd College from 1990 to 1993. She graduated in 1993 with a double major of Business Management and Psychology. The native of Curacao, Neth. Antilles, was a pitcher, a shortstop and centerfielder. She was a four-time All-America in softball, was named to the South Region team four times and the All-SSC team four times. Howell won or shared player-of-the-year honors twice in the conference and concluded her athletic career by being selected the SSC female athlete-of-the-year for the 1992-93 season. Howell holds the NCAA, Division II career batting average in softball at .524, is third in career slugging average at .921, 13th in home runs with 29 and second in single season highest batting average at 629. She led the nation in hitting as a senior and also doubles percentage. Howell led the conference in batting average four different years. In 1999, she represented her country in the World Games in Japan. Howell, who is fluent in six languages, was named All-Conference in volleyball two of the four years she played.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Howell, Sherry}}
[[Category:Hende]]
---------------
{{Commonscat|Josh Palacios}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1131860420|titulo=Josh Palacios}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Palacios, Josh}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Beisbolista]]
-------------------------------
'''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] di 1958 te 2010 na wega y torneonan internacional. E tabata kai bou di [[Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie|NAVU]], ku tabata konsisti di [[Kòrsou]] i [[Boneiru]] despues ku [[Aruba]] a separa na 1986.
en.wiki:The Netherlands Antilles national football team (Dutch, "Nederlands-Antilliaans voetbalelftal"; Papiamentu, "Selekshon Antiano di futbòl") was the national team of the former Netherlands Antilles from 1958 to 2010. It was controlled by the Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie. The NAVU consisted of Curaçao and Bonaire. Aruba split in 1986 and has its own team.
The Netherlands Antilles team never qualified for the FIFA World Cup. The country managed to come third in the CONCACAF championships of 1963 and 1969; during the 1963 tournament they were unofficial football world champions for four days after beating Mexico and before losing to Costa Rica.[1]
== Reforma di Antias Hulandes ==
Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues [[Boneiru]] a bira miembro interino di CFU i [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]].
== Mira tambe ==
* [[Seleccion nacional di futbol di Aruba|Selekshon nashonal di futbòl di Aruba]]
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Selekshon boneriano di futbòl]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =|titulo=}}
{{References}}
}}
[[Category:Futbòl]]
[[Category:Antias Hulandes]]
-------------
The '''Curaçao national football team''' ({{lang-nl|Curaçaos voetbalelftal}}; [[Papiamento language|Papiamentu]]: ''Selekshon di Futbòl Kòrsou'') represents [[Curaçao]] in [[FIFA|International]] [[association football|football]] and is controlled by the [[Curaçao Football Federation]] (Federashon Futbòl Kòrsou; FFK).<ref>{{cite web| url = http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta/| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20170714164913/http://www.elsalvador.com/deportes/futbol/372358/curazao-pierde-a-su-capitan-para-el-juego-ante-la-selecta| archive-date = 2017-07-14| title = Curazao pierde a su capitán para el juego ante la Selecta {{!}} elsalvador.com}}</ref>
Following a constitutional change that allowed its predecessor, the [[Curaçao and Dependencies|Colony of Curaçao and Dependencies]] to become a unified [[constituent state|constituent country]] consisting of several island territories as the [[Netherlands Antilles]] and its dissolution in 2010, Curaçao has played under a new constitutional status as a separate constituent country since 2011.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Gg1hDgAAQBAJ&pg=PA121 |title=Football and the Boundaries of History: Critical Studies in Soccer |editor=Elsey, Brenda |editor2=Pugliese, Stanislao G. |year=2017 |page=121 |isbn=9781349950065 |publisher= Springer |access-date=25 June 2019}}</ref>
Both FIFA and CONCACAF recognize the Curaçao national team to be the direct and sole successor of the dependant [[Territory of Curaçao national football team|Curaçao (1921–1958)]] and the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles national football]] teams.<ref>[https://web.archive.org/web/20190626032129/https://www.fifa.com/associations/association/cuw/about Curaçao] at [[FIFA]] official website</ref><ref>[https://www.concacaf.com/en/member-association/curacao Curaçao] at [[CONCACAF]] official website</ref><ref>[https://www.rsssf.org/tablesc/curacaochamp.html] at [[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]</ref>
==History==
{{Further|Territory of Curaçao national football team|Netherlands Antilles national football team}}
The first national football team to bear the name Curaçao was the [[Territory of Curaçao national football team]], which made its debut in 1924 in an away match against neighboring [[Aruba national football team|Aruba]], a match which the Territory of Curaçao won four to nil.
----------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Seleccion nacional di futbol di Aruba''' ta e ekipo di [[futbol]] cu ta representa [[Aruba]] na wega y torneonan internacional, manera na e weganan di cualificacion pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Copa Mundial]] y den Copa Caribe. Tur tramite pa e seleccion ta bou encargo di [[Arubaanse Voetbalbond|AVB]], funda na 1932 y afilia na [[Union Futbol di Caribe|CFU]], [[CONCACAF]] y [[FIFA]] desde 1988.
The '''Aruba national football team''' ([[Dutch language|Dutch]]: Arubaans voetbalelftal; [[Papiamento language|Papiamento]]: Seleccion Arubano di futbol) is the national team of [[Aruba]], it was founded in 1932 and is affiliated with the Caribbean Football Union (CFU), CONCACAF and [[FIFA]] (since 1988) and is controlled by the [[Aruba Football Federation|Arubaanse Voetbal Bond]].
==History==
Between 1924 and 1933, Aruba only played against [[Curaçao national football team|Curaçao]], although these matches are not considered official.<ref>{{cite web |last1=Courtney |first1=Barrie |title=Aruba - List of International Matches |url=https://www.rsssf.org/tablesa/aruba-intres.html |website=RSSSF}}</ref> Aruba participated in its first tournament at the [[1955 CCCF Championship]], where they finished in 5th place. In 1958, Aruba became part of the [[Netherlands Antilles national football team|Netherlands Antilles]] until their secession in 1986.
Following its split from the Netherlands Antilles, the [[Aruba Football Federation]] was affiliated in 1988 with [[CONCACAF]] and [[FIFA]]. Aruba entered qualifying for the [[1989 Caribbean Cup]], and in its first group match it suffered the worst defeat in its history, at the hands of [[Trinidad and Tobago national football team|Trinidad and Tobago]], which crushed them 11–0. They played their first World Cup qualifying match against the [[Dominican Republic national football team|Dominican Republic]] as part of the [[1998 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|1998 World Cup qualifying]]. Aruba has participated in all the qualifying tournaments for the World Cup since, without being able to get past the first qualifying round.
Aruba has also yet to qualify for the [[Caribbean Cup]]. However, they showed some progress in the preliminary round of the [[2014 Caribbean Cup]] by getting two wins against [[Turks and Caicos national football team|Turks and Caicos]] (1–0) and [[British Virgin Islands national football team|British Virgin Islands]] (7–0), the latter being the biggest victory in its history. These results allowed them to reach 120th place in the FIFA World Ranking for the month of June 2014, their best ranking to date. Following these victories, Aruba lost 2–0 against [[French Guiana national football team|French Guiana]] and were eliminated.
Aruba began their [[2018 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)|2018 World Cup qualification]] in the second round against [[Barbados national football team|Barbados]], losing 2–0 at home and 1–0 away, however FIFA ruled that Barbados had fielded an ineligible player, giving Aruba a 3–0 second leg victory and advancing them to the third round. Despite that, in the next round they were defeated again, this time by [[Saint Vincent and the Grenadines national football team|Saint Vincent and the Grenadines]] who won 3–2 on aggregate. Aruba failed to progress in the [[2022 FIFA World Cup qualification – CONCACAF First Round|2022 World Cup qualifiers]], finishing 4th in the first round.
[[:Category:Futbòl]]
[[:Category:Aruba]]
E selekshon di Boneiru a kuminsa komo tim nashonal despues ku e tim antiano a keda disolbé na òktober 2010. E ta partisipa tur aña den e Torneo ABCS, kual na 2011 e ta gana sorpresivamente derotando Aruba 4-3 durante e tanda di penalty despues di un empate di 2:2 den final.[4]
-------------------------------------
'''Selekshon nashonal di futbòl di Sürnam''' ta e tim di [[futbol|futbòlista]] ku ta representa [[Sürnam]]. E ta kai bou di .........., ku ta miembro di [[Caribbean Football Union|CFU]] i miembro asosiá di [[CONCACAF]].
== Historia ==
E selekshon di Sürnam a kuminsa komo tim nashonal
==== Torneo ABCS ====
{| class="wikitable collapsible" width=50% style="text-align: center;font-size:90%;"
!colspan=8|Boneiru den torneo ABCS
|-
!width=45%|Aña
!width=25%|Lugá
!width=8%|W
!width=8%|G
!width=8%|E
!width=8%|P
!width=8%|GF
!width=8%|GC
|- bgcolor=#9acdff
|{{CUW}} 2010||di kuater ||2||0||1||1||5||7
|- bgcolor=gold
|{{SUR}} 2011||'''kampeón'''||2||1||1||0||5||3
|- bgcolor=#9acdff
|{{ABW}} 2012||di kuater ||2||0||0||2||2||17
|- bgcolor=#cc9966
|{{CUW}} 2013||di tres ||2||1||0||1||2||3
|- bgcolor=#9acdff
|{{SUR}} 2015||di kuater ||2||0||0||2||1||7
|- bgcolor=silver
|{{CUW}} 2021||supkampeón||2||1||0||1||4||4
|- bgcolor=#9acdff
|{{CUW}} 2022||di kuater ||2|| ?|| 0 || ? || 1 || 5
|-
!'''Total'''||'''6/6'''||14||3||2||7||20||46
|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =148545934|titulo=Selección de fútbol de Bonaire}}
{{References}}
}}
[[:Category:Futbòl]]
[[:Category:Surnam]]
Na de staatkundige hervormingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden van 10 oktober 2010 en na afronding van het kwalificatietoernooi van de Caribbean Cup 2010 ging het Nederlands-Antilliaans voetbalelftal over in het Curaçaos voetbalelftal. Bonaire werd een paar jaar later voorlopig lid van de Caraïbische Voetbalunie CFU en op 19 april 2012 geassocieerd lid van de CONCACAF, en kan daarom in de toekomst inschrijven voor de Caribbean Cup.
Het Bonairiaans voetbalelftal is een team van voetballers dat Bonaire vertegenwoordigt. Bonaire is niet aangesloten bij de FIFA en kan daarom niet deelnemen aan het wereldkampioenschap. Bonaire doet jaarlijks mee aan het ABCS-toernooi, dat het in 2011 verrassend won.
The '''Bonaire national football team''' ({{lang-nl|Bonairiaans voetbalelftal}}; {{lang-pap|Selekshon Bonerianu di futbòl}}) is the national football team of the [[Caribbean]] island of [[Bonaire]], a [[Public body (Netherlands)|public body]] of the [[Netherlands]]. It is under the control of the [[Bonaire Football Federation]]. It became a member of the [[Caribbean Football Union|CFU]] and an associate member of CONCACAF on 19 April 2013.<ref name="CFU Facebook">{{cite web|title=CFU Facebook|url=https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|publisher=Caribbean Football Union|access-date=13 June 2014|archive-date=7 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207213742/https://www.facebook.com/CaribbeanFootballUnion/posts/294315830704569|url-status=live}}</ref><ref name="Congress takes key step in transparency">{{cite web|title=Congress takes key step in transparency|url=http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0,,12813~3150654,00.html|publisher=CONCAF|access-date=20 April 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423234254/http://www.concacaf.com/page/ConfederationDetail/0%2C%2C12813~3150654%2C00.html|archive-date=23 April 2013}}</ref><ref name="Member Associations: Bonaire">{{cite web|title=Member Associations: Bonaire|url=http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|publisher=Caribbean Football Union|access-date=22 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193820/http://cfufootball.org/index.php/member-associations/our-members/9180-bonaire|archive-date=29 October 2013|url-status=dead}}</ref> after which it became a full CONCACAF member on 10 June 2014<ref name="Ordinary Congress finalized">{{cite web|title=Ordinary Congress finalized|url=http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|publisher=CONCACAF.com|access-date=10 June 2014|date=10 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140612210312/http://www.concacaf.com/article/ordinary-congress-finalized|archive-date=2014-06-12|url-status=dead}}</ref> The team can participate in the [[CONCACAF Gold Cup]] and [[Caribbean Cup]] because of their membership in the confederation and sub-confederation.<ref name="Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership">{{cite web|title=Bonaire join CONCACAF as remaining non-FIFA sides gain full membership|date=20 April 2013|url=http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|publisher=Non-FIFA football|access-date=22 April 2013|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029203911/http://nonfifafootball.blogspot.com/2013/04/bonaire-join-concacaf-as-remaining-non.html|url-status=live}}</ref> However, Bonaire is not a member of [[FIFA]] and therefore can not compete in the [[FIFA World Cup]] or other FIFA events.<ref name="Sport en spel">{{cite web|title=Sport en spel|url=http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|publisher=beautiful-bonaire.nl|access-date=22 October 2014|language=nl|archive-date=22 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022212953/http://www.beautiful-bonaire.nl/over_bonaire/cultuur_sport_spel.html|url-status=live}}</ref><ref name="What is CONCACAF?">{{cite web|title=What is CONCACAF?|url=http://www.concacaf.com/page/History|publisher=CONCACAF|access-date=21 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130406031852/http://www.concacaf.com/page/History|archive-date=2013-04-06|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =61824225|titulo=Miguel Pourier}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Pourier, Miguel}}
[[:Category:Antias Hulandes]]
[[:Category:Hende]]
-----------------
'''Selekshon antiano di futbòl''' tabata e tim nashonal di [[futbòl]] ku tabata representa [[Antias Hulandes]] na wega y torneonan internacional, manera na .......
== Reforma Antias Hulandes ==
Tras e [[Disolucion di Antia Hulandes|reformanan konstitushonal]] denter di [[Reino Hulandes]] di [[10 di òktober]] [[2010]] i e final di e torneo di kualifikashon pa [[Kopa Karibe]] 2010 e [[selekshon antiano di futbòl ]] a pasa over den e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]. Un par di aña despues Boneiru a bira miembro interino di CFU i desde 19 di aprel [[2012]] miembro asosiá di [[CONCACAF]], i den futuro por inskribí pa [[Kopa di Oro]].
{{Appendix}}
[[:Category:Beisbol]]
[[:Category:Kòrsou]]
ta kambio na selekshon nashonal di KorsouOorspronkelijk heette het "Honkbal Nederlandse Antillen Nationaal Team", maar op 10 oktober 2010 werd de Nederlandse Antillen als regering ontmanteld (details zijn " Nederlandse Antillen "), de naam van het nationale team werd ook gewijzigd in "Curaçao Nationaal Team ".
en.wiki" The '''Netherlands Antilles national baseball team''' was a national team of the [[Netherlands Antilles]] and was controlled by the Netherlands Antillean Baseball Federation. It represented the former nation in senior-level men's international competition.
The Netherlands Antilles team was distinct from the [[Netherlands national baseball team]].
The Netherlands Antilles were represented in twelve [[Baseball World Cup]]s. Their highest finish was 7th place.<ref name="bjarkman worldcup">[[#refBjarkman|Bjarkman 2005]], pp.416–39</ref>
--------
'''Seleccion nacional di baseball di Aruba''' ta e team di [[Beisbòl|baseball]] cu ta representa Aruba na wega y torneonan internacional, manera na [[Weganan Panamericano]].
{{America baseball teams}}
{{National sports teams of Aruba}}
-----------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
== Historisch overzicht ==
{| class="wikitable sortable"
! WK-jaar
! Gastland(en)
! Aantal deelnemers
! Wereldkampioen
! Uitslag van de finale
! 2e plaats
! 3e plaats
! 4e plaats
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1930|1930]]'''
| {{UY}}
| style="text-align: center;" | 13
| {{URU}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1930|4 – 2]]
| {{ARG}}
| {{USA}}
| {{YUG}}
|-
| '''1934''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1934 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ITA}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ITA-1861f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1934|2 – 1 <small>n.v.</small>]]
| {{TCHf}}
| {{GER-1935f}}
| {{AUTf}}
|-
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1938|1938]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1938 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{FRA}}
| style="text-align: center;" | 15
| {{ITA-1861f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1938|4 – 2]]
| {{HUN}}
| {{BRA}}
| {{SWE}}
|-
| '''1942'''
| colspan="7" | ''Kansela pa motibu di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]''
|-style="background: #D0E6FF;"
|-
| '''1946'''
| colspan="7" | ''Afgelast vanwege de Tweede Wereldoorlog''
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1950|1950]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1950 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{BR-1889}}
| style="text-align: center;" | 13
| {{URUf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1950|2 - 1]]
| {{BRA}}
| {{SWE}}
| {{ESP}}
|-
| '''1954''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1954 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CH}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1954|3 – 2]]
| {{HUN-1949f}}
| {{AUTf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1958|1958]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1958 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{SE}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRA-1889f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1958|5 – 2]]
| {{SWEf}}
| {{FRAf}}
| {{FRGf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1962|1962]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1962 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CL}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1962|3 – 1]]
| {{TCHf}}
| {{CHIf}}
| {{YUGf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1966|1966]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1966 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{EN}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ENGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1966|4 – 2 <small>n.v. </small>]]
| {{FRGf}}
| {{PORf}}
| {{URS-1955f}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1970|1970]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1970 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{MX}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{BRA-1968f}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1970|4 – 1]]
| {{ITAf}}
| {{FRGf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1974|1974]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1974 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{DE-1949-WD}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1974|2 – 1]]
| {{NEDf}}
| {{POLf}}
| {{BRA-1968f}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1978|1978]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1978 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{AR}}
| style="text-align: center;" | 16
| {{ARGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1978|3 – 1 <small>n.v. </small>]]
| {{NEDf}}
| {{BRA-1968f}}
| {{ITAf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1982|1982]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1982 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ES}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{ITAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1982|3 – 1]]
| {{FRGf}}
| {{POLf}}
| {{FRAf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1986|1986]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1986 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{MX}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{ARGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1986|3 – 2]]
| {{FRGf}}
| {{FRAf}}
| {{BELf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1990|1990]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1990 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{IT}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{FRGf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1990|1 – 0]]
| {{ARGf}}
| {{ITAf}}
| {{ENGf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1994|1994]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1994 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{US}}
| style="text-align: center;" | 24
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1994|0 – 0 <small>n.v. (P: 3-2)</small>]]
| {{ITAf}}
| {{SWEf}}
| {{BULf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 1998|1998]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 1998 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{FR}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{FRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 1998|3 – 0]]
| {{BRAf}}
| {{CROf}}
| {{NEDf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2002|2002]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2002 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{KR}}<br />{{JP}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{BRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2002|2 – 0]]
| {{GERf}}
| {{TURf}}
| {{KORf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2006|2006]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2006 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{DE}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{ITAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2006|1 – 1 <small>n.v. (P: 5-3)</small>]]
| {{FRAf}}
| {{GERf}}
| {{PORf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2010|2010]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2010 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{ZA}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{ESPf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2010|1 – 0 <small>n.v.</small>]]
| {{NEDf}}
| {{GERf}}
| {{URUf}}
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2014|2014]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2014 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{BR}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{GERf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2014|1 – 0 <small>n.v. </small>]]
| {{ARGf}}
| {{NEDf}}
| {{BRAf}}
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2018|2018]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2018 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{RU}}
| style="text-align: center;" | 32
| {{FRAf}}
| [[Finale wereldkampioenschap voetbal 2018|4 – 2]]
| {{CROf}}
| {{BELf}}
| {{ENGf}}
|-
|-style="background: #D0E6FF;"
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2022|2022]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2022 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{QA}}
| style="text-align: center;" | 32
|
|
|
|
|
|-
| '''[[Wereldkampioenschap voetbal 2026|2026]]''' <small>([[Wereldkampioenschap voetbal 2026 (kwalificatie)|kwalificaties]])</small>
| {{CA}}<br />{{MX}}<br />{{VS}}
| style="text-align: center;" | 48
|
|
|
|
|
|}
----------------
7fdlbarbssm2zyrfhjbq99fvimuq456
Zjudeo-papiamentu
0
9685
193913
157888
2026-06-15T20:22:31Z
Caribiana
8320
wikilink
193913
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox idioma
| variante = c
| pais = {{CUW}}
| usuario_total = "masha poko" (2021)<ref name=jl>{{cite web|author = Jacobs, Neil G.|title = Jewish Papiamentu|website = Jewish Language Project|url = https://www.jewishlanguages.org/jewish-papiamentu|accessdate = 2023-05-29}}</ref>
| alfabet = [[alfabet latin]] ([[Ortografia di papiamentu]])
| famia = [[krioyo portugues|Idiomanan krioyo basá riba portugues]]
*Afro-Portugues
** Krioyo di Guinea Superior
*** [[Papiamentu]]
**** [[Zjudeo-papiamentu]]
}}
'''Zjudeo-papiamentu''' òf papiamentu hudiu ta un [[dialecto|dialekto]] di [[papiamentu]], papiá pa e komunidat [[Hudaismo|hudiu]] sefardí di [[Kòrsou]]. E dialekto muy probablemente a originá den e di dos mita di [[siglo 17]], ora e sefaditanan a establesé nan mes pa promé bes na Kòrsou. Komo idioma di [[diáspora]] hudiu e ta kore riesgo di ekstinshon. Zjudeo-papiamentu ta probablemente e úniko dialekto étniko hudiu basá riba un [[idioma krioyo]].<ref>{{en}}[https://collectanealinguistica.wordpress.com/tag/jewish-languages/ A Jewish language born of a Caribbean creole], collectanealinguistica</ref>
== Karakterístika ==
Zjudeo-papiamentu i papiamentu komun papiá pa e poblashon no hudiu ta mutuamente komprendibel. Papiamentu ta e idioma prinsipal di e [[poblashon]] di [[Kòrsou]]. Komunmente ta konsiderá ku papiamentu tabata originalmente un idioma krioyo basa riba [[Português|idioma portugues]] ku seguidamente a wòrdu leksifiká di nobo pa e [[Spaño|idioma spaño]]; pero algun lingwista ta argumentá net lo kontrario, esta ku e ta un idioma krioyo basá riba spaño ku influensia fuerte di portugues.
Loke ta diferensiá zjudeo-papiamentu for di papiamentu komun ta ku e ta poseé tantu un kantidat di palabra fiá di idioma [[hebreo]] komo un pronunsiashon distinto pa ku hopi di e palabranan komunmente usá den tur variante di papiamentu. Ademas, e palabranan komun aki den e vershon zjudeo-papiamentu ta mas serka di nan ekivalente na [[spaño]] òf [[português]], indikando un posibel proseso di dekrioyisashon. Ora papiadónan di kualkier variante di papiamentu ta papia mas formal, nan tin e kustumber di usa sierto palabranan kasi sin hasi kambio algun for di e idiomanan leksikal. Sinembargo, e eskoho di idioma di referensia literario ta diferensiá: papiadó hudiu ta mas inkliná pa preferá portugues i [[frances|franses]], mientras papiadó yu di Kòrsou no hudiu típikamente ta usa palabranan [[spaño]] den e mesun konteksto.
[[File:Muurschildering Hidden hero May Henriquez door Avantia Damberg.jpg|thumb|250px|Mural di May Henriquez]]
=== Kontraste leksikal ===
Den su buki ''Ta asina? O ta asana? Abla, uzu i kustumber sefardí'' (1988) tokante palabra i noshonnan di zjudeo-papiamentu, [[May Henriquez]] ta duna un tabel ku ta mustra algun di e kontraste leksikal entre e lenguahe di yu di Kòrsou hudiu i no-hudiu.
{| class="wikitable"
!Zjudeo-papiamentu
!Papiamentu komun
|-
|afora
|afó
|-
|arepita
|repa
|-
|bañu
|baño
|-
|bisñetu
|bisañetu
|-
|bizjitá (v)
|bishitá
|-
|bizjita (sus)
|bishita
|-
|desparesé
|disparsé
|-
|dignitario
|dignatario
|-
|di repente
|di ripiento
|-
|festehá
|selebrá
|-
|festeho
|selebrashon
|-
|fopá
|vupá
|-
|fora (djesei)
|fuera (djesei)
|-
|gora, gwera
|bora
|-
|goza
|gosa
|-
|granmèrsi
|gremesí
|-
|kamina
|kaminda
|-
|kusta (v)
|kosta
|-
|lanso
|laken, laker
|-
|mata di roza
|mata di rosa
|}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1161422325|titulo=Judaeo-Papiamento}}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{citeer web|auteur=Henriquez, May|titel=Ta asina? O ta asana? Abla, uzu i kustumber sefardí|url=https://books.google.nl/books/about/Ta_asina_o_ta_asana_abla_uzu_i_kustumber.html?id=76RgzQEACAAJ&redir_esc=y|werk=Drukkerij Scherpenheuvel N.V.|datum=1988}}
* {{en}} Jacobs, Neil G., [https://www.jewishlanguages.org/jewish-papiamentu Jewish Papiamentu], Jewish Language Project
*{{cite book|last1 = Jacobs|first1 = Neil G.|year = 2020|title = The Polymath Intellectual: A Festschrift in Honor of Professor Robert D. King|chapter = Curaҫao Sephardic Jewish Papiamentu in the Context of Jewish Languages|editor-last1 = Sutcliffe|editor-first1 = Patricia C.|publication-place = Dripping Springs, Texas|publisher = Agarita Press|pages = 103‒128}}
*{{citeer web|auteur=Jacobs, Bart|datum= 2016|titel = A New Perspective on the Linguistic Profile of the Curaҫaoan Sephardim|url = https://www.researchgate.net/publication/303795229_A_New_Perspective_on_the_Linguistic_Profile_of_the_Curacaoan_Sephardim_1650-1750|werk= Journal of Jewish Languages|volume = 4|pages = 141–165}}
*{{citeer web|auteur=Shabashewitz, Dor|datum = 2023-07-05|titel= A Jewish creole language in the Caribbean|url =https://forward.com/forverts-in-english/553047/jewish-creole-language-caribbean/|werk =The Forward}}
}}
[[Category:Papiamento]]
[[Category:Kòrsou]]
l8brar60yd19ozfw3nb6yk6xzfxj6i1
Laraha
0
10896
193864
178670
2026-06-15T15:40:50Z
Ziv
16087
→ File replacement: update to new version
193864
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox| variante = c
| tipo = mata
| reino = [[Planten|''Plantae'']]
| division = ''[[Embryophyta]]''
| clase = ''[[Spermatopsida]]''
| orden = ''[[Sapindales]]''
| famia = ''[[Rutaceae]]''
| genero = ''[[Citrus (genero)|Citrus]]''
| especie = ''[[Citrus aurantium]]''
| taxon = [[Supespesie]]
| c-nomber = ''C. aurantium currassuviencis''
| autor = Linnaeus
| fecha = 1753
| imagen2 = Coat of arms of Curaçao.svg
| descripcion2 = Palu di laraha den [[eskudo di Kòrsou]].
}}
'''Laraha''' (''Citrus aurantium subsp. currassuviencis'')<ref>{{citeer web |titel=Citrus sinensis xx currassuviencis |url=http://eol.org/pages/11573508/overview |werk=eol.org |bezochtdatum=2024-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211160557/http://eol.org/pages/11573508/overview |archive-date=2017-02-11 |url-status=dead }}</ref> ta un palu di sitrùs ku ta krese na e isla di [[Kòrsou]]. E laraha ta un supespesie di e apelsina. Su fruta ta mas amargo ku e otro sortonan di sitrùs i generalmente ta wòrdu konsiderá komo no-komibel. Su kaska seku, konosí komo kaska di Kòrsou, ta wòrdu usá, entre otro, pa traha [[Curacao likeur|likùr curaçao]].
== Nòmber ==
E nòmber ta derivá di e palabra [[portugues]] "laranja", ku ta nifiká apelsina. E nòmber taksonómiko pa e laraha ta ''C. aurantium supsp. currassuviencis'', ku ta sinónimo di ''C. aurantium var. currassuviencis''.<ref name="beer">{{citeer web|auteur=Dave Carpenter|titel=Orange Appeal|url=https://beerandbrewing.com/VPiAlSoAAJmCc6q9/article/orange-appeal|publisher=beerandbrewing.com|bezochtdatum=2024-03-01|datum=2015-05-09}}</ref>
== Historia i Uso ==
E palu di apelsina, sorto 'Sevilla', ku a wòrdu introdusí na Kòrsou for di [[Spaña]] na 1527 no por a soportá e [[klima]] i e tera di e region sùit di Karibe.<ref name="beer"/>
E fruta dushi a bira un produkto amargo ku bo no por kome, hasta e kabritonan tabata laga e fruta aki trankil. Sinembargo, dékadanan despues (e fecha eksakto a bai pèrdí), e kaska seku di e fruta, ku mientrastantu a degenerá, a resultá di tin un sabor agradabel,<ref name="beer"/> i eksperimentashon ku e ekstraktonan di e kaska a kondusí na kreashon di e "likùr curaçao".
Tambe ta usa e kaska di laraha den diferente tipo di serbes, prinsipalmente serbes blanku di [[Bélgika]].
{{Appendix}}
[[Category:Fruta]]
[[Category:Kòrsou]]
5lkiv1lra32xfn2idn40ixnmrqqnq1z
Maryse Condé
0
11217
193917
137141
2026-06-15T20:30:58Z
Caribiana
8320
wikilink
193917
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox persona
| infobox_tipo = escritor
| variante = c
}}
'''Maryse Condé''', pseudónimo di '''Marise Liliane Appoline Boucolon<ref>{{Citeer web |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/martinique/maryse-conde-femme-lettres-guadeloupeenne-est-morte-a-l-age-de-90-ans-1476503.html |titel=Maryse Condé, femme de lettres guadeloupéenne, est morte à l'âge de 90 ans |bezochtdatum=2024-04-02 |archive-date=2024-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402151547/https://la1ere.francetvinfo.fr/martinique/maryse-conde-femme-lettres-guadeloupeenne-est-morte-a-l-age-de-90-ans-1476503.html |url-status=live }}</ref>''' (☆ [[11 di febrüari]] [[1934]] na [[Pointe-à-Pitre]], ([[Guadeloupe]]) - † [[2 di aprel]] [[2024]] na Apt, [[Fransia]]) tabata un periodista, profesor di literatura, kritiko i eskritor franses di orígen guadeloupeño. E ta e outor di un obra importante i di fama mundial, i ta mas konosí pa ''Ségou'' (1984-1985), un novela históriko den dos tomo.<ref>Maryse Condé & Richard Philcox. ''Tales from the Heart: True Stories from My Childhood.'' New York: Soho, 2001.</ref>
Condé tabata un erudito den literatura frankofono<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://mujeresparapensar.com/2019/10/09/maryse-conde/|titel=Maryse Condé|bezochtdatum=2020-10-07|datum=2019-10-09|werk=Mujeres para pensar}}</ref>, i tabata rekonosí komo [[feminismo|feminista]] i aktivista di historia i kultura [[afrika]]no.<ref name=":0">{{Citeer web|url=http://pasajero.utero.pe/2016/08/11/mujeres-sobre-mujeres-20-lectoras-recomiendan-libros-de-70-escritoras/|titel=Mujeres sobre mujeres: 20 lectoras recomiendan libros de 70 escritoras|bezochtdatum=2016-08-16|werkb=Útero.Pe}}</ref> El a destaká su produktividat komo outor i su versatilidat pa skirbi fikshon históriko, kuenta, novela, ensayo y otro género. Su novelanan, skirbí na franses i tradusí na multiple idioma, ta eksplorá e [[diáspora]] afrikano ku a resultá di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] den region di Karibe. El a gana varios premio, entre nan Grand Prix Littéraire de la Femme (1986), Prix de l'Académie française (1988), Prix Carbet de la Caraïbe (1997) i e Premio Nobel Alternativo di Literatura (2018) pa su obranan. Na aña 2021 el a risibí e Prix Mondial Cino del Duca pa su trabou humanista den kultura.<ref name=":02">{{Citeer web|url=https://www.worldeditions.org/maryse-conde-awarded-the-prix-mondial-cino-del-duca-2021/|titel=Maryse Condé Awarded the Prix Mondial Cino del Duca 2021|werk=worldeditions.org}}</ref> E tabata konsiderá komo un kandidato fuerte pa e Premio Nobel di Literatura.
== Bibliografía ==
*''Dieu nous l'a donné'' (1972), obra de teatro dn 5 akto
* ''Mort d'Oluwémi d'Ajumako'' (1973), obra de teatro den 4 akto
*''Heremakhonon'' (1976)
*''Une saison à Rihata'' (1981)
*''Segou; Les murailles de terre'' (1984)
*''Segou; La terre en miettes'' (1985)
*''Moi, Tituba sorcière...'' (1986)
*''Haïti chérie'' (1986)
*''La vie scélérate'' (1987)
*''En attendant le bonheur'' (1988)
*''Traversée de la mangrove'' (1989)
*''Hugo le terrible'' (1989)
*''La colonie du nouveau monde'' (1993)
*''Les derniers rois mages'' (1993)
*''La migration des cœurs'' (1995)
*''Pays mêlé'' (1997)
*''Desirada'' (1997)
*''Le cœur à rire et à pleurer'' (1999)
*''Cèlanire cou-coupé'' (2000)
*''La Belle Créole'' (2001)
*''La planète Orbis'' (2002)
*''Rêves amers'' (2005)
*''Histoire de la femme cannibale'' (2005)
*''Uliss et les Chiens'' (2006)
*''Victoire, les saveurs et les mots'' (2006)
*''Comme deux frères'' (2007)
*''Les Belles Ténébreuses'' (2008)
*''En attendant la montée des eaux'' (2010)
*''La Vie sans fards'' (2012)
*''Mets et Merveilles'' (2015)
*''Le Fabuleux et Triste Destin d’Ivan et d’Ivana'' (2017)
*''L'Évangile du nouveau monde'' (2021)
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Conde, Maryse}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Fransia]]
[[Category:Eskritor]]
q8wzstl5qy2a0xyk63tlitl5fdntfwu
Rumano
0
11250
193918
126828
2026-06-15T20:32:38Z
Caribiana
8320
wikilink
193918
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox idioma| variante = c
}}
'''Rumano''' (na rumano: ''limba română'') ta e [[idioma ofisial]] i lenga prinsipal na [[Rumania]] i [[Moldavia]]. Rumano ta forma parti di e supdivishon di idiomanan ost-romániko, un grupo lingwístiko ku a evolushona for di varios dialekto di [[Latin Vulgar]] ku a separá for di e idiomanan west-romániko den e periodo di siglo 5 te ku siglo 8.<ref>"Istoria limbii române" ("History of the Romanian Language"), II, Academia Română, Bucharest, 1969</ref> Pa distinguí e idioma for di e idiomanan ost-romániko, den lingwístika komparativo e ta wòrdu yamá dako-romániko kontrali na su pariente mas serka, arumániko, megleno-romániko, i istro-romániko. E ta ser papiá tambe komo un [[lenga minoritario]] dor di komunidatnan stabil den e paisnan rondó di Rumania ([[Bulgaria]], [[Hungria]], [[Serbia]] i [[Ukrania]]), i dor di e gran [[diáspora]] [[Rumania|rumano]]. Den total, 25 mion hende ta papia e idioma aki komo promé idioma.<ref>[https://www.ethnologue.com/language/ron/ Romanian], Ethnoloque</ref>
{{Lenganan romaniko}}
{{Appendix}}
[[Category:Idioma]]
[[Category:Rumania]]
[[Category:Moldavia]]
j6tku4if2inh9dhsrv251h0305m3zxm
Servio
0
11630
193906
158043
2026-06-15T20:02:25Z
Caribiana
8320
wikilink
193906
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox idioma
| nomber nativo = {{lang|sr|српски}}
| pronunciacion = {{AFI|/sr̩̂pskiː/}}
| pais =
{{SRB}}<br>
{{BIH}}<br>
{{MNE}}<br>
{{KOS}}
| region = [[Oropa]]
| usuario_total = 12 mion<ref>https://www.ethnologue.com/language/srp</ref>
| famia = [[Lenganan indo-oropeo|Indo-oropeo]]
*[[Lenganan balto-eslavo|Balto-eslavo]]
**[[Lenganan eslavo|Eslavo]]
***[[Serbo-Kroata]]
| oficial = {{SRB}}<br>{{KOS}}
}}
'''Servio''' (српски језик òf ''srpski jezik'') ta un lenga papiá na [[Servia]]. E lenga ta un variante standardisá di e idioma serbo-kroata. E ta e idioma ofisial i nashonal di Servia, un di e tres [[Idioma ofisial|idiomanan ofisial]] di [[Bosnia Herzogovina]] i idioma ko-ofisial na [[Montenegro]] i [[Kosovo]]. E ta un [[Lenga minoritario|idioma minoritario]] rekonosé na [[Kroasia]], [[Nort Macedonia]], [[Rumania]], [[Hungria]], [[Slovakia]] i [[Czechia]].
E ta wòrdu papia tambe pa hopi Serbio den [[diáspora]], prinsipalmente den paisnan di Oropa Sentral, Nort Amérika i Australia. E idioma ta oropeo i sur eslavo. E idioma aki a haña un kambio kompleto na mitar di añanan 1800 dor di e lingwista serbio Vuk Karadžić; ora el a wòrdu modernisá for di e tempu di [[Edad Medio|Edat Medio]], ora ku ainda tabata papia “Serbio Antiguo”. E kantidat total di papiadó rònt mundu awe ta wòrdu kalkulá na mas ku 12 mion.
{{Appendix}}
[[Category:Idioma indo-oropeo]]
[[Category:Serbia]]
rmhcmcven5dok47ijrgooih57almpyj
Frida Winklaar-Domacassé
0
11837
193926
159742
2026-06-15T20:42:53Z
Caribiana
8320
wikilink
193926
wikitext
text/x-wiki
{{variante|a}}
{{Infobox persona| variante = a
| infobox_tipo = escritor
| residencia = {{NLD}}
| luga nacemento = {{ABW}}
| ofishi = poeta, escritor
| website = https://www.gedichtentij.nl
| lenga materno = [[Papiamentu|Papiamento]]
| aña activo =
| movemento =
| genero = poesia, cuenta cortico
| tema = herencia, identidad
| lenga literario = [[Papiamentu|Papiamento]], [[Hulandes]], [[Ingles]]
| obra notabel =
| editorial =
| distincion = Premio di Cultura di Waddinxveen <small>(2024)</small>
}}
'''Frida Winklaar-Domacassé''' (☆ [[1938]] na [[San Nicolas]]) ta un poeta y escritor [[Aruba]]no residencia na [[Hulanda]]. E ta skirbi na [[Papiamentu|Papiamento]], [[Hulandes]] y [[Ingles]]. E ta un figura importante den [[diáspora|diaspora]] Caribeño y den literatura Caribeño-Hulandes.
== Biografia ==
Frida Winklaar-Domacassé a nace na Aruba, yui di mayornan [[Boneiru|Boneriano]].<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/frida-winklaar-domacasse/ Frida Winklaar-Domacassé],[[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]] (23 di februari 2018)</ref> El a lanta na [[Lago Heights]], e tempo ey un bario multicultural. Cu 16 aña e ta bay Hulanda pa studia pa maestro di scol. Ora el a caba su estudio el a keda biba y traha na Hulanda.
E ta miembro di e organisacion literario [[Simia Literario]]<ref>[https://www.eanews.com/homenahe-na-poeta-frida-winklaar-domacasse/ Homenahe na poeta Frida Winklaar-Domacassé]</ref> y tambe di grupo DIVERS. Su obra ta inclui poema y cuentanan cortico cu tema manera nostalgia, despedida, herencia [[Afrika|Africano]], y identidad migrante,<ref>[https://www.arubatoday.com/author-and-poet-frida-winklaar-domacasse-receives-her-flowers-during-literary-night-at-the-national-library-of-aruba/ Author and poet Frida Winklaar Domacassé receives her flowers during literary night at the national library of Aruba], arubatoday.com</ref> cual ta refleha un conexion profundo cu su herencia Arubano y su bida como migrante na Hulanda. Fuera di ta un voz importante den diaspora Caribeño el a contribui cu su obra na preservacion di Papiamento.
E ta autor di varios buki di poema, inclusivo e coleccion “Adinkra”, inspira riba simbolonan di sabiduria di [[Ghana]] y [[Kosta di Marfil|Costa di Marfil]].<ref>[https://www.bondia.com/autor-y-poeta-frida-winklaar-domacasse-ta-haya-su-flornan-durante-anochi-literario-na-biblioteca-nacional-aruba/ Autor y poeta Frida Winklaar Domacassé ta haya su flornan durante anochi literario na Biblioteca Nacional Aruba], Bondiaaruba</ref> Su obranan a sali publica den mas cu 50 antologia, manera ''Album di Poesia Caribeño''.
== Honor ==
Den 2024, Frida Winklaar-Domacassé a gana e Premio di Cultura di Waddinxveen, un reconocimento pa su contribucion literario y cultural.
== Bibliografia ==
* 2023: ''Adinkra''
== Link externo ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=DGxvaeHiK9Q&ab_channel=24Ora Biblioteca Nacional a rindi homenahe na poeta Frida Winklaar Domacassé], video [[Youtube]]
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Winklaar-Domacassé, Frida}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Category:Arubano konosí]]
t3dbyw3vz9t1jsjra2zpz3dl15xm3uj
Malchi:Taxobox parha
10
11879
193950
174818
2026-06-16T11:42:41Z
Kallmemel
14000
193950
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Taxobox
| variante = {{{variante|{{{1|}}}}}}
| tipo = animal
| nomber = {{{nomber|}}}
| exhibi titulo = {{{exhibi titulo|}}}
| status = {{{status|}}}
| fuente status = {{{fuente status|}}}
| na = {{{na|}}}
| rl-id = {{{rl-id|}}}
| imagen = {{{imagen|}}}
| descripcion = {{{descripcion|}}}
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Parha|Aves]]
| subclase = {{{subclase|}}}
| infraclase = {{{infraclase|}}}
| clade1 = {{{clade1|}}}
| clade2 = {{{clade2|}}}
| superorden = {{{superorden|}}}
| orden = {{{orden|}}}
| autor orden = {{{autor orden|}}}
| fecha orden = {{{fecha orden|}}}
| suborden = {{{suborden|}}}
| autor suborden = {{{autor suborden|}}}
| fecha suborden = {{{fecha suborden|}}}
| infraorden = {{{infraorden|}}}
| autor infraorden = {{{autor infraorden|}}}
| fecha infraorden = {{{fecha infraorden|}}}
| parvorde = {{{parvorde|}}}
| autor parvorde = {{{autor parvorde|}}}
| fecha parvorde = {{{fecha parvorde|}}}
| superfamia = {{{superfamia|}}}
| autor superfamia = {{{autor superfamia|}}}
| fecha superfamia = {{{fecha superfamia|}}}
| famia = {{{famia|}}}
| autor famia = {{{autor famia|}}}
| fecha famia = {{{fecha famia|}}}
| subfamia = {{{subfamia|}}}
| autor subfamia = {{{autor subfamia|}}}
| fecha subfamia = {{{fecha subfamia|}}}
| tribu = {{{tribu|}}}
| autor tribu = {{{autor tribu|}}}
| fecha tribu = {{{fecha tribu|}}}
| subtribu = {{{subtribu|}}}
| autor subtribu = {{{autor subtribu|}}}
| fecha subtribu = {{{fecha subtribu|}}}
| genero = {{{genero|}}}
| autor genero = {{{autor genero|}}}
| fecha genero = {{{fecha genero|}}}
| subgenero = {{{subgenero|}}}
| autor subgenero = {{{autor subgenero|}}}
| fecha subgenero = {{{fecha subgenero|}}}
| especie = {{{especie|}}}
| taxon = {{{taxon|{{var|{{{variante|}}}|[[Espesie|Especie]]|[[Espesie]]}}}}}<!-- S.V.P. Default waarde laten staan. De generieke taxobox neemt een lege waarde niet in alle gevallen goed over -->
| c-nomber = {{{c-nomber|}}}<!-- Idem, de generieke taxobox vult hier als default PAGENAME in maar regelt ook cursivering -->
| autor = {{{autor|}}}
| fecha = {{{fecha|}}}
| fuente = {{{fuente|}}}
| parentesis = {{{parentesis|}}}
| worms = {{{worms|}}}
| original = {{{original|}}}
| especie tipico = {{{especie tipico|}}}
| genero tipico = {{{genero tipico|}}}
| rango = {{{rango|}}}
| onderverdeling = {{{onderverdeling|}}}
| domestica = {{{domestica|}}}
| imagen2 = {{{imagen2|}}}
| descripcion2 = {{{descripcion2|}}}
| imagen3 = {{{imagen3|}}}
| descripcion3 = {{{descripcion3|}}}
| imagen4 = {{{imaegn4|}}}
| descripcion4 = {{{descripcion4|}}}
| mapa = {{{mapa|}}}
| leyenda = {{{leyenda|}}}
| vocal1 = {{{vocal1|}}}
| descripcion vocal1 = {{{descripcion vocal1|}}}
| vocal2 = {{{vocal2|}}}
| descripcion vocal2 = {{{descripcion vocal2|}}}
| vocal3 = {{{vocal3|}}}
| descripcion vocal3 = {{{descripcion vocal3|}}}
| sinonimo = {{Columns-list|{{{sinonimo|}}}}}
| commons = {{{commons|}}}
| species = {{{species|}}}
}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}[[Kategoria:Infobox templates|parha]]</noinclude>
r6y3egvajv0a5n3s6li9cjwvvueb9j4
Malchi:Infobox area protehi
10
11950
193866
178519
2026-06-15T15:43:01Z
Kallmemel
14000
193866
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{if empty|{{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}})</div> | [[Zona natural]]}}|{{{kba|}}}}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|<small>{{WikidataCoord|display=inline}}</small>}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{#invoke:wd|property|linked|P2046}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|linked|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
jkosurub0l4tk4fwdjt7vm6maefowdu
193867
193866
2026-06-15T15:45:16Z
Kallmemel
14000
193867
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{if empty|{{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}})</div> | [[Zona natural]]}}|{{{kba|}}}}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|<small>{{WikidataCoord|display=inline}}</small>}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{#invoke:wd|property|raw|P2046}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|linked|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
qwjm5nviqj21yzec2fuslwgcg8fbljj
193868
193867
2026-06-15T15:45:48Z
Kallmemel
14000
193868
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{if empty|{{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}})</div> | [[Zona natural]]}}|{{{kba|}}}}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|<small>{{WikidataCoord|display=inline}}</small>}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{#invoke:wd|property|raw|P2046}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
96p5xg8sctq17ldpq88zrzlcilmpvuu
193869
193868
2026-06-15T15:47:19Z
Kallmemel
14000
193869
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{if empty|{{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}})</div> | [[Zona natural]]}}|{{{kba|}}}}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|<small>{{WikidataCoord|display=inline}}</small>}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{formatnum|{{#invoke:wd|property|raw|P2046}}|nl}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
g0oygg40ekxemo426rnxlcywox7hov4
193874
193869
2026-06-15T16:07:56Z
Kallmemel
14000
193874
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}})</div> | [[Zona natural]]}}{{{iucn_ref|}}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|<small>{{WikidataCoord|display=inline}}</small>}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{formatnum|{{#invoke:wd|property|raw|P2046}}|nl}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
5ufgxgovegcs58ke8ed70hljquop6ra
193876
193874
2026-06-15T16:10:08Z
Kallmemel
14000
193876
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}}{{{iucn_ref|}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}})</div> | [[Zona natural]]}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|<small>{{WikidataCoord|display=inline}}</small>}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{formatnum|{{#invoke:wd|property|raw|P2046}}|nl}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
kvrmn4vz93zlar15qddgciptmdijd2o
193877
193876
2026-06-15T16:11:53Z
Kallmemel
14000
193877
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}})</div>{{{iucn_ref|}}} | [[Zona natural]]}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|<small>{{WikidataCoord|display=inline}}</small>}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{formatnum|{{#invoke:wd|property|raw|P2046}}|nl}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
iz5deqm1vh47zwl2om2r0vfmfitbb0f
193878
193877
2026-06-15T16:12:15Z
Kallmemel
14000
193878
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}}){{{iucn_ref|}}}</div> | [[Zona natural]]}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|<small>{{WikidataCoord|display=inline}}</small>}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{formatnum|{{#invoke:wd|property|raw|P2046}}|nl}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
kqgzffx5u8q3i8ul0o5hje8e8mw7u87
193882
193878
2026-06-15T16:24:45Z
Kallmemel
14000
193882
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}}){{{iucn_ref|}}}</div> | [[Zona natural]]}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|{{WikidataCoord|display=inline}}}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{formatnum|{{#invoke:wd|property|raw|P2046}}|nl}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|}}}|Imagennan|Imágennan}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
j7kevv1e3v0uux3vz3mypjg4w5msi22
193889
193882
2026-06-15T17:47:26Z
Kallmemel
14000
193889
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}}){{{iucn_ref|}}}</div> | [[Zona natural]]}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|{{{1|}}}}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|{{WikidataCoord|display=inline}}}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{formatnum|{{#invoke:wd|property|raw|P2046}}|nl}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Imagen|Imágen}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Imagen|Imágen}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|{{{1|}}}}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|{{{1|}}}}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
2ndhu47czzx6g7xzn6zihf75f1y7iz3
193890
193889
2026-06-15T17:48:57Z
Kallmemel
14000
193890
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox generiek
| bgcolor = #CDE5B2
| kop = {{{nomber|}}}
| breed = {{#if:{{{iucn|}}}|<div>{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Categoria|Kategoria}} di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] {{{iucn}}} ({{#switch:{{{iucn}}}
| Ia = Reserva natural
| Ib = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Zona salbahe|Zona salvahe]]|[[Zona salbahe]]}}
| II = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Parke Nashonal|Parke Nacional]]|[[Parke Nashonal]]}}
| III = [[Monumento natural]]
| IV = [[Biotopo]]
| V = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Zona protehá|Zona proteha]]|[[Zona protehá]]}}
| VI = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Ekosystema Natural|Ecosistema]]|[[Ekosystema Natural|Ekosistema]]}}
}}){{{iucn_ref|}}}</div> | [[Zona natural]]}}
| breed0 = {{#if:{{{mapa|}}}|{{{mapa}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=262|id={{#invoke:wd|label|raw}}|title={{PAGENAME}}|type=point|marker=natural|id={{#invoke:wd|label|raw}}|text=|zoom={{{zoom|10}}}}}|{{{mapa|}}}}} }}
| kop1 = Geografia
| head1_1 = Pais
| item1_1 = {{if empty|{{{pais|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P17}}}}
| head1_2 = Teritorio {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|administrativo|atministrativo}}
| item1_2 = {{if empty|{{{teritorio_adm|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P131}}}}
| head1_3 = {{if empty|{{{division_tipo|}}}}}
| item1_3 = {{if empty|{{{division|}}}}}
| head1_4 = {{#switch:{{{variante|{{{1|}}}}}}|#default=Coordinato|c=Koordinato}}
| item1_4 = {{#if:{{#property:P625}}|{{WikidataCoord|display=inline}}}}
| head1_5 = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Luga den cercania|Lugá den serkania}}
| item1_5 = {{{cercania|}}}
| kop2 = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Informacion basico|Informashon básiko}}
| head2_3 = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Area|Área}}
| item2_3 = {{#if:{{{area|}}}|{{{area}}}|{{#if:{{#property:P2046}}|{{formatnum|{{#invoke:wd|property|raw|P2046}}|nl}}{{#ifeq:{{#invoke:wd|property|unit|P2046}}|kilometer kuadra| [[Kilometer kuadrá|km²]]}}}}}}
| head2_4 = {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Fundacion |Fundashon }}
| item2_4 = {{if empty|{{{funda|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P571}}}}
| head2_6 = Bishitante
| item2_6 = {{{bishitante|}}}{{#if:{{{fuente bishitante|}}}| ({{{fuente bishitante|}}})}}
| head2_7 = Maneho
| item2_7 = {{if empty|{{{maneho|}}}|{{#invoke:wd|property|linked|P126}}}}
| otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{{commons|}}}|----}}
| other1 = {{#if:{{{commons|}}}
| <small>[[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Imagen|Imágen}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>
| {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| <small>[[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Imagen|Imágen}}]] riba</small> [[File:Commons-logo.svg|15px|class=noviewer|Wikimedia Commons]] <small>[[Wikimedia Commons]]</small>}}
}}
| other2 = {{#if:{{{website|}}}|[{{{website}}} {{#switch:{{{variante|{{{1|}}}}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|{{#if:{{#property:P856}}|[{{#invoke:wd|property|P856}} {{#switch:{{{variante|{{{1|}}}}}}|#default=Website oficial|c=Wèpsait ofisial}}]|}}}}
| links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki> · <nowiki>[</nowiki>[[Template:Infobox area protehi/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}}
| other0 = {{{multi_imagen|}}}
| image1 = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{If empty|{{{imagen|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P18}}}} }}
| caption1 = {{{descripcion|}}}
| image2 = {{{imagen2|}}}
| caption2 = {{{descripcion2|}}}
| image3 = {{{imagen3|}}}
| caption3 = {{{descripcion3|}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
[[Category:Infobox templates|area protehi]]
</noinclude>
srfor043d1xojqjk48trcefwp0g6tim
Malchi:Infobox area protehi/doc
10
11951
193875
138070
2026-06-15T16:08:23Z
Kallmemel
14000
193875
wikitext
text/x-wiki
{{Documentation subpage}}
{{Utilisa Wikidata|P17|P18|P373|P571|P856|P2046}}
<!-- Añadi categoria unda ta indica abou di e pagina aki y interwiki na Wikidata -->
== Uzo ==
→ Mira of busca den [https://www.protectedplanet.net/en/search-areas?geo%20type=site database pa areanan proteha]
=== Categoria di IUCN ===
{|class="wikitable"
! Categoria
! Grado di proteccion
|-
| Default || Zona natural
|-
| <code>Ia</code>|| Reserva natural
|-
| <code>Ib</code>|| Zona salvahe
|-
| <code>II</code>|| Parke Nacional
|-
| <code>III</code>|| Monumento natural
|-
| <code>IV</code>|| Biotopo
|-
| <code>V</code>|| Zona proteha
|-
| <code>VI</code>|| [[Ekosystema Natural|Ecosistema]]
|}
{{Infobox area protehi
| variante =
| nomber = <!-- Default: titulo di articulo -->
| iucn =
| pais = ''pais''
| cercania = ''cercania''
| area = ''area''
| funda = ''funda''
| bishitante = ''bishitante''
| fuente bishitante = ''fuente bishitante''
| maneho = ''maneho''
| commons =
| website =
| multi_imagen =
| imagen =
| descripcion =
| imagen2 =
| descripcion2 =
| imagen3 =
| descripcion3 =
}}
<syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;">
{{Infobox area protehi
| variante =
| nomber = <!-- Default: titulo di articulo -->
| iucn = <!-- Categoria di IUCN-->
| pais =
| cercania = <!-- Luga den cercania di zona protehi -->
| area =
| funda =
| bishitante = <!-- cantidad di bishitante -->
| fuente bishitante = <!-- aña di fuente di bishitante -->
| maneho =
| commons =
| website =
| multi_imagen =
| imagen =
| descripcion =
| imagen2 =
| descripcion2 =
| imagen3 =
| descripcion3 =
}}
</syntaxhighlight>
<templatedata>
{
"params": {
"nomber": {},
"iucn": {},
"variante": {},
"zoom": {},
"pais": {},
"region tipo": {},
"region": {},
"region tipo2": {},
"region2": {},
"cercania": {},
"area": {},
"funda": {},
"bishitante": {},
"fuente bishitante": {},
"maneho": {},
"commons": {},
"website": {},
"imagen": {},
"imagen2": {},
"imagen3": {},
"descripcion": {},
"descripcion2": {},
"descripcion3": {},
"iucn_ref": {},
"mapa": {},
"teritorio_adm": {},
"division_tipo": {},
"division": {},
"multi_imagen": {}
},
"format": "block"
}
</templatedata>
<includeonly>{{sandbox other||
<!-- Categoria abou di liña aki; interwikis na Wikidata -->
}}</includeonly>
kza4xzh346d9vlv2vcli8sbev710w9e
Usuario:Bdijkstra/Lint-fouten/overzicht
2
12220
193854
193090
2026-06-15T13:12:44Z
Bitbotje
9309
update - 122 fouten
193854
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{DISPLAYTITLE:user:bdijkstra/Lint-fouten/overzicht}}</noinclude>
<div class="plainlinks">
{| class="wikitable sortable"
! lint-kategory
! style="text-align:right" | <abbr title="(Prinsipal)">0</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Wikipedia">4</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Fail">6</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Malchi">10</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Yuda">12</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Kategoria">14</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Module">828</abbr>
! Miseláneo
|-
| colspan="10" | '''High priority'''
|-
| Table tag that should be deleted
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 4
|-
| Misnested tag with different rendering in HTML5 and HTML4
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 7
|-
| Miscellaneous issues
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Multiline table in list
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 1
|-
| Multiple unclosed formatting tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Paragraph wrapping bug workaround
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Self-closed tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Old behaviour of link-wrapping font tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Whitespace parsing bug
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Unclosed quote in heading
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| colspan="10" | '''Medium priority'''
|-
| Bogus file options
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/bogus-image-options?wpNamespaceRestrictions=0 1]
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 2
|-
| Fostered content
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 4
|-
| Misnested tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 10
|-
| Multi colon escape
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Links in links
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/wikilink-in-extlink?wpNamespaceRestrictions=0 1]
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 3
|-
| colspan="10" | '''Low priority'''
|-
| Missing end tag
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/missing-end-tag?wpNamespaceRestrictions=0 70]
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/missing-end-tag?wpNamespaceRestrictions=4 20]
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/missing-end-tag?wpNamespaceRestrictions=10 5]
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 127
|-
| Obsolete HTML tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/obsolete-tag?wpNamespaceRestrictions=4 12]
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 113
|-
| Stripped tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/stripped-tag?wpNamespaceRestrictions=4 11]
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/stripped-tag?wpNamespaceRestrictions=10 2]
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 42
|}</div>
hr89natt3uncb3oe2iwc1vjfuvjgu0b
Grupo Teatral Boneriano
0
12962
193931
171411
2026-06-15T20:48:53Z
Caribiana
8320
wikilink
193931
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion |variante = c
| tipo =
| nomber = Grupo Teatral Boneriano
| funda = 1970
| origina_di =
| fundado = [[Bòi Antoin]]<br>[[Rudy Domacassé]]
| termina = 1980
| ideologia =
| presidente =
| sede = {{BON}}
| obhetivo =
| lema =
| cantidad_miembro =
}}
'''Grupo Teatral Boneriano''' tabata un grupo di teatro komunitario na [[Boneiru]], fundá pa promové [[teatro]] den idioma lokal, [[papiamentu]]. E grupo tabata aktivo den añanan 1970 i 1980, i ta ser konsidera pionero pa uso di papiamentu i ekspreshon outéntiko di kultura boneriano den teatro boneriano.
== Historia ==
E grupo teatral a wordo lanta den añanan 1970, tempu ku e konsenshi kultural tabata kresiente den [[Antias Hulandes]]. Fundadónan tabata periodista i aktivista [[Bòi Antoin]] i edukadó [[Rudy Domacassé]]. Ya e tempu ey nan tabata figura konosí den bida kultural boneriano i ku tabata kere den e importansia pa konta historia i realidat di Boneiru na un manera kreativo i edukativo, usando teatro komo medio popular. Ku su komedianan e grupo a pone e fundeshi teatral pa trata temanan sosial, históriko i di identidat manera [[kolonialismo]], migrashon, edukashon i tradishonnan lokal. Un di e karakterístikanan prinsipal di e grupo tabata ku nan ta aktua eksklusivamente den idioma papiamentu, hisando su balor den teatro i den bida públiko.
Grupo Teatral Boneriano tabata bou di direkshon di [[Rudy Domacassé]].<ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/ramon-todd-dandare-evolucion-y-emancipacion-di-papiamento-pa-yega-unda-e-ta-awendia-parti-3/|titel=Ramon Todd Dandaré: Evolucion y emancipacion di Papiamento pa yega unda e ta awendia (Parti 3)|werk=24ora.com|datum=2025-03-15|bezochtdatum=2025-05-10}}</ref> E promé obra presenta tabata ''Appel òf Pera''. Durante añanan ‘80 e grupo tabata hopi aktivo ku produkshon di komedia, entre nan: ''Konsenshi di un Pueblo'', ''Den Pertá'', ''E Prins'', ''Kitty no sa gana nunka'', ''Spiritu den Kas'', ''Pé i Bèchi'', ''Ranka òf Feita'', ''Siguiente'' i ''Korda riba mi nervionan''. Presentashon di e obranan e tempu ey tabata tuma lugá den Jeugdhuis Jong Bonaire, operá pa Sentro Kultural Boneiru. Despues di tempu e grupo a kai den inaktividat i un 20 aña despues a rebiba brevemente pa presenta dos komedia.<ref>Boi Antoin, [https://ufdcimages.uflib.ufl.edu/UF/00/09/35/43/02633/09-19-2020.pdf Nenchi - Mi mundu di Bestia], Boneriano (18 di sèptèmber 2020)</ref>
Aktornan di e grupo tabata entre otro: Boi Antoin, Piet Cicilia, Toña Coffie, Lientje Domacassé, Betty Francees, Liliana de Geus, Nery Gonzalez, Marco Marchena, Calino Molina i Uva Winklaar-Statia.<ref>{{citeer web|url=http://archivoboneiru.com/collectie/81-boeken?mivast=2586&mizig=247&miadt=2586&miaet=14&micode=1&minr=739177&milang=nl&misort=last_mod%7Casc&miview=ldt|titel=Grupo Teatral Boneriano|werk=Estreno|datum=novèmber/desèmber 1982}}</ref>
Grupo Teatral Boneriano no solamente tabatin presentashonnan riba Boneiru, sino tambe na Kòrsou, Aruba, i pa komunidat di [[diáspora]] na [[Hulanda]]. El a partisipa na varios okashon na Festival Internashonal di Drama na Aruba i Festival di Teatro Antiano. Na Aruba na 1982, Betty Francees a sali ganadó di e premio pa 'mihó segundo aktris' den e obra ''Pé i Bèchi''.<ref>{{citeer web|url=http://archivoboneiru.com/collectie/81-boeken?mivast=2586&mizig=247&miadt=2586&miaet=14&micode=1&minr=739177&milang=nl&misort=last_mod%7Casc&miview=ldt|titel=Grupo teatral buskando asistensia tekniko|werk=Estreno|datum=novèmber/desèmber 1982}}</ref>
Di e produkshonnan di e grupo, kual tabata wòrdu filmá pa konserba esakinan komo herensia kultural, tin un archivo eksistente na Boneiru.<ref>{{citeer web|titel=Grupo Teatral: optredens vastgelegd|werk=[[Amigoe]]|datum=1982-12-03|bezochtdatum=2025-05-10|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641132:mpeg21:p002}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Boneiru]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Papiamento]]
6buoqpdbeks5hb2vlmtemid9q4z3y9v
Museo Hudiu Kultural-Históriko di Kòrsou
0
13016
193929
177726
2026-06-15T20:46:02Z
Caribiana
8320
wikilink
193929
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox museo |variante = c
| nomber = Museo Hudiu Kultural-Históriko
| imagen = Hanchi di Snoa 29, doorways.png
| descripcion = Entrada di e kompleho Mikve Israel-Emanuel
| pais = {{CUW}}
| luga = [[Willemstad]]
| adres = Hanchi Snoa 29, [[Punda]]
| cercania = Snoa Mikvé Israel-Emanuel
| tipo = kultural-históriko
| tema = Hudaismo
| funda =
| apertura = [[15 di novèmber]] [[1970]]
| cera =
| renova = 1970, 2024-2025
| cantidad_coleccion = mas di 1000 opheto
| cantidad_bishitante =
| miembro =
| propietario =
| director =
| curator = Phyllis Meit
| status_monument= si
| id =
| arkitecto =
| funcion_original = residensia komunal i rabíniko
| funcion_actual = museo
| website = https://jewishmuseumcuracao.org
| zoom =
}}
'''Museo Hudiu Kultural-Históriko di Kòrsou''' , of simplemente '''Museo di Hudiu di Kòrsou''' ([[ingles]]: ''Jewish Museum Curaçao'') ta un museo históriko-kultural na [[Willemstad]], [[kapital]] di [[Kòrsou]]. El a wòrdu fundá na 1970. E museo ta situá den e kompleho históriko di snoa [[Mikvé Israel-Emanuel]] den e área di [[Punda]], formando parti di e kurason históriko di Willemstad ku e status di [[UNESCO]] di [[sitio di patrimonio mundial]].
E museo ta preserva i splika e riku [[historia]] di e komunidat [[hudaismo|hudiu]] riba isla, un di e komunidatnan hudiu mas bieu ku a eksistí kontinuamente den Hemisferio Oksidental. E ta un punto importante den e ruta di herensia di [[diáspora]] hudiu den Karibe i Amérika.
== Historia ==
E komunidat hudiu sefardí a yega na Kòrsou den aña 1651 for di [[Amsterdam]], [[Hulanda]]. Nan a yega riba e barku ''Snoeck'' di e kompania hulandes, [[West Indische Compagnie]], ku tabata stimulá kolonisashon di e isla despues ku Hulanda a konkista e isla for di e [[Spaña|spañonan]] na 1634. E komunidat tabata konsistí prinsipalmente di hudiunan sefardí ku a hui for di persekushon religioso na [[Portugal]] i [[Spaña]].
Den 1659, e kongregashon Mikvé Israel ("Speransa di Israel") a wòrdu formalmente establesé, i den 1732 nan a konstruí un snoa, ku awendia ta e snoa di mas bieu den uso kontinuo den Amérika. E komunidat hudiu a hunga un papel importante den desaroyo ekonómiko i sosial di Kòrsou, partikularmente den komèrsio, finansa i filantropia.
E museo a keda fundá pa Dr. Jessy Jesurun, desendiente di un di e promé famianan hudiu ku a yega Kòrsou na 1659 i a habri su portanan dia [[15 di novèmber]] [[1970]].<ref>[https://liveincuracao.com/index.php?cat=1181 Internationaal Museum Dag 2009], liveincuracao.com (13 di mei 2009)</ref>
Na aña 2025, e interior di museo a wòrdu ekspandé, despues ku a atkerí i integrá dos persela situá na banda.<ref>Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/06/23/van-droom-tot-museum-hoe-saskia-luckmann-het-joods-museum-curacao-nieuw-leven-inblies/ Van droom tot museum: hoe Saskia Luckmann het Joods Museum Curaçao nieuw leven inblies], Ret Karibense (2 di yüni 2025)</ref>
== Edifisio ==
E museo ta ubiká banda di snoa Mikvé Israel-Emanuel den dos edifisio históriko ku un tempu tabata sirbi komo e residensia di e rabi i e mikveh (baño ritual) di e komunidat hudiu. E structuranan aki, antes konosí komo Kuiperstraat #26 y #28, ta data for di [[siglo 18]]. Nan tabata den deterioro den di dos mita di dékada 1960 ora [[Stichting Monumentenzorg Curaçao]] a atkerí nan i a kuminsá ku restourashon.<ref>{{citeer web|titel=Plechtigheid landhuis Pachi de Sola|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-12-19|bezochtdatum=2025-05-17|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463702:mpeg21:p001}}</ref> E presensia di símbolonan hudiu riba e fachadanan a hiba e fundashon pa ofresé nan na e komunidat hudiu pa uso komo museo.
== Kolekshon ==
E kolekshon di e museo ta reflehá tantu e práktikanan religioso komo e kontribushonnan sekular di hudiunan den sosiedat di Kòrsou durante mas ku 350 aña. E ta konsisti di un gran variedat di artefakto i opheto religioso, históriko i kultural, en partikular:
* ophetonan ritual (ròlnan di Torah, adornonan di plata, menora, buki di orashon)
* dokumento, buki i potrètnan relashoná ku e bida síviko di e komunidat hudiu
* artíkulonan di kas i bestia, tela i paña/klechi ku famianan hudiu ta usa
* artíkulonan i réplikanan di piedra di graf di [[Beth Haim Blenheim|Beth Haim]], santana hudiu na Berg Altena i un di e santananan hudiu di mas bieu den Karibe.
Na entrada di e museo tin un liña di tempu ku ta mustra historia hudiu di Kòrsou denter di historia mundial, for di yegada di e promé hudiu na 1634 te na e komunidat hudiu aktual. Hopi opheto ta den uso ainda den snoa Mikve Israel-Emanuel.
Desde mei 2025, e museo a wòrdu ekspandé ku un ala nobo ku dos eksposishon permanente grandi, dediká na [[Anne Frank]] (ku un réplika di e 'Kas Patras'),<ref>[https://www.annefrank.org/en/about-us/news-and-press/news/2025/5/15/anne-frank-exhibition-in-curacao/ Anne Frank exhibition in renovated Jewish Museum Curaçao], annefrank.org (15 di mei 2025)</ref> [[George Maduro]] i Kòrsou durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>{{Citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/27962-snoa-museum-breidt-uit|titel=Snoa-museum breidt uit|datum=2023-07-16|bezochtdatum=2025-05-16|werk=antilliaansdagblad.com}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/29539-nieuwe-museale-vleugel-bij-snoa|titel=Nieuwe museale vleugel bij snoa|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2024-06-04|bezochtdatum=2025-05-16}}</ref>
{{Commonscat}}
{{Appendix|2=
{{References}}
;Lista di fuente
* Emmanuel, Isaac S. & Suzanne A. Emmanuel. [https://archive.org/details/BNA-DIG-HISTORY-JEWS-NA-I ''History of the Jews of the Netherlands Antilles''] (1970).
*[https://jewishmuseumcuracao.org/ Wepsait ofisial Museo]
* [https://bethhaimcuracao.org/ Wepsait ofisial Beth Haim]
* [https://www.snoa.com Wepsait ofisial Mikvé Israel-Emanuel]
* [https://curacaojews.org/nl/home/ Curaçao: bakermat van het jodendom in de Amerika’s]
* [https://whc.unesco.org UNESCO World Heritage]
}}
[[Kategoria:Historia di Kòrsou]]
[[Kategoria:Hudaismo]]
[[Kategoria:Museo na Kòrsou]]
inrnnftbqshjfqmjzkx1wa8r5w1acwk
Yu di Kòrsou
0
13241
193910
189046
2026-06-15T20:19:51Z
Caribiana
8320
wikilink
193910
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante = c
| pobl_total = Ca.300,000
|region={{CUW}}
|poblacion=150 mil<ref>"[https://allecijfers.nl/land/curacao/]". ''AlleCijfers''. Konsultá 15 di yüli 2025</ref>
|region2={{NED}}
|poblacion2=140 mil<ref>"[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85458NED/table?ts=1739733575323]". ''Opendata''. Konsultá 15 di yüli 2025</ref>
| idiomanan_ofisial = [[Papiamentu]], [[hulandes]]
| religion = [[Kristianismo]]
}}
'''Yu di Kòrsou''' òf '''kurasoleño''' ta un habitante di e isla di [[Kòrsou]], persona nativo di e isla, of persona ku tin desendensia di Kòrsou. Kòrsou ta un pais konstituyente dentro di [[Reino Hulandes]] i su habitantenan ta poseé nashonalidat [[Hulanda|hulandes]].
==Definishon hurídiko ==
Un definishon hurídiko i mas estrikto di Yu di Kòrsou ta basá riba e Ordenansa di Atmision i Deportashon (Landsverordening Toelating en Uitzetting) di Kòrsou, ku ta establesé regla pa atmishon i deportashon di stranhero, inklusivo e reglanan pa permiso di estadia. Segun e ordenansa aki, e Yu di Kòrsou ta eksklui ''van rechtswege'' (di manera outomátiko) for di e ordenansa i ta wòrdu deskribi komo:<ref>[https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/07/Landsverordening_Toelating_en_Uitzetting.pdf Landsverordening Toelating en Uitzetting]</ref>
# persona di nashonalidat hulandes ku a nase na Kòrsou
# persona di nashonalidat hulandes ku a nase na Aruba promé ku 1 di yanüari 1986, i ku tabata residensiá na Antias Hulandes dia 1 di yanüari 1986, i na Kòrsou promé ku 10 di òktober 2010;
# persona di nashonalidat hulandes ku a nase na Boneiru, Saba, St. Eustatius, òf Sint Maarten promé ku 1 di òktober 2010, i ku tabata residensiá na Kòrsou riba 1 di òktober 2010;
# yu di e personanan di nashonalidat hulandes menshoná bou di 1, 2, i 3.
Den práktika, personanan di nashonalidat hulandes ku a biba na Kòrsou kontinuamente pa mas ku 13 aña tambe ta wòrdu tratá komo yu di Kòrsou den sentido di e LTU. Bou di e grupo aki ta kai, entre otro, personanan naturalisá hulandes ku origen di, por ehèmpel, [[Republika Dominikano]], [[Haiti]] òf [[China]].<ref>Jeff Sybesma, [https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2021/08/14/opinie-wie-is-yu-di-korsou/ Wie is Yu di Kòrsou?], dossierkoninkrijksrelaties.nl (14 di ougùstus 2021)</ref>
== Demografia i idioma ==
Kòrsou tin un [[poblashon]] di mas o ménos 150.000 habitante, di kua e mayoría ta biba den e [[kapital]] [[Willemstad]] i den e parti sentral di e isla. Aproksimadamente mitar di e kurasoleñonan ta biba pafor di e isla, prinsipalmente na [[Hulanda]].<ref name=":0">{{Citeer web |url = https://canoncuracao.cw/46-het-leven-van-curacaoenaars-in-de-diaspora/| titel= Het leven van Curaçaoënaars in de diaspora |bezochtdatum=2025-07-15| taal = nl}}</ref>
E tres [[idioma]] prinsipal papiá riba e isla ta:
* [[Papiamentu]] – [[idioma krioyo]], ku ta sirbi komo idioma nashonal i [[idioma ofisial|ofisial]].
* [[Hulandes]] – idioma ofisial usá mas tantu den gobièrnu, legislashon i den enseñansa.
* [[Ingles]] – usá tambe den turismo, enseñansa, komersio i komunikashon internashonal.
Pa loke ta trata [[religion]], e gran mayoría di e poblashon ta [[Kristianismo|kristian]] (± 90%), mientras ku un 6% no tin religion i serka di 2% ta [[Hinduismo|hindu]].<ref>{{Citeer web |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/curacao/| titel= Central America and Caribeean: Curaçao |bezochtdatum=15 juli 2025 | taal = en}}</ref>
== Diáspora ==
=== Yu di Kòrsou na Hulanda ===
Na Hulanda tin mas o ménos 140.000 kurasoleño residensiá, hopi di nan a yega den añanan 1970 i 1980 pa buska mihó oportunidat di trabou i enseñansa. Un parti di nan ta di promé generashon migrante, mientras ku otro ta di e di dos generashon, nasé na Hulanda mes, pero ku rais na Kòrsou.
{| class="wikitable infobox"
|+Diáspora di Kòrsou <small>(2024)</small><ref name=krs/>
|-
!colspan="2"|{{NLD}}
|align=right|140.000
|-
! colspan="3"|Provinsia
|-
!colspan="2"|[[Sùit-Holland]]
|align=right|64.026
|-
|[[Rotterdam]]||align=right|23.380
|-
| [[Den Haag]]||align=right|11.212
|-
!colspan="2"|[[Nort-Holland]]
|align=right|22.088
|-
|[[Amsterdam]]||align=right|9.634
|-
!colspan="2"|Nort-Brabant
|align=right|15.486
|-
| [[Tilburg]]||align=right|4.359
|-
!colspan="2"|Gelderland
|align=right|9.309
|-
!colspan="2"|Utrecht
|align=right|7.568
|-
!colspan="2"|Flevoland
|align=right|7.192
|-
|[[Almere]]||align=right|4.763
|}
E komunidat kurasoleño ta masha visibel den siudatnan grandi manera:
* [[Rotterdam]] – ku serka di 24.000 kurasoleño, e ta e siudat ku e komunidat kurasoleño mas grandi.
* [[Amsterdam]], [[Den Haag]], [[Tilburg]] i [[Almere]]<ref name=krs>{{Cite web|url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85458NED/table?ts=1739733575323|title=Bevolking; herkomstland, geboorteland, leeftijd, regio, 1 januari|website=opendata.cbs.nl}}</ref> tambe ta pertenesé na e 22 ''Antillengemeente'' (munisipio antiano), unda tin un proporshon altu di antiano ta biba.<ref name=":0"/>
Na Hulanda, ta referí tambe regularmente na e yu di Kòrsou komo "[[antiano]]", un término ku ta derivá di e eks-país [[Antias Hulandes]] (1936–2010). E término ta inkluí migrante i desendientenan for di Kòrsou, [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. Riba 1 di yanüari 2021, Hulanda a registrá 171.413 persona ku origen antiano, di kua e gran mayoria ta di Kòrsou.
E komunidat [[diáspora]] di Kòrsou na Hulanda ta kontribuí fuertemente den ramonan di deporte, arte, polítika i kultura popular. Ehèmpel di yu di Kòrsou ku a bira hopi konosí (''bekende Nederlander'') ta:
* [[Jandino Asporaat]] – aktor, komediante i presentadó di televishon.
* [[Churandy Martina]] – atléta di sprint, ku a representá Hulanda den Olimpiada.
* [[Tania Kross]] – mezzo-soprano internashonalmente rekonosí.
== Mira tambe ==
* [[Lista di yu di Kòrsou konosí]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =69606518|titulo=Curaçaoënaars}}
{{References}}
}}
[[Kategoria:Kòrsou]]
11kv1tuyzkzzpk323bkphnq9a9khoxh
Gogorobi
0
13401
193922
179767
2026-06-15T20:38:37Z
Caribiana
8320
wikilink
193922
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox instrumento|variante=c
| nomber = Gogorobi
| nomber_alt =
| imagen =
| descripcion =
| imagen_tamano =
| clasificacion =
| extension =
| instrumento_rel=
| inventor =
| desaroya =
| fabrikante =
| articulo =
| audio =
}}
'''Gogorobi''' ta un instrumento musikal di biento di forma simpel, trahá di un kalbas chikitu bashi. Un buraku di mas o menos 8 mm di diameter ta wòrdu borá na tantu e stelchi di e kalbas (''Crescentia cujete'') komo na banda.<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20161120173503/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=370&lang= Gogorobi], Encyclopedie van Curaçao</ref> E instrumento musikal tabata wòrdu usá antes na [[Islanan ABC]].
== Uso ==
E gogorobi ta wòrdu toká dor di supla dor di e buraku na e stelchi, mientras alternativamente ta blòkia kompleto òf parsialmente e buraku na banda. Dependiendo di e manera ku e buraku ta sera (parsial of total), por krea diferente tono. Tipikamente e instrumento ta produsí dos tono prinsipal, ku ta wòrdu usá pa kompaña e pasonan di kanamentu di muchanan ku ta bai skol.<ref name=":1"/>
== Origen ==
E gogorobi tin su raiz den instrumento di kalbas [[afrika]]no ku a bin Karibe dor di e [[diáspora]] afrikano. Na [[Aruba]], [[Boneiru]] i [[Kòrsou]] el a bira parti di e tradishon folklóriko lokal, partikularmente den músika repetitivo i rítmiko.
{{Multiple image
| total_width = 330
| align = right
| perrow = 2
| image1 = Ocarina, four holes, Costa Rica, ceramic - Meso-American collection - Peabody Museum, Harvard University - DSC05971.jpg
| width1 = 350
| height1 = 450
| image2= Ocarina a pistone cocobolo.JPG
| width2 = 50
| height2 =
| caption1 = Instrumento musikal di supla di serámika di Mesoamérika.
| caption2 = Ocarina di palu.
| caption_align = center
}}
== Relashon ku otro instrumento ==
E gogorobi ta un tipo di flouta ku tin semehansa ku e famia internashonal di ocarina. E ocarina mes ta un instrumento musikal hopi bieu, ku su orígen ta bai bek 12.000 aña. Den Mesoamérika, e Mayanan a kreá un version di serámika, ku despues a wòrdu perfekshoná den [[Oropa]], partikularmente na [[Italia]] i [[Alemania]].<ref>{{en}}{{Cite web |url=http://ocarinaforest.com/info/ocarina-history |title=Ocarina History| |archive_url=https://web.archive.org/web/20130624053009/http://ocarinaforest.com/info/ocarina-history/ |archive_date=2013-06-24 }}</ref> Awendia, ocarinanan ta wòrdu trahá di serámika, metal, palu i hasta plastik.
{{Appendix}}
{{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}}
[[Kategoria:Instrumento musikal]]
[[Kategoria:Aruba]]
[[Kategoria:Boneiru]]
[[Kategoria:Kòrsou]]
d3wem0u5c2ahhn4zjovss59iy7iz9u6
Somalilandia
0
13766
193925
177663
2026-06-15T20:41:56Z
Caribiana
8320
wikilink
193925
wikitext
text/x-wiki
{{Infopais| variante = c
| nomber_nativo =
| nomber_propio = Repúblika di Somalilandia
| nomber_komun = Somalilandia
| imagen_bandera = Flag of Somaliland.svg
| kapital = [[Hargeisa]]
}}
'''Somalilandia''' ([[somali]]: Jamhuuriyadda Soomaaliland; [[árabe]]: صوماللاند, Ṣūmālilānd òf أرض الصومال, Arḍ aṣ-Ṣūmāl), ofisialmente '''Repúblika di Somalilandia''', ta un pais den Afrika oriental ku no ta ampliamente rekonosí komo un estado soberano. Internashonalmente, e teritorio ta generalmente konsiderá komo parti di [[Somalia]], apesar di ku Somalilandia a mantene un sistema polítiko, gubernamental i administrativo independiente desde 1991.
Somalilandia tabata anteriormente e protektorado britániko di Somalilandia. Despues di haña [[independensia]] for di [[Reino Uni]] dia 26 di yüni 1960, e teritorio a uni ku eks-Somalilandia italiano pa forma e Repúblika di Somalilandia. Tras dékadanan di tenshon polítiko, guera sivíl i e kolapso di e estado somalí, Somalilandia a deklará su independensia di Somalia na 1991 i a adoptá su propio konstitushon dia 30 di aprel 2001, kual a wòrdu aprobá mediante un [[referèndum]] popular.
E kapital i siudat mas grandi ta [[Hargeisa]], ku ta funshoná komo sentro polítiko, ekonomiko i kultural di e pais.
== Geografia i demografia ==
Somalilandia ta situá den [[Kachu di Afrika]], riba e kosta sùit di [[Golfo di Aden]]. E ta komparti frontera ku Djibouti na nortwèst, Etiopia na pasùit i wèst, i Somalia na ost. E pais tin un área di aproksimadamente 176.120 [[kilometer kuadrá|km²]],<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yNGfBwAAQBAJ&pg=PT5625|title=Political Handbook of the World 2015|last=Lansford|first=Tom|date=2015-03-24|publisher=CQ Press|isbn=978-1-4833-7155-9}}</ref> ku un [[poblashon]] estimá di mas òf ménos 6,2 mion hende na 2024.<ref>[https://web.archive.org/web/20240419234705/https://www.horndiplomat.com/2024/04/19/somalilands-population-reaches-6-2-million/ Somaliland’s population reaches 6.2 million], Horn Diplomat (19 di aprel 2024)</ref>
Mayoria di e poblashon ta di orígen somalí. E grupo étniko mas grandi ta e Isaaq, ku tin un rol dominante den bida polítiko i sosial. Otro gruponan étniko importante ta e Dir (inkluyendo e Gadabuursi i Issa) i e Darod Harti. Kasi tur habitantenan di Somalilandia ta musulman sunita, i [[Islam]] ta hunga un rol central den bida diario i institushonnan sosial.
== Gobièrnu ==
Somalilandia tin un sistema polítiko basá riba un modelo hibrido ku ta meskla institushonnan moderno demokrátiko ku strukturanan tradishonal di tribu. E pais tin un presidente elegí, un parlamento bikameral i elekshonnan periodiko, ku generalmente ta wòrdu konsiderá relativamente estable i pasífiko den konteksto regional.
Apesar di su estabilidat interno i funshonamentu komo un estado di facto, Somalilandia no ta rekonosí ofisialmente pa [[Nashonnan Uni]] ni pa mayoria di paisnan ront mundu. No obstante, el tin relashonnan informal i koperashon práktiko ku varios estado i organisashonnan internashonal.
== Ekonomia ==
E ekonomia di Somalilandia ta basá prinsipalmente riba ganaderia, eksportashon di bestia (spesialmente pa paisnan di Golfo), komersio, i remitidonan finansiero di e [[diáspora]] somalí. E waf di Berbera ta un punto stratégiko pa komersio regional, ku invershonnan resiente, entre otro for di Etiopia i kompañianan internashonal.
{{Appendix}}
[[Kategoria:Pais]]
[[Kategoria:Afrika]]
0isgg881ub1eh2wpq1v5wb4o7y0ufnl
Hargeisa
0
13767
193928
177614
2026-06-15T20:44:41Z
Caribiana
8320
wikilink
193928
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox luga den pais| variante = c
| tipo = Kapital
| nomber =
| nomber_nativo = ''Hargeysa'' ([[somali]]) <br>هرجيسا ([[árabe]])
| imagen =
| area =
| densidad =
| pais = [[Somalilandia]]
| tipo_division_adm =
| division_adm =
| zoom = 14
}}
'''Hargeisa''' ([[somali]]: Hargeysa) ta e [[kapital]] i siudat mas grandi di [[Somalilandia]], un estado 'de facto' den Afrika oriental. E siudat ta situá den e parti nortwèst di e pais, den un vaye montañoso riba un altitut di mas òf ménos 1.300 meter riba nivel di laman, loke ta duna Hargeisa un klima mas temperá kompará ku otro siudatnan den e region.
Segun estimashonnan resiente, Hargeisa tin un [[poblashon]] di aproksimadamente 1,1 mion habitante, hasiendo e e sentro polítiko, atministrativo, ekonómiko i kultural di Somalilandia.
== Historia ==
Hargeisa a wòrdu fundá den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] dor di Sheikh Maddar, un lider religioso [[Somalia|somalí]], komo un kolonia alrededor di un pos di awa i un sentro di predikashi islámiko. Ku tempu, e lugá a kresé i a bira un sentro urbano importante durante e periodo di e Protektorado britániko di Somalilandia.
Entre 1988 i 1990, durante e fase mas violento di e guera sivíl somalí, Hargeisa a wòrdu bombardiá intensivamente pa e gobièrnu di Siad Barre. E atakenan aéreo i terestre a destrui un gran parti di e siudat i a kobra bida di mas o menos 50.000 hende, mayoria sivíl. E suseso aki ta konsiderá un di e episodionan mas traumátiko den historia moderno di Somalilandia.
Despues di e deklarashon di independensia di Somalilandia na 1991, Hargeisa a pasa pa un proseso amplio di rekonstrukshon, prinsipalmente impulsá pa e poblashon lokal i e [[diáspora]] somalilandes. A pesar di falta di rekonosementu internashonal, e siudat a logra restablesé su infrastruktura básiko, sistema atministrativo i bida komersial.
Awendia, Hargeisa ta sede di e palasio presidensial, parlamento, universidatnan, i institushonnan kultural. E ekonomia urbano ta basá riba komersio, servisio, enseñansa i telekomunikashon.
== Puntonan di interes ==
Puntonan simbóliko i di interes na Hargeisa ta inkluí:
* e tumba di Sheikh Maddar, fundadó di e siudat;
* e Monumento di Guera, ku ta presenta un avion di guera MiG-17 di añanan 1980, konmemorando e destrukshon di e siudat.
* e merkado di Hargeisa, un di e mas grandi i aktivo den [[Kachu di Afrika]].
<gallery>
ASC Leiden - van de Bruinhorst Collection - Somaliland 2019 - 4462 - A food stall run by women in pink and purple shawls with children under a roof of corrugated iron.jpg|Restorant di kaya na Hargeisa (2019)
ASC Leiden - van de Bruinhorst Collection - Somaliland 2019 - 4531 - The lights of Hargeysa at night seen from a terrace of Masala View Restaurant.jpg|Bista nokturno di Hargeisa
ASC Leiden - van de Bruinhorst Collection - Somaliland 2019 - 4515 - Hargeysa War Cemetery with marble headstones for military officers and privates.jpg|Santana di guera na Hargeisa
</gallery>
[[Kategoria:Siudadnan]]
[[Kategoria:Afrika]]
2lfvt8wze6id7y6hph0oqfph7xs2vu2
Saliña Tierra del Sol
0
13809
193865
190663
2026-06-15T15:41:36Z
Kallmemel
14000
wikilink
193865
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|a}}
{{infobox luga den pais|variante = a
| tipo = Important Bird Area
| nomber = Saliña Tierra del Sol
| pais = {{ABW}}
| zoom = 13
}}
'''Saliña Tierra del Sol''', tambe conoci como Saliña Fluit y considera parti di e Wetlands Occidental di Aruba,<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260512.pdf ABC ta entama caso sumario contra gobierno y ACF pa stop destruccion ambiental causa pa ATV y UTV], Bon Dia Aruba (12 di mei 2026)</ref> ta un [[saliña]] natural di mas o menos 1 hectar, rondona pa vegetacion tipico di desierto, situa denter di e compleho Tierra del Sol Resort, Spa & Country Club, un tereno di cancha di golf na e punta nortoost di [[Aruba]].
Periodicamente e saliña ta yena cu awa, y tin un fluho natural den direccion di lama. Door di su balor ecologico, BirdLife International a reconoce e sitio como un [[Important Bird Area]] (IBA). Ora e saliña ta contene awa, e ta sirbi como un sitio di crio pa varios especie di parha, entre nan garsa blanco grandi (''Ardea alba''), [[Garsa Blanco Chikito|garsa blanco chikito]] (''Egretta thula''), gaito pico blanco (''Fulica americana'') y diferente tipo di pato.
Ademas, e area ta un sitio importante di neishi pa pico di sker (''Rynchops niger''), sternchi pecho ros (''Sterna dougallii'') y otro sternchinan. Durante temporadanan migratorio di primavera y herfst, e saliña ta wordo bishita pa varios parha tipo "waders" (Charadriiformes).
E vegetacion rond di e saliña ta sostene passerines neotropical ([[Passeriformes]]), specialmente chipenan. [[Barbacoa]] of paloma di mondi (''Patagioenas corensis'') ta un especie residente den e area.<ref name=bli> {{citeer web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/tierra-del-sol-salina-iba-aruba-(to-netherlands) |titel= Tierra del Sol Saliña |datum=2007 |werk= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International}}</ref>
E saliña di Tierra del Sol no ta un area maneha pa [[Aruba Conservation Foundation]] (ACF), manera otro area di IBA, entre nan Saliña Druif, [[Bubaliplas|Saliña Bubali]], Islanan di Rif Oranjestad, y [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas|Islanan di Rif San Nicolas]].<ref>{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2025/04/ACF_PA-Conservation-Management-Framework-2025-2034.pdf|titel=Protected Areas Conservation Management Framework 2025-2034|bezochtdatum=2026-01-05|datum=Februari 2025|formaat=pdf|werk=[[Aruba Conservation Foundation]]|pagina's=25|taal=en}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Important Bird Area]]
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
[[Kategoria:Important Bird Area]]
e54iy1wpct9ep1ieoc4f37qk6owwhum
Garsa
0
13822
193857
193778
2026-06-15T14:27:43Z
Kallmemel
14000
/* Lista di genero */
193857
wikitext
text/x-wiki
{{variante|a}}
{{Taxobox parha
| imagen = Ardeidae-01.jpg
| orden = [[Pelecaniformes]]
| taxon = Famia
| c-nomber = Ardeidae
| autor = [[William Elford Leach|Leach]]
| fecha = 1820
| parentesis = si
}}
E '''garsa''' of '''garabet''' (Ardeidae) ta un famia di [[Para|parha]] denter di e orden Pelecaniformes. E famia ta inclui 66 especie.
== Taxonomia ==
=== Lista di genero ===
Genero y especie segun IOC World List den ordo alfabetico:<ref>{{Citeer web |url=https://www.worldbirdnames.org/new/ |titel=IOC World Bird List – Version 14.2 |bezochtdatum=2026-01-05 |werk=www.worldbirdnames.org}}</ref>
* Genero ''[[Agamia]]'' (1 especie)
* Genero ''[[Ardea (geslacht)|Ardea]]'' (16 especie)
* Genero ''[[Ardeola]]'' (6 especie)
* Genero ''[[Botaurus]]'' (14 especie)
* Genero ''[[Butorides]]'' (3 especie)
* Genero ''[[Witrugkwak|Calherodius]]'' (1 especie)
* Genero ''[[Cochlearius]]'' (1 especie)
* Genero ''[[Egretta]]'' (13 especie)
* Genero ''[[Gorsachius]]'' (2 especie)
* Genero ''[[Nyctanassa]]'' (2 especie)
* Genero ''[[Nycticorax]]'' (6 especie)
* Genero ''[[Hainankwak|Oroanassa]]'' (1 especie)
* Genero ''[[Pilherodius]]'' (1 especie)
* Genero ''[[Syrigma]]'' (1 especie)
* Genero ''[[Tigriornis]]'' (1 especie)
* Genero ''[[Tigrisoma]]'' (3 especie)
* Genero ''[[Zebrilus]]'' (1 especie)
* Genero ''[[Zonerodius]]'' (1 especie)
=== Extinto ===
* Genero ''[[Zeltornis]]'' (1 especie)
{{Appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia |idioma=nl |titel=Reigers |oldid=68876297}}
{{References}}
}}
[[Kategoria:para]]
imu4cseq08w8bgi4hw6ovgxf4yn3mu8
Jurino Ignacio
0
13944
193930
180647
2026-06-15T20:48:10Z
Caribiana
8320
wikilink
193930
wikitext
text/x-wiki
{{infobox persona| variante = c
| infobox_tipo = escritor
| nomber = Jurino Ignacio
| alias = Super Dushi Chef
| imagen = Jurino Ignacio*.jpg
| descripcion = Ignacio na 2022
| fecha nacemento = [[26 di sèptèmber]] [[1981]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| residencia = {{NLD}}
| ofishi = ilustradó, outor, influensiadó
| aña activo = 2012 - presente
| movemento =
| genero = Buki di kushina
| distincion = premio ''Website van het Jaar'' (2016)
}}
'''Jurino Ignacio''' (☆ [[26 di sèptèmber]] [[1981]] na [[Willemstad]]) ta un kreadó di kontenido hulandes-kurasoleño, outor di buki di kushina i promotor di kultura di kuminda [[Antias Hulandes|antiano]] i karibense. E ta konosí prinsipalmente pa su bukinan di kushina antiano na idioma [[hulandes]] i pa su presensia digital bou e nòmber ''Super Dushi Chef''.<ref name=":1">[https://nu.cw/2026/01/22/influencers-van-abc-eilanden-steeds-populairder-op-sociale-media/ Influencers van ABC-eilanden steeds populairder op sociale media], nu.cw (22 di yanüari 2026)</ref>
== Bida i karera ==
Jurino Ignacio a nase i lanta na [[Kòrsou]]. Na aña 2000, el a muda pa Hulanda pa sigui estudio na akademia di arte na [[Breda]], unda el a haña formashon komo ilustradó. Despues di su graduashon, el a kuminsá su karera profeshonal komo ilustradó, paralelo na esei el a desaroyá un wèpsait personal unda e tabata kompartí resetanan di kushina antiano.
For di 2012, Ignacio a dediká su mes na dokumentashon i publikashon di resetanan tradicional di kushina antiano, ku énfasis riba kultura di kuminda krioyo. Su publikashonnan ta mayormente den hulandes, ku e propósito di hasi e kushina karibense mas aksesibel pa un públiko mas amplio na Hulanda.
Ignacio ta outodidakto den kushinamentu i no tin formashon formal riba tereno di hospitalidat. Su estilo i metodonan a desaroyá for di un interes personal den preservá resetanan di famia i tradishonnan kultural.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2595445-cultuur-snuiven-op-sociale-media-het-is-ook-een-vorm-van-nostalgie |titel=Cultuur snuiven op sociale media: 'Het is ook een vorm van nostalgie' |datum=2025-12-21 |bezochtdatum=2026-01-23 |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> Su orígen karibense ta forma un kuadro di referensia importante den su trabou, tantu visualmente komo den e narativanan ku ta akompañá su resetanan.
El a kasa na 2004 i tin tres yu: dos muhé i un hòmber. Su famia ta wòrdu menshoná regularmente den entrevistanan<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2595445-cultuur-snuiven-op-sociale-media-het-is-ook-een-vorm-van-nostalgie |titel=Cultuur snuiven op sociale media: 'Het is ook een vorm van nostalgie' |datum=2025-12-21 |bezochtdatum=2026-01-23 |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> komo un fuente di inspirashon i motivashon pa su trabou kultural.
For di 2015, Ignacio a kuminsá publiká buki di kushina riba papel, ku e meta di sigui dokumentá i preservá e herensia di kushina antiano pa generashonnan futuro.
=== Super Dushi Chef ===
Jurino Ignacio ta konosí ampliamente riba retnan sosial bou e nòmber Super Dushi Chef. Pa medio di plataformanan manera [[Facebook]], [[Instagram]] i [[TikTok]], e ta kompartí videonan di kushinamentu diario, ku un estilo aksesibel i orientá riba bida diario. Su kontenido digital a yega alkansá mas ku mei mion siguidó internashonalmente.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/sliedrecht/als-jurino-42-zijn-vingers-teder-over-een-stuk-zalm-laat-glijden-gaan-jongeren-de-video-massaal-delen~a336ad08 |titel=Met ‘flirterige’ kookfilmpjes trekt Jurino half miljoen volgers |auteur=Amy van den Berg |datum=2023-09-07 |bezochtdatum=2023-09-07 |uitgever=AD.nl}}</ref>
Na 2023, Ignacio a firma un kontrato di maneho ku Talpa Network,<ref>{{Citeer web |url=https://nl.linkedin.com/posts/talpa-network_welkom-jurino-ons-netwerk-van-exclusieve-activity-7113402055460827138-T6jU |titel=Talpa Network op LinkedIn: Welkom, Jurino! 🥂 Ons netwerk van exclusieve talenten wordt uitgebreid… |bezochtdatum=2023-10-07 |werk=nl.linkedin.com}}</ref> un kompanía mediatiko hulandes, ku ta sostené e merkadeo i distribushon di su kontenido komo influensiadó digital.
=== Identidat kultural i impakto ===
Pa hopi aña, e trabou di Ignacio a enfoká riba hasi kushina antiano i karibense mas visibel i aksesibel na Hulanda. Diferente for di kòki tradishonal den sektor di hospitalidat, el a konstruí su reputashon prinsipalmente pa medio di retnan digital, outopublikashon i interakshon direkto ku su públiko.
Su bukinan di kushina i kontenido online ta kombiná resetanan ku historianan personal i konteksto kultural, kontribuyendo na un mas amplio visibilidat di kultura di kuminda karibense den e [[diáspora]] hulandes.<ref>{{Citeer web |url=https://soulfood.nl/superdushichef/ |titel=Super Dushi Chef |bezochtdatum=2026-01-23 |werk=SOULFOOD.nl |taal=nl}}</ref> E ta wordo konsiderá parti di un movementu mas amplio di kreadornan karibense ku ta dokumentá i kompartí konosementu kultural pafó di kuadronan institushonal.<ref name=":1"/>
Ignacio ta wòrdu menshoná regularmente den medionan di komunikashon den konteksto di e interes kresiente den kushina, identidat i herensia karibense.
== Publikashonnan (buki) ==
* ''Nos Kushina Krioyo'' (2015)
* ''Nos Kushina Moderno'' (2016)
* ''Hé Dushi'' (2017)
* ''De complete Antilliaanse keuken'' (2019)
* ''Soulfood & spaghetti'' (2021)
* ''Dit is Super Dushi'' (2025)
== Honor ==
Na 2016, Jurino Ignacio a gana e premio ''Website van het Jaar'' den kategoria kulinario ku su wèpsait di resetanan.<ref>{{Citeer web |url=https://www.debuik.nl/rotterdam/nieuws/de-buik-van-rotterdam-tweede-bij-website-van-het-jaar-verkiezing |titel=de Buik |bezochtdatum=2023-10-07 |werk=www.debuik.nl}}</ref>
== Link eksterno ==
* [https://soulfood.nl Wèpsait ofisial di Jurino Ignacio]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Ignacio, Jurino}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Eskritor]]
[[Kategoria:Kòrsou]]
5hpvsagvnw075cxngal7q3w1pc9xenw
Vernon Chatlein
0
14259
193912
187253
2026-06-15T20:21:37Z
Caribiana
8320
wikilink
193912
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{infobox musico | variante = c
| nomber = Vernon Chatlein
| alias =
| imagen = Vernon Chatlein, CuRuba Antillean Jazz Concert, Cas di Cultura, 2 di mei Aruba.jpg
| imagen hanchura= 235
| descripcion =
| fecha nacemento = 1984
| luga nacemento = {{CUW}}
| residencia = {{NLD}}
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento=
| ofishi = músiko, kompositor
| instrumento = [[benta]], [[tambú grandi]], bari, [[Chapi (instrumento musikal)|chapi]], [[wiri]], [[gogorobi]]
| pais =
| distincion = Premio Gieskes-Strijbis (2024), Black Achievement Award (2025)
| website = https://vernonchatlein.com/
}}
'''Vernon Chatlein''' (☆ [[1984]] na [[Kòrsou]]) ta un músiko, perkushonista i kompositor di [[Kòrsou]]. E ta konosí pa su abilidat di meskla ritmonan [[afrokaribense]] ku estilonan musikal kontemporáneo.
== Bida i karera ==
Chatlein a lanta den un ambiente musikal riku na Kòrsou, kaminda ritmonan afrokaribense tabata parti integral di bida diario. El a kuminsá su formashon musikal na Edgar Palm Music School.
Despues, el a sigui su estudio na Conservatorio Amadeo Roldán na [[Havana]], kaminda el a profundisá su konosementu di músika afrokubano. El a kompletá su formashon ku un estudio di perkushon di [[jazz]] na Conservatorium van Amsterdam na [[Amsterdam]].<ref name=":1">Danilo Navas, [https://latinjazznet.com/artist-profiles/introducing-percussionist-composer-vernon-chatlein/ Introducing Percussionist, Composer Vernon Chatlein], latinjazznet.com (12 di yanüari 2024)</ref>
Durante su estudio, el a djòin e [[conhunto|konhunto]] di [[Randal Corsen]], un eksperensia ku a inspir’é pa sigui desaroyá su raisnan musikal di Kòrsou den seno di jazz. Desde e tempo ei, Chatlein a presentá riba podionan internashonalmente, inkluyendo North Sea Jazz Festival, Baltimore-Washington Jazz, i Caribbean Sea Jazz Festival na [[Aruba]].<ref>[https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/07/vernon-chatlein-wint-black-achievement-award-ik-wil-de-oude-klanken-van-curacao-nieuw-leven-inblazen/ Vernon Chatlein wint Black Achievement Award: ‘Ik wil de oude klanken van Curaçao nieuw leven inblazen’], ret karibense (7 di november 2025)</ref>
Su estilo ta karakterisá pa un fushon di tradishon i inovashon. E ta eksplorá e konekshon entre pasado i presente dor di kombiná ritmonan tradishonal ku improvisashon di jazz i elementonan moderno.
Su trabou hopi biaha ta basá riba formanan di músika tradishonal manera [[tambú]] i [[seú]], ku e ta reinterpretá i inkorporá den jazz moderno, soul i músika mundial. Komo perkushonista, e ta usa ritmo komo un medio pa konta historia i transmití herensia kultural.
Su proyektonan, manera "Chatlein i su Zumbi", "Voices from Letters" i "Kimina", ta enfoká riba memoria históriko, identidat i e herensia [[afrika]]no di Kòrsou i su [[diáspora]].<ref name=":1"/>
Su album ''Imershon'' (2023) a surgi for di su investigashon riba [[muzik di zumbi]], un forma di músika tradishonal ku raisnan afrikano fuerte. Den e proyekto aki, e ta integrá grabashonnan di archivonan históriko konosí komo "Kolekshon Zikinza" ku komposishonnan original, kreando un diálogo entre generashonnan i un homenahe na su antepasadonan.<ref name=":1"/>
== Distinshon ==
Na 31 di òktober 2025, Vernon Chatlein a risibí e Black Achievement Award den e kategoria ‘Arte i Kultura’, komo rekonosimentu di su aporte na músika afrokaribense i su trabou inovativo.<ref>{{citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/07/vernon-chatlein-wint-black-achievement-award-ik-wil-de-oude-klanken-van-curacao-nieuw-leven-inblazen/|titel= Vernon Chatlein wint Black Achievement Award: ‘Ik wil de oude klanken van Curaçao nieuw leven inblazen’|auteur=Kim Hendriksen|datum=2025-11-07|bezochtdatum=2026-04-08}}</ref>
Un aña promé, el a risibí e Gieskes-Strijbis Podiumprijs, un di e premionan di podio mas prestigioso na [[Hulanda]], huntu ku e koreografo i bailarin Cherish Menzo. E premio ta wòrdu otorgá na artistanan ku ta kontribuí na diversidat i desaroyo di arte di podio.<ref>{{citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2540890-gieskes-strijbis-podiumprijs-naar-cherish-menzo-en-vernon-chatlein|titel=Gieskes-Strijbis Podiumprijs naar Cherish Menzo en Vernon Chatlein |werk=NOS|datum=2024-10-15|bezochtdatum=2026-04-08}}</ref>
== Diskografia ==
* ''Inner Silence'' (2013)
* ''Peace, Love & Music'' (2017)
* ''Imershon'' (2023)
{{Appendix|refs|2=
{{References}}
;Lista di fuente
* [https://www.youtube.com/watch?v=11ArwzF5muc&t=63s Vernon Chatlein - ''Telelé'' (live @TivoliVredenburg Utrecht)] via [[Youtube]]. (2018)
}}
[[Kategoria:Músika]]
[[Kategoria:Kòrsou]]
kbq2b2gjwoqaijsjr5n8m6e7xfu2oq2
Gershwin Bonevacia
0
14286
193911
187393
2026-06-15T20:21:00Z
Caribiana
8320
wikilink
193911
wikitext
text/x-wiki
{{infobox persona| variante = c
| infobox_tipo = eskritor
| nomber = Gershwin Bonevacia
| nomber completo = Gershwin Patrick Bonevacia
| fecha nacemento = [[19 di mei]] [[1992]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]]
| ofishi = eskritor, poeta, artista, músiko
| aña activo = 2017 - presente
| movemento =
| genero = literatura
| disciplina = poesia, teatro
| tema = identidat, desendensia, [[diáspora]] i komunidat
| lenga materno =
| lenga literario = [[Hulandes]]
| obra notabel =
| editorial = Das Mag
| distincion =
| residencia = {{NLD}}
| casa =
| website = https://www.gershwinbonevacia.nl/
}}
'''Gershwin Patrick Bonevacia''' (☆ [[19 di mei]] [[1992]] na [[Rotterdam]]) ta un poeta [[Hulanda|hulandes]] ku rais di [[Kòrsou]], artista di [[spoken word]], músiko i outor.<ref name="NRC-tijdreizen">{{Citeer web |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2023/08/03/poetische-tijdreizen-en-hyperactieve-sketchkomedie-op-een-regenachtige-parade-in-utrecht-a4171193 |titel=Poëtische tijdreizen en hyperactieve sketchkomedie op een regenachtige Parade in Utrecht |auteur=Amber Wiznitzer |datum=2023-08-03 |werk=NRC|bezochtdatum=}}</ref> For di mart 2019 te ku yanüari 2022, e tabata "Poeta di Siudat" di [[Amsterdam]].<ref name="Parool-liefdevol">{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/kunst-media/recensie-terug-naar-prinsenplein-gershwin-bonevacia-zet-zijn-poezie-om-in-beeldend-liefdevol-theater~b4698daf/ |titel=Theaterrecensie - Recensie Terug naar Prinsenplein: Gershwin Bonevacia zet zijn poëzie om in beeldend, liefdevol theater |auteur=Mike Peek |datum=2023-10-23 |werk=Het Parool |toegang=abonnement |bezochtdatum=}}</ref><ref name="SLAA-stadsdichter">{{Citeer web |url=https://slaa.nl/poezie/nieuwe-stadsdichter-van-amsterdam/ |titel=Gershwin Bonevacia nieuwe Stadsdichter van Amsterdam |bezochtdatum=|auteur=Sanne Pieters |datum=2019-03-27 |website=Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam (SLAA) |taal=nl |archiefurl=https://web.archive.org/web/20220806103418/https://slaa.nl/poezie/nieuwe-stadsdichter-van-amsterdam/ |archiefdatum=2022-08-06 }}</ref>
== Bida i karera ==
Bonevacia a nase na Rotterdam i a wòrdu yamá segun e kompositor merikano George Gershwin.<ref name="VK-stoer" /> Den su hubentut, for di 1994 te ku 2002, el a lanta na Kòrsou den bario di [[Buena Vista]],<ref name=:"1">Maarten Schakel, [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/51146/gershwin-bonevacia-speelt-voor-het-eerst-op-curacao Gershwin Bonevacia speelt voor het eerst op Curaçao], curacao.nu (18 oktober 2024)</ref> un eksperensia ku a forma su perspektiva kultural i lingwístiko.<ref name="VK-stoer">{{Citeer web |url=https://www.volkskrant.nl/theater/in-rotterdam-zuid-zorgen-de-stoerste-jongens-voor-de-minder-stoere-jongens~b85f9b3d/ |titel=‘In Rotterdam-Zuid zorgen de stoerste jongens voor de minder stoere jongens’ |auteur=Els de Grefte |datum=2023-09-28 |werk=de Volkskrant|bezochtdatum=}}</ref>
Despues, el a regresá Hulanda, kaminda el a krese na Rotterdam-Zuid. Na edat di 12 aña, el a wòrdu diagnostiká ku [[disleksia]], un reto ku despues a influensiá su relashon ku idioma i ekspreshon kreativo.
El a sigui enseñansa sekundario pre-vokashonal i despues a studia den diferente direkshon, inkluyendo asistensia hurídiko, ekonomia komersial na Hogeschool van Amsterdam<ref>{{Citeer web |url=https://www.folia.nl/actueel/116934/hvaer-gershwin-is-dyslectisch-en-toch-dichter |titel=HvA'er Gershwin is dyslectisch, en toch dichter |bezochtdatum=|werk=Folia|taal=nl |archiefurl=https://web.archive.org/web/20220806103417/https://www.folia.nl/actueel/116934/hvaer-gershwin-is-dyslectisch-en-toch-dichter |archiefdatum=2022-08-06}}</ref> i filosofia.<ref>{{Citeer web |url=https://www.volkskrant.nl/gs-b44b5359 |titel=Gershwin Bonevacia komt steeds dichter bij zijn 10-jarige zelf: ‘Ik was het vermogen kwijtgeraakt om te zeggen wat ik voelde’ |bezochtdatum= |auteur=Sara Berkeljon |datum=2021-09-16 |werk=de Volkskrant |taal=nl}}</ref>
For di 2011, Bonevacia ta biba na Amsterdam.<ref name="VK-stoer" />
=== Trayektoria artístiko ===
Bonevacia su trabou ta karakterisá pa un meskla di [[poesia]], [[teatro]] i spoken word, ku influensianan di su fondo karibeño i urbano hulandes.
Na 2017, el a outopubliká su promé kolekshon di poesia, ''Ik heb een fiets gekocht''. Na 2019, un edishon revisá a wòrdu publiká pa e editorial literario, Das Mag.
Na 2018, el a fungi komo embahador pa Luna di Historia Pretu (Black Achievement Month). Na 2019, el a gana e Young Amsterdam Award pa su kontribushon sosial i kultural.<ref name="SLAA-stadsdichter"/>
Na 2019, Bonevacia a wòrdu nombrá "Poeta di Siudat" di Amsterdam, loke a hasi’e e poeta mas hòben den historia di e funshon aki. El a sigui K. Schippers.
Den e ròl aki, el a skirbi poesia tokante bida urbano, diversidat i inklushon, i a kolabora ku institushonnan manera Museo Van Gogh, Universidat Erasmus Rotterdam, NPO i TEDx.[[File:2023 Bonevacia op Zuidas, Asd (09).jpg|thumb|left|210px|Teksto riba heki (yanüari 2023) na Amsterdam-Zuidoost.]]
Durante e krísis di [[COVID-19]] na 2020, su poema ''De scholen zijn dicht'' a wòrdu publiká riba promé página di korant Het Parool.<ref>{{Citeer web |url=https://www.coronaindestad.nl/stadsgedicht-de-scholen-zijn-dicht/ |titel=Stadsgedicht De scholen zijn dicht |bezochtdatum=|auteur=Gerswhin Bonevacia |datum=2020-03-17 |website=Corona in de Stad |archiefurl=https://web.archive.org/web/20220812200004/https://www.coronaindestad.nl/stadsgedicht-de-scholen-zijn-dicht/ |archiefdatum=2022-08-12 }}</ref>
Su poesia a wòrdu integra den espasio públiko, manera instalashonnan di arte den Amsterdam-Zuidoost.
Na 2021, su kolekshon ''Toen ik klein was, was ik niet bang'' a wòrdu publiká. E mes aña, el a tradusí un buki pa mucha di Amanda Gorman.
Na 2022, el a kontribuí na 3PAK, un publikashon nashonal pa Siman di Buki Hubenil, organisá pa CPNB.
Na 2023, el a presentá su monólogo teatral ''Terug naar Prinsenplein'', un obra personal ku ta eksplorá su hubentut i identidat.<ref>{{Citeer web |url=https://www.podiummozaiek.nl/terug-naar-prinsenplein |titel=Terug naar Prinsenplein |website=Productiehuis Mozaïek |bezochtdatum=2024-04-10 |citaat= |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl=}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.theaterkrant.nl/recensie/terug-naar-prinsenplein/gershwin-bonevacia-podium-mozaiek/ |titel=Gershwin Bonevacia gaat luchtig aan de haal met lelijke herinneringen uit zijn jeugd |auteur=Gina Miroula |datum=2023-07-17 |website=Theaterkrant |bezochtdatum=}}</ref> E presentashon a risibí evaluashonnan hopi positivo, inkluyendo 5 strea den korant NRC.<ref name="NRC-tijdreizen"/> Fin di 2024 el a presentá e obra tambe na Kòrsou, [[Boneiru]] i [[Sürnam]].<ref name=:"1"/>
Na 2024, su kolekshon ''De stad is ook van mij'' a keda publiká, y ta reflehá su periodo komo poeta di siudat.
== Rekonosimentu ==
Na 2026, Bonevacia a risibí un premio literario hulandes "Pluma di Oro" (''Gouden Ganzenveer'') komo e ganadó di mas yòn di tur tempu i e promé ku rais na Kòrsou. E hurado a elogiá su kontribushon na e palabra skirbí i papia mediante su estilo inklusivo i su abilidat pa konektá diferente komunidatnan dor di idioma i poesia.<ref>[[Dick Drayer]], {{citeer web|url=https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/88407/bonevacia-32-jongste-winnaar-gouden-ganzenveer-werkt-aan-bundel-over-curacao|titel=Bonevacia (32) jongste winnaar Gouden Ganzenveer, werkt aan bundel over Curaçao|datum-2026-04-12|bezochtdatum=2026-04-13|werk=curacao.nu}}</ref>
== Obra ==
* ''Ik heb een fiets gekocht'' (2017)
* ''Ik heb een fiets gekocht (2019)
* ''Toen ik klein was, was ik niet bang'' (2021)
* ''De stad is ook van mij'' (2024)
* ''Terug naar Prinsenplein'' (2026)
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Bonevacia, Gershwin}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Eskritor]]
[[Kategoria:Poeta]]
[[Kategoria:Hulanda]]
bpngt5b8odaitcamx4m4n9wudad1hng
Hende di Antigua i Barbuda
0
14346
193916
189095
2026-06-15T20:29:26Z
Caribiana
8320
wikilink
193916
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox pueblo| variante= c
| pobl_total = 147.000
| region = {{ATG}}
| poblacion = 106.365 (2026)<ref>{{citeer web |url=https://statistics.gov.ag/subjects/population-and-demography/population-projections-by-age-group-annual-1991-2026/ |titel=Population projections by age group, annual 1991 to 2026 |werk=National Bureau of Statistics Antigua and Barbuda}}</ref>
| idioma = [[Idioma krioyo di Antigua i Barbuda]], [[Ingles Antigua i Barbuda]]
| religion = [[Kristianismo|kristian]] 74%<ref name="AB_religion"/><br>[[rastafari|rastafarismo]]<br>[[hinduismo]]<br>[[islam]]<br>[[hudaismo]]<br>baha'i
}}
Un '''hende di Antigua i Barbuda''' ([[idioma krioyo di Antigua i Barbuda]]: {{Lang|aig|''Aanteegan an' Baabyuudan''}}) ta un habitante òf persona nativo di pais [[Antigua i Barbuda]].
== Historia ==
Islanan di Antigua i Barbuda tabata habitá pa hendenan di abla Arawak for di mas o ménos 1000 p.K. Na 1493, ora Columbus a pasa Antigua, e tabata habitá pa indegenanan [[Karib (pueblo)|Karib]]. Na 1632, inglesnan a kolonialisá, i den añanan 1650 ku labor di katibu importá for di Wèst Afrika,<ref name="AB_religion">{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://sk.sagepub.com/reference/globalreligion/n27.xml |uitgever=SAGE Publications, Inc. |plaats=2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States |datum=2012 |isbn=978-0-7619-2729-7}}</ref> a establesé plantashinan di suku.<ref name=":0">{{Citeer boek |titel=Antigua and Barbuda |url=https://link.springer.com/10.1057/978-1-349-96112-2_16 |pagina's=104-106 |taal=en |uitgever=Palgrave Macmillan UK |plaats=London |datum=2024 |pagina=104–106 |isbn=978-1-349-96111-5}}</ref>
== Kultura ==
E kultura di Antigua i Barbuda ta [[afrokaribense]] ku influensianan di Afrika, Oropa i tradishonnan nativo. E herensia históriko di [[sklabitut]] i [[kolonialismo]] a kontribuí na formashon di e kultura moderno.<ref>McDaniel, pp. 798-800</ref>
=== Idioma ===
Idiomanan prinsipalmente papia ta [[ingles]] ([[idioma ofisial]]) i [[ingles Antigua i Barbuda|ingles krioyo di Antigua i Barbuda]].<ref>https://web.archive.org/web/20161007145534/http://www.ethnologue.com/18/language/aig/</ref>
== Demografia ==
=== Poblashon ===
En total tin mas o ménos 147.000 hende, inkluso 42.000 den [[diáspora]]. E diaspora di Antigua i Barbuda ta relativamente chikitu kompará ku otro paisnan karibense, ku un total di 42,000 hende na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]], [[Reino Uni]], [[Afrika]], i otro paisnan karibense.<ref>https://lac.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2601/files/documents/2024-07/data-report-trends-in-caribbean-migration-and-mobility.pdf</ref>
=== Religion ===
[[Rastafari|Rastafarismo]] a krese for di añanan 1960, den 2012, Antigua i Barbuda tabata konta 1.000 pa 1.5000 rastafari. Komo ku gobièrnu ta prohibí marihuana, usá den ritualnan rastafari, algun rastafari ta pretendé ku e estado ta suprimí nan religion.<ref name="AB_religion" />
=== Statistik ===
Na 2021, e ekspektativa di bida ta 75,8 aña (hende hòmber) i 80,9 aña (hende muhé).<ref name=":0" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = 1346029041|titulo=Antiguans and Barbudans}}
{{References}}
}}
[[Kategoria:Antigua y Barbuda]]
sh5n5qbfpa1ydw7l42ldsqpaqpye18h
Blue Wave
0
14615
193851
193849
2026-06-15T12:24:55Z
Caribiana
8320
193851
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, durante e preparashon pa i [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026 bou di e nòmber "Blue Wave".<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). Mediante su antesesornan hurídiko FFK ta miembro di FIFA desde 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref name="Nickname"/> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] ta skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e partido kontra Alemania, ku a terminá den derota 1-7.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-[/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di dos moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
23chyprfv8wilb2vw3qvdtc1145j1qj
193852
193851
2026-06-15T13:00:50Z
Caribiana
8320
/* Enbolbimentu di komunidat i diáspora */
193852
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam ofisial di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, durante e preparashon pa i [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026 bou di e nòmber "Blue Wave".<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). Mediante su antesesornan hurídiko FFK ta miembro di FIFA desde 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref name="Nickname"/> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] ta skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e partido kontra Alemania, ku a terminá den derota 1-7.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di dos moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
d9sy3yw5zo3fgyabn5hj02ecwyrjrr2
193856
193852
2026-06-15T14:06:55Z
Caribiana
8320
193856
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' òf '''The Blue Wave''' ta un beinam di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, durante e preparashon pa i [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026 bou di e nòmber "Blue Wave".<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). Mediante su antesesornan hurídiko FFK ta miembro di FIFA desde 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref name="Nickname"/> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] ta skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e partido kontra Alemania, ku a terminá den derota 1-7.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di dos moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
13occhbl0sht1w6ff1rnwwcg61stl03
193886
193856
2026-06-15T17:43:46Z
Caribiana
8320
193886
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' ta un beinam di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ku ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, den e preparashon pa i durante [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|Kòrsou su partisipashon den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026 bou di e nòmber "Blue Wave".<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). Mediante su antesesornan hurídiko FFK ta miembro di FIFA desde 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref name="Nickname"/> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] ta skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e partido kontra Alemania, ku a terminá den derota 1-7.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di dos moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
rwlfhde5e177pj3edu3u9pixjd5pcgw
193887
193886
2026-06-15T17:45:54Z
Caribiana
8320
193887
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' ta un beinam di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ku ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, promé i durante [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|Kòrsou su partisipashon den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026 bou di e nòmber "Blue Wave".<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). Mediante su antesesornan hurídiko FFK ta miembro di FIFA desde 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref name="Nickname"/> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] ta skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e partido kontra Alemania, ku a terminá den derota 1-7.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di dos moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
m3jelq268jxhznwqqp4ra0tjniz62lv
193888
193887
2026-06-15T17:46:47Z
Caribiana
8320
193888
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' ta un beinam di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ku ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal, tantu riba e isla komo den diáspora, promé ku i durante [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|Kòrsou su partisipashon den Kopa Mundial]] 2026, organisá pa [[FIFA]] na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026 bou di e nòmber "Blue Wave".<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). Mediante su antesesornan hurídiko FFK ta miembro di FIFA desde 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref name="Nickname"/> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] ta skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e partido kontra Alemania, ku a terminá den derota 1-7.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di dos moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
4md8hewh48t1q2tucfz23l379vfsgwi
193891
193888
2026-06-15T17:57:19Z
Caribiana
8320
193891
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' ta un beinam di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ku ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal riba e isla i den diáspora, tantu promé ku komo durante [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|Kòrsou su partisipashon den Kopa Mundial]] 2026 na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na un proyekto di FFK pa Kopa Mundial 2026 bou di e nòmber "Blue Wave".<ref name=:"0"/> E ekspresion probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). Mediante su antesesornan hurídiko FFK ta miembro di FIFA desde 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref name="Nickname"/> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] ta skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e partido kontra Alemania, ku a terminá den derota 1-7.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name=:"5">Kim Hendriksen, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-/ Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”], Ret Karibense (20 di oktober 2025)</ref> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name=:"5"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di dos moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
njkbrbju8wl7u2j9gvwvjwdqoekagpg
193892
193891
2026-06-15T18:12:17Z
Caribiana
8320
193892
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' ta un beinam di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ku ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal riba e isla i den diáspora, tantu promé ku komo durante [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|Kòrsou su partisipashon den Kopa Mundial]] 2026 na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na "Blue Wave" komo un proyekto di FFK pa logra partisipashon den Kopa Mundial 2026.<ref name=:"0"/> E ekspresion a surgi ora e organisashon di fanátiko rònt di e selekshon nashonal kier a renobá su mes i presentá un imágen mas internashonal.<ref name="ban">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-droom/|titel=Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”|werk=Caribisch netwerk|datum=2025-10-20|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
probablemente a surgi di manera spontáneo den e fanatikada komo un nòmber di kariño pa e selekshon.<ref>Peppie Sulvaran, [https://vigilantekorsou.news/e-motibu-dikon-ta-uza-panetar-negra-pa-selekshon-di-korsou/ E motibu dikon ta uza Pantera Negra pa selekshon di Kòrsou], [[Vigilante]] (26 di yanüari 2026)</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal. Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). Mediante su antesesornan hurídiko FFK ta miembro di FIFA desde 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante den e arena regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref name="Nickname"/> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] ta skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e partido kontra Alemania, ku a terminá den derota 1-7.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name="ban"/> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name="ban"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di dos moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
7wlc8u850170krn7p3vpjrqyv05sx7u
193893
193892
2026-06-15T18:18:06Z
Caribiana
8320
193893
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' ta un beinam di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ku ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal riba e isla i den diáspora, tantu promé ku komo durante [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|Kòrsou su partisipashon den Kopa Mundial]] 2026 na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na "Blue Wave" komo un proyekto di FFK pa logra partisipashon den Kopa Mundial 2026.<ref name=:"0"/> E ekspresion a surgi ora e organisashon di fanátiko rònt di e selekshon nashonal kier a renobá su mes i presentá un imágen mas internashonal.<ref name="ban">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-droom/|titel=Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”|werk=Caribisch netwerk|datum=2025-10-20|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal.<ref name="ban"/> Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). FFK a originá for di CVB (Asosiashon di Futbòl Kòrsou), fundá na 1921 i afiliá na FIFA for di 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante riba nivel regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">Will Unwin, [https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history], theguardian.com (19 di novèmber 2025)</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente ronda, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un triunfo di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikitu ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial,<ref name="Nickname"/> un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] ta skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e partido kontra Alemania, ku a terminá den derota 1-7.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name="ban"/> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name="ban"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di dos moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
a68o228os0610u78jjhlz5antrzjqqx
193894
193893
2026-06-15T18:24:54Z
Caribiana
8320
193894
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' ta un beinam di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ku ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal riba e isla i den diáspora, tantu promé ku komo durante [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|Kòrsou su partisipashon den Kopa Mundial]] 2026 na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na "Blue Wave" komo un proyekto di FFK pa logra partisipashon den Kopa Mundial 2026.<ref name=:"0"/> E ekspresion a surgi ora e organisashon di fanátiko rònt di e selekshon nashonal kier a renobá su mes i presentá un imágen mas internashonal.<ref name="ban">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-droom/|titel=Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”|werk=Caribisch netwerk|datum=2025-10-20|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal.<ref name="ban"/> Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). FFK a originá for di CVB (Asosiashon di Futbòl Kòrsou), fundá na 1921 i afiliá na FIFA for di 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante riba nivel regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>Oscar van Dam, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/ Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam], Ret Karibense (19 di novèmber 2024)</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">{{citeer web|auteur=Unwin, Will|url= https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|titel= An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history|werk=theguardian.com|datum=2025-11-19}}</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente fase, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un viktoria di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikí ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial, un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref name="Nickname"/><ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-th e-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], cornerstone economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon. Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] ta skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e partido kontra Alemania, ku a terminá den derota 1-7.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e tereno di hunga.<ref name="ban"/> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name="ban"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Miles di fanátiko a biaha for di Kòrsou pa asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], [[Amigoe]]</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di dos moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto ta inkluí:
* oumento di visibilidat nashonal
* interes kresiente den futbòl (partikularmente bou di hubentut di Kòrsou)
* refuerso di identidat kompartí entre Kòrsou i su diáspora
E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/>
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
rwmt7jfpl9h8doln8otu58elsietk0v
193895
193894
2026-06-15T19:16:00Z
Caribiana
8320
193895
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' ta un beinam di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ku ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal riba e isla i den diáspora, tantu promé ku komo durante [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|Kòrsou su partisipashon den Kopa Mundial]] 2026 na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na "Blue Wave" komo un proyekto di FFK pa logra partisipashon den Kopa Mundial 2026.<ref name=:"0"/> E ekspresion a surgi ora e organisashon di fanátiko rònt di e selekshon nashonal kier a renobá su mes i presentá un imágen mas internashonal.<ref name="ban">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-droom/|titel=Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”|werk=Caribisch netwerk|datum=2025-10-20|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal.<ref name="ban"/> Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). FFK a originá for di CVB (Asosiashon di Futbòl Kòrsou), fundá na 1921 i afiliá na FIFA for di 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante riba nivel regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>{{citeer web|auteur=Dam, Oscar van|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/|titel= Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam|uitgever=Ret Karibense|datum=2026-11-19}}</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">{{citeer web|auteur=Unwin, Will|url= https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|titel= An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history|werk=theguardian.com|datum=2025-11-19}}</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente fase, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un viktoria di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikí ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial, un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref name="Nickname"/><ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-the-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], Cornerstone Economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28900-dick-advocaat-nieuwe-bondscoach-curacao. Dick Advocaat nieuwe bondscoach Curacao], [[Antilliaans Dagblad]] (15 di yanüari 2024)</ref> Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] a skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e derota di 1-7 kontra Alemania.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e vèlt di futbòl.<ref name="ban"/> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name="ban"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Mas ku 5 mil fanátiko a asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], amigoearuba.com</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di un moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref> E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/><ref name=:"1"/><ref>[https://nos.nl/artikel/2618376-underdogs-curacao-kaapverdie-en-haiti-kleuren-het-wk-nederig-maar-ook-trots Underdogs Curaçao, Kaapverdië en Haïti kleuren het WK: 'Nederig, maar ook trots'], nos.nl (13 juni 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto a inkluí entre otro un oumento di visibilidat internashonal, interes kresiente den futbòl, partikularmente bou di hóbennan, i un fortifikashon di e laso entre Kòrsou i e diaspora.
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
0v2jsrbtiebzfqs3mox0v7562es7j7d
193902
193895
2026-06-15T19:55:43Z
Caribiana
8320
193902
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:Nuvola Curaçaoan flag.svg|thumb|Bandera di [[Kòrsou]].]]
'''Blue Wave''' ta un beinam di e [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]], ku ta representá e pais den kompetensianan internashonal i ku ta wòrdu goberná pa [[Federashon Futbòl Kòrsou]] (FFK).<ref name=:"1"/> E término a bira popular durante e kampaña eliminatorio pa [[Kopa Mundial di Futbòl|Kopa Mundial]] 2026 di [[FIFA]], kaminda Kòrsou pa promé bes den su historia a logra kualifiká pa e torneo.<ref name=:"0">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/29561-blue-wave-met-wk-droom Blue Wave met WK droom], [[Antilliaans Dagblad]] (10 juni 2024)</ref>
Mas ku un simpel nòmber di kariño, "Blue Wave” ta referí tambe na un fenómeno sosial i kultural ku a surgi rondó di e selekshon. E ta simbolisá un ola kolektivo di sosten, orguyo i identidat nashonal riba e isla i den [[diáspora]], tantu promé ku komo durante [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl|Kòrsou su partisipashon den Kopa Mundial]] 2026 na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], [[Canada]] i [[México]].<ref name=:"1">[https://www.curacao.com/nl/article/juni-2026-curacao-reisgids-wk-voetbal Juni 2026 op Curacao: Reisgids voor het WK voetbal], curacao.com</ref>
==Nòmber==
Na 2024, den un artíkulo di [[Antilliaans Dagblad]] a wòrdu referí na "Blue Wave" komo un proyekto di FFK pa logra partisipashon den Kopa Mundial 2026.<ref name=:"0"/> E ekspresion a surgi ora e organisashon di fanátiko rònt di e selekshon nashonal kier a renobá su mes i presentá un imágen mas internashonal.<ref name="ban">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/10/20/curacao-in-de-ban-van-de-bluewave-we-zijn-een-eiland-een-droom/|titel=Curaçao in de ban van de BlueWave: “We zijn één eiland, één droom”|werk=Caribisch netwerk|datum=2025-10-20|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
"Blue Wave" ta referí na e laman ku ta rondoná Kòrsou, i tambe na e koló blou tradishonal di e tim.<ref name="Nickname">{{citeer web|auteur=Anderson, Karl|url=https://www.aol.com/sports/2026-world-cup-les-bleus-134250664.html|titel= 2026 World Cup: From 'Les Bleus' to 'The Blue Wave,' here are the nicknames for 47 teams (and one that doesn't have one|werk= aol.com|datum=2026-06-10|bezochtdatum=2026-06-14}}</ref> Histórikamente, e selekshon tabata konosí tambe komo ''Los Azules'' i ''De Blauwen''.
Ademas di su referensia literal, e término tin un nifikashon metafóriko: un ''ola'' ku ta representá un kresemento kontinuo di entusiasmo popular i unidat nashonal.<ref name="ban"/> Durante e weganan eliminatorio pa Kopa Mundial 2026, e frase a bira un lema unifikante, ampliamente usá pa fanátiko, medio di komunikashon i organisashonnan.
==Konteksto deportivo==
Kòrsou, un pais outónomo den [[Reino Hulandes]] ku un poblashon relativamente chikitu (158.006 habitante, 2026)<ref>[https://nu.cw/2026/05/13/cbs-bevolking-curacao-groeit-met-bijna-1-900-inwoners/ CBS: bevolking Curacao groeit met bijna 1.900 inwoners], nu.cw (13 di mei 2026)</ref> i un superfisie limitá (444 km²). FFK a originá for di CVB (Asosiashon di Futbòl Kòrsou), fundá na 1921 i afiliá na FIFA for di 1932.
Desde 2011, e selekshon nashonal a mustra progreso konstante riba nivel regional i internashonal.<ref name="Guardian">[https://www.theguardian.com/football/2026/jun/01/curacao-world-cup-2026-team-guide Curaçao World Cup 2026 team guide], The Guardian (1 di yuni 2026)</ref> Un momentu importante tabata e prestashon na [[Kopa Oro di CONCACAF]] 2019, unda Kòrsou a logra yega e kuarto final.<ref>{{citeer web|auteur=Dam, Oscar van|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2024/11/19/curacao-trots-op-prestatie-nationale-voetbalteam/|titel= Curaçao trots op prestatie nationale voetbalteam|uitgever=Ret Karibense|datum=2026-11-19}}</ref> E resultado aki a pone e pais mas visibel den e region i a mustra su kapasidat kompetitivo.
Segun ranking di FIFA, Kòrsou su posishon ta varia entre e top 80–90 di mundu, loke ta konsiderá un logro signifikativo pa un pais di su grandura. Dia 30 di mei 2026 e selekshon tabata pará na posishon nr. 82.<ref>[https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=FRS_Male_Football_20260119 World Ranking Men], [[FIFA]]</ref>
=== Eliminatorio pa Kopa Mundial 2026 ===
Den e fase inisial di e eliminatorionan pa Kopa Mundial 2026, Kòrsou a logra un rekort fuerte, inkluyendo viktoria kontra paisnan manera [[Sint Lucia|St. Lucia]], [[Aruba]] i [[Barbados]].<ref name=:"2">{{citeer web|auteur=Unwin, Will|url= https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|titel= An impossibility made possible’: how tiny Curaçao made World Cup history|werk=theguardian.com|datum=2025-11-19}}</ref> Un resultado partikularmente notabel tabata e viktoria di 5–1 kontra [[Haiti]].<ref name=:"2"/>
Den e siguiente fase, Kòrsou a enfrentá rivalnan mas fuerte manera [[Jamaica]] i [[Trinidad i Tobago|Trinidad & Tobago]], ademas di [[Bermuda]].<ref name=:"2"/> Viktorianan importante, inkluyendo un viktoria di 2–0 kontra Jamaica, a asegurá un posishon faborabel den e grupo. Finalmente, dia 18 di november 2025, ku e empate 0-0 kontra Jamaica Kòrsou a terminá den top di grupo B.<ref name=:"2"/>
[[File:Guinnessworldrecords.svg|thumb|left|150px|Logo di Guinness World Records]]
E kampaña elimatorio tabata karakterisá pa konsistensia, organisashon defensivo i efisiensia ofensivo, permitiendo Kòrsou pa kualifiká pa e Kopa Mundial sin presedente den su historia.<ref name=:"6">{{citeer web|auteur=Hendriksen, Kim|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2025/11/19/curacao-schrijft-geschiedenis-met-wk-plaatsing-eiland-barst-los-in-blauw/|titel= Curaçao schrijft geschiedenis met WK-plaatsing: Eiland barst los in blauw|werk=Ret Karibense|datum=2025-11-19}}</ref>
Un faktor importante tabata ku Canada, México i Merka no a partisipá den e eliminatorionan debí na nan kualifikashon outomátiko komo pais anfitrion di Kopa Mundial. Normalmente, e paisnan aki ta forma e obstákulo mas grandi pa timnan di [[CONCACAF]] (e asosiashon di futbòl di Karibe i Sentro i Nort Amérika).<ref>{{citeer web|url=https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/hoe-de-wk-deelname-van-curacao-mensen-op-meerdere-continenten-verbindt|titel=Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt|werk= [[Universidat Radboud]]|datum=2026-06-11}}</ref>
E kualifikashon a forma e punto mas altu te ku awor di e desaroyo deportivo di e selekshon.<ref name=:"6"/> Ademas, Kòrsou a bira e pais mas chikí ku a logra kualifiká pa Kopa Mundial, un logro ku a wòrdu rekonosé pa Guinness World Records.<ref name="Nickname"/><ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/unknown/curacao-to-receive-guinness-world-record-as-smallest-nation-ever-to-qualify-for-fifa-world-cup Curaçao to Receive Guinness World Record as Smallest Nation Ever to Qualify for FIFA World Cup], Curaçao Chronicle (10 di yüni 2026)</ref>
===E tim ===
Un karakterístika importante di e selekshon di Kòrsou ta su komposishon.<ref name="Comenencia">[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/curacao-world-cup Comenencia: Curaçao are going to surprise a lot of people], FIFA (31 di mei 2026)</ref> E ekipo ta konsistí pa gran parti di hungadónan ku a nase na Hulanda, mientras tur a haña nan formashon den e sistema hulandes i ta aktivo den liganan profeshonal na [[Oropa]], Merka i [[Asia]].<ref name="Comenencia"/>
E uso di e hungadónan di diáspora ta posibel pa medio di reglanan di elegibilidat di FIFA, ku ta permití representashon a base di konekshonnan familiar, manera mayor òf welo. Den kaso di Kòrsou, e vínculo ku Reino Hulandes inkluso nan nashonalidat hulandes ta hasi e proseso mas fleksibel.<ref>[https://www.c-economics.com/post/cura%C3%A7ao-s-diaspora-multiplier-at-the-2026-world-cup How colonial history became Curaçao's secret weapon at the World Cup], Cornerstone Economics (10 di mei 2026)</ref>
Den temporada 2025/26, un kantidat signifikativo di hungadó di e selekshon tabata aktivo den Eredivisie i Eerste Divisie, loke a kontribuí na un nivel altu di eksperensia profeshonal den e tim.<ref>[https://nos.nl/artikel/2614875-teruggekeerde-advocaat-kiest-voor-vertrouwde-namen-in-wk-selectie-curacao Teruggekeerde Advocaat kiest voor vertrouwde namen in WK-selectie Curaçao], nos.nl (18 di mei 2026)</ref>
E entrenadó nashonal, [[Dick Advocaat]], kende a asumí e puesto na 2024, a hunga un papel klave den e kualifikashon.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28900-dick-advocaat-nieuwe-bondscoach-curacao. Dick Advocaat nieuwe bondscoach Curacao], [[Antilliaans Dagblad]] (15 di yanüari 2024)</ref> Bou di su liderazgo, e selekshon a logra kombiná talento individual ku disiplina táktiko i eksperensia internashonal.
Riba vèlt, e tim ta reflehá e karakter di Kòrsou: expresivo, sigur di su mes, i ku un sentido natural di ritmo, un meskla di kreatividat karibense i struktura [[Oropa|oropeo]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-moet-stunten Blue Wave moet stunten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref>
Dia 14 di yüni 2026, [[Livano Comenencia]] a skor pa Kòrsou e promé gol di Kopa Mundial den e derota di 1-7 kontra Alemania.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260614/eerste-wk-goal-korsou|titel= Eerste Wk-goal Kòrsou|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-06-14|bezochtdatum=2026-06-15}}</ref>
==Enbolbimentu di komunidat i diáspora==
E fenómeno “Blue Wave” a ekstendé mas ayá di e vèlt di futbòl.<ref name="ban"/> Durante e preparashon pa Kopa Mundial, aktividatnan komunitario a wòrdu organisá na Kòrsou i den diáspora, spesialmente na Hulanda, unda e komunidat grandi di origen di Kòrsou (± 144.814 persona) ta biba.<ref>{{Cite web |title=CBS Statline |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85384NED/table?dl=C651B |access-date=2025-09-04 |website=opendata.cbs.nl |language=nl}}</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90256/curacao-brengt-eigen-blue-wave-naar-europa Curaçao brengt eigen Blue Wave naar Europa], curacao.nu (25 mei 2026)</ref>
E movementu a logra mobilisá sosten popular na gran eskala, inkluyendo evento di fanátiko, presentashon di e tim pa públiko i aktividatnan kultural.<ref name="ban"/> Esei a kontribuí na un sentido fuerte di unidat nashonal i konekshon entre e isla i su diáspora. Mas ku 5 mil fanátiko a asistí weganan di Kòrsou durante Kopa Mundial.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260613/5-800-curacao-supporters-in-houston-stadium 5.800 Curacao supporters in Houston Stadium], [[Antilliaans Dagblad]] (13 di yüni 2026)</ref>
===Evento, festival i kreatividat ===
Relashoná ku e fenómeno “Blue Wave”, diferente evento i festival a wòrdu organisá, spesialmente den [[Willemstad]].<ref>[https://amigoearuba.com/?p=21360 Blue Wave Festival transformeert historisch centrum Willemstad dit weekend], amigoearuba.com</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260528/blue-wave-festival-losgebarsten Blue Wave Festival losgebarsten], [[Antilliaans Dagblad]]</ref> Áreanan manera [[Punda]] i [[Otrobanda]] a wòrdu dekorá den tema di Kopa Mundial, kombinando deporte, músika i turismo.<ref name=:"4"/><ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/toerisme/91182/curacao-zet-wk-debuut-in-voor-wereldwijde-promotie Curaçao zet WK-debuut in voor wereldwijde promotie], curacao.nu (14 di yüni 2026)</ref>
“Blue Wave” a inspirá un gama amplio di produkshon kreativo, inkluyendo músika, arte visual, kontenido digital, merkansia promoshonal i un buki.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90554/-dromen-zijn-geen-bedrog-guy-cozijns-schrijft-een-wk-liefdesbrief-aan-curacao “Dromen zijn geen bedrog”: Guy Cozijns schrijft een WK-liefdesbrief aan Curaçao], curacao.nu (31 di mei 2026)</ref> Plataformanan sosial manera [[Instagram]] i [[Youtube|YouTube]] a hunga un papel importante den difushon di e movementu.
Entre otro, e artista musikal [[Jeon]] a lansa e kansion ''Mama Wa'' (The Blue Wave), ku ta sirbi komo himno pa e selekshon. Su letra ta reflehá e orguyo kolektivo rònt di e logro deportivo di kualifikashon i ta menshoná vários miembro di e tim.<ref name="Guardian"/><ref>E. Evertsz, [https://www.deporteawe.com/2025/12/29/futbol/a-song-a-nickname-a-movement-curacaos-bluewave-story/ A song, a nickname, a movement: Curaçao’s Bluewave story], deporteawe.com (29 di desember 2025)</ref>
Artíkulonan manera bandera, paña i material promoshonal a bira símbolonan visibel di sosten popular,<ref>[https://www.curacaochronicle.com/post/local/world-cup-fever-drives-surge-in-demand-for-curacao-flags World Cup Fever Drives Surge in Demand for Curaçao Flags], Curacao Chronicle (2 di yüni 2026)</ref> i varios empresa i institushon a marka e momentu históriko manera [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten]] ku su emision di un moneda konmemorativo.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37254 CBCS ta lansa monedanan commemorativo pa celebracion di clasificacion di Corsou pa Mundial], NoticiaCla (7 di mei 2026)</ref>
==Nifikashon i impakto==
“Blue Wave” ta wòrdu konsiderá komo un ehèmpel di kon un logro deportivo por generá un movementu sosial i kultural mas amplio.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/sport/90212/pisas-the-blue-wave-gaat-over-meer-dan-voetbal-het-verenigt-curacao- Pisas: “The Blue Wave gaat over meer dan voetbal: ‘Het verenigt Curaçao’”], curacao.nu (24 mei 2026)</ref> E término lo keda komo un símbolo duradero di orguyo kolektivo relashoná ku e partisipashon di Kòrsou den Kopa Mundial 2026.<ref>[https://www.trouw.nl/binnenland/dankzij-het-wk-heeft-curacao-zijn-identiteit-hervonden-voetbal-dat-snapt-iedereen~bf3bfd5e0/ Dankzij het WK heeft Curacao zijn identiteit hervonden], Trouw (8 mei 2026)</ref>
Pa hopi hende, e logro históriko aki ta representá mas ku djis futbòl. E ta trata di rekonosementu, orguyo i presensia di Kòrsou riba e esenario mundial.<ref name=:"1"/><ref name=:"1"/><ref>[https://nos.nl/artikel/2618376-underdogs-curacao-kaapverdie-en-haiti-kleuren-het-wk-nederig-maar-ook-trots Underdogs Curaçao, Kaapverdië en Haïti kleuren het WK: 'Nederig, maar ook trots'], nos.nl (13 juni 2026)</ref>
Analistanan ta interpretá “Blue Wave” komo un símbolo di koheshon sosial i identidat nashonal. E ta mustra kon deporte por unifiká diferente grupo den sosiedat i mustra loke e pais ta para p’e,<ref name=:"1"/> kual ta fortalesé e imagen di Kòrsou riba nivel internashonal (''nation branding'').<ref name=:"4">[https://www.curacao.com/bluewave/ The Blue Wave: Curacao's Pride], curacao.com</ref>
Su impakto a inkluí entre otro un oumento di visibilidat internashonal, interes kresiente den futbòl, partikularmente bou di hóbennan, i un fortifikashon di e laso entre Kòrsou i e diaspora.
== Literatura ==
* Guy Cozijns (2026), ''World Cup Curaçao 2026 Orguyo, identidat I un soño mas grandi ku fùtbol'', Brave New Books, ISBN: 9789465468105
== Mira tambe ==
* [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)|Selekshon nashonal di Kòrsou]]
* [[Lista di hungadó di selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou]]
* [[Federashon Futbòl Kòrsou]]
* [[Kopa Mundial di Futbòl]]
* [[Kòrsou na Kopa Mundial di Futbòl]]
== Link eksterno ==
* [https://thebluewave.team/world-cup-2026/ Wepsait ofisial di The Blue Wave]
* [https://www.instagram.com/reels/DSKrc7kDOnc/ The Blue Wave], Instagram
* [https://www.youtube.com/watch?v=cE4dwixXW_4 Bluewave], Youtube (Kantika ''Blue Wave'' (tambe konosí komo ''Mama Wa'', kantá pa [[Jeon]])
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
98gfwtdbc783mjxw9u8zqmlmrxmzl6x
Noddy brùin
0
14616
193853
2026-06-15T13:09:36Z
Kallmemel
14000
Created page with "{{variante|c}} {{taxobox parha|c | status = LC | fuente status = 2020 | orden = [[Charadriiformes]] | famia = [[Laridae]] | genero = ''[[Anous]]'' | mapa = Anous stolidus map.svg | c-nomber = ''Anous stolidus'' | autor = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]] | fecha = 1758 | parentesis = si | original = ''Sterna stolida'' }} '''Noddy brùin''' (''Anous stolidus'') ta un para akuatiko for di [[Famia (biologia)|famia]] di meuchi (Laridae). E nòmber sientífiko di e [[espesie]] a wò..."
193853
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox parha|c
| status = LC
| fuente status = 2020
| orden = [[Charadriiformes]]
| famia = [[Laridae]]
| genero = ''[[Anous]]''
| mapa = Anous stolidus map.svg
| c-nomber = ''Anous stolidus''
| autor = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]]
| fecha = 1758
| parentesis = si
| original = ''Sterna stolida''
}}
'''Noddy brùin''' (''Anous stolidus'') ta un para akuatiko for di [[Famia (biologia)|famia]] di meuchi (Laridae). E nòmber sientífiko di e [[espesie]] a wòrdu publiká den 1758 komo ''Sterna stolidus'' dor di Carl Linnaeus.<ref>{{Citeer boek |titel=Caroli Linnaei...Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |achternaam=Linné |voornaam=Carl von |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727042 |pagina's=137 |taal=en |uitgever=Impensis Direct. Laurentii Salvii |plaats=Holmiae |datum=1758 |archiefurl=http://web.archive.org/web/20251007203150/https://www.biodiversitylibrary.org/page/727042 |archiefdatum=2025-10-07}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
2j60pn8k6zi3ki5zjjogzdmrs8leuj7
193855
193853
2026-06-15T13:15:44Z
Kallmemel
14000
193855
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox parha|c
| status = LC
| fuente status = 2020
| orden = [[Charadriiformes]]
| famia = [[Laridae]]
| genero = ''[[Anous]]''
| mapa = Anous stolidus map.svg
| c-nomber = ''Anous stolidus''
| autor = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]]
| fecha = 1758
| parentesis = si
| original = ''Sterna stolida''
}}
'''Noddy brùin''' (''Anous stolidus'') ta un para akuatiko for di [[Famia (biologia)|famia]] di meuchi (Laridae). E promé deskripshon formal di noddy brùin a wòrdu publiká na1758 komo ''Sterna stolidus'' dor di Carl Linnaeus den su di dies edishon di ''Systema Naturae''.<ref>{{Citeer boek |titel=Caroli Linnaei...Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |achternaam=Linné |voornaam=Carl von |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727042 |pagina's=137 |taal=en |uitgever=Impensis Direct. Laurentii Salvii |plaats=Holmiae |datum=1758 |archiefurl=http://web.archive.org/web/20251007203150/https://www.biodiversitylibrary.org/page/727042 |archiefdatum=2025-10-07}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
p5z56ljcrfvlb6ewutfyy6soy5xzsqe
193942
193855
2026-06-16T11:33:18Z
Kallmemel
14000
193942
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox parha|c
| status = LC
| fuente status = 2020
| orden = [[Charadriiformes]]
| famia = [[Laridae]]
| genero = ''[[Anous]]''
| mapa = Anous stolidus map.svg
| c-nomber = ''Anous stolidus''
| autor = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]]
| fecha = 1758
| parentesis = si
| original = ''Sterna stolida''
}}
'''Noddy brùin''' (''Anous stolidus'') ta un para marina for di [[Famia (biologia)|famia]] di meuchi (Laridae). E promé deskripshon formal di noddy brùin a wòrdu publiká na1758 komo ''Sterna stolidus'' dor di Carl Linnaeus den su di dies edishon di ''Systema Naturae''.<ref>{{Citeer boek |titel=Caroli Linnaei...Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |achternaam=Linné |voornaam=Carl von |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727042 |pagina's=137 |taal=en |uitgever=Impensis Direct. Laurentii Salvii |plaats=Holmiae |datum=1758 |archiefurl=http://web.archive.org/web/20251007203150/https://www.biodiversitylibrary.org/page/727042 |archiefdatum=2025-10-07}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
kwtt5zw5khbsa1cys3ioz2duqxy2oun
193944
193942
2026-06-16T11:36:59Z
Kallmemel
14000
193944
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox parha|c
| status = LC
| fuente status = 2020
| orden = [[Charadriiformes]]
| famia = [[Laridae]]
| genero = ''[[Anous]]''
| mapa = Anous stolidus map.svg
| c-nomber = ''Anous stolidus''
| autor = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]]
| fecha = 1758
| parentesis = si
| original = ''Sterna stolida''
}}
'''Noddy brùin''' (''Anous stolidus'') ta un para marino for di [[Famia (biologia)|famia]] di meuchi (Laridae). E promé deskripshon formal di noddy brùin a wòrdu publiká na1758 komo ''Sterna stolidus'' dor di Carl Linnaeus den su di dies edishon di ''Systema Naturae''.<ref>{{Citeer boek |titel=Caroli Linnaei...Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |achternaam=Linné |voornaam=Carl von |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727042 |pagina's=137 |taal=en |uitgever=Impensis Direct. Laurentii Salvii |plaats=Holmiae |datum=1758 |archiefurl=http://web.archive.org/web/20251007203150/https://www.biodiversitylibrary.org/page/727042 |archiefdatum=2025-10-07}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
lcd8dpuh6aun6b9pys4187iw6zecpd3
Islanan di rif di bahia di San Nicolas
0
14617
193859
2026-06-15T15:30:04Z
Kallmemel
14000
Created page with "{{Infobox area protehi|c}} '''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75km2) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (pied..."
193859
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi|c}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75km2) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15m).<ref>{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta cualifica y confirma como un Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km2 y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
ag5t6iupgqkrdv56qwyxy1k31egmrp1
193862
193859
2026-06-15T15:34:10Z
Kallmemel
14000
193862
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi|c}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75km2) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta cualifica y confirma como un Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km2 y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
oz4uc0l4zh6j15b48mlh4e7mokh02uw
193863
193862
2026-06-15T15:38:41Z
Kallmemel
14000
193863
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi|c}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta cualifica y confirma como un Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
0g08prhvuhibbi6eagioh9yffweyyix
193870
193863
2026-06-15T15:58:09Z
Kallmemel
14000
193870
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi|c}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta cualifica y confirma como un [[Important Bird Area]] (IBA) y Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
9eo2kq0upb7kw8lxw30ugvutmpqw5eo
193871
193870
2026-06-15T16:03:26Z
Kallmemel
14000
193871
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi|c}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta asigna como un [[Important Bird Area]] (IBA) y Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
76e8cx3f2re4hc0ishr51507hffen11
193872
193871
2026-06-15T16:06:02Z
Kallmemel
14000
193872
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi|c
| iucn = V
}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta asigna como un [[Important Bird Area]] (IBA) y Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
jb4hd7gyqdob6ehjrbg6r35vondis8j
193873
193872
2026-06-15T16:06:13Z
Kallmemel
14000
193873
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi
| iucn = V
}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta asigna como un [[Important Bird Area]] (IBA) y Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
5qv7071h5rn2yovdp1ozpqdh1i2gcuz
193879
193873
2026-06-15T16:12:43Z
Kallmemel
14000
193879
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi
| iucn = V
| iucn_ref= <ref>{{Citeer web |url=https://www.protectedplanet.net/555795405?site_pid=555795405 |titel=Protected Planet {{!}} East Point |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=Protected Planet}}</ref>
}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta asigna como un [[Important Bird Area]] (IBA) y Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
naob020pxvew3e3wi1ztwwjgf4ehjhk
193880
193879
2026-06-15T16:18:44Z
Kallmemel
14000
193880
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi
| iucn = V
| iucn_ref= <ref>{{Citeer web |url=https://www.protectedplanet.net/555795405?site_pid=555795405 |titel=Protected Planet {{!}} East Point |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=Protected Planet}}</ref>
| area = 1,75 [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA)
}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta asigna como un [[Important Bird Area]] (IBA) y Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
0qqdzmx5vrity92kxjpmz1zj25a0cb7
193881
193880
2026-06-15T16:24:02Z
Kallmemel
14000
193881
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi
| iucn = V
| iucn_ref= <ref>{{Citeer web |url=https://www.protectedplanet.net/555795405?site_pid=555795405 |titel=Protected Planet {{!}} East Point |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=Protected Planet}}</ref>
| maneho= [[Aruba Conservation Foundation]]
| area = 1,75 [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA)
}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta asigna como un [[Important Bird Area]] (IBA) y Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
oh4qcdu0scvu2rbpwdajqg2dhzqhhcx
193883
193881
2026-06-15T16:39:11Z
Kallmemel
14000
193883
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi
| iucn = V
| iucn_ref= <ref>{{Citeer web |url=https://www.protectedplanet.net/555795405?site_pid=555795405 |titel=Protected Planet {{!}} East Point |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=Protected Planet}}</ref>
| maneho= [[Aruba Conservation Foundation]]
| area = 1,75 [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA)
}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta asigna como un [[Important Bird Area]] (IBA) y Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" /> E sitio ta forma parti di [[Parke Marino Aruba|MPA-Sero Colorado]].
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
loua2p8s3uztdpf4i5lz0i5vmj28e59
193884
193883
2026-06-15T17:03:20Z
Kallmemel
14000
193884
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi
| iucn = V
| iucn_ref= <ref>{{Citeer web |url=https://www.protectedplanet.net/555795405?site_pid=555795405 |titel=Protected Planet {{!}} East Point |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=Protected Planet}}</ref>
| maneho= [[Aruba Conservation Foundation]]
| area = 1,75 [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA)
}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta asigna como un [[Important Bird Area]] (IBA) y Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" /> E sitio ta forma parti di [[Parke Marino Aruba|MPA-Sero Colorado]], un sitio di RAMSAR (number di sitio 2525).<ref>{{Citeer web |url=https://www.ramsar.org/news/four-new-wetlands-international-importance-aruba |titel=Four new Wetlands of International Importance on Aruba |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.ramsar.org |taal=en |archiefurl=http://web.archive.org/web/20260218211017/https://www.ramsar.org/news/four-new-wetlands-international-importance-aruba |archiefdatum=2026-02-18}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
g091wyqzj63m33newbc56412wipi1yl
193885
193884
2026-06-15T17:03:56Z
Kallmemel
14000
193885
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox area protehi
| iucn = V
| iucn_ref= <ref>{{Citeer web |url=https://www.protectedplanet.net/555795405?site_pid=555795405 |titel=Protected Planet {{!}} East Point |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=Protected Planet}}</ref>
| maneho= [[Aruba Conservation Foundation]]
| area = 1,75 [[kilometer kuadrá|km²]] (Isla di rif)<br>2,48 km² (KBA)
}}
'''Islanan di rif di bahia di San Nicolas''', tambe conoci komo '''islanan di rif di Lago''',<ref>{{Citeer nieuws |titel=Bezorgdheid over behoud natuurlijk milieu FANAPA: overheid en burgerij moeten iets doen aan Dushi Aruba |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642534:mpeg21:a0079 |werk=Amigoe |datum=1989-01-17 |bezochtdatum=2026-06-15}}</ref> ta un sitio di cinco isla chikito (1,75 km²) abou (haltura maximo di 3m) di rif natural (piedra-koral) situa den skina zuidoost di [[Aruba]]. E islanan ta coloca den [[bahia di San Nicolas]], separa for di tera pa un laguna poco hundu (3-15 m).<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.keybiodiversityareas.org/site/factsheet/20854 |titel=Key Biodiversity Areas |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.keybiodiversityareas.org}}</ref>
E sitio ta asigna como un [[Important Bird Area]] (IBA) y Key Biodiversity Area (KBA) di importancia internacional. E KBA ta un sistema marino y terestre di mas o menos 2,48 km² y ta cubri unicamente 85,58% di area proteha.<ref name=":0" /> E sitio ta forma parti di [[Parke Marino Aruba|MPA-Sero Colorado]], un sitio di RAMSAR (''site no. 2525'').<ref>{{Citeer web |url=https://www.ramsar.org/news/four-new-wetlands-international-importance-aruba |titel=Four new Wetlands of International Importance on Aruba |bezochtdatum=2026-06-15 |werk=www.ramsar.org |taal=en |archiefurl=http://web.archive.org/web/20260218211017/https://www.ramsar.org/news/four-new-wetlands-international-importance-aruba |archiefdatum=2026-02-18}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Aruba]]
g8xip5z225ddikz4leczfihudiuggeb
Islanan di rif di Lago
0
14618
193860
2026-06-15T15:30:26Z
Kallmemel
14000
Created page with "#REDIERCT [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]"
193860
wikitext
text/x-wiki
#REDIERCT [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]
9w1jfrl1vigpftj1suzzyvsw94bf5vi
193861
193860
2026-06-15T15:30:42Z
Kallmemel
14000
Redirected page to [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]
193861
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Islanan di rif di bahia di San Nicolas]]
fhu9snqd47flkvbwv4y3uo47k6donv2
Diáspora
0
14619
193903
2026-06-15T19:57:11Z
Caribiana
8320
Created page with "{{Variante|c}} {{Databox}} '''Diáspora''' ta referí na un [[poblashon]] plamá den vários region pafó di nan lugá geográfiko di orígen, i ku tipikamente ta konsistí di hende ku ainda ta identifiká, den sentido kultural, polítiko, religioso òf emoshonal, ku un patria spesífiko miéntras nan ta biba otro lugá.<ref>{{Cite web |url= http://migrationdataportal.org/themes/diasporas|title=Diasporas |website=Migration Data Portal |access-date=}}</ref><ref>{{Cite web..."
193903
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Diáspora''' ta referí na un [[poblashon]] plamá den vários region pafó di nan lugá geográfiko di orígen, i ku tipikamente ta konsistí di hende ku ainda ta identifiká, den sentido kultural, polítiko, religioso òf emoshonal, ku un patria spesífiko miéntras nan ta biba otro lugá.<ref>{{Cite web |url= http://migrationdataportal.org/themes/diasporas|title=Diasporas |website=Migration Data Portal |access-date=}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/diaspora/|title=Diaspora |work=Keywords for American Cultural Studies, Second Edition |last=Edwards |first=Brent Hayes |date=8 October 2014 |access-date=}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/diaspora|title=Diaspora definition and meaning |publisher=CollinsDictionary.com |access-date=}}</ref><ref name="webster">{{cite web |url= http://www.merriam-webster.com/dictionary/diaspora |title=Diaspora |access-date= |work=Merriam Webster}}</ref><ref>{{cite book |author=Melvin Ember, Carol R. Ember & Ian Skoggard |title=Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World. Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities |date=2004|url=|page=xxvi|publisher=Springer |isbn=9780306483219}}</ref>
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora), ku literalmente ta referí na “dispershon” òf “verspreiding”. Na un konteksto históriko, e palabra a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. Awor, e término ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario — manera komersio, trabou òf enseñansa — i tambe migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, sklabitut, hamber òf guera.
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora, literalmente ‘plamamentu’). Den un konteksto históriko, e palabra a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. Awor, e término ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario (manera komersio, moveshon laboral òf enseñansa) i tambe migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, [[sklabitut]], hamber òf guera.
{{Appendix}}
[[Kategoria:Sociedad]]
8xfe9c43tacp2ck3havciqryt3enw9o
193933
193903
2026-06-16T11:06:32Z
Kallmemel
14000
dubbelop
193933
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Diáspora''' ta referí na un [[poblashon]] plamá den vários region pafó di nan lugá geográfiko di orígen, i ku tipikamente ta konsistí di hende ku ainda ta identifiká, den sentido kultural, polítiko, religioso òf emoshonal, ku un patria spesífiko miéntras nan ta biba otro lugá.<ref>{{Cite web |url= http://migrationdataportal.org/themes/diasporas|title=Diasporas |website=Migration Data Portal |access-date=}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/diaspora/|title=Diaspora |work=Keywords for American Cultural Studies, Second Edition |last=Edwards |first=Brent Hayes |date=8 October 2014 |access-date=}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/diaspora|title=Diaspora definition and meaning |publisher=CollinsDictionary.com |access-date=}}</ref><ref name="webster">{{cite web |url= http://www.merriam-webster.com/dictionary/diaspora |title=Diaspora |access-date= |work=Merriam Webster}}</ref><ref>{{cite book |author=Melvin Ember, Carol R. Ember & Ian Skoggard |title=Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World. Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities |date=2004|url=|page=xxvi|publisher=Springer |isbn=9780306483219}}</ref>
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora, literalmente ‘plamamentu’). Den un konteksto históriko, e palabra a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. Awor, e término ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario (manera komersio, moveshon laboral òf enseñansa) i tambe migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, [[sklabitut]], hamber òf guera.
{{Appendix}}
[[Kategoria:Sociedad]]
8gi6gp8p52pcvb10s10pdiyxrf8izo2
193934
193933
2026-06-16T11:08:35Z
Kallmemel
14000
tradukshon for di otro wikipedia
193934
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Diáspora''' ta referí na un [[poblashon]] plamá den vários region pafó di nan lugá geográfiko di orígen, i ku tipikamente ta konsistí di hende ku ainda ta identifiká, den sentido kultural, polítiko, religioso òf emoshonal, ku un patria spesífiko miéntras nan ta biba otro lugá.<ref>{{Cite web |url= http://migrationdataportal.org/themes/diasporas|title=Diasporas |website=Migration Data Portal |access-date=}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://keywords.nyupress.org/american-cultural-studies/essay/diaspora/|title=Diaspora |work=Keywords for American Cultural Studies, Second Edition |last=Edwards |first=Brent Hayes |date=8 October 2014 |access-date=}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/diaspora|title=Diaspora definition and meaning |publisher=CollinsDictionary.com |access-date=}}</ref><ref name="webster">{{cite web |url= http://www.merriam-webster.com/dictionary/diaspora |title=Diaspora |access-date= |work=Merriam Webster}}</ref><ref>{{cite book |author=Melvin Ember, Carol R. Ember & Ian Skoggard |title=Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World. Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities |date=2004|url=|page=xxvi|publisher=Springer |isbn=9780306483219}}</ref>
E término ta originá for di griego antiguo διασπορά (diáspora, literalmente ‘plamamentu’). Den un konteksto históriko, e palabra a wòrdu usá pa promé biaha komo referensia na e eksilio hudiu despues di e koutiverio babilóniko. Awor, e término ta abarká ampliamente komunidatnan formá pa medio di migrashon boluntario (manera komersio, moveshon laboral òf enseñansa) i tambe migrashon forsá kousá pa konkista, persekushon, [[sklabitut]], hamber òf guera.
{{Appendix|refs|2=
*{{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|titel=Diaspora|oldid=1348201612}}
{{References}}
}}
[[Kategoria:Sociedad]]
9g91yfvyvf8e5mhlw4aw3zf27il9fk3
Noddy pretu
0
14620
193935
2026-06-16T11:20:48Z
Kallmemel
14000
Created page with "{{variante|c}} {{Taxobox parha|c | status = LC | fuente status = 2019 | imagen = Anous minutus by Gregg Yan 02.jpg | orden = [[Steltloperachtigen|Charadriiformes]] (Steltloperachtigen) | famia = [[Meeuwen (vogels)|Laridae]] (Meeuwen) | genero = ''[[Anous]]'' (Noddy's) | mapa = Anous minutus map.svg | c-nomber = ''Anous minutus'' | autor = [[Friedrich Boie|Boie, F]] | fecha = 1844 }} '''Noddy pretu''' (''Anous minutus'') ta un para akuatiko for di famia di meuchi (Laridae..."
193935
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{Taxobox parha|c
| status = LC
| fuente status = 2019
| imagen = Anous minutus by Gregg Yan 02.jpg
| orden = [[Steltloperachtigen|Charadriiformes]] (Steltloperachtigen)
| famia = [[Meeuwen (vogels)|Laridae]] (Meeuwen)
| genero = ''[[Anous]]'' (Noddy's)
| mapa = Anous minutus map.svg
| c-nomber = ''Anous minutus''
| autor = [[Friedrich Boie|Boie, F]]
| fecha = 1844
}}
'''Noddy pretu''' (''Anous minutus'') ta un para akuatiko for di famia di meuchi (Laridae) i tribu di [[sternchi]], Sternini.
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
66cz8bvqrkc8ubq13vs0vd6w1b8nsrr
193941
193935
2026-06-16T11:33:07Z
Kallmemel
14000
193941
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{Taxobox parha|c
| status = LC
| fuente status = 2019
| imagen = Anous minutus by Gregg Yan 02.jpg
| orden = [[Steltloperachtigen|Charadriiformes]] (Steltloperachtigen)
| famia = [[Meeuwen (vogels)|Laridae]] (Meeuwen)
| genero = ''[[Anous]]'' (Noddy's)
| mapa = Anous minutus map.svg
| c-nomber = ''Anous minutus''
| autor = [[Friedrich Boie|Boie, F]]
| fecha = 1844
}}
'''Noddy pretu''' (''Anous minutus'') ta un para marina for di famia di meuchi (Laridae) i tribu di [[sternchi]], Sternini.
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
r2uoymyhqjdmekwb0xxqsbl8klzw58b
193943
193941
2026-06-16T11:36:40Z
Kallmemel
14000
193943
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{Taxobox parha|c
| status = LC
| fuente status = 2019
| imagen = Anous minutus by Gregg Yan 02.jpg
| orden = [[Steltloperachtigen|Charadriiformes]] (Steltloperachtigen)
| famia = [[Meeuwen (vogels)|Laridae]] (Meeuwen)
| genero = ''[[Anous]]'' (Noddy's)
| mapa = Anous minutus map.svg
| c-nomber = ''Anous minutus''
| autor = [[Friedrich Boie|Boie, F]]
| fecha = 1844
}}
'''Noddy pretu''' (''Anous minutus'') ta un para marino for di famia di meuchi (Laridae) i tribu di [[sternchi]], Sternini.
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
egqe1bp0rcc4r3w2dkj0w1u9x0j8vqs
193945
193943
2026-06-16T11:38:17Z
Kallmemel
14000
193945
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{Taxobox parha|c
| status = LC
| fuente status = 2019
| imagen = Anous minutus by Gregg Yan 02.jpg
| orden = [[Steltloperachtigen|Charadriiformes]] (Steltloperachtigen)
| famia = [[Meeuwen (vogels)|Laridae]] (Meeuwen)
| genero = ''[[Anous]]'' (Noddy's)
| mapa = Anous minutus map.svg
| c-nomber = ''Anous minutus''
| autor = [[Friedrich Boie|Boie, F]]
| fecha = 1844
}}
'''Noddy pretu''' (''Anous minutus'') ta un para marino for di famia di meuchi (Laridae) i tribu di [[sternchi]] (Sternini).
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
d4g2f2d2g0x7emh0wxvl2rim2ueqcum
193946
193945
2026-06-16T11:38:46Z
Kallmemel
14000
193946
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{Taxobox parha|c
| status = LC
| fuente status = 2019
| imagen = Anous minutus by Gregg Yan 02.jpg
| orden = [[Charadriiformes]]
| famia = [[Laridae]]
| genero = ''[[Anous]]''
| mapa = Anous minutus map.svg
| c-nomber = ''Anous minutus''
| autor = [[Friedrich Boie|Boie, F]]
| fecha = 1844
}}
'''Noddy pretu''' (''Anous minutus'') ta un para marino for di famia di meuchi (Laridae) i tribu di [[sternchi]] (Sternini).
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
pw4be130cdee6vpidej32zrz1jvg5k2
193948
193946
2026-06-16T11:41:47Z
Kallmemel
14000
193948
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{Taxobox parha|variante=c
| status = LC
| fuente status = 2019
| imagen = Anous minutus by Gregg Yan 02.jpg
| orden = [[Charadriiformes]]
| famia = [[Laridae]]
| genero = ''[[Anous]]''
| mapa = Anous minutus map.svg
| c-nomber = ''Anous minutus''
| autor = [[Friedrich Boie|Boie, F]]
| fecha = 1844
}}
'''Noddy pretu''' (''Anous minutus'') ta un para marino for di famia di meuchi (Laridae) i tribu di [[sternchi]] (Sternini).
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
qtm7qdb720uz5b0j44flqfgj9t43pxf
193951
193948
2026-06-16T11:42:58Z
Kallmemel
14000
193951
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{Taxobox parha|c
| status = LC
| fuente status = 2019
| imagen = Anous minutus by Gregg Yan 02.jpg
| orden = [[Charadriiformes]]
| famia = [[Laridae]]
| genero = ''[[Anous]]''
| mapa = Anous minutus map.svg
| c-nomber = ''Anous minutus''
| autor = [[Friedrich Boie|Boie, F]]
| fecha = 1844
}}
'''Noddy pretu''' (''Anous minutus'') ta un para marino for di famia di meuchi (Laridae) i tribu di [[sternchi]] (Sternini).
{{Appendix}}
[[Kategoria:Para]]
pw4be130cdee6vpidej32zrz1jvg5k2
Anous minutus
0
14621
193937
2026-06-16T11:22:27Z
Kallmemel
14000
Redirected page to [[Noddy pretu]]
193937
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Noddy pretu]]
55jw4ugkplllrkjwfjrcisd35m7u8kt
Anous stolidus
0
14622
193938
2026-06-16T11:23:57Z
Kallmemel
14000
Redirected page to [[Noddy brùin]]
193938
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Noddy brùin]]
cdr4bp13kuaq6sn6qwy9tf9kycxnd59