ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk Topic 0 2459 836580 836557 2026-04-08T14:57:09Z Nitesh Gill 8973 836580 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | religion = [[ਸਿੱਖ ਧਰਮ]] | image = Contemporary painting of Guru Tegh Bahadur by Ahsan, ca.1668.jpg | caption = | birth_name = ਤਿਆਗ ਮੱਲ | birth_date = {{Birth date|1621|04|01|df=yes}} | birth_place = [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]], [[ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ]] (ਹੁਣ [[ਭਾਰਤ]]) | death_date = {{Death date and age|1675|11|11|1621|04|01}} | death_place = [[ਦਿੱਲੀ]], [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ]] (ਹੁਣ [[ਭਾਰਤ]]) | death_cause = ਸਿਰ ਕਲਮ | period = 1664–1675 | other_names = ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ | known_for = * ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸ਼ਬਦ * ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸ਼ਾਹਦਤ<ref>Gill, Sarjit S., and Charanjit Kaur (2008), "Gurdwara and its politics: Current debate on Sikh identity in Malaysia", SARI: Journal Alam dan Tamadun Melayu, Vol. 26 (2008), pages 243-255, Quote: "Guru Tegh Bahadur died in order to protect the Kashmiri Hindus' religious freedom."</ref> ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ * [[ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]] ਦੇ ਬਾਨੀ * [[ਪਟਿਆਲਾ]] ਦੇ ਬਾਨੀ * ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸ਼ਹਾਦਤ<ref>{{cite book|last1=Singh|first1=Darshan|title=Martyrdom Of Guru Tegh Bahadur|date=2003|publisher=Anamika Publishers & Distributors (P) Limited|location=New Delhi|isbn=9788179750322|page=30, Quote: "Guru Tegh Bahadur ji, the ninth Guru of the Sikhs, became a Martyr for the freedom of conscience and belief."}}</ref><ref>{{cite book|last1=Pechilis|first1=Karen|last2=Raj|first2=Selva J.|title=South Asian Religions: Tradition and Today|date=2013|publisher=Routledge|isbn=9780415448512|page=228|url=https://books.google.com/?id=kaubzRxh-U0C&pg=PA228&dq=guru+tegh+bahadur+freedom+of#v=onepage&q=guru%20tegh%20bahadur%20freedom%20of&f=false|accessdate=17 November 2016}}</ref> | spouse = [[ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ]] | children = [[ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | father = [[ਗੁਰ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ]] | mother = ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ | predecessor = [[ਗੁਰ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] | successor = [[ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] }} {{ਸਿੱਖੀ ਸਾਈਡਬਾਰ}} '''ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ''' (1 ਅਪਰੈਲ 1621 – 11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ) [[ਸਿੱਖਾਂ]] ਦੇ ਨੌਵੇਂ [[ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ|ਗੁਰੂ]] ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਸਿੱਖ ਧਰਮ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1665 ਤੋਂ 1675 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਰਹੇ।<ref>{{cite book|title=Textual Sources for the Study of Sikhism|year=1984|publisher=Manchester University Press|pages=32–33|url=https://books.google.com/books?id=Mj28AAAAIAAJ|author=W. H. McLeod|access-date=14 November 2013|isbn=9780719010637|archive-date=18 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218101303/https://books.google.com/books?id=Mj28AAAAIAAJ|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=The Ninth Master Guru Tegh Bahadur (1621–1675)|url=http://www.sikhs.org/guru9.htm|website=sikhs.org|access-date=23 November 2014|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107050930/http://www.sikhs.org/guru9.htm|url-status=live}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ '''ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ''' ਕਹਿ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੱਬੀ ਕੁਚਲੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਹਾਕਮਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1621 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, [[ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ]] ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਯੋਧਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ 115 ਭਜਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਠ ਹੈ। ਉਹ 1664 ਵਿੱਚ [[ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]] ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ।<ref>{{Cite book |last=Mann|first=Gurinder Singh|title=The Making of Sikh Scripture|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195130249|pages=9|chapter=Table 1. Towns Associated with the Sikh Gurus}}</ref> ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ [[ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ]] ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="cs2013">{{cite book|last=Seiple|first=Chris|title=The Routledge handbook of religion and security|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-0-415-66744-9|location=New York|page=96}}</ref><ref name="bbcgtb">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/people/teghbahadur.shtml|title=Religions – Sikhism: Guru Tegh Bahadur|publisher=[[BBC]]|access-date=20 October 2016|archive-date=14 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414075330/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/people/teghbahadur.shtml|url-status=live}}</ref><ref name="fenech4">{{cite book|author1=Pashaura Singh|author2=Louis E. Fenech|title=The Oxford Handbook of Sikh Studies|url=https://books.google.com/books?id=8I0NAwAAQBAJ|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-969930-8|pages=236–238|access-date=12 June 2017|archive-date=4 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504190932/https://books.google.com/books?id=8I0NAwAAQBAJ|url-status=live}};<br />{{cite journal | last=Fenech | first=Louis E. | title=Martyrdom and the Execution of Guru Arjan in Early Sikh Sources | journal=Journal of the American Oriental Society | publisher= American Oriental Society | volume=121 | issue=1 | year=2001 |doi=10.2307/606726 | pages=20–31| jstor=606726 }};<br />{{cite journal | last=Fenech | first=Louis E. | title=Martyrdom and the Sikh Tradition | journal=Journal of the American Oriental Society | publisher=American Oriental Society | volume=117 | issue=4 | year=1997 | doi=10.2307/606445 | pages=623–642| jstor=606445 }};<br />{{cite journal | last=McLeod | first=Hew | title=Sikhs and Muslims in the Punjab | journal=South Asia: Journal of South Asian Studies | publisher=Taylor & Francis | volume=22 | issue=sup001 | year=1999 | issn=0085-6401 | doi=10.1080/00856408708723379 | pages=155–165}}</ref> ਸਿੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਫਾਂਸੀ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।<ref name="singharakab">{{cite book|author=H. S. Singha|title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)|url=https://books.google.com/books?id=gqIbJz7vMn0C|year=2000|publisher=Hemkunt Press|isbn=978-81-7010-301-1|page=169|access-date=30 October 2016|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920113541/https://books.google.com/books?id=gqIbJz7vMn0C|url-status=live}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="nesbitt122">{{cite book|author=Eleanor Nesbitt|title=Sikhism: a Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ|year=2016|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-874557-0|pages=6, 122–123|access-date=9 March 2017|archive-date=9 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309075522/https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ|url-status=live}}</ref> ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀਆਂ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੁਰੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜੋ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਸਨ, ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite book |last=Torri |first=Michelguglielmo |url=https://www.google.co.in/books/edition/A_History_of_India/L9k5EQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=guru+tegh+bahadur&pg=PA351&printsec=frontcover |title=A History of India Volume 1: From the First Human Settlements to the Mughal Empire |date=2025-02-25 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=978-1-83765-144-3 |pages=351 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book|title=Historical Dictionary of Sikhism|url=https://www.google.co.in/books/edition/Historical_Dictionary_of_Sikhism/xajcAwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=tegh+bahadur+execution&pg=PA305&printsec=frontcover|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|date=2014-06-11|isbn=978-1-4422-3601-1|language=en|first=Louis E.|last=Fenech|first2=W. H.|last2=McLeod|pages=305|quote=According to Muslim sources he was taken as a brigand. Sikh sources, however, vigorously resist this claim.}}</ref> == ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 1621 (੧੬੨੧) ਈਸਵੀ ਨੂੰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]], [[ਪੰਜਾਬ]] ਵਿਖੇ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਤਿਆਗ ਮੱਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਈ ਲਾਲ ਚੰਦ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਨਾਲ 1634 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋ 32 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੂੰ 5 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ ਅਸਥਾਨ ਉਪਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲੇ। ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ]] ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੇ ਮਨ ਨੀਵਾਂ ਤੇ ਮਤ ਉਚੀ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}} ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਬੈਠਦੇ ਤਾ ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਇਕ ਵਾਰ ਦਰਬਾਰ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਲਾਲ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅੱਗੋ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਔਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੇਤਰ ਨਹੀ ਚੁੱਕੇ ਜਾਂਦੇ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}} ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1664 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਵੈਰਾਗੀ ਤੇ ਉਪਰਾਮ ਤਬੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਸੰਨ 1664 ਈ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਗੱਦੀ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ 15 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:- ਬਿਹਾਗੜਾ ਗਉੜੀ,ਆਸਾ ਦੇਵਗੰਧਾਰ ਸੋਰਠਿ ਧਨਾਸਰੀ ਟੋਡੀ ਤਿਲੰਗ ਬਿਲਾਵਲ ਰਾਮਕਲੀ ਮਾਰੂ ਬਸੰਤ ਬਸੰਤ ਹਿਡੋਲ ਸਾਰੰਗ ਜੈਜੈਵੰਤੀ ਆਦਿ ਰਾਗ ਵਿਸੇਸ ਹਨ ਆਪ ਜੀ ਨੈ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੀ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਦੇ ਹਨ ਜਾਗ ਲੇਹੁ ਰੇ ਮਨਾ ਜਾਗ ਲੇਹੁ ਕਹਾ ਗਾਫਲ ਸੋਇਆ । (ਤਿਲੰਗ ਮ 9)ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਕੀਰਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਾਜ ਮਿਦੰਗ ਦੀ ਬਖਸੀਸ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਤ ਸਰੂਪ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਈ ਕਈ ਘੰਟੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ । ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਆਪ ਪਿੰਡ ਬਕਾਲਾ ਆ ਕੇ ਉਥੇ 20 ਸਾਲ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ ਦਵਾਈ ਆਪ ਜੀ ਸੁੰਦਰ, ਵਿਦਵਾਨ ,ਸੂਰਬੀਰ ,ਸਸਤਰਧਾਰੀ ਤੇ ਧਰਮ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। 1634 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਏ। ਬਾਬਾ ਬਕਾਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਕੀਰਤਪੁਰ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਫਿਰ ਕਹਿਲੂਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੋ ਜਮੀਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਜਗਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ।। ਅਖੀਰ ਇਕ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਜਿਸ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਘੇਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਘਿਆ ਸੀ ਆਪਣੀ ਸੁੱਖਣਾ ਦੀਆ 500 ਮੋਹਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬਾਬੇ ਬਕਾਲੇ ਪੁੱਜਾ ਉਸ ਸਮੇ ਉਥੇ 22 ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆ ਮੰਜੀਆ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ 500 ਮੋਹਰਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਉਸ ਨੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਅੱਗੇ 55 ਮੋਹਰਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆ ਪਰ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ ਕਾਫੀ ਪੁੱਛ ਗਿੱਛ ਤੋ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਕ ਗੁਰੂ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਉਸ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ 5 ਮੋਹਰਾ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੀ ਸੁੱਖਣਾ 500 ਦੀ ਸੁੱਖਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੇਵਲ 5 ਮੋਹਰਾ ਭੇਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਗੱਦ ਗੱਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੋਲਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗਾ 'ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ, ਭਾਵ ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ ਲੱਭ ਗਿਆ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}} ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਸ਼ੇਰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਕਸਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਦੁਖੀ ਪੰਡਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਫਰਿਆਦ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਵੇ ਤਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਸਨ ਆਖਣ ਲੱਗੇ (ਪਿਤਾ ਜੀ) ਤੁਹਾਡੇ ਤੋ ਵੱਧ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹ ਤਿਲਕ ਜੰਝੂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਗਰੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਚਾਦਨੀ ਚੌਕ ਦੀ ਕੋਤਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਕਸ਼ਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਆਪ ਅਡੋਲ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀਦ ਕੀਤਾ ਭਾਈ ਮਤੀਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਸਤੀਦਾਸ ਨੂੰ ਰੂੰ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਭਾਈ ਦਿਆਲੇ ਨੂੰ ਉਬਾਲਦੀ ਦੇਗ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਸਹੀਦ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਹੀਦੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ । ਜਲਾਦ ਨੇ ਆਪ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਇਸ ਤਰਾ ਆਪ ਨੇ ਸੀਸ ਦੀਆ ਪਰ ਸਿਦਕ ਨਾ ਦੀਆ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਬਲੀਦਾਨ ਨਵੰਬਰ 1675 (੧੬੭੫)ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਥੇ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ ਗੰਜ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਧੜ ਲੈ ਕੇ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਧੜ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਇਆ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਤੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸੀਸ ਲੈ ਕੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਿਆ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸੀਸ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅੱਜਕਲ ਇਨਾ ਸਥਾਨਾਂ ਉਪਰ ਗੁਰੂਘਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ ਜਿਥੇ ਲੱਖਾਂ ਸਰਧਾਲੂ ਧਰਮ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣੀ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੋ ਬਾਅਦ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਇਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਚਿੰਤਾ ਤਾ ਕੀ ਕੀਜੀਐ ਜੋ ਅਨਹੋਨੀ ਹੋਇ।। ਇਹੁ ਮਾਰਗੁ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਨਾਨਕੁ ਥਿਰੁ ਨਹੀ ਕੋਇ।।੫੧ ਸਲੋਕ ਮ : ੯ 1426 ਅੰਗ ਅੰਤ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਅਰਥਾਤ ਸਮੂਹ ਕਾਇਨਾਤ ਦੀ ਇਜੱਤ ਅਤੇ ਅਣਖ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸਨ।। === ਯਾਤਰਾਵਾਂ === ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਢਾਕਾ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਸਮੇਤ, ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਹ ਗਏ ਅਤੇ ਠਹਿਰੇ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਏ।[24] ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੂਹ ਅਤੇ ਲੰਗਰ (ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਭਾਈਚਾਰਕ ਰਸੋਈਆਂ) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।[25][26] ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਮਥੁਰਾ, ਆਗਰਾ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।[27] ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਹੋਣਗੇ, ਦਾ ਜਨਮ 1666 ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਸਾਮ ਦੇ ਧੁਬਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਹੋਮ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਾ ਚੱਕਰਧਵਾਜ ਸਿੰਘਾ (ਸੁਪੰਗਮੰਗ) ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ ਸੀ।[28][25][29] ਅਸਾਮ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਚੰਪਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ 500 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੀ। ਉੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਲਹਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। [8][30] 1672 ਵਿੱਚ, ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਣ। [31] ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1621 ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਛੇਵੇਂ [[ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ]] ਜੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਤਿਆਗ ਮੱਲ ਸੀ। 1635 ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਧਨੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 9 ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਮਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਸੂਰਜ ਮੱਲ, ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਰਾਏ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਹਨ। ਆਪ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲਖਨੋਰੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਾਲਚੰਦ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ==ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ== 6 ਅਕਤੂਬਰ, 1661 ਨੂੰ [[ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ]] ਸਾਹਿਬ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ [[ਰਾਮ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ|ਰਾਮ ਰਾਇ]] ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸੀ। [[ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ]] ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਕੀਰਤਪੁਰ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਉਤੇ ਅਪਣਾ ਹੱਕ ਜਤਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਨਿਜੀ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ (ਗੁਰਦਾਸ, ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਤੇ ਤਾਰਾ) ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਵੀ ਸਿੱਖ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ [[ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ]] ਦੀ ਮਦਦ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਅਪਣੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਏਨਾ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਨਿਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਾਸਤੇ ਸਮਾਂ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ। ਰਾਮ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ, 4 ਮਾਰਚ,1665 ਵਿਚ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਹੀ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੇ ਬੜਾ ਆਜਿਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਰਾਮ ਰਾਏ ਦੀ ਮਦਦ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸੰਮਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਪਰਸ ਰਾਮ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਲਾਈ। ਪਰਸ ਰਾਮ, 18 ਮਾਰਚ, 1664 ਦੇ ਦਿਨ ਕੀਰਤਪੁਰ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿਤਾ। ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਜੀ, ਪਰਸ ਰਾਮ ਦੇ ਲਿਆਂਦੇ ਰਥ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਵਲ ਨੂੰ ਚਲ ਪਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਦਾਦੀ ਬਸੀ, [[ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ]], ਦੀਵਾਨ ਦਰਗਹ ਮੱਲ, ਭਾਈ ਦਰੀਆ ਪਰਮਾਰ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਰਾਮ (ਮਗਰੋਂ [[ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ]]) ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਏ। ਪੰਜੋਖੜਾ, [[ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ]] ਅਤੇ [[ਪਾਣੀਪਤ]] 'ਚੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ, 20 ਮਾਰਚ, 1664 ਦੇ ਦਿਨ ਦਿੱਲੀ ਪੁੱਜੇ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਬੰਗਲੇ (ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ) ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ। ਜੈ ਸਿੰਘ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੱਖਣ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਬੰਗਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਪੁਸ਼ਪਾਵਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਕੰਵਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਮਗਰੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਮੁੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਦਿਲਵਾਲੀ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿਚ ਭਾਈ ਕਲਿਆਣਾ ਦੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ, 22 ਮਾਰਚ, 1664 ਨੂੰ, ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਬੰਗਲੇ 'ਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਕੁ ਦਿਨ ਉਥੇ ਠਹਿਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਦੋ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੁਰਨ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਨੂੰ ਇਲਹਾਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਬੁਲਾਵਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੁਸੀ ਸੰਭਾਲਣੀ ਹੈ।'' ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ “ਜੋ ਭਾਵੈ ਕਰਤਾਰ” ਆਖ ਕੇ ਅਲਵਿਦਾ ਬੁਲਾ ਕੇ ਬਕਾਲਾ ਵਲ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਏ। ==ਗੁਰਗੱਦੀ ਉੱਪਰ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਣਾ== ਗੁਰੂ ਹਰਕਿੑਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮੇਂ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ "ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ" ਕਹੇ ਸਨ। ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਅਗਲਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਵਪਾਰੀ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਦਾ ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਡੁੱਬਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ 500 ਮੋਹਰਾਂ ਭੇਟ ਕਰੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚਿਆਂ ਤਾਂ ਉਸਨੇ 22 ਮੰਜੀਆਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅੱਗੇ 2-2 ਮੋਹਰਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਦੋਂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਕੀ ਮੋਹਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ 'ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ'ਗੁਰੂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧੀਰ ਮੱਲ ਅਤੇ ਪਿੑਥੀ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ।( ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਤੋਂ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਦਾਸ ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀ ਹਜੂਰੀ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕਮਤਾ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵੱਲੋਂ ਸੋਧ ਕੇ ਹੁਣ ਇਸ ਜਗਹਾ ਤੇ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ==ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮ== ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਥੰਮ ਸਾਹਿਬ (ਥੜਾ ਸਾਹਿਬ) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਪੑਚਾਰ ਲਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਵਿੱਚ ਘੁੱਕੇ ਵਾਲੀ ਗਏ ਜਿਥੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਹੁਤ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ 'ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ' ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤਰਨਤਾਰਨ, ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਤੋਂ ਮਾਲਵਾ ਪਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ, ਮੋੜ ਮੰਡੀ, ਮਹਿਸਰਖਾਨਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗਏ। ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਭੀਮ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਣੀ ਜਲਾਲ ਦੇਵੀ ਤੋਂ 500 ਰੁ: ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮਾਖੋਵਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਨਗਰ 16 ਜੂਨ 1665 ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਕਿ ਅਜੋਕਾ [[ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]] ਬਣ ਗਿਆ। ==ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਿਆਦ== [[ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ]] ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਿਆਦ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਾ ਸੁਣੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। 25 ਮਈ, 1675 ਦੇ ਦਿਨ 16 ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜੱਥਾ ਵੀ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਆਇਆ। ਉਹ ਇਕ ਮੋਹਤਬਰ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਭਾਈ ਕਿਰਪਾ ਰਾਮ ਦੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਭਾਈ ਕਿਰਪਾ ਰਾਮ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਆਏ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਆ ਫ਼ਰਿਆਦੀ ਹੋਏ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਸਿਆ ਕਿ ਅਸੀ ਕੇਦਾਰ ਨਾਥ, ਬਦਰੀ ਨਾਥ, [[ਪੁਰੀ]], ਦੁਆਰਕਾ, ਕਾਂਚੀ, ਮਥਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਹੋ ਆਏ ਹਾਂ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਬਾਂਹ ਨਹੀਂ ਫੜੀ। ਅਸੀ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗਵਰਨਰ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੈਂਕੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂ-ਰਾਜਪੂਤ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਤਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਪਣੀ ਬੇਬਸੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਬਹੁੜੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਆਖ਼ਰੀ ਆਸ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਦਰ ਹੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਮੋਝੂਣਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ, ”ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ। ਜਾਉ, ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੂੰ ਆਖ ਦਿਉ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਲਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।” ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਵਿਚ ਜਾਨ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਦ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ “ਜੋ ਸਰਣਿ ਆਵੈ ਤਿਸੁ ਕੰਠਿ ਲਾਵੈ” ਮਹਾਂਵਾਕ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਦਰ ਤੋਂ ਮਾਯੂਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ੁਰਮਾਉਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਅਜੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਡੁੱਬਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪੂਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਨਾਟਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਤੋਂ ਇਸ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੇ ਭਾਂਬੜ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਤਾਣੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਝੋਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰ ਕੇ ਬਲਦੇ ਹੋਏ ਭਾਂਬੜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਸਕੇ। ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਪ ਆਪਣਾ ਬਲੀਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਮੂੰਹੋਂ ਏਨੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬਾਲਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਔਖੀ ਤੋਂ ਔਖੀ ਘੜੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾਓ ਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿਓ ਕਿ ਜਾਹ! ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਲੈ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੇ। ==ਕੁਰਬਾਨੀ== 1665 ਵਿਚ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਅਪ੍ਰੈਲ 1665 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ, ਧਮਤਾਨ (ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੀਂਦ, ਹਰਿਆਣਾ) ਪੁੱਜੇ। ਧਮਤਾਨ ਵਿਚ ਭਾਈ ਦੱਗੋ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦਾ ਮਸੰਦ ਸੀ। ਭਾਈ ਦੱਗੋ ਦਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਰਸੂਖ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। 1665 ਤਕ ਧਮਤਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਵਾਸੀ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉਥੇ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੱਖ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਆਏ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀਵਾਨ ਸਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਧਮਤਾਨ ਰਹਿਣ ਮਗਰੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ [[ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ। 28 ਅਕਤੂਬਰ, 1665 ਤਕ ਆਪ ਏਥੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਵਾਰਿਸ ਥਾਪ ਕੇ ਆਪ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ [[ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ]] ਜੀ, [[ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ]] ਜੀ, [[ਭਾਈ ਜੈਤਾ]] ਜੀ ਅਤੇ [[ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ]] ਜੀ ਆਦਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਚੱਲ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧੁੱਤ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਉਲਟ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਮ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਨਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਨਾ ਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝੋ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ! ਤੇਰੇ ਇਸ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਨਿੱਤਰੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜੀ ਬੈਠਾ ਹੈਂ ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਪਕੜ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਲਾਮ ਨਾ ਕਬੂਲਣ ਦੇ ਅਟੱਲ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ। ਕੁਰਬਾਨੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਹਿੱਲ ਗਈਆਂ। ਆਪਣੀ ਇਸ ਹਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਤ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ-ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉਬਲਦੀ ਦੇਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੂੰ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਹੋਣੀ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਝੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਡੋਲੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਦਕ ਹੋਰ ਵੀ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਤ ਮਿਤੀ 11 ਨਵੰਬਰ, 1675 ਈ: ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਫ਼ਤਵਾ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਜੱਲਾਦ ਜਲਾਲਦੀਨ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੀਅ ਨਾ ਉਚਾਰੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਬਾਰੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਬਚਿਤਰ ਨਾਟਕ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: <poem> ਤਿਲਕ ਜੰਞੂ ਰਾਖਾ ਪ੍ਰਭ ਤਾਕਾ॥ ਕੀਨੋ ਬਡੋ ਕਲੂ ਮਹਿ ਸਾਕਾ॥ ਸਾਧਨ ਹੇਤਿ ਇਤੀ ਜਿਨਿ ਕਰੀ॥ ਸੀਸੁ ਦੀਯਾ ਪਰੁ ਸੀ ਨ ਉਚਰੀ॥ ਧਰਮ ਹੇਤ ਸਾਕਾ ਜਿਨਿ ਕੀਆ॥ ਸੀਸੁ ਦੀਆ ਪਰੁ ਸਿਰਰੁ ਨ ਦੀਆ॥ (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ) </poem> ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਦਿਲ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ। ਜੱਲਾਦ ਦਾ ਦਿਲ ਦਹਿਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਟਕਾਏ ਜਾਣ ਪਰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੀ ਹਨੇਰੀ ਝੁੱਲੀ ਕਿ ਸਭ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਭੱਜ ਉੱਠੇ। ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਅੱਖ ਬਚਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸੀਸ ਲੈ ਕੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸੀਸ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ‘ਰੰਘਰੇਟਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬੇਟਾ’ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਧੜ ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਅਗਨ-ਭੇਂਟ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ। == ਸ਼ਹੀਦੀ == ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ [[ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ]] ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੇਹ ਦੇ ਚਾਰ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਲਟਕਾ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਪਰ ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਚੁੱਕਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਅਮਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ | ਉਧਰ [[ਭਾਈ ਜੈਤਾ]], ਭਾਈ ਨਾਨੂ ਰਾਮ, ਭਾਈ ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਭਾਈ ਊਦਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਚੁਕ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਰਕੀਬ ਘੜੀ। ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਅਪਣੀ ਟੋਕਰੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਚੁਕ ਲਿਆਇਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ([[ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ]] ਦੇ ਸਹੁਰਾ) ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਰਾਏ ਵਣਜਾਰਾ ਨੇ, ਅਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਭਾਈ ਨਿਗਾਹੀਆ, ਹੇਮਾ ਤੇ ਹਾੜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਧੜ ਚੁਕ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਅਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ (ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ) ਹੀ ਧੜ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੀਸ ਅਤੇ ਧੜ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਬਾਰੇ ਭੱਟ ਵਹੀ 'ਚ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਲਖੀਆ ਬੇਟਾ ਗੋਧੂ ਕਾ, ਨਗਾਹੀਆ-ਹੇਮਾ-ਹਾੜੀ ਬੇਟੇ ਲਖੀਏ ਕੇ, ਜਾਦੋ ਬੰਸੀਏ, ਬੜਤੀਏ ਕਨਾਉਾਤ, ਨਾਇਕ ਧੂੰਮਾ ਬੇਟਾ ਕਾਨ੍ਹੇ ਕਾ, ਤੂੰਮਰ ਬਿੰਜਲਉਾਤ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਮਹਲ ਨਾਂਵਾਂ ਕੀ ਲਾਸ਼ ਉਠਾਏ ਲਾਏ, ਸਾਲ ਸਤਰਾਂ ਸੈ ਬੱਤੀਸ, ਮੰਗਹਰ ਸੁਦੀ ਛੱਟ, ਗੁਰੂਵਾਰ ਕੇ ਦਿਹੁੰ। ਦਾਗ਼ ਕੀਆ ਰਸੀਨਾ ਗਾਮ ਮੇਂ ਆਧ ਘਰੀ ਰੈਨ ਰਹੀ। (ਭੱਟ ਵਹੀ ਜਾਦੋਬੰਸੀਆਂ ਕੀ, ਖਾਤਾ ਬੜਤੀਏ ਕਨਾਉਾਤੋਂ ਕਾ)। ਉਦੋਂ ਰਾਇਸੀਨਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਰਾਏ ਵਣਜਾਰਾ ਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ, ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਰਾਏ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ, 1913 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣ ਸਮੇਂ, ਜਬਰੀ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ, 14 ਜਨਵਰੀ, 1914 ਨੂੰ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਕੰਧ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੁਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੋਰਚਾ ਲਾਉਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ‘[[ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ]]’ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] ਜੀ ਫ਼ੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ: <poem> ਠੀਕਰ ਫੋਰਿ ਦਿਲੀਸ ਸਿਰਿ, ਪ੍ਰਭ ਪੁਰਿ ਕਿਯਾ ਪਯਾਨ॥ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਆ, ਕਰੀ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਆਨਿ॥ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਕੇ ਚਲਤ, ਭਯੋ ਜਗਤ ਕੋ ਸੋਕ॥ ਹੈ ਹੈ ਹੈ ਸਭ ਜਗ ਭਯੋ, ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਸੁਰ ਲੋਕਿ॥ (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ) </poem> ਵਿਸ਼ਵ-ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਖ਼ਾਤਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਗੌਰਵਮਈ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਹੱਕ, ਸੱਚ, ਇਨਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਲਈ ਮਰ-ਮਿਟਣ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ, ਨਿਤਾਣਿਆਂ, ਨਿਓਟਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰੂਹ ਫੂਕੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਕਾਲੀਨ ਸਮਾਜ ਲਈ ਬਲਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ-ਸਰੋਤ ਬਣੀ। ਅੱਜ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਫਿਰ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੱਟੜਤਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਿੰਸਾਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਕਿਰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਇਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬਣਾਏ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੇ ਧਰਮ ਅਰਥਾਤ ਮਾਨਵਤਾ, ਅਹਿੰਸਾ, ਦਇਆ, ਅਮਨ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਪਰ ਕਦਮ ਧਰੀਏ।ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਰਜ਼ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸੰਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1706 ਵਿਚ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ(ਸਾਬੋ ਕੀ ਤਲਵੰਡੀ) ਵਿਖੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 59 ਪਦੇ(15 ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ) ਅਤੇ 57 ਸਲੋਕ ਦਰਜ ਹਨ। ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਰਚਿਤ ਪਦਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ- *ਗਉੜੀ = 9 *ਆਸਾ = 1 *ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ = 3 *ਬਿਹਾਗੜਾ = 1 *ਸੋਰਠਿ = 12 *ਧਨਾਸਰੀ = 4 *ਜੈਤਸਰੀ = 3 *ਟੋਡੀ = 1 *ਤਿਲੰਗ = 3 *ਬਿਲਾਵਲ = 3 *ਰਾਮਕਲੀ = 3 *ਮਾਰੂ = 3 *ਬਸੰਤੁ = 5 *ਸਾਰੰਗ = 4 *ਜੈਜਾਵੰਤੀ = 4<ref>ਤਾਰਨ ਸਿੰਘ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, 2011, ਪੰਨਾ-31</ref> == ਗੈਲਰੀ == <gallery> File:Guru_Tegh_Bahadur,_fresco_from_Qila_Mubarak.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guru_Tegh_Bahadur,_fresco_from_Qila_Mubarak.jpg|ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ, ਕਿਲਾ ਮੁਬਾਰਕ ਤੋਂ ਫਰੈਸਕੋ। File:Portrait_of_Guru_Tegh_Bahadur_in_the_Pahari_style.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Portrait_of_Guru_Tegh_Bahadur_in_the_Pahari_style.jpg|ਪਹਾੜੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ। File:Guru_Tegh_Bahadur,_the_Ninth_Sikh_Guru.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guru_Tegh_Bahadur,_the_Ninth_Sikh_Guru.jpg|ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ। File:A_19th_century_painting_depicting_Guru_Tegh_Bahadur.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:A_19th_century_painting_depicting_Guru_Tegh_Bahadur.jpg|19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ। File:Guru_Tegh_Bahadur,_Pahari_painting.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guru_Tegh_Bahadur,_Pahari_painting.png|ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ, ਪਹਾੜੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ। File:Guru_Tegh_Bahadur_painting_from_the_family_workshop_of_Nainsukh_of_Guler.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guru_Tegh_Bahadur_painting_from_the_family_workshop_of_Nainsukh_of_Guler.jpg|ਗੁਲੇਰ ਦੇ ਨੈਨਸੁੱਖ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ। File:Portrait_of_Guru_Tegh_Bahadur.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Portrait_of_Guru_Tegh_Bahadur.jpg|19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ। </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਸਿੱਖੀ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] 3sxolpn4b70r2pyzdalxg5lp8d61qgc 0 138487 836595 816610 2026-04-09T04:43:11Z ~2026-21761-44 59596 836595 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ | image =|thumb|Manjeet Puri | imagesize = | caption = 2020 ਵਿਚ ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ | birth_name =ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1980|02|08}} | birth_place = [[ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਰੀਦਕੋਟ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਅਧਿਆਪਨ, ਲੇਖਕ | death_date = | death_place = | nationality = [[ ਭਾਰਤੀ]] | relatives = | spouse = | children = | alma_mater = [[ਸਰਕਾਰੀ ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ]] ਫਰੀਦਕੋਟ | education = ਐਮ. ਏ. ਪੰਜਾਬੀ, ਬੀ. ਐਡ., ਐਮ ਫਿਲ, ਨੈੱਟ | genre = [[ਕਵਿਤਾ]], [[ਗ਼ਜ਼ਲ]] | language =[[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | movement = | notable_works = |years_active = 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ | influences = | signature = }} [[ਤਸਵੀਰ:Manjit Puri.png|thumb]] [[ਤਸਵੀਰ:Manjit Puri.jpg|thumb|ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ]] ਮਨਜੀਤ ਪੁਰੀ [[ਪੰਜਾਬੀ]] (ਜਨਮ-1980) ਕਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਫਸਰ [[ਫਰੀਦਕੋਟ]] ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ। === ਸਨਮਾਨ === ਸ਼੍ਰੀ ਕੰਵਰ ਚੌਹਾਨ ਨਵ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੁਰਸਕਾਰ- 2020 === ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ === * ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਵੇਕ (ਅਲੋਚਨਾ) * ਕੁਝ ਤਿੜਕਿਆ ਤਾਂ ਹੈ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) * ਅਨੰਦੀ ਦੀ ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਘ (ਅਨੁਵਾਦ) * ਕੁਮਾਰ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ: ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾ (ਸੰਪਾਦਨ) * ਯੂਨਾਨੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਅਮਿੱਟ ਪੈੜਾਂ: ਹੋਮਰ ਤੋਂ ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਤੱਕ ( ਸੰਪਾਦਨ) * ਇਹ ਸੜਕਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ( ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) * ਅਸੀਂ ਹਾਰੇ ਨਹੀਂ (ਮਹਿੰਦਰ ਸਾਥੀ ਦੀ ਚੋਣਵੀਂ ਸ਼ਾਇਰੀ-ਸੰਪਾਦਨ) [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] mp6i1k3fi9n64e3qwwkkpb8byepp5y0 0 145815 836582 836551 2026-04-08T16:01:27Z Mulkh Singh 9921 ਹਾਈਪਰ ਲਿੰਕ ਬਣਾਏ 836582 wikitext text/x-wiki '''ਚੌਟਾਲਾ''' [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਦੇ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ [[ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ|ਡੱਬਵਾਲੀ]] [[ਤਹਿਸੀਲ]] ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। <ref name="2011 census">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=68022|title=Chutala|website=[[2011 Census of India]]|publisher=[[Government of India]]|archive-url=https://archive.today/20170501195553/http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=68022|archive-date=1 May 2017|access-date=16 June 2017}}</ref> ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਚੌਧਰੀ ਦੇਵੀ ਲਾਲ|ਦੇਵੀ ਲਾਲ]] ਅਤੇ [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੌਟਾਲਾ]] ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ 1919 ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਸੇ <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Om-Prakash-Chautalas-ancestors-came-from-Rajasthan/articleshow/18175626.cms|title=Om Prakash Chautala's ancestors came from Rajasthan|date=25 Jan 2013|access-date=26 June 2014|agency=[[Times of India]]}}</ref> । ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ, ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ, ਲੜਕਿਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸ਼ੀਤਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਦੋ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਦੋ ਬੈਂਕ ਹਨ। <ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/politics/chautala-and-badal-villages-united-by-a-family-bond/|title=Chautala and Badal, villages united by a family bond|date=9 April 2014|access-date=26 June 2014|agency=Indian Express}}</ref> [[ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2010|2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ]] ਲਈ ਕਵੀਨਜ਼ ਬੈਟਨ ਰੀਲੇਅ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀ। <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/events-tournaments/cwg-2010/queens-baton-relay/Queens-baton-gets-warm-welcome/articleshow/6632625.cms?referral=PM|title=Queen's baton gets warm welcome|access-date=26 June 2014|agency=Times of India|issue=26 Sep 2010}}</ref> 51ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਾਲੀਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2002 ਵਿੱਚ ਚੌਧਰੀ ਸਾਹਿਬ ਰਾਮ ਸਟੇਡੀਅਮ ਚੌਟਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। <ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2002/20021124/sports.htm#10|title=Stage set for volleyball nationals|date=24 November 2002|access-date=26 June 2014|agency=The Tribune}}</ref> == ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ == ਇਸ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ [[ਸਕਤਾ ਖੇੜਾ]], [[ਲੋਹਗੜ੍ਹ (ਸਿਰਸਾ)|ਲੋਹਗੜ੍ਹ]], [[ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ, ਸਿਰਸਾ|ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ]], ਗੰਗਾ, ਅਬੂਬਸ਼ਹਰ, ਸੁਕੇਰਾਖੇੜਾ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] esyx0pxn1ydoby1kjceu0q40ypv3gci 0 152107 836587 653731 2026-04-09T01:50:05Z Shan Multan 46571 836587 wikitext text/x-wiki '''ਸੁਖਚੈਨ''' [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ [[ਸਿਰਸਾ]] ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਖਚੈਨ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਦਰ-ਮੁਕਾਮ ਹੈ। ਸੁਖਚੈਨ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 2171 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Sukhchain Village in Sirsa, Haryana {{!}} villageinfo.in |url=https://villageinfo.in/haryana/sirsa/sirsa/sukhchain.html |access-date=2023-02-15 |website=villageinfo.in}}</ref> ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਝੋਰੜ ਗਿੱਲ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=V5oIAAAAQAAJ&newbks=0&hl=en|title=final report on the revision of settlement of the sirsa district|last=WILSON|first=J.|date=1883|language=en}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸੁਖਚੈਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ.jpg|thumb|ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸੁਖਚੈਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ]] == ਆਬਾਦੀ == ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖਚੈਨ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੁਖਚੈਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 3,965 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,056 ਹੈ ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,909 ਹੈ। ਸੁਖਚੈਨ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 54.50% ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 61.04% ਮਰਦ ਅਤੇ 47.46% ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰ ਹਨ। ਸੁਖਚੈਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 755 ਘਰ ਹਨ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Sukhchain Village Population - Sirsa - Sirsa, Haryana |url=https://www.census2011.co.in/data/village/60619-sukhchain-haryana.html |access-date=2023-02-15 |website=www.census2011.co.in}}</ref> == ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ == ਸੁਖਚੈਨ ਪਿੰਡ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ( ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ )|ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ]] ਅਤੇ [[ਸਿਰਸਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਿਰਸਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ]] ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਡੀ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ]] ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਸੁਖਚੈਨ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।<ref name=":0" /> == ਗੈਲਰੀ == <gallery> ਤਸਵੀਰ:ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਸੁਖਚੈਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ.jpg|thumb|ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਸੁਖਚੈਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ </gallery> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] 3ons2hfwqadrzwv76ogv921hl2ax0ty 0 162775 836588 764442 2026-04-09T01:52:26Z Shan Multan 46571 836588 wikitext text/x-wiki '''ਹੱਸੂ''' [[ਹਰਿਆਣਾ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ [[ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੀ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ]] ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਦਰ-ਮੁਕਾਮ [[ਸਿਰਸਾ]] ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫਾਇਨਰੀ]] ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Hassu Village in Dabwali (Sirsa) Haryana {{!}} villageinfo.in |url=https://villageinfo.in/haryana/sirsa/dabwali/hassu.html |access-date=2023-04-10 |website=villageinfo.in}}</ref> ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:Main_gate_of_Government_Primary_School_Hassu.jpg|thumb|ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਸਕੂਲ ਹੱਸੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]] == ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਰਕਬਾ == ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 1063 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਹੱਸੂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1,375 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 744 ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 631 ਹੈ। ਹੱਸੂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 53.16% ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 61.42% ਮਰਦ ਅਤੇ 43.42% ਔਰਤਾਂ ਸਾਖਰ ਹਨ। ਹੱਸੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 250 ਘਰ ਹਨ।<ref name=":0" /> == ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ == ਹੱਸੂ ਪਿੰਡ ਡੱਬਵਾਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ [[ਸਿਰਸਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਿਰਸਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ]] ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ]] ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਹੱਸੂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।<ref name=":0" /> == ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ == ਹੱਸੂ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ [[ਅਸੀਰ]], ਨਰੰਗ, [[ਪਿਪਲੀ]], [[ਮਾਖਾ, ਸਿਰਸਾ|ਮਾਖਾ]], ਪਾਨਾ, [[ਖੋਖਰ (ਸਿਰਸਾ)|ਖੋਖਰ]], ਹੱਸੂ, ਦੇਸੂ ਮਲਕਾਣਾ, [[ਜਗਮਾਲਵਾਲੀ]], ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਅਤੇ [[ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ|ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੰਡੀ]] ਹਨ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] r5xli6k8huv9wy7eavgv2g4dia75tlg 0 173730 836584 810402 2026-04-08T22:35:15Z Wooze 44421 836584 wikitext text/x-wiki {{Infobox volleyball player | name = ਜ਼ੇਹਰਾ ਗੁਨੇਸ | image =Zehra Güneş, 2024.jpg | imagesize = | caption = ਜ਼ੇਹਰਾ ਗੁਨੇਸ 2024 | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1999|7|7}} | birth_place = [[ਕਾਰਟਲ, ਇਸਤਾਂਬੁਲ]], ਤੁਰਕੀ | birth_name = | death_date = | death_place = | height = {{cvt|202|cm|ftin|abbr=on}} | spike = {{convert|319|cm|in|abbr=on}} | block = {{convert|310|cm|in|abbr=on}} | position = ਮੱਧ ਬਲਾਕਰ | currentclub = {{flagicon|TUR}} ਵਕੀਫਬੈਂਕ ਇਸਤਾਂਬੁਲ | years1 = 2017 - ਵਰਤਮਾਨ | club1 = {{flagicon|TUR}} ਵਕੀਫਬੈਂਕ ਇਸਤਾਂਬੁਲ | nationalyears1 = 2015–2016 | nationalteam1 = ਤੁਰਕੀ ਲੜਕੀਆਂ U18 | nationalyears2 = 2017 | nationalteam2 = ਤੁਰਕੀ ਮਹਿਲਾ U20 | nationalyears3 = 2017 | nationalteam3 = ਤੁਰਕੀ ਮਹਿਲਾ U23 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = ਤੁਰਕੀ | medaltemplates = {{MedalSport|ਮਹਿਲਾ [[ਵਾਲੀਬਾਲ]]}} {{MedalCountry|{{TUR}}}} {{MedalCompetition|ਯੂਰਪ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ}} {{MedalSilver|2019 ਤੁਰਕੀ|ਟੀਮ}} {{MedalBronze|2021 ਸਰਬੀਆ/ਬੁਲਗਾਰੀਆ/ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ/ਰੋਮਾਨੀਆ|ਟੀਮ}} {{MedalCompetition|FIVB ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਲੀਗ}} {{MedalGold|2023 ਆਰਲਿੰਗਟਨ|ਟੀਮ}} {{MedalSilver|2018 ਨਾਨਜਿੰਗ|ਟੀਮ}} {{MedalBronze|2021 ਰਿਮਿਨੀ|ਟੀਮ}} {{MedalCompetition|ਮਹਿਲਾ U23 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ|}} {{MedalGold| 2017 ਲੁਬਲਜਾਨਾ| ਟੀਮ|}} }} '''ਜ਼ੇਹਰਾ ਗੁਨੇਸ''' (ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1999) ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ [[ਵਾਲੀਬਾਲ]] ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਧ ਬਲਾਕਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਕੀਫਬੈਂਕ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਲਈ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। == ਖੇਡ ਕੈਰੀਅਰ == === ਕਲੱਬ === ਸਾਲ 2016-17 ਤੁਰਕੀ ਮਹਿਲਾ ਵਾਲੀਬਾਲ ਲੀਗ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਗੁਨੇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ, ਬੇਸਿਕਤਾਸ ਜੇਕੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਵਕੀਫਬੈਂਕ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਦੇ ਨਾਲ 2017-18 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਲੀਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਖਿਤਾਬ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ 2017-18 ਵੇਸਟਲ ਵੀਨਸ ਸੁਲਤਾਨਸ ਲੀਗ ਦਾ ਵੈਸਟਲ ਖਾਸ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਸਟਲ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੀ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਲੀਗ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਵਕੀਫਬੈਂਕ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਨਾਲ 2017-18 CEV ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੀ। {| class="wikitable" !ਕਲੱਬ ! ਤੋਂ ! ਨੂੰ |- |{{Flagicon|TUR}}[[Vakıfbank SK|ਵਕੀਫਬੈਂਕ ਇਸਤਾਂਬੁਲ]] | 2011-2012 | 2013-2014 |- |{{Flagicon|TUR}}[[ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਬੁਯੁਕਸੇਹਿਰ ਬੇਲੇਦੀਏਸੀ ਐਸ.ਕੇ|ਇਸਤਾਂਬੁਲ BBSK]] | 2014-2015 | 2014-2015 |- |{{Flagicon|TUR}}[[Vakıfbank SK|ਵਕੀਫਬੈਂਕ ਇਸਤਾਂਬੁਲ]] | 2015-2016 | 2015-2016 |- |{{Flagicon|TUR}}[[Beşiktaş ਮਹਿਲਾ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ|Beşiktaş JK]] | 2016–2017 | 2016–2017 |- |{{Flagicon|TUR}}[[Vakıfbank SK|ਵਕੀਫਬੈਂਕ ਇਸਤਾਂਬੁਲ]] | 2017–2018 | - |} ==== ਕੌਮਾਂਤਰੀ ==== ਗੁਨੇਸ ਨੇ [[ਜਾਰਜੀਆ (ਦੇਸ਼)|ਜਾਰਜੀਆ]] ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2015 ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਥ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ 2015 FIVB ਵਾਲੀਬਾਲ ਗਰਲਜ਼ ਦੀ U18 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ''ਸਰਵੋਤਮ ਮਿਡਲ ਬਲਾਕਰ'' ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਨੇਸ ਨੇ ਸਾਲ 2016 FIVB ਵਰਲਡ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ। ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਔਰਤਾਂ U20 ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁਨੇਸ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2017 FIVB ਵਾਲੀਬਾਲ ਔਰਤਾਂ U20 ਸੰਸਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ''ਸਰਵੋਤਮ ਮਿਡਲ ਬਲੌਕਰਾਂ'' ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਨੇਸ ਨੇ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2017 FIVB ਵਾਲੀਬਾਲ ਔਰਤਾਂ U23 ਸੰਸਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਔਰਤਾਂ U23 ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਚੈਂਪੀਅਨ ਖਿਤਾਬ ਤੇ ਕਬਜਾ ਕੀਤਾ। ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਲ 2018 ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ 2018 FIVB ਵਾਲੀਬਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੇਸ਼ਨ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਸਾਲ 2020 ਟੋਕੀਓ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਰਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜੋ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Turkey women's volleyball team for Tokyo Olympics announced |url=https://www.aa.com.tr/en/sports/turkey-womens-volleyball-team-for-tokyo-olympics-announced/2294782 |access-date=2022-06-09 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tokyo 2020 Volleyball Women Results |url=https://olympics.com/en/olympic-games/tokyo-2020/results/volleyball/women |archive-date=2022-06-09 |access-date= |website=Olympics.com}}</ref> == ਸਨਮਾਨ == ; VakıfBank SK * 2017 ਤੁਰਕੀ ਮਹਿਲਾ ਵਾਲੀਬਾਲ ਸੁਪਰ ਕੱਪ * 2017 FIVB ਕਲੱਬ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_1.png]]</img> ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ * 2018 ਤੁਰਕੀ ਮਹਿਲਾ ਵਾਲੀਬਾਲ ਕੱਪ -[[ਤਸਵੀਰ:Gold_Cup_icon.svg|16x16px]]</img> ਗੋਲਡ ਕੱਪ * 2017-18 ਤੁਰਕੀ ਮਹਿਲਾ ਵਾਲੀਬਾਲ ਲੀਗ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_1.png]]</img> ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ * 2017-18 CEV ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_1.png]]</img> ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ * 2018 FIVB ਕਲੱਬ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_1.png]]</img> ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ * 2019 FIVB ਕਲੱਬ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_3.png]]</img> ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ * 2020 ਤੁਰਕੀ ਸੁਪਰ ਕੱਪ -[[ਤਸਵੀਰ:Gorm_silver_cup.jpg|18x18px]]</img> ਸਿਲਵਰ ਕੱਪ * 2020-21 CEV ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_2.png]]</img> ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ * 2021 FIVB ਕਲੱਬ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_1.png]]</img> ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ * 2021-22 CEV ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_1.png]]</img> ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ * 2022 FIVB ਵਾਲੀਬਾਲ ਮਹਿਲਾ ਕਲੱਬ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_2.png]]</img> ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ === ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ === * 2017 U23 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_1.png]]</img> ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ * 2018 ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਲੀਗ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_2.png]]</img> ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ * 2019 ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_2.png]]</img> ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ * 2021 ਨੇਸ਼ਨ ਲੀਗ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_3.png]]</img> ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ * 2021 ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_3.png]]</img> ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ * 2023 ਨੇਸ਼ਨ ਲੀਗ -[[ਤਸਵੀਰ:Med_1.png]]</img> ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ === ਵਿਅਕਤੀਗਤ === ''ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ'' : 2021–22 ਤੁਰਕੀ ਮਹਿਲਾ ਵਾਲੀਬਾਲ ਲੀਗ ''ਵਧੀਆ ਮਿਡਲ ਬਲੌਕਰ'' : * 2015 FIVB ਵਾਲੀਬਾਲ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ U18 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ * 2017 FIVB ਵਾਲੀਬਾਲ ਮਹਿਲਾ U20 ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ * 2019 FIVB ਮਹਿਲਾ ਕਲੱਬ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ * 2021 FIVB ਮਹਿਲਾ ਕਲੱਬ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ * 2022 FIVB ਵਾਲੀਬਾਲ ਮਹਿਲਾ ਕਲੱਬ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ''ਵੈਸਟਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਨਾਮ'' : 2017-18 ਵੇਸਟਲ ਵੀਨਸ ਸੁਲਤਾਨ ਲੀਗ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em|refs= <ref name="fivb1">{{cite web |url=http://u20.women.2017.volleyball.fivb.com/en/teams/tur-turkey/players/zehra-gunes?id=59585 |publisher=FIVB Women's U20 World Championship |title=Teams: Turkey – Zehra Gunes |access-date=11 June 2018 |archive-date=6 ਜੁਲਾਈ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706093225/http://u20.women.2017.volleyball.fivb.com/en/teams/tur-turkey/players/zehra-gunes?id=59585 |url-status=dead }}</ref> <ref name="fivb2">{{cite web |url=http://www.fivb.org/en/Volleyball/viewPressRelease.asp?No=71106&Language=en |title=China’s Hanyu Yang named Women’s U20 World Championship MVP |date=24 July 2017 |access-date=11 June 2018}}</ref> <ref name="cev1">{{cite web |url=https://www.cev.eu/Competition-Area/PlayerDetails.aspx?TeamID=9880&PlayerID=60741&ID=839 |publisher=CEV 2016 European Championship U19 Women |title=2016 CEV U19 Volleyball European Championship – Women – Zehra Güneş |access-date=11 June 2018}}</ref> <ref name="u18w">{{cite web |url=http://u18.women.2015.volleyball.fivb.com/en/news/year-in-review-italy-move-up-a?id=65010 |publisher=FIVB Girls' U18 World Championship- Perı 2015 |title=Year in Review: Italy move up a notch in Girls' U18 World Championship |date=24 December 2015 |access-date=11 June 2018 |archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180217203045/http://u18.women.2015.volleyball.fivb.com/en/news/year-in-review-italy-move-up-a?id=65010 |url-status=dead }}</ref> <ref name="vnl1">{{cite web |url=http://www.volleyball.world/en/women/teams/tur-turkey/players/zehra-gunes?id=64352 |publisher=Volleyball National League |title=Zehra Gunes |access-date=11 June 2018}}</ref> <ref name="vx1">{{cite news |url=http://www.voleybolextra.com/zehra-gunes-sampiyonluk-icin-cok-mutluyum/5517/ |newspaper=Voleybol Extra |title=Zehra Güneş: "Şampiyonluk için çok mutluyum" |date=27 April 2018 |language=tr |access-date=11 June 2018}}</ref> <ref name="vp1">{{cite news |url=https://www.voleybolplus.com/2017/05/29/tugba-ve-zehra-yeni-sezonda-vakifbankta/ |newspaper=Voleybol Plus |title=Tuğba ve Zehra yeni sezonda VakıfBank’ta |author=Yücekök, Murat Mert |date=29 May 2017 |language=tr |access-date=11 June 2018}}</ref> <ref name="h1">{{cite news |url=http://www.hurriyet.com.tr/hepsi-sultan-olacak-40328956 |newspaper=[[Hürriyet]] |title=Hepsi Sultan olacak |date=6 January 2017 |language=tr |access-date=12 June 2018}}</ref> <ref name="h2">{{cite news |url=http://www.hurriyet.com.tr/sporarena/vakifbank-ipi-gogusledi-40818110 |newspaper=[[Hürriyet]] |title=VakıfBank ipi göğüsledi |date=26 April 2018 |language=tr |access-date=12 June 2018}}</ref> <ref name="m1">{{cite news |url=http://www.milliyet.com.tr/zehra-gunes-sampiyonluk-icin-cok-mutluyum-istanbul-yerelhaber-2758291/ |newspaper=[[Milliyet]] |title=Zehra Güneş: "Şampiyonluk İçin Çok Mutluyum" |date=26 April 2018 |language=tr |access-date=12 June 2018}}</ref> <ref name="s1">{{cite news |url=https://www.sabah.com.tr/spor/tum-sporlar/2018/03/23/voleybolda-kadin-millilerin-aday-kadrosu-aciklandi-1521810465 |newspaper=[[Sabah (newspaper)|Sabah]] |title=Voleybolda kadın millilerin aday kadrosu açıklandı |date=23 March 2018 |language=tr |access-date=12 June 2018}}</ref> }} ==External links== {{Commons category|Zehra Güneş|ਜ਼ੇਹਰਾ ਗੁਨੇਸ}} * {{CEV player|name=Zehra GÜNEŞ}} * {{Olympics.com|zehra-gunes|Zehra GUNES}} * {{Olympedia|name=Zehra Güneş}} * {{TNOC profile|9748|Zehra Güneş}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1999]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਲੰਪਿਕ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਔਰਤਾਂ]] myru66nzkmb70ltnix3sd1kv14vd136 0 173994 836594 811590 2026-04-09T04:05:10Z Gurtej Chauhan 27423 836594 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਮੋਰਿੰਡਾ | other_name = | nickname = | settlement_type = ਸ਼ਹਿਰ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = ਸ਼ਹਿਰ ਮੋਰਿੰਡਾ | pushpin_map = India Punjab#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | coordinates = {{coord|30.789685|N|76.495677|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = {{flag|ਭਾਰਤ}} | subdivision_type1 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਰਾਜ]] | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | subdivision_name2 = [[ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਰੂਪਨਗਰ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = 1999 | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 279 | population_total = 21.788 | population_as_of = 2011 ਜਨਗਣਨਾ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਅਧਿਕਾਰਤ | demographics1_info1 =[[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ|ਆਈਐੱਸਟੀ]] | utc_offset1 = +5:30 | parts_type = [[ਬਲਾਕ]] | parts = ਰੂਪਨਗਰ | postal_code_type = [[ਪਿੰਨ_ਕੋਡ|ਡਾਕ ਕੋਡ]] | postal_code = 140101 | area_code_type = ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਕੋਡ | registration_plate = PB:16 PB:71 | area_code = 0160****** | blank1_name_sec1 = ਨੇੜੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ | blank1_info_sec1 = [[ਰੂਪਨਗਰ]] | official_name = }} '''ਮੋਰਿੰਡਾ''' [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਮੋਰਿੰਡਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੋਰਿੰਡਾ ਦਿਹਾਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਮੋਰਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਸ਼ਹਿਰ [[ਕੁਰਾਲੀ]] ਸਿਟੀ, [[ਖਰੜ]] ਸ਼ਹਿਰ, [[ਮੋਹਾਲੀ]] ਸ਼ਹਿਰ ਮੋਰਿੰਡਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। ਮੋਰਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। [[ਮੋਰਿੰਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ]] ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰੂਪਨਗਰ ਤੋਂ 25 ਕਿ ਮੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 31 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ। ਯਾਦਵਿੰਦਰਾ ਗਾਰਡਨ (ਪਿੰਜੌਰ) ਦੇਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਮੋਰਿੰਡਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ '''ਬਾਗਾਂ ਵਾਲਾ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਗੈਲਰੀ== ==ਹਵਾਲੇ== https://rupnagar.nic.in/ https://www.onefivenine.com/india/villag/Rupnagar/Morinda [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ]] 2swh535p86328tk1ccwisqsgrx2umw5 3 201455 836578 823850 2026-04-08T14:45:44Z Robertsky 43714 Robertsky ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:হানিয়াম মারিয়া]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Happy mars]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/হানিয়াম মারিয়া|হানিয়াম মারিয়া]]" to "[[Special:CentralAuth/Happy mars|Happy mars]]" 823850 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=হানিয়াম মারিয়া}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:54, 9 ਨਵੰਬਰ 2025 (UTC) q7sngtue7jv7sttm8jn3q9dbu7dlzi9 3 204146 836577 2026-04-08T13:34:22Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 836577 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Sanguiniō}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:34, 8 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) gklwho4is5q8czd4uq16czcsgz5z2p6 3 204147 836579 2026-04-08T14:45:44Z Robertsky 43714 Robertsky ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:হানিয়াম মারিয়া]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Happy mars]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/হানিয়াম মারিয়া|হানিয়াম মারিয়া]]" to "[[Special:CentralAuth/Happy mars|Happy mars]]" 836579 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Happy mars]] dvjsx338hzqpcbohwne3rwo0kg9luvr 3 204148 836581 2026-04-08T15:39:17Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 836581 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Mathursaur80}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:39, 8 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) mxa4evucks8oca295s9obst34z8gdv5 3 204149 836583 2026-04-08T19:29:24Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 836583 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Absentrabbit}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:29, 8 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) c9zgztmtehxkl81sud8g7prohay3zbb 3 204150 836585 2026-04-08T23:26:06Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 836585 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Babbu Baba}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:26, 8 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) 68mxpablf5med8ltcnea1kla4yv3gb3 3 204151 836586 2026-04-08T23:33:30Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 836586 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Ana 12377915}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:33, 8 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) 7tt3asfkwxenmtjo1acb4656gdbu9lf 0 204152 836589 2026-04-09T03:43:28Z Gurtej Chauhan 27423 " <nowiki>'''ਗਗੜਾ'''</nowiki>, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 34 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 836589 wikitext text/x-wiki <nowiki>'''ਗਗੜਾ'''</nowiki>, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 34 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 69 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਗਗੜਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਖੰਨਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੋਰਾਹਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਤਹਿਸੀਲ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਖਮਾਣੋਂ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਖੰਨਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਮੋਰਿੰਡਾ, ਅਹਿਮਦਗੜ੍ਹ ਗਗੜਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖਮਾਣੋ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। === ਗਾਗਰਾ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ === ਗਗਰਾ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਗਗਰਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1040 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 198 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.8% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 73.0% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 31.3% ਹੈ। === ਆਬਾਦੀ === {| class="wikitable" |'''ਜਨਗਣਨਾ ਪੈਰਾਮੀਟਰ''' |'''ਜਨਗਣਨਾ ਡੇਟਾ''' |- |ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ |1040 |- |ਕੁੱਲ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |198 |- |ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ % |47.8% (497) |- |ਕੁੱਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ % |73.0% (759) |- |ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ |31.3% (326) |- |ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ % |0.0 % ( 0) |- |ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਆਬਾਦੀ % |61.3% (637) |- |ਕੰਮਕਾਜੀ ਆਬਾਦੀ % |35.5% |- |2011 ਤੱਕ ਬੱਚੇ (0 -6) ਦੀ ਆਬਾਦੀ |96 |- |2011 ਤੱਕ ਬੱਚੀਆਂ (0 -6) ਆਬਾਦੀ % |50.0% (48) |} 8cfvriw4bv24qfwbphgoweqhzezkbzr 836590 836589 2026-04-09T03:52:58Z Gurtej Chauhan 27423 836590 wikitext text/x-wiki ਗਗੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 34 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 69 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ==ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ== #[[ਖੰਨਾ]] #[[ਲੁਧਿਆਣਾ]] #[[ਮੋਰਿੰਡਾ]] #[[ਸਮਰਾਲਾ]] #[[ਖਮਾਣੋਂ]] ਗਗੜਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। ==ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ== #[[ਬਰਵਾਲੀ]] #[[ਬਰਧਲਾਂ]] #[[ਮਾਣਕੀ]] #[[ਬਘੌਰ]] #[[ਸੇਹ]] ਇਹ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖਮਾਣੋ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। === ਗਾਗਰਾ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ === ਗਗਰਾ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਗਗਰਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1040 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 198 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.8% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 73.0% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 31.3% ਹੈ। === ਆਬਾਦੀ === {| class="wikitable" |'''ਜਨਗਣਨਾ ਪੈਰਾਮੀਟਰ''' |'''ਜਨਗਣਨਾ ਡੇਟਾ''' |- |ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ |1040 |- |ਕੁੱਲ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |198 |- |ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ % |47.8% (497) |- |ਕੁੱਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ % |73.0% (759) |- |ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ |31.3% (326) |- |ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ % |0.0 % ( 0) |- |ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਆਬਾਦੀ % |61.3% (637) |- |ਕੰਮਕਾਜੀ ਆਬਾਦੀ % |35.5% |- |2011 ਤੱਕ ਬੱਚੇ (0 -6) ਦੀ ਆਬਾਦੀ |96 |- |2011 ਤੱਕ ਬੱਚੀਆਂ (0 -6) ਆਬਾਦੀ % |50.0% (48) |} taab1w5ms9rkngj0dg6ijw187xvn6fn 836591 836590 2026-04-09T04:00:37Z Gurtej Chauhan 27423 836591 wikitext text/x-wiki ਗਗੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 34 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 69 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ==ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ== #[[ਖੰਨਾ]] #[[ਲੁਧਿਆਣਾ]] #[[ਮੋਰਿੰਡਾ]] #[[ਸਮਰਾਲਾ]] #[[ਖਮਾਣੋਂ]] ਗਗੜਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। ==ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ== #[[ਬਰਵਾਲੀ]] #[[ਬਰਧਲਾਂ]] #[[ਮਾਣਕੀ]] #[[ਬਘੌਰ]] #[[ਸੇਹ]] ਇਹ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖਮਾਣੋ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। === ਗਾਗਰਾ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ === ਗਗਰਾ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਗਗਰਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1040 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 198 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.8% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 73.0% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 31.3% ਹੈ। === ਆਬਾਦੀ === {| class="wikitable" |'''ਜਨਗਣਨਾ ਪੈਰਾਮੀਟਰ''' |'''ਜਨਗਣਨਾ ਡੇਟਾ''' |- |ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ |1040 |- |ਕੁੱਲ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |198 |- |ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ % |47.8% (497) |- |ਕੁੱਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ % |73.0% (759) |- |ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ |31.3% (326) |- |ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ % |0.0 % ( 0) |- |ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਆਬਾਦੀ % |61.3% (637) |- |ਕੰਮਕਾਜੀ ਆਬਾਦੀ % |35.5% |- |2011 ਤੱਕ ਬੱਚੇ (0 -6) ਦੀ ਆਬਾਦੀ |96 |- |2011 ਤੱਕ ਬੱਚੀਆਂ (0 -6) ਆਬਾਦੀ % |50.0% (48) |} 2dnrrp6yu43btc8h5xu4spp6xl2ucm0 836592 836591 2026-04-09T04:01:20Z Gurtej Chauhan 27423 /* ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ */ 836592 wikitext text/x-wiki ਗਗੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 34 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 69 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ==ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ== #[[ਖੰਨਾ]] #[[ਲੁਧਿਆਣਾ]] #[[ਮੋਰਿੰਡਾ]] #[[ਸਮਰਾਲਾ]] #[[ਖਮਾਣੋਂ]] ਗਗੜਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। ==ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ== #[[ਬਰਵਾਲੀ]] #[[ਬਰਧਾਲਾਂ]] #[[ਮਾਣਕੀ]] #[[ਬਘੌਰ]] #[[ਸੇਹ]] ਇਹ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖਮਾਣੋ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। === ਗਾਗਰਾ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ === ਗਗਰਾ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਗਗਰਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1040 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 198 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.8% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 73.0% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 31.3% ਹੈ। === ਆਬਾਦੀ === {| class="wikitable" |'''ਜਨਗਣਨਾ ਪੈਰਾਮੀਟਰ''' |'''ਜਨਗਣਨਾ ਡੇਟਾ''' |- |ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ |1040 |- |ਕੁੱਲ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |198 |- |ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ % |47.8% (497) |- |ਕੁੱਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ % |73.0% (759) |- |ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ |31.3% (326) |- |ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ % |0.0 % ( 0) |- |ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਆਬਾਦੀ % |61.3% (637) |- |ਕੰਮਕਾਜੀ ਆਬਾਦੀ % |35.5% |- |2011 ਤੱਕ ਬੱਚੇ (0 -6) ਦੀ ਆਬਾਦੀ |96 |- |2011 ਤੱਕ ਬੱਚੀਆਂ (0 -6) ਆਬਾਦੀ % |50.0% (48) |} mvqqdhrmum13hlwqxs7hf8qgcvn0j35 836593 836592 2026-04-09T04:02:26Z Gurtej Chauhan 27423 /* ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ */ 836593 wikitext text/x-wiki ਗਗੜਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 34 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 69 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ==ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ== #[[ਖੰਨਾ]] #[[ਲੁਧਿਆਣਾ]] #[[ਮੋਰਿੰਡਾ]] #[[ਸਮਰਾਲਾ]] #[[ਖਮਾਣੋਂ]] ਗਗੜਾ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। ==ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ== #[[ਬਰਵਾਲੀ]] #[[ਬਰਧਾਲਾਂ]] #[[ਮਾਣਕੀ]] #[[ਬਘੌਰ]] #[[ਸੇਹ]] ਇਹ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖਮਾਣੋ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ। === ਗਗੜਾ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ === ਗਗਰਾ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਗਗੜਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 1040 ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 198 ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 47.8% ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 73.0% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 31.3% ਹੈ। === ਆਬਾਦੀ === {| class="wikitable" |'''ਜਨਗਣਨਾ ਪੈਰਾਮੀਟਰ''' |'''ਜਨਗਣਨਾ ਡੇਟਾ''' |- |ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ |1040 |- |ਕੁੱਲ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |198 |- |ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ % |47.8% (497) |- |ਕੁੱਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ % |73.0% (759) |- |ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ |31.3% (326) |- |ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ % |0.0 % ( 0) |- |ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਆਬਾਦੀ % |61.3% (637) |- |ਕੰਮਕਾਜੀ ਆਬਾਦੀ % |35.5% |- |2011 ਤੱਕ ਬੱਚੇ (0 -6) ਦੀ ਆਬਾਦੀ |96 |- |2011 ਤੱਕ ਬੱਚੀਆਂ (0 -6) ਆਬਾਦੀ % |50.0% (48) |} cxk7g6cg6t2qrwqe16g7h5jh7721hui 0 204153 836596 2026-04-09T05:39:33Z Randeepxsingh 37151 "[[:en:Special:Redirect/revision/1346902559|La La Land]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 836596 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = La La Land (film).png | alt = A man and a woman dancing at moonlight; a city view stretches out behind them. The woman is wearing a bright yellow dress; her partner is wearing a white colored shirt and tie with dark trousers. | caption = ਸਿਨੇਮਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਦਾ ਪੋਸਟਰ | director = ਡੈਮਿਏਨ ਚਾਜ਼ੈੱਲ | writer = ਡੈਮਿਏਨ ਚਾਜ਼ੈੱਲ | producer = {{Plainlist| * ਫ੍ਰੈੱਡ ਬਰਜਰ * ਜੌਰਡਨ ਹੋਰੋਵਿਟਜ਼ * ਗੈਰੀ ਗਿਲਬਰਟਜ਼ * ਮਾਰਕ ਪਲੈਟ }} | starring = {{Plainlist|<!--PER BILLING BLOCK--> * ਰਾਯਨ ਗੌਸਲਿੰਗ * ਐਮਾ ਸਟੋਨ * ਜ੍ਹੌਨ ਲੈਜੈਂਡ * ਰੋਜ਼ਮੈਰੀ ਡੇਵਿਟ }} | cinematography = ਲਾਇਨਸ ਲੈਂਡਗ੍ਰੈਨ | editing = ਟੌਮ ਕਰੌਸ | music = {{Plainlist| * ਜਸਟਿਨ ਹਰਵਿਟਜ਼ * ਪਾਸੇਕ ਅਤੇ ਪੌਲ }} | released = {{Film date|2016|8|31|ਵੈਨਿਸ|2016|12|9|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ}} | runtime = 128 ਮਿੰਟ<!--Theatrical runtime: 128:09--><ref>{{cite web |title=''La La Land'' (12A) |work=[[British Board of Film Classification]] |date=October 14, 2016 |url=https://www.bbfc.co.uk/releases/la-la-land-film |access-date=February 22, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630214355/http://www.bbfc.co.uk/releases/la-la-land-film |archive-date=June 30, 2018 |url-status=dead}}</ref> | country = ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ | language = ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | budget = $30 ਮਿਲੀਅਨ | gross = $504.6 ਮਿਲੀਅਨ }} '''ਲਾ ਲਾ ਲੈਂਡ''' ਇੱਕ 2016 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ-ਡ੍ਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੈਮਿਏਨ ਚਾਜ਼ੈੱਲ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਯਨ ਗੌਸਲਿੰਗ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਭਰਦੇ ਜੈਜ਼ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਦਾ ਅਤੇ [[ਐਮਾ ਸਟੋਨ]] ਨੇ ਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬਣਨ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਰਦਾਰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਜ੍ਹੌਨ ਲੈਜੈਂਡ, ਰੋਜ਼ਮੈਰੀ ਡੇਵਿਟ, ਫ਼ਿਨ ਵਿਟਰੌਕ, ਅਤੇ ਜੇ. ਕੇ. ਸਿਮਨਜ਼ ਨੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ ਹਨ। == ਪਲਾਟ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] onafjv38sbg8mw535gkfehcnx7928l1 3 204154 836597 2026-04-09T07:01:22Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 836597 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Togmester}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:01, 9 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) 08xjqlei7oxglntn5lonr7zwvblimej 3 204155 836598 2026-04-09T08:56:27Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 836598 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Guarromatic}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:56, 9 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) p4l2kda7d0zww3ah9qa5mmmi8xyni4n 3 204156 836599 2026-04-09T09:28:48Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 836599 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Clescargot}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:28, 9 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) md8lt2anv17y8n0iuenly1limnv8y1v 14 204157 836600 2026-04-09T10:18:48Z ~2026-21931-12 59600 eswiki 836600 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[eswiki]] kz1xd8i9ifp69imsx47alm6sm3bhwnt 3 204158 836601 2026-04-09T10:59:35Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 836601 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=AyaanSinghKhalsa1699}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:59, 9 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) 4jhyul5gdjhv69jubwvccn61cxiw6st