ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 21865 214802 214801 2026-03-30T11:59:03Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੮੬}}</noinclude>ਸੁਆਮੀ ਲਾਹਿ ਲੇ ਝਗਰਾ॥ ਰਾਮ ਰਸਾਇਨ ਪੀਓ ਰੇ ਦਗਰਾ॥੩॥੪॥ ਆਸਾ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਜਿ ਚੀਨ੍ਹਸੀ ਆਸਾ ਤੇ ਨ ਭਾਵਸੀ॥ ਰਾਮਾ ਭਗਤਹ ਚੇਤੀਅਲੇ ਅਚਿੰਤ ਮਨੁ ਰਾਖਸੀ॥੧॥ ਕੈਸੇ ਮਨ ਤਹਿਗਾ ਰੇ ਸੰਸਾਰੁ ਸਾਗਰੁ ਬਿਖੈ ਕੋ ਬਨਾ॥ ਝੂਠੀ ਮਾਇਆ ਦੇਖਿ ਕੈ ਭੂਲਾ ਰੇ ਮਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਛੀਪੇ ਕੇ ਘਰਿ ਜਨਮੁ ਦੈਲਾ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸੁ॥ ਭੈਲਾ॥ ਸੰਤਹ ਕੈ ਪਰਸਾਦਿ ਨਾਮਾ ਹਰਿ ਭੇਟੁਲਾ॥੨॥੫॥ {{center|ਆਸਾ ਬਾਣੀ ਸ੍ਰੀ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀਉ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਮ੍ਰਿਗ ਮੀਨ ਭ੍ਰਿੰਗ ਪਤੰਗ ਕੁੰਚਰ ਏਕ ਦੋਖ ਬਿਨਾਸ॥ ਪੰਚ ਦੋਖ ਅਸਾਧ ਜਾ ਮਹਿ ਤਾ ਕੀ ਕੇਤਕ ਆਸ॥੧॥ ਮਾਧੋ ਅਬਿਦਿਆ ਹਿਤ ਕੀਨ॥ ਬਿਬੇਕ ਦੀਪ ਮਲੀਨ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤ੍ਰਿਗਦ ਜੋਨਿ ਅਚੇਤ ਸੰਭਵ ਪੁੰਨ ਪਾਪ ਅਸੋਚ॥ ਮਾਨੁਖਾ ਅਵਤਾਰ ਦੁਲਭ ਤਿਹੀ ਸੰਗਤਿ ਪੋਚ॥੨॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਜਹਾ ਜਹਾ ਲਗੁ ਕਰਮ ਕੇ ਬਸਿ ਜਾਇ॥ ਕਾਲ ਫਾਸ ਅਬਧ ਲਾਗੇ ਕਛੁ ਨ ਚਲੈ ਉਪਾਇ॥੩॥ ਰਵਿਦਾਸ ਦਾਸ ਉਦਾਸ ਤਜੁ ਭ੍ਰਮੁ ਤਪਨ ਤਪੁ ਗੁਰ ਗਿਆਨ॥ ਭਗਤ ਜਨ ਭੈ ਹਰਨ ਪਰਮਾਨੰਦ ਕਰਹੁ ਨਿਦਾਨ॥੪॥੧॥ ਆਸਾ॥ ਸੰਤ ਤੁਝੀ ਤਨੁ ਸੰਗਤਿ ਪ੍ਰਾਨ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਗਿਆਨ ਜਾਨੈ ਸੰਤ ਦੇਵਾ ਦੇਵ॥੧॥ ਸੰਤ ਚੀ ਸੰਗਤਿ ਸੰਤ ਕਥਾ ਰਸੁ॥ ਸੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਝੈ ਦੀਜੈ ਦੇਵਾ ਦੇਵ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੰਤ ਆਚਰਣ ਸੰਤ ਚੋ ਮਾਰਗੁ ਸੰਤ ਚ ਓਲ੍ਹਗ ਓਲ੍ਹਗਣੀ॥੨॥ ਅਉਰ ਇਕ ਮਾਗਉ ਭਗਤਿ ਚਿੰਤਾਮਣਿ॥ ਜਣੀ ਲਖਾਵਹੁ ਅਸੰਤ ਪਾਪੀ ਸਣਿ॥੩॥ ਰਵਿਦਾਸੁ ਭਣੈ ਜੋ ਜਾਣੈ ਸੋ ਜਾਣੁ॥ ਸੰਤ ਅਨੰਤਹਿ ਅੰਤਰੁ ਨਾਹੀ॥੪॥੨॥ ਆਸਾ॥ ਤੁਮ ਚੰਦਨ ਹਮ ਇਰੰਡ ਬਾਪੁਰੇ ਸੰਗਿ ਤੁਮਾਰੇ ਬਾਸਾ॥ ਨੀਚ ਰੂਖ ਤੇ ਊਚ ਭਏ ਹੈ ਗੰਧ ਸੁਗੰਧ ਨਿਵਾਸਾ॥੧॥ ਮਾਧਉ ਸਤਸੰਗਤਿ ਸਰਨਿ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ॥ ਹਮ ਅਉਗਨ ਤੁਮ੍ਹ ਉਪਕਾਰੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੁਮ ਮਖਤੂਲ ਸੁਪੇਦ ਸਪੀਅਲ ਹਮ ਬਪੁਰੇ ਜਸ ਕੀਰਾ॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਰਹੀਐ ਮਾਧਉ ਜੈਸੇ ਮਧੁਪ ਮਖੀਰਾ॥੨॥ ਜਾਤੀ ਓਛਾ ਪਾਤੀ ਓਛਾ ਓਛਾ ਜਨਮੁ ਹਮਾਰਾ॥ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਕੀ ਸੇਵ ਨ ਕੀਨੀ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਚਮਾਰਾ॥੩॥੩॥ ਆਸਾ॥ ਕਹਾ ਭਇਓ ਜਉ ਤਨੁ ਭਇਓ ਛਿਨੁ ਛਿਨੁ॥ ਪ੍ਰੇਮੁ ਜਾਇ ਤਉ ਡਰਪੈ ਤੇਰੋ ਜਨੁ॥੧॥ ਤੁਝਹਿ ਚਰਨ ਅਰਬਿੰਦ ਭਵਨ ਮਨੁ॥ ਪਾਨ ਕਰਤ ਪਾਇਓ ਪਾਇਓ ਰਾਮਈਆ ਧਨੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੰਪਤਿ ਬਿਪਤਿ<noinclude></noinclude> 5v4o1ebgugd8pd9upillmzygokokdyo 250 21870 214803 52958 2026-03-30T12:10:50Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੮੭}}</noinclude>ਪਟਲ ਮਾਇਆ ਧਨੁ॥ ਤਾ ਮਹਿ ਮਗਨ ਹੋਤ ਨ ਤੇਰੋ ਜਨੁ॥੨॥ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਜੇਵਰੀ ਬਾਧਿਓ ਤੇਰੋ ਜਨ॥ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਛੂਟਿਬੋ ਕਵਨ ਗੁਨ॥੩॥੪॥ ਆਸਾ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰੇ॥ ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ ਜਨ ਗਏ ਨਿਸਤਰਿ ਤਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਕਬੀਰ ਉਜਾਗਰ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਕਾਟੇ ਕਾਗਰ॥੧॥ ਨਿਮਤ ਨਾਮਦੇਉ ਦੂਧੁ ਪੀਆਇਆ॥ ਤਉ ਜਗ ਜਨਮ ਸੰਕਟ ਨਹੀ ਆਇਆ॥੨॥ ਜਨ ਰਵਿਦਾਸ ਰਾਮ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ॥ ਇਉ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਨਰਕ ਨਹੀ ਜਾਤਾ॥੩॥੫॥ ਮਾਟੀ ਕੋ ਪੁਤਰਾ ਕੈਸੇ ਨਚਤੁ ਹੈ॥ ਦੇਖੈ ਦੇਖੈ ਸੁਨੈ ਬੋਲੈ ਦਉਰਿਓ ਫਿਰਤੁ ਹੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਬ ਕਛੁ ਪਾਵੈ ਤਬ ਗਰਬੁ ਕਰਤੁ ਹੈ॥ ਮਾਇਆ ਗਈ ਤਬ ਰੋਵਨੁ ਲਗਤੁ ਹੈ॥੧॥ ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਰਸ ਕਸਹਿ ਲੁਭਾਨਾ॥ ਬਿਨਸਿ ਗਇਆ ਜਾਇ ਕਹੂੰ ਸਮਾਨਾ॥੨॥ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਬਾਜੀ ਜਗੁ ਭਾਈ॥ ਬਾਜੀਗਰ ਸਉ ਮੋਹਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਨਿ ਆਈ॥੩॥੬॥ {{center|ਆਸਾ ਬਾਣੀ ਭਗਤ ਧੰਨੇ ਜੀ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਭ੍ਰਮਤ ਫਿਰਤ ਬਹੁ ਜਨਮ ਬਿਲਾਨੇ ਤਨੁ ਮਨੁ ਧਨੁ ਨਹੀ ਧੀਰੇ॥ ਲਾਲਚ ਬਿਖੁ ਕਾਮ ਲੁਬਧ ਰਾਤਾ ਮਨਿ ਬਿਸਰੇ ਪ੍ਰਭ ਹੀਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਿਖੁ ਫਲ ਮੀਠ ਲਗੇ ਮਨ ਬਉਰੇ ਚਾਰ ਬਿਚਾਰ ਨ ਜਾਨਿਆ॥ ਗੁਨ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਢੀ ਅਨ ਭਾਂਤੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਫਿਰਿ ਤਾਨਿਆ॥੧॥ ਜੁਗਤਿ ਜਾਨਿ ਨਹੀ ਰਿਦੈ ਨਿਵਾਸੀ ਜਲਤ ਜਾਲ ਜਮ ਫੰਧ ਪਰੇ॥ ਬਿਖੁ ਫਲ ਸੰਚਿ ਭਰੇ ਮਨ ਐਸੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਭ ਮਨ ਬਿਸਰੇ॥੨॥ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਵੇਸੁ ਗੁਰਹਿ ਧਨੁ ਦੀਆ ਧਿਆਨੁ ਮਾਨੁ ਮਨ ਏਕ ਮਏ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਮਾਨੀ ਸੁਖੁ ਜਾਨਿਆ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਅਘਾਨੇ ਮੁਕਤਿ ਭਏ॥੩॥ ਜੋਤਿ ਸਮਾਇ ਸਮਾਨੀ ਜਾ ਕੈ ਅਛਲੀ ਪ੍ਰਭੁ ਪਹਿਚਾਨਿਆ॥ ਧੰਨੈ ਧਨੁ ਪਾਇਆ ਧਰਣੀਧਰੁ ਮਿਲਿ ਜਨ ਸੰਤ ਸਮਾਨਿਆ॥੪॥੧॥ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗੋਬਿੰਦ ਗੋਬਿੰਦ ਗੋਬਿੰਦ ਸੰਗਿ ਨਾਮਦੇਉ ਮਨੁ ਲੀਣਾ॥ ਆਢ ਦਾਮ ਕੋ ਛੀਪਰੋ ਹੋਇਓ ਲਾਖੀਣਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬੁਨਨਾ ਤਨਨਾ ਤਿਆਗਿ ਕੈ ਪ੍ਰੀਤਿ ਚਰਨ ਕਬੀਰਾ॥ ਨੀਚ ਕੁਲਾ ਜੋਲਾਹਰਾ ਭਇਓ ਗੁਨੀਯ ਗਹੀਰਾ॥੧॥ ਰਵਿਦਾਸੁ ਢੁਵੰਤਾ ਢੋਰ ਨੀਤਿ ਤਿਨਿ ਤਿਆਗੀ ਮਾਇਆ॥ ਪਰਗਟੁ ਹੋਆ ਸਾਧਸੰਗਿ ਹਰਿ ਦਰਸਨੁ ਪਾਇਆ॥੨॥ ਸੈਨੁ ਨਾਈ ਬੁਤਕਾਰੀਆ ਓਹੁ ਘਰਿ ਘਰਿ ਸੁਨਿਆ॥ ਹਿਰਦੇ ਵਸਿਆ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਭਗਤਾ<noinclude></noinclude> qlywap9pe3rc5387455wtupy3ashr29 250 21875 214804 52963 2026-03-30T12:20:20Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੮੮}}</noinclude>ਮਹਿ ਗਨਿਆ॥੩॥ ਇਹ ਬਿਧਿ ਸੁਨਿ ਕੈ ਜਾਟਰੋ ਉਠਿ ਭਗਤੀ ਲਾਗਾ॥ ਮਿਲੇ ਪ੍ਰਤਖਿ ਗੁਸਾਈਆ ਧੰਨਾ ਵਡਭਾਗਾ ॥੪॥੨॥ ਰੇ ਚਿਤ ਚੇਤਸਿ ਕੀ ਨ ਦਯਾਲ ਦਮੋਦਰ ਬਿਬਹਿ ਨ ਜਾਨਸਿ ਕੋਈ॥ ਜੇ ਧਾਵਹਿ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਖੰਡ ਕਉ ਕਰਤਾ ਕਰੈ ਸੁ ਹੋਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਨਨੀ ਕੇਰੇ ਉਦਰ ਉਦਕ ਮਹਿ ਪਿੰਡੁ ਕੀਆ ਦਸ ਦੁਆਰਾ॥ ਦੇਇ ਅਹਾਰੁ ਅਗਨਿ ਮਹਿ ਰਾਖੈ ਐਸਾ ਖਸਮੁ ਹਮਾਰਾ॥੧॥ ਕੁੰਮੀ ਜਲ ਮਾਹਿ ਤਨ ਤਿਸੁ ਬਾਹਰਿ ਪੰਖ ਖੀਰੁ ਤਿਨ ਨਾਹੀ॥ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਨੰਦ ਮਨੋਹਰ ਸਮਝਿ ਦੇਖੁ ਮਨ ਮਾਹੀ॥੨॥ ਪਾਖਣਿ ਕੀਟੁ ਗੁਪਤੁ ਹੋਇ ਰਹਤਾ ਤਾ ਚੋ ਮਾਰਗੁ ਨਾਹੀ॥ ਕਹੈ ਧੰਨਾ ਪੂਰਨ ਤਾਹੂ ਕੋ ਮਤ ਰੇ ਜੀਅ ਡਰਾਂਹੀ॥੩॥੩॥ {{center|ਆਸਾ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀਉ ਕੀ ਬਾਣੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਦਿਲਹੁ ਮੁਹਬਤਿ ਜਿੰਨ੍ਹ ਸੇਈ ਸਚਿਆ॥ ਜਿਨ੍ਹ ਮਨਿ ਹੋਰੁ ਮੁਖਿ ਹੋਰੁ ਸਿ ਕਾਂਢੇ ਕਚਿਆ॥੧॥ ਰਤੇ ਇਸਕ ਖੁਦਾਇ ਰੰਗਿ ਦੀਦਾਰ ਕੇ॥ ਵਿਸਰਿਆ ਜਿਨ੍ਹ ਨਾਮੁ ਤੇ ਭੁਇ ਭਾਰੁ ਥੀਏ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਪਿ ਲੀਏ ਲੜਿ ਲਾਇ ਦਰਿ ਦਰਵੇਸ ਸੇ॥ ਤਿਨ ਧੰਨੁ ਜਣੇਦੀ ਮਾਉ ਆਏ ਸਫਲੁ ਸੇ॥੨॥ ਪਰਵਦਗਾਰ ਅਪਾਰ ਅਗਮ ਬੇਅੰਤ ਤੂ॥ ਜਿਨਾ ਪਛਾਤਾ ਸਚੁ ਚੁੰਮਾ ਪੈਰ ਮੂੰ॥੩॥ ਤੇਰੀ ਪਨਹ ਖੁਦਾਇ ਤੂ ਬਖਸੰਦਗੀ॥ ਸੇਖ ਫਰੀਦੈ ਖੈਰੁ ਦੀਜੈ ਬੰਦਗੀ॥੪॥੧॥ ਆਸਾ॥ ਬੋਲੈ ਸੇਖ ਫਰੀਦੁ ਪਿਆਰੇ ਅਲਹ ਲਗੇ॥ ਇਹੁ ਤਨੁ ਹੋਸੀ ਖਾਕ ਨਿਮਾਣੀ ਗੋਰ ਘਰੇ॥੧॥ ਆਜੁ ਮਿਲਾਵਾ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਟਾਕਿਮ ਕੂੰਜੜੀਆ ਮਨਹੁ ਮਚਿੰਦੜੀਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੇ ਜਾਣਾ ਮਰਿ ਜਾਈਐ ਘੁਮਿ ਨ ਆਈਐ॥ ਝੂਠੀ ਦੁਨੀਆ ਲਗਿ ਨ ਆਪੁ ਵਞਾਈਐ॥੨॥ ਬੋਲੀਐ ਸਚੁ ਧਰਮੁ ਝੂਠੁ ਨ ਬੋਲੀਐ॥ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਸੈ ਵਾਟ ਮੁਰੀਦਾ ਜੋਲੀਐ॥੩॥ ਛੈਲ ਲੰਘੰਦੇ ਪਾਰਿ ਗੋਰੀ ਮਨੁ ਧੀਰਿਆ॥ ਕੰਚਨ ਵੰਨੇ ਪਾਸੇ ਕਲਵਤਿ ਚੀਰਿਆ॥੪॥ ਸੇਖ ਹੈਯਾਤੀ ਜਗਿ ਨ ਕੋਈ ਥਿਰੁ ਰਹਿਆ॥ ਜਿਸੁ ਆਸਣਿ ਹਮ ਬੈਠੇ ਕੇਤੇ ਬੈਸਿ ਗਇਆ॥੫॥ ਕਤਿਕ ਕੂੰਜਾਂ ਚੇਤਿ ਡਉ ਸਾਵਣਿ ਬਿਜੁਲੀਆਂ॥ ਸੀਆਲੇ ਸੋਹੰਦੀਆਂ ਪਿਰ ਗਲਿ ਬਾਹੜੀਆਂ॥੬॥ ਚਲੇ ਚਲਣਹਾਰ ਵਿਚਾਰਾ ਲੇਇ ਮਨੋ॥ ਗੰਢੇਦਿਆਂ ਛਿਅ ਮਾਹ ਤੁੜੰਦਿਆ ਹਿਕੁ ਖਿਨੋ॥੭॥ ਜਿਮੀ ਪੁਛੈ ਅਸਮਾਨ ਫਰੀਦਾ ਖੇਵਟ ਕਿੰਨਿ ਗਏ॥ ਜਾਲਣ ਗੋਰਾਂ ਨਾਲਿ ਉਲਾਮੇ ਜੀਅ ਸਹੇ॥੮॥੨॥<noinclude></noinclude> tewrd80csyedzsovv8uihseeos79sfx 250 21880 214805 52968 2026-03-30T12:31:25Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੮੯}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ'''}}</br> {{x-larger|'''ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥'''}}}} {{center|ਰਾਗੁ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੧ ਚਉਪਦੇ ਘਰੁ ੧॥}} ਤੇਰਾ ਨਾਮੁ ਕਰੀ ਚਨਣਾਠੀਆ ਜੇ ਮਨੁ ਉਰਸਾ ਹੋਇ॥ ਕਰਣੀ ਕੁੰਗੂ ਜੇ ਰਲੈ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਪੂਜਾ ਹੋਇ॥੧॥ ਪੂਜਾ ਕੀਚੈ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈਐ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਪੂਜ ਨ ਹੋਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਾਹਰਿ ਦੇਵ ਪਖਾਲੀਅਹਿ ਜੇ ਮਨੁ ਧੋਵੈ ਕੋਇ॥ ਜੂਠਿ ਲਹੈ ਜੀਉ ਮਾਜੀਐ ਮੋਖ ਪਇਆਣਾ ਹੋਇ॥੨॥ ਪਸੂ ਮਿਲਹਿ ਚੰਗਿਆਈਆ ਖੜੁ ਖਾਵਹਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਦੇਹਿ॥ ਨਾਮ ਵਿਹੂਣੇ ਆਦਮੀ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜੀਵਣ ਕਰਮ ਕਰੇਹਿ॥੩॥ ਨੇੜਾ ਹੈ ਦੂਰਿ ਨ ਜਾਣਿਅਹੁ ਨਿਤ ਸਾਰੇ ਸੰਮ੍ਹਲੇ॥ ਜੋ ਦੇਵੈ ਸੋ ਖਾਵਣਾ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸਾਚਾ ਹੇ॥੪॥੧॥ ਗੁਜਰੀ ਮਹਲਾ ੧॥ ਨਾਭਿ ਕਮਲ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਪਜੇ ਬੇਦ ਪੜਹਿ ਮੁਖਿ ਕੰਠਿ ਸਵਾਰਿ॥ ਤਾ ਕੋ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਈ ਲਖਣਾ ਆਵਤ ਜਾਤ ਰਹੈ ਗੁਬਾਰਿ॥੧॥ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਿਉ ਬਿਸਰਹਿ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਅਧਾਰ॥ ਜਾ ਕੀ ਭਗਤਿ ਕਰਹਿ ਜਨ ਪੂਰੇ ਮੁਨਿ ਜਨ ਸੇਵਹਿ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਿ॥॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਰਵਿ ਸਸਿ ਦੀਪਕ ਜਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਭਵਣਿ ਏਕਾ ਜੋਤਿ ਮੁਰਾਰਿ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਇ ਸੁ ਅਹਿਨਿਸਿ ਨਿਰਮਲੁ ਮਨਮੁਖਿ ਰੈਣਿ ਅੰਧਾਰਿ॥੨॥ ਸਿਧ ਸਮਾਧਿ ਕਰਹਿ ਨਿਤ ਝਗਰਾ ਦੁਹੁ ਲੋਚਨ ਕਿਆ ਹੇਰੈ॥ ਅੰਤਰਿ ਜੋਤਿ ਸਬਦੁ ਧੁਨਿ ਜਾਗੈ ਸਤਿਗੁਰੁ ਝਗਰੁ ਨਿਬੇਰੈ॥੩॥ ਸੁਰਿ ਨਰ ਨਾਥ ਬੇਅੰਤ ਅਜੋਨੀ ਸਾਚੈ ਮਹਲਿ ਅਪਾਰਾ॥ ਨਾਨਕ ਸਹਜਿ ਮਿਲੇ ਜਗਜੀਵਨ ਨਦਰਿ ਕਰਹੁ ਨਿਸਤਾਰਾ॥੪॥੨॥<noinclude></noinclude> prri7zvvhz2w68ydvupyucjpg4k4jic 250 21885 214854 52973 2026-03-31T05:54:40Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214854 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੯੦}}</noinclude>{{center|ਰਾਗੁ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੩ ਘਰੁ ੧}} ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਧ੍ਰਿਗੁ ਇਵੇਹਾ ਜੀਵਣਾ ਜਿਤੁ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨ ਪਾਇ॥ ਜਿਤੁ ਕੰਮਿ ਹਰਿ ਵੀਸਰੈ ਦੂਜੈ ਲਗੈ ਜਾਇ॥੧॥ ਐਸਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੀਐ ਮਨਾ ਜਿਤੁ ਸੇਵਿਐ ਗੋਵਿਦ ਪ੍ਰੀਤਿ ਊਪਜੈ ਅਵਰ ਵਿਸਰਿ ਸਭ ਜਾਇ॥ ਹਰਿ ਸੇਤੀ ਚਿਤੁ ਗਹਿ ਰਹੈ ਜਰਾ ਕਾ ਭਉ ਨ ਹੋਵਈ ਜੀਵਨ ਪਦਵੀ ਪਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੋਬਿੰਦ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸਿਉ ਇਕੁ ਸਹਜੁ ਉਪਜਿਆ ਵੇਖੁ ਜੈਸੀ ਭਗਤਿ ਬਨੀ॥ ਆਪ ਸੇਤੀ ਆਪੁ ਖਾਇਆ ਤਾ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਆ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਈ॥੨॥ ਬਿਨੁ ਭਾਗਾ ਐਸਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਨ ਪਾਈਐ ਜੇ ਲੋਚੈ ਸਭੁ ਕੋਇ॥ ਕੂੜੈ ਕੀ ਪਾਲਿ ਵਿਚਹੁ ਨਿਕਲੈ ਤਾ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ॥੩॥ ਨਾਨਕ ਐਸੇ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਕਿਆ ਓਹੁ ਸੇਵਕੁ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਗੁਰ ਆਗੈ ਜੀਉ ਧਰੇਇ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕਾ ਭਾਣਾ ਚਿਤਿ ਕਰੇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਆਪੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇਇ॥੪॥੧॥੩॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੩॥ ਹਰਿ ਕੀ ਤੁਮ ਸੇਵਾ ਕਰਹੁ ਦੂਜੀ ਸੇਵਾ ਕਰਹੁ ਨ ਕੋਇ ਜੀ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਮਨਹੁ ਚਿੰਦਿਆ ਫਲੁ ਪਾਈਐ ਦੂਜੀ ਸੇਵਾ ਜਨਮੁ ਬਿਰਥਾ ਜਾਇ ਜੀ॥੧॥ ਹਰਿ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਗਤਿ ਹੈ ਹਰਿ ਮੇਰੀ ਹਰਿ ਮੇਰੀ ਕਥਾ ਕਹਾਨੀ ਜੀ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਭੀਜੈ ਏਹਾ ਸੇਵ ਬਨੀ ਜੀਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਮੇਰਾ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਹਰਿ ਮੇਰਾ ਸਾਸਤ੍ਰ ਹਰਿ ਮੇਰਾ ਬੰਧਪੁ ਹਰਿ ਮੇਰਾ ਭਾਈ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਮੈ ਭੂਖ ਲਾਗੈ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤੈ ਹਰਿ ਮੇਰਾ ਸਾਕੁ ਅੰਤਿ ਹੋਇ ਸਖਾਈ॥੨॥ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਹੋਰ ਰਾਸਿ ਕੂੜੀ ਹੈ ਚਲਦਿਆ ਨਾਲਿ ਨ ਜਾਈ॥ ਹਰਿ ਮੇਰਾ ਧਨੁ ਮੇਰੈ ਸਾਥਿ ਚਾਲੈ ਜਹਾ ਹਉ ਜਾਉ ਤਹ ਜਾਈ॥੩॥ ਸੋ ਝੂਠਾ ਜੋ ਝੂਠੇ ਲਾਗੈ ਝੂਠੇ ਕਰਮ ਕਮਾਈ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਹਰਿ ਕਾ ਭਾਣਾ ਹੋਆ ਕਹਣਾ ਕਛੂ ਨ ਜਾਈ॥੪॥੨॥੪॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੩॥ ਜੁਗ ਮਾਹਿ ਨਾਮੁ ਦੁਲੰਭੁ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਇਆ ਜਾਇ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਵਈ ਵੇਖਹੁ ਕੋ ਵਿਉਪਾਇ॥੧॥ ਬਲਿਹਾਰੀ ਗੁਰ ਆਪਣੇ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਿਐ ਹਰਿ ਮਨਿ ਵਸੈ ਸਹਜੇ ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਾਂ ਭਉ ਪਾਏ ਆਪਣਾ ਬੈਰਾਗੁ ਉਪਜੈ ਮਨਿ ਆਇ॥ ਬੈਰਾਗੈ ਤੇ ਹਰਿ ਪਾਈਐ ਹਰਿ ਸਿਉ ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥੨॥ ਸੇਇ ਮੁਕਤ ਜਿ ਮਨੁ ਜਿਣਹਿ ਫਿਰਿ ਧਾਤੁ ਨ ਲਾਗੈ ਆਇ॥ ਦਸਵੈ ਦੁਆਰਿ ਰਹਤ ਕਰੇ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸੋਝੀ ਪਾਇ॥੩॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਹੋਇਆ ਵੇਖਹੁ ਤਿਸ ਕੀ<noinclude></noinclude> pdljrtcfhaa4slwcfmi0wjdo424lgeu 250 21890 214855 52978 2026-03-31T06:06:15Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214855 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੯੧}}</noinclude>ਰਜਾਇ॥ ਇਹੁ ਕਾਰਣੁ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਇ॥੪॥੩॥੫॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੩॥ ਰਾਮ ਰਾਮ ਸਭੁ ਕੋ ਕਹੈ ਕਹਿਐ ਰਾਮੁ ਨ ਹੋਇ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਰਾਮੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਤਾ ਫਲੁ ਪਾਵੈ ਕੋਇ॥੧॥ ਅੰਤਰਿ ਗੋਵਿੰਦ ਜਿਸੁ ਲਾਗੈ ਪ੍ਰੀਤਿ॥ ਹਰਿ ਤਿਸੁ ਕਦੇ ਨ ਵੀਸਰੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਰਹਿ ਸਦਾ ਮਨਿ ਚੀਤਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਿਰਦੈ ਜਿਨ੍ਹ ਕੈ ਕਪਟੁ ਵਸੈ ਬਾਹਰਹੁ ਸੰਤ ਕਹਾਹਿ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਮੂਲਿ ਨ ਚੁਕਈ ਅੰਤਿ ਗਏ ਪਛੁਤਾਹਿ॥੨॥ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਜੇ ਜਤਨ ਕਰੈ ਤਾ ਅੰਤਰ ਕੀ ਹਉਮੈ ਕਦੇ ਨ ਜਾਇ॥ ਜਿਸੁ ਨਰ ਕੀ ਦੁਬਿਧਾ ਨ ਜਾਇ ਧਰਮ ਰਾਇ ਤਿਸੁ ਦੇਇ ਸਜਾਇ॥੩॥ ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਸੋਈ ਜਨੁ ਪਾਏ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਕੋਈ॥ ਨਾਨਕ ਵਿਚਹੁ ਹਉਮੈ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਹਰਿ ਭੇਟੈ ਸੋਈ ॥੪॥੪॥੬॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੩॥ ਤਿਸੁ ਜਨ ਸਾਂਤਿ ਸਦਾ ਮਤਿ ਨਿਹਚਲ ਜਿਸ ਕਾ ਅਭਿਮਾਨੁ ਗਵਾਏ॥ ਸੋ ਜਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਜਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਏ॥੧॥ ਹਰਿ ਚੇਤਿ ਅਚੇਤ ਮਨਾ ਜੋ ਇਛਹਿ ਸੋ ਫਲੁ ਹੋਈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਵਹਿ ਪੀਵਤ ਰਹਹਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟੇ ਤਾ ਪਾਰਸੁ ਹੋਵੈ ਪਾਰਸੁ ਹੋਇ ਤ ਪੂਜ ਕਰਾਏ॥ ਜੋ ਉਸੁ ਪੂਜੇ ਸੋ ਫਲੁ ਪਾਏ ਦੀਖਿਆ ਦੇਵੈ ਸਾਚੁ ਬੁਝਾਏ॥੨॥ ਵਿਣੁ ਪਾਰਸੈ ਪੂਜ ਨ ਹੋਵਈ ਵਿਣੁ ਮਨ ਪਰਚੇ ਅਵਰਾ ਸਮਝਾਏ॥ ਗੁਰੂ ਸਦਾਏ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧਾ ਕਿਸੁ ਓਹੁ ਮਾਰਗਿ ਪਾਏ॥੩॥ ਨਾਨਕ ਵਿਣੁ ਨਦਰੀ ਕਿਛੂ ਨ ਪਾਈਐ ਜਿਸੁ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਸੋ ਪਾਏ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਅਪਣਾ ਸਬਦੁ ਵਰਤਾਏ॥੪॥੫॥੭॥ ਗੁਜਰੀ ਮਹਲਾ ੩ ਪੰਚਪਦੇ॥ ਨਾ ਕਾਸੀ ਮਤਿ ਊਪਜੈ ਨਾ ਕਾਸੀ ਮਤਿ ਜਾਇ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਿਐ ਮਤਿ ਊਪਜੈ ਤਾ ਇਹ ਸੋਝੀ ਪਾਇ॥੧॥ ਹਰਿ ਕਥਾ ਤੂੰ ਸੁਣਿ ਰੇ ਮਨ ਸਬਦੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇ॥ ਇਹ ਮਤਿ ਤੇਰੀ ਥਿਰੁ ਰਹੈ ਤਾਂ ਭਰਮੁ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਚਰਣ ਰਿਦੈ ਵਸਾਇ ਤੂ ਕਿਲਵਿਖ ਹੋਵਹਿ ਨਾਸੁ॥ ਪੰਚ ਭੂ ਆਤਮਾ ਵਸਿ ਕਰਹਿ ਤਾ ਤੀਰਥ ਕਰਹਿ ਨਿਵਾਸੁ॥੨॥ ਮਨਮੁਖਿ ਇਹੁ ਮਨੁ ਮੁਗਧੁ ਹੈ ਸੋਝੀ ਕਿਛੂ ਨ ਪਾਇ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਨ ਬੁਝਈ ਅੰਤਿ ਗਇਆ ਪਛੁਤਾਇ॥੩॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਕਾਸੀ ਸਭਿ ਤੀਰਥ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਤਿਗੁਰ ਦੀਆ ਬੁਝਾਇ॥ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਤਿਸੁ ਸੰਗਿ ਰਹਹਿ ਜਿਨ ਹਰਿ ਹਿਰਦੈ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ॥੪॥ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਿਐ ਹੁਕਮੁ ਬੁਝਿਆ ਏਕੁ ਵਸਿਆ ਮਨਿ ਆਇ॥ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਸਭੁ ਸਚੁ ਹੈ ਸਚੇ<noinclude></noinclude> 1zi033fsplp3q1f814diw0fej28vtxz 250 21895 214856 52983 2026-03-31T06:16:33Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੯੨}}</noinclude>ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥੫॥੬॥੮॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੩ ਤੀਜਾ॥ ਏਕੋ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਪੰਡਿਤ ਸੁਣਿ ਸਿਖੁ ਸਚੁ ਸੋਈ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਜੇਤਾ ਪੜਹਿ ਪੜਤ ਗੁਣਤ ਸਦਾ ਦੁਖੁ ਹੋਈ॥੧॥ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਤੂੰ ਲਾਗਿ ਰਹੁ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਸੋਝੀ ਹੋਈ॥ ਹਰਿ ਰਸੁ ਰਸਨਾ ਚਾਖੁ ਤੂੰ ਤਾਂ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਿਐ ਮਨੁ ਸੰਤੋਖੀਐ ਤਾ ਫਿਰਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭੂਖ ਨ ਹੋਇ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਪਾਇਆ ਪਰ ਘਰਿ ਜਾਇ ਨ ਕੋਇ॥੨॥ ਕਥਨੀ ਬਦਨੀ ਜੇ ਕਰੇ ਮਨਮੁਖਿ ਬੂਝ ਨ ਹੋਇ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਘਟਿ ਚਾਨਣਾ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਪਾਵੈ ਸੋਇ॥੩॥ ਸੁਣਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਤੂੰ ਨ ਬੁਝਹੀ ਤਾ ਫਿਰਹਿ ਬਾਰੋ ਬਾਰ॥ ਸੋ ਮੂਰਖੁ ਜੋ ਆਪੁ ਨ ਪਛਾਣਈ ਸਚਿ ਨ ਧਰੇ ਪਿਆਰੁ॥੪॥ ਸਚੈ ਜਗਤੁ ਡਹਕਾਇਆ ਕਹਣਾ ਕਛੂ ਨ ਜਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਕਰੇ ਜਿਉ ਤਿਸ ਕੀ ਰਜਾਇ॥੫॥੭॥੯॥ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਰਾਗੁ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੪ ਚਉਪਦੇ ਘਰੁ ੧॥ ਹਰਿ ਕੇ ਜਨ ਸਤਿਗੁਰ ਸਤ ਪੁਰਖਾ ਹਉ ਬਿਨਉ ਕਰਉ ਗੁਰ ਪਾਸਿ॥ ਹਮ ਕੀਰੇ ਕਿਰਮ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਣਾਈ ਕਰਿ ਦਇਆ ਨਾਮੁ ਪਰਗਾਸਿ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮੀਤ ਗੁਰਦੇਵ ਮੋ ਕਉ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਪਰਗਾਸਿ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਮੁ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਾਨ ਸਖਾਈ ਹਰਿ ਕੀਰਤਿ ਹਮਰੀ ਰਹਰਾਸਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਜਨ ਕੇ ਵਡਭਾਗ ਵਡੇਰੇ ਜਿਨ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸਰਧਾ ਹਰਿ ਪਿਆਸ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਤ੍ਰਿਪਤਾਸਹਿ ਮਿਲਿ ਸੰਗਤਿ ਗੁਣ ਪਰਗਾਸਿ॥੨॥ ਜਿਨ੍ਹ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਨਾਮੁ ਨ ਪਾਇਆ ਤੇ ਭਾਗਹੀਣ ਜਮ ਪਾਸਿ॥ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਣਿ ਸੰਗਤਿ ਨਹੀ ਆਏ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜੀਵੇ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜੀਵਾਸਿ॥੩॥ ਜਿਨ ਹਰਿ ਜਨ ਸਤਿਗੁਰ ਸੰਗਤਿ ਪਾਈ ਤਿਨ ਧੁਰਿ ਮਸਤਕਿ ਲਿਖਿਆ ਲਿਖਾਸਿ॥ ਧੰਨੁ ਧੰਨੁ ਸਤਸੰਗਤਿ ਜਿਤੁ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਇਆ ਮਿਲਿ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਪਰਗਾਸਿ॥੪॥੧॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਗੋਵਿੰਦੁ ਗੋਵਿੰਦੁ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਮਨਿ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਮਿਲਿ ਸਤਸੰਗਤਿ ਸਬਦਿ ਮਨੁ ਮੋਹੈ॥ ਜਪਿ ਗੋਵਿੰਦੁ ਗੋਵਿੰਦੁ ਧਿਆਈਐ ਸਭ ਕਉ ਦਾਨੁ ਦੇਇ ਪ੍ਰਭੁ ਓਹੈ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਜਨਾ ਮੋ ਕਉ ਗੋਵਿੰਦੁ ਗੋਵਿੰਦੁ ਗੋਵਿੰਦੁ ਮਨੁ ਮੋਹੈ॥ ਗੋਵਿੰਦ ਗੋਵਿੰਦ ਗੋਵਿੰਦ ਗੁਣ ਗਾਵਾ ਮਿਲਿ ਗੁਰ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਜਨੁ ਸੋਹੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੁਖ ਸਾਗਰ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਹੈ ਗੁਰਮਤਿ ਕਉਲਾ ਰਿਧਿ ਸਿਧਿ ਲਾਗੈ ਪਗਿ ਓਹੈ॥ ਜਨ ਕਉ<noinclude></noinclude> 7k9nkq510y2iycfn15ik7xn64dz5kx0 250 21900 214857 52988 2026-03-31T06:20:54Z Kuldip DMW 2077 214857 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੪੯੩}}</noinclude>ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਆਧਾਰਾ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪਤ ਹਰਿ ਨਾਮੇ ਸੋਹੈ॥੨॥ ਦੁਰਮਤਿ ਭਾਗਹੀਨ ਮਤਿ ਫੀਕੇ ਨਾਮੁ ਸੁਨਤ ਆਵੈ ਮਨਿ ਰੋਹੈ॥ ਕਊਆ ਕਾਗ ਕਉ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਪਾਈਐ ਤ੍ਰਿਪਤੈ ਵਿਸਟਾ ਖਾਇ ਮੁਖਿ ਗੋਹੈ॥੩॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਤਿਵਾਦੀ ਜਿਤੁ ਨਾਤੈ ਕਊਆ ਹੰਸੁ ਹੋਹੈ॥ ਨਾਨਕ ਧਨੁ ਧੰਨੁ ਵਡੇ ਵਡਭਾਗੀ ਜਿਨ੍ਹ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਮੁ ਰਿਦੈ ਮਲੁ ਧੋਹੈ॥੪॥੨॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਹਰਿ ਜਨ ਊਤਮ ਊਤਮ ਬਾਣੀ ਮੁਖਿ ਬੋਲਹਿ ਪਰਉਪਕਾਰੇ॥ ਜੋ ਜਨੁ ਸੁਣੈ ਸਰਧਾ ਭਗਤਿ ਸੇਤੀ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਹਰਿ ਨਿਸਤਾਰੇ॥੧॥ ਰਾਮ ਮੋ ਕਉ ਹਰਿ ਜਨ ਮੇਲਿ ਪਿਆਰੇ॥ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਾਨ ਸਤਿਗੁਰੁ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਹਮ ਪਾਪੀ ਗੁਰਿ ਨਿਸਤਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਡਭਾਗੀ ਵਡਭਾਗੇ ਜਿਨ ਹਰਿ @@@@ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੇ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਵਹਿ ਗੁਰਮਤਿ ਭਗਤਿ ਭੰਡਾਰੇ॥੨॥ ਜਿਨ ਦਰਸਨੁ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰ ਸਤ ਪੁਰਖ ਨ ਪਾਇਆ ਤੇ ਭਾਗਹੀਣ ਜਮਿ ਮਾਰੇ॥ ਸੇ ਕੂਕਰ ਸੂਕਰ ਗਰਧਭ ਪਵਹਿ ਗਰਭ ਜੋਨੀ ਦਯ ਕਿ ਮਾਰੇ ਮਹਾ ਹਤਿਆਰੇ॥੩॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਹੋਹੁ ਜਨ ਊਪਰਿ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਲੇਹੁ ਉਬਾਰੇ॥ਨਾਨਕ ਜਨ ਹਰਿ ਕੀ ਮੈਂ ਕਿ ਸਰਣਾਈ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਹਰਿ ਨਿਸਤਾਰੇ॥੪॥੩॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਲਾਵਹੁ ਹਉ ਤੋਂ ਦੇ ਅਨਦਿਨੁ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਨਿਤ ਧਿਆਈ॥ ਸਭਿ ਸੁਖ ਸਭਿ ਗੁਣ ਸਭਿ ਨਿਧਾਨ ਹਰਿ ਜਿਤੁ ਜਪਿਐ ਦੁਖ ਭੁਖ ਸਭ ਤੋਂ ਦੀ ਲਹਿ ਜਾਈ॥੧॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਮੇਰਾ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਸਖਾ ਹਰਿ ਭਾਈ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਸੁ ਗਾਵਾ ਅੰਤਿ ਬੇਲੀ ਦਰਗਹ ਲਏ ਛਡਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੂੰ ਆਪੇ ਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੁ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਲੋਚ ਮੇਰੈ ਮਨਿ ਲਾਈ॥ ਆ ਮੈ ਮਨਿ ਤਨਿ ਲੋਚ ਲਗੀ ਹਰਿ ਸੇਤੀ ਭਿ ਲੋਚ ਪੂਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਣਾਈ॥੨॥ ਮਾਣਸ ਜਨਮੁ ਪੁੰਨਿ ਕਰਿ ਪਾਇਆ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਧਿਗੁ ਧ੍ਰਿਗੁ ਬਿਰਥਾ ਜਾਈ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਰਸ ਕਸ ਦੁਖੁ ਖਾਵੈ ਮੁਖੁ ਫੀਕਾ ਥੁਕ ਝੁਕ ਮੁਖਿ ਪਾਈ॥੩॥ ਜੋ ਜਨ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸਰਣਾ ਤਿਨ ਦਰਗਹ ਹਰਿ ਹਰਿ ਦੇ ਵਡਿਆਈ॥ ਧੰਨੁ ਧੰਨੁ ਸਾਬਾਸਿ ਕਿ ਕ ਕਹੈ ਪ੍ਰਭੁ ਜਨ ਕਉ ਜਨ ਨਾਨਕ ਮੇਲਿ ਲਏ ਗਲਿ ਲਾਈ॥੪॥੪॥ ਗੁਜਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀ ਕਿ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮੋ ਕਉ ਦੇਵਹੁ ਦਾਨੁ ਹਰਿ ਪ੍ਰਾਨ ਜੀਵਾਇਆ॥ ਹਮ ਹੋਵਹ ਲਾਲੇ ਗੋਲੇ ਗੁਰਸਿਖਾ ਕੇ ਜਿਨਾ ਅਨਦਿਨੁ ਹਰਿ ਕੇ ਪ੍ਰਭ ਪਰਖ ਧਿਆਇਆ॥੧॥ ਮੇਰੈ ਮਨਿ ਤਨਿ ਬਿਰਹ ਗੁਰਸਿਖ ਪਗ ਲਾਇਆ॥ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਨ ਸਖਾ ਗਰ ਕੇ<noinclude></noinclude> rb4e92s3jjur9vpgtidkx8jgbdbt6jl 214858 214857 2026-03-31T11:09:29Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੯੩}}</noinclude>ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਆਧਾਰਾ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪਤ ਹਰਿ ਨਾਮੇ ਸੋਹੈ॥੨॥ ਦੁਰਮਤਿ ਭਾਗਹੀਨ ਮਤਿ ਫੀਕੇ ਨਾਮੁ ਸੁਨਤ ਆਵੈ ਮਨਿ ਰੋਹੈ॥ ਕਊਆ ਕਾਗ ਕਉ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਪਾਈਐ ਤ੍ਰਿਪਤੈ ਵਿਸਟਾ ਖਾਇ ਮੁਖਿ ਗੋਹੈ॥੩॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਤਿਵਾਦੀ ਜਿਤੁ ਨਾਤੈ ਕਊਆ ਹੰਸੁ ਹੋਹੈ॥ ਨਾਨਕ ਧਨੁ ਧੰਨੁ ਵਡੇ ਵਡਭਾਗੀ ਜਿਨ੍ਹ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਮੁ ਰਿਦੈ ਮਲੁ ਧੋਹੈ॥੪॥੨॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਹਰਿ ਜਨ ਊਤਮ ਊਤਮ ਬਾਣੀ ਮੁਖਿ ਬੋਲਹਿ ਪਰਉਪਕਾਰੇ॥ ਜੋ ਜਨੁ ਸੁਣੈ ਸਰਧਾ ਭਗਤਿ ਸੇਤੀ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਹਰਿ ਨਿਸਤਾਰੇ॥੧॥ ਰਾਮ ਮੋ ਕਉ ਹਰਿ ਜਨ ਮੇਲਿ ਪਿਆਰੇ॥ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਾਨ ਸਤਿਗੁਰੁ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਹਮ ਪਾਪੀ ਗੁਰਿ ਨਿਸਤਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਡਭਾਗੀ ਵਡਭਾਗੇ ਜਿਨ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੇ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਵਹਿ ਗੁਰਮਤਿ ਭਗਤਿ ਭੰਡਾਰੇ॥੨॥ ਜਿਨ ਦਰਸਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸਤ ਪੁਰਖ ਨ ਪਾਇਆ ਤੇ ਭਾਗਹੀਣ ਜਮਿ ਮਾਰੇ॥ ਸੇ ਕੂਕਰ ਸੂਕਰ ਗਰਧਭ ਪਵਹਿ ਗਰਭ ਜੋਨੀ ਦਯਿ ਮਾਰੇ ਮਹਾ ਹਤਿਆਰੇ॥੩॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਹੋਹੁ ਜਨ ਊਪਰਿ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਲੇਹੁ ਉਬਾਰੇ॥ ਨਾਨਕ ਜਨ ਹਰਿ ਕੀ ਸਰਣਾਈ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਹਰਿ ਨਿਸਤਾਰੇ॥੪॥੩॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਲਾਵਹੁ ਹਉ ਅਨਦਿਨੁ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਨਿਤ ਧਿਆਈ॥ ਸਭਿ ਸੁਖ ਸਭਿ ਗੁਣ ਸਭਿ ਨਿਧਾਨ ਹਰਿ ਜਿਤੁ ਜਪਿਐ ਦੁਖ ਭੁਖ ਸਭ ਲਹਿ ਜਾਈ॥੧॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਮੇਰਾ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਸਖਾ ਹਰਿ ਭਾਈ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਸੁ ਗਾਵਾ ਅੰਤਿ ਬੇਲੀ ਦਰਗਹ ਲਏ ਛਡਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੂੰ ਆਪੇ ਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੁ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਲੋਚ ਮੇਰੈ ਮਨਿ ਲਾਈ॥ ਮੈ ਮਨਿ ਤਨਿ ਲੋਚ ਲਗੀ ਹਰਿ ਸੇਤੀ ਪ੍ਰਭਿ ਲੋਚ ਪੂਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਣਾਈ॥੨॥ ਮਾਣਸ ਜਨਮੁ ਪੁੰਨਿ ਕਰਿ ਪਾਇਆ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਧ੍ਰਿਗੁ ਧ੍ਰਿਗੁ ਬਿਰਥਾ ਜਾਈ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਰਸ ਕਸ ਦੁਖੁ ਖਾਵੈ ਮੁਖੁ ਫੀਕਾ ਥੁਕ ਥੂਕ ਮੁਖਿ ਪਾਈ॥੩॥ ਜੋ ਜਨ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸਰਣਾ ਤਿਨ ਦਰਗਹ ਹਰਿ ਹਰਿ ਦੇ ਵਡਿਆਈ॥ ਧੰਨੁ ਧੰਨੁ ਸਾਬਾਸਿ ਕਹੈ ਪ੍ਰਭੁ ਜਨ ਕਉ ਜਨ ਨਾਨਕ ਮੇਲਿ ਲਏ ਗਲਿ ਲਾਈ॥੪॥੪॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀ ਮੇਰੀ ਮੋ ਕਉ ਦੇਵਹੁ ਦਾਨੁ ਹਰਿ ਪ੍ਰਾਨ ਜੀਵਾਇਆ॥ ਹਮ ਹੋਵਹ ਲਾਲੇ ਗੋਲੇ ਗੁਰਸਿਖਾ ਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾ ਅਨਦਿਨੁ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪੁਰਖੁ ਧਿਆਇਆ॥੧॥ ਮੇਰੈ ਮਨਿ ਤਨਿ ਬਿਰਹੁ ਗੁਰਸਿਖ ਪਗ ਲਾਇਆ॥ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਨ ਸਖਾ ਗੁਰ ਕੇ<noinclude></noinclude> kd5tge7fijd100y0oodxmjqgq1w1s85 250 21905 214859 52993 2026-03-31T11:20:08Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214859 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੯੪}}</noinclude>ਸਿਖ ਭਾਈ ਮੋ ਕਉ ਕਰਹੁ ਉਪਦੇਸੁ ਹਰਿ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਇਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵੈ ਤਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੇਲੇ ਜਿਨ੍ਹ ਵਚਨ ਗੁਰੂ ਸਤਿਗੁਰ ਮਨਿ ਭਾਇਆ॥ ਵਡਭਾਗੀ ਗੁਰ ਕੇ ਸਿਖ ਪਿਆਰੇ ਹਰਿ ਨਿਰਬਾਣੀ ਨਿਰਬਾਣ ਪਦੁ ਪਾਇਆ॥੨॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਗੁਰ ਕੀ ਹਰਿ ਪਿਆਰੀ ਜਿਨ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਮੀਠਾ ਮਨਿ ਭਾਇਆ॥ ਜਿਨ ਸਤਿਗੁਰ ਸੰਗਤਿ ਸੰਗੁ ਨ ਪਾਇਆ ਸੇ ਭਾਗਹੀਣ ਪਾਪੀ ਜਮਿ ਖਾਇਆ॥੩॥ ਆਪਿ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਭੁ ਧਾਰੇ ਹਰਿ ਆਪੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਇਆ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਬੋਲੇ ਗੁਣ ਬਾਣੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇਆ॥੪॥੫॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਜਿਨ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੁਰਖੁ ਜਿਨਿ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਮੋ ਕਉ ਕਰਿ ਉਪਦੇਸੁ ਹਰਿ ਮੀਠ ਲਗਾਵੈ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਸੀਤਲੁ ਸਭ ਹਰਿਆ ਹੋਆ ਵਡਭਾਗੀ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵੈ॥੧॥ ਭਾਈ ਰੇ ਮੋ ਕਉ ਕੋਈ ਆਇ ਮਿਲੈ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਦ੍ਰਿੜਾਵੈ॥ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਾਨ ਮਨੁ ਤਨੁ ਸਭੁ ਦੇਵਾ ਮੇਰੇ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਹਰਿ ਕਥਾ ਸੁਨਾਵੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧੀਰਜੁ ਧਰਮੁ ਗੁਰਮਤਿ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ਨਿਤ ਹਰਿ ਨਾਮੈ ਹਰਿ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਵੈ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਚਨ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਜੋ ਬੋਲੈ ਸੋ ਮੁਖਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪਾਵੈ॥੨॥ ਨਿਰਮਲੁ ਨਾਮੁ ਜਿਤੁ ਮੈਲੁ ਨ ਲਾਗੈ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਮੁ ਜਪੈ ਲਿਵ ਲਾਵੈ॥ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਜਿਨ ਨਰ ਨਹੀ ਪਾਇਆ ਸੇ ਭਾਗਹੀਣ ਮੁਏ ਮਰਿ ਜਾਵੈ॥੩॥ ਆਨਦ ਮੂਲੁ ਜਗਜੀਵਨ ਦਾਤਾ ਸਭ ਜਨ ਕਉ ਅਨਦੁ ਕਰਹੁ ਹਰਿ ਧਿਆਵੈ॥ ਤੂੰ ਦਾਤਾ ਜੀਅ ਸਭਿ ਤੇਰੇ ਜਨ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਖਸਿ ਮਿਲਾਵੈ॥੪॥੬॥ {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੪ ਘਰੁ ੩॥ ਮਾਈ ਬਾਪ ਪੁਤ੍ਰ ਸਭਿ ਹਰਿ ਕੇ ਕੀਏ॥ ਸਭਨਾ ਕਉ ਸਨਬੰਧੁ ਹਰਿ ਕਰਿ ਦੀਏ॥੧॥ ਹਮਰਾ ਜੋਰੁ ਸਭੁ ਰਹਿਓ ਮੇਰੇ ਬੀਰ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਤਨੁ ਮਨੁ ਸਭੁ ਹਰਿ ਕੈ ਵਸਿ ਹੈ ਸਰੀਰ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਭਗਤ ਜਨਾ ਕਉ ਸਰਧਾ ਆਪਿ ਹਰਿ ਲਾਈ॥ ਵਿਚੇ ਗ੍ਰਿਸਤ ਉਦਾਸ ਰਹਾਈ॥੨॥ ਜਬ ਅੰਤਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹਰਿ ਸਿਉ ਬਨਿ ਆਈ॥ ਤਬ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰੇ ਸੁ ਮੇਰੇ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਭਾਈ॥੩॥ ਜਿਤੁ ਕਾਰੈ ਕੰਮਿ ਹਮ ਹਰਿ ਲਾਏ॥ ਸੋ ਹਮ ਕਰਹ ਜੁ ਆਪਿ ਕਰਾਏ॥੪॥ ਜਿਨ ਕੀ ਭਗਤਿ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭ ਭਾਈ॥ ਤੇ ਜਨ ਨਾਨਕ ਰਾਮ ਨਾਮ ਲਿਵ ਲਾਈ॥੫॥੧॥੭॥੧੬॥<noinclude></noinclude> hk85nc6trtq41m6jnv4hk8mbvfwxi9b 250 21910 214860 52998 2026-03-31T11:29:38Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214860 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੯੫}}</noinclude>{{center|ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਚਉਪਦੇ ਘਰੁ ੧ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਕਾਹੇ ਰੇ ਮਨ ਚਿਤਵਹਿ ਉਦਮੁ ਜਾ ਆਹਰਿ ਹਰਿ ਜੀਉ ਪਰਿਆ॥ ਸੈਲ ਪਥਰ ਮਹਿ ਜੰਤ ਉਪਾਏ ਤਾ ਕਾ ਰਿਜਕੁ ਆਗੈ ਕਰਿ ਧਰਿਆ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਾਧਉ ਜੀ ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਿਲੇ ਸਿ ਤਰਿਆ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਇਆ ਸੂਕੇ ਕਾਸਟ ਹਰਿਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਨਨਿ ਪਿਤਾ ਲੋਕ ਸੁਤ ਬਨਿਤਾ ਕੋਇ ਨ ਕਿਸ ਕੀ ਧਰਿਆ॥ ਸਿਰਿ ਸਿਰਿ ਰਿਜਕੁ ਸੰਬਾਹੇ ਠਾਕੁਰੁ ਕਾਹੇ ਮਨ ਭਉ ਕਰਿਆ॥੨॥ ਊਡੈ ਊਡਿ ਆਵੈ ਸੈ ਕੋਸਾ ਤਿਸੁ ਪਾਛੈ ਬਚਰੇ ਛਰਿਆ॥ ਉਨ ਕਵਨੁ ਖਲਾਵੈ ਕਵਨੁ ਚੁਗਾਵੈ ਮਨ ਮਹਿ ਸਿਮਰਨੁ ਕਰਿਆ॥੩॥ ਸਭ ਨਿਧਾਨ ਦਸ ਅਸਟ ਸਿਧਾਨ ਠਾਕੁਰ ਕਰ ਤਲ ਧਰਿਆ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਬਲਿ ਬਲਿ ਸਦ ਬਲਿ ਜਾਈਐ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਰਿਆ॥੪॥੧॥ {{center|ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਚਉਪਦੇ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਕਿਰਿਆਚਾਰ ਕਰਹਿ ਖਟੁ ਕਰਮਾ ਇਤੁ ਰਾਤੇ ਸੰਸਾਰੀ॥ ਅੰਤਰਿ ਮੈਲੁ ਨ ਉਤਰੈ ਹਉਮੈ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਬਾਜੀ ਹਾਰੀ ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਠਾਕੁਰ ਰਖਿ ਲੇਵਹੁ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ॥ ਕੋਟਿ ਮਧੇ ਕੋ ਵਿਰਲਾ ਸੇਵਕੁ ਹੋਰਿ ਸਗਲੇ ਬਿਉਹਾਰੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਸਤ ਬੇਦ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਭਿ ਸੋਧੇ ਸਭ ਏਕਾ ਬਾਤ ਪੁਕਾਰੀ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਮੁਕਤਿ ਨ ਕੋਊ ਪਾਵੈ ਮਨਿ ਵੇਖਹੁ ਕਰਿ ਬੀਚਾਰੀ॥੨॥ ਅਠਸਠਿ ਮਜਨੁ ਕਰਿ ਇਸਨਾਨਾ ਭ੍ਰਮਿ ਆਏ ਧਰ ਸਾਰੀ॥ ਅਨਿਕ ਸੋਚ ਕਰਹਿ ਦਿਨ ਰਾਤੀ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਅੰਧਿਆਰੀ॥੩॥ ਧਾਵਤ ਧਾਵਤ ਸਭੁ ਜਗੁ ਧਾਇਓ ਅਬ ਆਏ ਹਰਿ ਦੁਆਰੀ॥ ਦੁਰਮਤਿ ਮੇਟਿ ਬੁਧਿ ਪਰਗਾਸੀ ਜਨ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਾਰੀ॥੪॥੧॥੨॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਹਰਿ ਧਨੁ ਜਾਪ ਹਰਿ ਧਨੁ ਤਾਪ ਹਰਿ ਧਨੁ ਭੋਜਨੁ ਭਾਇਆ॥ ਨਿਮਖ ਨ ਬਿਸਰਉ ਮਨ ਤੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਮਹਿ ਪਾਇਆ॥੧॥ ਮਾਈ ਖਾਟਿ ਆਇਓ ਘਰਿ ਪੂਤਾ॥ ਹਰਿ ਧਨੁ ਚਲਤੇ ਹਰਿ ਧਨੁ ਬੈਸੇ ਹਰਿ ਧਨੁ ਜਾਗਤ ਸੂਤਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਧਨੁ ਇਸਨਾਨੁ ਹਰਿ ਧਨੁ ਗਿਆਨੁ ਹਰਿ ਸੰਗਿ ਲਾਇ ਧਿਆਨਾ॥ ਹਰਿ ਧਨੁ ਤੁਲਹਾ ਹਰਿ ਧਨੁ ਬੇੜੀ ਹਰਿ ਹਰਿ ਤਾਰਿ<noinclude></noinclude> quh7vqn64ooiu2b8ym0xk8qxoulg37j 250 21915 214861 53003 2026-03-31T11:45:23Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214861 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੯੬}}</noinclude>ਪਰਾਨਾ॥੨॥ ਹਰਿ ਧਨ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤ ਵਿਸਾਰੀ ਹਰਿ ਧਨਿ ਲਾਹਿਆ ਧੋਖਾ॥ ਹਰਿ ਧਨ ਤੇ ਮੈ ਨਵ ਨਿਧਿ ਪਾਈ ਹਾਥਿ ਚਰਿਓ ਹਰਿ ਥੋਕਾ॥੩॥ ਖਾਵਹੁ ਖਰਚਹੁ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵੈ ਹਲਤ ਪਲਤ ਕੈ ਸੰਗੇ॥ ਲਾਦਿ ਖਜਾਨਾ ਗੁਰਿ ਨਾਨਕ ਕਉ ਦੀਆ ਇਹੁ ਮਨੁ ਹਰਿ ਰੰਗਿ ਰੰਗੇ॥੪॥੨॥੩॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਿਸੁ ਸਿਮਰਤ ਸਭਿ ਕਿਲਵਿਖ ਨਾਸਹਿ ਪਿਤਰੀ ਹੋਇ ਉਧਾਰੋ॥ ਸੋ ਹਰਿ ਹਰਿ ਤੁਮ੍ਹ ਸਦ ਹੀ ਜਾਪਹੁ ਜਾ ਕਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰੋ॥੧॥ ਪੂਤਾ ਮਾਤਾ ਕੀ ਆਸੀਸ॥ ਨਿਮਖ ਨ ਬਿਸਰਉ ਤੁਮ੍ਹ ਕਉ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸਦਾ ਭਜਹੁ ਜਗਦੀਸ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਤੁਮ੍ਹ ਕਉ ਹੋਇ ਦਇਆਲਾ ਸੰਤਸੰਗਿ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਿ॥ ਕਾਪੜੁ ਪਤਿ ਪਰਮੇਸਰੁ ਰਾਖੀ ਭੋਜਨੁ ਕੀਰਤਨੁ ਨੀਤਿ॥੨॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਹੁ ਸਦਾ ਚਿਰੁ ਜੀਵਹੁ ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ ਅਨਦ ਅਨੰਤਾ॥ ਰੰਗ ਤਮਾਸਾ ਪੂਰਨ ਆਸਾ ਕਬਹਿ ਨ ਬਿਆਪੈ ਚਿੰਤਾ॥੩॥ ਭਵਰੁ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ ਇਹੁ ਮਨੁ ਹੋਵਉ ਹਰਿ ਚਰਣਾ ਹੋਹੁ ਕਉਲਾ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸੁ ਉਨ ਸੰਗਿ ਲਪਟਾਇਓ ਜਿਉ ਬੂੰਦਹਿ ਚਾਤ੍ਰਿਕੁ ਮਉਲਾ॥੪॥੩॥੪॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਤਾ ਕਰੈ ਪਛਮ ਕੈ ਤਾਈ ਪੂਰਬ ਹੀ ਲੈ ਜਾਤ॥ ਖਿਨ ਮਹਿ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪਨਹਾਰਾ ਆਪਨ ਹਾਥਿ ਮਤਾਤ॥੧॥ ਸਿਆਨਪ ਕਾਹੂ ਕਾਮਿ ਨ ਆਤ॥ ਜੋ ਅਨਰੂਪਿਓ ਠਾਕੁਰਿ ਮੇਰੈ ਹੋਇ ਰਹੀ ਉਹ ਬਾਤ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੇਸੁ ਕਮਾਵਨ ਧਨ ਜੋਰਨ ਕੀ ਮਨਸਾ ਬੀਚੇ ਨਿਕਸੇ ਸਾਸ॥ ਲਸਕਰ ਨੇਬ ਖਵਾਸ ਸਭ ਤਿਆਗੇ ਜਮ ਪੁਰਿ ਊਠਿ ਸਿਧਾਸ॥੨॥ ਹੋਇ ਅਨੰਨਿ ਮਨਹਠ ਕੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਆਪਸ ਕਉ ਜਾਨਾਤ॥ ਜੋ ਅਨਿੰਦੁ ਨਿੰਦੁ ਕਰਿ ਛੋਡਿਓ ਸੋਈ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਖਾਤ॥੩॥ ਸਹਜ ਸੁਭਾਇ ਭਏ ਕਿਰਪਾਲਾ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੀ ਕਾਟੀ ਫਾਸ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਭੇਟਿਆ ਪਰਵਾਣੁ ਗਿਰਸਤ ਉਦਾਸ॥੪॥੪॥੫॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਜਿਨਿ ਜਨਿ ਜਪਿਓ ਤਿਨ ਕੇ ਬੰਧਨ ਕਾਟੇ॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਮਾਇਆ ਬਿਖੁ ਮਮਤਾ ਇਹ ਬਿਆਧਿ ਤੇ ਹਾਟੇ॥੧॥ ਹਰਿ ਜਸੁ ਸਾਧਸੰਗਿ ਮਿਲਿ ਗਾਇਓ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਭਇਓ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਸਰਬ ਸੁਖਾ ਸੁਖ ਪਾਇਅਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕੀਓ ਸੋਈ ਭਲ ਮਾਨੈ ਐਸੀ ਭਗਤਿ ਕਮਾਨੀ॥ ਮਿਤ੍ਰ ਸਤ੍ਰੁ ਸਭ ਏਕ ਸਮਾਨੇ ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਨੀਸਾਨੀ॥੨॥ ਪੂਰਨ ਪੂਰਿ ਰਹਿਓ ਸ੍ਰਬ ਥਾਈ ਆਨ ਨ ਕਤਹੂੰ ਜਾਤਾ॥ ਘਟ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਸਰਬ ਨਿਰੰਤਰਿ ਰੰਗਿ ਰਵਿਓ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ॥੩॥ ਭਏ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਇਆਲ<noinclude></noinclude> lybdo1xzwsx97sybht5xerqpwgyc84k 250 21920 214862 53008 2026-03-31T11:55:55Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 214862 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੪੯੭}}</noinclude>ਗੁਪਾਲਾ ਤਾ ਨਿਰਭੈ ਕੈ ਘਰਿ ਆਇਆ॥ ਕਲਿ ਕਲੇਸ ਮਿਟੇ ਖਿਨ ਭੀਤਰਿ ਨਾਨਕ ਸਹਜਿ ਸਮਾਇਆ ॥੪॥੫॥੬॥ ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਿਸੁ ਮਾਨੁਖ ਪਹਿ ਕਰਉ ਬੇਨਤੀ ਸੋ ਅਪਨੈ ਦੁਖਿ ਭਰਿਆ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਜਿਨਿ ਰਿਦੈ ਅਰਾਧਿਆ ਤਿਨਿ ਭਉ ਸਾਗਰੁ ਤਰਿਆ॥੧॥ ਗੁਰ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਕੋ ਨ ਬ੍ਰਿਥਾ ਦੁਖੁ ਕਾਟੈ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਤਜਿ ਅਵਰ ਸੇਵਕੁ ਜੇ ਹੋਈ ਹੈ ਤਿਤੁ ਮਾਨੁ ਮਹਤੁ ਜਸੁ ਘਾਟੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਾਇਆ ਕੇ ਸਨਬੰਧ ਸੈਨ ਸਾਕ ਕਿਤ ਹੀ ਕਾਮਿ ਨ ਆਇਆ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਦਾਸੁ ਨੀਚ ਕੁਲੁ ਊਚਾ ਤਿਸੁ ਸੰਗਿ ਮਨ ਬਾਂਛਤ ਫਲ ਪਾਇਆ॥੨॥ ਲਾਖ ਕੋਟਿ ਬਿਖਿਆ ਕੇ ਬਿੰਜਨ ਤਾ ਮਹਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨ ਬੂਝੀ॥ ਸਿਮਰਤ ਨਾਮੁ ਕੋਟਿ ਉਜੀਆਰਾ ਬਸਤੁ ਅਗੋਚਰ ਸੂਝੀ॥੩॥ ਫਿਰਤ ਫਿਰਤ ਤੁਮ੍ਹਰੈ ਦੁਆਰਿ ਆਇਆ ਭੈ ਭੰਜਨ ਹਰਿ ਰਾਇਆ॥ ਸਾਧ ਕੇ ਚਰਨ ਧੂਰਿ ਜਨੁ ਬਾਛੈ ਸੁਖੁ ਨਾਨਕ ਇਹੁ ਪਾਇਆ॥੪॥੬॥੭॥ {{center|ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਪੰਚਪਦਾ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਪ੍ਰਥਮੇ ਗਰਭ ਮਾਤਾ ਕੈ ਵਾਸਾ ਊਹਾ ਛੋਡਿ ਧਰਨਿ ਮਹਿ ਆਇਆ॥ ਚਿਤ੍ਰ ਸਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਮੰਦਰ ਸੰਗਿ ਨ ਕਛਹੂ ਜਾਇਆ॥੧॥ ਅਵਰ ਸਭ ਮਿਥਿਆ ਲੋਭ ਲਬੀ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਦੀਓ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਜੀਅ ਕਉ ਏਹਾ ਵਸਤੁ ਫਬੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਇਸਟ ਮੀਤ ਬੰਧਪ ਸੁਤ ਭਾਈ ਸੰਗਿ ਬਨਿਤਾ ਰਚਿ ਹਸਿਆ॥ ਜਬ ਅੰਤੀ ਅਉਸਰੁ ਆਇ ਬਨਿਓ ਹੈ ਉਨ੍ਹ ਪੇਖਤ ਹੀ ਕਾਲਿ ਗ੍ਰਸਿਆ॥੨॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਅਨਰਥ ਬਿਹਾਝੀ ਸੰਪੈ ਸੁਇਨਾ ਰੂਪਾ ਦਾਮਾ॥ ਭਾੜੀ ਕਉ ਓਹੁ ਭਾੜਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਰੁ ਸਗਲ ਭਇਓ ਬਿਰਾਨਾ॥੩॥ ਹੈਵਰ ਗੈਵਰ ਰਥ ਸੰਬਾਹੇ ਗਹੁ ਕਰਿ ਕੀਨੇ ਮੇਰੇ॥ ਜਬ ਤੇ ਹੋਈ ਲਾਂਮੀ ਧਾਈ ਚਲਹਿ ਨਾਹੀ ਇਕ ਪੈਰੇ॥੪॥ ਨਾਮੁ ਧਨੁ ਨਾਮੁ ਸੁਖ ਰਾਜਾ ਨਾਮੁ ਕੁਟੰਬ ਸਹਾਈ॥ ਨਾਮੁ ਸੰਪਤਿ ਗੁਰਿ ਨਾਨਕ ਕਉ ਦੀਈ ਓਹ ਮਰੈ ਨ ਆਵੈ ਜਾਈ॥੫॥੧॥੮॥ {{center|ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਤਿਪਦੇ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਦੁਖ ਬਿਨਸੇ ਸੁਖ ਕੀਆ ਨਿਵਾਸਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਲਨਿ ਬੁਝਾਈ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਬਿਨਸਿ ਨ ਆਵੈ ਜਾਈ॥੧॥ ਹਰਿ ਜਪਿ ਮਾਇਆ ਬੰਧਨ ਤੂਟੇ॥ ਭਏ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਛੂਟੇ<noinclude></noinclude> 7chcsfoivfk6sldfd28r8y9sbpoixx1 2 32508 214840 214742 2026-03-30T23:06:45Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 214840 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource } |columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}} {| class='wikitable sortable' ! Wikidata item ! name ! ਲਿੰਗ ! ਤਸਵੀਰ |- | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | |- | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | |- | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | |- | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | |- | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Trilok singh Artist Waris Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Khawaja Ghulam Farid tomb at Kot Mithan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Orest Kiprensky - Портрет поэта А.С.Пушкина - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | |- | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |} {{Wikidata list end}} rfxi3g271a97ggwl2svfqc83m8h806x 250 39481 214847 97570 2026-03-31T00:57:55Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 214847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" />{{center|(੪੯੮)}}</noinclude>ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੇ ਨਿਮਕ ਹਲਾਲੀ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਆਪ ਦੀ ਸ੍ਵਾਗਤ ਕੀਤੀ। ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਅਰ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਪੁਰ ਅਪਣੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। ਲਾਰ੍ਡ ਕਰਜਨ ਦੀ ਵੈਸਰਾਈ ਦੀ ਮੁੱਦਤ ਵਧਾਈ ਗਈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਕ ਝਗੜੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੇਹੜਾ ਕੌਸਲ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਬਾਬਤ ਉੱਠਿਆ ਸੀ, ਸੰ:੧੯੦੫ ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤਕ ਏਹ ਰਵੀਆ ਸੀ ਕਿ ਫ਼ੌਜੀ ਮੈਂਬਰ ਸਾ ਫੌਜ ਕੰਮ ਗਵਰਨਮਿੰਟ ਦ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਮਾਂਡਰਨ ਚੀਫ਼ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤਜਵੀਜ਼ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਲਾਰ੍ਡ ਕਿਚਨਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੌਜੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਮਾਂਡਰਨ ਚੀਫ਼ ਸਿੱਧਾ ਤਜਵੀਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਰੇ। ਉਸਦੀ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਵਜ਼ੀਰ ਹਿੰਦ ਨੇ ਕੁਛ ਅਦਲ ਬਦਲ ਕਰਕੇ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਥਾਂ ਥਾਰ ਬਰਦਾਰੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਲਾਰ੍ਡ ਕਰਜ਼ਨ ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੋਂ ਨਰਾਜ਼ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਅਸਤੀਛਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰ: ੧੬੦੬ ਵਿੱਚ ਲਾਰ੍ਡ ਮਿੰਟੋ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੀਯਤ ਹੋਕੇ ਆਏ।<noinclude></noinclude> ifpdowk8uwnf4vvg5wvsc56q4o7par8 250 40053 214848 98534 2026-03-31T01:00:59Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 214848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" />{{center|(੫੪੫)}}</noinclude>ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਜਲਾ ਦੇਣਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਅਜੇਹਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੈਂਗਨੇਟ ਆਫ ਪੁਟਾਸ ਘੋਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਫੈਲ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਲੇਗ ਦਾ ਲੋੱਦਾ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੰਮ ਅਰੋਗਤਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਾਲੇ ਮੈਹਕਮੇ ਦੇ ਅਫਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। {{center|—:o:—}} {{center|{{xx-larger|'''੧੧–ਵਿੱਦ੍ਯਾ'''}}}} {{gap}}੧–ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਪੈਹਲਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਦਰੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੰ: ੧੭੮੨ ਵਿੱਚ ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਦਰੱਸਾ ਬਣਾਇਆ। ੧੦ ਵਰੇ ਪਿੱਛੋਂ ਲਾਰਡ ਕਾਰਨਵਾਲਿਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਬਨਾਰਸ ਵਿਖੇ ਕਾਲਜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਪਿੱਛੋਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਮਦਰੱਸੇ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਖੁਲ੍ਹਦੇ ਰਹੇ ਸੰ: ੧੮੫੭ ਅਰਥਾਤ ਗ਼ਦਰ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ, ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਕਾਇਮ ਹੋਈਆਂ।<noinclude></noinclude> 3rk6s95koj22s5ej5ch1wnassodd613 250 40206 214845 98758 2026-03-31T00:42:47Z Charan Gill 36 214845 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" />{{center|(੫੫੬)}}</noinclude>ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ (੧੪) ਕੁਰਗ (੧੫) ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ। {{gap}}੩–ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਦੀ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਓਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗਵਰਨ ਮਿੰਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ ਹਰੇਕ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ, ਇੱਕੋ ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਦਰਜ ਇੱਕੋ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਸੂਬਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਮੈਹਕਮੇ ਸੰਬੰਧੀ ਵਡੀ ਸ੍ਰਕਾਰ ਅਰਥਾਤ ਗ੍ਵਰਨਮਿੰਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਰੀਪੋਰਟ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। {{gap}}੪–ਮਦਰਾਸ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸੂਬੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਗ੍ਵਰਨਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਨੀਯਤ ਹੋਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਗ੍ਵਰਨਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇਕ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਇਕ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਕੌਂਸਲ (ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੌਂਸਲ) ਭੀ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਜਰੂਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਹਿੰਦੂ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ। ਵੱਡੀ ਕੌਂਸਲ ਅਰਥਾਤ ਕਾਨੂਨ ਬੰਨਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ੫o ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਵਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।<noinclude></noinclude> 2djwi3ws67mfgkeswc555f35vi2wbiv 214846 214845 2026-03-31T00:43:38Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 214846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" />{{center|(੫੫੬)}}</noinclude>ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ (੧੪) ਕੁਰਗ (੧੫) ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ। {{gap}}੩–ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਦੀ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਓਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗਵਰਨ ਮਿੰਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ ਹਰੇਕ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ, ਇੱਕੋ ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਦਰਜ ਇੱਕੋ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਸੂਬਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਮੈਹਕਮੇ ਸੰਬੰਧੀ ਵਡੀ ਸ੍ਰਕਾਰ ਅਰਥਾਤ ਗ੍ਵਰਨਮਿੰਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਰੀਪੋਰਟ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। {{gap}}੪–ਮਦਰਾਸ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸੂਬੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਗ੍ਵਰਨਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਨੀਯਤ ਹੋਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਗ੍ਵਰਨਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇਕ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਇਕ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਕੌਂਸਲ (ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੌਂਸਲ) ਭੀ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਜਰੂਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਹਿੰਦੂ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ। ਵੱਡੀ ਕੌਂਸਲ ਅਰਥਾਤ ਕਾਨੂਨ ਬੰਨਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ੫o ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਵਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।<noinclude></noinclude> 5h41wbk91g2m53hydlxbxifzxzk7mzw 250 40393 214850 99007 2026-03-31T01:06:37Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 214850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਹਿੰਦ_ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ_ਭਾਗ_2.pdf |Page = 12 |bSize = 480 |cWidth = 446 |cHeight = 609 |oTop = -4 |oLeft = -1 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> djcaqbahstq5inffov22b87pwnxhud1 250 42342 214849 103287 2026-03-31T01:03:14Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 214849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਹਿੰਦ_ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ_ਭਾਗ_2.pdf |Page = 21 |bSize = 497 |cWidth = 450 |cHeight = 587 |oTop = 12 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> ooerwy7zowag3ol4r2n4nc866f69v60 250 62289 214852 173660 2026-03-31T01:19:31Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 214852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" />{{center|(੫੭੩)}}</noinclude>ਆਬਕਾਰੀ ਅਰਥਾਤ ਸ਼ਰਾਬ, ਗਾਂਜਾ, ਚਰਸ ਆਦਿਕ ਦੇ ਟੈਕਸ........................੧੦ ਕ੍ਰੋੜ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਅਰਥਾਤ ਦਿਸੌਰ ਦਾ ਟੈਕਸ........................੯ ਕ੍ਰੋੜ ਅਸ਼ਟਾਮ ਦੀ ਕੀਮਤ........................੭ ਕ੍ਰੋੜ ਅਫੀਮ ਦਾ ਮਸੂਲ........................੭ ਕ੍ਰੋੜ ਨਹਿਰ ਦੀ ਆਮਦਨੀ........................{{sfrac|੫|੧|੨}} ਕ੍ਰੋੜ ਨਿਮਕ ਦੀ ਕੀਮਤ........................5 ਕ੍ਰੋੜ ਡਾਕ ਤਾਰ ਤੇ ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਆਮਦਨ ........................{{sfrac|੫|੧|੨}} ਕ੍ਰੋੜ {{gap}}ਬਾਕੀ ੧੫ ਕ੍ਰੋੜ ਰੁਪਯਾ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਦਾਂ ਤੋਂ ਵਸੂਲ ਹੋਇਆ। {{gap}}੩-ਹਰੇਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੋਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਲਗਾਨ ਅਰਥਾਤ ਮਾਮਲਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਕਰਾਇਆ ਉਸੀ ਤਰਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਕ<noinclude></noinclude> kz8andr9crc9fjyn77rbxz857e2n6t8 250 62290 214853 173661 2026-03-31T01:21:52Z Charan Gill 36 214853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੫੭੪)}}</noinclude>ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਕਰਾਇਆ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਾਇਆ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। {{gap}}੪-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਅੱਡ ਅੱਡ ਮਾਮਲਾ ਦੇਣ ਦੇ ਦੋ ਢੰਗ ਹਨ, ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਯੱਤਦਾਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾ ਝੰਗ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤ ਬੰਬਈ, ਅਸਾਮ ਤੇ ਬਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿਧਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਮਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ੫-ਜ਼ਿਮੀਦਾਰੀ ਢੰਗ ਉੱਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਅਥਵਾ ਇੱਕ ਕੌਮ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਸਰਕਾਰ ਓਸ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਾਸੋਂ ਮਾਮਲਾ ਵਸੂਲ ਰੁਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਹ ਆਪ ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਪਾਸੋਂ ਮਾਮਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ੬-ਇਹ ਰੁਪਯਾ ਕਿਸਤਰਾਂ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਚੇਲਾਂ ਤੇ 064 ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਰਥਾਤ ਸਭ ਨਕਰਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹਾਂ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਵਿੱਚ ਨਹਰਾਂ 0000 ੧੮ ਕਰੋੜ ੨੩ ਕਰੋੜ ੧੧ ਕਰੋੜ 1000 ੪ ਕਰੋੜ<noinclude></noinclude> 4emrikrpe9msp3q2rnvyxc8lauhy0s9 250 71067 214806 214760 2026-03-30T13:12:20Z Charan Gill 36 214806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{larger|'''(ਰਾਜਾ)'''}}}} ਰਾਜਾ ਆਖਦਾ ਬੀਬੀਏ ਹੌਂਸਲਾ ਕਰ, ਭਾਣਾ ਮਨ ਤੂੰ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਅੰਜਨਾ। ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦੀ, ਕਾਹਨੂੰ ਹੋਈ ਤੂੰ ਏਨੀ ਖਵਾਰ ਅੰਜਨਾ ਅਛਾ ਹੁਣ ਭੀ ਸਾਡੜੇ ਨਾਲ ਚਲ ਤੂੰ, ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਅੰਜਨਾ। ਕੋਈ ਦੂਸਰਾ ਘਰ ਏਹ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ, ਵਤਨ ਅਪਣਾ ਸਮਝ ਚਾਰ ਅੰਜਨਾ। ਨਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਤੇਰੜੇ ਬਾਝ ਕੇਂਈ, ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਬਾਲ ਹੋਣਹਾਰ ਅੰਜਨਾ । ‘ਸ਼ਾਮ’ ਆਗਿਆ ਲੈ ਮਹਾਤਮਾ ਤੋਂ, ਨਾਲ ਅਸਾਂ ਦੇ ਹੋ ਤਿਆਰ ਅੰਜਨਾ। {{center|{{larger|'''(ਰਿਖੀ)'''}}}} ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਿਖੀ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ, ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦੇ ਜਾਓ ਅਬ ਦੇਵੀਓ ਨੀ। ਮੇਰੀ ਵਲੋਂ ਹੈ ਆਗਿਆ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਖ ਘਰ ਮੇਂ ਪਾਓ ਅਬ ਦੇਵੀਓ ਨੀ। ਸੰਕਟ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਸਭ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋਸਨ, ਨਾਮ ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਓ ਅਬ ਦੇਵੀਓ ਨੀ। ‘ਸ਼ਾਮ` ਗੁਣ ਗੋਬਿੰਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਿਸ ਦਿਣ ਹੀ ਗਾਓ ਅਬ ਦੇਵੀਓ ਨੀ। {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ)'''}}}} ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅੰਜਨਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਕੀਤਾ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਮ ਬਾਬਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਨਿਵਾਸ ਮੈਂ ਕਰਕੇ ਤੇ, ਪਾਇਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖ ਆਰਾਮ ਬਾਬਾ ਬੇੜੀ ਡੁਬਦੀ ਮੋਹੜੀ ਪਾਰ ਲਾਈ, ਤੁਸੀਂ ਰੂਪ ਮਲਾਹ ਦੇ ਰਾਮ ਬਾਬਾ ‘ਸ਼ਾਮ ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਮੇਰੀ ਜੇ ਬਾਂਹ ਫੜਦੇ, ਹੁੰਦਾ ਮੇਰੜਾ ਬੁਰਾ ਅੰਜਾਮ ਬਾਬਾ {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਜਾਣਾ)'''}}}} ਸਾਧੂ ਤਾਈਂ ਪਰਨਾਮ ਬੁਲਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਈ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਤਿਆਰ ਸਮਝੋ। ਸਾਰਾ ਸੰਗ ਬਬਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਮਝੋ। ਊਚਾ ਵਿਚ ਅਸਮਾਨ ਬਬਾਨ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਖੂਬ ਉਡਿਆ ਤੇਜ ਰਫਤਾਰ ਸਮਝੋ। ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਬਬਾਨ ਸੀ ਗਿਆ ਹਾਲੇ, ਹੋਇਆ ਹਾਦਸਾ ਰਾਹ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੋ। ਹੀਰੇ ਪੰਨੇ ਜਵਾਹਰ ਬਬਾਨ ਅੰਦਰ, ਜੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਸਮਝੋ। ਬਾਲ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਹਨੂੰਮਨਤ ਸੁੰਦਰ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖ ਅਜੀਬ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਝੋ। ਵਿਚੋਂ ਗੇਂਦ ਦੇ ਲਪਕ ਕੇ ਫੜਨ ਲੱਗਾ, ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਬਾਲ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸਮਝੋ। ਝਟ ਪਟ ਬਬਾਨ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਡਿਗਾ, ਲਾਲ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਹੋਣਹਾਰ ਸਮਝੋ।<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 108}}</noinclude> bgisl4bvl19jjd8z4z08eyg8m1u5fk3 214807 214806 2026-03-30T13:12:56Z Charan Gill 36 214807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਰਾਜਾ)'''}}}} ਰਾਜਾ ਆਖਦਾ ਬੀਬੀਏ ਹੌਂਸਲਾ ਕਰ, ਭਾਣਾ ਮਨ ਤੂੰ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਅੰਜਨਾ। ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦੀ, ਕਾਹਨੂੰ ਹੋਈ ਤੂੰ ਏਨੀ ਖਵਾਰ ਅੰਜਨਾ ਅਛਾ ਹੁਣ ਭੀ ਸਾਡੜੇ ਨਾਲ ਚਲ ਤੂੰ, ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਅੰਜਨਾ। ਕੋਈ ਦੂਸਰਾ ਘਰ ਏਹ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ, ਵਤਨ ਅਪਣਾ ਸਮਝ ਚਾਰ ਅੰਜਨਾ। ਨਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਭੀ ਤੇਰੜੇ ਬਾਝ ਕੇਂਈ, ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਬਾਲ ਹੋਣਹਾਰ ਅੰਜਨਾ । ‘ਸ਼ਾਮ’ ਆਗਿਆ ਲੈ ਮਹਾਤਮਾ ਤੋਂ, ਨਾਲ ਅਸਾਂ ਦੇ ਹੋ ਤਿਆਰ ਅੰਜਨਾ। {{center|{{larger|'''(ਰਿਖੀ)'''}}}} ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਿਖੀ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੇ, ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦੇ ਜਾਓ ਅਬ ਦੇਵੀਓ ਨੀ। ਮੇਰੀ ਵਲੋਂ ਹੈ ਆਗਿਆ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਖ ਘਰ ਮੇਂ ਪਾਓ ਅਬ ਦੇਵੀਓ ਨੀ। ਸੰਕਟ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਸਭ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋਸਨ, ਨਾਮ ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਓ ਅਬ ਦੇਵੀਓ ਨੀ। ‘ਸ਼ਾਮ` ਗੁਣ ਗੋਬਿੰਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਿਸ ਦਿਣ ਹੀ ਗਾਓ ਅਬ ਦੇਵੀਓ ਨੀ। {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ)'''}}}} ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅੰਜਨਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਕੀਤਾ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਮ ਬਾਬਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਨਿਵਾਸ ਮੈਂ ਕਰਕੇ ਤੇ, ਪਾਇਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖ ਆਰਾਮ ਬਾਬਾ ਬੇੜੀ ਡੁਬਦੀ ਮੋਹੜੀ ਪਾਰ ਲਾਈ, ਤੁਸੀਂ ਰੂਪ ਮਲਾਹ ਦੇ ਰਾਮ ਬਾਬਾ ‘ਸ਼ਾਮ ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਮੇਰੀ ਜੇ ਬਾਂਹ ਫੜਦੇ, ਹੁੰਦਾ ਮੇਰੜਾ ਬੁਰਾ ਅੰਜਾਮ ਬਾਬਾ {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਜਾਣਾ)'''}}}} ਸਾਧੂ ਤਾਈਂ ਪਰਨਾਮ ਬੁਲਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਈ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਤਿਆਰ ਸਮਝੋ। ਸਾਰਾ ਸੰਗ ਬਬਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਮਝੋ। ਊਚਾ ਵਿਚ ਅਸਮਾਨ ਬਬਾਨ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਖੂਬ ਉਡਿਆ ਤੇਜ ਰਫਤਾਰ ਸਮਝੋ। ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਬਬਾਨ ਸੀ ਗਿਆ ਹਾਲੇ, ਹੋਇਆ ਹਾਦਸਾ ਰਾਹ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੋ। ਹੀਰੇ ਪੰਨੇ ਜਵਾਹਰ ਬਬਾਨ ਅੰਦਰ, ਜੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਸਮਝੋ। ਬਾਲ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਹਨੂੰਮਨਤ ਸੁੰਦਰ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖ ਅਜੀਬ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਝੋ। ਵਿਚੋਂ ਗੇਂਦ ਦੇ ਲਪਕ ਕੇ ਫੜਨ ਲੱਗਾ, ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਬਾਲ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸਮਝੋ। ਝਟ ਪਟ ਬਬਾਨ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਡਿਗਾ, ਲਾਲ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਹੋਣਹਾਰ ਸਮਝੋ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 108}}</noinclude> hrubk1ik4tcu28mb71lzpr5m3xeff9f 250 71068 214808 214761 2026-03-30T13:15:23Z Charan Gill 36 214808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਸਾਰੇ ਲਗ ਪਏ ਰੁਦਨ ਵਰਲਾਪ ਕਰਨੇ, ਹੋਈ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਲਾਚਾਰ ਸਮਝੋ। ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਸਾਥ ਤਿਆਰ ਹੋਈ, ਰਖੀ ਪਕੜਕੇ ਨਾਲ ਤਰਾਰ ਸਮਝੋ। ਝਟ ਪਟ ਹੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਾਲ ਜਲਦੀ, ਲਿਆ ਹੇਠ ਬਬਾਨ ਉਤਾਰ ਸਮਝੌ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬੈਨ ਅੰਦਰ, ਲਗੇ ਕਰਨ ਤਲਾਸ਼ ਇਕ ਵਾਰ ਸਮਝੋ। ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭਾਲਦਿਆਂ ਨੇ, ਟੋਲ ਲਿਆ ਬਾਲ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸਮਝੋ। ਅੰਗੂਠਾ ਚੂੰਘਦਾ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਪਿਆ, ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਨਾ ਕੋਈ ਅਜ਼ਾਰ ਸਮਝੇ। ਦੇਕੇ ਹਥ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਖ ਲਿਆ, ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਦਾ ਬੀਰ ਅਪਾਰ ਸਮਝੋ। ਤਤੀ ਵਾਓ ਨਾ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗ ਸਕੇ, ਰਾਖਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪ ਕਰਤਾਰ ਸਮਝੋ। ਅੰਗ ਜਾਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਡੁੱਬ ਸਕੇ, ਹੋਵੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜੀਹਨੂੰ ਅਧਾਰ ਸਮਝੇਂ। ਰਾਜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ, ਘੁੱਟ ਘੁੱਟ ਕੇ ਕੀਤਾ ਪਿਆਰ ਸਮਝੋ। ਪੈਜ ਭਗਤ ਦੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਖ ਲਈ, ਹੋਇਆ ਆਪ ਸਹਾਈ ਦਾਤਾਰ ਸਮਝੋ। ਮੁਰਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਵੀਂ ਆਈ, ਦਿਤੇ ਕਾਜ ਭਗਵਾਨ ਸੰਵਾਰ ਸਮਝੋ। ‘ਸ਼ਾਮ ਹੱਸਕੇ ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ, ਕਹੇ ਇਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰ ਸਮਝੋ। {{center|{{larger|'''(ਰਾਜਾ)'''}}}} ਰਾਜਾ ਆਖਦਾ ਅੰਜਨਾ ਬੇਟੀਏ ਸੁਣ, ਤੇਰਾ ਬਾਲ ਏਹ ਬੜਾ ਅਮੀਰ ਹੋਸੀ। ਏਨੀ ਦੂਰ ਤੋਂ ਡਿਗ ਕੇ ਬੱਚ ਰਹਿਆ, ਬਣਿਆ ਬੱਜਰ ਦਾ ਏਹਦਾ ਸਰੀਰ ਹੋਸੀ। ਕਿਸੇ ਦਿਣ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਅੰਦਰ, ਬਲੀ ਸੂਰਮਾ ਏਹ ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਹੋਸੀ। ਏਹਦੇ ਤੌਰ ਅਤਵਾਰ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਏ, ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਕਈ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਹੋਸੀ। ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਲਿਉਣ ਵਾਲਾ, ਲਾਸਾਨੀ ਕੋਈ ਮਰਦ ਬਲਬੀਰ ਹੋਸੀ। ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਦੇ ਅਗਲੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਦਰ, ਏਸ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸਦਾ ਤਸਵੀਰ ਹੱਸੀ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਏਸ ਤੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਫਖ਼ਰ ਹੋਸੀ, ਜਾਨਬਾਜ ਬਹਾਦਰ ਰਣਧੀਰ ਹੋਸੀ। {{center|{{larger|'''(ਹਨੂਪੁਰ ਔਣਾ)'''}}}} ਏਸੇ ਤਾਂ ਹੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਹੋਏ ਵਿਚ ਬਬਾਨ ਅਸਵਾਰ ਸਾਰੇ। ਹਨੂਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂ ਪਹੁੰਚ ਕਰਕੇ, ਲੈਂਦੇ ਹੇਠ ਬਬਾਨ ਉਤਾਰ ਸਾਰੇ। ਰਣਵਾਸ ਮੇਂ ਅੰਜਨਾ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਕਰਨ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਤਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਾਰੇ। ਰਾਜਾ ਰਾਣੀ ਅਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਮੁਨਸ਼ੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਕਰਨ ਪਿਆਰ ਸਾਰੇ। ਹਨੂਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ, ਕਰ ਦਿਲੇ ਦੇ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਸਾਰੇ ਹਨੂਮਾਨ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਹਣਾ, ਧੁਰ ਦੇਵੰਦੇ ਬੀਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਰੇ।<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 109}}</noinclude> 2wo9adomiloaxk56ygojow94922wkho 214809 214808 2026-03-30T13:16:00Z Charan Gill 36 214809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਾਰੇ ਲਗ ਪਏ ਰੁਦਨ ਵਰਲਾਪ ਕਰਨੇ, ਹੋਈ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਲਾਚਾਰ ਸਮਝੋ। ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਸਾਥ ਤਿਆਰ ਹੋਈ, ਰਖੀ ਪਕੜਕੇ ਨਾਲ ਤਰਾਰ ਸਮਝੋ। ਝਟ ਪਟ ਹੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਾਲ ਜਲਦੀ, ਲਿਆ ਹੇਠ ਬਬਾਨ ਉਤਾਰ ਸਮਝੌ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬੈਨ ਅੰਦਰ, ਲਗੇ ਕਰਨ ਤਲਾਸ਼ ਇਕ ਵਾਰ ਸਮਝੋ। ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭਾਲਦਿਆਂ ਨੇ, ਟੋਲ ਲਿਆ ਬਾਲ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸਮਝੋ। ਅੰਗੂਠਾ ਚੂੰਘਦਾ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਪਿਆ, ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਨਾ ਕੋਈ ਅਜ਼ਾਰ ਸਮਝੇ। ਦੇਕੇ ਹਥ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਖ ਲਿਆ, ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਦਾ ਬੀਰ ਅਪਾਰ ਸਮਝੋ। ਤਤੀ ਵਾਓ ਨਾ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗ ਸਕੇ, ਰਾਖਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪ ਕਰਤਾਰ ਸਮਝੋ। ਅੰਗ ਜਾਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਡੁੱਬ ਸਕੇ, ਹੋਵੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜੀਹਨੂੰ ਅਧਾਰ ਸਮਝੇਂ। ਰਾਜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ, ਘੁੱਟ ਘੁੱਟ ਕੇ ਕੀਤਾ ਪਿਆਰ ਸਮਝੋ। ਪੈਜ ਭਗਤ ਦੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਖ ਲਈ, ਹੋਇਆ ਆਪ ਸਹਾਈ ਦਾਤਾਰ ਸਮਝੋ। ਮੁਰਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਵੀਂ ਆਈ, ਦਿਤੇ ਕਾਜ ਭਗਵਾਨ ਸੰਵਾਰ ਸਮਝੋ। ‘ਸ਼ਾਮ ਹੱਸਕੇ ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ, ਕਹੇ ਇਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰ ਸਮਝੋ। {{center|{{larger|'''(ਰਾਜਾ)'''}}}} ਰਾਜਾ ਆਖਦਾ ਅੰਜਨਾ ਬੇਟੀਏ ਸੁਣ, ਤੇਰਾ ਬਾਲ ਏਹ ਬੜਾ ਅਮੀਰ ਹੋਸੀ। ਏਨੀ ਦੂਰ ਤੋਂ ਡਿਗ ਕੇ ਬੱਚ ਰਹਿਆ, ਬਣਿਆ ਬੱਜਰ ਦਾ ਏਹਦਾ ਸਰੀਰ ਹੋਸੀ। ਕਿਸੇ ਦਿਣ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਅੰਦਰ, ਬਲੀ ਸੂਰਮਾ ਏਹ ਮਹਾਂ ਬੀਰ ਹੋਸੀ। ਏਹਦੇ ਤੌਰ ਅਤਵਾਰ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਏ, ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਕਈ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਹੋਸੀ। ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਲਿਉਣ ਵਾਲਾ, ਲਾਸਾਨੀ ਕੋਈ ਮਰਦ ਬਲਬੀਰ ਹੋਸੀ। ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਦੇ ਅਗਲੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਦਰ, ਏਸ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸਦਾ ਤਸਵੀਰ ਹੱਸੀ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਏਸ ਤੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਫਖ਼ਰ ਹੋਸੀ, ਜਾਨਬਾਜ ਬਹਾਦਰ ਰਣਧੀਰ ਹੋਸੀ। {{center|{{larger|'''(ਹਨੂਪੁਰ ਔਣਾ)'''}}}} ਏਸੇ ਤਾਂ ਹੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਹੋਏ ਵਿਚ ਬਬਾਨ ਅਸਵਾਰ ਸਾਰੇ। ਹਨੂਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂ ਪਹੁੰਚ ਕਰਕੇ, ਲੈਂਦੇ ਹੇਠ ਬਬਾਨ ਉਤਾਰ ਸਾਰੇ। ਰਣਵਾਸ ਮੇਂ ਅੰਜਨਾ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਕਰਨ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਤਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਾਰੇ। ਰਾਜਾ ਰਾਣੀ ਅਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਮੁਨਸ਼ੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਕਰਨ ਪਿਆਰ ਸਾਰੇ। ਹਨੂਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ, ਕਰ ਦਿਲੇ ਦੇ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਸਾਰੇ ਹਨੂਮਾਨ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਹਣਾ, ਧੁਰ ਦੇਵੰਦੇ ਬੀਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਰੇ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 109}}</noinclude> fn99j6x66ejzg4bfn093raf1lek944i 250 71069 214810 214762 2026-03-30T14:24:31Z Charan Gill 36 214810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹਨੂਮਾਨ ਮਹਾਂ ਬਲੀ ਬੀਰ ਯੋਧਾ, ਅੰਤ ਹੋਇਆ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਸਾਰ ਸਾਰੇ। 'ਸ਼ਾਮ' ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣੇ ਲਈ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਆਏ ਨਰ ਨਾਰ ਸਾਰੇ। {{center|{{larger|'''(ਵਾਕ ਕਵੀ)'''}}}} ਡੁਬੀ ਗ਼ਮਾਂ ਵਿਚ ਛਡਕੇ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ, ਪਵਨ ਦਲ ਖ਼ਿਆਲ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਜ਼ਬਾਤ ਤੇ ਵਲਵਲੇ ਦਿਲੋਂ ਉਠਣ, ਪੜ੍ਹਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅਗੇ ਧਰਦਾ ਹਾਂ। ਦਿਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਿਲ ਸੰਭਾਲਣੇ ਨਹੀਂ, ਐਸੀ ਔਂਗ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਭਰਦਾ ਹਾਂ | ‘ਸ਼ਾਮ ਮੁੜਦਾ ਪਵਨ ਹੈ ਜੰਗ ਵਿਚੋਂ, ਹਾਲ ਅਗਲਾ ਮੈਂ ਉਚਰਦਾ ਹਾਂ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਦਾ ਹਾਲ)'''}}}} ਸੇਹਰਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਫਤੇ ਦਾ ਸੀਸ ਉਤੇ, ਪਵਨ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਆਵੰਦਾ ਏ। ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਨੂੰ ਮੁੜਨੇ ਲਈ, ਡੰਕਾ ਕੂਚ ਦਾ ਤੁਰਤ ਬਜਾਵੰਦਾ ਏ । ਨਾਲ ਪਲਟਣਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ, ਵਿਦਾ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਆਵੰਦਾ ਏ। ਮੰਜਲੋਂ ਮੰਜਲੀ ਸ਼ਾਹੀ ਜਲੂਸ ਸਾਰਾ, ਰਤਨਪੁਰ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਸਿਧਾਵੰਦਾ ਏ। ਠਾਠ ਬਾਠ ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਟਿਕਾ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੇਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਜਾਵੰਦਾ ਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਧਾ ਹੀ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਵਲੇ, ਵਾਗ ਘੋੜੇ ਦੀ ਤੁਰਤ ਉਠਾਵੰਦਾ ਏ। ਅਗੇ ਦੇਖੋ ਕੀ ਪਈ ਸੁਨਸਾਨ ਸਾਰੇ, ਬੜਾ ਚਿਤ ਦੇ ਬੀਚ ਘਬਰਾਵੰਦਾ ਏ। ਦੇਖ ਦੇਖ ਫੁਲਵਾੜੀਆਂ ਸੁਕੀਆਂ ਨੂੰ, ਉਡ ਕਾਲਜਾ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਆਵੰਦਾ ਏ। ਨਾ ਗੱਦੀਆਂ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਗੀਤ ਮਿਠੇ, ਸੁੰਨਾ ਪਿਆ ਮਕਾਨ ਡਰਾਵੰਦਾ ਏ। ਓਥੋਂ ਚਲਕੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਾਸ ਆਇਆ, ਸੀਸ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਉਤੇ ਝੁਕਾਵੰਦਾ ਏ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਾਰੇ, ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਤਾਈਂ ਫਰਮਾਵੰਦਾ ਏ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਦਸੋਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅੰਜਨਾ ਹੈ ਕਿਥੇ, ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਥੌਂ ਆਵੰਦੀ ਸੀ। ਹਰ ਹਰ ਮੈਂ ਡਾਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਚੁਕਾ, ਬੁਲਬੁਲ ਅੰਜਨਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਾਵੰਦੀ ਜੀ। ਬਾਮ ਅੰਗ ਸੁਪਤਨੀ ਧਰਮ ਵਾਲੀ, ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕਿਤੇ ਸੁਹਾਵੰਦੀ ਜੀ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਓਸ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਗ਼ਮ ਅੰਦਰ, ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੈ ਉਡ ਕੇ ਜਾਵੰਦੀ ਜੀ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 110}}</noinclude> lt3i7ogscnkv9i31maa6srzld2i5l1r 250 71070 214811 214763 2026-03-30T14:26:38Z Charan Gill 36 214811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{larger|'''(ਰਾਣੀ)'''}}}} ਕੇਤੂਮਤੀ ਰਾਣੀ ਅਗੋਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਕਰ ਚਾਰ ਬੇਟਾ | ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਗੱਲ ਤੂੰ ਕਰ ਕੋਈ, ਏਨਾ ਹੋ ਨਾ ਤੂੰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਬੇਟਾ | ਕੀਤਾ ਓਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ੁਲਮ ਭਾਰੀ, ਜੀਹਨੂੰ ਆਖੇਂ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਨਾਰ ਬੇਟਾ। ਮਤਵਾਲਾ ਹੈਂ ਜਿਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਦਰ, ਸੁਣ ਓਸਦਾ ਹਾਲ ਇਜ਼ਹਾਰ ਬੇਟਾ। ਬਾਮ ਅੰਗ ਹੈਂ ਜਿਸਨੂੰ ਆਖ ਰਹਿਆ, ਔਂਦਾ ਜਿਸਦਾ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਬੇਟਾ। ਜੀਹਦੇ ਲਈ ਪਰਵਾਨੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਸੜੋਂ, ਕਰੇਂ ਜਿਸ ਤੇ ਜਾਨ ਨਸਾਰ ਬੇਟਾ | ਲਾਜ ਆਵੰਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੈ ਦੱਸਦੀ ਨੂੰ, ਹੋਈ ਅੰਜਨਾ ਹੈ ਦਗੇਦਾਰ ਬੇਟਾ। ‘ਸ਼ਾਮ` ਓਸਦਾ ਨਾਮ ਨਾ ਲੈ ਮੁਖੋਂ, ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹਦੂੰਗੀ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਬੇਟਾ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਪਵਨ ਸਖਤ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਤੇਰਾ ਆਇਆ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਬਿਆਨ ਮਾਤਾ। ਦੇਵੀ ਅੰਜਨਾ ਕੀ ਕਸੂਰ ਕੀਤਾ, ਦੱਸ ਹਾਲ ਸਾਰਾ ਧਰਮਦਾਨ ਮਾਤਾ ਕਿਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਬੋਲੇ, ਲਫ਼ਜ਼ ਉਲਟੇ ਓਸਦੀ ਸ਼ਾਨ ਮਾਤਾ। ਓਹ ਧਰਮ ਅਵਤਾਰ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੇਵੀ, ਕਰੋ ਓਸਦਾ ਕਿਉਂ ਅਪਮਾਨ ਮਾਤਾ। ਸੋਲਾਂ ਆਨੇ ਮੈਂ ਓਸਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਹੈ, ਸਤਵੰਤੀ ਹੈ ਧਰਮ ਦੀ ਖਾਨ ਮਾਤਾ। ਸੁਧ ਸਤੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਆਚਰਨ ਉਸਦਾ, ਪਾਰਬਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਪਛਾਨ ਮਾਤਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਓਸਨੇ ਕੀ ਵਗਾੜਿਆ ਹੈ, ਕੀਤਾ ਕੌਨ ਸਾ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਮਾਤਾ। ਹੋਵੇਂ ਉਸ ਵਚਾਰੀ ਤੇ ਖਫ਼ਾ ਕਾਹਤੋਂ, ਕੀਤਾ ਓਸਨੇ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਮਾਤਾ। ਜੁਮੇ ਓਸਦੇ ਕੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਨਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ ਮਾਤਾ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਮੂਰਤ ਓਹ ਧਰਮ ਦੀ ਹੈ ਕਿਥੇ, ਜਾਣਾ ਦਰਸ ਮੈਂ ਓਸਦਾ ਪਾਨ ਮਾਤਾ। {{center|{{larger|'''(ਰਾਣੀ)'''}}}} ਰਾਣੀ ਆਖਦੀ ਕਰਕੇ ਹੋਸ਼ ਬੋਲੀ, ਲੱਗਾ ਕਿਸਦੇ ਗੁਣ ਹੈਂ ਗਾਨ ਬੇਟਾ। ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਨਾਰਾਂ ਦੇ ਮਕਰਾਂ ਦਾ , ਪਤੇ ਜਾ ਅਸਮਾਨਾਂ ਦੇ ਲਾਣ ਬੇਟਾ । ਉਤੇ ਕੱਠਿਆਂ ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਹਲ ਚਲਣ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਗਲੀਂ ਪੰਜਾਲੀਆਂ ਪਾਣ ਬੇਟਾ। ਹਥੀਂ ਖਸਮਾਂ ਤਾਈਂ ਮਰਵਾ ਕਰਕੇ, ਨਾਲ ਸਤੀ ਫਿਰ ਆਪ ਹੋ ਜਾਣ ਬੇਟਾ | ਦੱਸਾਂ ਕੀ ਮੈਂ ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ, ਤਬਾਹ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਮਚਾਣ ਬੇਟਾ। ਜਿਸ ਅੰਜਨਾ ਤਾਈਂ ਸਲਾਹੂਨਾ ਏਂ, ਜੇਹੜੀ ਤੇਰੀ ਹੈ ਜਿੰਦ ਤੇ ਜਾਨ ਬੇਟਾ। 'ਸ਼ਾਮ' ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਸਦੀ, ਲੱਗੀ ਤੈਨੂੰ ਹਾਂ ਕੁਲ ਸੁਣਾਣ ਬੇਟਾ।<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 111}}</noinclude> 5j09my91s9i6gg7dpie0akibahm7fz9 214812 214811 2026-03-30T14:27:24Z Charan Gill 36 214812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਰਾਣੀ)'''}}}} ਕੇਤੂਮਤੀ ਰਾਣੀ ਅਗੋਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਕਰ ਚਾਰ ਬੇਟਾ | ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਗੱਲ ਤੂੰ ਕਰ ਕੋਈ, ਏਨਾ ਹੋ ਨਾ ਤੂੰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਬੇਟਾ | ਕੀਤਾ ਓਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ੁਲਮ ਭਾਰੀ, ਜੀਹਨੂੰ ਆਖੇਂ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਨਾਰ ਬੇਟਾ। ਮਤਵਾਲਾ ਹੈਂ ਜਿਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਦਰ, ਸੁਣ ਓਸਦਾ ਹਾਲ ਇਜ਼ਹਾਰ ਬੇਟਾ। ਬਾਮ ਅੰਗ ਹੈਂ ਜਿਸਨੂੰ ਆਖ ਰਹਿਆ, ਔਂਦਾ ਜਿਸਦਾ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਬੇਟਾ। ਜੀਹਦੇ ਲਈ ਪਰਵਾਨੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਸੜੋਂ, ਕਰੇਂ ਜਿਸ ਤੇ ਜਾਨ ਨਸਾਰ ਬੇਟਾ | ਲਾਜ ਆਵੰਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੈ ਦੱਸਦੀ ਨੂੰ, ਹੋਈ ਅੰਜਨਾ ਹੈ ਦਗੇਦਾਰ ਬੇਟਾ। ‘ਸ਼ਾਮ` ਓਸਦਾ ਨਾਮ ਨਾ ਲੈ ਮੁਖੋਂ, ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹਦੂੰਗੀ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਬੇਟਾ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਪਵਨ ਸਖਤ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਤੇਰਾ ਆਇਆ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਬਿਆਨ ਮਾਤਾ। ਦੇਵੀ ਅੰਜਨਾ ਕੀ ਕਸੂਰ ਕੀਤਾ, ਦੱਸ ਹਾਲ ਸਾਰਾ ਧਰਮਦਾਨ ਮਾਤਾ ਕਿਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਬੋਲੇ, ਲਫ਼ਜ਼ ਉਲਟੇ ਓਸਦੀ ਸ਼ਾਨ ਮਾਤਾ। ਓਹ ਧਰਮ ਅਵਤਾਰ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੇਵੀ, ਕਰੋ ਓਸਦਾ ਕਿਉਂ ਅਪਮਾਨ ਮਾਤਾ। ਸੋਲਾਂ ਆਨੇ ਮੈਂ ਓਸਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਹੈ, ਸਤਵੰਤੀ ਹੈ ਧਰਮ ਦੀ ਖਾਨ ਮਾਤਾ। ਸੁਧ ਸਤੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਆਚਰਨ ਉਸਦਾ, ਪਾਰਬਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਪਛਾਨ ਮਾਤਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਓਸਨੇ ਕੀ ਵਗਾੜਿਆ ਹੈ, ਕੀਤਾ ਕੌਨ ਸਾ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਮਾਤਾ। ਹੋਵੇਂ ਉਸ ਵਚਾਰੀ ਤੇ ਖਫ਼ਾ ਕਾਹਤੋਂ, ਕੀਤਾ ਓਸਨੇ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਮਾਤਾ। ਜੁਮੇ ਓਸਦੇ ਕੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਨਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ ਮਾਤਾ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਮੂਰਤ ਓਹ ਧਰਮ ਦੀ ਹੈ ਕਿਥੇ, ਜਾਣਾ ਦਰਸ ਮੈਂ ਓਸਦਾ ਪਾਨ ਮਾਤਾ। {{center|{{larger|'''(ਰਾਣੀ)'''}}}} ਰਾਣੀ ਆਖਦੀ ਕਰਕੇ ਹੋਸ਼ ਬੋਲੀ, ਲੱਗਾ ਕਿਸਦੇ ਗੁਣ ਹੈਂ ਗਾਨ ਬੇਟਾ। ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਨਾਰਾਂ ਦੇ ਮਕਰਾਂ ਦਾ , ਪਤੇ ਜਾ ਅਸਮਾਨਾਂ ਦੇ ਲਾਣ ਬੇਟਾ । ਉਤੇ ਕੱਠਿਆਂ ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਹਲ ਚਲਣ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਗਲੀਂ ਪੰਜਾਲੀਆਂ ਪਾਣ ਬੇਟਾ। ਹਥੀਂ ਖਸਮਾਂ ਤਾਈਂ ਮਰਵਾ ਕਰਕੇ, ਨਾਲ ਸਤੀ ਫਿਰ ਆਪ ਹੋ ਜਾਣ ਬੇਟਾ | ਦੱਸਾਂ ਕੀ ਮੈਂ ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ, ਤਬਾਹ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਮਚਾਣ ਬੇਟਾ। ਜਿਸ ਅੰਜਨਾ ਤਾਈਂ ਸਲਾਹੂਨਾ ਏਂ, ਜੇਹੜੀ ਤੇਰੀ ਹੈ ਜਿੰਦ ਤੇ ਜਾਨ ਬੇਟਾ। 'ਸ਼ਾਮ' ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਸਦੀ, ਲੱਗੀ ਤੈਨੂੰ ਹਾਂ ਕੁਲ ਸੁਣਾਣ ਬੇਟਾ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 111}}</noinclude> 34m1dgzoabd9boe0lz0tjumx56yo6j0 250 71072 214813 214765 2026-03-30T14:30:05Z Charan Gill 36 214813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਰਾਣੀ)'''}}}} ਰਾਣੀ ਸੁਣਕੇ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਆਖਦੀ ਜ਼ੁਲਮ ਕਮਾਇਆ ਮੈਂ। ਮੇਰੀ ਹੋਣੀ ਨੇ ਬੁਧ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕੀਤੀ, ਐਸਾ ਪਾਪ ਏਹ ਘੋਰ ਕਰਾਇਆ ਮੈਂ। ਮੈਂ ਕੀ ਜਾਣਦੀ ਓਹ ਨਦੱਸ ਹੋਸੀ, ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਨਾ ਦਿਲ ਦੁੜਾਇਆ ਮੈਂ। ਦੇਖੋ ਕਿਸਤਾਂ ਮਾਰੀ ਗਈ ਮਤ ਮੇਰੀ, ਹਥੋਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਾ ਭੜਕਾਇਆ ਮੈਂ। ਪਾਗ਼ਲ ਨਾਲ ਕਰੋਧ ਦੇ ਹੈ ਗਈ, ਐਵੇਂ ਅੰਜਨਾ ਤਾਈਂ ਸਤਾਇਆ ਮੈਂ। ਪੱਥਰ ਵਾਂਗਰਾਂ ਕਾਲਜਾ ਹੋਇਆ ਮੇਰਾ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਢਾਇਆ ਮੈਂ। ਧਰਤੀ ਪਾਟਜੇ ਗਰਕ ਮੈਂ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਮੱਥੇ ਟਿਕਾ ਕਲੰਕ ਦਾ ਲਾਇਆ ਮੈਂ। ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰੋਹ ਕਰਕੇ, ਅਪਜਸ ਜਹਾਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਮੈਂ। ਰਹੀ ਵਾਸਤੇ ਪਾਵੰਦੀ ਧਰਮ ਦੇਵੀ, ਤਰਸ ਜ਼ਰਾ ਨਾ ਓਸ 'ਤੇ ਖਾਇਆ ਮੈਂ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਕਰਕੇ, ਐਵੇਂ ਮਹਿਲਾਂ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢਾਇਆ ਮੈਂ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਪਵਨ ਆਖਦਾ ਮਾਤਾ ਜੀ ਇਹ ਦਸੋਂ, ਕਿਸ ਤਰਫ਼ ਨੂੰ ਅੰਜਨਾ ਗਈ ਹੋਸੀ? ਕੇਹੜੇ ਦੇਸਾਂ ਪਰਦੇਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਆ ਮੇਰੜੀ ਘੁਮਦੀ ਰਹੀ ਹੱਸੀ? ਬੁਰੇ ਦਿਣ ਵਚਾਰੀ ਦੇ ਆ ਗਏ, ਖ਼ਬਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਆਣ ਕੇ ਲਈ ਹੋਸੀ। ‘ਸ਼ਾਮ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੇਹੜਿਆਂ ਬਨਾਂ ਅੰਦਰ, ਹਾਏ, ਭੁਖੀ ਤਿਹਾਈ ਓਹ ਪਈ ਹੋਸੀ? {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਜਿਸ ਤਰਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ ਮੇਰੀ, ਓਸ ਤਰਫ਼ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਭੀ ਮੁਝ ਤੋਂ ਸਰ ਆਈ, ਭਾਲ ਅੰਜਨਾ ਤਾਈਂ ਲਿਆਵਾਂਗਾ ਮੈਂ। ਬਨਾਂ, ਕੰਧਰਾਂ, ਡਲਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਓਸਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ। ਜੰਮੀਂ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਪਾਤਾਲ ਅੰਦਰ, ਪਤਾ ਰਾਜਦੁਲਾਰੀ ਦਾ ਲਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ। ਜਿਨਾ ਚਿਰ ਨਾ ਪ੍ਰਾਨ ਪਿਆਰੀ ਵਾਪਸ, ਮੁੜਕੇ ਕਦੇ ਨਾ ਆਵਾਂਗਾ ਮੈਂ। ਹਾਏ! ਹਾਏ ਮੈਂ ਮਰਜਾਂ, ਕਹਿਰ ਹੋਇਆ, ਭੁਲ ਆਪਣੀ ਜਾ ਬਖਸ਼ਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਮਿਲੀ ਨਾ ਅੰਜਨਾ ਜੇ ਮੈਨੂੰ, ਤੜਫ ਤੜਫ ਕੇ ਜਾਨ ਗਵਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 113}}</noinclude> 45270sld4gcrymivoo1a8cz2dwiklw9 250 71073 214814 214766 2026-03-30T14:31:33Z Charan Gill 36 214814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਨੇ ਅੰਜਨਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਲਈ ਨਿਕਲਣਾ)'''}}}} ਓਥੋਂ ਪਿਛਲੇ ਪੈਰ ਹੀ ਮੁੜ ਪਿਆ, ਪਵਨ ਹੋਇਕੇ ਬਹੁਤ ਬੇਜ਼ਾਰ ਸਮਝੋ। ਘੁਮਣ ਘੇਰ ਤੇ ਕਾਲਜੇ ਡੁੱਬ ਪੈਂਦੇ, ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਕਰਾਰ ਸਮਝੋ। ਰਾਜਾ ਰਾਣੀ ਸਭ ਜੋਰ ਲਗਾ ਬਕੇ, ਧਰੇ ਪਿਛਾਂ ਨਾ ਪੈਰ ਕੁਮਾਰ ਸਮਝੇਂ ਆਖਰਕਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਭੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਦੇ ਵਿਚ ਵਚਾਰ ਸਮਝੋ। ਹਾਹਾਕਾਰ ਪੁਕਾਰ ਰਣਵਾਸ ਅੰਦਰ, ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਂਗ ਅਪਾਰ ਸਮਝੋ। ਹੱਥ ਮਲਕੇ ਰਾਣੀ ਪਛਤਾਣ ਲੱਗੀ, ਹੋਇਆ ਕਹਿਰ ਏਹ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਸਮਝੋ। ਨਾਲੇ ਨੂੰਹ ਗਈ, ਨਾਲੇ ਪੁੱਤ ਗਿਆ, ਪੈਂਦੀ ਕੀਰਨੇ ਰਾਣੀ ਦੁਖਿਆਰ ਸਮਝੋ। ਵਿਦ੍ਯਾਰ ਭੀ ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ ਬਹਿਰ ਅੰਦਰ, ਜਾਵੇ ਰੂੜਿਆ ਨਿਰ ਅਹਾਰ ਸਮਝੋ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚ ਹੈ ਸੋਂਗ ਹੋਇਆ, ਭੂਬਾਂ ਮਾਰਕੇ ਰੋਣ ਨਰ ਨਾਰ ਸਮਝੋ। ਕੋਈ ਆਖਦਾ ਚੱਲੀ ਹੈ ਅੰਜਨਾ ਤੇ, ਯਾਰੋਂ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਤੇਜ ਕਟਾਰ ਸਮਝੋ। ਕੋਈ ਆਖਦਾ ਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਆਇਆ, ਘੋਰ ਪਾਪ ਦਾ ਪਿਆ ਪਸਾਰ ਸਮਝੋ। ਦੈਂਤਾਂ ਘਰ ਨਾ ਏਤਨਾ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋਸੀ, ਜੇਹੜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੋ। ਖੜੇ ਰੌਘਟੇ ਬਦਨ ਦੇ ਹੋਵੈਦੇ ਨੇ, ਹੋਈ ਅੰਜਨਾ ਨਾਲ ਜੋ ਕਾਰ ਸਮਝੋ। ਕਿਤੇ ਚਾਰ ਖੜੇ, ਕਿਤੇ ਪੰਜ ਖੜੇ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਬੀਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਮਝੋ। ਕਲੂਕਾਲ ਦੇ ਵੀਰਨੋ | ਆਏ ਲੱਛਣ, ਹੋਇਆ ਜਗ ਤੋਂ ਧਰਮ ਉਡਾਰ ਸਮਝ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਰਾਂਤ ਅੰਦਰ, ਪਈ ਹੋਵੰਦੀ ਏ ਹਾ ਹਾ ਕਾਰ ਸਮਝੋ। ਓਧਰ ਪਵਨ ਵੀ ਜੰਗਲਾਂ, ਬਨਾਂ ਅੰਦਰ, ਫਿਰੇ ਢੂੰਡਦਾ, ਅੰਜਨਾ ਨਾਰ ਸਮਝੋ। ਕਿਤੇ ਫਿਰੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ, ਕਿਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਵਿਚ ਉਜਾਰ ਸਮਝੋ। ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ, ਵੇਖੇ ਨਜ਼ਰ ਚੁਫੇਰੇ ਹੀ ਮਾਰ ਸਮਝੋ। ਕਿਤੇ ਥਲਾਂ ਬਰੇਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੇਖੇ, ਕਿਤੇ ਵੇਖੇ ਮੈਦਾਨ ਹੰਵਾਰ ਸਮਝੋ। ਦਿਲ ਸੜਦਾ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੀ ਅੱਗ ਅੰਦਰ, ਹੋਇਆ ਚਲਣਾ ਅਗ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਸਮਝੇ। ਓਹ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਨੇ ਦੇ ਵਿਚ ਪਲਿਆ, ਫਿਰੇ ਸਰਗਰਦਾਨ ਵਿਚ ਬਾਰ ਸਮਝੋ। ‘ਸ਼ਾਮ ਚਲਦਿਆਂ ਚਲਦਿਆਂ ਪਵਨ ਟਿਕਾ, ਕਹੇ ਮੰਤਰੀ ਤਾਈਂ ਉਚਾਰ ਸਮਝੋ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਸੁਣੋਂ ਮੰਤਰੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਅੰਜਨਾ ਨਾਰ ਜਵਾਨ ਮੇਰੀ। ਸ਼ੀਲਵਨਤੀ ਤੇ ਰੂਪਵਾਨ ਦੇਵੀ, ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ ਪਿਆਰੜੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ। ਪਿਆ ਖੂਨ ਉਛਾਲਦਾ ਦਿਲ ਮੇਰਾ, ਡੱਲੇ ਖਾਵੰਦੀ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਨ ਮੇਰੀ। ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਸਮਤ ਬੁਰੀ ਹੈ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਮੇਰੀ।<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 114}}</noinclude> 060yh7j3mjcc21y6joqxpmbds6gqwl2 214815 214814 2026-03-30T14:31:51Z Charan Gill 36 214815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਨੇ ਅੰਜਨਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਲਈ ਨਿਕਲਣਾ)'''}}}} ਓਥੋਂ ਪਿਛਲੇ ਪੈਰ ਹੀ ਮੁੜ ਪਿਆ, ਪਵਨ ਹੋਇਕੇ ਬਹੁਤ ਬੇਜ਼ਾਰ ਸਮਝੋ। ਘੁਮਣ ਘੇਰ ਤੇ ਕਾਲਜੇ ਡੁੱਬ ਪੈਂਦੇ, ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਕਰਾਰ ਸਮਝੋ। ਰਾਜਾ ਰਾਣੀ ਸਭ ਜੋਰ ਲਗਾ ਬਕੇ, ਧਰੇ ਪਿਛਾਂ ਨਾ ਪੈਰ ਕੁਮਾਰ ਸਮਝੇਂ ਆਖਰਕਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਭੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਦੇ ਵਿਚ ਵਚਾਰ ਸਮਝੋ। ਹਾਹਾਕਾਰ ਪੁਕਾਰ ਰਣਵਾਸ ਅੰਦਰ, ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਂਗ ਅਪਾਰ ਸਮਝੋ। ਹੱਥ ਮਲਕੇ ਰਾਣੀ ਪਛਤਾਣ ਲੱਗੀ, ਹੋਇਆ ਕਹਿਰ ਏਹ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਸਮਝੋ। ਨਾਲੇ ਨੂੰਹ ਗਈ, ਨਾਲੇ ਪੁੱਤ ਗਿਆ, ਪੈਂਦੀ ਕੀਰਨੇ ਰਾਣੀ ਦੁਖਿਆਰ ਸਮਝੋ। ਵਿਦ੍ਯਾਰ ਭੀ ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ ਬਹਿਰ ਅੰਦਰ, ਜਾਵੇ ਰੂੜਿਆ ਨਿਰ ਅਹਾਰ ਸਮਝੋ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚ ਹੈ ਸੋਂਗ ਹੋਇਆ, ਭੂਬਾਂ ਮਾਰਕੇ ਰੋਣ ਨਰ ਨਾਰ ਸਮਝੋ। ਕੋਈ ਆਖਦਾ ਚੱਲੀ ਹੈ ਅੰਜਨਾ ਤੇ, ਯਾਰੋਂ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਤੇਜ ਕਟਾਰ ਸਮਝੋ। ਕੋਈ ਆਖਦਾ ਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਆਇਆ, ਘੋਰ ਪਾਪ ਦਾ ਪਿਆ ਪਸਾਰ ਸਮਝੋ। ਦੈਂਤਾਂ ਘਰ ਨਾ ਏਤਨਾ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋਸੀ, ਜੇਹੜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੋ। ਖੜੇ ਰੌਘਟੇ ਬਦਨ ਦੇ ਹੋਵੈਦੇ ਨੇ, ਹੋਈ ਅੰਜਨਾ ਨਾਲ ਜੋ ਕਾਰ ਸਮਝੋ। ਕਿਤੇ ਚਾਰ ਖੜੇ, ਕਿਤੇ ਪੰਜ ਖੜੇ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਬੀਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਮਝੋ। ਕਲੂਕਾਲ ਦੇ ਵੀਰਨੋ | ਆਏ ਲੱਛਣ, ਹੋਇਆ ਜਗ ਤੋਂ ਧਰਮ ਉਡਾਰ ਸਮਝ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਰਾਂਤ ਅੰਦਰ, ਪਈ ਹੋਵੰਦੀ ਏ ਹਾ ਹਾ ਕਾਰ ਸਮਝੋ। ਓਧਰ ਪਵਨ ਵੀ ਜੰਗਲਾਂ, ਬਨਾਂ ਅੰਦਰ, ਫਿਰੇ ਢੂੰਡਦਾ, ਅੰਜਨਾ ਨਾਰ ਸਮਝੋ। ਕਿਤੇ ਫਿਰੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ, ਕਿਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਵਿਚ ਉਜਾਰ ਸਮਝੋ। ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ, ਵੇਖੇ ਨਜ਼ਰ ਚੁਫੇਰੇ ਹੀ ਮਾਰ ਸਮਝੋ। ਕਿਤੇ ਥਲਾਂ ਬਰੇਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੇਖੇ, ਕਿਤੇ ਵੇਖੇ ਮੈਦਾਨ ਹੰਵਾਰ ਸਮਝੋ। ਦਿਲ ਸੜਦਾ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੀ ਅੱਗ ਅੰਦਰ, ਹੋਇਆ ਚਲਣਾ ਅਗ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਸਮਝੇ। ਓਹ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਨੇ ਦੇ ਵਿਚ ਪਲਿਆ, ਫਿਰੇ ਸਰਗਰਦਾਨ ਵਿਚ ਬਾਰ ਸਮਝੋ। ‘ਸ਼ਾਮ ਚਲਦਿਆਂ ਚਲਦਿਆਂ ਪਵਨ ਟਿਕਾ, ਕਹੇ ਮੰਤਰੀ ਤਾਈਂ ਉਚਾਰ ਸਮਝੋ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਸੁਣੋਂ ਮੰਤਰੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਅੰਜਨਾ ਨਾਰ ਜਵਾਨ ਮੇਰੀ। ਸ਼ੀਲਵਨਤੀ ਤੇ ਰੂਪਵਾਨ ਦੇਵੀ, ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ ਪਿਆਰੜੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ। ਪਿਆ ਖੂਨ ਉਛਾਲਦਾ ਦਿਲ ਮੇਰਾ, ਡੱਲੇ ਖਾਵੰਦੀ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਨ ਮੇਰੀ। ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਸਮਤ ਬੁਰੀ ਹੈ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਮੇਰੀ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 114}}</noinclude> ahj8mt5fl1puhav7m7ffr83pccm4zfw 250 71074 214816 214767 2026-03-30T14:37:50Z Charan Gill 36 214816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਹਾਏ ਹਾਏ, ਮਾਯੂਸੀ ਦੇ ਸਿੰਧ ਅੰਦਰ, ਬੇੜੀ ਸੱਧਰਾਂ ਦੀ ਹੋਈ ਰਵਾਨ ਮੇਰੀ। ‘ਸ਼ਾਮ ਜੀਂ' ਕਿਆਮਤ ਤਕ ਭੁਲਣੀ ਨਹੀਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਤਾਈਂ ਦਾਸਤਾਨ ਮੇਰੀ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੁਝ ਭੀ ਸੋਚਿਆ ਨਾ, ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਫੂਲਾਦ ਭਾਈ। ਕੰਵਲ ਫੁਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ, ਕੀਤਾ ਡਾਲੀਓਂ ਤੋੜ ਬਰਬਾਦ ਭਾਈ। ਛਿਕੇ ਟੰਗਕੇ ਅਦਲ ਇਨਸਾਫ਼ ਤਾਈਂ, ਰੂਪ ਧਾਰਕੇ ਵਾਂਗ ਜਲਾਦ ਭਾਈ। ਦੇਵੀ ਅੰਜਨਾ ਤਾਈਂ ਹਲਾਲ ਕੀਤਾ, ਸੁਣੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਦਾਦ ਫਰਿਆਦ ਭਾਈ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਨਿਕਲੀ ਮਹਿਲ ਵਿਚੋਂ, ਕੀਤੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕੋਈ ਇਮਦਾਦ ਭਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਗਈ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਇਆ ਸਾਰਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਬੇਦਾਦ ਭਾਈ। ‘ਸ਼ਾਮ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖੂਨ ਭੀ ਪੰਘਰਿਆ ਨਾ, ਬੁਲਬੁਲ ਪਕੜੀ ਵੇਖ ਸੁਆਦ ਭਾਈ। {{center|{{larger|'''(ਮੰਤਰੀ)'''}}}} ਅਗੋਂ ਮੰਤਰੀ ਪਵਨ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਏਨਾ ਹੋਵੰਦਾ ਕਿਉਂ ਬੇਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ। ਦੋਸ਼ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ਲਗਾਵਣਾ ਕੀ, ਸਕੇ ਕੌਣ ਤਕਦੀਰ ਨੂੰ ਟਾਰ ਪਿਆਰੇ। ਦੁਖ ਸੁਖ ਹੈ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ, ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁਛ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਪਿਆਰੇ | ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਮਿਲਿਆ ਅੰਜਨਾ ਤਾਈਂ ਅਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ। ਹੁਕਮ ਬਾਝ ਨਾ ਪੋਤਾ ਭੀ ਹਿਲ ਸਕੇ, ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਹੈ ਜਗਤ ਦੀ ਕਾਰ ਪਿਆਰੇ। ‘ਸ਼ਾਮ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਕਰੋ ਉਚਾਰ ਪਿਆਰੇ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਰ ਗੱਲਾਂ, ਪਵਨ ਤਾਈਂ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਵੰਦਾ ਜੇ। ਹੈਸੀ ਅਕਲ ਦਾ ਕੋਟ, ਵਜ਼ੀਰ ਦਾਨਾ, ਦਿਲ ਕੰਵਰ ਦਾ ਤੁਰਤ ਬੰਧਾਵੰਦਾ ਜੇ। ਰਾਜ ਨੀਤ ਤੇ ਯੋਧੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾ ਰਾਸਤੇ ਬੀਚ ਸੁਣਾਵੰਦਾ ਜੇ। ਕਦੇ ਚੰਡੀ ਚ੍ਰਿਤਰ ਤੇ ਵਾਰ ਦੁਰਗਾ, ਬੀਰ ਰਸ ਦੇ ਛੰਦ ਅਲਾਵੰਦਾ ਜੇ। ਕੰਦ ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲ ਫੂਲ ਆਦਿਕ, ਚੁਣ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਲਿਆਵੰਦਾ ਜੇ। ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬੈਠ ਕਰਕੇ, ਭੋਜਨ ਪਵਨ ਜੀ ਤਾਈਂ ਛਕਾਵੰਦਾ ਜੇ ਪਰ ਪਵਨ ਨੂੰ ਏਹੋ ਜੇਹੀ ਚੇਂਟ ਵਜੀ, ਜ਼ਰਾ ਭਰ ਨਾ ਧੀਰ ਬਰਾਵੰਦਾ ਜੇ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਵਿਚ ਬਨਬਾਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ, ਇਕ ਦਿਣ ਹੈ ਇਉਂ ਅਲਾਵੰਦਾ ਜੇ।<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 115}}</noinclude> 5m54e3ats2zwne9xicibcriz1csazi7 214817 214816 2026-03-30T14:38:08Z Charan Gill 36 214817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹਾਏ ਹਾਏ, ਮਾਯੂਸੀ ਦੇ ਸਿੰਧ ਅੰਦਰ, ਬੇੜੀ ਸੱਧਰਾਂ ਦੀ ਹੋਈ ਰਵਾਨ ਮੇਰੀ। ‘ਸ਼ਾਮ ਜੀਂ' ਕਿਆਮਤ ਤਕ ਭੁਲਣੀ ਨਹੀਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਤਾਈਂ ਦਾਸਤਾਨ ਮੇਰੀ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੁਝ ਭੀ ਸੋਚਿਆ ਨਾ, ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਫੂਲਾਦ ਭਾਈ। ਕੰਵਲ ਫੁਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ, ਕੀਤਾ ਡਾਲੀਓਂ ਤੋੜ ਬਰਬਾਦ ਭਾਈ। ਛਿਕੇ ਟੰਗਕੇ ਅਦਲ ਇਨਸਾਫ਼ ਤਾਈਂ, ਰੂਪ ਧਾਰਕੇ ਵਾਂਗ ਜਲਾਦ ਭਾਈ। ਦੇਵੀ ਅੰਜਨਾ ਤਾਈਂ ਹਲਾਲ ਕੀਤਾ, ਸੁਣੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਦਾਦ ਫਰਿਆਦ ਭਾਈ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਨਿਕਲੀ ਮਹਿਲ ਵਿਚੋਂ, ਕੀਤੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕੋਈ ਇਮਦਾਦ ਭਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਗਈ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਇਆ ਸਾਰਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਬੇਦਾਦ ਭਾਈ। ‘ਸ਼ਾਮ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖੂਨ ਭੀ ਪੰਘਰਿਆ ਨਾ, ਬੁਲਬੁਲ ਪਕੜੀ ਵੇਖ ਸੁਆਦ ਭਾਈ। {{center|{{larger|'''(ਮੰਤਰੀ)'''}}}} ਅਗੋਂ ਮੰਤਰੀ ਪਵਨ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਏਨਾ ਹੋਵੰਦਾ ਕਿਉਂ ਬੇਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ। ਦੋਸ਼ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ਲਗਾਵਣਾ ਕੀ, ਸਕੇ ਕੌਣ ਤਕਦੀਰ ਨੂੰ ਟਾਰ ਪਿਆਰੇ। ਦੁਖ ਸੁਖ ਹੈ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ, ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁਛ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਪਿਆਰੇ | ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਮਿਲਿਆ ਅੰਜਨਾ ਤਾਈਂ ਅਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ। ਹੁਕਮ ਬਾਝ ਨਾ ਪੋਤਾ ਭੀ ਹਿਲ ਸਕੇ, ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਹੈ ਜਗਤ ਦੀ ਕਾਰ ਪਿਆਰੇ। ‘ਸ਼ਾਮ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਕਰੋ ਉਚਾਰ ਪਿਆਰੇ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਰ ਗੱਲਾਂ, ਪਵਨ ਤਾਈਂ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਵੰਦਾ ਜੇ। ਹੈਸੀ ਅਕਲ ਦਾ ਕੋਟ, ਵਜ਼ੀਰ ਦਾਨਾ, ਦਿਲ ਕੰਵਰ ਦਾ ਤੁਰਤ ਬੰਧਾਵੰਦਾ ਜੇ। ਰਾਜ ਨੀਤ ਤੇ ਯੋਧੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾ ਰਾਸਤੇ ਬੀਚ ਸੁਣਾਵੰਦਾ ਜੇ। ਕਦੇ ਚੰਡੀ ਚ੍ਰਿਤਰ ਤੇ ਵਾਰ ਦੁਰਗਾ, ਬੀਰ ਰਸ ਦੇ ਛੰਦ ਅਲਾਵੰਦਾ ਜੇ। ਕੰਦ ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲ ਫੂਲ ਆਦਿਕ, ਚੁਣ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਲਿਆਵੰਦਾ ਜੇ। ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬੈਠ ਕਰਕੇ, ਭੋਜਨ ਪਵਨ ਜੀ ਤਾਈਂ ਛਕਾਵੰਦਾ ਜੇ ਪਰ ਪਵਨ ਨੂੰ ਏਹੋ ਜੇਹੀ ਚੇਂਟ ਵਜੀ, ਜ਼ਰਾ ਭਰ ਨਾ ਧੀਰ ਬਰਾਵੰਦਾ ਜੇ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਵਿਚ ਬਨਬਾਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ, ਇਕ ਦਿਣ ਹੈ ਇਉਂ ਅਲਾਵੰਦਾ ਜੇ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 115}}</noinclude> hv3xd952w9ggspxj4omhbsvqkmkbp8k 250 71075 214818 214768 2026-03-30T14:40:02Z Charan Gill 36 214818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਸੁਣ ਮੰਤਰੀ ਵੀਰਨਾ ਬਾਤ ਮੇਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਸੁਖਨ ਅਲਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਨਾ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਮਿਲੀ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਅਰਾਮ ਨਾ ਪਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। ਜਿਨਾ ਚਿਰ ਨਾ ਜਿਉਂਦੀ ਨੂੰ ਭਾਲ ਲਵਾਂ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਨਾ ਪਿਛਾਂਹ ਪਰਤਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। ਜਾਨ ਜੇਕਰਾਂ ‘ਬਾਮ' ਤਿਆਗ ਗਈ, ਜਿੰਦਾ ਜਗਤ ਨਾ ਫੇਰ ਰਹਾਦਸਾਂ ਮੈਂ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਪਵਨ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਜੀ, ਹੇਰ ਫੇਰ ਕਰ ਖੂਬ ਸਮਝਾਨ ਲੱਗਾ। ਪਾਪਾ ਅਖਾਵਤਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਰਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੇ ਤਾਈਂ ਜਵਾਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ ਪਵਨ ਨਾ ਓਸਦੀ ਇਕ ਸੁਣਦਾ, ਖੂਨ ਗ਼ਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਕਾਣ ਲੱਗਾ। ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਨਾ ਸਾਰੇ ਤਲਾਸ਼ ਕੀਤੀ, ਦਿਲ ਓਸਦਾ ਬੜਾ ਘਬਰਾਣ ਲੱਗਾ। ਪੱਤਾ ਪੱਤਾ ਸਭ ਜੰਗਲ ਦਾ ਭਾਲ ਡਿਠਾ, ਹੋਕੇ ਨਾਉਮੈਦ ਪਛਤਾਣ ਲੱਗਾ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਵੇਖਕੇ ਇਕ ਤਪੱਸਵੀ ਨੂੰ, ਪਾਸ ਓਸ ਦੇ ਜਾ ਪੁਛਾਣ ਲੱਗਾ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਰਿਖੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ, ਬੋਲੇ ਆਜਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਨਵਾਜ ਬਾਬਾ ਮੇਰਾ ਏਕ ਸਵਾਲ ਹੈ ਜੇ ਮੰਨੋਂ, ਦੁਆਰੇ ਖੜਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੁਹਤਾਜ ਬਾਬਾ ਕਿਤੇ ਨੌਜਵਾਨਣਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ, ਦਸੋਂ ਦੇਖੀਆਂ ਹੋਣ ਮਹਾਰਾਜ ਬਾਬਾ ‘ਸ਼ਾਮ’ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਦੇਵੇਂ, ਸ਼ਰਨ ਪਿਆਂ ਦੀ ਰਖ ਲੇਂ ਲਾਜ ਬਾਬਾ। {{center|{{larger|'''(ਰਿਖੀ)'''}}}} ਸਾਧੂ ਆਖਦਾ ਗੁਜਰ ਗਏ ਕਈ ਸਾਡੇ, ਦਸਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਕਰੋ ਖ਼ਿਆਲ ਬੱਚਾ। ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਸਣ ਏਥੇ, ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਤਕਾਂ ਮੈਂ ਡਾਲ ਬੱਚਾ। ਰੋਂਦੀ ਇਕ ਸੀ ਦਰਦ ਦੇ ਮਾਰ ਨਾਹਰੇ, ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਤਾਈਂ ਉਛਾਲ ਬੱਚਾ। ਪਰਬਤ ਸਣੇ ਸਮੇਰ ਦੇ ਹਿੱਲਦੇ ਸਣ, ਓਹਦੇ ਡੂੰਘਿਆਂ ਵੈਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚਾ । ਪੱਥਰ ਪਿਘਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਗਏ ਹੈਸਨ, ਓਹਦੇ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਕਮਾਲ ਬੱਚਾ। ਚਿਹਨ ਚਕਰ ਤੋਂ ਹੈਸੀ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ, ਰਾਜ ਕਯਾ ਵਾਂਗਰਾ ਚਾਲ ਬੱਚਾ | ਵਿਚ ਪਾਟੇ ਲੱਗਾਰਾਂ ਦੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗੂੰ, ਹੈਸੀ ਚਮਕਦਾ ਹੁਸਨ ਜਮਾਲ ਬੱਚਾ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਪੂਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਵਲ ਦੋਵੇਂ, ਹੈ ਸਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਦਮ ਉਠਾਲ ਬੱਚਾ </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 116}}</noinclude> fass30ryx74384dw2hpzy90xs16noet 214819 214818 2026-03-30T14:40:54Z Charan Gill 36 214819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਸੁਣ ਮੰਤਰੀ ਵੀਰਨਾ ਬਾਤ ਮੇਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਸੁਖਨ ਅਲਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਨਾ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਮਿਲੀ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਅਰਾਮ ਨਾ ਪਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। ਜਿਨਾ ਚਿਰ ਨਾ ਜਿਉਂਦੀ ਨੂੰ ਭਾਲ ਲਵਾਂ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਨਾ ਪਿਛਾਂਹ ਪਰਤਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। ਜਾਨ ਜੇਕਰਾਂ ‘ਬਾਮ' ਤਿਆਗ ਗਈ, ਜਿੰਦਾ ਜਗਤ ਨਾ ਫੇਰ ਰਹਾਵਸਾਂ ਮੈਂ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਪਵਨ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਜੀ, ਹੇਰ ਫੇਰ ਕਰ ਖੂਬ ਸਮਝਾਨ ਲੱਗਾ। ਪਾਪਾ ਅਖਾਵਤਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਰਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੇ ਤਾਈਂ ਜਵਾਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ ਪਵਨ ਨਾ ਓਸਦੀ ਇਕ ਸੁਣਦਾ, ਖੂਨ ਗ਼ਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਕਾਣ ਲੱਗਾ। ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਨਾ ਸਾਰੇ ਤਲਾਸ਼ ਕੀਤੀ, ਦਿਲ ਓਸਦਾ ਬੜਾ ਘਬਰਾਣ ਲੱਗਾ। ਪੱਤਾ ਪੱਤਾ ਸਭ ਜੰਗਲ ਦਾ ਭਾਲ ਡਿਠਾ, ਹੋਕੇ ਨਾਉਮੈਦ ਪਛਤਾਣ ਲੱਗਾ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਵੇਖਕੇ ਇਕ ਤਪੱਸਵੀ ਨੂੰ, ਪਾਸ ਓਸ ਦੇ ਜਾ ਪੁਛਾਣ ਲੱਗਾ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਰਿਖੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ, ਬੋਲੇ ਆਜਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਨਵਾਜ ਬਾਬਾ ਮੇਰਾ ਏਕ ਸਵਾਲ ਹੈ ਜੇ ਮੰਨੋਂ, ਦੁਆਰੇ ਖੜਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੁਹਤਾਜ ਬਾਬਾ ਕਿਤੇ ਨੌਜਵਾਨਣਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ, ਦਸੋਂ ਦੇਖੀਆਂ ਹੋਣ ਮਹਾਰਾਜ ਬਾਬਾ ‘ਸ਼ਾਮ’ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਦੇਵੇਂ, ਸ਼ਰਨ ਪਿਆਂ ਦੀ ਰਖ ਲੇਂ ਲਾਜ ਬਾਬਾ। {{center|{{larger|'''(ਰਿਖੀ)'''}}}} ਸਾਧੂ ਆਖਦਾ ਗੁਜਰ ਗਏ ਕਈ ਸਾਡੇ, ਦਸਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਕਰੋ ਖ਼ਿਆਲ ਬੱਚਾ। ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਸਣ ਏਥੇ, ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਤਕਾਂ ਮੈਂ ਡਾਲ ਬੱਚਾ। ਰੋਂਦੀ ਇਕ ਸੀ ਦਰਦ ਦੇ ਮਾਰ ਨਾਹਰੇ, ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਤਾਈਂ ਉਛਾਲ ਬੱਚਾ। ਪਰਬਤ ਸਣੇ ਸਮੇਰ ਦੇ ਹਿੱਲਦੇ ਸਣ, ਓਹਦੇ ਡੂੰਘਿਆਂ ਵੈਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚਾ । ਪੱਥਰ ਪਿਘਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਗਏ ਹੈਸਨ, ਓਹਦੇ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਕਮਾਲ ਬੱਚਾ। ਚਿਹਨ ਚਕਰ ਤੋਂ ਹੈਸੀ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ, ਰਾਜ ਕਯਾ ਵਾਂਗਰਾ ਚਾਲ ਬੱਚਾ | ਵਿਚ ਪਾਟੇ ਲੱਗਾਰਾਂ ਦੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗੂੰ, ਹੈਸੀ ਚਮਕਦਾ ਹੁਸਨ ਜਮਾਲ ਬੱਚਾ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਪੂਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਵਲ ਦੋਵੇਂ, ਹੈ ਸਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਦਮ ਉਠਾਲ ਬੱਚਾ </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 116}}</noinclude> 8yuykasomit0uf76feetlrlm1k474qh 250 71076 214820 214769 2026-03-30T15:01:37Z Charan Gill 36 214820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰ ਪੁਰ ਔਣਾ)'''}}}} ਖਬਰ ਸੁਣਕੇ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਵਾਲੀ, ਜਾਮੇ ਬੀਚ ਨਾ ਫੂਲ ਸਮਾਵੰਦੇ ਨੇ। ਰਿਖੀ ਦੇਵ ਦੇ ਤਾਈਂ ਪਰਨਾਮ ਕਰਕੇ, ਝਟ ਪੂਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ ਧਾਵੰਦੇ ਨੇ। ਦਿਣ ਦੂਸਰੇ ਤੀਸਰੇ ਸਫਰ ਕਰਦੇ, ਪੰਧ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਵੈਦੇ ਨੇ। ਸ਼ਾਮ ਲੈ ਕੇ ਨਾਮ ਭਗਵਾਨ ਜੀ ਦਾ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ ਰਣਵਾਸ ਦੇ ਆਵੰਦੇ ਨੇ। {{center|{{larger|'''(ਰਾਣੀ)'''}}}} ਰਾਣੀ ਵੇਖਕੇ ਪਵਨ ਦਾਮਾਦ ਤਾਈਂ, ਬੜੀ ਦਿਲ ਦੇ ਵਿਚ ਸ਼ਰਮਾਵੰਦੀ ਏ। ਹਾਏ! ਏਸ ਨੂੰ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਸਾਂ, ਸੋਚ ਸੋਚ ਕੇ ਬੜੀ ਘਬਰਾਵੰਦੀ ਏ। ਦੋਵੇਂ ਪੁੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪਾਟ ਜਾਵਨ, ਗਰਕ ਜਾਣ ਨੂੰ ਜਗਾ ਨਾ ਥਿਆਵੰਦੀ ਏ। ਆਖ਼ਰ ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਵਿਚ ਡੁਬੀ, ਮਾਰੀ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਪਵਨ ਕੋਲ ਆਵੰਦੀ ਏ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਪਿਆਰ ਅਸੀਸ ਨੂੰ ਦੇ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਬਾਤ ਨਾ ਮੁਖੋਂ ਅਲਾਵੰਦੀ ਏ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ਼ ਰਣਵਾਸ ਦੇ ਦੇਖ ਕਰਕੇ, ਪਵਨ ਆਖਦਾ ਇਉਂ ਪੁਕਾਰ ਮਾਤਾ। ਗਈ ਰਾਜ ਦੁਲਾਰੀ ਹੈ ਕਿਥੇ ਤੇਰੀ, ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਪਿਆਰੀ ਦਿਲਦਾਰ ਮਾਤਾ। ਕੀ ਰਲਕੇ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ, ਹਵਾਖੋਰੀ ਨੂੰ ਗਈ ਹੈ ਬਾਹਰ ਮਾਤਾ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਕਦੋਂ ਓਹ ਘਰ ਨੂੰ ਆਏਗੀ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਦਸਨਾਂ ਹਾਲ ਉਚਾਰ ਮਾਤਾ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਭਲਾ ਰਾਣੀ ਸੀ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ, ਬੜੀ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨਗੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਘੁਮਾ ਘਮ ਸੀ ਅਖਾਂ ‘ਚੋਂ ਨੀਰ ਵਗਦਾ, ਬਾਰਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਬਰਸਾਤ ਵਿਚ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਖੂਨ ਜੰਮ ਗਿਆ ਨਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਸਾਰੇ, ਵਾਂਗ ਪਾਗਲਾਂ ਹੋਸ਼ ਗੰਵੰਣ ਲੱਗੀ। ‘ਸ਼ਾਮ` ਬਣ ਨਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਆਵੇ, ਘੁਮਣਘੇਰ ਵਿਚ ਜਾਨ ਘਬਰੌਣ ਲੱਗੀ। {{center|{{larger|'''(ਰਾਣੀ)'''}}}} ਪੋਤਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜੇਹਾ ਬਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਕੁੱਲ ਖੇਲਦਾ ਖੇਲਦਾ ਆਵੰਦਾ ਏ। ਪਵਨ ਫੇਰਕੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹਥ ਓਹਦੇ, ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਉਂ ਪੁਛਾਵੰਦਾ ਏ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 117}}</noinclude> 4gwhz5zpdsw4d1fqr21gbe6byyo14ti 250 71077 214821 214770 2026-03-30T15:03:38Z Charan Gill 36 214821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਿਥੇ ਗਈ ਹੈ ਲਾਲਣਾ ਭੂਆ ਤੇਰੀ, ਵਿਚ ਗੋਂਦ ਦੇ ਪਕੜ ਬਹਾਵੰਦਾ ਏ। ‘ਸ਼ਾਮ ਤੋਤਲੀ ਨਾਲ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਜੀ, ਇਸ ਤਰਾਂ ਮਾਸੂਮ ਸੁਣਾਵੰਦਾ ਏ। {{center|{{larger|'''(ਲੜਕਾ)'''}}}} ਭੂਆ ਰੋਂਦੜੀ ਕੂਕਦੀ ਆਈ ਏਥੇ, ਲੀੜੇ ਪਾਟੇ ਹੋਏ ਤਨ ਮੈਂ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਸਿਆਹ ਰੰਗ ਦੇ ਕਪੜੇ ਸਭ ਹੈਸਨ, ਵੇਸ ਵਾਂਗ ਫਕੀਰਾਂ ਬਨਾਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਘਰ ਅਮਾਂ ਨੇ ਵੜਨ ਨਾ ਮੂਲ ਦਿਤੀ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਏ ਨੇ ਨੈਣ ਗਵਾਏ ਹੋਏ ਸੀ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਰੋਂਦੀ ਪੁਕਾਰਦੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਵੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਲੋਕ ਸਭ ਆਏ ਹੋਏ ਸੀ। {{center|{{larger|'''(ਰਾਣੀ)'''}}}} ਪੂਰੀ ਗਲ ਨਾ ਮੂੰਹ ਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਸੀ, ਨਾਹਰਾ ਹਾ ਦਾ ਪਦਨ ਸੁਣਾਇਆ ਸੂ। ਹਾਏ ! ਹਾਏ ਮੈਂ ਮਰਜਾਂ ਕਹਿਰ ਹੋਇਆ, ਘੋਰ ਪਾਪ ਏਹ ਤੁਸਾਂ ਕਮਾਇਆ ਸੂ ਦਸੋਂ ਮਾਤਾ ਜੀ, ਹੋ ਗਿਆ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਭਾਣਾ ਕੀ ਕਰਤਾਰ ਵਰਤਾਇਆ ਸੂ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਨਦੱਸ ਤਾਈਂ, ਘਰ ਆਈ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਧਕਾਇਆ ਸੂ। {{center|{{larger|'''(ਵਾਕ ਕਵੀ)'''}}}} ਰਾਣੀ ਸੁਣਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੁਦਨ ਕਰਦੀ, ਰਣਵਾਸ ਮੇਂ ਸ਼ੋਰ ਕਰਾਰ ਹੋਇਆ। ਖਬਰ ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਬੜੇ ਬੀਚ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੇ ਆਨ ਰੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਨਦੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਔਂਦੀ, ਪਾਣੀ ਅਖਾਂ 'ਚੋਂ ਇਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪੱਲੇ ਸੋਂਗ ਦੇ ਪਾਏ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੇ, ਲਾਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜਿਸਤ੍ਰਾਂ ਮੌਤ ਖੋਹਿਆ। ਪੀੜੇ ਚਕਤੇ ਵਿਚੋਂ ਤ੍ਰਿਝਣਾਂ ਦੇ, ਭਾਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜਿਸਤ੍ਰਾਂ ਡੁਬ ਮੋਇਆ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਪਵਨ ਜੀ ਗ਼ਮ ਦੇ ਦਰਦ ਅੰਦਰ, ਬੈਠਾ ਬਣਕੇ ਪਥਰ ਦਾ ਬੁਤ ਹੋਇਆ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਕਿਧਰੇ ਗੋਲੀਆਂ ਬਾਂਦੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਗਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਰੇ। ਰਾਣੀ ਪਈ ਬੇਸੁਧ ਨਾ ਸਾਰ ਕੋਈ, ਲੀੜੇ ਪਾੜ ਕੇ ਕੀਤੇ ਲੰਗਾਰ ਸਾਰੇ। ਰਾਜਾ ਰਵੰਦਾ ਦਿਲ ਉਛਾਲ ਕਰਕੇ, ਪਵੇ ਬੀਚ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਘਾਰ ਸਾਰੇ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਕੁਲ ਅਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਹਾਕਮ, ਪਏ ਰੋਵੰਦੇ ਨੇ ਜ਼ਾਰੋਂ ਜ਼ਾਰ ਸਾਰੇ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 118}}</noinclude> j8zzedfpo4ukogkqsmymlryfj5dxeoe 250 71078 214822 214771 2026-03-30T15:06:44Z Charan Gill 36 214822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਪਵਨ ਗਲ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਝਟ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅੰਜਨਾ ਭਾਲਣੇ ਨੂੰ। ਪੁਸ਼ੂਮੁਖਾ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬੰਨ ਅੰਦਰ, ਜਾ ਵੜਿਆ ਦੁਖੜੇ ਝਾਲਣੇ ਨੂੰ। ਪਤਾ ਪਰਾਨ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਲਾਵਣੇ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾਲਣੇ ਨੂੰ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਨਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਜਾਵੰਦਾ ਏ, ਬੇੜੀ ਡੁਬਦੀ ਤਾਈਂ ਸੰਭਾਲਣੇ ਨੂੰ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਨੇ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨਾ)'''}}}} ਖ਼ਾਕ ਛਾਣਦਾ ਥਲਾਂ ਤੇ ਰੋਹੀਆਂ ਦੀ, ਫਿਰੇ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਦਲਗੀਰ ਦੇਖੋ। ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸੰਘਣੇ ਬੰਨਾਂ ਅੰਦਰ, ਫਿਰੇ ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਫਕੀਰ ਦੇਖੋ। ਜੀਹਦੀ ਧੂਮ ਸੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬੀਚ ਪਈ, ਸ਼ੋਹਰਤ ਜਿਸਦੀ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਦੇਖੋ। ਅਜ ਤੜਪਦਾ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅੰਦਰ, ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਬੇਧੀਰ ਦੇਖੋ। ਫਿਰੇ ਆਪ ਮੁਹਾਣਾ ਨਾ ਭੇਦ ਦਸਦਾ, ਦੇਵੇ ਹੌਂਸਲਾ ਬਹੁਤ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇਖੋ। ਅੰਤ ਉਹਨੂੰ ਭੀ ਸੁਤੇ ਨੂੰ ਛੋੜ ਕਰਕੇ, ਤੁਰ ਗਿਆ ਹੈ ਪਵਨ ਅਖੀਰ ਦੇਖੋ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੋਲੋਂ ਮਾਯੂਸ ਹੋ ਕੇ, ਗਿਆ 'ਕੱਲਾ ਹੀ ਘਤ ਵਹੀਰ ਦੇਖੋ। ...{{gap|3em}}...{{gap|3em}}... ਤਟ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਧਿਆ ਪੜ੍ਹਨੇ ਲਈ, ਬੈਠਾ ਛੇੜ ਵਜ਼ੀਰ ਨੂੰ ਜਾਵੰਦਾ ਏ। ਕਾਫੀ ਅਰਸਾ ਜਦੋਂ ਨਾ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜਿਆ, ਫਿਕਰ ਮੰਤਰੀ ਤਾਈਂ ਸਤਾਵੰਦਾ ਏ। ਹੋ ਕੇ ਬਦਹਵਾਸ ਵਜ਼ੀਰ ਦਾਨਾ, ਇਧਰ ਉਧਰ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਾਵੰਦਾ ਏ। ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਨਾ ਮਿਲੇ ਸ਼ਾਹਜਾਦੜੇ ਦੀ, ਵਿਚ ਮੁਠੀ ਦੇ ਕਾਲਜਾ ਆਵੰਦਾ ਏ। ਫਿਰੇ ਦੌੜਦਾ ਵਿਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ, ਹੋ ਕੇ ਬੜਾ ਹੈਰਾਨ ਘਬਰਾਵੰਦਾ ਏ। ‘ਸ਼ਾਮ ਟੁਟਕੇ ਹਾਰਕੇ ਗ਼ਮ ਭਰਿਆ, ਰੋਂਦਾ ਪੂਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ ਧਾਵੰਦਾ ਏ। {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਹਾਲ)'''}}}} ਹਨੂਪੁਰ ' ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਦਸਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਪੁਕਾਰ ਆਹਾ। ਢਲ ਗਈ ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਦੇਵ ਸੂਰਜ, ਜਾਵੇ ਪਛੋਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਆਹਾ । ਸੋਹਣੀ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ ਦੀ ਪੌਣ ਠੰਡੀ, ਖਿੜੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਆਹਾ। ਬਾਹਰ ਦੇਖਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਬਾਗਾਂ ਤਾਈਂ ਰਹੇ ਦਿਲ ਨਾ ਵਿਚ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਆਹਾ। ਆਇਆ ਅੰਬਾਂਨੂੰ ਬੂਰ ਤੇ ਕੇਂਇਲ ਕੂਕੇ, ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜ਼ਾਹਿਰ ਅਸਾਰ ਆਹਾ। ਕੀ ਧਨੀ ਤੇ ਕੀ ਕੰਗਾਲ ਸਾਰੇ, ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨੇ ਨਰ ਨਾਰ ਆਹਾ।<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 119}}</noinclude> qqdf663zuue1s22ij58oy4vcf5imjs6 214823 214822 2026-03-30T15:07:06Z Charan Gill 36 214823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਪਵਨ ਗਲ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਝਟ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅੰਜਨਾ ਭਾਲਣੇ ਨੂੰ। ਪੁਸ਼ੂਮੁਖਾ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬੰਨ ਅੰਦਰ, ਜਾ ਵੜਿਆ ਦੁਖੜੇ ਝਾਲਣੇ ਨੂੰ। ਪਤਾ ਪਰਾਨ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਲਾਵਣੇ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾਲਣੇ ਨੂੰ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਨਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਜਾਵੰਦਾ ਏ, ਬੇੜੀ ਡੁਬਦੀ ਤਾਈਂ ਸੰਭਾਲਣੇ ਨੂੰ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਨੇ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨਾ)'''}}}} ਖ਼ਾਕ ਛਾਣਦਾ ਥਲਾਂ ਤੇ ਰੋਹੀਆਂ ਦੀ, ਫਿਰੇ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਦਲਗੀਰ ਦੇਖੋ। ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸੰਘਣੇ ਬੰਨਾਂ ਅੰਦਰ, ਫਿਰੇ ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਫਕੀਰ ਦੇਖੋ। ਜੀਹਦੀ ਧੂਮ ਸੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬੀਚ ਪਈ, ਸ਼ੋਹਰਤ ਜਿਸਦੀ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਦੇਖੋ। ਅਜ ਤੜਪਦਾ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅੰਦਰ, ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਬੇਧੀਰ ਦੇਖੋ। ਫਿਰੇ ਆਪ ਮੁਹਾਣਾ ਨਾ ਭੇਦ ਦਸਦਾ, ਦੇਵੇ ਹੌਂਸਲਾ ਬਹੁਤ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇਖੋ। ਅੰਤ ਉਹਨੂੰ ਭੀ ਸੁਤੇ ਨੂੰ ਛੋੜ ਕਰਕੇ, ਤੁਰ ਗਿਆ ਹੈ ਪਵਨ ਅਖੀਰ ਦੇਖੋ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੋਲੋਂ ਮਾਯੂਸ ਹੋ ਕੇ, ਗਿਆ 'ਕੱਲਾ ਹੀ ਘਤ ਵਹੀਰ ਦੇਖੋ। ...{{gap|3em}}...{{gap|3em}}... ਤਟ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਧਿਆ ਪੜ੍ਹਨੇ ਲਈ, ਬੈਠਾ ਛੇੜ ਵਜ਼ੀਰ ਨੂੰ ਜਾਵੰਦਾ ਏ। ਕਾਫੀ ਅਰਸਾ ਜਦੋਂ ਨਾ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜਿਆ, ਫਿਕਰ ਮੰਤਰੀ ਤਾਈਂ ਸਤਾਵੰਦਾ ਏ। ਹੋ ਕੇ ਬਦਹਵਾਸ ਵਜ਼ੀਰ ਦਾਨਾ, ਇਧਰ ਉਧਰ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਾਵੰਦਾ ਏ। ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਨਾ ਮਿਲੇ ਸ਼ਾਹਜਾਦੜੇ ਦੀ, ਵਿਚ ਮੁਠੀ ਦੇ ਕਾਲਜਾ ਆਵੰਦਾ ਏ। ਫਿਰੇ ਦੌੜਦਾ ਵਿਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ, ਹੋ ਕੇ ਬੜਾ ਹੈਰਾਨ ਘਬਰਾਵੰਦਾ ਏ। ‘ਸ਼ਾਮ ਟੁਟਕੇ ਹਾਰਕੇ ਗ਼ਮ ਭਰਿਆ, ਰੋਂਦਾ ਪੂਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ ਧਾਵੰਦਾ ਏ। {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਹਾਲ)'''}}}} ਹਨੂਪੁਰ ' ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਦਸਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਪੁਕਾਰ ਆਹਾ। ਢਲ ਗਈ ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਦੇਵ ਸੂਰਜ, ਜਾਵੇ ਪਛੋਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਆਹਾ । ਸੋਹਣੀ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ ਦੀ ਪੌਣ ਠੰਡੀ, ਖਿੜੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਆਹਾ। ਬਾਹਰ ਦੇਖਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਬਾਗਾਂ ਤਾਈਂ ਰਹੇ ਦਿਲ ਨਾ ਵਿਚ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਆਹਾ। ਆਇਆ ਅੰਬਾਂਨੂੰ ਬੂਰ ਤੇ ਕੇਂਇਲ ਕੂਕੇ, ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜ਼ਾਹਿਰ ਅਸਾਰ ਆਹਾ। ਕੀ ਧਨੀ ਤੇ ਕੀ ਕੰਗਾਲ ਸਾਰੇ, ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨੇ ਨਰ ਨਾਰ ਆਹਾ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 119}}</noinclude> a39v0mjadtfz1cxa57bivza5q0rhnnf 214824 214823 2026-03-30T15:07:25Z Charan Gill 36 214824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਪਵਨ ਗਲ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਝਟ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅੰਜਨਾ ਭਾਲਣੇ ਨੂੰ। ਪੁਸ਼ੂਮੁਖਾ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬੰਨ ਅੰਦਰ, ਜਾ ਵੜਿਆ ਦੁਖੜੇ ਝਾਲਣੇ ਨੂੰ। ਪਤਾ ਪਰਾਨ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਲਾਵਣੇ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾਲਣੇ ਨੂੰ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਨਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਜਾਵੰਦਾ ਏ, ਬੇੜੀ ਡੁਬਦੀ ਤਾਈਂ ਸੰਭਾਲਣੇ ਨੂੰ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਨੇ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨਾ)'''}}}} ਖ਼ਾਕ ਛਾਣਦਾ ਥਲਾਂ ਤੇ ਰੋਹੀਆਂ ਦੀ, ਫਿਰੇ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਦਲਗੀਰ ਦੇਖੋ। ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸੰਘਣੇ ਬੰਨਾਂ ਅੰਦਰ, ਫਿਰੇ ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਫਕੀਰ ਦੇਖੋ। ਜੀਹਦੀ ਧੂਮ ਸੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬੀਚ ਪਈ, ਸ਼ੋਹਰਤ ਜਿਸਦੀ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਦੇਖੋ। ਅਜ ਤੜਪਦਾ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅੰਦਰ, ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਬੇਧੀਰ ਦੇਖੋ। ਫਿਰੇ ਆਪ ਮੁਹਾਣਾ ਨਾ ਭੇਦ ਦਸਦਾ, ਦੇਵੇ ਹੌਂਸਲਾ ਬਹੁਤ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇਖੋ। ਅੰਤ ਉਹਨੂੰ ਭੀ ਸੁਤੇ ਨੂੰ ਛੋੜ ਕਰਕੇ, ਤੁਰ ਗਿਆ ਹੈ ਪਵਨ ਅਖੀਰ ਦੇਖੋ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੋਲੋਂ ਮਾਯੂਸ ਹੋ ਕੇ, ਗਿਆ 'ਕੱਲਾ ਹੀ ਘਤ ਵਹੀਰ ਦੇਖੋ। ...{{gap|3em}}...{{gap|3em}}... ਤਟ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਧਿਆ ਪੜ੍ਹਨੇ ਲਈ, ਬੈਠਾ ਛੇੜ ਵਜ਼ੀਰ ਨੂੰ ਜਾਵੰਦਾ ਏ। ਕਾਫੀ ਅਰਸਾ ਜਦੋਂ ਨਾ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜਿਆ, ਫਿਕਰ ਮੰਤਰੀ ਤਾਈਂ ਸਤਾਵੰਦਾ ਏ। ਹੋ ਕੇ ਬਦਹਵਾਸ ਵਜ਼ੀਰ ਦਾਨਾ, ਇਧਰ ਉਧਰ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਾਵੰਦਾ ਏ। ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਨਾ ਮਿਲੇ ਸ਼ਾਹਜਾਦੜੇ ਦੀ, ਵਿਚ ਮੁਠੀ ਦੇ ਕਾਲਜਾ ਆਵੰਦਾ ਏ। ਫਿਰੇ ਦੌੜਦਾ ਵਿਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ, ਹੋ ਕੇ ਬੜਾ ਹੈਰਾਨ ਘਬਰਾਵੰਦਾ ਏ। ‘ਸ਼ਾਮ ਟੁਟਕੇ ਹਾਰਕੇ ਗ਼ਮ ਭਰਿਆ, ਰੋਂਦਾ ਪੂਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ ਧਾਵੰਦਾ ਏ। {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਹਾਲ)'''}}}} ਹਨੂਪੁਰ ' ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਦਸਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਪੁਕਾਰ ਆਹਾ। ਢਲ ਗਈ ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਦੇਵ ਸੂਰਜ, ਜਾਵੇ ਪਛੋਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਆਹਾ । ਸੋਹਣੀ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ ਦੀ ਪੌਣ ਠੰਡੀ, ਖਿੜੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਆਹਾ। ਬਾਹਰ ਦੇਖਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਬਾਗਾਂ ਤਾਈਂ ਰਹੇ ਦਿਲ ਨਾ ਵਿਚ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਆਹਾ। ਆਇਆ ਅੰਬਾਂਨੂੰ ਬੂਰ ਤੇ ਕੇਂਇਲ ਕੂਕੇ, ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜ਼ਾਹਿਰ ਅਸਾਰ ਆਹਾ। ਕੀ ਧਨੀ ਤੇ ਕੀ ਕੰਗਾਲ ਸਾਰੇ, ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨੇ ਨਰ ਨਾਰ ਆਹਾ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 119}}</noinclude> 16yf3svodcrbuso4s5blk4zfevigajq 214825 214824 2026-03-30T15:07:54Z Charan Gill 36 214825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਪਵਨ ਗਲ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਝਟ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅੰਜਨਾ ਭਾਲਣੇ ਨੂੰ। ਪੁਸ਼ੂਮੁਖਾ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬੰਨ ਅੰਦਰ, ਜਾ ਵੜਿਆ ਦੁਖੜੇ ਝਾਲਣੇ ਨੂੰ। ਪਤਾ ਪਰਾਨ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਲਾਵਣੇ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾਲਣੇ ਨੂੰ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਨਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਜਾਵੰਦਾ ਏ, ਬੇੜੀ ਡੁਬਦੀ ਤਾਈਂ ਸੰਭਾਲਣੇ ਨੂੰ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਨੇ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨਾ)'''}}}} ਖ਼ਾਕ ਛਾਣਦਾ ਥਲਾਂ ਤੇ ਰੋਹੀਆਂ ਦੀ, ਫਿਰੇ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਦਲਗੀਰ ਦੇਖੋ। ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸੰਘਣੇ ਬੰਨਾਂ ਅੰਦਰ, ਫਿਰੇ ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਫਕੀਰ ਦੇਖੋ। ਜੀਹਦੀ ਧੂਮ ਸੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬੀਚ ਪਈ, ਸ਼ੋਹਰਤ ਜਿਸਦੀ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਦੇਖੋ। ਅਜ ਤੜਪਦਾ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅੰਦਰ, ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਬੇਧੀਰ ਦੇਖੋ। ਫਿਰੇ ਆਪ ਮੁਹਾਣਾ ਨਾ ਭੇਦ ਦਸਦਾ, ਦੇਵੇ ਹੌਂਸਲਾ ਬਹੁਤ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇਖੋ। ਅੰਤ ਉਹਨੂੰ ਭੀ ਸੁਤੇ ਨੂੰ ਛੋੜ ਕਰਕੇ, ਤੁਰ ਗਿਆ ਹੈ ਪਵਨ ਅਖੀਰ ਦੇਖੋ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੋਲੋਂ ਮਾਯੂਸ ਹੋ ਕੇ, ਗਿਆ 'ਕੱਲਾ ਹੀ ਘਤ ਵਹੀਰ ਦੇਖੋ। ...{{gap|3em}}...{{gap|3em}}... ਤਟ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਧਿਆ ਪੜ੍ਹਨੇ ਲਈ, ਬੈਠਾ ਛੇੜ ਵਜ਼ੀਰ ਨੂੰ ਜਾਵੰਦਾ ਏ। ਕਾਫੀ ਅਰਸਾ ਜਦੋਂ ਨਾ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜਿਆ, ਫਿਕਰ ਮੰਤਰੀ ਤਾਈਂ ਸਤਾਵੰਦਾ ਏ। ਹੋ ਕੇ ਬਦਹਵਾਸ ਵਜ਼ੀਰ ਦਾਨਾ, ਇਧਰ ਉਧਰ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਾਵੰਦਾ ਏ। ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਨਾ ਮਿਲੇ ਸ਼ਾਹਜਾਦੜੇ ਦੀ, ਵਿਚ ਮੁਠੀ ਦੇ ਕਾਲਜਾ ਆਵੰਦਾ ਏ। ਫਿਰੇ ਦੌੜਦਾ ਵਿਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ, ਹੋ ਕੇ ਬੜਾ ਹੈਰਾਨ ਘਬਰਾਵੰਦਾ ਏ। ‘ਸ਼ਾਮ ਟੁਟਕੇ ਹਾਰਕੇ ਗ਼ਮ ਭਰਿਆ, ਰੋਂਦਾ ਪੂਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ ਧਾਵੰਦਾ ਏ। {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਹਾਲ)'''}}}} ਹਨੂਪੁਰ ' ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਦਸਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਪੁਕਾਰ ਆਹਾ। ਢਲ ਗਈ ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਦੇਵ ਸੂਰਜ, ਜਾਵੇ ਪਛੋਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਆਹਾ । ਸੋਹਣੀ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ ਦੀ ਪੌਣ ਠੰਡੀ, ਖਿੜੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਆਹਾ। ਬਾਹਰ ਦੇਖਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਬਾਗਾਂ ਤਾਈਂ ਰਹੇ ਦਿਲ ਨਾ ਵਿਚ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਆਹਾ। ਆਇਆ ਅੰਬਾਂਨੂੰ ਬੂਰ ਤੇ ਕੇਂਇਲ ਕੂਕੇ, ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜ਼ਾਹਿਰ ਅਸਾਰ ਆਹਾ। ਕੀ ਧਨੀ ਤੇ ਕੀ ਕੰਗਾਲ ਸਾਰੇ, ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨੇ ਨਰ ਨਾਰ ਆਹਾ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 119}}</noinclude> dh9nad2b6vf3rnvn6tta6v5m3q6o4v4 250 71079 214826 214772 2026-03-30T15:09:46Z Charan Gill 36 214826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਚੰਬਾ ਮੋਤੀਆ ਫੁਲ ਗੁਲਾਬ ਸੈਂਸਨ, ਖੂਬ ਮਹਿਕਦੇ ਵਿਚ ਬਹਾਰ ਆਹਾ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਮਕਾਨਾਂ ਹਵੇਲੀਆਂ 'ਚ, ਰੰਗ ਰਾਗ ਹੋ ਰਹੇ ਅਪਾਰ ਆਹਾ। ਜਿਸ ਤਰਫ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਵੇ, ਹੁੰਦੇ ਹਰ ਜਾ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਆਹਾ। ਪਰਤੀ ਸੂਰੀਯਾ ਰਾਜਾ ਅਜ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅੰਦਰ, ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਹੈ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਆਹਾ। ਰੰਗ ਰਾਗ ਅਪਛਰਾਂ ਗੌਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਬੀਰ ਰਸ ਦੀ ਲੱਗੀ ਹੈ ਵਾਰ ਆਹਾ। ਅਜ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਾਲ ਦਾ ਜੀ, ਨਾਉਂ ਧਰਨ ਦਾ ਹੈ ਤਿਹਾਰ ਆਹਾ। ਵਡੇ ਵਡਿਆਂ ਆਲਮਾਂ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ, ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਤਾਈਂ ਉਚਾਰ ਆਹਾ। ਮੇਵਾ ਗਿਰੀ, ਬਾਦਾਮ, ਤੇ ਘੀ ਆਦਕ, ਬੀਚ ਹਵਨ ਦੀ ਅਗਨੀ ਡਾਰ ਆਹਾ। ਹਨੂੰਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉਤੇ, ਨਾਮ ਸਿਮਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਆਹਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਹੈ ਬਾਲ ਦਾ ਨਾਮ ਧਰਿਆ, ਚੰਗੀ ਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਚਾਰ ਆਹਾ। ਏਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹਨੂਮਾਨ ਯੋਧਾ, ਮਸ਼ਾਹੂਰ ਹੈ ਬੀਚ ਸੰਸਾਰ ਆਹਾ। ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਭਗਤ ਪੂਰਨ, ਹਠੀ ਸੂਰਮਾ ਮਰਦ ਜਰਾਰ ਆਹਾ । ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੇਸ ਦੇ ਬੀਚ ਸਮਝੋ, ਹੋਏ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਅਪਾਰ ਆਹਾ। ਪਰ ਅੰਜਨਾ ਦਰਦ ਤੇ ਗ਼ਮ ਅੰਦਰ, ਹੋਈ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਗਰਕਾਰ ਆਹਾ। ਹੈਸੀ ਸੋਚਦੀ ਅਜ ਜੇ ਪਤੀ ਹੁੰਦੇ, ਕੈਸਾ ਹੋਵੰਦਾ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਆਹਾ। ਹੁਣ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਥੀਂ ਹੈਣ ਓਹ, ਪਵੇ ਕਾਲਜੇ ਦਰਦ ਦੀ ਘਾਰ ਆਹਾ। ਏਨਾਂ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋਈ, ਦੇਵੀ ਔਜਨਾ ਬੇਕਰਾਰ ਆਹਾ। ਏਸ ਦਿਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਨਿਤ ਜਾਣੋਂ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਰਹੇ ਲਾਚਾਰ ਆਹਾ। ਸਾਰੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਤਾਰੇ ਗਿਣਦਿਆਂ ਹੀ, ਦੇਵੇ ਆਪਣਾ ਵਕਤ ਗੁਜਾਰ ਆਹਾ । ‘ਸ਼ਾਮ ਦੇਖਕੇ ਓਸਦਾ ਹਾਲ ਸਾਰਾ, ਰਾਣੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਹੇ ਉਚਾਰ ਆਹਾ। {{larger|'''(ਰਾਣੀ)'''}} ਰਾਣੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਅਰਜ ਮੇਰੀ, ਜਰਾ ਸੁਣਨੀ ਨਾਲ ਖਿਆਲ ਸੁਆਮੀਂ। ਦੇਵੀ ਅੰਜਨਾ ਵਲ ਮੈਂ ਵੇਖਨੀ ਹਾਂ, ਦਸਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ ਹਵਾਲ ਸੁਆਮੀ। ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾ ਹੱਸਕੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਰਹਿੰਦੀ ਮਸਤ ਹੈ ਆਪਣੇ ਹਾਲ ਸੁਆਮੀ। ਪੀਲਾ ਜ਼ਰਦ ਵਸਾਰ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੋਯਾ, ਚੇਹਰਾ ਦਮਕਦਾ ਓਸਦਾ ਲਾਲ ਸੁਆਮੀ ਕਿਤੇ ਰੋਵੰਦੀ ਸਾਥੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਤਾਈਂ ਉਛਾਲ ਸੁਆਮੀ। ਨਹੀਂ ਹੱਸਦੀ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ, ਬੁਰਾ ਓਸਦਾ ਹਾਲ ਜ਼ਵਾਲ ਸੁਆਮੀ। ‘ਸ਼ਾਮ ਓਸਦਾ ਕਰੋ ਇਲਾਜ ਕੋਈ, ਨਹੀਂ ਮਰੇਗੀ ਗਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਆਮੀ। -<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 120}}</noinclude> 0udnrxzp21w805nfhww5hfbxtp45xcw 214827 214826 2026-03-30T15:10:21Z Charan Gill 36 214827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਚੰਬਾ ਮੋਤੀਆ ਫੁਲ ਗੁਲਾਬ ਸੈਂਸਨ, ਖੂਬ ਮਹਿਕਦੇ ਵਿਚ ਬਹਾਰ ਆਹਾ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਮਕਾਨਾਂ ਹਵੇਲੀਆਂ 'ਚ, ਰੰਗ ਰਾਗ ਹੋ ਰਹੇ ਅਪਾਰ ਆਹਾ। ਜਿਸ ਤਰਫ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਵੇ, ਹੁੰਦੇ ਹਰ ਜਾ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਆਹਾ। ਪਰਤੀ ਸੂਰੀਯਾ ਰਾਜਾ ਅਜ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅੰਦਰ, ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਹੈ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਆਹਾ। ਰੰਗ ਰਾਗ ਅਪਛਰਾਂ ਗੌਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਬੀਰ ਰਸ ਦੀ ਲੱਗੀ ਹੈ ਵਾਰ ਆਹਾ। ਅਜ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਾਲ ਦਾ ਜੀ, ਨਾਉਂ ਧਰਨ ਦਾ ਹੈ ਤਿਹਾਰ ਆਹਾ। ਵਡੇ ਵਡਿਆਂ ਆਲਮਾਂ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ, ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਤਾਈਂ ਉਚਾਰ ਆਹਾ। ਮੇਵਾ ਗਿਰੀ, ਬਾਦਾਮ, ਤੇ ਘੀ ਆਦਕ, ਬੀਚ ਹਵਨ ਦੀ ਅਗਨੀ ਡਾਰ ਆਹਾ। ਹਨੂੰਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉਤੇ, ਨਾਮ ਸਿਮਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਆਹਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਹੈ ਬਾਲ ਦਾ ਨਾਮ ਧਰਿਆ, ਚੰਗੀ ਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਚਾਰ ਆਹਾ। ਏਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹਨੂਮਾਨ ਯੋਧਾ, ਮਸ਼ਾਹੂਰ ਹੈ ਬੀਚ ਸੰਸਾਰ ਆਹਾ। ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਭਗਤ ਪੂਰਨ, ਹਠੀ ਸੂਰਮਾ ਮਰਦ ਜਰਾਰ ਆਹਾ । ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੇਸ ਦੇ ਬੀਚ ਸਮਝੋ, ਹੋਏ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਅਪਾਰ ਆਹਾ। ਪਰ ਅੰਜਨਾ ਦਰਦ ਤੇ ਗ਼ਮ ਅੰਦਰ, ਹੋਈ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਗਰਕਾਰ ਆਹਾ। ਹੈਸੀ ਸੋਚਦੀ ਅਜ ਜੇ ਪਤੀ ਹੁੰਦੇ, ਕੈਸਾ ਹੋਵੰਦਾ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਆਹਾ। ਹੁਣ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਥੀਂ ਹੈਣ ਓਹ, ਪਵੇ ਕਾਲਜੇ ਦਰਦ ਦੀ ਘਾਰ ਆਹਾ। ਏਨਾਂ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋਈ, ਦੇਵੀ ਔਜਨਾ ਬੇਕਰਾਰ ਆਹਾ। ਏਸ ਦਿਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਨਿਤ ਜਾਣੋਂ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਰਹੇ ਲਾਚਾਰ ਆਹਾ। ਸਾਰੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਤਾਰੇ ਗਿਣਦਿਆਂ ਹੀ, ਦੇਵੇ ਆਪਣਾ ਵਕਤ ਗੁਜਾਰ ਆਹਾ । ‘ਸ਼ਾਮ ਦੇਖਕੇ ਓਸਦਾ ਹਾਲ ਸਾਰਾ, ਰਾਣੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਹੇ ਉਚਾਰ ਆਹਾ। {{larger|'''(ਰਾਣੀ)'''}} ਰਾਣੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਅਰਜ ਮੇਰੀ, ਜਰਾ ਸੁਣਨੀ ਨਾਲ ਖਿਆਲ ਸੁਆਮੀਂ। ਦੇਵੀ ਅੰਜਨਾ ਵਲ ਮੈਂ ਵੇਖਨੀ ਹਾਂ, ਦਸਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ ਹਵਾਲ ਸੁਆਮੀ। ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾ ਹੱਸਕੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਰਹਿੰਦੀ ਮਸਤ ਹੈ ਆਪਣੇ ਹਾਲ ਸੁਆਮੀ। ਪੀਲਾ ਜ਼ਰਦ ਵਸਾਰ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੋਯਾ, ਚੇਹਰਾ ਦਮਕਦਾ ਓਸਦਾ ਲਾਲ ਸੁਆਮੀ ਕਿਤੇ ਰੋਵੰਦੀ ਸਾਥੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਤਾਈਂ ਉਛਾਲ ਸੁਆਮੀ। ਨਹੀਂ ਹੱਸਦੀ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ, ਬੁਰਾ ਓਸਦਾ ਹਾਲ ਜ਼ਵਾਲ ਸੁਆਮੀ। ‘ਸ਼ਾਮ ਓਸਦਾ ਕਰੋ ਇਲਾਜ ਕੋਈ, ਨਹੀਂ ਮਰੇਗੀ ਗਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਆਮੀ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 120}}</noinclude> bkh59l4p6x3zi3g0240ileo5lwu7vj8 250 71080 214828 214773 2026-03-30T15:14:43Z Charan Gill 36 214828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਰਾਜਾ)'''}}}} ਰਾਜਾ ਆਖਦਾ ਠੀਕ ਕਿਆਸ ਤੇਰਾ, ਮੈਂ ਭੀ ਲਾਇਆ ਹੈ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਰਾਣੀ। ਰਹਿੰਦੀ ਅੰਜਨਾ ਗ਼ਮ ਦੇ ਵਿਚ ਡੁਬੀ, ਵੇਖ ਚੁਕਾ ਮੈਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਰਾਣੀ। ਮਹਿੰਦਰ ਪੁਰ ਮੇਂ ਏਸਨੂੰ ਛੱੜ ਆਵਾਂ, ਏਸ ਬਾਤ ਮੇਂ ਹਰਜ ਨਾ ਜਾਨ ਰਾਣੀ। ‘ਸ਼ਾਮ ਸਭ ਦੇ ਤਾਈਂ ਸਮਝਾ ਕਰਕੇ, ਏਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਕਰਾਵਾਂਗਾ ਮਾਨ ਰਾਣੀ। {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰ ਪੁਰ ਔਣਾ)'''}}}} ਓਸੇ ਵਕਤ ਹੀ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀਂ ਅੰਜਨਾ ਤਾਈਂ ਬਿਠਾ ਕਰਕੇ। ਐਨ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਵੇਲੜੇ ਜੀ, ਹਰੀ ਹਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਾ ਕਰਕੇ। ਨਾਲ ਅੰਜਨਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਣੀ ਸਾਰੇ, ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਕਈ ਹੋਰ ਮਿਲਾ ਕਰਕੇ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਪੂਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਵਿਚ ਆ ਗਏ, ਕਈ ਦਿਣਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਮੁਕਾ ਕਰਕੇ। {{center|{{larger|'''(ਮਹਿੰਦਰ ਪੁਰ ਵਿਚ)'''}}}} ਦੇਵੀ ਅੰਜਨਾ ਰਾਜ ਦੁਲਾਰੀ ਤਾਈਂ, ਜਿੰਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸਭ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਮਾਂ ਨਾ ਰੱਜਦੀ ਹੈ, ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਭਗਵਾਨ ਦਿਆਲ ਹੋ ਗਏ। ਹਨੂੰਮਾਨਤ ਨੂੰ ਗੇਂਦ 'ਚੋਂ ਲਾਹਵੰਦੀ ਨਹੀਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਜ ਸਭ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਗਏ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਭੈਣਾਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਦੇ, ਚੇਹਰੇ ਵਾਂਗ ਅਨਾਰਾਂ ਦੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਜਦੋਂ ਸਭ ਹੀ ਮਿਲ ਮਿਲਾ ਬੈਠੇ, ਕਥਾ ਪਵਨ ਦੀ ਫੇਰ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਤਾਈਂ ਹੈਰਾਨ ਕੁਰਾਨ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਓਸ ਵਚਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਤੀ। ਹਥ ਮਲਦੇ ਨਾਲ ਅਫ਼ਸੋਸ ਸਾਰੇ, ਰੱਬਾ ਕੀ ਹੈ ਸਾਡੜੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਜਮ ਗਿਆ ਨਾੜਾਂ ਵਿਚ ਲਹੂ ਸਭ ਦੇ, ਬਾਜੀ ਹਾਰ ਗਈ ਜਿਸਤ੍ਰਾਂ ਅੰਤ ਜੀਤੀ। {{center|{{larger|'''(ਵਜ਼ੀਰ ਦਾ ਔਣਾ)'''}}}} ਹਾਲੇ ਬੈਠੇ' ਅਫਸੋਸ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਣ, ਨਾਲ ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ ਚਕਨਾ ਚੂਰ ਸਮਝੋ। ਵਿਛੜ ਕਰਕੇ ਪਵਨ ਨਰੇਸ਼ ਕੋਲੋਂ, ਆ ਗਿਆ ਵਜ਼ੀਰ ਹਜ਼ੂਰ ਸਮਝੋ। ਹੋਇਆ ਬਾਵਰਾ ਸੁਧ ਨਾ ਚੈਨ ਕੋਈ, ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਦਮਾਗ਼ ਫਤੂਰ ਸਮਝ ਪਵਨ ਪਵਨ ਹੈ ਮੁਖ ‘ਚੋਂ ਬੋਲ ਰਹਿਆ, ਦਸੋਂ ਓਸਦਾ ਪਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸਮਝੋ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 121}}</noinclude> 23zokennqgdjgbqc4b5imeeqnm9fasu 250 71081 214829 214774 2026-03-30T15:18:31Z Charan Gill 36 214829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ ਹੋਏ ਸਭ ਹੈਰਾਨ। ਨਾਲ ਤਸੱਲੀ ਓਸਨੂੰ, ਅਪਨੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾਨ। ਪਟਰਾਣੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ, ਵਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ। ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਵਜ਼ੀਰ ਦਾ, ਕਰਦੇ ਇਉਂ ਸਵਾਲ। ਕੀ ਕਾਰਨ, ਅਜ ਪਵਨ ਜੀ, ਨਹੀਂ ਤੁਮਾਰੇ ਸਾਥ। ਰੋ ਕੇ ਕਹੇਂ ਵਜ਼ੀਰ ਫਿਰ, ਸੁਣੋ ਹਮਾਰੇ ਨਾਥ। ਦਰਦਨਾਕ ਏਹ ਕਥਾ ਹੈ, ਕਰਨਾ ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼। ‘ਸ਼ਾਮ ਸੁਣਾਵਾਂ ਖੋਲ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਬਾਰਤਾ ਸਾਫ਼। ...{{gap|3em}}...{{gap|3em}}... ਵਿਦਾ ਤੁਸਾਂ ਤੋਂ ਹੋਇ ਕੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਲ ਰਵਾਨ ਰਾਜਨ। ਪਸ਼ੂਮੁਖਾ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬੰਨ ਅੰਦਰ, ਲਗੇ ਫਿਰਕੇ ਪਤਾ ਲਗਾਨ ਰਾਜਨ। ਸੋ ਮਿਲੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਥੀਂ ਅੰਜਨਾ ਦੀ, ਹੋ ਗਏ ਸਾਂ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਰਾਜਨ। ਇਕ ਦਿਣ ਦੀ ਗਲ ਹੈ ਸੁਣੋ ਸਾਰੇ, ਭਾਣਾ ਵਰਤਿਆ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਰਾਜਨ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਸੀ ਫਿਕਰਾਂ ਵਿਚ ਕਈ, ਗਿਣ ਗਿਣ ਕੇ ਤਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਰਾਜਨ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਵਨ ਜੀ ਨੇ, ਕੀਤਾ ਮੂਝ ਦੇ ਤਾਈਂ ਫਰਮਾਨ ਰਾਜਨ। ਤੁਸਾਂ ਏਸ ਥੋਂ ਰਤਾ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ, ਕਰਨ ਚਲਿਆ ਮੈਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਰਾਜਨ। ਅਧ ਕੇਸ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸੀ, ਓਧਰ ਤੁਰ ਗਿਆ ਬੀਰ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਨ। ਅਜ ਤਾਈਂ ਨਾ ਮੁੜਕੇ ਪਰਤਿਆ ਈ, ਕੀਤੀ ਬੜੀ ਤਲਾਸ਼ ਮੈਂ ਜਾਨ ਰਾਜਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਏਥੇ ਹੀ ਪਰਤਕੇ ਹੋਏ ਆਇਆ, ਏਹ ਪਤਾ ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਲਾਣ ਰਾਜਨ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ ਦਰਦ ਦੀ ਏਹ, ਮੇਰੀ ਦਾਨੇ ਅਗੇ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਸੁਲਤਾਨ ਰਾਜਨ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਏਨੀ ਸੁਣਕੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸਭਾ ਵਾਲੇ, ਵਿਚ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਬੇਜ਼ਾਰ ਹੋਏ। ਅਰਸ਼ੋਂ ਡਿਗ ਖਜੂਰ ਦੇ ਵਿਚ ਅਟਕੇ, ਤੇਰੇ ਰੰਗ ਕੀ ਏਹ ਕਰਤਾਰ ਹੋਏ। ਹੁਣ ਜਿਸਥੋਂ ਰੰਗ ਤੇ ਰਾਗ ਹੈਸਨ, ਪਲੇ ਸੋਂਗ ਦੇ ਓਥੇ ਪਸਾਰ ਹੋਏ। ਪੈ ਵਿਚ ਰਣਵਾਸ ਕੁਰਲਾਟ ਗਿਆ, ਹਾਹਾਕਾਰ ਤੇ ਚੀਖ ਪੁਕਾਰ ਹੋਏ। ਘੁਟ ਖੂਨ ਦੇ ਦਿਲੋਂ ਉਛਾਲ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਅੰਜਨਾ ਜ਼ਾਰੋਂ ਕਤਾਰ ਹੋਏ। ਮਣਕੇ ਟੁਟਕੇ ਆਸ ਉਮੈਦ ਵਾਲੇ, ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਦਿਲ ਦੇ ਹਾਰ ਹੋਏ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਮਥੇ ਤੇ ਰਖਕੇ ਹਥ ਸਾਰੇ, ਡੂੰਘੇ ਫਿਕਰਾਂ ਬੀਚ ਗਰਕਾਰ ਹੋਏ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 122}}</noinclude> 7oy26aef911zrab5mcpoa2hiowc9ikc 250 71082 214830 214775 2026-03-30T15:21:08Z Charan Gill 36 214830 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਮਹਿੰਦਰ ਰਾਏ)'''}}}} ਮਹਿੰਦਰ ਰਾਏ ਫੇਰ ਸੋਚ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ਕਾਜ ਬਿਗੜੇ ਰਾਮ ਬਨਾਇਗਾ ਜੀ। ਕਰੋ ਫਿਕਰ ਨਾ ਓਸਦੀ ਓਟ ਤਕੇਂ, ਸਾਡੀ ਲਜਿਆ ਆਪ ਰਖਾਇਗਾ ਜੀ। ਮਿਲੀ ਅੰਜਨਾ ਜਦੋਂ ਨਾ ਪਵਨ ਤਾਈਂ, ਹੋਕੇ ਨਾਉਮੀਦ ਫਿਰ ਆਇਗਾ ਜੀ। ਰਤਨਪੁਰ ਨੂੰ ਦੂਤ ਨੂੰ ਭੇਜਨੇ ਹਾਂ, ਖ਼ਬਰ ਓਸਥੋਂ ਓਹ ਲਿਆਇਗਾ ਜੀ। ਬੇਟੀ ਅੰਜਨਾ ਰੋ ਨਾ ਬਸ ਕਰ ਜਾ, ਤੇਰੇ ਦੁਖੜੇ ਰਾਮ ਮਿਟਾਇਗਾ ਜੀ। ਤੇਰੇ ਪੂਜਨੇ ਯੱਗ ਸਿਰਤਾਜ ਸੁਵਾਮੀ, ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਗੋਬਿੰਦ ਮਿਲਾਇਗਾ ਜੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਮੁੜਕੇ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਤਨਪੁਰ ਨੂੰ ਸਿਧਾ ਹੀ ਜਾਇਗਾ ਜੀ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਅੰਜਨਾ ਮੇਰੜੀ ਲਾਡਲੀ ਦਾ, ਸਾਰਾ ਦੂਖ ਸੰਤਾਪ ਹਟਾਇਗਾ ਜੀ। {{center|{{larger|'''(ਵਜ਼ੀਰ)'''}}}} ਅਗੋਂ ਆਖਦਾ ਫੇਰ ਵਜ਼ੀਰ ਦਾਨਾ, ਤੁਸਾਂ ਏਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਾਵਣਾ ਨਹੀਂ। ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਅਜ ਜੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਜਿੰਦਾ ਪਵਨ ਨੇ ਮੁੜਕੇ ਆਵਣਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਨਾ ਚਿਰ ਨਾ ਅੰਜਨਾ ਮਿਲੀ ਉਹਨੂੰ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਆਰਾਮ ਉਸ ਪਾਵਣਾ ਨਹੀਂ। ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਜੇਕਰਾਂ ਹੋਇਆ ਓਹ, ਮੂੰਹ ਮੁੜਕੇ ਓਸ ਵਖਾਵਣਾ ਨਹੀਂ। ਸੜ ਜਾਊ ਪਤੰਗੇ ਦਾ ਵਾਂਗ ਜਿੰਦਾ, ਮੁਖ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭਵਾਵਣਾ ਨਹੀਂ। ਸਦਮਾ ਓਸਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ, ਜਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਚਿਤ ਚੁਰਾਵਣਾ ਨਹੀਂ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਜਲਦੀ ਪਵਨ ਨੂੰ ਭਾਲ ਲਵੋ, ਵੇਲਾ ਬੀਤਿਆ ਹਥ ਫਿਰ ਆਵਣਾ ਨਹੀਂ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨੀ)'''}}}} ਏਹ ਸੁਣਕੇ ਰਾਜਾ ਮਹਿੰਦਰ ਰਾਏ ਨੇ, ਹੁਕਮ ਸਭ ਦੇ ਤਾਈਂ ਫਰਮਾ ਦਿਤਾ। ਕੋਠੇ ਕਰਕੇ ਸਭ ਸਰਦਾਰਾਂ ਤਾਈਂ, ਭਾਰੀ ਏਹ ਐਲਾਨ ਸੁਣਾ ਦਿਤਾ। ਕੰਠੇ, ਕੜੇ ਜਾਗੀਰਾਂ ਇਨਾਮ ਦੇਸਾਂ, ਪਤਾ ਪਵਨ ਦਾ ਜਿਸਨੇ ਆ ਦਿਤਾ। ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ, ਰਸਾਲੇ ਤੇ ਪਲਟਣਾਂ ਨੂੰ ਕੂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਤਾ। ਬੜੇ ਬੜੇ ਸੁਰਾਗ ਰਿਸਾਨਾ ਤਾਈਂ, ਚਾਰੇ ਕੂਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਭਿਜਵਾ ਦਿਤਾ। ‘ਸ਼ਾਮ` ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅੰਦਰ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਢੰਡੋਰਾ ਪਿਟਵਾ ਦਿਤਾ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 123}}</noinclude> erumzzpycjvprm4xqol20fbnqf946i5 250 71083 214831 214776 2026-03-30T15:25:19Z Charan Gill 36 214831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ)'''}}}} ਗਲ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਅੰਜਨਾ ਏਹ ਸਾਰੀ, ਵਿਚ ਮੁਠੀ ਦੇ ਜਿੰਦੜੀ ਆਵੰਦੀ ਏਂ। ਹਾਏ ! ਹਾਏ ਅਜ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਨੇ ਤੇ, ਬਿਪਤਾ ਪਤੀ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਛਾਵੰਦੀ ਏ। ਹੁੰਦੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਓਹ ਦੁਖ ਪੈਂਦੇ, ਜਿੰਦ ਸੁਣਕੇ ਪਿਆਰੀਓ ਜਾਵੰਦੀ ਏ। ‘ਸ਼ਾਮ ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਸਤ ਮੇਰਾ, ਭਾਵੀ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਰ ਅਜਮਾਵੰਦੀ ਏ। {{center|{{larger|'''(ਤਥਾ)'''}}}} ਹਾਏ! ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਮੋਰੜੇ ਬਦਲੇ ਹੀ, ਤੁਸਾਂ ਕਿਤਨਾ ਦੁਖ ਉਠਾਇਆ ਸੂ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੇ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ ਛਡਕੇ ਤੇ, ਵਿਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਸੂ। ਬਾਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਤ ਦੀ ਲਾ ਕਰਕੇ, ਵਡਾ ਹੌਂਸਲਾ ਕਰ ਵਖਾਇਆ ਸੂ। ਮੇਰੇ ਔਗਣਾਂ ਭਰੀ ਦੇ ਸੀਸ ਉਤੋਂ, ਤੁਸਾਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਘੁਮਾਇਆ ਸੂ। ਡਿਗੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਮਾਂ ਤੇ ਸੜ ਸੜ ਕੇ, ਪਿਆਲਾ ਮੌਤ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਸੂ। ਸਦਾ ਮਖਮਲੀ ਛੇਜਾਂ ਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਸੁਵਾਮੀ ਜੀ ਕੀ ਬਣਾਇਆ ਸੂ। ਡਾਢਾ ਬੇਪ੍ਰਵਾਹ ਹੈਂ ਤੂੰ ਰਬਾ, ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਾਇਆ ਸੂ। ਭੋਲੇ ਨਾਥ ਹੇ ਸ਼ਿਵਜੀ ਕਰੋ ਕ੍ਰਿਪਾ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਮੈਂ ਦਿਲੋਂ ਧਿਆਇਆ ਸੂ ‘ਸ਼ਾਮ’ ਗੁਆਚਿਆ ਸੁਹਾਗ ਮਿਲਾ ਦੇਵੇਂ, ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਰਾਮ ਤਕਾਇਆ ਸੂ। {{center|{{larger|'''(ਮਾਤਾ)'''}}}} ਮਾਤਾ ਆਖਦੀ ਰੋ ਨਾ ਬਸ ਕਰ ਜਾ, ਪਈ ਹੋ ਨਾ ਤੂੰ ਬੇਤਾਬ ਬੇਟੀ। ਤੇਰਾ ਕੰਤ ਭਗਵਾਨ ਸੁਲਤਾਨ ਪਿਆਰਾ, ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਆਨ ਸ਼ਤਾਬ ਬੇਟੀ। ਕਰ ਹੌਂਸਲਾ ਦਿਲ ਨਾ ਡੁੱਲ ਜ਼ਰਾ, ਗ਼ਮਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋ ਗਰਕਾਬ ਬੇਟੀ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਕਿਉਂ ਚਕੱਰ ਦੇ ਵਾਂਗ ਰੋਂਦੀ, ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਚੰਦ ਮਹਿਤਾਬ ਬੇਟੀ। {{center|{{larger|'''(ਦੋਹਰਾ)'''}}}} ਆਵੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਾ ਰੋਵੇ ਜ਼ਾਰੇ ਜ਼ਾਰ। ਨਾਲ ਦਰਦ ਦੇ ਅੰਜਨਾ ਹੋਈ ਬੇਕਰਾਰ (੧) ਮਾਂ ਬਾਪ ਸਮਝਾਂਦੰਦੇ, ਬੇਟੀ ਕਰ ਖ਼ਿਆਲ। ਪੋਵਨ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਲਿਉਂਦੇ ਜਲਦੀ ਭਾਲ।(੨) ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਏਹ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਆਨ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 124}}</noinclude> gi40g28q5yci1yr9kocma4ijbshcu80 250 71084 214832 214777 2026-03-30T15:26:48Z Charan Gill 36 214832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਰਤਨ ਪੁਰ ਤੋਂ ਆ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਰਾਣੀ ਜਾਨ।(੩) ਨਾਲ ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮਰਦੇ, ਪਾ ਕੇ ਨੀਵੀਂ ਧੌਣ। ਹੰਝੂ ਨੇ ਅੱਖੀਂ ਵੱਸਦੇ, ਬਾਰਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਸੌਂਣ।(੪) ਦੇਖ ਸਾਮ ਨੂੰ ਅੰਜਨਾ, ਕਰਦੀ ਅਦਬ ਅਦਾਬ। ਚਰਨੀ ਸੀਸ ਟਕਾਵੰਦੀ, ਹੋਕੇ ਬੜੀ ਬੇਤਾਬ।(੫) ਹੇ ਮਾਤਾ ਅਜ ਬਖ਼ਸ਼ ਲੈਂ, ਦਾਸੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ। ਵਡੀ ਨਾਲ ਅਧੀਨਗੀ, ਅੰਜਨਾ ਕਰੇ ਬਿਆਨ। (੬) ਕੇਤੂਮਤੀ ਇਉਂ ਆਖਦੀ, ਕਰਕੇ ਬੜਾ ਪਿਆਰ। ਸੁਣ ਬੇਟੀ ਤੂੰ ਅੰਜਨਾ, ਮੈਂ ਹਾਂ ਔਗਣਹਾਰ। (੭) ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਸਤਾਇਆ, ਜ਼ਾਲਮ ਵਾਂਗ ਸਿਆ। ਮੇਰੇ ਬਾਗ ਦੀ ਕੋਇਲ ਤੂੰ, ਮੈਂ ਹੋਕੇ ਬੜੀ ਬੇਦਾਦ।(੮) ਤੈਨੂੰ ਕੋਹਿਕੇ ਮਾਰਿਆ, ਨਾ ਕੀਤਾ ਰਤੀ ਤਰਸ। ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗੂ ਤੇਰੇ' 'ਤੇ ਡਿਗੀ ਸਾਂ ਮੈਂ ਬਰਸ। (੯) ਅਗੋਂ ਅੰਜਨਾ ਆਖਦੀ, ਬੱਸ ਕਰੇਂ ਹੇ ਮਾਤ। ਨਹੀਂ ਵੱਸ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁਝ ਭੀ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਹੈ ਬਾਤ।(੧੦) ਇਕ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਤ ਕੀ, ਬੈਠੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲ। ਜਾਣੀ ਜਾਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ, ਸੁਣੋਂ ਓਸਦੇ ਬੋਲ। (੧੧) ਨਾਲ ਲਾਡਾਂ ਜਿਸ ਪਾਲਿਆ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਪਿਆਰੀ। ਆਈ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਜਦ, ਮੈਂ ਕਰਦੀ ਆਹੋ ਜ਼ਾਰੀ।(੧੨) ਅਗੋਂ ਵਾਂਗਰ ਸ਼ੇਰਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਈ ਖਾਵਣ। ਘੁੱਟ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੀਣ ਨੂੰ, ਨਾ ਦਿਤਾ ਮਾਤ ਦਿਆਲਣ।(੧੩) ਬਸੰਤ ਮਾਲ ਫਿਰ ਆਖਦੀ, ਅਰੀ ਛੱਡੋ' ਏਹ ਖ਼ਿਆਲ। ਵੇਖੋ ਵਲ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ, ਕੇਹਾ ਸੁੰਦਰ ਬਾਲ।(੧੪) ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ, ਦਿਲ ਸਭ ਦੇ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ। ਪਲ ਘੜੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ, ਸਾਰੇ ਫਿਕਰ ਗਵਾਂਦੇ।(੧੫) ਕਰਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾ ਫੌਜਦੇ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ। ਪਰ ਰਾਣੀ ਮਾਰੀ ਸ਼ਰਮ ਦੀ, ਹੁੰਦੀ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ।(੧੬) ਧਿਰਕਾਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਦੇਵੰਦੀ, ਕਰਦੀ ਬੜਾ ਅਫਸੋਸ। ਬਦਨਾਮੀ ਸਾਰੀ ਜਗ ਦੀ, ਐਵੇਂ ਲੈਲੀ ਓਸ।(੧੭)<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 125}}</noinclude> 9s4kk327h35syvugcv8629bfo0nnbni 214833 214832 2026-03-30T15:27:11Z Charan Gill 36 214833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਰਤਨ ਪੁਰ ਤੋਂ ਆ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਰਾਣੀ ਜਾਨ।(੩) ਨਾਲ ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮਰਦੇ, ਪਾ ਕੇ ਨੀਵੀਂ ਧੌਣ। ਹੰਝੂ ਨੇ ਅੱਖੀਂ ਵੱਸਦੇ, ਬਾਰਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਸੌਂਣ।(੪) ਦੇਖ ਸਾਮ ਨੂੰ ਅੰਜਨਾ, ਕਰਦੀ ਅਦਬ ਅਦਾਬ। ਚਰਨੀ ਸੀਸ ਟਕਾਵੰਦੀ, ਹੋਕੇ ਬੜੀ ਬੇਤਾਬ।(੫) ਹੇ ਮਾਤਾ ਅਜ ਬਖ਼ਸ਼ ਲੈਂ, ਦਾਸੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ। ਵਡੀ ਨਾਲ ਅਧੀਨਗੀ, ਅੰਜਨਾ ਕਰੇ ਬਿਆਨ। (੬) ਕੇਤੂਮਤੀ ਇਉਂ ਆਖਦੀ, ਕਰਕੇ ਬੜਾ ਪਿਆਰ। ਸੁਣ ਬੇਟੀ ਤੂੰ ਅੰਜਨਾ, ਮੈਂ ਹਾਂ ਔਗਣਹਾਰ। (੭) ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਸਤਾਇਆ, ਜ਼ਾਲਮ ਵਾਂਗ ਸਿਆ। ਮੇਰੇ ਬਾਗ ਦੀ ਕੋਇਲ ਤੂੰ, ਮੈਂ ਹੋਕੇ ਬੜੀ ਬੇਦਾਦ।(੮) ਤੈਨੂੰ ਕੋਹਿਕੇ ਮਾਰਿਆ, ਨਾ ਕੀਤਾ ਰਤੀ ਤਰਸ। ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗੂ ਤੇਰੇ' 'ਤੇ ਡਿਗੀ ਸਾਂ ਮੈਂ ਬਰਸ। (੯) ਅਗੋਂ ਅੰਜਨਾ ਆਖਦੀ, ਬੱਸ ਕਰੇਂ ਹੇ ਮਾਤ। ਨਹੀਂ ਵੱਸ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁਝ ਭੀ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਹੈ ਬਾਤ।(੧੦) ਇਕ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਤ ਕੀ, ਬੈਠੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲ। ਜਾਣੀ ਜਾਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ, ਸੁਣੋਂ ਓਸਦੇ ਬੋਲ। (੧੧) ਨਾਲ ਲਾਡਾਂ ਜਿਸ ਪਾਲਿਆ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਪਿਆਰੀ। ਆਈ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਜਦ, ਮੈਂ ਕਰਦੀ ਆਹੋ ਜ਼ਾਰੀ।(੧੨) ਅਗੋਂ ਵਾਂਗਰ ਸ਼ੇਰਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਈ ਖਾਵਣ। ਘੁੱਟ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੀਣ ਨੂੰ, ਨਾ ਦਿਤਾ ਮਾਤ ਦਿਆਲਣ।(੧੩) ਬਸੰਤ ਮਾਲ ਫਿਰ ਆਖਦੀ, ਅਰੀ ਛੱਡੋ' ਏਹ ਖ਼ਿਆਲ। ਵੇਖੋ ਵਲ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ, ਕੇਹਾ ਸੁੰਦਰ ਬਾਲ।(੧੪) ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ, ਦਿਲ ਸਭ ਦੇ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ। ਪਲ ਘੜੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ, ਸਾਰੇ ਫਿਕਰ ਗਵਾਂਦੇ।(੧੫) ਕਰਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾ ਫੌਜਦੇ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ। ਪਰ ਰਾਣੀ ਮਾਰੀ ਸ਼ਰਮ ਦੀ, ਹੁੰਦੀ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ।(੧੬) ਧਿਰਕਾਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਦੇਵੰਦੀ, ਕਰਦੀ ਬੜਾ ਅਫਸੋਸ। ਬਦਨਾਮੀ ਸਾਰੀ ਜਗ ਦੀ, ਐਵੇਂ ਲੈਲੀ ਓਸ।(੧੭) </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 125}}</noinclude> skvbhx7s7v48e6wlea4sjfqod04dnj1 250 71085 214834 214778 2026-03-30T15:35:45Z Charan Gill 36 214834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਅੰਜਨਾ ਅਰਜਾਂ ਕਰਦੀ, ਮਾਤਾ ਛੱੜ ਉਦਾਸੀ। ਕਿਸੀ ਬਾਤ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦਾਸੀ।(੧੮) {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼)'''}}}} {{center|{{larger|'''॥ਦਵੈਯਾ॥'''}}}} ਧਰਤੀ ਸੂਰਯਾ ਮਹਿੰਦਰ ਰਾਜਾ ਕਰਦੇ ਬੈਠ ਚਾਰਾਂ। ਪਵਨ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਲਣ ਕਾਰਨ ਵਲ ਜੰਗਲ ਕਰਨ ਮੁਹਾਰਾਂ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਆਖਦੀ ਮੈਂ ਭੀ ਨਾਲੇ ਜਾਣਾ। ਪੀਆ ਜੀ ਨਹੀਂ ਜਦ ਤਕ ਮਿਲਦੇ, ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਪਾਣਾ। ਮੇਰੇ ਬਦਲੇ ਦੇਖੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਕਿਆ ਕੁਰਬਾਨੀ। ਰਾਜ ਭਾਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰੇ, ਖਾਕ ਜੰਗਲ ਦੀ ਛਾਨੀ। ਮਹਿੰਦਰ ਰਾਏ ਸਮਝਾਵੰਦਾ ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਰਾਜ ਦੁਲਾਰੀ। ਬਦਹਵਾਸ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇਂ ਅਜ ਭਾਰੀ। ਘੜੀ ਪਲ ਵਿਚ ਪਵਨ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਭਾਲ ਲਿਆਈਏ। ਫ਼ਿਕਰ ਕਰ ਨਾ ਬੇਟੀ ਮੇਰੀ, ਕਾਹਨੂੰ ਜਾਨ ਗੰਵਾਈਏ। ਸਮਝਾਇਆ ਸਭਨਾਂ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ, ਅੰਜਨਾ ਨਾਲੇ ਜਾਂਦੀ। ਸਤਵਨਤੀ ਦੇਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ, ਪਛਾਂਹ ਮੂਲ ਨਾ ਆਂਦੀ। ਔਡੇ ਐਂਡ ਸਭ ਹੋਇ ਕੇ ਰੇ, ਚੌਂਹ ਕੂੰਟਾਂ ਵਲ ਜਾਂਦੇ। ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਗਾਰਾਂ ਦੇ ਪਤਾ ਪੋਵਨ ਦਾ ਲਾਂਦੇ। ਹਾਲ ਸੁਣੋਂ ਅਬ ਪਵਨ ਦਾ, ਓਹ ਜੋਧਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ। ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਨਾ ਅੰਜਨਾ, ਚਿਖਾ ਓਸ ਬਨਾਲੀ। ਅੰਗ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਈ ਸੀ, ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਕੁਠਾ। ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਫੂਕਾਂ ਮਾਰੇ, ਧੂਆਂ ਉਤਾਂਹ ਨੂੰ ਉਠਾ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਸ ਜਾ ਦੇ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਆਈ। ਧੂੰਆਂ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ, ਉਹਨੂੰ ਦਿਤਾ ਆਨ ਦਿਖਾਈ। ਕੁਟੀ ਕੋਈ ਬਨਵਾਸੀ ਦੀ ਵਿਚ, ਅਗਨੀ ਹੈ ਬਲਦੀ। ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਕਦਮ ਚੁਕ ਓਸ ਤਰਫ਼ ਨੂੰ ਚਲਦੀ। ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਆਗ ਦੀ ਚੜ੍ਹੀ ਲਾਟ ਅਸਮਾਨੀ। ਜਵਾਨ ਕਰੇ ਅਰਦਾਸ ਇਕ ਸਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਠਾਨੀ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 126}}</noinclude> jiy0fi54l08n8ixzkwyespphvvuc48c 214835 214834 2026-03-30T15:36:30Z Charan Gill 36 214835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਅੰਜਨਾ ਅਰਜਾਂ ਕਰਦੀ, ਮਾਤਾ ਛੱੜ ਉਦਾਸੀ। ਕਿਸੀ ਬਾਤ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦਾਸੀ।(੧੮) {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼)'''}}}} {{center|{{larger|'''॥ਦਵੈਯਾ॥'''}}}} ਧਰਤੀ ਸੂਰਯਾ ਮਹਿੰਦਰ ਰਾਜਾ ਕਰਦੇ ਬੈਠ ਚਾਰਾਂ। ਪਵਨ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਲਣ ਕਾਰਨ ਵਲ ਜੰਗਲ ਕਰਨ ਮੁਹਾਰਾਂ। ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਆਖਦੀ ਮੈਂ ਭੀ ਨਾਲੇ ਜਾਣਾ। ਪੀਆ ਜੀ ਨਹੀਂ ਜਦ ਤਕ ਮਿਲਦੇ, ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਪਾਣਾ। ਮੇਰੇ ਬਦਲੇ ਦੇਖੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਕਿਆ ਕੁਰਬਾਨੀ। ਰਾਜ ਭਾਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰੇ, ਖਾਕ ਜੰਗਲ ਦੀ ਛਾਨੀ। ਮਹਿੰਦਰ ਰਾਏ ਸਮਝਾਵੰਦਾ ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਰਾਜ ਦੁਲਾਰੀ। ਬਦਹਵਾਸ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇਂ ਅਜ ਭਾਰੀ। ਘੜੀ ਪਲ ਵਿਚ ਪਵਨ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਭਾਲ ਲਿਆਈਏ। ਫ਼ਿਕਰ ਕਰ ਨਾ ਬੇਟੀ ਮੇਰੀ, ਕਾਹਨੂੰ ਜਾਨ ਗੰਵਾਈਏ। ਸਮਝਾਇਆ ਸਭਨਾਂ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ, ਅੰਜਨਾ ਨਾਲੇ ਜਾਂਦੀ। ਸਤਵਨਤੀ ਦੇਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ, ਪਛਾਂਹ ਮੂਲ ਨਾ ਆਂਦੀ। ਔਡੇ ਐਂਡ ਸਭ ਹੋਇ ਕੇ ਰੇ, ਚੌਂਹ ਕੂੰਟਾਂ ਵਲ ਜਾਂਦੇ। ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਗਾਰਾਂ ਦੇ ਪਤਾ ਪੋਵਨ ਦਾ ਲਾਂਦੇ। ਹਾਲ ਸੁਣੋਂ ਅਬ ਪਵਨ ਦਾ, ਓਹ ਜੋਧਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ। ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਨਾ ਅੰਜਨਾ, ਚਿਖਾ ਓਸ ਬਨਾਲੀ। ਅੰਗ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਈ ਸੀ, ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਕੁਠਾ। ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਫੂਕਾਂ ਮਾਰੇ, ਧੂਆਂ ਉਤਾਂਹ ਨੂੰ ਉਠਾ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਸ ਜਾ ਦੇ ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਆਈ। ਧੂੰਆਂ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ, ਉਹਨੂੰ ਦਿਤਾ ਆਨ ਦਿਖਾਈ। ਕੁਟੀ ਕੋਈ ਬਨਵਾਸੀ ਦੀ ਵਿਚ, ਅਗਨੀ ਹੈ ਬਲਦੀ। ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਕਦਮ ਚੁਕ ਓਸ ਤਰਫ਼ ਨੂੰ ਚਲਦੀ। ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਆਗ ਦੀ ਚੜ੍ਹੀ ਲਾਟ ਅਸਮਾਨੀ। ਜਵਾਨ ਕਰੇ ਅਰਦਾਸ ਇਕ ਸਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਠਾਨੀ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 126}}</noinclude> lkdojtc2kgstkhjqrz41tv4wk3fezt9 250 71086 214836 214779 2026-03-30T15:39:25Z Charan Gill 36 214836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਚੰਦ ਮਿੰਟ ਨੇ ਬਾਕੀ। ਦੌੜੀ ਅੰਜਨਾ ਆਵੰਦੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਚਾਲਾਕੀ। ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਪਵਨ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਪਕੜ ਸੁਣਾਂਦੀ। ਹਾਏ ਪੀਆ ਜੀ, ਕਰਦੇ ਕੀ, ਮੈਂ ਹਾਂ ਮਰਦੀ ਜਾਂਦੀ। {{Block center|<poem>{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ)'''}}</poem>}} ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਗੋਪਾਲ ਸਵਾਮੀ ਮੇਰੇ, ਕੀ ਲਗੇ ਸੋ ਕਾਰ ਕਮਾਨ ਤੁਸੀਂ। ਕਿਸ ਗਲ ਤੇ ਹੋ ਉਦਾਸ ਇਤਨੇ, ਲਗੇ ਆਪਣੇ ਦੇਣ ਪਰਾਨ ਤੁਸੀਂ। ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਸੀ ਪੀਆ ਜੀ ਕਰਨ ਲਗੇ, ਦਾਨੇ ਇਤਨੇ ਹੋ ਬੁੱਧਵਾਨ ਤੁਸੀਂ। ‘ਸ਼ਾਮ` ਪੈਂਦੀਆਂ ਘੇਰਾਂ ਨੇ ਦਿਲ ਅੰਦਰ, ਜਾਨ ਲਗੇ ਹੋ ਜਿਵੇਂ ਗੰਵਾਨ ਤੁਸੀਂ {{Block center|<poem>{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}</poem>}} ਪਵਨ ਆਖਦਾ ਪਿਆਰੀਏ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਤੂੰ, ਪਿਛੇ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਕਮਾਇਆ ਮੈਂ। ਤੇਰੇ ਜੈਸੀ ਸਤਵਨਤੀ ਦੇਵੀ ਤਾਈਂ, ਬਨ ਬਨ ਦੇ ਬੀਚ ਰੁਲਾਇਆ ਮੈਂ। ਬੇਕਦਰਾ ਵਿਚ ਸਨਸਾਰ ਦੇ ਮੈਂ, ਤੇਰੇ ਸਤ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾ ਪਾਇਆ ਮੈਂ ਲੇਖਾ ਵਿਚ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਪਊ ਦੇਣਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਤਾਇਆ ਮੈਂ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਕੌਂਮਲ ਜੇਹਾ ਫੂਲ ਸੀ, ਦਿਲ ਤੇਰਾ, ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰੋੜ ਗਵਾਇਆ ਮੈਂ। {{Block center|<poem>{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ)'''}}</poem>}} ਹਥ ਜੋੜਦੀ ਚਰਨੀਂ ਸੀਸ ਰਖਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਰਾਨ ਪਿਆਰੇ ਘਬਰਾਓ ਨਾ ਜੀ। ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ ਮੈਂ ਹਾਂ ਅਗੇ, ਸਿਰ ਹੋਰ ਅਹਿਸਾਨ ਚੜ੍ਹਾਓ ਨਾ ਜੀ। ਵਰ ਘਰ ਸੁਹਾਗ ਮੈਂ ਅਜ ਪਾਇਆ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮੇਂ ਦਿਲ ਦੁਖਾਓ ਨਾ ਜੀ। ‘ਸ਼ਾਮ` ਦਾਸੀ ਸੁਵਾਮੀ ਜੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ, ਗਲਾਂ ਬੀਤੀਆਂ ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਓ ਨਾ ਜੀ। {{Block center|<poem>{{larger|'''(ਸਾਰੇ ਸਾਥ ਦਾ ਅੰਜਨਾ ਤੇ ਪਵਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ)'''}}</poem>}} ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਓਸੇ ਹੀ ਜਗਾ ਉਤੇ, 'ਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੰਗ ਸਭ ਆਨ ਵੀਰੇਂ! ਵੇਖ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਤੇ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ, ਲੋਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮਨਾਨ ਵੀਰੋ! ਅਜ ਚਿਰੀਂ ਵਿਛੁੰਨੇ ਮਿਲਾ ਦਿਤੇ, ਕਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਵੀਰੋ! ਓਸੇ ਵਕਤ ਹੀ ਪਾਲਕੀ ਰਥ ਸੁੰਦਰ, ਏਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਤੁਰਤ ਮੰਗਾਨ ਵੀਰੋ! </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 127}}</noinclude> b5hl6l3ikquy3g90wbsx07py1ln9b0r 214837 214836 2026-03-30T15:41:58Z Charan Gill 36 214837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਚੰਦ ਮਿੰਟ ਨੇ ਬਾਕੀ। ਦੌੜੀ ਅੰਜਨਾ ਆਵੰਦੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਚਾਲਾਕੀ। ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਪਵਨ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਪਕੜ ਸੁਣਾਂਦੀ। ਹਾਏ ਪੀਆ ਜੀ, ਕਰਦੇ ਕੀ, ਮੈਂ ਹਾਂ ਮਰਦੀ ਜਾਂਦੀ। {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ)'''}}}} ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਗੋਪਾਲ ਸਵਾਮੀ ਮੇਰੇ, ਕੀ ਲਗੇ ਸੋ ਕਾਰ ਕਮਾਨ ਤੁਸੀਂ। ਕਿਸ ਗਲ ਤੇ ਹੋ ਉਦਾਸ ਇਤਨੇ, ਲਗੇ ਆਪਣੇ ਦੇਣ ਪਰਾਨ ਤੁਸੀਂ। ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਸੀ ਪੀਆ ਜੀ ਕਰਨ ਲਗੇ, ਦਾਨੇ ਇਤਨੇ ਹੋ ਬੁੱਧਵਾਨ ਤੁਸੀਂ। ‘ਸ਼ਾਮ` ਪੈਂਦੀਆਂ ਘੇਰਾਂ ਨੇ ਦਿਲ ਅੰਦਰ, ਜਾਨ ਲਗੇ ਹੋ ਜਿਵੇਂ ਗੰਵਾਨ ਤੁਸੀਂ। {{center|{{larger|'''(ਪਵਨ)'''}}}} ਪਵਨ ਆਖਦਾ ਪਿਆਰੀਏ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਤੂੰ, ਪਿਛੇ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਕਮਾਇਆ ਮੈਂ। ਤੇਰੇ ਜੈਸੀ ਸਤਵਨਤੀ ਦੇਵੀ ਤਾਈਂ, ਬਨ ਬਨ ਦੇ ਬੀਚ ਰੁਲਾਇਆ ਮੈਂ। ਬੇਕਦਰਾ ਵਿਚ ਸਨਸਾਰ ਦੇ ਮੈਂ, ਤੇਰੇ ਸਤ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾ ਪਾਇਆ ਮੈਂ ਲੇਖਾ ਵਿਚ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਪਊ ਦੇਣਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਤਾਇਆ ਮੈਂ। ‘ਸ਼ਾਮ' ਕੌਂਮਲ ਜੇਹਾ ਫੂਲ ਸੀ, ਦਿਲ ਤੇਰਾ, ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰੋੜ ਗਵਾਇਆ ਮੈਂ। {{center|{{larger|'''(ਅੰਜਨਾ)'''}}}} ਹਥ ਜੋੜਦੀ ਚਰਨੀਂ ਸੀਸ ਰਖਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਰਾਨ ਪਿਆਰੇ ਘਬਰਾਓ ਨਾ ਜੀ। ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ ਮੈਂ ਹਾਂ ਅਗੇ, ਸਿਰ ਹੋਰ ਅਹਿਸਾਨ ਚੜ੍ਹਾਓ ਨਾ ਜੀ। ਵਰ ਘਰ ਸੁਹਾਗ ਮੈਂ ਅਜ ਪਾਇਆ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮੇਂ ਦਿਲ ਦੁਖਾਓ ਨਾ ਜੀ। ‘ਸ਼ਾਮ` ਦਾਸੀ ਸੁਵਾਮੀ ਜੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ, ਗਲਾਂ ਬੀਤੀਆਂ ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਓ ਨਾ ਜੀ। {{center|{{larger|'''(ਸਾਰੇ ਸਾਥ ਦਾ ਅੰਜਨਾ ਤੇ ਪਵਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ)'''}}}} ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਓਸੇ ਹੀ ਜਗਾ ਉਤੇ, 'ਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੰਗ ਸਭ ਆਨ ਵੀਰੇਂ! ਵੇਖ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਤੇ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ, ਲੋਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮਨਾਨ ਵੀਰੋ! ਅਜ ਚਿਰੀਂ ਵਿਛੁੰਨੇ ਮਿਲਾ ਦਿਤੇ, ਕਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਵੀਰੋ! ਓਸੇ ਵਕਤ ਹੀ ਪਾਲਕੀ ਰਥ ਸੁੰਦਰ, ਏਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਤੁਰਤ ਮੰਗਾਨ ਵੀਰੋ! </poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 127}}</noinclude> rp71zahh67drmjiegn2f0k1aq7y9dfo 250 71087 214838 214780 2026-03-30T15:45:22Z Charan Gill 36 214838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਓਸ ਜਗਾ ਤੇ ਹਵਣ ਕਰੌਣ ਦੇ ਲਈ, 'ਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਕੁਲ ਸਾਮਾਨ ਵੀਰੋ! ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਮੰਗਲ ਤਾਂ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਰੰਗ ਰਾਗ ਤੇ ਹੋਵੰਦੇ ਗਾਨ ਵੀਰੋ! ਬੇਲ ਬੂਟੇ ਤੇ ਸਬਜ਼ਾ ਖਿੜ ਗਿਆ, ਲੱਗੇ ਝੂਲਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਨ ਵੀਰੋ! ਦਿਤੀ ਆਣ ਸਲਾਮੀ ਕੁਲ ਪਲਟਣਾਂ ਨੇ, ਤੋਪਾਂ ਇਕ ਸੌ ਇਕ ਚਲਾਨ ਵੀਰੋ! ਲੋਕ ਆਵੰਦੇ ਜ਼ੌਕ-ਦਰ-ਜ਼ੌਕ ਸਾਰੇ, ਹੋਏ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਵੀਰੋ! ਦੋਵੇਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ, ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਨੇ ਦਿਲੀ ਅਰਮਾਨ ਵੀਰੋ! ਫੇਰ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਸਗਨਾਂ, ਅੰਗ ਨਵੀਂ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨਾਨ ਵੀਰੋ! ਕੀਤੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ ਜਿਤਨੀ ਏਸ ਜਗਾ, ਮੈਥੋਂ ਹੋਵੇ ਨਾ ਸਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵੀਰੋ! ‘ਸ਼ਾਮ ਚਿਰੀਂ ਵਿਨੇ ਨੇ ਮੇਲ ਦਿਤੇ, ਕਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਵੀਰੋ! {{center|{{larger|'''॥ਦੋਹਰਾ॥'''}}}} ਸਾਰੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰ, ਅੰਜਨਾ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਰਤਨਪੁਰ ਨੂੰ ਮੁੜਦੇ, ਲਖ ਲਖ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਧਾਰ। {{center|{{larger|'''ਕਵੀ ਦਾ ਰਾਜ'''}}}} ਦੇਣ ਪਤਾ ਮੈਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕਰਾਂ ਉਚਾਰ ਆਹਾ। ਵਿਚ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਨਗਰ ਚੌਂਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਆਹਾ। ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਬੀਚ ਸੀ ਦਾਦਾ ਮੇਰਾ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਆਹਾ {{center|॥ਇਤਿ॥}}</poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 128}}</noinclude> f617mpfkq9w7nvpjpt87dgt2tfwoe3l 214839 214838 2026-03-30T15:48:38Z Charan Gill 36 214839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਓਸ ਜਗਾ ਤੇ ਹਵਣ ਕਰੌਣ ਦੇ ਲਈ, 'ਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਕੁਲ ਸਾਮਾਨ ਵੀਰੋ! ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਮੰਗਲ ਤਾਂ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਰੰਗ ਰਾਗ ਤੇ ਹੋਵੰਦੇ ਗਾਨ ਵੀਰੋ! ਬੇਲ ਬੂਟੇ ਤੇ ਸਬਜ਼ਾ ਖਿੜ ਗਿਆ, ਲੱਗੇ ਝੂਲਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਨ ਵੀਰੋ! ਦਿਤੀ ਆਣ ਸਲਾਮੀ ਕੁਲ ਪਲਟਣਾਂ ਨੇ, ਤੋਪਾਂ ਇਕ ਸੌ ਇਕ ਚਲਾਨ ਵੀਰੋ! ਲੋਕ ਆਵੰਦੇ ਜ਼ੌਕ-ਦਰ-ਜ਼ੌਕ ਸਾਰੇ, ਹੋਏ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਵੀਰੋ! ਦੋਵੇਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ, ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਨੇ ਦਿਲੀ ਅਰਮਾਨ ਵੀਰੋ! ਫੇਰ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਸਗਨਾਂ, ਅੰਗ ਨਵੀਂ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨਾਨ ਵੀਰੋ! ਕੀਤੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ ਜਿਤਨੀ ਏਸ ਜਗਾ, ਮੈਥੋਂ ਹੋਵੇ ਨਾ ਸਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵੀਰੋ! ‘ਸ਼ਾਮ ਚਿਰੀਂ ਵਿਨੇ ਨੇ ਮੇਲ ਦਿਤੇ, ਕਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਵੀਰੋ! {{center|{{larger|'''॥ਦੋਹਰਾ॥'''}} ਸਾਰੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰ, ਅੰਜਨਾ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਰਤਨਪੁਰ ਨੂੰ ਮੁੜਦੇ, ਲਖ ਲਖ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਧਾਰ।}} {{center|{{larger|'''ਕਵੀ ਦਾ ਰਾਜ'''}} ਦੇਣ ਪਤਾ ਮੈਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕਰਾਂ ਉਚਾਰ ਆਹਾ। ਵਿਚ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਨਗਰ ਚੌਂਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਆਹਾ। ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਬੀਚ ਸੀ ਦਾਦਾ ਮੇਰਾ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਆਹਾ}} {{center|॥ਇਤਿ॥}}</poem>}}<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 128}}</noinclude> 06iwtldp1t7ui6o4lonnx0iswxlzgqh 250 71088 214841 2026-03-31T00:13:50Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 214841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|12em}} {{Block center|<poem>Can be had of :- {{xxx-larger|LALA RAM LALL SURI,}} {{larger|Students Own Agency,}} {{xx-larger|BOOK-SELLERS AND PUBLISHERS,}} {{x-larger|'''Anarkali, LAHORE.'''}}</poem>}}<noinclude></noinclude> ocexcn3md2zjfgv6f7j8dl3n4phribm 250 71089 214842 2026-03-31T00:27:09Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Css image crop |Image = ਹਿੰਦ_ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ_ਭਾਗ_2.pdf |Page = 269 |bSize = 512 |cWidth = 407 |cHeight = 492 |oTop = 35 |oLeft = 42 |Location = center |Description = }}" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 214842 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਹਿੰਦ_ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ_ਭਾਗ_2.pdf |Page = 269 |bSize = 512 |cWidth = 407 |cHeight = 492 |oTop = 35 |oLeft = 42 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> 3q8d3qbk0mrhrlyq2g8f22xgsiwcmt0 214843 214842 2026-03-31T00:29:18Z Charan Gill 36 214843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਹਿੰਦ_ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ_ਭਾਗ_2.pdf |Page = 269 |bSize = 512 |cWidth = 422 |cHeight = 534 |oTop = 17 |oLeft = 27 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> ll51tjzpuzanrcwcoh6ix04c91nb3z4 214844 214843 2026-03-31T00:32:00Z Charan Gill 36 214844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਹਿੰਦ_ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ_ਭਾਗ_2.pdf |Page = 269 |bSize = 512 |cWidth = 440 |cHeight = 563 |oTop = 2 |oLeft = 12 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> lyivptty6hr9byx4ls6pwl9wxmv9m7n 214851 214844 2026-03-31T01:07:19Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 214851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਹਿੰਦ_ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ_ਭਾਗ_2.pdf |Page = 269 |bSize = 512 |cWidth = 440 |cHeight = 563 |oTop = 2 |oLeft = 12 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> jtybvc2frssvc3nvzdoajyl2y9ec0jt