ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 13797 216787 44152 2026-04-30T10:14:30Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਸਮੱਸਿਆਤਮਕ */ 216787 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>________________ Ꮫ Ꮫ Ꮫ ੨-੦ ) Ꮘ 9 ' Ꮫ 0 Ꮫ 0 ¥ ਸਿਖ ਰਾਜ ਪਿਛੋਂ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ੧-੮ ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚੋਂ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰਥ’ ੧-੪ ਸਾਡਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਟੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ' ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮਲ | ਪ੍ਰੋ: ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ , ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ (3) -0 ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਗਰੀਬ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ : ਡਾ: ਹਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਢਿਲੋਂ ਪੂਰਬ ਪੱਛਮ ੨-੧ ਕਮਾਲ ਪਾਸ਼ਾ ਇੰਦਰ ਕੌਰ , ਮੋ: ਅਣਅਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਦੁਰਲਭ ਸਿੰਘ ੧-੮ ਭਾ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਦੁਖੀ ੨-੮ ਸਿਧ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰੋ: ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਅਮੋਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਿਸ) • ਸ. ਸ. ਅਮਲ ਸਾਡਾ ਭਾਰਤ ੧-੮ ਮਾਡਲ ਹਿੰਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰੋ: ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਇੰਗਲਿਸਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ੩- 0 fਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਧੀ ਨੂੰ ਚਿਠੀਆਂ ਪੰ: ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ੧-੮ ਸੋਲ ਸਪਾਟੇ ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ੧-੧ | ਅਸੀਂ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਆਪ ਦੀਆਂ ਉਰਦੂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਜਨਰਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਵਡੀ ਲਿਸਟ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਲਿਖੋ । | ਆਪਣੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਪਬਲਿਕ ਤੇ ਧਾਰਮਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਦੇ ਆਰਡਰ ਸਾਨੂੰ ਘਲਾਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉੱਨਤ ਵਿਚ ਸਾਡਾ ਹਥ ਵਟਾਓ । ਦਾਸ-ਮੈਨੇਜਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ-ਨਿਸਬਤ ਰੋਡ-ਲਾਹੌਰ , 1 ਮਨੁ ਮਸਾਨੀ 0 Ꮫ Ꮫ Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 9v8ozl4afgustf3rq9rhqhpvp199u41 250 13798 216788 44153 2026-04-30T10:14:41Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਸਮੱਸਿਆਤਮਕ */ 216788 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>________________ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਸਤਕਾਂ 0 0 d ੩ 0 ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੁ ਜੀਵਨ ਕਹਾਣੀ ਦਾਤਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ):: ( 9) ੩-0. ਮ: ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ, | 3, 2-0 ,, - 0 ਪਰਵਾਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇਵੀ ( ਜੇਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ) ਸਿਖ ਰਾਜ ਦੇ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਚਿੰਨ 0-੪ ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਖੂਨੀ ਪਤਰੇ 95. ਛਪ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨਕਲਾਬੀ ਯੋਧਾ (ਜੀਵਨ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ॥ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੇ ਉਸਰਈਏ ਦੇਵੇਂ ਹਿਏ (ਬਾ: ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ) . ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ੩-੮ ਮਃ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੇ ਬਦੇਸੀ ਕਰਿੰਦੇ ( 1) ੩-੦ ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ 2-0 ਮਃ ਚੰਦ ਕੌਰ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਮਃ ਜਿੰਦਾਂ ਖਾਲਸਾ ਦਰਬਾਰ : ਗਿ: ਲਾਲ ਸਿੰਘ 4- 0 ਸਿਖ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ ? ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ੩--੧੨ | ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ ? ਲਾਲ ਸਿੰਘ ੪e0 ਨ ਨ ó ó o TU ji wum . ñ ó o ਨ ਨ ੧-੧੦ ੨-0 | ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁਕ ਸ਼ਾਪ-ਨਿਸਬਤ ਰੋਡ-ਲਾਹੌਰ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> eo0belycz7v9kpj36ix94vcewd096bm 250 21711 216802 52799 2026-04-30T11:33:53Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੫੫}}</noinclude>ਜਗ ਊਪਰ ਮਾਹਿ ਲਿਖੇ ਭ੍ਰਮ ਗਿਆਨੀ॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜਨ ਭਏ ਖਾਲਸੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਜਿਹ ਜਾਨੀ॥੪॥੩॥ ਘਰੁ ੨॥ ਦੁਇ ਦੁਇ ਲੋਚਨ ਪੇਖਾ॥ ਹਉ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਅਉਰੁ ਨ ਦੇਖਾ॥ ਨੈਨ ਰਹੇ ਰੰਗੁ ਲਾਈ॥ ਅਬ ਬੇ ਗਲ ਕਹਨੁ ਨ ਜਾਈ॥੧॥ ਹਮਰਾ ਭਰਮੁ ਗਇਆ ਭਉ ਭਾਗਾ॥ ਜਬ ਰਾਮ ਨਾਮ ਚਿਤੁ ਲਾਗਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਾਜੀਗਰ ਡੰਕ ਬਜਾਈ॥ ਸਭ ਖਲਕ ਤਮਾਸੇ ਆਈ॥ ਬਾਜੀਗਰ ਸ੍ਵਾਂਗੁ ਸਕੇਲਾ॥ ਅਪਨੇ ਰੰਗ ਰਵੈ ਅਕੇਲਾ॥੨॥ ਕਥਨੀ ਕਹਿ ਭਰਮੁ ਨ ਜਾਈ॥ ਸਭ ਕਥਿ ਕਥਿ ਰਹੀ ਲੁਕਾਈ॥ ਜਾ ਕਉ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪਿ ਬੁਝਾਈ॥ ਤਾ ਕੇ ਹਿਰਦੈ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ॥੩॥ ਗੁਰ ਕਿੰਚਤ ਕਿਰਪਾ ਕੀਨੀ॥ ਸਭੁ ਤਨੁ ਮਨੁ ਦੇਹ ਹਰਿ ਲੀਨੀ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ॥ ਮਿਲਿਓ ਜਗਜੀਵਨ ਦਾਤਾ॥੪॥੪॥ ਜਾ ਕੇ ਨਿਗਮ ਦੂਧ ਕੇ ਠਾਟਾ॥ ਸਮੁੰਦੁ ਬਿਲੋਵਨ ਕਉ ਮਾਟਾ॥ ਤਾ ਕੀ ਹੋਹੁ ਬਿਲੋਵਨਹਾਰੀ॥ ਕਿਉ ਮੇਟੈ ਗੋ ਛਾਛਿ ਤੁਹਾਰੀ॥੧॥ ਚੇਰੀ ਤੂ ਰਾਮੁ ਨ ਕਰਸਿ ਭਤਾਰਾ॥ ਜਗਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੇਰੇ ਗਲਹਿ ਤਉਕੁ ਪਗ ਬੇਰੀ॥ ਤੂ ਘਰ ਘਰ ਰਮਈਐ ਫੇਰੀ॥ ਤੂ ਅਜਹੁ ਨ ਚੇਤਸਿ ਚੇਰੀ॥ ਤੂ ਜਮਿ ਬਪੁਰੀ ਹੈ ਹੇਰੀ॥੨॥ ਪ੍ਰਭ ਕਰਨ ਕਰਾਵਨਹਾਰੀ॥ ਕਿਆ ਚੇਰੀ ਹਾਥ ਬਿਚਾਰੀ॥ ਸੋਈ ਸੋਈ ਜਾਗੀ॥ ਜਿਤੁ ਲਾਈ ਤਿਤੁ ਲਾਗੀ॥੩॥ ਚੇਰੀ ਤੈ ਸੁਮਤਿ ਕਹਾਂ ਤੇ ਪਾਈ॥ ਜਾ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਕੀ ਲੀਕ ਮਿਟਾਈ॥ ਸੁ ਰਸੁ ਕਬੀਰੈ ਜਾਨਿਆ॥ ਮੇਰੋ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥੪॥੫॥ ਜਿਹ ਬਾਝੁ ਨ ਜੀਆ ਜਾਈ॥ ਜਉ ਮਿਲੈ ਤ ਘਾਲ ਅਘਾਈ॥ ਸਦ ਜੀਵਨੁ ਭਲੋ ਕਹਾਂਹੀ॥ ਮੂਏ ਬਿਨੁ ਜੀਵਨੁ ਨਾਹੀ॥੧॥ ਅਬ ਕਿਆ ਕਥੀਐ ਗਿਆਨੁ ਬੀਚਾਰਾ॥ ਨਿਜ ਨਿਰਖਤ ਗਤ ਬਿਉਹਾਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਘਸਿ ਕੁੰਕਮ ਚੰਦਨੁ ਗਾਰਿਆ॥ ਬਿਨੁ ਨੈਨਹੁ ਜਗਤੁ ਨਿਹਾਰਿਆ॥ ਪੂਤਿ ਪਿਤਾ ਇਕੁ ਜਾਇਆ॥ ਬਿਨੁ ਠਾਹਰ ਨਗਰੁ ਬਸਾਇਆ॥੨॥ ਜਾਚਕ ਜਨ ਦਾਤਾ ਪਾਇਆ॥ ਸੋ ਦੀਆ ਨ ਜਾਈ ਖਾਇਆ॥ ਛੋਡਿਆ ਜਾਇ ਨ ਮੂਕਾ॥ ਅਉਰਨ ਪਹਿ ਜਾਨਾ ਚੂਕਾ॥੩॥ ਜੋ ਜੀਵਨ ਮਰਨਾ ਜਾਨੈ॥ ਸੋ ਪੰਚ ਸੈਲ ਸੁਖ ਮਾਨੈ॥ ਕਬੀਰੈ ਸੋ ਧਨੁ ਪਾਇਆ॥ ਹਰਿ ਭੇਟਤ ਆਪੁ ਮਿਟਾਇਆ॥੪॥੬॥ ਕਿਆ ਪੜੀਐ ਕਿਆ ਗੁਨੀਐ॥ ਕਿਆ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨਾਂ ਸੁਨੀਐ॥ ਪੜੇ ਸੁਨੇ ਕਿਆ ਹੋਈ॥ ਜਉ ਸਹਜ ਨ ਮਿਲਿਓ ਸੋਈ॥੧॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਨ ਜਪਸਿ ਗਵਾਰਾ॥ ਕਿਆ ਸੋਹਿ ਬਾਰੰ ਬਾਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅੰਧਿਆਰੇ ਦੀਪਕੁ ਚਹੀਐ॥<noinclude></noinclude> ldzzlkp6x3j4jzeajbs543xp2ernf15 250 21716 216803 52804 2026-04-30T11:43:35Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੫੬}}</noinclude>ਇਕ ਬਸਤੁ ਅਗੋਚਰ ਲਹੀਐ॥ ਬਸਤੁ ਅਗੋਚਰ ਪਾਈ॥ ਘਟਿ ਦੀਪਕੁ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ॥੨॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਅਬ ਜਾਨਿਆ॥ ਜਬ ਜਾਨਿਆ ਤਉ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥ ਮਨ ਮਾਨੇ ਲੋਗੁ ਨ ਪਤੀਜੈ॥ ਨ ਪਤੀਜੈ ਤਉ ਕਿਆ ਕੀਜੈ ॥੩॥੭॥ ਹ੍ਰਿਦੈ ਕਪਟੁ ਮੁਖ ਗਿਆਨੀ॥ ਝੂਠੇ ਕਹਾ ਬਿਲੋਵਸਿ ਪਾਨੀ॥੧॥ ਕਾਂਇਆ ਮਾਂਜਸਿ ਕਉਨ ਗੁਨਾਂ॥ ਜਉ ਘਟ ਭੀਤਰਿ ਹੈ ਮਲਨਾਂ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਲਉਕੀ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਨ੍ਹਾਈ॥ ਕਉਰਾਪਨੁ ਤਊ ਨ ਜਾਈ॥੨॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਬੀਚਾਰੀ॥ ਭਵ ਸਾਗਰੁ ਤਾਰਿ ਮੁਰਾਰੀ॥੩॥੮॥ {{center|ਸੋਰਠਿ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਬਹੁ ਪਰਪੰਚ ਕਰਿ ਪਰ ਧਨੁ ਲਿਆਵੈ॥ ਸੁਤ ਦਾਰਾ ਪਹਿ ਆਨਿ ਲੁਟਾਵੈ॥੧॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਭੂਲੇ ਕਪਟੁ ਨ ਕੀਜੈ॥ ਅੰਤਿ ਨਿਬੇਰਾ ਤੇਰੇ ਜੀਅ ਪਹਿ ਲੀਜੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਛਿਨੁ ਛਿਨੁ ਤਨੁ ਛੀਜੈ ਜਰਾ ਜਨਾਵੈ॥ ਤਬ ਤੇਰੀ ਓਕ ਕੋਈ ਪਾਨੀਓ ਨ ਪਾਵੈ॥੨॥ ਕਹਤੁ ਕਬੀਰੁ ਕੋਈ ਨਹੀ ਤੇਰਾ॥ ਹਿਰਦੈ ਰਾਮੁ ਕੀ ਨ ਜਪਹਿ ਸਵੇਰਾ॥੩॥੯॥ ਸੰਤਹੁ ਮਨ ਪਵਨੈ ਸੁਖੁ ਬਨਿਆ॥ ਕਿਛੁ ਜੋਗੁ ਪਰਾਪਤਿ ਗਨਿਆ॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਰਿ ਦਿਖਲਾਈ ਮੋਰੀ॥ ਜਿਤੁ ਮਿਰਗ ਪੜਤ ਹੈ ਚੋਰੀ॥ ਮੂੰਦਿ ਲੀਏ ਦਰਵਾਜੇ॥ ਬਾਜੀਅਲੇ ਅਨਹਦ ਬਾਜੇ॥੧॥ ਕੁੰਭ ਕਮਲੁ ਜਲਿ ਭਰਿਆ॥ ਜਲੁ ਮੇਟਿਆ ਊਭਾ ਕਰਿਆ॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜਨ ਜਾਨਿਆ॥ ਜਉ ਜਾਨਿਆ ਤਉ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥੨॥੧੦॥ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ॥ ਭੂਖੇ ਭਗਤਿ ਨ ਕੀਜੈ॥ ਯਹ ਮਾਲਾ ਅਪਨੀ ਲੀਜੈ॥ ਹਉ ਮਾਂਗਉ ਸੰਤਨ ਰੇਨਾ॥ ਮੈ ਨਾਹੀ ਕਿਸੀ ਕਾ ਦੇਨਾ॥੧॥ ਮਾਧੋ ਕੈਸੀ ਬਨੈ ਤੁਮ ਸੰਗੇ॥ ਆਪਿ ਨ ਦੇਹੁ ਤ ਲੇਵਉ ਮੰਗੇ॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੁਇ ਸੇਰ ਮਾਂਗਉ ਚੂਨਾ॥ ਪਾਉ ਘੀਉ ਸੰਗਿ ਲੂਨਾ॥ ਅਧ ਸੇਰੁ ਮਾਂਗਉ ਦਾਲੇ॥ ਮੋ ਕਉ ਦੋਨਉ ਵਖਤ ਜਿਵਾਲੇ॥੨॥ ਖਾਟ ਮਾਂਗਉ ਚਉਪਾਈ॥ ਸਿਰਹਾਨਾ ਅਵਰ ਤੁਲਾਈ॥ ਊਪਰ ਕਉ ਮਾਂਗਉ ਖੀਂਧਾ॥ ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਕਰੈ ਜਨੁ ਥੰੀਧਾ॥੩॥ ਮੈ ਨਾਹੀ ਕੀਤਾ ਲਬੋ॥ ਇਕੁ ਨਾਉ ਤੇਰਾ ਮੈ ਫਬੋ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ਤਉ ਹਰਿ ਜਾਨਿਆ ॥੪॥੧੧॥ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ ਬਾਣੀ ਭਗਤ ਨਾਮਦੇ ਜੀ ਕੀ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਜਬ ਦੇਖਾ ਤਬ ਗਾਵਾ॥ ਤਉ<noinclude></noinclude> 7o2msqh5vnnfijrh4l3akmgc2pau8zb 216804 216803 2026-04-30T11:44:19Z Kuldip DMW 2077 216804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੫੬}}</noinclude>ਇਕ ਬਸਤੁ ਅਗੋਚਰ ਲਹੀਐ॥ ਬਸਤੁ ਅਗੋਚਰ ਪਾਈ॥ ਘਟਿ ਦੀਪਕੁ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ॥੨॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਅਬ ਜਾਨਿਆ॥ ਜਬ ਜਾਨਿਆ ਤਉ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥ ਮਨ ਮਾਨੇ ਲੋਗੁ ਨ ਪਤੀਜੈ॥ ਨ ਪਤੀਜੈ ਤਉ ਕਿਆ ਕੀਜੈ ॥੩॥੭॥ ਹ੍ਰਿਦੈ ਕਪਟੁ ਮੁਖ ਗਿਆਨੀ॥ ਝੂਠੇ ਕਹਾ ਬਿਲੋਵਸਿ ਪਾਨੀ॥੧॥ ਕਾਂਇਆ ਮਾਂਜਸਿ ਕਉਨ ਗੁਨਾਂ॥ ਜਉ ਘਟ ਭੀਤਰਿ ਹੈ ਮਲਨਾਂ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਲਉਕੀ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਨ੍ਹਾਈ॥ ਕਉਰਾਪਨੁ ਤਊ ਨ ਜਾਈ॥੨॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਬੀਚਾਰੀ॥ ਭਵ ਸਾਗਰੁ ਤਾਰਿ ਮੁਰਾਰੀ॥੩॥੮॥ {{center|ਸੋਰਠਿ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਬਹੁ ਪਰਪੰਚ ਕਰਿ ਪਰ ਧਨੁ ਲਿਆਵੈ॥ ਸੁਤ ਦਾਰਾ ਪਹਿ ਆਨਿ ਲੁਟਾਵੈ॥੧॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਭੂਲੇ ਕਪਟੁ ਨ ਕੀਜੈ॥ ਅੰਤਿ ਨਿਬੇਰਾ ਤੇਰੇ ਜੀਅ ਪਹਿ ਲੀਜੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਛਿਨੁ ਛਿਨੁ ਤਨੁ ਛੀਜੈ ਜਰਾ ਜਨਾਵੈ॥ ਤਬ ਤੇਰੀ ਓਕ ਕੋਈ ਪਾਨੀਓ ਨ ਪਾਵੈ॥੨॥ ਕਹਤੁ ਕਬੀਰੁ ਕੋਈ ਨਹੀ ਤੇਰਾ॥ ਹਿਰਦੈ ਰਾਮੁ ਕੀ ਨ ਜਪਹਿ ਸਵੇਰਾ॥੩॥੯॥ ਸੰਤਹੁ ਮਨ ਪਵਨੈ ਸੁਖੁ ਬਨਿਆ॥ ਕਿਛੁ ਜੋਗੁ ਪਰਾਪਤਿ ਗਨਿਆ॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਰਿ ਦਿਖਲਾਈ ਮੋਰੀ॥ ਜਿਤੁ ਮਿਰਗ ਪੜਤ ਹੈ ਚੋਰੀ॥ ਮੂੰਦਿ ਲੀਏ ਦਰਵਾਜੇ॥ ਬਾਜੀਅਲੇ ਅਨਹਦ ਬਾਜੇ॥੧॥ ਕੁੰਭ ਕਮਲੁ ਜਲਿ ਭਰਿਆ॥ ਜਲੁ ਮੇਟਿਆ ਊਭਾ ਕਰਿਆ॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜਨ ਜਾਨਿਆ॥ ਜਉ ਜਾਨਿਆ ਤਉ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥੨॥੧੦॥ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ॥ ਭੂਖੇ ਭਗਤਿ ਨ ਕੀਜੈ॥ ਯਹ ਮਾਲਾ ਅਪਨੀ ਲੀਜੈ॥ ਹਉ ਮਾਂਗਉ ਸੰਤਨ ਰੇਨਾ॥ ਮੈ ਨਾਹੀ ਕਿਸੀ ਕਾ ਦੇਨਾ॥੧॥ ਮਾਧੋ ਕੈਸੀ ਬਨੈ ਤੁਮ ਸੰਗੇ॥ ਆਪਿ ਨ ਦੇਹੁ ਤ ਲੇਵਉ ਮੰਗੇ॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੁਇ ਸੇਰ ਮਾਂਗਉ ਚੂਨਾ॥ ਪਾਉ ਘੀਉ ਸੰਗਿ ਲੂਨਾ॥ ਅਧ ਸੇਰੁ ਮਾਂਗਉ ਦਾਲੇ॥ ਮੋ ਕਉ ਦੋਨਉ ਵਖਤ ਜਿਵਾਲੇ॥੨॥ ਖਾਟ ਮਾਂਗਉ ਚਉਪਾਈ॥ ਸਿਰਹਾਨਾ ਅਵਰ ਤੁਲਾਈ॥ ਊਪਰ ਕਉ ਮਾਂਗਉ ਖੀਂਧਾ॥ ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਕਰੈ ਜਨੁ ਥੰੀਧਾ॥੩॥ ਮੈ ਨਾਹੀ ਕੀਤਾ ਲਬੋ॥ ਇਕੁ ਨਾਉ ਤੇਰਾ ਮੈ ਫਬੋ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ਤਉ ਹਰਿ ਜਾਨਿਆ ॥੪॥੧੧॥ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ ਬਾਣੀ ਭਗਤ ਨਾਮਦੇ ਜੀ ਕੀ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਜਬ ਦੇਖਾ ਤਬ ਗਾਵਾ॥ ਤਉ<noinclude></noinclude> 1o9b0n7zfu15i4t1sya5dq796d9rf5x 250 21721 216805 52809 2026-04-30T11:56:05Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੫੭}}</noinclude>ਜਨ ਧੀਰਜੁ ਪਾਵਾ॥੧॥ ਨਾਦਿ ਸਮਾਇਲੋ ਰੇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟਿਲੇ ਦੇਵਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਹ ਝਿਲਿ ਮਿਲਿ ਕਾਰੁ ਦਿਸੰਤਾ॥ ਤਹ ਅਨਹਦ ਸਬਦ ਬਜੰਤਾ॥ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਨੀ॥ ਮੈ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜਾਨੀ॥੨॥ ਰਤਨ ਕਮਲ ਕੋਠਰੀ॥ ਚਮਕਾਰ ਬੀਜੁਲ ਤਹੀ॥ ਨੇਰੈ ਨਾਹੀ ਦੂਰਿ॥ ਨਿਜ ਆਤਮੈ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ॥੩॥ ਜਹ ਅਨਹਤ ਸੂਰ ਉਜ੍ਹਾਰਾ॥ ਤਹ ਦੀਪਕ ਜਲੈ ਛੰਛਾਰਾ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜਾਨਿਆ॥ ਜਨੁ ਨਾਮਾ ਸਹਜ ਸਮਾਨਿਆ॥੪॥੧॥ ਘਰੁ ੪ ਸੋਰਠਿ॥ ਪਾੜ ਪੜੋਸਣ ਪੂਛਿ ਲੇ ਨਾਮਾ ਕਾ ਪਹਿ ਛਾਨਿ ਛਵਾਈ ਹੋ॥ ਤੋ ਪਹਿ ਦੁਗਣੀ ਮਜੂਰੀ ਦੈਹਉ ਮੋ ਕਉ ਬੇਢੀ ਦੇਹੁ ਬਤਾਈ ਹੋ॥੧॥ ਰੀ ਬਾਈ ਬੇਢੀ ਦੇਨੁ ਨ ਜਾਈ॥ ਦੇਖੁ ਬੇਢੀ ਰਹਿਓ ਸਮਾਈ॥ ਹਮਾਰੈ ਬੇਢੀ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬੇਢੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਮਜੂਰੀ ਮਾਂਗੈ ਜਉ ਕੋਊ ਛਾਨਿ ਛਵਾਵੈ ਹੋ॥ ਲੋਗ ਕੁਟੰਬ ਸਭਹੂ ਤੇ ਤੋਰੈ ਤਉ ਆਪਨ ਬੇਢੀ ਆਵੈ ਹੋ॥੨॥ ਐਸੋ ਬੇਢੀ ਬਰਨਿ ਨ ਸਾਕਉ ਸਭ ਅੰਤਰ ਸਭ ਠਾਂਈ ਹੋ॥ ਗੰਗੈ ਮਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਚਾਖਿਆ ਪੂਛੇ ਕਹਨੁ ਨ ਜਾਈ ਹੋ॥੩॥ ਬੇਢੀ ਕੇ ਗੁਣ ਸੁਨਿ ਰੀ ਬਾਈ ਜਲਧਿ ਬਾਂਧਿ ਧ੍ਰੂ ਥਾਪਿਓ ਹੋ॥ ਨਾਮੇ ਕੇ ਸੁਆਮੀ ਸੀਅ ਬਹੋਰੀ ਲੰਕ ਭਭੀਖਣ ਆਪਿਓ ਹੋ॥੪॥੨॥ ਸੋਰਠਿ ਘਰੁ ੩॥ ਅਣਮੜਿਆ ਮੰਦਲੁ ਬਾਜੈ॥ ਬਿਨੁ ਸਾਵਣ ਘਨਹਰੁ ਗਾਜੈ॥ ਬਾਦਲ ਬਿਨੁ ਬਰਖਾ ਹੋਈ॥ ਜਉ ਤਤੁ ਬਿਚਾਰੈ ਕੋਈ॥੧॥ ਮੋ ਕਉ ਮਿਲਿਓ ਰਾਮੁ ਸਨੇਹੀ॥ ਜਿਹ ਮਿਲਿਐ ਦੇਹ ਸੁਦੇਹੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਿਲਿ ਪਾਰਸ ਕੰਚਨੁ ਹੋਇਆ॥ ਮੁਖ ਮਨਸਾ ਰਤਨੁ ਪਰੋਇਆ॥ ਨਿਜ ਭਾਉ ਭਇਆ ਭ੍ਰਮੁ ਭਾਗਾ॥ ਗੁਰ ਪੂਛੇ ਮਨੁ ਪਤੀਆਗਾ॥੨॥ ਜਲ ਭੀਤਰਿ ਕੁੰਭ ਸਮਾਨਿਆ॥ ਸਭ ਰਾਮੁ ਏਕੁ ਕਰਿ ਜਾਨਿਆ॥ ਗੁਰ ਚੇਲੇ ਹੈ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥ ਜਨ ਨਾਮੈ ਤਤੁ ਪਛਾਨਿਆ॥੩॥੩॥ {{center|ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ ਬਾਣੀ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap|5em}}ਜਬ ਹਮ ਹੋਤੇ ਤਬ ਤੂ ਨਾਹੀ ਅਬ ਤੂਹੀ ਮੈ ਨਾਹੀ॥ ਅਨਲ ਅਗਮ ਜੈਸੇ ਲਹਰਿ ਮਇ ਓਦਧਿ ਜਲ ਕੇਵਲ ਜਲ ਮਾਂਹੀ॥੧॥ ਮਾਧਵੇ ਕਿਆ ਕਹੀਐ ਭ੍ਰਮੁ ਐਸਾ॥ ਜੈਸਾ ਮਾਨੀਐ ਹੋਇ ਨ ਤੈਸਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਰਪਤਿ ਏਕੁ ਸਿੰਘਾਸਨਿ ਸੋਇਆ ਸੁਪਨੇ ਭਇਆ ਭਿਖਾਰੀ॥ ਅਛਤ ਰਾਜ ਬਿਛੁਰਤ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ ਸੋ ਗਤਿ<noinclude></noinclude> n9urjqwpkt5tjvgsz0kzag2nk7g60n0 252 30968 216781 78850 2026-04-30T10:05:33Z Kuldeepburjbhalaike 1640 216781 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ |Language=en |Volume= |Author= |Translator=ਪੰਡਿਤ ਯੋਗੀ ਪੀਰਸ਼ਿਵਨਾਥ ਜੀ |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਭਾਈ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼ |Address=ਲਾਹੌਰ |Year=1925 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=X |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2to6="-" 7="ਟਾਈਟਲ" 8="-" 9="1" 305to312="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 6hyhxwfcgobihjcf3uf6srxq753njwg 216782 216781 2026-04-30T10:05:47Z Kuldeepburjbhalaike 1640 216782 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ |Language=en |Volume= |Author= |Translator=ਪੰਡਿਤ ਯੋਗੀ ਪੀਰਸ਼ਿਵਨਾਥ ਜੀ |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਭਾਈ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼ |Address=ਲਾਹੌਰ |Year=1925 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2to6="-" 7="ਟਾਈਟਲ" 8="-" 9="1" 305to312="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} e82rzdjarffpjx1wr12grg7x7kucq47 216783 216782 2026-04-30T10:10:27Z Kuldeepburjbhalaike 1640 216783 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q139591603 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਭਾਈ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2to6="-" 7="ਟਾਈਟਲ" 8="-" 9="1" 305to312="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} g2qm4q8wr3c7cltvv64ijrum11dnots 252 33564 216780 208138 2026-04-30T09:59:53Z Kuldeepburjbhalaike 1640 216780 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q110713058 |Title=ਏਸ ਜਨਮ ਨਾ ਜਨਮੇ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਅੰਤਰਨਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2to4="-" 5="ਟਾਈਟਲ" 6="ਸਮਰਪਣ" 7="ਟਾਈਟਲ" 8="ਕੋਲੋਫੋਨ" 9="ਸਮਰਪਣ" 10to11="ਤਤਕਰਾ" 12="ਧੰਨੁ" 13="9" 101to104="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 7fqmumubwieppzkhn72kahsjnxedwpj 250 35608 216786 183552 2026-04-30T10:13:25Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਸਮੱਸਿਆਤਮਕ */ 216786 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>४ 30 ਭੁਲਾਂ ਦੀ ਸੋਧ i ਪੰਨਾਂ ਸਤ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਨਾਂ |ਸਤ੍ਰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੁੱਧ ੧੯੧੨ ਵੇ ਭੀ ੧੮:੧੨ ਸੰਜਮੀ X X X X X ਉਹ ਭੀ ੩੬੧੨੩ ਬਦੀ ਬੁਦੀ ਸੰਜਮੀ ੩੬੫ ੯ ਅੰਦਰੀਸ | ਅਦਰੀਸ ੩੬੫੨੧ ਆਪਤੀ | ਪ੍ਰਾਪਤੀ ੭੪੩ ਵਾਲੇ ਹੈ | ਵਾਲਾ ਹੈ |੩੬੭੨੪| ਵਰਮਾਂ ਫਰਮਾਂ I dy ੩੭੬੧੯ ਹੈਰਾਨੀ | ਹਾਰ ਜੀਤ ਜਿਤਨੀ 22 2 to 4 ਹੋ ੮੪੨੪ ਜੀਵਾਂ ਜੀਬਾ ੯੪੧੪ ਖੜਾ ਖੜੀ ੧੪੦੩੧ ਵਰਤਣ ਵਰਨਣ ੩੯੦ ੧ ਉਹ ੩੨੫੧੫ ਆਕਾ ੩੭੭੨੪ ਸਵਰਗ ਏ ਸਵਰਗ ੩੭੯੨੮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ | ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਆਕਾਸ਼ ੩੯੬ ੩ ਉਹਨਾਂਦੀ ੨੫੧ ੬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ | ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੇ ੪੧੧੧੮ ਸਟੇਵ ੨੮੨ ੬ ਕੀਤੇ ੨੮੨੨੭ ਜਿਨ੍ਹਾਂ . ਉਸ ਉਹ ਸਦੈਵ ਕੀਤੀ ੪੨੩ ੧ ਸਈਬ ਸ਼ਏਬ ਜਿਨਾਂ ੪੪੦੨੪ ਮਦੀਨੇ ਮਦੀਅਨ ੩੦੫ ੧੨ ਵਰਦਗਾਰ ਪ੍ਰਵਰਦਗਾਰ ੪੪੫ ੩ ਪੈਯੰਬਰ ਇਹਪੈ ੰਬ ੩੦੭੨੧ਪਟਾਇਆ ਮਟਾਇਆ ੪੪੫|੩੧| ਬਦੋਂ ੩੦੯੧੮ ਮੁਸਾਫਿਰ | ਮੁਸਾਫਿਰ ੪੫੨੨੦ ਏਥੇ ਏਸੇ ੪੭੭੧੫| ਕਾਵਰ ਕਤਬੇ ੪੮੨੧੧ ੩੦੯੨੬ ੩੨੦੧੬ ੩੩੮੩੦ ૧૯ ਕਤਬੇ ਣਿਆਂ ੩੪੪੧੯ ਬਾਹੂਲੇਣ · ਬੋਹਲਤਾ ੩੪੫|੧੨| ਮਦੀਨੇ ਮਦੀਅਨ ਜਿਦੋਂ ਲੋਰ ਲੋਕ ਕਾਫਰ, ਦੇ ਦੀ ਦੀ ਚੁਣਿਆਂ ੪੮੨ ੧੪ ਦੇ ੪੮੩੨੯ ਜ਼ੈਦ ਦੇ ਪੁਤ ਹਾਰਸ਼ਦੇਪੁਤ੍ਰ ਹਾਰਸ ਨੂੰ ੩੪੭੨੭ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ | ਸਿਰੇਸ਼ਟ ੪੮੪੨੪ ਜ਼ੈਦ ਨੂੰ ਪਤਾ ਪਿਤਾ ੩੫੧੨੮ ਇਸ ਇਹ ੬੩੨੧੪ ਲਾਉਂਦੇ | ਜਲਾਉਂਦੇ ੩੫੫੧੭ ਰਸਾਤਲ ਰਸਾਲਤ ੬੭੫੨੩ ਤੋਂ B-4140 ਤੇ<noinclude></noinclude> op4jwjbhc5zkb8u2qsfkyj4qzlv9mtx 250 49963 216714 148841 2026-04-29T16:31:08Z Mulkh Singh 386 216714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਗਰੇ ਤੋਂ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਖੁੱਗ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉੱਥੇ ਦੋ ਜੜੁੱਤ ਨਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵੱਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਧਰਿਆ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਦਿਨ ਲੰਘਦੇ ਗਏ। ਬਲਵੰਤ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਕਮਰੇ 'ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਕਮਰੇ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਬੱਤੀ ਦਿਨ ਰਾਤ ਜਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਵਾਰਡਨ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਬਲਵੰਤ ਕਹਿੰਦਾ-ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਇਸ ਕਮਰੇ ਦੀ ਬੱਤੀ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਲਦੀ ਬਈ ਇਸ ਕਮਰੇ 'ਚ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਹਨੇਰਾ ਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਬੱਤੀ ਤਾਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਬਲਦੀ ਐ ਬਈ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਇਹ ਬਲਵੰਤ ਦਾ ਕਮਰੈ।' ਵਾਰਡਨ ਹੱਸ ਹੱਸ ਦੂਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਉਸ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਬਲਵੰਤ ਨੇ ਹੋਸਟਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਖਿਝਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਰਜਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਬੀ.ਏ. ਵਿਚੋਂ ਪਾਸ ਹੋਇਆ ਹੀ ਸੀ। ਤੇ ਭਰਜਾਈ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਉਹ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਖ਼ੂਹ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੈ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਸਾਰੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਬਲਵੰਤ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਉੱਡ ਗਈ। ਹੁੱਕੀ ਵਾਲੇ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਲੋਕ ਬਲਵੰਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਆਥਣ ਵੇਲੇ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਕਮਲਿਆਂ ਬੌਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਕਈ ਹੱਸਦੇ, ਕਈ ਰਸ਼ਕ ਕਰਦੇ, ਕਈ ਹਸਦ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ। ਕਾਲਜ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚੋਂ ਤੁਕਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਬਲਵੰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ-'ਬਲਵੰਤ ਪੁੱਤ, ਬਦਨਾਮ ਨਾ ਹੋ’, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਲਵੰਤ ਨੂੰ ਟੋਂਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਪਾਣੀ 'ਚ ਹੈ। ਸਿਲਸਿਲਾ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਬੀ.ਐੱਡ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਆ ਗਿਆ। ਬੀ.ਐੱਡ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਦੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਹਰ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਦਿਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਲਵੰਤ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾ ਕੇ ਜਾਵੇ। ਹਰ ਕੁੜੀ ਦਾ ਦਿਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਲਵੰਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਵੇ। ਬਲਵੰਤ ਸਭ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਸਭ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਭ ਇੱਛਾ ਕਹੀ। ਬਲਵੰਤ ਕਾਲਜ ਦੀ ਉੱਪਰਲੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ 'ਰੇਸ਼ਮਾ ਅੱਜ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਐ। ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਚਾਹੁੰਨੀ ਐਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਵੇਗੀ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਥੱਲੇ ਉਤਰ ਕੇ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਕਾਲਜ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਟੱਪਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਬਲਵੰਤ ਤਾਂ ਐਥੋਂ ਈ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦੂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਲਵਾਰ ਦੇ ਪਾਂਚੇ ਉਤਾਂਹ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲਹੂ ਦਾ ਛੱਪੜ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਪਊ।' ਛੱਤ ਦੇ ਜੰਗਲੇ 'ਤੋਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਕੱਢ ਕੇ ਜਦ ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੇ ਸੱਠ ਫੁੱਟ ਥੱਲੇ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਉਹ ਦਾ ਸੀਤ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਬਲਵੰਤ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਸਿਮਟੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|78||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> i2m68ohy5zbhf7rg2ld6gn25y7pcvce 250 52973 216779 201812 2026-04-30T09:59:07Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਸੋਧਣਾ */ 216779 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{larger|'''''ਬੁੱਧ ਤੇ 'ਮਾਰ''''''}}{{rule}} {{Multicol}}<poem> ਅਪੜੇ ਬੁੱਧ ਨਿਰਵਾਣ ਨੂੰ {{gap}}ਤਾਂ 'ਮਾਰ'^* ਆਖੇ {{gap}}'ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤ ਹੋ {{gap}}ਦੁੱਖ ਕੁਰਾਹ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ {{gap}}ਜਾਓ{{gap}}ਹੋਵੋ ਲੀਨ ਅਨੰਤ 'ਚ {{gap}}ਬਿਨਸਨਹਾਰੇ ਜਗ ਅੰਦਰ ਹੁਣ ਕਿਸ ਲਈ ਰਹਿਣਾ?' ਬੁੱਧ ਆਖਣ... "ਮੇਰੀ ਤ੍ਰੇਹ ਹੁਣ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜੀ ਘਰ ਤਿਆਗਣ ਸਮੇਂ ਸਿਧਾਰਥ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਤੋਂ ਮੁਰਦੇ ਦੀ ਪਿਆਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਦਰਸ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਲੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆਇਆ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡੇ ਰਚਿਆ ਅੰਨਜਲ ਦਾ ਹਰ ਦਾਣਾ- ਹਰ ਗੁਰੂ ਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਧੂਰਾ- ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਜੀਭਾ ਹੈ ਸੁੱਕੀ</poem> {{multicol-break}} <poem>ਏਸ ਨਦੀ ਦੀ ਪਿਆਸ ਵੀ ਮੇਰੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਰੁੜ੍ਹ ਮੈ ਬੋਧ ਬਿਰਖ ਤੱਕ ਪੁੱਜਾ ਏਸ ਬਿਰਖ ਦੀ ਤ੍ਰੇਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਧ ਕੀਤਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਚਾਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਅਣਜਾਣ ਤ੍ਰੇਹ ਆਪਣੀ ਤੋਂ ... ਜਦ ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨਾ ਮਿਲਦਾ {{gap}}ਮੇਰੀ ਤ੍ਰੇਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ {{gap}}ਮੇਰਾ ਰਾਹ ਸਮਾਪਤ ਨਹੀਂ {{gap}}ਇਹ ਨਿਰਵਾਣ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ..." </poem> ^{<nowiki>*</nowiki>}'ਮਾਰ': ਕਾਮ {{multicol-end}}<noinclude></noinclude> ofx8dnu5nj8sfd266zhuk8sn0bo1wng 250 53243 216784 141975 2026-04-30T10:12:17Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 216784 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude><noinclude></noinclude> eelenup9grimr6tudhkf6t0jwy9hcsr 250 53244 216785 141976 2026-04-30T10:12:34Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 216785 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude><noinclude></noinclude> eelenup9grimr6tudhkf6t0jwy9hcsr 2 55133 216768 148133 2026-04-30T07:54:00Z James500 1688 /* */ Remove template 216768 wikitext text/x-wiki {{#babel:en}} [[en:User:James500]] eu13so1xoub6xvcjld6yea9o5qsrodx 10 57132 216790 212404 2026-04-30T10:21:54Z Kuldeepburjbhalaike 1640 216790 wikitext text/x-wiki <!-- if you add a new book, add it to the visible section, then move the last book from visible section to invisible section --> <!-- only this is visible --> <onlyinclude> * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਨੋਟ-ਬੁੱਕ.pdf| ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਨੋਟ-ਬੁੱਕ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ.djvu|ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ]] * [[Index:ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ.pdf|ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:Rubaiyat Omar Khayyam - 1894.djvu|Rubaiyat Omar Khayyam - 1894]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ.pdf|ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਔਖਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਰਥਾਤ ਯੂਨਾਨੀ ਵੈਦਿਕ ਦਾ ਕੋਸ਼.pdf|ਔਖਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਰਥਾਤ ਯੂਨਾਨੀ ਵੈਦਿਕ ਦਾ ਕੋਸ਼]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:Punjabi Bible New Testament.pdf|Punjabi Bible New Testament]] * [[Index:ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ.pdf|ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ]] * [[Index:ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਰਾਹ.pdf|ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਰਾਹ]] * [[Index:ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ.pdf|ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ]] * [[Index:ਕਿੱਸਾ ਕਲ ਯੁਗ ਕੀ ਯਾਰੀ.pdf|ਕਿੱਸਾ ਕਲ ਯੁਗ ਕੀ ਯਾਰੀ]] * [[Index:ਵੰਗਾਂ.pdf|ਵੰਗਾਂ]] * [[Index:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ.pdf]] * [[Index:ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਕੁੜੀ.pdf]] * [[Index:ਗੈਂਡੇ - ਯੂਜੀਨ ਆਇਨੈਸਕੋ - ਬਲਰਾਮ.pdf]] * [[Index:ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ - ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ.pdf]] </onlyinclude> <!-- this is invisible --> * [[Index:ਖੁਲ੍ਹੇ ਲੇਖ.pdf]] * [[Index:ਕੋਇਲ ਕੂ.pdf]] * [[Index:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf]] * [[Index:ਹੀਰ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ.pdf]] * [[Index:ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀ.pdf]] * [[Index:ਜ੍ਯੋਤਿਰੁਦਯ.pdf]] * [[Index:ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ.pdf]] * [[Index:ਸਵਯੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਖ ਵਾਕ ਮਹਲਾ ੫ (ਭਾਗ ੧).pdf]] * [[Index:ਮਨ ਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ.pdf]] * [[Index:ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪੋਥੀ.pdf]] * [[Index:ਚਿੰਤਮਣਿ ਗਰੰਥ ਕਬਿੱਤਾਂ ਮੈਂ.pdf]] * [[Index:ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ.pdf]] * [[Index:ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ.pdf]] * [[Index:ਸਤਵਾਰਾ.pdf]] * [[Index:ਫੁਟਕਲ ਦੋਹਰੇ.pdf]] * [[Index:Book of Genesis in Punjabi.pdf]] * [[Index:Kujh Singh Sabha Lehar Baare.pdf]] * [[Index:Nikah Di Rasam Aada Karan Da Tarika (Punjabi Boli Vich).pdf]] * [[Index:A geographical description of the Panjab.pdf]] * [[Index:ਧਰਮੀ ਸੂਰਮਾਂ.pdf]] * [[Index:Angrezi Raj Vich Praja De Dukhan Di Kahani.pdf]] * [[Index:Janam Sakhi.pdf]] (1885) * [[Index:Guru_Granth_Sahib_Ji.pdf]] * [[Index:Aaj_Bhi_Khare_Hain_Talaab_(Punjabi).pdf|Index:Aaj Bhi Khare Hain Talaab]] * [[Index:Ghadar Di Goonj.pdf]] * [[Index:ਸਚਾ ਰਾਹ.pdf]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ.pdf]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਪਾਦਰੀ ਸੇਰਗਈ - ਲਿਓ ਤਾਲਸਤਾਏ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ.pdf|ਪਾਦਰੀ ਸੇਰਗਈ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਅਨੋਖੀ ਭੁੱਖ.pdf|ਅਨੋਖੀ ਭੁੱਖ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ - ਸ. ਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ.pdf|ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਸ਼ਰਾਬ ਕੌਰ.pdf|ਸ਼ਰਾਬ ਕੌਰ]] (ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ) * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀ.pdf|ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀ]] (ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ) * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਖੁਲ੍ਹੇ ਘੁੰਡ.pdf|ਖੁਲ੍ਹੇ ਘੁੰਡ]] (ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ) * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf|ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf|ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੀੜਾਂ.pdf|ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੀੜਾਂ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ.pdf|ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ.pdf|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਗੁਰਮੁਖੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਆਦਿ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ.pdf|ਗੁਰਮੁਖੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਆਦਿ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ.pdf|ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਛੂਤ-ਛਾਤ ਵਿਰੁਧ ਜਥੇਬੰਦ ਯਤਨ.pdf|ਛੂਤ-ਛਾਤ ਵਿਰੁਧ ਜਥੇਬੰਦ ਯਤਨ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਤਵਾਰੀਖ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ.pdf|ਤਵਾਰੀਖ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ]] 3czcsulk8ns9bgyz43wovkz6d8kdh5x 216791 216790 2026-04-30T10:23:00Z Kuldeepburjbhalaike 1640 216791 wikitext text/x-wiki <!-- if you add a new book, add it to the visible section, then move the last book from visible section to invisible section --> <!-- only this is visible --> <onlyinclude> * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਨੋਟ-ਬੁੱਕ.pdf| ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਨੋਟ-ਬੁੱਕ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ.djvu|ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ]] * [[Index:ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ.pdf|ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:Rubaiyat Omar Khayyam - 1894.djvu|Rubaiyat Omar Khayyam - 1894]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ.pdf|ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਔਖਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਰਥਾਤ ਯੂਨਾਨੀ ਵੈਦਿਕ ਦਾ ਕੋਸ਼.pdf|ਔਖਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਰਥਾਤ ਯੂਨਾਨੀ ਵੈਦਿਕ ਦਾ ਕੋਸ਼]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:Punjabi Bible New Testament.pdf|Punjabi Bible New Testament]] * [[Index:ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ.pdf|ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ]] * [[Index:ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਰਾਹ.pdf|ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਰਾਹ]] * [[Index:ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ.pdf|ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ]] * [[Index:ਕਿੱਸਾ ਕਲ ਯੁਗ ਕੀ ਯਾਰੀ.pdf|ਕਿੱਸਾ ਕਲ ਯੁਗ ਕੀ ਯਾਰੀ]] * [[Index:ਵੰਗਾਂ.pdf|ਵੰਗਾਂ]] * [[Index:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ.pdf|ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ]] * [[Index:ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਕੁੜੀ.pdf|ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਕੁੜੀ]] * [[Index:ਗੈਂਡੇ - ਯੂਜੀਨ ਆਇਨੈਸਕੋ - ਬਲਰਾਮ.pdf|ਗੈਂਡੇ - ਯੂਜੀਨ ਆਇਨੈਸਕੋ - ਬਲਰਾਮ]] * [[Index:ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ - ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ.pdf|ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ - ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ]] </onlyinclude> <!-- this is invisible --> * [[Index:ਖੁਲ੍ਹੇ ਲੇਖ.pdf]] * [[Index:ਕੋਇਲ ਕੂ.pdf]] * [[Index:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ.pdf]] * [[Index:ਹੀਰ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ.pdf]] * [[Index:ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀ.pdf]] * [[Index:ਜ੍ਯੋਤਿਰੁਦਯ.pdf]] * [[Index:ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ.pdf]] * [[Index:ਸਵਯੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਖ ਵਾਕ ਮਹਲਾ ੫ (ਭਾਗ ੧).pdf]] * [[Index:ਮਨ ਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ.pdf]] * [[Index:ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪੋਥੀ.pdf]] * [[Index:ਚਿੰਤਮਣਿ ਗਰੰਥ ਕਬਿੱਤਾਂ ਮੈਂ.pdf]] * [[Index:ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ.pdf]] * [[Index:ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ.pdf]] * [[Index:ਸਤਵਾਰਾ.pdf]] * [[Index:ਫੁਟਕਲ ਦੋਹਰੇ.pdf]] * [[Index:Book of Genesis in Punjabi.pdf]] * [[Index:Kujh Singh Sabha Lehar Baare.pdf]] * [[Index:Nikah Di Rasam Aada Karan Da Tarika (Punjabi Boli Vich).pdf]] * [[Index:A geographical description of the Panjab.pdf]] * [[Index:ਧਰਮੀ ਸੂਰਮਾਂ.pdf]] * [[Index:Angrezi Raj Vich Praja De Dukhan Di Kahani.pdf]] * [[Index:Janam Sakhi.pdf]] (1885) * [[Index:Guru_Granth_Sahib_Ji.pdf]] * [[Index:Aaj_Bhi_Khare_Hain_Talaab_(Punjabi).pdf|Index:Aaj Bhi Khare Hain Talaab]] * [[Index:Ghadar Di Goonj.pdf]] * [[Index:ਸਚਾ ਰਾਹ.pdf]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ.pdf]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਪਾਦਰੀ ਸੇਰਗਈ - ਲਿਓ ਤਾਲਸਤਾਏ - ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ.pdf|ਪਾਦਰੀ ਸੇਰਗਈ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਅਨੋਖੀ ਭੁੱਖ.pdf|ਅਨੋਖੀ ਭੁੱਖ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ - ਸ. ਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ.pdf|ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਸ਼ਰਾਬ ਕੌਰ.pdf|ਸ਼ਰਾਬ ਕੌਰ]] (ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ) * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀ.pdf|ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀ]] (ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ) * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਖੁਲ੍ਹੇ ਘੁੰਡ.pdf|ਖੁਲ੍ਹੇ ਘੁੰਡ]] (ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ) * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ.pdf|ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ.pdf|ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੀੜਾਂ.pdf|ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੀੜਾਂ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ.pdf|ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ.pdf|ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਗੁਰਮੁਖੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਆਦਿ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ.pdf|ਗੁਰਮੁਖੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਆਦਿ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ.pdf|ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਛੂਤ-ਛਾਤ ਵਿਰੁਧ ਜਥੇਬੰਦ ਯਤਨ.pdf|ਛੂਤ-ਛਾਤ ਵਿਰੁਧ ਜਥੇਬੰਦ ਯਤਨ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ.pdf|ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਤਵਾਰੀਖ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ.pdf|ਤਵਾਰੀਖ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ]] 7k27uyutpjbd7nzjs1xw3jifx7lcmgm 250 59080 216711 213531 2026-04-29T14:58:12Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 216711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੨੪)}}</noinclude>ਪਅਬਿਗਤ ਅਭੰਗ। ਇਹ ਕਉਨ ਆਹਿ ਆਤਮਾ ਸਰੂਪ । ਜਿਹ ਅਮਿਤਵੇਜ ਅਧਿਭੁਤ ਬਿਭੂਤ॥੨॥੧੨੭॥ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਬਾਦ।ਯਹਿ ਬ੍ਰਹਮ ਆਹਿ ਆਤੁਮਾਰਾਮ । ਜਿਹ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਅਬਿਗਤ, ਅਕਾਮ। ਜਿਹ ਭੇਦ ਭਰਮ ਨਹਿ ਕਰਮਕਾਲ। ਜਿਹ ਸੱਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰ ਸਰਬਾਦਿਆਲ॥ ੩॥ ੧੨੮॥ ਡੁਬਿਯੋ ਨ ਡੁਬੈ ਸੋਖਿਯੋ ਨ ਜਾਇ। ਕਟਿਯੋ ਨ ਕਟੈ ਨ ਬਾਰਿਯੋ ਬਰਾਇ। ਛਿੱਜੈ ਨ ਨੈਕ ਸਤ ਸਸਤ੍ਰਪਾਤ। ਜਿਹ ਸੱਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰ ਨਹਿ ਜਾਤ ਪਾਤ॥ ੪॥ ੧੯॥ਸਤ੍ਰ ਸਹੰਸ ਸਤਿ ਸਤਿ ਘਾਇ। ਛਿੱਜੈ ਨ ਨੈਕ ਖੰਡਿਯੋ ਨ ਜਾਇ। ਨਹਿ ਜਰੈ ਨੈਕ ਪਾਵਕ ਮਝਾਰ। ਥੋਰੈ ਨ ਸਿੰਧ ਸੋਖੈ ਨ ਬਿਯਾਰ ॥੫॥ ੧੩੭॥ ਇਕ ਕਰਿਯੋ ਪ੍ਰਸਨ ਆਤਮਾਦੇਵ। ਅਨਭੰਗ ਰੂਪ ਅਨਿਭਉ ਅਭੇਵ। ਯਹਿ ਚਤੁਰ ਵਰਗ ਸੰਸਾਰਦਾਨ। ਕਿਹੁ ਚਤੁਰ ਵਰਗ ਕਿਜੈ ਵਖਿਆਨ॥ ੬॥ ੧੩੧॥ ਇਕਰਾਜ ਧਰਮ ਇਕਦਾਨ ਭਰਮ। ਇਕ ਭੋਗਧਰਮ ਇਕ ਮੋਛਕਰਮ। ਇਕ ਚਤੁਰ ਵਰਗ ਸਭ ਜਗ ਭਣੰਤ। ਸੇ ਆਤਮਾ ਪਰਾਤਮਾ ਪੁਛੰਤੁ॥ ੭॥॥੧੩॥ ਇਕ ਰਾਜ ਧਰਮ ਇਕ ਧਰਮਦਾਨ। ਇਕ ਭੋਗ ਧਰਮ ਇਕ ਮੋਛਵਾਨ । ਤੁਮ ਕਹੋਂ ਚਤੁਰ ਚੱਤ੍ਰੇ ਬਿਚਾਰ। ਜੇ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਭਏ ਜੁਗ ਅਪਾਰ॥ ੮॥ ੧੩੩॥ ਬਰਨਨ ਕਰੋਂ ਤੁਮ ਪ੍ਰਿਥਮਦਾਨ। ਜਿਮ ਦਾਨ ਧਰਮ ਕਿੰਨੇ ਨ੍ਰਿਪਾਨ। ਸਤਿਜੁਗ ਕਰਮ ਗੁਰਦਾਨ ਦੰਤ। ਭੁੰਮਾਦਿ ਦਾਨ ਕੀਨੇ ਅਕੰਤ॥ ੯॥ ੧੩੪॥ਤੇ ਜੁਗ ਮਹੀਪ ਬਰਨੇਨ ਜਾਤ। ਗਾਥਾ ਅਨੰਤ ਉਪਮਾ ਅਗਾਤ। ਜੋ ਕੀਏ ਜਗਤ ਮੈਂ ਜੱਗਧਰਮ। ਬਰਨੇ ਨ ਜਾਹਿ ਤੇ ਅਮਿਤਕਰਮ ॥੧੦॥੧੩੫॥ਕਲਜੁਗ ਤੇ ਆਦਿ ਜੋ ਭਏ ਮਹੀਪ। ਇਹ ਭਰਥਖੰਡ ਮਹਿ ਜੰਬੂਦੀਪ। ਤ੍ਵ ਥਲ ਪ੍ਰਤਾਪ ਬਰਣੋ ਸੁਤੈਣ। ਰਾਜਾ ਜੁਧਿਸਟਰ ਭੁਭਰਥ ਏਣ॥ ੧੧॥ ੧੩੬॥ ਖੰਡੇ ਅਖੰਡ ਜਿਹ ਚਤੁਰ ਖੰਡ। ਕੈਰੋ ਕੁਰਖੇਤ੍ਰਮਾਰੇ ਪ੍ਰਚੰਡ। ਜਿਹ ਚਤੁਰ ਕੁੰਡ ਜਿੱਤਿਯੋ ਦੁਬਾਰ। ਅਰਜਨ ਭੀਮਾਦ ਭ੍ਰਾਤਾ ਜੁਝਾਰ॥ ੧੨॥ ੧੩੭॥ ਅਰਜਨ ਪੱਠਿਯੋ ਉੱਤ੍ਰਦਿਸਾਂਨ। ਭੀਮਹਿ ਕਰਾਇ ਪੂਰਬ ਪਿਯਾਂਨ। ਸਹਦੇਵ ਪਠਿਯੋ ਦੱਛਨ ਸੁਦੇਸ। ਨੁਕਲਹਿ ਪਠਾਇ ਪੱਛਮ ਪ੍ਰਦੇਸ॥ ੧੩ ੧੩੮॥ ਮੰਡੇ ਮਹੀਪ ਖੰਡਿਯੋ ਖੱਤ੍ਰਾਣ। ਜਿੱਤੇ ਅਜੀਤ ਮੰਡੇਮਹਾਂਨ। ਖੰਡਿਯੋ ਸਉੱਤ੍ਰ ਖੁਰਾਸਾਂਨ ਦੇਸ। ਦੱਛਨ ਪੂਰਬ ਜੀਤੇ ਨਰੇਸ॥੧੪॥ ੧੩੯॥ ਖਗ ਖੰਡਖੰਡ ਜੀਤੇ ਮਹੀਪ। ਜਿਯੋ ਨਿਸਾਨ ਇਹ ਜੰਬੂ ਦੀਪ। ਇਕਠ ਉਰਕੀਏ ਸਭ ਦੇਸਰਾਉ। ਮ<noinclude></noinclude> n66zuy7lauzp8r07icx46012w25gwpt 250 59081 216713 213532 2026-04-29T15:45:17Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 216713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੨੫)}}</noinclude>ਮ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਮ ਹੈ॥ ਨ ਜਾਤ ਹੈ ਨ ਪਾਤ ਹੈ ਨ ਚਿੱਤ੍ਰ ਚਿਹਨ ਬਰਨ ਹੈ॥੧੫॥ ੧੭੫॥ ਬਿਅੰਤ ਹੈ ਅਨੰਤ ਹੈ ਅਨੰਤ ਤੇਜ ਜਾਨੀਐ। ਅਭੂਮ ਅਭਿੱਜ ਹੈ ਸਦਾ ਅਛਿੱਜ ਤੇਜ ਮਾਨੀਐ। ਨ ਆਧ ਹੈ ਬ੍ਯਾਧ ਹੈ ਅਗਾਧ ਰੂਪ ਲੇਖੀਐ॥ ਅਦੋਖ ਹੈ ਅਦਾਗ ਹੈ ਅਛੈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਪੇਖੀਐ॥੧੬॥ ੧੭੬॥ ਨ ਕਰਮ ਨ ਭਰਮ ਹੋ ਨ ਧਰਮ ਕੋ ਪ੍ਰਭਾਉ ਹੈ॥ ਨਜੰਤ੍ਰ ਹੈ ਨ ਤੰਤ੍ਰ ਹੈ ਨ ਮੰਤ੍ਰ ਕੋ ਰਲਾਉ ਹੈ॥ ਨ ਛਲ ਹੈ ਨ ਛਿਦ੍ਰ ਹੈ ਨ ਛਿੱਦ੍ਰ ਕੋ ਸਰੂਪ ਹੈ॥ ਅਭੰਗ ਹੈ ਅਨੰਗ ਹੈ ਅਗੰਜ ਸੀ ਬਿਭੂਤ ਹੈ ॥੧੭॥੧੭੭॥ ਨ ਕਾਮ ਹੈ ਨ ਕ੍ਰੋਧ ਹੈ ਨ ਲੋਭ ਮੋਹਕਾਰ ਹੈ॥ ਨ ਆਧ ਹੈ ਗਾਧ ਹੈ ਨ ਬਯਾਧ ਕੋਂ ਬਿਚਾਰ ਹੈ॥ ਨ ਰੰਗ ਰਾਗ ਰੂਪ ਹੈ ਨ ਰੂਪ ਰੇਖ ਰਾਗ ਹੈ॥ ਨ ਹਾਉ ਹੈ ਨ ਭਾਉ ਹੈ ਨ ਦਾਉ ਕੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ॥੧੮॥ ੧੭੮॥ ਗਜਾਧ ਪੀ ਨਰਾਧ ਪੀ ਕਰੰਤ ਸੇਵ ਹੈ ਸਦਾ॥ ਸਿਤਸੁਤੀਤਪਸਪਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਜਪਸ ਸਦਾ॥ ਅਗਸਤ ਆਦ ਜੇ ਬਡੇ ਤਪਸਤਪੀ ਬਿਸੇਖੀਐ॥ ਬਿਅੰਤ ਬਿਅੰਤ ਬਿਅੰਤ ਕੋ ਕਰੰਤ ਪਾਠ ਪੇਖੀਐ॥ ੧੯॥੧੭੯॥ ਅਗਾਧ ਆਦਿ ਦੇਵਕੀ ਅਨਾਦ ਬਾਤ ਮਾਨੀਐ ॥ ਗਜਾਤ ਪਾਤ ਮੰਤ੍ਰ ਮਿੱਤ੍ਰਸ਼ੱਤ੍ਰ ਸਨੇਹਜਾਨੀਐ॥ ਸਦੀਵ ਸਰਬ ਲੋਕ ਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਖਿਆਲ ਮੈ ਰਹੈ॥ ਤੁਰੰਤ ਦ੍ਰੋਹ ਦੇਹ ਕੇ ਅਨੰਤ ਭਾਂਤਿ ਸੋ ਦਹੈ॥ ੨੦॥ ੧੮੦॥ ॥ ਤ੍ਵਪ੍ਰਸਾਦਿਰੁਆਮਲਛੰਦ ॥ ਰੂਪ ਰਾਗ ਨ ਰੇਖ ਰੰਗ ਨ ਜਨਮ ਮਰਨ ਬਿਹੀਨ॥ ਆਦਿ ਨਾਥ ਅਗਾਧ ਪੁਰਖੁ ਸੁਧਰਮ ਕਰਮ ਪ੍ਰਬੀਨ॥ ਜੰਤ੍ਰਮੰਤ੍ਰ ਨ ਤੰਤ੍ਰ ਜਾ ਕੋ ਆਦਿਪੁਰਖੁ ਅਪਾਰ॥ ਹਸਤ ਕੀਟ ਬਿਖੈ ਬਸੈ ਸਭ ਠਉਰ ਮੈਂ ਨਿਰਧਾਰ ੧॥੧੮੧ ਜਾਤ ਪਾਤਿ ਨ ਤਾਤ ਜਾਕੋ ਮੰਤ੍ਰਮਾਤ੍ਰ ਨ ਮਿੱਤ੍ਰ॥ ਸਰਬ ਠਉਰ ਬਿਖੈ ਰਮਿਓ ਜਿਹ ਚੱਕ੍ਰ ਚਿਹਨ ਨ ਚਿੱਤ੍ਰ ॥ ਆਦਿ ਦੇਵ ਉਦਾਰ ਮੂਰਤਿ ਅਗਾਧ ਨਾਥ ਅਨੰਤ॥ ਆਦਿ ਅੰਤ ਨ ਜਾਨੀਐ ਅਬਿਖਾਦ ਦੇਵਦੁਰੰਤ॥੨॥ ੧੮੨॥ ਦੇਵ ਭੇਵ ਨ ਜਾਨਹੀ ਜਿਹ ਮਰਮ ਬੇਦ ਕਤੇਬ॥ ਸਨਕ ਔ ਸਨਕੇਸ ਨੰਦ ਪਾਵਹੀ ਨਹਿਸੇਬ। ਜੱਛ ਕਿੰਨਰ ਮੱਛ ਮਾਨਸ ਮੁਰਗ ਉਰਗ ਅਪਾਰ॥ ਨੇਤਿ ਨੇਤਿ ਪੁਕਾਰਹੀ ਸ਼ਿਵ ਸੱਕ੍ਰ ਔ ਮੁਖਚਾਰ॥੩॥੧੮੩॥ ਸਰਬ ਸਪਤ ਪਤਾਰ ਕੇ ਤਰ ਜਾਪਹੀ ਜਿਹਜਾਪੁ॥ ਆਦਿ ਦੇਵ ਅਗਾਧ ਤੇਜ ਆਨਾਦਿ ਮੂਰਤਿ ਅਤਾਪ॥ ਜੰਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨ ਆਵਈ ਕਰ ਤੰਤ੍ਰ ਮੰਤ ਨ ਕੀਨ॥ ਸਰਬ ਠਉਰ ਰਹਿਓ ਬਿਰਾਜ ਧਿਰਾਜ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੀਨ॥੪॥੧੮੪॥ ਜੱਛ ਗੰਧ੍ਰਬ ਦੇਵਦਾਨੋ ਨ ਬ੍ਰਹਮ ਛੱਤ੍ਰੀਅਨ ਮਾਹਿ। ਬੈਸਨੰ ਕੇ ਬਿਖੈ ਬਿਰਾਜੈ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਭੀ ਵੈਨਾਹਿ॥ ਗੂੜ੍ਹ ਗਉਡ ਨ ਭੀਲ ਭੀ ਕਰ ਬ੍ਰਹਮ ਸੇਖ ਸਰੂਪ॥ ਰਾਤ ਦਿਵਸ ਨ ਮੱਧ ਉਰਧਨ ਭੂਮਅਕਾਸ਼ ਅਨੂਪ॥ ੫॥੧੮੫॥ ਜਾਤ ਜਰਮ ਨ ਕਾ<noinclude></noinclude> gdb40wdg53njk6glp1ifx8oelr662u8 250 59605 216749 202145 2026-04-30T04:57:18Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 216749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|[੫੪]}} {{center|ਰਾਂਝੇ ਨੂ ਜੋਗ ਦੇਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ}} {{Block center|<poem>ਨਾਥ ਅੱਖੀਆਂਖੋਲ੍ਹੇਕੇਧਿਆਨ ਕੀਤਾਮੂੰਹੋਂ ਹੁਕਮਫ਼ੁਰਮਾਇਆਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਜੇਗ ਹੈ ਰਾਂਝੇਨੂੰਕਰੋਤਿਆਰੀ ਨ ਵੰਜਾਵਣਾਜੇਏਹਣਾ ਵੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਓਸੇ ਘੜੀ ਸੱਭੇ ਕੱਠੇ ਆਣ ਹੋਏ ਦੂੰਡ ਭਾਲਆਂਦੇ ਗਏ ਬੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰੀਆਣ ਰੰਝੇਟੇਦੇਗਿਰਦਹੋਏਅਜਬਕੰਮ ਲੱਭਾਸਾਧਾਂ ਵੇਹਲਿਆਂ ਨੂੰ</poem>}} {{center|ਜੋਗੀਸ਼ਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ}} {{Block center|<poem>ਨਾਥ ਸੱਦੜਾ ਫ਼ੇਰਿਆ ਜੋਗੀਆਂਨੂੰ ਜੋਗ ਪਹਿਨਕੇ ਗੇਰੂਵੇ ਵੇਸ ਆਏ ਬੜੇ ਬੜੇ ਮਹੰਤ ਜਵਾਨ ਬੁੱਢੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਕੈਈ ਬਾਲ ਵਰੇਸ਼ ਆਏ ਧੂੰਮਧਾਂਮ ਆਏ ਬਾਰਾਂ ਪੰਥ ਜੋਗੀ ਟਿੰਡ ਮੁੰਡ ਕਈ ਖੁੱਲੜੇ ਵੇਸ ਆਏ ਆਦਮਪੁਰਖਆਦੇ ਸਕਹੇ ਨਾਥਬਾਲਾ ਲਾਹੌਰੀਆਖਦੇ ਜੋਗੀਆਦੇਸ ਆਏ</poem>}} {{center|ਬਾਲ ਨਾਥ ਦੀ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਜੋਗ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕਰਣੀ}} {{Block center|<poem>ਨਾਥ ਅਰਜ਼ਕੀਤੀ ਅੱਗੇ ਜੋਗੀਆਂਦੇ ਰਲਮਿਲਏਹਬਾਤ ਵਿਚਾਰੀਏ ਜੀ ਜੋਗ ਮੰਗਦਾ ਮੱਲ ਦਵਾਰ ਬੈਠਾ ਅਸੀਂ ਵਰਜ ਥੱਕੇਲੱਖ ਵਾਰੀਏ ਜੀ ਪੁੱਤਰ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ਾਰੇਦੇ ਚੌਧਰੀਦਾ ਛੱਡੇ ਪਿੰਡ ਜਾਗੀਰਸਰਦਾਰੀਏ ਜੀ ਅਇਆਸੱਖਣਾ ਜਾਏਨਦਵਾਰ ਉਤੋਂ ਦੇਓਅਗਿਆਕਾਜਸੰਵਾਰੀਏਜੀ ਸਭਨਾ ਜੋਗੀਆਂਨੇ ਏਹ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਲਾਓ ਦੇਰਨ ਕਰੋਤਿਆਰੀਏ ਜੀ ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ ਕਨਾਤ ਚਾਤਾਣੀਓਨੇਂ ਛੁਰੀ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੀਦੋ ਧਾਰੀਏ ਜੀ ਬਾਟੀ ਭੰਗਦੀ ਛਾਣਪਿਆਈਓਨੇ ਰਹਿੰਦੀ ਰਾਂਝਣੇਦੀ ਮਤ ਮਾਰੀਏ ਜੀ ਲਾਹੌਰੀਕੁੱਝਪਰਵਾਹਨਹੀਂਆਸ਼ਕਾਂਨੂੰਜਿਨ੍ਹਾਂਜਾਨਮਮਹਿਬੂਬਤੋਂਵਾਰੀਏ ਜੀ</poem>}} {{center|ਨਾਥ ਜੀ ਨ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਟਿੰਡ ਮੁੰਡ ਕਰਨਾ}} {{Block center|<poem>ਨਾਥ ਉਸਤਰਾ ਪਕੜ ਕੇ ਘੋਨ ਕੀਤਾ ਵਾਹ ਵਾਹਕੁਰਬਾਨ ਸਫ ਈਆਂਦੇ ਕਾਇਆਪਲਟਗਈਰੂਪਕਰੂਪਹੋਇਆਜਦੋਂ ਹੱਥਸਿਰਫ਼ਰੇਉਲਿਆਈਆਂ ਦੇ ਕੰਨ ਪਾੜਨੇ ਨੂੰ ਜੋਗੀ ਗਿਰਦ ਬੇਨੇ ਜਿਵੇਂ ਬਕਰਾ ਵਿੱਚ ਕਸਾਈਆਂ ਦੇ ਲਾਹੌਰੀ ਖੌਫ ਰੱਤੀ ਨਾਹੀਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਰਾਜ਼ੀਨੇਯਾਰਰਜ਼ਾਈਆਂਦੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> 063hveclz6oirgrai9dv6cximtnekqk 250 59606 216750 202146 2026-04-30T05:08:42Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 216750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|(੫੫)}} {{center|ਜੋਗੀਆਂ ਨੇ ਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਗੇਰੂਵੇ ਕਪੜੇ ਤਿਆਰ ਕਰਣੇ}} {{Block center|<poem>ਪਾਣੀ ਗੰਗਾਦਾ ਪਾਕੇ ਗੋਮਿੱਟੀ ਸਾਧਾਂ ਮੁੰਦਰਾਂ ਝੱਬ ਬਣਾਈਆਂ ਨੇ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹੇ ਗੁਰਬਚਨ ਆਲੱਖ ਵਾਲੇ ਧੁੱਪੇ ਰਖੀਆਂਝਬ ਸੁਕਾਈਆਂਨੇ ਗੇਰੀ ਨਾਲ ਅਲਫੀਤੁਰਤਰੰਗਦਿਤੀ ਮੁੰਦਰਾਂ ਧੂਣੀ ਦੇ ਵਿਚਪਕਾਈਆਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰੀ ਸਿਕਦੇਨੂੰ ਜੋਗ ਮਿਲਨਲੱਗਾ ਘੜੀਆਂ ਨੇਕ ਰੰਝੇਟੇਤੇਆਈਆਂਨੇ</poem>}} {{center|ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਨਾਥ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ}} {{Block center|<poem>ਨਾਥ ਹੁਕਮਦਿਤਾ ਮੂੰਹੋਂ ਨੁਹਾਂਵਣੇਦਾਓਸੇ ਵਕਤ ਰੰਝੇਟੇਅਸ਼ਨਾਨਕੀਤਾ ਮਲੀਖ਼ਾਕ ਜੋਗੀਜਾਪੇ ਮੁੱਦਤਾਂਦਾਨੀਵੀਂਨਜ਼ਰ ਗੁਰਚਰਨਧਿਆਂਨ ਕੀਤਾ ਬੈਠਾ ਵਾਂਗ ਗ਼ਰੀਬਨਿਮਾਣਿਆਂਦੇ ਦਿਲੋਂ ਦੂਰਚਾ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨਕੀਤਾ ਲਾਹੌਰੀ ਰਾਂਝੇਨੇਹੀਰਦੀਦੀਦਕਾਰਨਜਾਨਮਾਲਤੇ ਸੀਸ ਕੁਰਬਾਂਨ ਕੀਤ</poem>}} {{center|ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਕੰਨ ਪਾੜਕੇ ਮੁੰਦਰਾਂ ਪਾਣੀਆਂ}} {{Block center|<poem>ਬਾਲਨਾਥ ਨੇ ਛੁਰੀ ਦੋ ਧਾਰ ਫ਼ੜਕੇ ਮੀਏਂ ਰਾਂਝਣੇ ਦੇ ਕੰਨ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਪਾਈਆਂਮੁੰਦਰਾਂ ਗੁਰੂਦਾਨਾਮ ਲੈਕੇਗਲ ਸੇਹਲੀਆਂਘੱਤ ਜ਼ੰਜੀਰ ਦਿੱਤੇ ਦਿੱਤਾਕੰਨ ਤ੍‌ ਮੁਕਤ ਜੁਕਤਿਵਾਲਾਦੁਨੀਆਂਭੀਖਨੂੰ ਦੇਸਜਾਗੀਰਦਿੱਤੇ ਕੀਤੀ ਨਿਗਾਹਤੇ ਕੰਗਲਾਸ਼ਾਹਕੀਤਾਕਰਤਾਬਿਆ ਪੀਰ ਅਮੀਰ ਦਿੱਤੇ ਨੈਨੀ ਨੀਰਤੇ ਕੰਨਾਂ ਥੀਂ ਲਹੂਵੱਗੇ ਅਜਬ ਇਸ਼ਕਨੇਰੰਗ ਅਖ਼ੀਰ ਦਿੱਤੇ ਲਾਹੌਰੀ ਪੀੜ ਰੰਝੇਟੇ ਦੀ ਕੌਨ ਜਾਨੇ ਜੋਜੋ ਲਿੱਖੇ ਸੋ ਦੁੱਖ ਤਕਦੀਰ ਦਿੱਤੇ</poem>}} {{center|ਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਰੰਝੇਟੇ ਨੂੰ ਮੱਤ ਦੇਣੀ}} {{Block center|<poem>ਏਸ ਜੋਗਦੇ ਰਾਹਨੂੰ ਪਾਉਂਨ ਔਖਾਜੀਵੇਂ ਸ਼ੇਰਦਾ ਕਰਨ ਸ਼ਿਕਾਰਬੱਚਾ ਘੋੜਾ ਸਬਰਤੇ ਸੱਚਦੀ ਵਾਗ ਮੋੜੇਂ ਚਾਬਕਗਿਆਨਦਾਕੋਟਲਾਮਾਰ ਬੱਚਾ ਕਿਧਰੇ ਜੋਗਨੂੰ ਮੱਥੇ ਕਲੰਕ ਲੱਗੇ ਸੰਭਲ ਵੇਖਣਾ ਏਹ ਸੰਸਾਰ ਬੱਚਾ ਲਵੀਂ ਬਾਸ਼ਨਾਹੱਥਨਲਾਂਵਣਾਏਂਦੁਨੀਆਂਦੇਖਦਾਫ਼ਿਰੀਂ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਬੱਚਾ ਏਹੋ ਬੰਦਗੀਹੈ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਖੋਟੀਆਂਥੀ ਏਸ ਜੀਉ ਨੂੰ ਰੱਖਸੁਧਾਰ ਬੱਚਾ ਲਾਹੌਰੀ ਤੁੱਧਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਰੱਬ ਤਾਈਂ ਤੇਗਓਹਲਾਵੇ ਬੇੜਾਪਾਰ ਬੱਚਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> p1pjat9cnz890umq5p7cr6j25ye4z9e 250 59607 216753 202147 2026-04-30T05:22:47Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 216753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|(੫੬)}}</noinclude>{{center|ਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰੱਹਮ ਗਿਆਨ ਸਮਝਾਣਾ}} {{Block center|<poem>ਸਰਬਜੀਆਂ ਅੰਦਰਤਾਗਾਇਕਸਾਈਂਦੁਨੀਆਂਮਣਕਿਆਂ ਵਾਂਗਬਣਾਈਹੋਈ ਜਿਉਂਫੇ਼ਰੇਤੈਂਨੂੰਓਸਨੂੰ ਹੈਤਾਕਤਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗਹਰਇਕੀਵਿੱਚਆਈ ਹੋਈ ਉਸਦੇ ਨੂਰ ਦੀ ਰੇਜ਼ਹਰਇਕਅੰਦਰਉਠੇਫ਼ਿ਼ਰੇਜਿਸਦੇਹਈ ਉਠਾਈ ਹੋਈ ਏਹਜੱਗਹੀ ਰੱਬਦਾਰੂਪ ਲਾਹੌਰੀਨੁਕਤੇਦਾਰ ਗੋਰਬਾਤ ਸਮਝਾਈ ਹੋਈ</poem>}} {{Block center|<poem>ਭਾਵੇਂ ਦੇਖ ਅੰਦਰਭਾਵੇਂਦੇਖ ਬਾਹਿਰਬਿਨਾਂ ਨੂਰਸਾਂਈਖਾਲੀਕੱਖ ਨਾਹੀਂ ਆਵੇਨਜ਼ਰਕੀਵੇਂ ਤੇਰੀਜਦੋਂ ਤੀਕਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੜੀਬਨੇ ਏਹਅੱਖ ਨਾਹੀਂ ਹੀਰਾਲਾਲ਼ਪੰਨਾਪਾਰਸਜਿਸਮਅੰਦਰਸੱਤਗੁਰਜੌਹਿਰੀਬਿਨਾ ਪਰੱਖ ਨਾਹੀਂ ਲਾਹੌਰੀਏਹਜਿਸਖ਼ਾਲਕ ਨੇ ਖ਼ਲਕਸਾਜੀਨੇੜੇਜਾਂਣਓਹਦੂਰਤੇਵੱਖ ਨਾਹੀਂ</poem>}} {{center|ਰਾਝੇ ਨੂੰ ਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਚਿਲੇ ਵਿਚ ਰੱਖਨਾ}} {{Block center|<poem>ਚਾਲੀਰੋਜ਼ਚਿਲੇਪਾਇਆਰਾਂਝਣੇਨੂੰਸਤਗੁਰਅੰਦਰਹੀਖਾਣਾ ਖਵਾਲਦੇ ਰਹੇ ਇਕਦੋਜੋਗੀਆਂਦੀ ਇਹੋਕਾਰਹੋਈ ਪਾਨੀਗਰਮ ਕਰਨਿੱਤਨੁਹਾਲ ਦੇਰਹੇ ਓਹੋ ਤੇਲਲਾਵਣ ਕੰਨਾਂ ਚੀਰਿਆਂ ਤੇ ਮੰਗੇ ਪਾਣੀਤੇ ਦੁੱਧਪਿਆਲ ਦੇ ਰਹੇ ਪਾਸ ਬੈਠਗੁਰ ਸਿਖਿਆ ਦਸੀਓਨੇਸਾਰੀ ਜੋਗਦੀ ਜੁਗਤਸਿਖਾਲ ਦੇ ਰਹੇ ਮਾਤਾ ਜਿਸਤ੍ਰਾਂ ਪੁੱਤਰਦੀ ਖਬਰ ਰੱਖੇ ਬਾਲਨਾਥ ਰੰਝੇਟੇਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਰਹੇ ਲਾਹੌਰੀ ਰੋਣ ਰੰਝੇਟੇ ਦੇ ਨੈਣ ਦੋਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀਰਦੇ ਨੀਰ ਉਛਾਲਦੇ ਰਹੇ</poem>}} {{center|ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ}} {{Block center|<poem>ਅਸਾਂਜੋਗੀਆਂਦਾਪਹਿਲਾਕੰਮਏਹੋਝੋਲੀਫ਼ੇਰਲਿਆਓਣਾਨਗਰ ਗਰਮੰਗ਼ਬੱਚਾ ਕੋਈ ਕਹੇ ਮੰਦਾ ਕੋਈਦੇ ਗਾਲ੍ਹੀ ਕਰਣਾ ਸਬਰ ਹੈ ਜੋਗਦਾ ਢੰਗ ਬੱਚਾ ਰੱਖੀ ਖ਼ਿਆਲਏਹਜੀਉ ਨਡੋਲਜਾਵੇਦੁਨੀਆਂਦੇਖਦਿਵਾਨੀਦੇਰੰਗ ਬੱਚਾ ਮੱਖੋਂ ਸ਼ਬਦ ਆਲਖ੨ ਕਹਿਣਾ ਲੋਕ ਲਾਜਤਿਆਗਣੀ ਸੰਗ ਬੱਚਾ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਮੋਹਲੋਭਦੇਨਾਲਲੜਨਾ ਚਿਮਟਾਗਿਆਨਮਾਰੋ ਕਰੋਜੰਗ ਬੱਚਾ ਲਾਹੌਰੀਖਾਕਰੁਮਾਕੇ ਖਾਕ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ਸਦਾਉਣ ਮਲੰਗ ਬੱਚਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> 1c1d78g38ui3peqz7x7ab7358a87ubj 216754 216753 2026-04-30T05:23:20Z Marde Sehajpreet kaur 1774 216754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|(੫੬)}}</noinclude>{{center|ਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰੱਹਮ ਗਿਆਨ ਸਮਝਾਣਾ}} {{Block center|<poem>ਸਰਬਜੀਆਂ ਅੰਦਰਤਾਗਾਇਕਸਾਈਂਦੁਨੀਆਂਮਣਕਿਆਂ ਵਾਂਗਬਣਾਈਹੋਈ ਜਿਉਂਫੇ਼ਰੇਤੈਂਨੂੰਓਸਨੂੰ ਹੈਤਾਕਤਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗਹਰਇਕੀਵਿੱਚਆਈ ਹੋਈ ਉਸਦੇ ਨੂਰ ਦੀ ਰੇਜ਼ਹਰਇਕਅੰਦਰਉਠੇਫ਼ਿ਼ਰੇਜਿਸਦੇਹਈ ਉਠਾਈ ਹੋਈ ਏਹਜੱਗਹੀ ਰੱਬਦਾਰੂਪ ਲਾਹੌਰੀਨੁਕਤੇਦਾਰ ਗੋਰਬਾਤ ਸਮਝਾਈ ਹੋਈ</poem>}} ਭਾਵੇਂ ਦੇਖ ਅੰਦਰਭਾਵੇਂਦੇਖ ਬਾਹਿਰਬਿਨਾਂ ਨੂਰਸਾਂਈਖਾਲੀਕੱਖ ਨਾਹੀਂ ਆਵੇਨਜ਼ਰਕੀਵੇਂ ਤੇਰੀਜਦੋਂ ਤੀਕਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੜੀਬਨੇ ਏਹਅੱਖ ਨਾਹੀਂ ਹੀਰਾਲਾਲ਼ਪੰਨਾਪਾਰਸਜਿਸਮਅੰਦਰਸੱਤਗੁਰਜੌਹਿਰੀਬਿਨਾ ਪਰੱਖ ਨਾਹੀਂ ਲਾਹੌਰੀਏਹਜਿਸਖ਼ਾਲਕ ਨੇ ਖ਼ਲਕਸਾਜੀਨੇੜੇਜਾਂਣਓਹਦੂਰਤੇਵੱਖ ਨਾਹੀਂ {{center|ਰਾਝੇ ਨੂੰ ਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਚਿਲੇ ਵਿਚ ਰੱਖਨਾ}} {{Block center|<poem>ਚਾਲੀਰੋਜ਼ਚਿਲੇਪਾਇਆਰਾਂਝਣੇਨੂੰਸਤਗੁਰਅੰਦਰਹੀਖਾਣਾ ਖਵਾਲਦੇ ਰਹੇ ਇਕਦੋਜੋਗੀਆਂਦੀ ਇਹੋਕਾਰਹੋਈ ਪਾਨੀਗਰਮ ਕਰਨਿੱਤਨੁਹਾਲ ਦੇਰਹੇ ਓਹੋ ਤੇਲਲਾਵਣ ਕੰਨਾਂ ਚੀਰਿਆਂ ਤੇ ਮੰਗੇ ਪਾਣੀਤੇ ਦੁੱਧਪਿਆਲ ਦੇ ਰਹੇ ਪਾਸ ਬੈਠਗੁਰ ਸਿਖਿਆ ਦਸੀਓਨੇਸਾਰੀ ਜੋਗਦੀ ਜੁਗਤਸਿਖਾਲ ਦੇ ਰਹੇ ਮਾਤਾ ਜਿਸਤ੍ਰਾਂ ਪੁੱਤਰਦੀ ਖਬਰ ਰੱਖੇ ਬਾਲਨਾਥ ਰੰਝੇਟੇਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਰਹੇ ਲਾਹੌਰੀ ਰੋਣ ਰੰਝੇਟੇ ਦੇ ਨੈਣ ਦੋਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀਰਦੇ ਨੀਰ ਉਛਾਲਦੇ ਰਹੇ</poem>}} {{center|ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ}} {{Block center|<poem>ਅਸਾਂਜੋਗੀਆਂਦਾਪਹਿਲਾਕੰਮਏਹੋਝੋਲੀਫ਼ੇਰਲਿਆਓਣਾਨਗਰ ਗਰਮੰਗ਼ਬੱਚਾ ਕੋਈ ਕਹੇ ਮੰਦਾ ਕੋਈਦੇ ਗਾਲ੍ਹੀ ਕਰਣਾ ਸਬਰ ਹੈ ਜੋਗਦਾ ਢੰਗ ਬੱਚਾ ਰੱਖੀ ਖ਼ਿਆਲਏਹਜੀਉ ਨਡੋਲਜਾਵੇਦੁਨੀਆਂਦੇਖਦਿਵਾਨੀਦੇਰੰਗ ਬੱਚਾ ਮੱਖੋਂ ਸ਼ਬਦ ਆਲਖ੨ ਕਹਿਣਾ ਲੋਕ ਲਾਜਤਿਆਗਣੀ ਸੰਗ ਬੱਚਾ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਮੋਹਲੋਭਦੇਨਾਲਲੜਨਾ ਚਿਮਟਾਗਿਆਨਮਾਰੋ ਕਰੋਜੰਗ ਬੱਚਾ ਲਾਹੌਰੀਖਾਕਰੁਮਾਕੇ ਖਾਕ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ਸਦਾਉਣ ਮਲੰਗ ਬੱਚਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> soyjri8oz9xo0lsqq7e3mmnq2az365w 250 59608 216757 202148 2026-04-30T05:36:26Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 216757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|[੫੭]}} {{Block center|<poem>ਟੁਰਣਾ ਕਠਨਹੈਜੋਗਦੀਵਾਟ ਉੱਤੇਥਿੜਕਡਿੱਗਦੇਲੀਕਨ ਲਾਵਣੀਓਏ ਮਾਤਾ ਆਖਣਾ ਜੋਤੈਥੀਂ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ ਆਪੋਂ ਛੋਟੜੀ ਭੈਣ ਬੁਲਾਵਣੀਓਏੇ ਦੇਵੇ ਆਪ ਸੋ ਦੁਧ ਸਮਾਨ ਜਾਣੀਅੜੀ ਬੰਨ੍ਹ ਨ ਭੀਖ ਲਿਆਵਣੀ ਓਏ ਐਸੇਤਰਹਗੁਜ਼ਾਰਣੇਬਰਸਬਾਰਾਂਲੰਗਰਤਾਬਿਆ ਟਹਿਲਕਮਾਵਣੀ ਓਏ ਦਿਨ ਹੁੰਦਿਆਂਆ ਅਸਥਾਂਨ ਅਪਣੇਨਾਲਫ਼ਿਕਰਦੇਜੋਤ ਜਗਾਵਣੀਓਏ ਸਰਦੀ ਦਿਨੇ ਜੇ ਧੁੱਪ ਦੋ ਘੜੀ ਸੇਕੋ ਧੂਣੀ ਬਾਲਕੇ ਰਾਤ ਨਿਭਾਵਣੀਓਏ ਮਾਰ ਚੌਕੜੀ ਤੇਕੰਨਬੰਦ ਕਰਣੇਬ੍ਰਿਤੀ ਲਾਵਣੀ ਨਜ਼ਰਟਿਕਾਵਣੀ ਓਏ ਤੂੰਹੀਂਤੂਹੀਂ ਪੁਕਾਰਣਾ ਦਿਨੇ ਰਾਤੀਂ ਦਿਲੋਂ ਹੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰ ਮੁਕਾਵਣੀ ਓਏ ਉੱਚੇ ਭਾਗ ਜਾਣੀਜੇ ਹਰ ਹੋਗ ਦਰਸ਼ਨਜੋਤੀਮੇਂ ਜੋਤ ਰਲਾਵਣੀਓਏ ਅੱਠੋਪਹਿਰਖ਼ੁਦਾਦੀਯਾਦਕਰਣੀਲਾਹੌਰੀਉਮਰ ਨ ਐਂਵੇਂਗਵਾਣੀਓਏ ਏਸ ਜੋਗਦੇ ਭੇਤ ਨੂੰ ਪਾਓਣਔਖਾ ਸੌਖਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋਗਦਾ ਲੈਣ ਬੱਚਾ ਘਰਘਰਔਰਤਾਂਬਿਜਲੀਆਂਲਿਸ਼ਕਰਹੀਆਂਏਹਸੰਭਾਲਕੇਰੱਖਦੇਨੈਣਬੱਚਾ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਜੋ ਮਾਤ ਸਮਾਨ ਜਾਣੀਂ ਅਤੇ ਛੋਟੜੀ ਜਾਨਣੀ ਭੈਣ ਬੱਚਾ ਥੋੜਾ ਖਾਂਵਣਾ ਰੱਬਦੀ ਯਾਦਕਰਣੀ ਗਾਫ਼ਲ ਹੋਣ ਲੰਮੜੇ ਪੈਣ ਬੱਚਾ ਝੰਡੇ ਉਨ੍ਹਾਂਦੇ ਦੋ ਜਹਾਂਨ ਝੁਲੱਣ ਏਥੇ ਜਾਂਨ ਤੇ ਦੁੱਖ ਜੋ ਸਹਿਣ ਬੱਚਾ ਭੇਖ ਜੋਗਦਾ ਲਿਓਸਮਹਾਲਟੁਰਣਾਦੁਨੀਆਂਨਜ਼ਰਡਾਢੀਬੁਰੀਡੈਣ ਬੱਚਾ ਬੀਨ ਕਿੰਗ ਤੇਨਾਦਵਜਾਉਣਾ ਈਂ ਸਦਾ ਗਾਉਨੇ ਰੱਬਦੇ ਗੈਣ ਬੱਚਾ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਮੋਹ ਲੋਭ ਹੰਕਾਰ ਪੰਜੇ ਬੁਰਜਮਨ ਮਹਿਲ ਦੇ ਢੈਣ ਬੱਚਾ ਜੋਗੀ ਹੋ ਜੋ ਨਾਰੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਨ ਅੰਤ ਜਾ ਓਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਪੈਣ ਬੱਚਾ ਲਾਹੌਰੀਨਾਲਖ਼ਿਆਲਦੇ ਅਮਲਕਰਣਾ ਗੂਰੂਵਾਕਮੁਖੋਜੋ ਜੋਕਹਿਣਬੱਚਾ</poem>}} {{center|ਜਵਾਬ ਰਾਂਝਾ}} {{Block center|<poem>ਕ੍ਹਾਨ੍ਹੂੰ ਕਾਇਦੇ ਏਡਕਵਾਇਦਦੱਸੇਂ ਮੈਥੋਂ ਹੋ ਨਹੀਂਸੱਕਨਾਜੋਗ ਗੁਰ ਜੀ ਕਿਸਥੀਂ ਏਡਮੂਸੀਬਤਾਂਹੋਣੀਆਂਨੇ ਮੈਂਤੇ ਅੰਤ ਜਾ ਵਾਹੋਣੀਜੋਗਗੂਰ ਜੀ ਮੇਰੇ ਨੈਣ ਨ ਦੇਖਨੋਂਰਹਿਣਦੋਵੇਂ ਲੱਗਾਊਮਰਦਾ ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਵਿਜੋਗਗੂਰ ਜੀ</poem>}}<noinclude></noinclude> 5vj3asvyl7d2ypml56te4sn3tzbc2ay 250 67581 216718 209729 2026-04-30T00:37:22Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 216718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{c|(੪੦੬)}}</noinclude>ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ੧੨੦੦੦ ਕੀ ੧੩੦੦੦ ਫੁੱਟ ਦੇ ਲਗ ਭਗ ਉੱਚਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਤਪੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਐਉਂ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਸਿਕੰਦਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੋਈ ਉੱਸੇ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹੋ ਪਰਬਤ ਇੱਕੋ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਉੱਗਮ ਪਿਆ,ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਅਣ-ਹੋਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਨ ੮੦੬ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ “ਕੋਹ ਨਾਨਾ ਸਕੂ ਯਾ ਹਾਇਮ" ਨਾਮੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਂਵੇਂ ਉੱਸੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦੇਉਤਾ ਓਆਨਾ ਮੋਚੀ ਨੋ ਮਿਕੋਟੋ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਹਾਂ ਛਿਦ੍ਰ ਯਾ ਜ੍ਵਾਲਾ ਮੁਖੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਸ੍ਵਾਮੀ। ਫ੍ਯੂਜੀ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਤਕ ਅਰਥਾਤ ਚੌਧਵੀਂ ਸਦੀ ਤਈਂ ਬਰਾਬਰ ਧੁਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,ਅਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਜਦ ਇਹ ਫੁੱਟਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਲੇ ਅੱਗ ਬੀ ਬਰਸਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਛੇਕੜਲੀ ਵਾਰ ਸੰਨ ੧੭੦੭ ਵਿੱਚ ਦਿਸੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਕੁ ਦਿਨ ਅੱਗ ਉੱਛਲਦਾ ਰਿਹਾ॥ {{gap}}ਹੋ ਯੀ ਸਾਨ ਅਰਥਾਤ ਦੱਖਨੀ ਢਾਲ ਦਾ ਕੁੱਬ ਸੌ ਵਿਸਵਾ ਤਦੇ ਹੀ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਅੰਤ ਦੇ ਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਫ੍ਯੂਜੀ ਨੈ ਟੋਕੀਓ ਨੂੰ ਬੀ ਸੱਠਾਂ ਮੀਲਾਂ ਤਕ<noinclude></noinclude> kpg2dbbu7gxe6teg1x6dsa0dd4z414o 250 67583 216719 209732 2026-04-30T00:41:21Z Kaur.gurmel 192 216719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sehajrandhawa288" />{{c|(੪੦੭)}}</noinclude>ਛੇ ਇੰਚ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਕੱਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤਕ ਪੰਘਰੇ ਹੋਏ ਪੱਥਰਾਂ ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਤਦ ਥੋਂ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਪਰ “ਕ੍ਵਾਨ ਨੌਮ ਗਾਟੇਕ” ਦੇ ਥੱਲੇ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਜੇਹੀ ਜਗਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਭਾਫ਼ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਰ ਲਾਲ ਝਾਵੇਂ ਦੀਆਂ ਤੇੜਾਂ ਤੱਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਥੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਨ ਜ੍ਵਾਲਾ ਮੁਖੀ ਪਰਬਤ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਅਜੇ ਤਕ ਪਿਆ ਦਗਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਖੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਸੁਹੱਪਣ ਅਤੇ ਬਨਾਂ ਪਰ ਹਰੇ ਭਰੇ ਭੂਮਿ ਖੰਡਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਚਰਣਾਂ ਦਾ ਸਿੰਗਾਰ ਹਨ, ਨਾਸ ਕਰਣ ਦੀ ਸਮਰਥ ਹੈ। ਜੇ ਫਯੂਜੀ ਸਾਨ ਦੀ ਪਰ- ਦੱਖਣਾਂ ਲਈਏ ਤਾਂ ੧੨੦ ਮੀਲਾਂ ਦਾ ਚੱਕ੍ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹਦੇ ਵਿੱਚੋ ਵਿਚ ਯੋਸ਼ੀ ਵਾਰਾਂ ਥੋਂ ਕਵਾ ਗੁੱਚੀ ਤਕ ਸੁਰੰਗ ਕੱਢੀ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਲੀ ਮੀਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ੧੫੦੦ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤਕ ਵਾਹੀ ਹੋਈ ੨ ਹੈ,ਅਤੇ ਚੁਫੇਰੇ ਉੱਚੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ ਪਿਆ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।` {{gap}}ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਕੰਢੀ ਥੋਂ ਪਰੇ ਪਹਾੜਦੇ ਗਿਰਦ ੪੦੦੦ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤਕ ਉੱਚੀ ਨੀਵੀਂ ਅਤੇ ਸੁੰਞੀ ਪਰ<noinclude></noinclude> 5w4vynbnhpneluitxjsary24n3v7o08 250 67586 216720 209733 2026-04-30T00:44:32Z Kaur.gurmel 192 216720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sehajrandhawa288" />{{c|( ੪੦੮ )}}</noinclude>ਪੁਸ਼ਪ ਮਈ ਖੁੱਭਣਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ਅੱਗੇ ਸੰਘਣੇ ਬਨ ਦਾ ਘੇਰਾ ਟੁਰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਘੇਰਾ ਉਸ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਸੁਬਾਇਸ਼ਰੀ ਵੰਨੇ ੭੦੦੦ ਫੁੱਟ ਤਕ ਅਤੇ ਮੁਹਾਯਾਮਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ੮੦੦੦ ਫੁੱਟ ਤਕ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆਂ ਹੈ,ਪਰ ਪੂਰਬ ਵਲ ਰਤਾ ਹਠਾਂਹ ਤਕ ਹੈ । ਬਨ ਥੋਂ ਉੱਪਰ ਇਕ ਭੀੜੇ ਬੇਲੇ ਦਾ ਵਲਗਨ ਪਰਬਤ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਹੈ ਜਿਥੇ ਛੁਟੇਰੇ ਬ੍ਰਿਛ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਹਲਾ ਉਸ ਵਿਖੇ ਮਧਰੇ ਕੱਦ ਦੇ ਵਲੈਤੀ ਰੁੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਬੀ ਬੂਟਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਸੱਖਣਾਂ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਭਯਾਨਕ ਸ਼ਿਖਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਜਿਉਂਦੀ ਜਾਗਦੀ ਸ਼ੈ ਨਹੀਂ, ਨਿਰੀ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਜੇਹੀ ਪੀਲੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਜੰਮਨ ਕਰਕੇ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਉਕਾਬ ਯਾ ਬਾਜ਼ ਦੀ ਐੱਨੀ ਉੱਚੀ ਜਾਕੇ ਰੈਹਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤਿ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਡਾਢੀ ਦਲੇਰ ਯਾ ਘਾਬਰੀ ਹੋਈ ਭੰਬੀਰੀ ਬੀ ਹੇਠਾਂ ਅੱਧਵਾਟੇ ਵਿੱਚ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਥੋਂ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ।<noinclude></noinclude> hvomwpt2a9antq20pp7cmoyb2suaur7 250 67589 216721 209736 2026-04-30T00:46:43Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 216721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{c|( ੪੦੯ ) }}</noinclude>{{gap}}ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਛਾ ਸਮਾਂ ੧੫ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ੫ ਸਿਤੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ । ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਨਿਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋ ਸੱਕਦੀ ਹੈ ਇਸ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਰਫ਼ ਪੰਘਰ ਚੁਕਦੀ ਹੈ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜੋ ਝੁੱਗੀਆਂ ਹਨ,ਓਹ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਰਾ ਇਹ ਭੌਂ ਰਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਹਨੇਰੀ ਨ ਆ ਜਾਵੇ ਯਾ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਈ ਦਿਨ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ,ਲਪੇਟੇ ਰਹਣ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਬੀ ਨਜਰ ਨਾ ਆਵੇ॥ {{gap}}ਅਸੀਂ ਤ੍ਰੈ ਜਨੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ੨੫ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਟੁਰੇ। ਕਈ ਸੜਕਾਂ ਫ੍ਯੂਜੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਸੜਕ ਦੇ ਰਾਹ ਪਏ ਜੇਹੜੀ ਸੁਬਾਇਸ਼ਰੀ ਵੱਲੋਂ ਹੋਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲ ਰੇਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਕੇ ਯਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤਕ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ। ਫੇਰ ਅਸਵਾਰ ਹੋਕੇ ਵਾਹੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਢਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਹੋਊ। ਫੇਰ ਘੋੜੇ ਯਾ ਅਸਵਾਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਬਨ ਰੂਪੀ ਵਲਗਣ ਦੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਢਾਲਾਂ ਦੇ, ਪਾਰ ਪੈਰੀਂ ਟੁਰਕੇ ਜਾਓ॥<noinclude></noinclude> ndf89poltpi7menq2je45dpwgi3f42y 250 67593 216722 209738 2026-04-30T00:48:47Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 216722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{center|(੪੧੦) }}</noinclude>{{gap}}ਇਸਦੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਉ ਪੁਰ ਜਾ ਲੱਥੋਗੇ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਾਯਾ ਗੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾਂ ਸ਼ਕਤਿ ਨੇ ਇਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਉਪਮਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ,ਅਤੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਉ ਚੌਲਦੇ ਨਾਮ ਪੁਰ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਉ ਥੋਂ ਨੌਵੇਂ ਤਕ ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸੜਕ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਓ ਸਾਰਾ ਪੈਂਡਾ ਕਰੜਾ ਹੈ। ਤਾਉ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਜੁਆਲਾ ਮੁਖੀ ਦੀ ਭੁਰੀ ਭੂਰੀ ਮਿੱਟੀ ਕਿਰ ਕਰੇ ਝਾਵੇਂ ਯਾ ਪਰਬਤ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਬਨ ਦਿਆਂ ਤਿੱਖਿਆਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਪਰੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੱਤੀ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੁਰਜੇ ਪੁਰਜੇ ਹੋ ਜਾਏ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਭੈੜੀਆਂ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ, ਜੇਹੀਆਂ ਕੁ ਬੱਕਰੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ। ਕੋਈ ਤਕੜਾ ਆਦਮੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਨਰੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ੍ਯੂਜੀ ਸਾਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵੇਹਲ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਹੋਵੇ ਸੁ। ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਪਰ ਬੀਤੀ ਹੈ ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਨ ਲਜਾਣਾ ਚਾਹਾਂ। ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਹਨ, ਕਿਉਂ<noinclude></noinclude> d048kq60aahkpgkgyurtam5nuw6f1de 250 67594 216723 209739 2026-04-30T00:53:04Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 216723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{c|( ੪੧੧ )}}</noinclude>ਜੋ ਉਸ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਪਰਬਤ ਪੁਰ ਚੜ੍ਹਣ ਦੀ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਟੋਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਪਰ ਚੌਥੇ ਪੜਾਓ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਖ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਝੜ ਹੋਵੇ, ਗਿੱਟੇ ਵਿੱਚ ਮੋਚ ਨਿਕਲ਼ ਜਾ ਏ ਯਾ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਥੇ ਸੱਟ ਲੱਗ ਜਾਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਲੈਹਣੇ ਦੇ ਦੇਣੇ ਪੈ ਜਾਣ। ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਰਬਤ ਰਾਜ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਦ੍ਯਾਲ ਰਿਹਾ, ਅਰਥਾਤ ਸਮਾਂ ਬੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੀ ਸਭ ਸੁੱਖ ਰਹੀ। ਰੇਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅਸੀਂ ਟੋਕੀਓ ਥੋਂ ਗੋਟੰਬਾ ਦੇ ਪੜਾਓ ਤੱਕ ਗਏ ਜੋ ਪਰਬਤ ਦੀ ਤੈਹ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਲੀ ਰਿਕਸ਼ਾ ਸੁਬਾਇਸ਼ਰੀ ਤੱਕ ਭਾੜੇ ਕੀਤੀ, ਅਰ ਬਾਹਰ ਥਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਨੀਵੀਂ ਪਰ ਖੜੀ ਸੜਕ ਉੱਪਰੋਂ ਰਿੜ੍ਹਦੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਰੂ ਅਤੇ ਵਾਂਸਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਸਾ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੱਟ ਦੀ ਬੜੀ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਹੈ, ਇਕ ਪਾਸੇ ਧੁੱਪੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀੜੇ ਦੇ ਕੋਇਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੂਏ ਪਾਸੇ ਝੁੱਗੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਬ ਥਾਂ ਗੋਟਾਂ ਪਈਆਂ ਘੂੰ ਘੂੰ ਕਰਕੇ ਫਿਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਸੇ<noinclude></noinclude> dz7x4zhnwoh8n04zutz9rto5ddyqfyy 250 67596 216724 209741 2026-04-30T00:56:27Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 216724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{center|( ੪੧੨ ) }}</noinclude>ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਫ੍ਯੂਜੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਕੋਈ ' ਅੰਸ ਵਖਾਲੀ ਦੇ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਜਦ ਤਾਈਂ ਅਸੀਂ ਸੁਬਾਇਸ਼ਰੀ ਨ ਪੁੱਜੇ ਉਹ ਬਾਹਲਾ ਢੱਕਿਆ ਹੀ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਉੱਥੇ ਅੱਪੜ ਕੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੇਸੀ ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਨੇ ਯਾਨਾ ਆਂਹਦੇ ਸਨ, ਡੇਰਾ ਕੀਤਾ। ਜਾਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪੰਥ ਦਾ ਝੰਡਾ ਓਹ ਨਾਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਹ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਲਟਕਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਥੋਂ ਦੂਜੇ ਤਕ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਝੰਡੇ ਝੂਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਫ੍ਯੂਜੀ ਸਾਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਰੋਂ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ, ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਭ੍ਯਾਨਕ ਹੈ, ਸਿਰ ਥੋਂ ਪੈਰ ਤਕ ਸਪਸ ਅਤੇ ਮੇਘ ਰਹਿਤ ਵਿਖਾਲੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਥੋਂ ਇਹ ਆਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਲਕ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੁਫਲ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਰਾਤੀ ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਆਲਾ ਮੁਖੀ ਪਰਬਤ ਦੀ ਬਾਬਤ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਥਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿ ਵੇਖੀਏ ਭਈ ਰਾਹ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ, ਸਮਾ ਕੇਹਾਕੁ ਲੱਗਦਾ<noinclude></noinclude> 6ksbmrft7cmgjq9nziiks7pa4cm270f 250 69149 216679 216619 2026-04-29T12:10:47Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੩)}}</noinclude>{{gap}}ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ ਇੰਦ੍ਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੇਚੈਨ ਹੋਗਿਆ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਕਮਲਨੀ ਹੈ ਝਟ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਭੀ ਮਗਰ ੨ ਗਿਆ॥ {{center|'''ਦੂਸਰਾ ਕਾਂਡ'''}} {{gap}}ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਮਾਇਆ ਰਾਣੀ ਵਲ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸਦਾ ਹਾਲ ਲਿਖਕੇ ਕਈ ਗੁਪਤ ਭੇਤ ਖੋਲਦੇ ਹਾਂ,ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਭੀ ਓਸ ਚਿਠੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ੨ ਨ ਪੜ੍ਹ ਸਕੀ ਅਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਡਿਗ ਪਈ ਨਾਗਰ ਦੌੜਕੇ ਬੇਦਮੁਸ਼ਕ ਦੀ ਇਕ ਬੋਤਲ ਚੁਕ ਲਿਆਈ ਤੇ ਕੁਛ ਅਰਕ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਹ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਅਰ ਨਾਗਰ ਵਲ ਦੇਖਕੇ ਬੋਲੀ:- ਹਾਇ ਸ਼ੋਕ! ਕੀ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕੀ ਹੋਗਿਆ!! {{gap}}ਨਾਗਰ—ਹਛਾ ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਸੋ ਹੋਗਿਆ ਹੁਣ ਏਸਤਰਾਂ ਘਬਰਾਉਣ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲੇਗਾ ਉਠੋ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸੰਭਾਲੋ ਅਰ ਸੋਚੋ ਵਿਚਾਰੋ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਮਾਯਾ-ਸ਼ੋਕ! ਉਸ ਬੇਈਮਾਨ ਏਯਾਰ ਨੇ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਧੋਖਾ ਦਿਤਾ ਅਰ ਮੈਥੋਂ ਭੀ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਭੁਲ ਹੋਗਈ ਕਿ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਵਾਲਾਂ ਭੇਤ ਓਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢ ਬੈਠੀ, ਭਾਵੇਂ ਓਹ ਆਪ ਉਸ ਸੈਨਤ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਕੁਛ ਸਮਝ ਨ ਸਕੇਗਾ ਪਰ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲਵੇਗਾ ਅਰ ਜੋ ਕੁਛ ਮੈਂ ਉਸ ਦਰੋਗਾ ਰੁਪੀ ਏਯਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਓਹ ਸੁਣੇਗਾ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਉਸਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਸੌਗੁਣਾ<noinclude></noinclude> cxu3x29r0q8809z9q4rcu0gul3ctvy0 250 69150 216680 216621 2026-04-29T12:15:31Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੪)}}</noinclude>ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ ਅਰ ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਕੁਛ ਬਦਨਾਮੀ ਸਮਝਦਾ ਭੀ ਸੀ ਹੁਣ ਨ ਸਮਝੇਗਾ ਹਾਇ! ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੀਵਣ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਭੀ ਨਾ ਰਹੀ!! {{gap}}ਨਾਗਰ-ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਹੀ ਨਾਉਂ ਹੈ ਨਾ ਪਰ ਜੋ ਕੁਛ ਤੂੰ ਉਸ ਦਰੋਗਾ ਰੂਪੀ ਏਯਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ ਉਸ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਕੁਛ ਸੰਦੇਹ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਕੀ ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ....... {{gap}}ਮਾਯਾ-ਹਾਇ! ਅਸਲੀ ਦਰੋਗ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੀ ਇਹ ਭੇਤ ਮਲੂੰਮ ਨਹੀਂ ਅੱਜ (ਕੁਛ ਸੋਚਕੇ) ਨਹੀਂ ਹੁਣ ਭੀ ਮੈਂ ਉਸ ਭੇਤ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗੀ ਅਰ ਤੈਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਦਸਾਂਗੀ ਬਸ ਹੁਣ ਤੂੰ ਲਛਮੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨ ਲਵੀਂ ਹਛਾ ਹੁਣ ਫੇਰ ਤੂੰ ਏਹ ਚਿਠੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਪੜ੍ਹ॥ {{gap}}ਨਾਗਰ ਨੇ, ਓਹ ਚਿਠੀ ਲੈਕੇ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਸੀ:- {{gap}}“ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਭੋਗ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੋਵੇਂਗੀ ਕਿ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭੂਤ ਨਾਥ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ, ਕਮਲਨੀ ਅਤੇ ਲਾਡਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਰੰਗ ਵਿਚ ਅਸਲੀ ਦਰੋਗੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸਗੋਂ ਏਯਾਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਘੰਟਾਲ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹਾਂ ਜੋ ਦਰੋਗੇ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿਚ ਸੀ ਇਹ ਗਲ ਤੈਨੂੰ ਸੁਝੀ ਭੀ ਨ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਦਰੋਗੇ ਵਾਲੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਉਡ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੈਦੀਆਂ ਦਾ ਕੁਛ ਭੀ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ<noinclude></noinclude> hcg7urapa0gwus5cndvudyj5p307xhe 250 69151 216683 216623 2026-04-29T12:23:36Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੫)}}</noinclude>ਸਗੋਂ ਓਹ ਲੋਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਦੀ ਰਾਂਹੀ ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਸੁਰੰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਲਈ ਸੀ (ਅਰ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਪਚਾਉਣ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੀ ਸੀ) ਬਚਕੇ ਨਿਕਲ ਗਏ ਹਨ, ਨੀਚਨੀ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਬਸ ਏਠੇ ਤੋਂ ਹੀ ਤੂੰ ਸਮਝ ਜਾਹ ਕਿ ਮੈਂ ਠੀਕ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਹਾਂ॥ {{gap}}ਤੇਰਾ ਜੋ ਕੁਛ ਤੂੰ ਸਮਝੇ.... ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਏਯਾਰ:-ਚਿੱਠੀ ਸੁਣਦਿਆਂ ੨ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦਾ ਸਿਰ ਭੋਣ ਲਗ ਪਿਆ ਅਰ ਓਹ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਕੁਛ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਬੋਲੀ:- ਇਹ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਬੜਾ ਹੀ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੈ ਏਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਧੋਖਾ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਹਾਇ! ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਭੀ ਹਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ ਹਾਇ! ਕੁਲ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਲਿਸਮੀ ਖੰਜਰ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਰਹਿ ਗਏ, ਪਿੰਡ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਸ਼ੋਕ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਵਾਲਾ ਭੇਤ ਹੁਣ ਖੁਲ੍ਹ ਗਿਆ ਅਹ ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਰੀ ਹੋਈ (ਕੁਛ ਸੋਚਕੇ) ਹਾਂ ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਮਝੀ, ਤਲਿਸਮੀ ਖੰਜਰ ਦਾ ਅਸਰ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਭੀ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਖੰਜਰ ਤੇ ਅੰਗੂਠੀ ਹੋਵੇਗੀ॥ {{gap}}ਨਾਗਰ-ਬੇਸ਼ਕ ਏਹੋ ਗਲ ਹੈ, ਹੱਛਾ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਸੋਚਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਕਿਵੇਂ ਬਚੇ? {{gap}}ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ-ਇਸਦਾ ਉਤ੍ਰ ਦੇਣ ਹੀ ਲਗੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅਰ ਦਰੋਗਾ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਦਿਸਿਆ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆ ਹੀ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਗਈ ਅਰ ਕੱੜਕ ਕੇ ਬੋਲੀ ਤੈਨੂੰਦੁਸ਼ਟਨੂੰਏਥੇਕਿਸਨੇਆਉਣਦਿਤਾ ਹੈ ਪਰ ਹਛਾ ਜੇ ਤੂੰ ਆ ਹੀ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਮਲੂੰਮ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਕਿ<noinclude></noinclude> oi00p2t5t38nobhnm9crcpmksgoo6hm 250 69152 216684 216626 2026-04-29T12:37:50Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੬)}}</noinclude>ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮੌਤ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਹਾਂ ਜੇ ਤੇਰੀ ਚਿਠੀ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ, ਦੁਸ਼ਟਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧੋਖਾ ਦਿਤਾ ਹੈ ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹਥੋਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਦਰੋਗ਼ਾ-ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਹੈਂ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਭੁਲ ਗਈ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ ਕਿ ਕਿਸ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਆਈ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਜ਼ਬਾਨ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ। {{gap}}ਮਾਯਾ:—(ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਅਰ ਤਲਿਸਮੀ ਖੰਜਰ ਕੱਢਕੇ) ਹਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਜੇਹੇ ਬੇਈਮਾਨ ਪਾਸੋਂ ਧੋਖਾ ਕਿਉਂ ਖਾਂਦੀ, ਦੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ! {{gap}}ਨਾਗਰ—ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਏਤਨੀ ਭਾਰੀ ਬਦਮਾਸ਼ੀ ਕਰਕੇ ਫੇਰ ਭੀ ਤੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋਕੇ ਏਥੇ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਮਲੂੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਹਥ ਧੋਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਹੱਛਾ ਜੇ ਤਲਿਸਮੀ ਖੰਜਰ ਦਾ ਅਸਰ ਤੇਰੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੂਸਰੀ ਤਰਾਂ ਤੇਰੀ ਖਬਰ ਲੈਦੀ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਦੇਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਓਹ ਸ਼ੇਰਨੀ ਵਾਂਗ ਝਪਟ ਮਾਰਕੇ ਦਰੋਗੇ ਦੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚੀ ਅਰ ਝਟ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲ ਵਾਲੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਅੰਗੂਠੀ ਦਰੋਗੇ ਦੀ ਗਲ੍ਹ ਤੇ ਚੁਭਾ ਦਿਤੀ ਜਿਸਦੀ ਚੋਭ ਨਾਲ ਜ਼ਰਾਕੁ ਥਾਂ ਛਿਲੀ ਗਈ ਪਰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਸਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ<noinclude></noinclude> 7dvfjny1ussvngi1iwf2piczalzbh4s 250 69153 216685 206791 2026-04-29T12:40:55Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੭)}}</noinclude>ਗਿਆ ਅਰ ਦਰੋਗਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿਗ ਪਿਆ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੇ ਨਾਗਰ ਵਲ ਦੇਖਕੇ ਕਿਹਾ:— ਹੁਣ ਏਸਦੇ ਹਥ ਪੈਰ ਬੰਨਕੇ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਕੇ ਪੁਛੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ। ਨਾਗਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਿਰੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਹੀ ਨ ਬੰਨੋ ਸਗੋਂ ਥੋੜਾ ਜੇਹਾ ਨੱਕ ਭੀ ਵੱਢ ਲਵੋ ਅਰ ਨਕਲੀ ਦਾਹੜੀ ਪੁਟ ਸੁਟੋ ਫੇਰ ਪੁਛੋ ਕਿ ਏਯਾਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈਂ? {{gap}}ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਸਮਝਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਦਰੋਗਾ ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਨੋਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧੋਖਾ ਭੀ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਜਿੰਨਾਂ ਡਰਦੀ ਥੋੜਾ ਸੀ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਪਾਠਕ ਸਮਝ ਹੀ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਅਜੇਹਾ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਕੇ ਸਗੋਂ ਉਸ ਧੋਖੇ ਦਾ ਹਾਲ ਦੱਸਕੇ ਫੇਰ ਉਸੇ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਆਵੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿ ਓਸਨੇ ਧੋਖਾ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦਰੋਗਾ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਸਚਮੁਚ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਦਰੋਗਾ ਸੀ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ ਇਸ ਵੇਲੇ ਓਹੋ ਇਸਦਾ ਨੱਕ ਵਢਣ ਤੇ ਦਾਹੜੀ ਖੋਹਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਿ ਇਹ ਪੱਖੀ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਗਰ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੇ ਮੰਨਿਆਂ, ਪਹਿਲੇ ਨਾਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥੀਂ ਦਰੋਗੋ ਦਾ ਥੋੜਾ ਜੇਹਾ ਨੱਕ ਵੱਢ ਸੁਟਿਆ ਫੇਰ ਦਾਹੜੀ ਖੋਹਣ ਲਗੀ, ਇਹ ਦਾਹੜੀ ਨਕਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਝਟ ਪਟ ਖੁਸ ਜਾਂਦੀ, ਨਾਗਰ ਦਾਹੜੀ ਖੋਂਹਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਬੜੇ ਪੱਕੇ ਮਸਾਲੇ ਨਾਲ ਵਾਲ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।<noinclude></noinclude> qa5s72mccowbsvt7rwam28aumkmok0t 216686 216685 2026-04-29T12:41:42Z Gurjit Chauhan 1821 216686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੭)}}</noinclude>ਗਿਆ ਅਰ ਦਰੋਗਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿਗ ਪਿਆ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੇ ਨਾਗਰ ਵਲ ਦੇਖਕੇ ਕਿਹਾ:-ਹੁਣ ਏਸਦੇ ਹਥ ਪੈਰ ਬੰਨਕੇ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਕੇ ਪੁਛੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ। ਨਾਗਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਿਰੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਹੀ ਨ ਬੰਨੋ ਸਗੋਂ ਥੋੜਾ ਜੇਹਾ ਨੱਕ ਭੀ ਵੱਢ ਲਵੋ ਅਰ ਨਕਲੀ ਦਾਹੜੀ ਪੁਟ ਸੁਟੋ ਫੇਰ ਪੁਛੋ ਕਿ ਏਯਾਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈਂ? {{gap}}ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਸਮਝਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਦਰੋਗਾ ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਨੋਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧੋਖਾ ਭੀ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਜਿੰਨਾਂ ਡਰਦੀ ਥੋੜਾ ਸੀ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਪਾਠਕ ਸਮਝ ਹੀ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਅਜੇਹਾ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਕੇ ਸਗੋਂ ਉਸ ਧੋਖੇ ਦਾ ਹਾਲ ਦੱਸਕੇ ਫੇਰ ਉਸੇ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਆਵੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿ ਓਸਨੇ ਧੋਖਾ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦਰੋਗਾ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਸਚਮੁਚ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਦਰੋਗਾ ਸੀ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ ਇਸ ਵੇਲੇ ਓਹੋ ਇਸਦਾ ਨੱਕ ਵਢਣ ਤੇ ਦਾਹੜੀ ਖੋਹਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਿ ਇਹ ਪੱਖੀ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਗਰ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੇ ਮੰਨਿਆਂ, ਪਹਿਲੇ ਨਾਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥੀਂ ਦਰੋਗੋ ਦਾ ਥੋੜਾ ਜੇਹਾ ਨੱਕ ਵੱਢ ਸੁਟਿਆ ਫੇਰ ਦਾਹੜੀ ਖੋਹਣ ਲਗੀ, ਇਹ ਦਾਹੜੀ ਨਕਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਝਟ ਪਟ ਖੁਸ ਜਾਂਦੀ, ਨਾਗਰ ਦਾਹੜੀ ਖੋਂਹਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਬੜੇ ਪੱਕੇ ਮਸਾਲੇ ਨਾਲ ਵਾਲ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।<noinclude></noinclude> pe48tzoxpp7g40g24o9wye6k3jlh1sf 250 69154 216689 216633 2026-04-29T12:47:48Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੮)}}</noinclude>{{gap}}ਅੱਧੀ ਦਾਹੜੀ ਖੁਸਦਿਆਂ ਤਕ ਦਰੋਂਗੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਤ੍ਰਬਕ ਕੇ ਨਾਗਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:-ਠਹਿਰ! ਠਹਿਰ!! ਇਹ ਭੀ ਧੋਖਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅਸਲੀ ਦਰੋਗਾ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਗਰ—(ਠਹਿਰਕੇ) ਹੈਂ! ਸਚ ਮੁਚ ਮਲੂਮ ਤਾਂ ਓਹੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹਾਇ ਹਾਇ ਬੜੀ ਭੁਲ ਹੋਗਈ!! {{gap}}ਮਾਯਾ-ਭੁਲ ਕੀ? ਹਨੇਰ ਹੋਗਿਆ! ਏਸ ਵਿਚਾਰੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬੁਰਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਹੁਣ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ। {{gap}}ਨਾਗਰ-ਜ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਹਟ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹ ਕਿਸਤਰਾਂ ਕਰਾਂਗੇ? {{gap}}ਮਾਯਾ—ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਿਰੀ ਦਾਹੜੀ ਖੋਹਣ ਲਈ ਹੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਤੂੰ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਹਥੀਂ ਵਿਚਾਰੇ ਦਾ ਨੱਕ ਭੀ ਉਡਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਨਾਗਰ-ਵਾਹ! ਠੀਕ ਹੈ! ਗਾਲਾਂ ਭੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਕੱਢੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ? ਕੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਏਸਦਾ ਨੱਕ ਵੱਢਿਆ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਦੋਸ਼ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਥੱਪਕੇ ਤੂੰ ਲਾਂਭੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ! ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ ਜਦ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋ ਤੇਰਾ ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ ਤਾਂ ਪਿਛੇ ਕੀ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ! ਹਛਾ ਕੀ ਹਰਜ ਹੈ ਜੇਹੀ ਤੂੰ ਸ੍ਵਾਰਥਨ ਹੈਂ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਈ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਨਾਗਰ ਓਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤੀ ਅਰ ਜ਼ਹਿਰ ਲਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾ ਵੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਲੈ ਆਈ ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੇ<noinclude></noinclude> 4v37sed6pn6tu8km9stfjwd6buf1kx5 216690 216689 2026-04-29T12:49:48Z Gurjit Chauhan 1821 216690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੮)}}</noinclude>{{gap}}ਅੱਧੀ ਦਾਹੜੀ ਖੁਸਦਿਆਂ ਤਕ ਦਰੋਂਗੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਤ੍ਰਬਕ ਕੇ ਨਾਗਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:- ਠਹਿਰ! ਠਹਿਰ!! ਇਹ ਭੀ ਧੋਖਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅਸਲੀ ਦਰੋਗਾ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਗਰ-(ਠਹਿਰਕੇ) ਹੈਂ! ਸਚ ਮੁਚ ਮਲੂਮ ਤਾਂ ਓਹੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹਾਇ ਹਾਇ ਬੜੀ ਭੁਲ ਹੋਗਈ!! {{gap}}ਮਾਯਾ-ਭੁਲ ਕੀ? ਹਨੇਰ ਹੋਗਿਆ! ਏਸ ਵਿਚਾਰੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬੁਰਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਹੁਣ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ। {{gap}}ਨਾਗਰ-ਜ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਹਟ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹ ਕਿਸਤਰਾਂ ਕਰਾਂਗੇ? {{gap}}ਮਾਯਾ-ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਿਰੀ ਦਾਹੜੀ ਖੋਹਣ ਲਈ ਹੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਤੂੰ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਹਥੀਂ ਵਿਚਾਰੇ ਦਾ ਨੱਕ ਭੀ ਉਡਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਨਾਗਰ-ਵਾਹ! ਠੀਕ ਹੈ! ਗਾਲਾਂ ਭੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਕੱਢੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ? ਕੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਏਸਦਾ ਨੱਕ ਵੱਢਿਆ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਦੋਸ਼ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਥੱਪਕੇ ਤੂੰ ਲਾਂਭੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ! ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ ਜਦ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋ ਤੇਰਾ ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ ਤਾਂ ਪਿਛੇ ਕੀ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ! ਹਛਾ ਕੀ ਹਰਜ ਹੈ ਜੇਹੀ ਤੂੰ ਸ੍ਵਾਰਥਨ ਹੈਂ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਈ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਨਾਗਰ ਓਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤੀ ਅਰ ਜ਼ਹਿਰ ਲਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾ ਵੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਲੈ ਆਈ ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੇ<noinclude></noinclude> j0v39vwh1rogn5vcj1apyld4lnirco6 250 69155 216693 216640 2026-04-29T12:58:23Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੯)}}</noinclude>ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੀ *ਅੰਗੂਠੀ ਚੋਭੀ ਸੀ ਓਥੋਂ ਦਵਾ ਲਾ ਦਿਤੀ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਓਥੇ ਛਾਲੇ ਪੈ ਗਿਆ ਓਸ ਛਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾਗਰ ਨੇ ਛੇੜ ਦਿਤਾ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਦਰੋਗੇ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਈ ਉਠਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਰ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖਕੇ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਓਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਏਹ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਏਤਨਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਓਹ ਕੁਛ ਪੁਛ ਨ ਸਕਿਆ ਅਰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਮੂੰਹ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}ਮਾਯਾ-(ਦਰੋਗੇ ਨੂੰ) ਖਿਮਾ ਕਰਨਾ ਮੈਂ ਆਪਨੂੰ ਇਹ ਜਾਨਣ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਏਹ ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਏਯਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਸਦੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਛ ਕੀਤਾ ਹੈ ਨਾਗਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਗਰ-ਠੀਕ ਹੈ ਬਾਬਾ ਜੀ ਏਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਹੀ ਤਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਅੰਗੂਠੀ ਨਾਲ ਇਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਲੱਗੀ ਸਾਂ।(ਬਾਬਾ ਜੀ ਵਲ ਵੇਖਕੇ) ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਬੜੀ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ, ਜਦ ਏਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਕੇ ਕਈ ਵਰਿਹਾਂ ਤਕ ਦੁਖ ਦਿਤਾ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਏਸਨੇ ਲੱਛਮੀ ਦੇਵੀ ਵਾਲਾ ਭੇਤ ਭੀ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਤਾ ਅਰ ਇਹ ਭੀ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੰਮ ਦਰੋਗਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ । {{gap}}ਮਾਯਾ—(ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਨਾਗਰ ਵਲ ਦੇਖਕੇ) ਕਿਉਂ ਨੀ!<noinclude>{{rule}} *ਏਹ ਮੁੰਦਰੀ ਉਹੋ ਜੇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਨਾਗਰ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭੂਤਨਾਥ ਤੇ ਵਰਤੀ ਸੀ।</noinclude> 9r5dqdgcfc6hpnmxv6xds4n4lkucvt0 250 69156 216695 216643 2026-04-29T13:05:17Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੦)}}</noinclude>ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈਂ? {{gap}}ਨਾਗਰ-ਜਦ ਤੂੰ ਨੱਕ ਵੱਢਣ ਦਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਥਪਦੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਨ ਦੱਸਾਂ? ਮੇਰੇ ਵਲ ਅੱਖਾਂ ਕੀ ਤਾੜਦੀ ਹੈਂ! ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਡਰਦੀ ਨਹੀਂ ਅਰ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਕੁਛ ਕਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤਾਂ ਬਚਾ। {{gap}}ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਦੇ ਅਜ ਤਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰੀ ਸੀ ਨਾਗਰ ਦੀ ਇਹ ਕੌੜੀ ਗੱਲ ਕਦ ਸਹਾਰਦੀ, ਉਸਨੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਨਾਗਰ ਵਲ ਦੇਖਿਆ ਅਰ ਕੁਛ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਬੋਲ ਉਠੇ:- ਬਸ ਬਸ ਇਹ ਸਭ ਕਾਰਰਵਾਈ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਹੈ ਨਾਗਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਨਿਕਲਨਾ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। {{gap}}ਬਾਬਾ ਜੀਦੀ ਗੱਲਸੁਣ ਕੇ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਗੁਸਾ ਹੋਰ ਭੀ ਚਮਕ ਪਿਆ ਅਰ ਓਹ ਤਲਿਸਮੀ ਖੰਜਰ ਕੱਢਕੇ ਨਾਗਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੌੜੀ, ਅਗੋਂ ਨਾਗਰ ਭੀ ਕਦ ਘੱਟ ਸੀ ਉਸਨੇ ਭੀ ਖੰਜਰ ਕਢ ਲਿਆ ਅਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ ਲੜਾਈ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਦੋਹਾਂ ਖੰਜਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰੇ ਦਰੋਗੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਸੀ ਓਹ ਨੱਸਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕਰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਸਨ, ਓਹ ਲੌਂਡੀ ਜੋ ਚਿੱਠੀ ਲਿਆਈ ਸੀ ਦੌੜਕੇ ਬਾਹਰ ਗਈ ਅਰ ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆਈ ਜੋ ਆਕੇ ਲੜਾਈ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਉਪ੍ਰਾਲਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈਆਂ। {{gap}}ਜਦ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਦਰਜੇ ਤੋਂ ਡਿਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ<noinclude></noinclude> 8yrqun2eca2k4382aszg6u782r3w8cs 250 69157 216789 216644 2026-04-30T10:20:03Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੧)}}</noinclude>ਆਪਣੇ ਪਰਾਏ ਸਭ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਏਹੋ ਹਾਲ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਓਹ ਰਾਣੀ ਸੀ ਲੋਕਾਂ ਓਸਦਾ ਅਦਬ ਕਰਦੇ ਸਨ ਭਾਵੇਂ ਓਹ ਕੇਹਾ ਗੰਦਾ ਕੰਮ ਦੱਸੇ ਸਭ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਹੁਣ ਜਦ ਆਪ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਘਰੋਂ ਦੱਸਣਾ ਪਿਆ ਧਨ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕੰਗਾਲ ਬਣਨਾ ਪਿਆ ਕੱਲ ਓਸ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਆਦਮੀ ਡਰਦੇ ਸਨ ਅੱਜ ਇਕ ਦਾਸੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ। {{gap}}ਮਨੋਰਮਾ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਨਾਗਰ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਦਾਸੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ, ਪਾਸੋਂ ਮਨੋਰਮਾ ਤੇ ਨਾਗਰ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪੈ ਮਿਲੇ ਸਨ ਸਭ ਧਨ ਤੇ ਦੌਲਤ ਇੱਜ਼ਤ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਪਿਛੇ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਜਦ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਆਪ ਪੈਸੇ ੨ ਦੀ ਮੁਥਾਜ ਹੈ ਅਰ ਨਾਗਰ ਦੀ ਯਾਚਕਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਗਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫਿਰ ਗਈਆਂ, ਓਹ ਗੱਲ ਦਾ ਪਹਾੜ ਬਨਾਕੇ ਝਟ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਬੈਠੀ ਏਹੋ ਨਾਗਰ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਪਾਸੋਂ ਹਜਾਰ ੨ ਗਾਲਾਂ ਖਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅੱਜ ਟਾਕਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਨਾਗਰ ਦੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਨਾਗਰ ਦੀ ਕੁਮਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਤਲਿਸਮੀ ਖੰਜਰ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।। {{gap}}ਨਾਗਰ ਨੇ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:- ਦੇਖ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਭੀ ਤਰਾਂ ਮੇਰਾ ਟਾਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਜੇ ਮੈ ਹੁਣੇ ਜਾਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਕਾਂਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਹਾਲ ਦਸ ਦੇਵਾਂ ਤਾਂ ਓਹ ਝਟ ਤੈਨੂੰ ਫੜਕੇ ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਭੇਜ ਦੇਣ ਪਰ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਵਲ ਦੇਖਦੀ ਹੋਈ ਤੈਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰਦੀ<noinclude></noinclude> blxky57juk5po1kszne4724zji65fgp 250 69158 216792 216647 2026-04-30T10:27:45Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੨)}}</noinclude>ਹਾਂ ਅਰ ਹੁਕਮ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣੇ ਇਸ ਮਕਾਨੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਹ ਅਰ ਜਿਸਤਰਾਂ ਹੋ ਸਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ॥ {{gap}}ਨਾਗਰ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣਕੇ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਠਹਿਰ ਗਈ ਅਰ ਕੁਛ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਈ ਫੇਰ ਖੰਜਰ ਨੂੰ ਮਿਆਨ ਵਿਚ ਰਖਕੇ ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ ਨਾਗਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜਾਣ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਦਰੋਗੇ ਵਲ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਓਹ ਭੀ ਸਮਾਂ ਪਾਕੇ ਨੱਸ ਗਿਆ ਹੈ॥ {{center|{{xxxx -larger|ਤੀਸਰਾ ਕਾਂਡ}}}} {{gap}}ਹੁਣ ਜਰਾ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਸੁਣ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਦਰੋਗੇ ਨੇ ਦਰੋਗੇ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਨਾਲਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਓਹ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਸੀ ਜੋ ਦਰੋਗੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਬਨਕੇ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਓਸਦਾ ਭੇਤ ਲੈਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦ ਦਰੋਗੇ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਾ ਤਾਂ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂਅਤੇ ਲੀਲਾਦੀ ਜਬਾਨੀ ਮਲੂਮ ਹੋਯਾ ਕਿ ਦੋ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ੨ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਤੇ ਨਾਗਰ ਟਿਲੇ ਤੇ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਟਿਲੋ ਦਾ ਹਾਲ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਭੀ ਪਤਾ ਸੀ ਜੋ ਚੌਥੇ ਦਰਜੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਿਤੇ ਓਹ ਸਾਡੇ ਹੀ ਆਦਮੀ ਨ ਹੋਣ ਜੋ ਚੌਥੇ ਦਰਜੇ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ ਜੇ ਇਹੋ ਗੱਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਤੰਗ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਸੋਚਕੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਭੀ ਟਿਲੇ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਏਹੋ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਦਰੋਗਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇਸਨ॥<noinclude></noinclude> evchj9vo5ypmxjg6lvglrgidforhupk 216793 216792 2026-04-30T10:28:47Z Gurjit Chauhan 1821 216793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੨)}}</noinclude>ਹਾਂ ਅਰ ਹੁਕਮ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣੇ ਇਸ ਮਕਾਨੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਹ ਅਰ ਜਿਸਤਰਾਂ ਹੋ ਸਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ॥ {{gap}}ਨਾਗਰ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣਕੇ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਠਹਿਰ ਗਈ ਅਰ ਕੁਛ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਈ ਫੇਰ ਖੰਜਰ ਨੂੰ ਮਿਆਨ ਵਿਚ ਰਖਕੇ ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ ਨਾਗਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜਾਣ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਦਰੋਗੇ ਵਲ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਓਹ ਭੀ ਸਮਾਂ ਪਾਕੇ ਨੱਸ ਗਿਆ ਹੈ॥ {{center|{{larger|ਤੀਸਰਾ ਕਾਂਡ}}}} {{gap}}ਹੁਣ ਜਰਾ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਸੁਣ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਦਰੋਗੇ ਨੇ ਦਰੋਗੇ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿਚ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਨਾਲਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਓਹ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਸੀ ਜੋ ਦਰੋਗੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਬਨਕੇ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਓਸਦਾ ਭੇਤ ਲੈਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦ ਦਰੋਗੇ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਾ ਤਾਂ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂਅਤੇ ਲੀਲਾਦੀ ਜਬਾਨੀ ਮਲੂਮ ਹੋਯਾ ਕਿ ਦੋ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ੨ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਤੇ ਨਾਗਰ ਟਿਲੇ ਤੇ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਟਿਲੋ ਦਾ ਹਾਲ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਭੀ ਪਤਾ ਸੀ ਜੋ ਚੌਥੇ ਦਰਜੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਿਤੇ ਓਹ ਸਾਡੇ ਹੀ ਆਦਮੀ ਨ ਹੋਣ ਜੋ ਚੌਥੇ ਦਰਜੇ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ ਜੇ ਇਹੋ ਗੱਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਤੰਗ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਸੋਚਕੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਭੀ ਟਿਲੇ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਏਹੋ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਦਰੋਗਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇਸਨ॥<noinclude></noinclude> pqpdh4xmrvpd8vaukcxczv5c54b374h 250 69159 216794 208935 2026-04-30T10:32:03Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216794 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੩)}}</noinclude>{{gap}}ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕਰਨ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਜਦ ਅੰਨ ਪਾਣੀਂ ਲੈਕੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਉਸ ਤਹਿਖਾਨੇ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਛੇਤੀ ੨ ਹਾਲ ਸੁਣਾਕੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇਕੇ ਕਿਹਾ:— ਇਸ ਕੁੰਜੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਹੋ ਸਕੇ ਛੇਤੀ ਆਪ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ:- ਜੇ ਇਹ ਕੁੰਜੀ ਨ ਮਿਲਦੀ ਤਦ ਭੀ ਅਸੀ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਏਥੋਂ ਦਾ ਹਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੈ ਪਰ ਤੁਸੀ ੨੪ ਘੰਟੇ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦਾ ਪਿਛਾ ਨ ਛਡਣਾ ਤੇ ਨ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇਣਾ ਇਸਦੇ ਪਿਛੋਂ ਅਸੀ ਆਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਢੂੰਡ ਲਵਾਂਗੇ॥ {{gap}}ਇਸ ਦਰੋਗੇ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲੇ ਦਾ ਹਾਲ ਕਮਲਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਏਯਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜਦ ਦਰੌਗੇ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲੇ ਤੌਂ ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕਮਲਨੀ ਨੂੰ ਢੂੰਡਣ ਲਈ ਉੱਤਰ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਉੱਤਰ ਵਲ ਹੈ॥ {{gap}}ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਕੋਹਕੁ ਭਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਰਾਤ ਪੈਗਈ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਓਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਭ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਥੋੜੀ ਹੀ ਢੂੰਡ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਮਿਲ ਪਿਆ ਜੋ ਆਪ ਇਸੇ ਨੂੰ ਲਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਓਥੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਾ ਜਿਥੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਆਦਮੀ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭ ਉਠ ਖਲੋਤੇ ਅਰ ਅਗੋਂ ਲੈਣ ਲਈ ਆਏ॥<noinclude></noinclude> 23209wan04ojrqt41uwxzncozuier01 250 69715 216795 209032 2026-04-30T10:37:48Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216795 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੪)}}</noinclude>{{center|<poem>ਦੇਵੀ:-ਦੇਖੋ ਮੈਂ ਕਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਲੱਭ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ॥ ਗੋਪਾਲ:-(ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ) ਆਓ ਜੀ! ਆਓ!</poem>}} {{gap}}ਤੇਜ:-ਜਦ ਏਨੀ ਦੂਰ ਆਯਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਹੇ ਠਹਿਰ ਦਾ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਗੋਪਾਲ:—(ਹੱਸਕੇ) ਅਜ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਬਚੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਤੇਜ:-ਇਹ ਸਭ ਭਗਵਤ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ ਅਰ ਆਪ ਵਿਅਰਥ ਮੇਰੀ ਉਪਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹਛਾ ਮੈਂ ਚੁਪਦੀ ਛਤ੍ਰੀ ਤਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਪਦੀ ਉਪਮਾ ਦੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਂ॥ {{gap}}ਗੋਪਾਲ:—(ਹੱਸਕੇ) ਕਿਤੇ ਭੰਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪੀ ਆਏ? {{gap}}ਇਹ ਜੰਗਲ ਬੜਾ ਸੰਘਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਬੈਠੇ ਸਨ ਪਰ ਭੂਤ ਨਾਥ ਨੇ ਇਕ ਅਬਰਕੀ ਲਾਲਟੈਟ ਜਗਾ ਕੇ ਚਾਨਣਾ ਕਰ ਲੀਤਾ ਸੀ। ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚੇਹਰੇ ਤੇ ਮੁਸਕ੍ਰਾਹਟ ਦੇਖਕੇ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਰੂਰ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਦਾਇਕ ਸੋਅ ਸੁਣਾਗੇ ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਭੰਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪੀ ਆਏ॥ {{gap}}ਤੇਜ:-(ਹੱਸਕੇ) ਭੰਗ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਤਾਂ ਆਪ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਗਾਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਠੱਠੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਸਗੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾਕਿ ਆਪਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ਤਾਂ ਆਪ ਦਾ ਮਨ ਬੜਾ ਘਬਰਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗਲ ਹੈ ਹਛਾ ਇਹ ਦਸੋ ਕਿ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਕਿਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ?<noinclude></noinclude> snkmutncs8c4eco1jpy09cq897lid7a 216796 216795 2026-04-30T10:40:50Z Gurjit Chauhan 1821 216796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੪)}}</noinclude>{{gap}}ਦੇਵੀ:-ਦੇਖੋ ਮੈਂ ਕਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਲੱਭ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ॥ {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-(ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ) ਆਓ ਜੀ! ਆਓ! {{gap}}ਤੇਜ:-ਜਦ ਏਨੀ ਦੂਰ ਆਯਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਹੇ ਠਹਿਰ ਦਾ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਗੋਪਾਲ:—(ਹੱਸਕੇ) ਅਜ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਬਚੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਤੇਜ:-ਇਹ ਸਭ ਭਗਵਤ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ ਅਰ ਆਪ ਵਿਅਰਥ ਮੇਰੀ ਉਪਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹਛਾ ਮੈਂ ਚੁਪਦੀ ਛਤ੍ਰੀ ਤਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਪਦੀ ਉਪਮਾ ਦੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਂ॥ {{gap}}ਗੋਪਾਲ:—(ਹੱਸਕੇ) ਕਿਤੇ ਭੰਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪੀ ਆਏ? {{gap}}ਇਹ ਜੰਗਲ ਬੜਾ ਸੰਘਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਬੈਠੇ ਸਨ ਪਰ ਭੂਤ ਨਾਥ ਨੇ ਇਕ ਅਬਰਕੀ ਲਾਲਟੈਟ ਜਗਾ ਕੇ ਚਾਨਣਾ ਕਰ ਲੀਤਾ ਸੀ। ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚੇਹਰੇ ਤੇ ਮੁਸਕ੍ਰਾਹਟ ਦੇਖਕੇ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਰੂਰ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਦਾਇਕ ਸੋਅ ਸੁਣਾਗੇ ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਭੰਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪੀ ਆਏ॥ {{gap}}ਤੇਜ:-(ਹੱਸਕੇ) ਭੰਗ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਤਾਂ ਆਪ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਗਾਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਠੱਠੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਸਗੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾਕਿ ਆਪਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ਤਾਂ ਆਪ ਦਾ ਮਨ ਬੜਾ ਘਬਰਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗਲ ਹੈ ਹਛਾ ਇਹ ਦਸੋ ਕਿ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਕਿਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ?<noinclude></noinclude> o7ulkr74fiy13u55zd9szl5ueqjvk4m 216797 216796 2026-04-30T10:41:58Z Gurjit Chauhan 1821 216797 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੪)}}</noinclude>{{gap}}ਦੇਵੀ:-ਦੇਖੋ ਮੈਂ ਕਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਲੱਭ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ॥ {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-(ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ) ਆਓ ਜੀ! ਆਓ! {{gap}}ਤੇਜ:-ਜਦ ਏਨੀ ਦੂਰ ਆਯਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਹੇ ਠਹਿਰ ਦਾ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-(ਹੱਸਕੇ) ਅਜ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਬਚੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਤੇਜ:-ਇਹ ਸਭ ਭਗਵਤ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ ਅਰ ਆਪ ਵਿਅਰਥ ਮੇਰੀ ਉਪਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹਛਾ ਮੈਂ ਚੁਪਦੀ ਛਤ੍ਰੀ ਤਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਪਦੀ ਉਪਮਾ ਦੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਂ॥ {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-(ਹੱਸਕੇ) ਕਿਤੇ ਭੰਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪੀ ਆਏ? {{gap}}ਇਹ ਜੰਗਲ ਬੜਾ ਸੰਘਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਬੈਠੇ ਸਨ ਪਰ ਭੂਤ ਨਾਥ ਨੇ ਇਕ ਅਬਰਕੀ ਲਾਲਟੈਟ ਜਗਾ ਕੇ ਚਾਨਣਾ ਕਰ ਲੀਤਾ ਸੀ। ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚੇਹਰੇ ਤੇ ਮੁਸਕ੍ਰਾਹਟ ਦੇਖਕੇ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਰੂਰ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਦਾਇਕ ਸੋਅ ਸੁਣਾਗੇ ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਭੰਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪੀ ਆਏ॥ {{gap}}ਤੇਜ:-(ਹੱਸਕੇ) ਭੰਗ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਤਾਂ ਆਪ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਗਾਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਠੱਠੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਸਗੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾਕਿ ਆਪਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ਤਾਂ ਆਪ ਦਾ ਮਨ ਬੜਾ ਘਬਰਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗਲ ਹੈ ਹਛਾ ਇਹ ਦਸੋ ਕਿ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਕਿਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ?<noinclude></noinclude> l5h8tbyqpxi8j7lr723pfa71nkhr2kc 250 69716 216798 209026 2026-04-30T10:46:13Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216798 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੫)}}</noinclude>{{gap}}ਗੋਪਾਲ:—ਕੀ ਆਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਇਹ ਉਸ ਨੀਚਨੀ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ॥ {{gap}}ਤੇਜ:-ਬਸ! ਬਸ! ਬਸ!!! ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਭ ਸਮਝ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਭਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗਲ ਸੁਨਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਲੌ ਸੁਣੋਂ ਪਰ ਨਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕਰੋ ਕਿ ਕੀ ਇਨਾਮ ਦੇਵੋਗੇ ਫੋਕੀ ਉਪਮਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲੇਗਾ॥ {{gap}}ਗੋਪਾਲ:—ਮੈਂ ਇਸ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਛ ਇਨਾਮ ਦੇ ਸਕਾਂ ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਨਾਮ ਭੀ ਆਪੇ ਸੋਚ ਲਵੋ ਮੈਂ ਤਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ॥ {{gap}}ਤੇਜ:-(ਹੱਥ ਅਗੇ ਕਰਕੇ) ਹੱਛਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਹੱਥ ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰੋ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਇਨਾਮ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੰਗ ਲਵਾਂਗਾ ਜਦ ਆਪ ਇਸ ਯੋਗ ਹੋਵੋਗੇ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-(ਹੱਥ ਤੇ ਹਥ ਮਾਰਕੇ) ਹੱਛਾ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਦਸੋਂ ਮਨ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਤੇਜ:-ਹਾਂ ਹਾਂ ਸੁਣੋ (ਕਮਲਨੀ ਨੂੰ ਤੇ ਲਾਡਲੀ ਨੂੰ) ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਭੀ ਅਗੇ ਆ ਜਾਵੋ ਅਰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸੁਣੋ ਅਜ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-ਹੁਣ ਦਸੋ ਭੀ ਕਿ ਨਖਰੇ ਹੀ ਸਾੜੋ ਗੇ? {{gap}}ਤੇਜ:-ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਕੁਛ ਰੰਜ ਭੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਸੁਣੋ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ॥ {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਮਲਨੀ<noinclude></noinclude> k4y8ot78ugpu8w0y3a3y0keu2j1r0k2 216799 216798 2026-04-30T10:47:03Z Gurjit Chauhan 1821 216799 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੫)}}</noinclude>{{gap}}ਗੋਪਾਲ:-ਕੀ ਆਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਇਹ ਉਸ ਨੀਚਨੀ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ॥ {{gap}}ਤੇਜ:-ਬਸ! ਬਸ! ਬਸ!!! ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਭ ਸਮਝ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਭਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗਲ ਸੁਨਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਲੌ ਸੁਣੋਂ ਪਰ ਨਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕਰੋ ਕਿ ਕੀ ਇਨਾਮ ਦੇਵੋਗੇ ਫੋਕੀ ਉਪਮਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲੇਗਾ॥ {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-ਮੈਂ ਇਸ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਛ ਇਨਾਮ ਦੇ ਸਕਾਂ ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਨਾਮ ਭੀ ਆਪੇ ਸੋਚ ਲਵੋ ਮੈਂ ਤਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ॥ {{gap}}ਤੇਜ:-(ਹੱਥ ਅਗੇ ਕਰਕੇ) ਹੱਛਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਹੱਥ ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰੋ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਇਨਾਮ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੰਗ ਲਵਾਂਗਾ ਜਦ ਆਪ ਇਸ ਯੋਗ ਹੋਵੋਗੇ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-(ਹੱਥ ਤੇ ਹਥ ਮਾਰਕੇ) ਹੱਛਾ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਦਸੋਂ ਮਨ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਤੇਜ:-ਹਾਂ ਹਾਂ ਸੁਣੋ (ਕਮਲਨੀ ਨੂੰ ਤੇ ਲਾਡਲੀ ਨੂੰ) ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਭੀ ਅਗੇ ਆ ਜਾਵੋ ਅਰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸੁਣੋ ਅਜ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-ਹੁਣ ਦਸੋ ਭੀ ਕਿ ਨਖਰੇ ਹੀ ਸਾੜੋ ਗੇ? {{gap}}ਤੇਜ:-ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਕੁਛ ਰੰਜ ਭੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਸੁਣੋ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ॥ {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਮਲਨੀ<noinclude></noinclude> bdnpr86gqxb8j0xcdfra28mf0095f3t 250 69717 216800 209025 2026-04-30T10:49:36Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੬)}}</noinclude>ਅਤੇ ਲਾਡਲੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਖੁਸੀ ਹੋਈ ਅਰ ਓਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਗਦਗਦ ਹੋਏ ੨ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤਕ ਹੋਰ ਕੁਛ ਪੁਛ ਹੀ ਨ ਸਕੇ ਛੇਕੜ ਕਮਲਨੀ ਬੋਲੀ:—“ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਕਲੰਕ ਦਾ ਟਿਕਾ ਮਿਟ ਗਿਆ ਮੈਂ ਏਸ ਮੋਹਣੇ ਵਿਚ ਮਰੀ ਜਾਂਦੀ ਸਾਂ ਕਿ ਜਦ ਤੇਰੀ ਭੈਣ ਅਜੇਹੀ ਚੰਦਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਿਸਤਰਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ॥ {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-ਮੈਂ ਜਿਸ ਗਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹ ਦੇਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਅਜ ਓਹ ਟੱਲ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾਂ ਸੁਣਾਂਗਾ ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਕਿਸਤਰਾਂ ਲਗਾ? {{gap}}ਤੇਜ:-ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਹੀ ਦਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਦਰੋਗਾ ਬਣਕੇ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚਾ ਅਰ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਬੜੀ ਹੁੱਜਤ ਹੋਈ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ:—ਹਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦਸ ਚੁਕੇ ਹੋ। {{gap}}ਤੇਜ:-ਇਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਮਾਇਆ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਓਹ ਫੇਰ ਦਸਾਂਗਾ, ਪਰ ਮਾਇਆ ਰਾਣੀ ਦੀ ਥੋੜੀ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੱਖਰ ੨ ਇਉਂ ਯਾਦ ਕਰ ਛੱਡੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾਦੇ ਮੁੰਡੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਇਆ ਰਾਣੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ:- {{gap}}“ਭਾਵੇਂ ਆਪਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਰੰਜ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਅਰਏਹ ਭੇਤ ਆਪ ਤੋਂ ਲੁਕਾ ਰਖਿਆ ਆਪ ਭੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ ਅਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਓਸ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰੋ ਜਦ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਅਰ<noinclude></noinclude> lnkd2qz5ft848twhsohwpugm3qlo2tc 250 69718 216801 209023 2026-04-30T10:51:42Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੭)}}</noinclude>ਪੁਤਲੇ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੁਸਾਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਰਜੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ ਜੇ ਮੇਰੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਕੀ ਆਪ ਬਚ ਰਹੋਗੇ? ਮੰਨ ਲਵੋ ਜੇ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੌ ਤਾਂ ਕੀ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਬਚਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣਾ ਆਪਦੇ ਵਾਸਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਨਾਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਘਰ ਜਦ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖਬਰ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਕੀ ਓਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ? ਜੋ ਕੁਛ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੀਕ ਕੀਤਾ ਹੈ ਓਹ ਸਬ ਤੁਹਾਡਾਂ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਓਸਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਵਾਲਾ ਭੇਤ ਉਸਨੂੰ ਮਲੂਮ ਨਾ ਹੋਜਾਵੇ ਅਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾਂ ਲਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਦਰੋਗੇ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਥਾਂ............“ {{gap}}ਬੱਸ ਏਨੀ ਗੱਲ ਕਹਿਕੇ ਓਹ ਚੁਪ ਹੋਗਈ ਅਰ ਮੈਂ ਭੀ ਏਹ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਚੁਪ ਹੋਗਿਆ ਕਿ ਕਿਤੇ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੋਈ ਅਨਜਾਣ ਪੁਣੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ ਅਰ ਇਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਅਸਲ ਦਰੋਗਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ:—ਬੱਸ ਏਹੋ ਗੱਲ ਪ੍ਰਮਾਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਬੇਸ਼ਕ ਓਹ ਦੁਸ਼ਟਾ ਮੇਰੀ ਵਿਵਾਹਿਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੌਲੀ ੨ ਓਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਇਹ ਕਾਰਰਵਾਈ ਸਭ ਦੁਸ਼ਟ ਦਰੋਗੇ ਦੀ ਹੈ। ਓਹੋ ਫਸਾਦ ਦੀ ਜੜ ਹੈ। {{gap}}ਕਮ:-ਉਸ ਹਰਾਮਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰੋਗੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਰ ਚੁਕਣ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਓਹ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਜਾਣ ਲੈਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ<noinclude></noinclude> bj5nnwky7qold0g9qyg37ttk7gtyyq7 250 69724 216677 214963 2026-04-29T12:10:18Z Sonia Atwal 2031 216677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਖਿੱਚਾਂ ਨਕਸ਼ੇ ਰੱਬੀ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦੇ, ਸੋਹਣੇ ਸ਼ੇਅਰ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵੀਰੋ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਸ਼ੁਰੂ ਕਤਾਬ ਹਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਰੱਖ ਆਸਰਾ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਵੀਰੋ।</poem>}} ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ‘ਸ਼ਾਮ’ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਮਹਾਂਬੀਰ, ਕਮਾਲ ਦਾ ਯੋਧਾ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਬਾਂਦਰ ਜਾਂ ਕਪੀ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਾਨਰ ਇਕ ਕੌਮ ਸੀ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ਸੀ।ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਲੰਕਾ-ਨਰੇਸ਼ ਰਾਵਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਖ਼ੈਰਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ‘ਕੀ ਹਨੂਮਾਨ ਬਾਂਦਰ ਸੀਂ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: {{Block center|<poem>ਹਨੂਮਾਨ ਜੇ ਹੋਵੰਦਾ ਠੀਕ ਬੰਦਰ, ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਏਹਨੂੰ ਵਡਿਆਵੰਦੇ ਕਿਉਂ। ਖ਼ਬਰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿਚੋਂ, ਜੁਮੇਂਵਾਰੀ ਏਹ ਭਾਰੀ ਸੋਪਾਵੰਦੇ ਕਿਉਂ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਧਰਮੀ, ਬਾਲਮੀਕ ਜੀ ਏਹਨੂੰ ਲਖਾਵੰਦੇ ਕਿਉਂ। ਮਹਾਂ ਤੇਜ ਪਰਤਾਪ ਗੁਣ ਗਿਆਨ ਸਾਗਰ, ਰਘੂਬੀਰ ਜੀ ਆਪ ਫਰਮਾਵੰਦੇ ਕਿਉਂ। ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਭਾਰੇ' ਘਸਮਾਨ ਅੰਦਰ, ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਪਤੀ ਬਨਾਵੰਦੇ ਕਿਉਂ। ‘ਸ਼ਾਮ’ ਹੋਵੰਦਾ ਜੇ ਹਨੂਮਾਨ ਕਪੀ, ਦੂਤ ਏਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਅਲਾਵੰਦੇ ਕਿਉਂ।</poem>}} {{Block center|<poem>ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਕਪੀ ਨਾ ਮੂਲ ਹੈਸਨ ਬਾਨਰ ਕੌਮ ਦੇ ਸੁਣ ਜਵਾਨ ਭਾਈ। ਲੋਕਾਂ ਬਾਨਰ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰ ਹੀ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਕੀਤਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਭਾਈ।</poem>}} {{gap}}ਕਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਆਈ ਕਿ ਏਸ ਬੰਸ ਦਾ ਹਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬਾਨਰ ਦੀਪ ਸੀ, ਬੜਾ ਹੀ ਸਰਸਬਜ਼ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਹਿੰਦਰ ਰਾਏ ਸੀ ਜੋ ਬੜਾ ਹੀ ਤੇਜ<noinclude>{{rh||ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ - 12}}</noinclude> su5h78tldvhfqm0nl9rt9mobadggfnc 250 71766 216728 216315 2026-04-30T03:25:17Z Tamanpreet Kaur 606 216728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>ਹਾਰੀਆਂ ਨੇ”। ਜੇਕਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ਬਾਗ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਲੁੱਟਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਾਲ ਮੱਲ੍ਹਮ ਪੱਟੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੋਲੀ ਭਾਲੀ ਜਨਤਾ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਖਾਧੀਆਂ ਡਾਂਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਈਆਂ ਜ਼ਿਆਦਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਚੁਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਵੀ ਅਸੀਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤੀਸਰੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਐਸ਼ੋ-ਇਸ਼ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਾਇਜ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸਚਾਈ ਪਤਾ ਚਲਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਭੇਦ ਖੁਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ‘ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ ਨਾਰ ਦੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕਹੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਾਂ, ਉਹ ਔਰਤ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਭੈਣ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰੀ, ਮਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਨਾ ਰਹੇ ਕਿ ਸਿਰਫ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||6}}</noinclude> sz8usohxhe0p3tm1zw4v9poc65lzcz5 216747 216728 2026-04-30T03:49:08Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 216747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਹਾਰੀਆਂ ਨੇ"। ਜੇਕਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ਬਾਗ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਲੁੱਟਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਾਲ ਮੱਲ੍ਹਮ ਪੱਟੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੋਲੀ ਭਾਲੀ ਜਨਤਾ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਖਾਧੀਆਂ ਡਾਂਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਈਆਂ ਜ਼ਿਆਦਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਚੁਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਵੀ ਅਸੀਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤੀਸਰੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਐਸ਼ੋ-ਇਸ਼ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਾਇਜ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸਚਾਈ ਪਤਾ ਚਲਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਭੇਦ ਖੁਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 'ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ ਨਾਰ ਦੇ' ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕਹੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਾਂ, ਉਹ ਔਰਤ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਭੈਣ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰੀ, ਮਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਨਾ ਰਹੇ ਕਿ ਸਿਰਫ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||6}}</noinclude> rky4xqt480yux01dltxe4gdei4gr13h 250 71867 216715 216531 2026-04-29T16:49:22Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 216715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>{{center|{{larger|'''{{larger|ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੀ}}'''}} {{larger|ਆਰੰਭਕ ਸ਼ਬਦ}}}} {{gap}}ਇਹ 'ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੀ' ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਪੁਰਾਤਨ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ 'ਵਾਰ ਕਾਨ੍ਹ ਕੰਸ ਕੀ', 'ਪ੍ਰੇਮ ਰਾਧੇ ਕਿਸ਼ਨ ਕਾ', 'ਸਾਖੀ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਦੀ', 'ਗਰਭ ਗੀਤਾ''ਬਾਰਾ-ਮਾਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਾ' 'ਮੌਜਲ ਸਿੰਧ ਗ੍ਰੰਥ ਕਿੱਸਾ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦਾ' ਕਵਿ ਹਾਸ਼ਮ ਕ੍ਰਿਤ, ਆਦਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਭੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। {{gap}}'ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੀ' ਇਕ ਅਦੁਤੀ ਲਿਖਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਅਦੁਤੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਪੀ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਕਰਕੇ ਭੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਦਰਜ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਤਨਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਥੀ 'ਬੰਸਾਵਲੀ-ਨਾਮਾ ਦਸਾਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਕਾ' ਦੇ ਚੌਧਵੇਂ ਚਰਣ ਵਿਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵਿਚ ਨਾ ਤਾਂ ਇਤਨਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ। ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖੀਂ ਡਿਠੀਆਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਲਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਸੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ । ਉਸ ਨੇ "ਸੰਮਤ ਅਠਰਾਂ ਸੌ ਛੱਤੀ ਬੀਤੇ ਭੋਗ ਪੋਥੀ ਦਾ ਪਾਇਆ" ਅਤੇ "ਅਸੂ ਸੁਦੀ ਇਕਾਦਸੀ ਇਹ ਪੋਥੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ" ਜਦ ਕਿ "ਸਨ ਹਿਜਰੀ ਯਾਰਾਂ ਸੈ ਚੌਰਾਨਵੇਂ ਭਏ" ਸਨ। ਸੰਮਤ ੧੮੩੬ ਬਿਕਰਮੀ, ੧੦ ਅਪ੍ਰੈਲ ਸੰਨ ੧੭੭੯ ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਹੋ ਕੇ ੮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਸੰਨ ੧੭੮੦ ਨੂੰ ਬੀਤ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ੯ ਅਪ੍ਰੈਲ ਸੰਨ ੧੭੮੦ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਸੰਮਤ ੧੮੩੭ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ੧੧੯੪ ਹਿਜਰੀ ੧੧ ਜਨਵਰੀ ਸੰਨ ੧੭੮੦ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> g896o0amuf26mitrljeyvmp09k7ikr2 250 71928 216678 2026-04-29T12:10:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|58||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਗਿਆ ਗੁਜ਼ਰ ਤਿਹਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਤੇਰਾ, ਕੀਤੀ ਹੋਸ਼ ਨਾ ਗਾਫਲਾ ਬੰਦਿਆ ਓਏ ਹੁਸਨ ਤੇਰੇਦਾ ਸੂਰਜ ਆਣਢਲਿਆ,ਪੈ ਗਈ ਬਿਧ ਵਰੇਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਓਏ ਭੈੜੀ ਲਕੜੀ ਵਾਂਗ ਨਾ ਸਾਫ ਹੋਇਆ,ਨਾ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਣਨੇ ਰੰਦਿਆ ਓਏ ਜਾਣ ਬੁਝਕੇ ਡਿਗਿਆਖਾਤ ਅੰਦਰ ਅਖਾਂ ਨਾਲਨਾ ਵੇਖਿਆ ਅੰਧਿਆ ਓਏ ਤੈਨੂੰ ਤਮਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤਵੈਰਾਨ ਕੀਤਾ,ਨਾ ਤੂੰਛਡਿਆ ਹਿਰਸਦਿਆਬੰਦਿਆ ਓਏ ਵਗਦੀ ਰਹੀਸੀਨਾਮਦੀ ਕੋਲਗੰਗਾ,ਨਾ ਤੈਂਨਾਲਿਆਗਾਫਲਾ ਗੰਦਿਆ ਓਏ ਉਮਰ ਠਗੀਆਂਵਿਚ ਵੈਰਾਨ ਕੀਤੀ,ਹੋਇਓਂਸਾਫਨਾਖਚਰਿਆਖੰਦਿਆ ਓਏ ਚੰਗਾ ਇਕ ਵੀ ਕੰਮ ਨਾ ਮੂਲ ਕੀਤਾ,ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਿਆ ਮੰਦਿਆ ਓਏ ਨਾ ਤੈਂਸਚੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਲਾਈ ਚਾਬੀਨਾ ਤੂੰ ਖੁਲ੍ਹਿਆ ਕੁਫਰਦਿਆ ਜੰਦਿਆ ਓਏ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਜਹਾਨ ਤੇ ਵਜਣੀ ਏਂ, ਟੁਟ ਜਾਵਣੀ ਤਾਰ ਸਰੰਦਿਆ ਓਏ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨਾ ਸਦਾ ਸਬੂਤ ਰਹਿਣਾ, ਵਾਂਗ ਘੜੇ ਦੇ ਭਜਨਾ ਬੰਦਿਆ ਓਏ {{Block center|74 ਚੁਹਤਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਦੁਹਤਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ, ਲਗੀ ਚਿਤ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਚੋਟ ਜਾਨੀ ਜੇਹੜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਨ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤੀ ਡਿਗਾ ਲਖਦਾ ਪਲਿਓਂ ਨੋਟ ਜਾਨੀ ਆਖਰਕਾਰ ਸਰਾਫ ਨੇ ਪਰਖਣੀ ਏਂ, ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਟ ਜਾਨੀ ਝੂਠੇ ਧੰਦਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੇਰ ਹੋਇਓਂ, ਬੰਨ੍ਹ ਛਡਿਆ ਕਮਰ ਲੰਗੋਟ ਜਾਨੀ ਰਿਹਾ ਖੇਲਦਾ ਝੂਠਿਆਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ,ਚਲੀ ਕਿਤੈਨਾ ਧਰਮ ਦੀ ਗੋਟ ਜਾਨੀ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈ ਕਾਲ ਦਾ ਹਈ ਖਾਣਾ,ਨਰਮ ਕੂਲਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਬੋਟ ਜਾਨੀ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਤੈਂ ਰਤਾਨਾਨਾਮ ਰਵਿਆ,ਗਿਆਨ ਛਡਿਆ ਸਖਣਾ ਘੋਟ ਜਾਨੀ ਲੁਟੀ ਜਾਂਵਦਾ ਨਫਸ ਬਦਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਕੀਤੀ ਏਸ ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਿਪੋਟ ਜਾਨੀ ਪਾਟਾ ਕਪੜਾ ਕਦੇ ਨਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਛਡੋ ਪਹਿਣ ਪਤਲੂਨ ਤੇ ਕੋਟ ਜਾਨੀ ਖਾਲੀ ਮੋੜਦਾ ਰੋਜ਼ ਸਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ,ਘਰ ਵਿਚਕਿਸੇ ਨਾਗਲ ਦੀ ਤੋਟ ਜਾਨੀ ਰਿਹਾ ਪੂਜਦਾ ਦੇਵੀਆਂ ਦਿਓਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਤਕੀ ਕਿਤੇ ਨਾਇਕ ਦੀ ਓਟ ਜਾਨੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨਾ ਰਬ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆਂ ਈ,ਦਿਤੇ ਸਖੀ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਰੋਟ ਜਾਨੀ {{Block center|75 ਪੰਝਤਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਪੰਝਤਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ, ਭਲਾ ਦਸ ਕੀ ਜਗ ਤੋਂ ਖਟਿਆ ਤੂੰ</poem>}}<noinclude></noinclude> 0fjs942nj5tr2oumsslglu0xkk91x7t 250 71929 216681 2026-04-29T12:17:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|59||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਐਵੇਂ ਇਤਨੀ ਉਮਰ ਬਰਬਾਦਕੀਤੀ,ਕੀਕੁਝ ਕੀਮਤੀ ਲਾਲ ਦਾ ਵਟਿਆ ਤੂੰ ਰਿਹਾ ਮੁਖ ਦੇ ਨਾਲ ਬਕਵਾਸ ਕਰਦਾ,ਕਦੀ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾ ਰਟਿਆ ਤੂੰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ ਸਿਖ ਸੁਮੇਰ ਬੰਦੇ,ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਵਣਾ ਸਟਿਆ ਤੂੰ ਮਿਰਗਾ ਸਬਜ਼ ਅੰਗੂਰੀਆਂ ਫਿਰੇਂ ਚਰਦਾ,ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਵਣਾ ਫਟਿਆ ਤੂੰ ਤੈਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਖੂਬ ਸੀਮਿੰਟ ਕਰਨਾ, ਹੋਵੇਂਨਰਮ ਨਾ ਕਰੜਿਆ ਵਟਿਆ ਤੂੰ ਚੰਦਨ ਬ੍ਰਿਖ ਇਨਸਾਨ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਵਣਾ ਪਟਿਆ ਤੂੰ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨਾ ਮਰਨ ਦਾ ਖੌਫ ਤੈਨੂੰ, <ref>ਖੋਟੇ ਕਰਮ ਜ਼ਹਿਰ ਹੈ।</ref>ਮੌਹਰਾ ਜਾਣ ਕੇ ਮੂਰਖਾ ਚਟਿਆ ਤੂੰ {{Block center|76 ਛਿਹੱਤਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਛਿਹੱਤਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ,ਕਈ ਗੁਜ਼ਰੀਆਂਹਾੜੀਆਂ ਸੌਣੀਆਂ ਈਂ ਨਾਤੈਂ ਕਰ ਲਿਆ ਭਜਨ-ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ,ਖੋਟੇ ਕੰਮਨੂੰ ਕੀਤੀਆਂ<ref>ਨਸ ਭਜ ਭਜ ਕੇ।</ref> ਧੌਣੀਆਂ ਈਂ ਘਰ ਦਾਆਪ ਉਜਾੜਿਆ ਖੇਤਜੱਟਾ ਕਰਦਾਰਿਹਾ ਬਿਗਾਨੀਆਂ ਰੌਣੀਆਂ ਈਂ ਰਾਈ ਜੇਡਨਾ ਕੀਤਾ ਈਕਰਮਚੰਗਾ,ਬਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਦੂਣੀਆਂ ਚੌਣੀਆਂ ਈਂ ਕਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰਕੇ ਵੇਖਬੰਦੇ ਚਲਦੇਸਾਸ ਜਿਉਂਚਰਖੜੀਆਂ ਭੌਣੀਆਂ ਈਂ ਸਿਰਤੇ ਖੜੀ ਅਖੀਰ ਦੀ ਘੜੀ ਤੇਰੀ, ਕਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਦੇਣੀਆਂ <ref>ਲੁਹਾਰ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਾਂਗ।</ref>ਤੌਣੀਆਂ ਈਂ ਆਖਰਕਾਰ ਘਰਜਾਣਾ ਸੌਹਰਿਆਂ ਦੇ ਧੀਆਂ ਮਾਪਿਆਂ ਘਰੀਂ ਪ੍ਰੌਹਣੀਆਂ ਈਂ ਜ਼ਾਲਮ ਮੌਤਦੀ ਕਹੀਹੈ ਬੜੀ ਡਾਢੀ,ਜੀਹਨੇਕੁਲ ਅਟਾਰੀਆਂ ਢਾਣੀਆਂ ਈਂ ਭੁੰਜੇ ਕਬਰਦੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦੇਵਸਨਗੇ,ਦਰੀਆਂ ਕਿਸੇਨਾ ਹੇਠ ਵਿਛੌਣੀਆਂ ਈਂ ਦੈਯਾਸਿੰਘ ਖਫਨਆਖਰ ਮਿਲੇਕਿੰਨਾ,ਸਦਾਨਹੀਂ ਤੋਂ ਜਾਕਟਾਂ ਪੌਣੀਆਂ ਈਂ {{Block center|77 ਸਤੱਤਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਸਤੰਤਰਵੇਂ ਸਾਲਦੀਏ,ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਤੈਂ ਅਸਲ ਕਮਾਮ ਹੈ ਜੀ ਦਿਲਬਰ ਯਾਰਘਟ ਹੀ ਤੇਰੇਵਸ ਰਿਹਾ,ਫਿਰੇਂਭਾਲਦਾ ਸ਼ਹਿਰਤੇ ਗਾਮ ਹੈ ਜੀ ਕਾਹਨੂੰ ਵਿਚ ਉਜਾੜ ਦੇ ਫਿਰੇਂ ਭੌਂਦਾ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਰਹੀਮ ਤੇ ਰਾਮ ਹੈ ਜੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ <ref>ਪਰਮਾਤਮਾ।</ref>ਆਤਮਾ ਰੂਪ ਰਹਿੰਦਾ, ਵਿਚ ਓਸਦੇ ਨਫਰ ਗੁਲਾਮ ਹੈ ਜੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੋ ਸਰਦ ਫੁਹਾਰ ਪੈਂਦੀ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ ਗਰਮ ਹਮਾਮ ਹੈ ਜੀ ' ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੋ ਸਭ ਸੰਤੋਖ ਰਹਿੰਦਾ, ਵਿਚ ਵਸੇ ਕਰੋਧ ਤੇ ਕਾਮ ਹੈ, ਜੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸੂਰਮਾ ਉਠ ਬਹਿੰਦਾ, ਫੜ ਕੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕਰੇ ਕਤਲਾਮ ਹੈ ਜੀ</poem>}}<noinclude></noinclude> 54l8s00kv9ylcc8a4capiga846mo6ai 250 71930 216682 2026-04-29T12:21:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|60||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ ਇਕ ਹਦੈਤ ਕਰਦਾ,ਬਣਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਮਿਸਲ ਅਮਾਮ ਹੈ ਜੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ <ref>ਚੰਦਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰਜ।</ref>ਮੇਹਰ ਤੇ ਮਾਂਹ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੋ ਸੁਬਹਾ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਹੈ ਜੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ ਬਣੀ ਮਸੀਤ ਮੂਲਾਂ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਹੈ ਜੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੋ ਤਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੀ ਏ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ ਆਣ ਇਲਹਾਮ ਹੈ ਜੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ ਬੈਠਾ ਹੈ ਮਰਦ ਸਾਕੀ, ਭਰ ਭਰ ਦੇਂਵਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜਾਮ ਹੈ ਜੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ ਮੁਲਕ ਵਲੈਤ ਬੰਦੇ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ ਰੂਸ ਤੇ ਸਿਆਮ ਹੈ ਜੀ ਰਿਖੀਕੇਸ਼ ਅਜੁਧਿਆ ਜਾਣ ਕਾਂਸ਼ੀ, ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਬਨਾਰਸੀ ਧਾਮ ਹੈ ਜੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰੇ ਬੰਦਿਆ ਰਬ ਸਚਾ, ਜੀਹਦਾ ਆਖਦਾ ਨਾ ਮੁਕਾਮ ਹੈ ਜੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਜੋ ਬੋਲਦਾ ਵਿਚ ਤੇਰੇ, ਇਹਨੂੰ ਪੁਛ ਕੀ ਆਪਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੀ {{Block center|78 ਅਠੱਤਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਅਠੱਤਰਵੇਂ ਸਾਲ ਐਵੇਂ, ਕੀਤੀ ਗਾਫਲਾ ਪਰਖ ਪਛਾਨ ਹੈ ਨਾ ਜਿਨੂੰ ਆਖਦੀ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਦੁਨੀਆਂ,ਉਹਦੀ ਜਾਤ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ ਨਾ ਨਾ ਉਹ ਨੂਰੀਆਂ ਵਿਚ ਨਾ ਬੁਤ ਖਾਕੀ ਬੁਢਾ ਬਾਲ ਤੇ ਬ੍ਰਿਧ ਜਵਾਨ ਹੈ ਨਾ ਉਹਤਾਂ ਵਾਹਦ ਹੁਲਾ ਸਰੀਰ ਬੀਬਾ,ਰਲਦੀ ਕਿਸੇਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ ਨਾ ਉਹਦੀਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਤਕਸੀਰਜੋਹੈ,ਰਲਦੇਕਿਸੇ ਦੇਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਨਾ ਨਾ ਉਹ ਵਿਚ ਮਸੀਤ ਨਾ ਬੁਤਖਾਨੇ, ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਕਿਸੇ ਦੁਕਾਨ ਹੈ ਨਾ ਉਹਤਾਂ ਬਿਨਾਂਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਬੁਤਘੜਦਾ ਉਦੇਨਾਲ ਦਾ ਹੋਰਖਾਨ ਹੈ ਨਾ ਦੁਨੀਆਂ ਓਸਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਜਾਣਖੇਤੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਦਾ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨ ਹੈ ਨਾ ਸਾਰੀ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਮਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਛਡੀ,ਅਖੀਂ ਦੇਖਿਆ ਵਿਚ ਕੁਰਾਨ ਹੈ ਨਾ ਗਲੀ ਓਸ ਦੀ ਪਰੇ ਥੀਂ ਪਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਵੇਦ ਪੁਰਾਨ ਹੈ ਨਾ ਢੂੰਡਣ ਗਿਆਂ ਨਾਮਿਲੇ ਜਹਾਨ ਵਿਚੋਂ,ਸ਼ਾਹ ਰਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਮਾਨ ਹੈ ਨਾ ਸੁਣਦਾ ਵੇਖਦਾ ਹਾਲ ਹੈਸਭ ਦਾ ਉਹ,ਐਪਰ ਉਸਦੇ ਅਖੀਆਂ ਕਾਨ ਹੈ ਨਾ ਇਹਨਾਂ ਅਖੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਉਥੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਗਿਆਨਧਿਆਨ ਹੈ ਨਾ ਨਾ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਾਂ ਬਾਪਨੇ ਹਈਜਣਿਆ, ਉਹਦੀ ਜਦਦਾ ਨਾਮ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ ਨਾ ਨਾ ਉਹ ਜਾਣ ਪੰਜ ਤਤ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਈ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਖਿਆ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਹੈ ਨਾ ਉਹਦੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਰਮਜ਼ ਮਲੂਮ ਕੀਤੀ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਖਿਆ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਹੈ ਨਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> oy7ms48ef24z1q9lvdzaerm2thy7884 250 71931 216687 2026-04-29T12:44:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|61||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਆਸ਼ਕ ਇਸ਼ਕ ਦੇ <ref>ਮਸਤ ਖਾਮੋਸ਼।</ref>ਮੁਦਰੀਮ ਹੋ ਗਏ ਕੋਈ ਪਕੜਿਆਦੀਨ ਇਮਾਨ ਹੈ ਨਾ ਗੁੰਗੇ<ref>ਜਿਉਂ ਗੰਗਾ ਗੁੜ ਖਾ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਮੂੰਹੋਂ ਦਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਮਿਠਾ ਸਵਾਦ।</ref> ਵਾਂਗਰਾਂ ਦੇਖ ਦਿਲ ਰਹੇ ਰਾਜੀ, ਕੀਤੀ ਜਾਂਵਦੀ ਬਾਤ ਬਿਆਨ ਹੈ ਨਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਇਹ ਬਾਤ ਨਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ,ਰਹਿੰਦੀ ਚੰਦਰੀ ਯਾਰਜ਼ਬਾਨ ਹੈ ਨਾ {{Block center|79 ਉਨਾਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਉਨਾਂਸੀ ਸਾਲ ਐਵੇਂ, ਗਾਫਲ ਹੋਇਕੇ ਪਾਪੀਆ ਸੋ ਰਿਹਾ ਨਾ ਤੈਂ ਕਰ ਲਿਆ ਭਜਨ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ, ਲਗਾ ਏਸ ਜਹਾਨ ਦਾ ਮੋਹ ਰਿਹਾ ਕਿਤੇ ਵਖਰੇ ਬੈਠ ਨਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ, ਐਵੇਂ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਮਾਘ ਤੇ ਪੋਹ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ ਏਸ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ, ਸੋਹੰ<ref>ਜੋਤ ਦੀ ਧੁਨ।</ref> ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਚੁਭਾ ਮਾਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਇਸ਼ਕੇ <ref>ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਗੈਰ।</ref>ਬਹਿਰ ਦੇ ਉਰੇ ਖਲੋ ਰਿਹਾ ਵਿਚੋਂ ਮੈਲ<ref>ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਦਵੈਤ ਭਾਵ।</ref> ਦਵੈਸ਼ ਨਾ ਦੂਰ ਕੀਤਾ, ਐਵੇਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਕਪੜੇ ਧੋ ਰਿਹਾ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਨਾ ਗਿਆਨ<ref>ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਦੀਵਾ।</ref> ਚਰਾਗ ਧਰਿਆ ਦੀਪਕਗੈਸ ਦੀ ਬਾਲਦਾ ਲੋ ਰਿਹਾ ਚੰਨਣ <ref>ਦਿਲ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।</ref>ਚਿਤ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾਂ ਨਹੀਂ ਫੇਰੀ, ਮਣਕੇ ਕਾਠ ਦੇ ਰੋਜ਼ ਪਰੋ ਰਿਹਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨ ਨਾ ਕਦੀ ਬੇ ਫਿਕਰ ਹੋਇਆ, ਚਿੰਤਾ ਨਦੀ ਮੈਂ ਜੀਵ ਡੁਬੋ ਰਿਹਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਕਸੂਰ ਵਿਚ ਅਖੀਆਂ ਦੇ, ਤਾਹੀਏਂ ਇਕ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਦੋ ਰਿਹਾ {{Block center|80 ਅਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਉਮਰ ਅਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਅਕਲਮੰਦਾ, ਕੀਤੀ ਬੰਦਗੀ ਬਾਝ ਵੈਰਾਨ ਐਵੇਂ ਆਖਰ ਸਚ ਦੇ ਵਿਚ ਸੀ ਨਫਾ ਤੈਨੂੰ, ਰਖੀ ਝੂਠ ਦੀ ਖੋਹਲ ਦੁਕਾਨ ਐਵੇਂ ਧੁਰੋਂ ਹੁਕਮ ਸੀ <ref>ਇਕ ਰਬ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।</ref>ਇਕ ਦੇ ਪੂਜਨੇ ਦਾ, ਕੀਤਾ ਗੈਰ ਦੀ ਤਰਫ ਧਿਆਨ ਐਵੇਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਕਰਤੂਤ ਹੈਵਾਨ ਦੀ ਏ, ਤੈਨੂੰ ਆਖਦੇ ਲੋਕ ਇਨਸਾਨ ਐਵੇਂ ਮਸਲਾ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਕਦੀ ਨਾ ਸਹੀ ਕੀਤਾ,ਕੀਤੇ ਮੁਖ ਥੀਂਗਲਤਬਿਆਨ ਐਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਗਰ ਤੇ ਹਕ ਤਕਬੀਰ ਕਰਨੀ, ਕੀਤੀ ਬਕਰੀਭੇਡਕੁਰਬਾਨ ਐਵੇਂ ਥੋਹੜੇ ਰੋਜ਼ ਜਹਾਨ ਤੇ ਰਹਿਣ ਪਿਛੇ, ਰੋਹੜ ਛਡਿਆ ਸਿਦਕ ਈਮਾਨ ਐਵੇਂ ਅਠਸਠ ਧਾਮ ਘਰਭੀ ਤੇਰੇਬੰਦਿਆ ਓਏਤੀਰਥ ਜਾ ਜਾ ਕਰੇਂਇਸ਼ਨਾਨ ਐਵੇਂ ਕੀਤਾ ਪਲਕ ਨਾ ਯਾਦ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਐਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਸਚ ਦੇ ਵਿਚ ਇਤਬਾਰ ਵਡਾ, ਪਈ ਤੁਧ ਨੂੰ ਝੂਠ ਦੀ ਬਾਨ ਐਵੇਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> kh34go23foc18s78qz1fnt1iae0f0ko 216688 216687 2026-04-29T12:45:04Z Harchand Bhinder 2624 216688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|61||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਆਸ਼ਕ ਇਸ਼ਕ ਦੇ <ref>ਮਸਤ ਖਾਮੋਸ਼।</ref>ਮੁਦਰੀਮ ਹੋ ਗਏ ਕੋਈ ਪਕੜਿਆਦੀਨ ਇਮਾਨ ਹੈ ਨਾ ਗੁੰਗੇ<ref>ਜਿਉਂ ਗੰਗਾ ਗੁੜ ਖਾ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਮੂੰਹੋਂ ਦਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਮਿਠਾ ਸਵਾਦ।</ref> ਵਾਂਗਰਾਂ ਦੇਖ ਦਿਲ ਰਹੇ ਰਾਜੀ, ਕੀਤੀ ਜਾਂਵਦੀ ਬਾਤ ਬਿਆਨ ਹੈ ਨਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਇਹ ਬਾਤ ਨਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ,ਰਹਿੰਦੀ ਚੰਦਰੀ ਯਾਰਜ਼ਬਾਨ ਹੈ ਨਾ {{Block center|79 ਉਨਾਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਉਨਾਂਸੀ ਸਾਲ ਐਵੇਂ, ਗਾਫਲ ਹੋਇਕੇ ਪਾਪੀਆ ਸੋ ਰਿਹਾ ਨਾ ਤੈਂ ਕਰ ਲਿਆ ਭਜਨ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ, ਲਗਾ ਏਸ ਜਹਾਨ ਦਾ ਮੋਹ ਰਿਹਾ ਕਿਤੇ ਵਖਰੇ ਬੈਠ ਨਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ, ਐਵੇਂ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਮਾਘ ਤੇ ਪੋਹ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ ਏਸ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ, ਸੋਹੰ<ref>ਜੋਤ ਦੀ ਧੁਨ।</ref> ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਚੁਭਾ ਮਾਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਇਸ਼ਕੇ <ref>ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਗੈਰ।</ref>ਬਹਿਰ ਦੇ ਉਰੇ ਖਲੋ ਰਿਹਾ ਵਿਚੋਂ ਮੈਲ<ref>ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਦਵੈਤ ਭਾਵ।</ref> ਦਵੈਸ਼ ਨਾ ਦੂਰ ਕੀਤਾ, ਐਵੇਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਕਪੜੇ ਧੋ ਰਿਹਾ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਨਾ ਗਿਆਨ<ref>ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਦੀਵਾ।</ref> ਚਰਾਗ ਧਰਿਆ ਦੀਪਕਗੈਸ ਦੀ ਬਾਲਦਾ ਲੋ ਰਿਹਾ ਚੰਨਣ <ref>ਦਿਲ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।</ref>ਚਿਤ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾਂ ਨਹੀਂ ਫੇਰੀ, ਮਣਕੇ ਕਾਠ ਦੇ ਰੋਜ਼ ਪਰੋ ਰਿਹਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨ ਨਾ ਕਦੀ ਬੇ ਫਿਕਰ ਹੋਇਆ, ਚਿੰਤਾ ਨਦੀ ਮੈਂ ਜੀਵ ਡੁਬੋ ਰਿਹਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਕਸੂਰ ਵਿਚ ਅਖੀਆਂ ਦੇ, ਤਾਹੀਏਂ ਇਕ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਦੋ ਰਿਹਾ {{Block center|80 ਅਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਉਮਰ ਅਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਅਕਲਮੰਦਾ, ਕੀਤੀ ਬੰਦਗੀ ਬਾਝ ਵੈਰਾਨ ਐਵੇਂ ਆਖਰ ਸਚ ਦੇ ਵਿਚ ਸੀ ਨਫਾ ਤੈਨੂੰ, ਰਖੀ ਝੂਠ ਦੀ ਖੋਹਲ ਦੁਕਾਨ ਐਵੇਂ ਧੁਰੋਂ ਹੁਕਮ ਸੀ <ref>ਇਕ ਰਬ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।</ref>ਇਕ ਦੇ ਪੂਜਨੇ ਦਾ, ਕੀਤਾ ਗੈਰ ਦੀ ਤਰਫ ਧਿਆਨ ਐਵੇਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਕਰਤੂਤ ਹੈਵਾਨ ਦੀ ਏ, ਤੈਨੂੰ ਆਖਦੇ ਲੋਕ ਇਨਸਾਨ ਐਵੇਂ ਮਸਲਾ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਕਦੀ ਨਾ ਸਹੀ ਕੀਤਾ,ਕੀਤੇ ਮੁਖ ਥੀਂਗਲਤਬਿਆਨ ਐਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਗਰ ਤੇ ਹਕ ਤਕਬੀਰ ਕਰਨੀ, ਕੀਤੀ ਬਕਰੀਭੇਡਕੁਰਬਾਨ ਐਵੇਂ ਥੋਹੜੇ ਰੋਜ਼ ਜਹਾਨ ਤੇ ਰਹਿਣ ਪਿਛੇ, ਰੋਹੜ ਛਡਿਆ ਸਿਦਕ ਈਮਾਨ ਐਵੇਂ ਅਠਸਠ ਧਾਮ ਘਰਭੀ ਤੇਰੇਬੰਦਿਆ ਓਏਤੀਰਥ ਜਾ ਜਾ ਕਰੇਂਇਸ਼ਨਾਨ ਐਵੇਂ ਕੀਤਾ ਪਲਕ ਨਾ ਯਾਦ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਐਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਸਚ ਦੇ ਵਿਚ ਇਤਬਾਰ ਵਡਾ, ਪਈ ਤੁਧ ਨੂੰ ਝੂਠ ਦੀ ਬਾਨ ਐਵੇਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> h0pk1dai8duvka06d8zxr92nyzwus1n 250 71932 216691 2026-04-29T12:51:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|62||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਜਹਾਨ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਕਰੇਂ ਗਾਫਲਾ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਐਵੇਂ ਆਖਰਕਾਰ ਤੂੰ ਖਾਕ ਦਰ ਖਾਕ ਹੋਣਾ, ਬਣਿਆ ਜਗ ਤੇ ਫਿਰੋਂਧਾਨ ਐਵੇਂ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਹੈ ਦਮਾਂ ਦੀ ਖੋਲ ਸਾਰੀ, ਅਟਕੀ ਵਿਚ ਕਲਬੂਤ ਦੇ ਜਾਨ ਐਵੇਂ {{Block center|81 ਇਕਾਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਇਕਾਸੀ ਬਰਸਾਂ, ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਹਿਸਾਬਾਂ ਨੂੰ ਗਫਲਤ ਦੇ ਵਿਚ ਉਮਰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਖਾ ਖਾ ਮਾਸ ਕਬਾਬਾਂ ਨੂੰ। ਘੋੜਾ ਨਫਸ ਅਵਾਰਾ ਛਡਿਆ ਖਿਚਿਆ ਨਹੀਂ ਤੈਂ ਵਾਗਾਂ ਨੂੰ। ਇਸ਼ਰਤ ਐਸ਼ ਕਰੀ ਮਨ ਭਾਣੀ ਭਰਸੋਂ ਅਗਾਂਹ ਅਜਾਬਾਂ ਨੂੰ ।ਇਕ ਰੋਜ਼ਹੈ ਜਾਣਾਜਾਨੀ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬਾਂ ਨੂੰ । ਕਿਚਰ ਤਾਂਈਂ ਮਲੇਂ ਬਦਨ ਪਰ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤਰ ਗੁਲਾਬਾਂ ਨੂੰ । ਕਿਚਰ ਕੁ ਪੜੇਂ ਪੜਾਵੇਂ ਆਲਮ ਚਲਣਾ ਛੋਡ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ। ਪਹਿਲੇਂਗਾ ਕਦ ਤਾਈਂ ਅਮੀਰਾ ਪੈਂਟਾਂ ਕੋਟ ਜੁਰਾਬਾਂ ਨੂੰ।ਕਬ ਤਕ ਕਰੇਂ ਇਲਾਜ ਹਕੀਮਾਂ, ਦੇ ਦੇ ਪੁੜੀ ਜੁਲਾਬਾਂ ਨੂੰ । ਸਿਮਰਨ ਭਜਨ ਦਯਾ ਨਹੀਂ ਕੀਨੀ ਦੋਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਜਬਾਬਾਂ ਨੂੰ।ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਕਬ ਤਕ ਦੇਖੀਂ ਨੀਂਦਰ ਵਿਚ <ref>ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸੁਪਨਾ ਹੈ।</ref>ਖਵਾਬਾਂ ਨੂੰ {{Block center|82 ਬਿਆਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਬਿਆਸੀ ਬਰਸਾਂ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਗ ਫਾਨੀ ਹੈ। ਗਲਫਤ ਦੇ ਵਿਚ ਪੁਰਸ਼ ਪਿਆਰੇ ਇਤਨੀ ਉਮਰ ਵਿਹਾਨੀ ਹੈ॥ ਸਮਝ ਅਜੇ ਸਮਝਾ ਲੈ ਦਿਲ ਨੂੰ ਕਰਦਾ <ref>ਭੈੜੇ ਕੰਮ।</ref>ਫੇਲ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਹੈ। ਕਾਫਰ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਕਰੇਂਦਾ ਮੋਮਨ ਬਣੇ ਜ਼ਬਾਨੀ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਸ਼ਕਲ ਬੁਰੇ ਬਦ ਜਿਹੀ ਬਣਦਾ ਯੂਸਫ ਸਾਨੀ ਹੈ । ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਿਥੋਂ ਚਲਕੇ ਆਇਆ ਇਹੀ ਬਾਤ ਨਾ ਜਾਨੀ ਹੈ । ਪਾਕ ਜ਼ਾਤ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ । ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰੂਹਾਨੀ ਹੈ। ਹੈ ਖੁਦ ਨੂਰ ਨੂਰ ਚੋਂ ਬਣਿਆ,ਨਸਲ ਅਸਲ ਰਹਿਮਾਨੀ ਹੈ। ਲਾਲ ਵਡਾ ਵਡਮੁਲਾ ਏਹ ਹੈ ਕੀਮਤ ਅਸਲ ਨਾ ਜਾਨੀ ਹੈ। ਮਿਰਤ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਆਕਰ ਬੈਠੀ ਏਹ ਵਸਤੂ ਅਸਮਾਨੀ ਹੈ। ਪੰਖ ਬਿਨਾਂ ਉਡ ਜਾਵਣ ਵਾਲਾ ਯੇਹ ਤੋ ਭੌਰ ਸੈਲਾਨੀ ਹੈ। ਨਾ ਇਹ ਵਸਤੂ ਜਾਣ ਆਪਣੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬਿਗਾਨੀ ਹੈ। ਜਾਤ ਬਜੀਤ ਵਰਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਘਟ ਘਟ ਬੀਚ ਸਮਾਨੀ ਹੈ। <ref>ਸ਼ਕਲ ਮੋਮਨਾਂ ਕੰਮ ਕਾਫਰਾਂ।</ref>ਕੁਲਰ ਰੂਹ ਮਿਨ ਅੰਦਰ ਰਬੀ ਕਹਿੰਦੀ ਆਇਤ ਰਬਾਨੀ ਹੈ। ਨਾ ਇਹ ਕਰੇ ਅਹਾਰ ਅੰਨ ਦਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> hwktnerb2si3vugs6ag2tb9oyc4sx3w 250 71933 216692 2026-04-29T12:54:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|63||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਨਾ ਪੀਵਤ ਜਲ ਪਾਣੀ ਹੈ। <ref>ਈਸ਼ਵਰ।</ref>ਸ਼ਿਵ ਰੂਪ ਕੁਦਸਤ ਆਤਮਾ, ਨਾ ਇਹ ਮਰਦ ਜਨਾਨੀ ਹੈ। ਏਹ ਵਸਤੂ ਸਦ ਜੀਵਨ ਵਾਲੀ ਕੌਣ ਕਹੇ ਮਰ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਪਉਣ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਕਰਕੇ ਧਰਿਆ ਨਾਮ ਪਰਾਨੀ ਹੈ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਾਤ ਸਮਝ ਵਿਚ ਆਵੇ ਹੁੰਦੀ ਅਕਲ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ। ਆਸ਼ਕ ਲੋਕਾਂ ਨੁਕਤਾ ਚੀਨਾਂ, ਰਮਜ਼ ਹਕੀਕ ਪਛਾਣੀ ਹੈ। ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਮਾਲੂਮ ਕੀਤਾ ਮਖਫੀ ਰਾਜ਼ ਰੁਹਾਨੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਵੇਦ ਰਿਗ ਜੁਜਰ ਅਥਰਬਣ ਬ੍ਰਹਮ ਪੁਰਖ ਕੀ ਬਾਨੀ ਹੈ। ਸਮਝਣ ਵੇਦ ਵਿਦਾਂਤੀ ਪੰਡਤ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਵੇਦ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਯੇਹ ਬਾਤ ਬ੍ਰਹਮ ਕੀ, ਜਾਨਣ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। {{Block center|83 ਤਿਰਆਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਤਿਰਾਸੀ ਬਰਸਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾ ਆਇਆ ਈ । ਬਿਰਧ ਅਵਸਥਾ ਦਾਹੜਾ ਚਿਟਾ, ਵਾਂਗਰ ਪੂਛ ਵਧਾਇਆ ਈ। ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਜਣਹਾਰਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਭੁਲਾਇਆ ਈ। ਖਲਕਤ ਏਕ ਏਕੋ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰ ਏਕ ਬ੍ਰਹਮ ਕੀ ਮਾਇਆ ਈ। ਇਕ ਨੂੰ ਛਡ ਦੂਜਾ ਮੰਨ ਬੈਠੋ ਕਿਸ ਨੇ ਇਲਮ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਈ। ਤੈਂ ਨੇ ਐਨ ਗੈਨ ਦਾ ਨੁਕਤਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿਲੋਂ ਉਠਾਇਆ ਈ। ਗੈਬੀ ਰਾਜ ਫਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੈਨੂੰ ਹਥ ਨਾ ਆਇਆ ਈ। ਕਾਲਬ ਖੋਹਲ ਕਲਬ ਦਾ ਖਾਨਾ, ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਦਿਖਲਾਇਆ ਈ। ਦਸਮ ਦੁਆਰ ਦਾ ਭੇਤ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਕਰਵਾਇਆ ਈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਗਾੜ੍ਹੀ ਗਫਲਤ ਜਨਮ ਅਮੋਲ ਗਵਾਇਆ ਈ। {{Block center|84 ਚੁਰਾਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਚੁਰਾਸੀ ਬਰਸਾਂ, ਚਾਰ ਵੇਦ ਫੁਰਮਾਤੇ ਹੈਂ। ਸੁਣੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਤੈਂ ਬੋਲੇ ਹੋਕਾ ਮਾਰ ਜਗਾਤੇ ਹੈਂ। ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਾਂ ਮਾਸਟਰ ਜਾਨੋਂ ਸਬਕ ਸਲੋਕ ਪੜ੍ਹਾਤੇ ਹੈਂ। ਪਾਰਸ ਰੂਪ ਸੰਤ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰ ਛੂਹ ਕੰਚਨ ਕਰ ਜਾਤੇ ਹੈਂ । ਬਾਦਲ ਰੂਪ ਸੰਤ ਜਨ ਮਾਨੋਂ ਮੇਘ ਨਾਮ ਬਰਸਾਤੇ ਹੈਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਣ ਬਣੇ ਜਗਿਆਸੂ, ਦਿਲ ਦਾ ਭਰਮ ਮਿਟਾਤੇ ਹੈਂ। ਅਮੀ ਕੁੰਡ ਪੁਰ ਬੈਠੇ ਸਾਧੂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਪਿਲਾਤੇ ਹੈਂ। ਭਵ ਸਾਗਰ ਥੀਂ ਪਾਰ ਪੂਰ , ਬਿਨਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘਾਤੇ ਹੈਂ।ਜਿਸ ਮੰਜ਼ਲ ਵਿਚ ਜੇ ਤੂੰ ਹੈਂ ਨਾ ਵੋਹ ਮੰਜ਼ਲ ਦਿਖਲਾਤੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> 5citin8c67iwsj0ukc21w9ku53yln2u 250 71934 216694 2026-04-29T13:01:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|64||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਹੈਂ। ਅਗਿਆਨ ਅੰਧੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰੇਂਦੇ, ਗੈਸ ਗਿਆਨ ਜਗਾਤੇ ਹੈਂ। ਬਾਜ ਬਬੇਕ ਛੋੜ ਕਰ ਪੀਛੇ ਮਨ ਪੰਛੀ ਫੜ ਲਿਆਤੇ ਹੈਂ। ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਲਾਰੀ ਰੰਗ ਮਜੀਠ ਚੜ੍ਹਾਤੇ ਹੈਂ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਕਰਨ ਅਮੀਰੀ ਨਾਮ ਫਕੀਰ ਸਦਾਤੇ ਹੈਂ। ਵਡਾ ਮਰਤਬਾ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਤੇ ਹੈਂ। ਦੁਨੀਆਂ ਬੀਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜੇਹੜੇ ਨਾਲ ਅਦਾਬ ਬੁਲਾਤੇ ਹੈਂ । ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਧੁਜਾ<ref>ਕਰੋੜ ਪਤੀ।</ref> ਦੇ ਮਾਲਕ ਧਰਨੀ <ref>ਭੋਜਨ ਛਕਾਂਦੇ ਹਨ।</ref>ਤਵਾਮ ਖਿਲਾਤੇ ਹੈਂ। ਸੀਤ ਰੂਪ ਸੰਤ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰ ਛਡ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਸੰਤ ਸਰੂਪ ਖਾਕ ਬਣ ਬੈਠੇ, ਖਾਕ ਉਪਰ ਲਿਟ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਪਲੰਘ ਦਰੀ ਕੁਰਸੀ ਭੀ ਏਕੋ, ਬਿਸਤਰ ਨਹੀਂ ਬਿਛਾਤੇ ਹੈਂ। ਆਸ਼ਕ ਸੰਤ ਮਿਸਲ ਪਰਵਾਨੇ ਸ਼ਮਾਂ ਉਪਰ ਜਲ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। <ref>ਸੁਭ ਉਦੇਸ਼।</ref>ਮਹਾਂਵਾਕ <ref>ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ।</ref>ਸਰਵਣ ਵਿਚ ਪਾਕੇ, ਜੀਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਬਨਾਤੇ ਹੈਂ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸੰਤਨ ਕੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਦ ਭੀ ਚਾਰੇ ਗਾਤੇ ਹੈਂ। {{Block center|85 ਪਚਾਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਪਚਾਸੀ ਬਰਸ ਦੀ, ਪੁਰਸ਼ਾ ਕਰੀਂ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਸਮਝ ਕਰ ਸਿਮਰ ਸੁਆਮੀ ਦੇਖੀਂ ਚਿਟੜੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ। ਸੂਬਾ ਦੁਪਹਿਰ ਗਈ ਦਿਨ ਢਲਿਆ ਦੇਖ ਲਵੇਂ ਤਰਕਾਲਾਂ ਨੂੰ । ਡਿਗ ਡਿਗ ਪੈਂਦੇ ਲੋਕ ਹਸੇਂਦੇ ਦੇਖ ਤੁਮਾਰਿਆਂ ਹਾਲਾਂ ਨੂੰ। ਇਜ਼ਤ ਗਈ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋਈ, ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਣ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ॥ ਕਪੜਾ ਗਲੋਂ ਉਤਾਰਿਆ ਤੇਰਾ <ref>ਪੁਰਾਣਾ ਕਪੜਾ।</ref>ਬੋਦਾ ਹਾੜ ਸਿਆਲਾਂ ਨੂੰ। ਖਾ ਕਰ ਆਪ ਤੇਰੀ ਵਲ ਭੇਜਣ, ਬਚਿਆਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦਾਲਾਂ ਨੂੰ।ਅਜੇ ਪਿਆਰ ਦਿਲੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਚੁੰਮਦਾ ਲਾਲ ਗੁਪਾਲਾਂ ਨੂੰ । ਪੈਸਾ ਦਿਓ ਅਫੀਮ ਖਾਣ ਨੂੰ, ਆਖੇ ਪੁਤਰਾਂ ਲਾਲਾਂ ਨੂੰ । ਵਾਂਗ ਫਕੀਰ ਆਜਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨਾ ਪਵੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਖਟ ਖਟ ਮਰਿਆ, ਗਾਫਲ ਦੌਲਤ ਮਾਲਾਂ ਨੂੰ। ਅਖੀਆਂ ਨਾਲ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਦੇਖਿਆ, ਸਭ ਨੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੰਜਾਲਾਂ ਨੂੰ {{Block center|86 ਛਿਆਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਛਿਆਸੀ ਬਰਸ ਦੀ, ਛਡ ਦੇ ਹਿਰਸ ਨਿਮਾਣੀ ਨੂੰ। ਰੋ </poem>}}<noinclude></noinclude> aw6whckf922a5q10hahxvc6tpximaq4 250 71935 216696 2026-04-29T13:06:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|65||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਰੋ ਕੇ ਪਛਤਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਇਤਨੀ ਉਮਰ ਵਿਹਾਣੀ ਨੂੰ ॥ ਅਜੇ ਵਕਤ ਹੈ ਨਾਲ ਸਿਦਕ ਦੇ ਪੜ੍ਹ ਸਤਿਗੁਰ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਧ ਪਿਲਾਇਆ ਓਹ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ। ਨੂੰਹ ਨੇ ਆਣ ਬਿਦਾਵਾ ਦਿਤਾ ਸਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ। ਦੁਧ ਦਹੀਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਈ, ਬੈਠੀ ਪਕੜ ਮਧਾਣੀ ਨੂੰ।ਘਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਆਪ ਕਰੇਂਦੇ, ਪੁਛਦਾ ਕੌਣ ਸਿਆਣੀ ਨੂੰ। ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾ ਕੌਣ ਕਰਾਵੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਹਣੀ ਨੂੰ। ਸੁਖ ਭੋਗੇ ਦੁਖ ਭਰਨੇ ਆ ਗਏ ਸੋਢੀ ਦੀ ਸੋਢਿਆਣੀ ਨੂੰ। ਜੇਬ ਖਰਚ ਕਿਹੜਾ ਪਕੜਾਵੇ ਖਤਰੀ ਦੀ ਖਤਰਾਣੀ ਨੂੰ । ਭਾਗ ਨਿਖਤਰੇ ਹਾਰਾਂ ਦੇ ਗਏ, ਭਾਗਾਂ ਭਰੀ ਸੁਆਣੀ ਨੂੰ। ਟੁਕੜਾ ਮਿਲਦਾ ਨਾਲ ਨਸੀਬਾਂ, ਦੁਧ ਮਲਾਈਆਂ ਖਾਣੀ ਨੂੰ । ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਮਾਨ ਕਰਾਵੇ, ਧਕੇ ਮਿਲਣ ਨਿਮਾਣੀ ਨੂੰ। ਸਭ ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਘਰ ਨਹੀਂ ਰਖਣੀ, ਸੁਟ ਦਿਓ ਚੀਜ਼ ਨਿਮਾਣੀ ਨੂੰ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖੇ, ਸਭ ਕੋਈ ਚਾਂਹੁਦਾ ਹਾਣੀ ਨੂੰ {{Block center|87 ਸਤਾਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਉਮਰ ਸਤਾਸੀ ਚਲ ਪਈ ਤੇਰੀ,ਸਮਝ ਅਜੇ ਹੁਣ ਵੇਲਾ ਈ। ਮਾਇਆ ਜੋੜੇ ਲਾਖ ਕਰੋਰੀ, ਸੰਗ ਨਾ ਜਾਣਾ ਧੇਲਾ ਈ।ਕਾਰੂੰ ਗੰਜ ਖਜ਼ਾਨੇ ਜੌੜੇ ਗਿਆ ਜਹਾਨੋਂ ਵੇਹਲਾ ਈ । ਖੋਹਲ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਚੁਤਰਫੇ, ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਜਗ ਮੇਲਾ ਈ । ਆਪ ਬਣਾਵੇ ਆਪ ਖਪਾਵੇ, ਜਗਤ ਮਦਾਰੀ ਖੇਲਾ ਈ॥ ਕੌਣ ਅਗੇ ਇਕਰਾਰ ਲਿਆਵੇ, ਮੌਤ ਗੁਰੂ ਜਗ ਚੇਲਾ ਈ । ਹੀਰੇ ਹਰਨ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉਤੇ, ਪਏ ਅਚਾਨਕ ਸੇਲਾ ਈ। ਸਬਜ਼ ਰੰਗੀਨ ਜਿਵੇਂ ਵਿਚ ਹਾਂਡੀ ਭੜਥਾ ਬਣੇ ਕਰੇਲਾ ਈ। ਗੁਟਕੂੰ ਗੁਟਕੂੰ ਕਰੇ ਕਬੂਤਰ ਸਿਰ ਪੂਰ ਪਵੇ ਗੁਲੇਲਾ ਈ। ਤੂੰ ਇਨਸਾਨ ਫਿਰੇਂ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਗਾਫਲ ਰਬ ਗਹੇਲਾ ਈ। ਨਾਜ਼ਕ ਬਦਨ ਬਰੀਕ ਪਿਆਰੇ, ਜਗਤ ਬਾਗ ਵਿਚ ਕੇਲਾ ਈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤਕਦੀਰ ਅਜ਼ਲ ਦੀ ਮੌਤ ਛੁਰੀ ਤੂੰ ਲੇਲਾ ਈ। {{Block center|88 ਅਠਾਸੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਅਠਾਸੀ ਬਰਸ ਦੀ,ਅਕਲ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਖਾਲੀ ਹੈ।ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਉਮਰ ਅਕਾਰਥ ਗਾਲੀ ਹੈ।ਤੂੰ ਵਿਚ ਇਲਮ ਖਪੇਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> i2r9xcusthyvjf77ljbi0ucr13unexx 250 71936 216697 2026-04-29T13:12:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|66||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਦਿਨ ਰਾਤੀਂ ਇਲਮੋਂ ਬਾਤ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ।ਤੂੰ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵਿਚ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਭ ਵਹਿਮ ਖਿਆਲੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵਿਚ ਜੰਗਲਾਂ ਭਾਲਣ ਜਾਵੇਂ, ਬਾਗੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਮਾਲੀ ਹੈ।ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਪਰਵਾਨੇ, ਬਲਦੀ ਸ਼ਮਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਹੈ।ਵਿਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਆਜਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਲੈਂਦਾ ਖੈਰ ਸਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਸਲ<ref>ਦਰਸ਼ਨ।</ref> ਸਜਣ<ref>ਸਜਣ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ।</ref> ਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਰਖੀ ਜਾਨ <ref><ਜਾਨ ਤਲੀ ਤੇ ਰੱਖੀ।/ref>ਹਥਾਲੀ ਹੈ। ਆਸ਼ਕ ਦੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਕਰਕੇ ਦੇਂਦਾ ਯਾਰ ਦਿਖਾਲੀ ਹੈ। ਬਾਰਾਂ ਬਰਸ ਮਝੀ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਮਿਲਦੀ ਹੀਰ ਸਿਆਲੀ ਹੈ। ਮੋਇਨਾ ਟੁੰਬ ਬਣੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੈਂਦਾ ਜਦੋਂ ਕੁਠਾਲੀ ਹੈ। ਜਦ ਕਪੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਨਿਰਮਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਰੰਗ ਜੰਗਾਲੀ ਹੈ ਦਰਜੀ ਪਾਸ ਬਣੇ ਜਾਂ ਲੀਰਾਂ, ਬਣੇ ਕਮੀਜ਼ ਬੰਗਾਲੀ ਹੈ। ਮੇਵੇ ਧੁਪ ਸਹੇ ਸਿਰ ਉਪਰ ਤਾਂ ਪਕਦੇ ਫੜਕੇ ਲਾਲੀ ਹੈ। ਰੂੰ ਨੂੰ ਫੜ ਪਿੰਜੇ ਜਦ ਪੁੱਜਾ,ਤਾਂ ਬਣਦਾ ਲੇਫ ਨਿਹਾਲੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਦਲਾਲ ਮੁਸੀਬਤ ਪਾਵੇ, ਮਿਲਦੀ ਤ ਦਲਾਲੀ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਝਾਲੀ ਹੈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਗਲ ਦੂਰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਇਹ ਮੰਜ਼ਲ ਨਹੀਂ ਸੁਖਾਲੀ ਹੈ। {{Block center|89 ਉਨਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਉਨਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ,ਉਹ ਗਲ ਤੈਨੂੰ ਆਈ ਨਾ। ਵੇਦ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੈਨੂੰ ਅਸਲੀ ਦਾਤ <ref>ਹੱਥ ਨਾ ਆਈ।</ref>ਥਿਆਈ ਨਾ। ਮਕੇ ਮਦੀਨੇ ਜਾਣ ਔਣ ਦੀ ਦਿਲ ਥੀਂ ਬਾਤ ਮੁਕਾਈ ਨਾ।ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰੇਂ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਪਾਕੇ ਦਾਤ ਛਪਾਈ ਨਾ। ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਨੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਦਿਲ ਥੀਂ ਹਿਰਸ ਗਵਾਈ ਨਾ।ਜੇ ਮੈਂ ਛਡਦਾ ਜੀਵ <ref>ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ।</ref>ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪੈਂਦੀ ਕਦੀ ਜੁਦਾਈ ਨਾ। ਗੁਰੂ ਪੀਰ ਨੇ ਚੌਥੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤਦੇ ਤੁਝੇ ਦਿਖਲਾਈ ਨਾ। ਭਲਾ ਭਲਾ ਫੁਰਮਾਏ ਪਾਪੀ, ਦਿਲ ਥੀਂ ਗਈ ਬੁਰਾਈ ਨਾ। ਉਪਰ ਲਿਬਾਸ ਸਫੈਦ ਪਹਿਨਿਆ, ਅੰਦਰੋਂ ਗਈ ਸਿਆਹੀ ਨਾ। ਕਰਮ ਧਰਮ ਫੁਰਮਾਏਂ ਮੁਖ ਥੀਂ ਕੀਤੀ ਆਪ ਕਮਾਈ ਨਾ।ਤੈਂ ਅੰਦਰ ਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰਕੇ, ਸੁੰਨ ਸਮਾਧ ਲਗਾਈ ਨਾ। ਨਾਲ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲਗਾਕੇ, ਸਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਬਾਹੀ ਨਾ। ਦੂਈ ਦਵੈਤ ਦੇ ਦੁਖੜੇ ਬਦਲੇ, ਖਾਧੀ ਕਦੇ ਦਵਾਈ ਨਾ॥ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਗਿਆਨ ਗੈਸ ਦੀ ਅੰਦਰੋਂ ਜੋਤ ਜਗਾਈ ਨਾ।</poem>}}<noinclude></noinclude> bh73tbljnct012ymlolmuofh4ppevwd 216698 216697 2026-04-29T13:14:42Z Harchand Bhinder 2624 216698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|66||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਦਿਨ ਰਾਤੀਂ ਇਲਮੋਂ ਬਾਤ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ।ਤੂੰ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵਿਚ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਭ ਵਹਿਮ ਖਿਆਲੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵਿਚ ਜੰਗਲਾਂ ਭਾਲਣ ਜਾਵੇਂ, ਬਾਗੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਮਾਲੀ ਹੈ।ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਪਰਵਾਨੇ, ਬਲਦੀ ਸ਼ਮਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਹੈ।ਵਿਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਆਜਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਲੈਂਦਾ ਖੈਰ ਸਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਸਲ<ref>ਦਰਸ਼ਨ।</ref> ਸਜਣ<ref>ਸਜਣ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ।</ref> ਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਰਖੀ ਜਾਨ <ref>ਜਾਨ ਤਲੀ ਤੇ ਰੱਖੀ।</ref>ਹਥਾਲੀ ਹੈ। ਆਸ਼ਕ ਦੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਕਰਕੇ ਦੇਂਦਾ ਯਾਰ ਦਿਖਾਲੀ ਹੈ। ਬਾਰਾਂ ਬਰਸ ਮਝੀ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਮਿਲਦੀ ਹੀਰ ਸਿਆਲੀ ਹੈ। ਮੋਇਨਾ ਟੁੰਬ ਬਣੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੈਂਦਾ ਜਦੋਂ ਕੁਠਾਲੀ ਹੈ। ਜਦ ਕਪੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਨਿਰਮਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਰੰਗ ਜੰਗਾਲੀ ਹੈ ਦਰਜੀ ਪਾਸ ਬਣੇ ਜਾਂ ਲੀਰਾਂ, ਬਣੇ ਕਮੀਜ਼ ਬੰਗਾਲੀ ਹੈ। ਮੇਵੇ ਧੁਪ ਸਹੇ ਸਿਰ ਉਪਰ ਤਾਂ ਪਕਦੇ ਫੜਕੇ ਲਾਲੀ ਹੈ। ਰੂੰ ਨੂੰ ਫੜ ਪਿੰਜੇ ਜਦ ਪੁੱਜਾ,ਤਾਂ ਬਣਦਾ ਲੇਫ ਨਿਹਾਲੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਦਲਾਲ ਮੁਸੀਬਤ ਪਾਵੇ, ਮਿਲਦੀ ਤ ਦਲਾਲੀ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਝਾਲੀ ਹੈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਗਲ ਦੂਰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਇਹ ਮੰਜ਼ਲ ਨਹੀਂ ਸੁਖਾਲੀ ਹੈ। {{Block center|89 ਉਨਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਉਨਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ,ਉਹ ਗਲ ਤੈਨੂੰ ਆਈ ਨਾ। ਵੇਦ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੈਨੂੰ ਅਸਲੀ ਦਾਤ <ref>ਹੱਥ ਨਾ ਆਈ।</ref>ਥਿਆਈ ਨਾ। ਮਕੇ ਮਦੀਨੇ ਜਾਣ ਔਣ ਦੀ ਦਿਲ ਥੀਂ ਬਾਤ ਮੁਕਾਈ ਨਾ।ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰੇਂ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਪਾਕੇ ਦਾਤ ਛਪਾਈ ਨਾ। ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਨੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਦਿਲ ਥੀਂ ਹਿਰਸ ਗਵਾਈ ਨਾ।ਜੇ ਮੈਂ ਛਡਦਾ ਜੀਵ <ref>ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ।</ref>ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪੈਂਦੀ ਕਦੀ ਜੁਦਾਈ ਨਾ। ਗੁਰੂ ਪੀਰ ਨੇ ਚੌਥੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤਦੇ ਤੁਝੇ ਦਿਖਲਾਈ ਨਾ। ਭਲਾ ਭਲਾ ਫੁਰਮਾਏ ਪਾਪੀ, ਦਿਲ ਥੀਂ ਗਈ ਬੁਰਾਈ ਨਾ। ਉਪਰ ਲਿਬਾਸ ਸਫੈਦ ਪਹਿਨਿਆ, ਅੰਦਰੋਂ ਗਈ ਸਿਆਹੀ ਨਾ। ਕਰਮ ਧਰਮ ਫੁਰਮਾਏਂ ਮੁਖ ਥੀਂ ਕੀਤੀ ਆਪ ਕਮਾਈ ਨਾ।ਤੈਂ ਅੰਦਰ ਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰਕੇ, ਸੁੰਨ ਸਮਾਧ ਲਗਾਈ ਨਾ। ਨਾਲ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲਗਾਕੇ, ਸਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਬਾਹੀ ਨਾ। ਦੂਈ ਦਵੈਤ ਦੇ ਦੁਖੜੇ ਬਦਲੇ, ਖਾਧੀ ਕਦੇ ਦਵਾਈ ਨਾ॥ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਗਿਆਨ ਗੈਸ ਦੀ ਅੰਦਰੋਂ ਜੋਤ ਜਗਾਈ ਨਾ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 5gr7i5851sumhxetkryvp0yhq5qvzu1 216703 216698 2026-04-29T13:27:11Z Harchand Bhinder 2624 216703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|66||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਦਿਨ ਰਾਤੀਂ ਇਲਮੋਂ ਬਾਤ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵਿਚ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਭ ਵਹਿਮ ਖਿਆਲੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵਿਚ ਜੰਗਲਾਂ ਭਾਲਣ ਜਾਵੇਂ, ਬਾਗੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਮਾਲੀ ਹੈ।ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਪਰਵਾਨੇ, ਬਲਦੀ ਸ਼ਮਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਹੈ।ਵਿਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਆਜਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਲੈਂਦਾ ਖੈਰ ਸਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵਸਲ<ref>ਦਰਸ਼ਨ।</ref> ਸਜਣ<ref>ਸਜਣ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ।</ref> ਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਰਖੀ ਜਾਨ <ref>ਜਾਨ ਤਲੀ ਤੇ ਰੱਖੀ।</ref>ਹਥਾਲੀ ਹੈ। ਆਸ਼ਕ ਦੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਕਰਕੇ ਦੇਂਦਾ ਯਾਰ ਦਿਖਾਲੀ ਹੈ। ਬਾਰਾਂ ਬਰਸ ਮਝੀ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਮਿਲਦੀ ਹੀਰ ਸਿਆਲੀ ਹੈ। ਮੋਇਨਾ ਟੁੰਬ ਬਣੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੈਂਦਾ ਜਦੋਂ ਕੁਠਾਲੀ ਹੈ। ਜਦ ਕਪੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਨਿਰਮਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਰੰਗ ਜੰਗਾਲੀ ਹੈ ਦਰਜੀ ਪਾਸ ਬਣੇ ਜਾਂ ਲੀਰਾਂ, ਬਣੇ ਕਮੀਜ਼ ਬੰਗਾਲੀ ਹੈ। ਮੇਵੇ ਧੁਪ ਸਹੇ ਸਿਰ ਉਪਰ ਤਾਂ ਪਕਦੇ ਫੜਕੇ ਲਾਲੀ ਹੈ। ਰੂੰ ਨੂੰ ਫੜ ਪਿੰਜੇ ਜਦ ਪੁੱਜਾ,ਤਾਂ ਬਣਦਾ ਲੇਫ ਨਿਹਾਲੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਦਲਾਲ ਮੁਸੀਬਤ ਪਾਵੇ, ਮਿਲਦੀ ਤ ਦਲਾਲੀ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਝਾਲੀ ਹੈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਗਲ ਦੂਰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਇਹ ਮੰਜ਼ਲ ਨਹੀਂ ਸੁਖਾਲੀ ਹੈ। {{Block center|89 ਉਨਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਉਨਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ,ਉਹ ਗਲ ਤੈਨੂੰ ਆਈ ਨਾ। ਵੇਦ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੈਨੂੰ ਅਸਲੀ ਦਾਤ <ref>ਹੱਥ ਨਾ ਆਈ।</ref>ਥਿਆਈ ਨਾ। ਮਕੇ ਮਦੀਨੇ ਜਾਣ ਔਣ ਦੀ ਦਿਲ ਥੀਂ ਬਾਤ ਮੁਕਾਈ ਨਾ।ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰੇਂ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਪਾਕੇ ਦਾਤ ਛਪਾਈ ਨਾ। ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਨੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਦਿਲ ਥੀਂ ਹਿਰਸ ਗਵਾਈ ਨਾ।ਜੇ ਮੈਂ ਛਡਦਾ ਜੀਵ <ref>ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ।</ref>ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪੈਂਦੀ ਕਦੀ ਜੁਦਾਈ ਨਾ। ਗੁਰੂ ਪੀਰ ਨੇ ਚੌਥੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤਦੇ ਤੁਝੇ ਦਿਖਲਾਈ ਨਾ। ਭਲਾ ਭਲਾ ਫੁਰਮਾਏ ਪਾਪੀ, ਦਿਲ ਥੀਂ ਗਈ ਬੁਰਾਈ ਨਾ। ਉਪਰ ਲਿਬਾਸ ਸਫੈਦ ਪਹਿਨਿਆ, ਅੰਦਰੋਂ ਗਈ ਸਿਆਹੀ ਨਾ। ਕਰਮ ਧਰਮ ਫੁਰਮਾਏਂ ਮੁਖ ਥੀਂ ਕੀਤੀ ਆਪ ਕਮਾਈ ਨਾ।ਤੈਂ ਅੰਦਰ ਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰਕੇ, ਸੁੰਨ ਸਮਾਧ ਲਗਾਈ ਨਾ। ਨਾਲ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲਗਾਕੇ, ਸਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਬਾਹੀ ਨਾ। ਦੂਈ ਦਵੈਤ ਦੇ ਦੁਖੜੇ ਬਦਲੇ, ਖਾਧੀ ਕਦੇ ਦਵਾਈ ਨਾ॥ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਗਿਆਨ ਗੈਸ ਦੀ ਅੰਦਰੋਂ ਜੋਤ ਜਗਾਈ ਨਾ।</poem>}}<noinclude></noinclude> jcr8uzfi2r1srdtix8hgqz1x4e0nutv 250 71937 216699 2026-04-29T13:20:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|67||}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{Block center|90 ਨਬਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਨਬੇ ਬਰਸ ਦੀ ਉਮਰ ਗਵਾਈ ਨਾਮ ਨਾ ਸਿਮਰਿਆ ਸਾਂਈ ਦਾ। ਨਹੀਂ ਤੁਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰਹਿ ਗਈ, ਹਾਰ ਗਿਆ ਬਲ ਬਾਹੀਂ ਦਾ। ਖਤਮ ਹੋਣ ਪਰ ਆਇਆ ਜਾਨੀ ਲੇਖਾ ਬਰਸ ਛਿਮਾਹੀਂ ਦਾ। ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜਾ ਵਿਚਾਰਾ ਨਾਜ਼ਕ ਬੂਟਾ ਕਾਹੀ ਦਾ। ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਪਿਆ ਵਿਚ ਵਿਹੜੇ, ਘਰ ਥੀਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਈਦਾ। ਇਹ ਕਲਬੂਤ ਅਨੂਪ ਸੀ ਤੇਰਾ, ਬਣ ਗਿਆ ਰੂਪ ਬਲਾਈਂ ਦਾ। ਜਿਉਂ ਕਰ ਮਿਰਗ ਡਰਾਵਣ ਕਾਰਨ, ਡਰਨਾ ਕੀਤਾ ਰਾਈ ਦਾ। ਇਹ ਪਿੰਜਰ ਸੀ ਤਖਤ ਮਿਸਰ ਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਖੇਤ ਨਿਆਈਂ ਦਾ।ਜਿਸਮ ਸੁੰਦਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕੇਸਰ, ਬਣ ਗਿਆ ਗੋਬਰ ਗਾਈਂ ਦਾ। ਬ੍ਰਿਧ ਅਵਸਥਾ ਨਿਰੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਹੁਣ ਕੀ ਬਣੇ ਦਵਾਈ ਦਾ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਘਰ ਦਰਜੀ ਬੈਠਾ ਹੁਣ ਤੇ ਕਫਨ ਸੁਵਾਈ ਦਾ। {{Block center|91 ਇਕਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਇਕਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ ਕਦਮ ਨਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਈ। ਇਹ ਕਲਬੂਤ ਤਾਕਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਨੌਂ ਨੌਂ ਝੂਟੇ ਖਾਂਦਾ ਈ । ਜਿਵੇਂ ਬੀਮਾਰ ਚਿਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਫਟਿਆ ਦਰਦ ਗਮਾਂ ਦਾ ਈ। ਛਡਦਾ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਹੋਇਆ ਦਰਮਾਂਦਾ ਈ। ਦੌਲਤ ਮਾਲ ਪਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਖਟਦਾ ਰਿਹਾ ਕਮਾਂਦਾ ਈ। ਮਿਲ ਗਈ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈਵਾਨਾਂ ਵਾਲੀ ਘਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਮਾਂਦਾ ਈ। ਅਜੇ ਮਰਨ ਥੀਂ ਨਫਰਤ ਖਾਂਦਾ, ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਿਤ ਚਾਂਹਦਾ ਈ। ਟਿਕਟ ਮਿਲਣ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜ਼ੋਰ ਮੁਸਾਫਰ ਲਾਂਦਾ ਈ। ਰੇਲ ਅਜ਼ਲ ਦੀ ਚਲਣੇ ਵਾਲੀ ਗਾਰਡ ਪਿਆ ਫੁਰਮਾਂਦਾ ਈ । ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਈ। {{Block center|92 ਬਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਬਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਬੌਰੇ, ਭਗਵਾਨ ਭਗਤੀ ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਲ ਤਲੀਆਂ ਪਛਤਾਵੇਂ ਪਾਪੀ, ਉਮਰ ਅਕਾਰਥ ਬੀਤੀ ਹੈ । ਹੋਇਓਂ ਬਿਰਧ ਮੁਰਦਿਓਂ ਦਾਖਲ, ਆਸਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨ ਜੀਤੀ ਹੈ। ਮੋਮਨ ਆਣ ਖੜਾ ਵਿਚ ਮਸਜਿਦ, ਦਿਲੋਂ ਨਮਾਜ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਪਰੋਂ ਗੁਸਲ ਕਰੇ ਲਖ ਵਾਰੀ ਅੰਦਰੋਂ ਭਰੀ ਪਲੀਤੀ ਹੈ। ਮਕੇ ਗਿਆਂ ਨਜਾਤ ਨਾ ਮਿਲਦੀ, ਜੇ ਦਿਲ ਦੀ</poem>}}<noinclude></noinclude> geu5lnwkfcid1jdhfy0b9xqnwjpf2o8 250 71938 216700 2026-04-29T13:22:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|68||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਬਦਨੀਤੀ ਹੈ। ਜਾਨ ਯਕੀਨ ਇਬਾਦਤ ਉਸ ਦੀ ਜਿਸ ਦੀ ਦਿਲੋਂ ਪਰੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲ ਜਾਨ ਨੂਰਾਨੀ ਸ਼ੀਸ਼ਾ, ਇਹ ਕਲਬੂਤ ਕਲੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਮ ਭੇਤ ਅੰਦਰ ਦਾ,ਜਿਸ ਦਰਜੀ ਨੇ ਸੀਤੀ ਹੈ। ਭਗਵਾ ਪਹਿਨਣ ਬੜਾ ਸੁਖਾਲਾ ਮੰਜ਼ਲ ਦੂਰ ਅਤੀਤੀ ਹੈ। ਜੀਂਵਦਿਆਂ ਮਰ ਰਹਿਣਾ ਜਾਨੀ । ਇਹ ਫਕਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤੀ ਹੈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਗਲ ਪਰੇ ਸ਼ਰਾਤੋਂਆਸ਼ਕ ਨੇ ਮੰਨ ਲੀਤੀ ਹੈ। {{Block center|93 ਤਿਰਆਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਤਿਰਆਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ, ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ ਹੈ। ਵਾਲ ਵਾਲ ਪਰ ਫਿਰੀ ਸਫੈਦੀ, ਕਰ ਗਈ ਕੂਚ ਸਿਆਹੀ ਹੈ। ਸੋਚੀਂ ਬਾਤ ਭਜਨ ਬਿਨੁ ਪਾਪੀ ਕਿਤਨੀ ਉਮਰ ਵਿਹਾਈ ਹੈ। ਨਾਮ ਸਿਮਰ ਜਿਤਨੇ ਦਿਨ ਬਾਕੀ, ਕਿਉਂ ਬਣ ਰਿਹੋਂ ਸ਼ੁਦਾਈ ਹੈ। ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਜਿਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰਿਆ ਉਸੇ ਪਰਮਗਤ ਪਾਈ ਹੈ। ਆਖਰ ਦੇ ਦਮ ਰਾਮ ਸਿਮਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਤੁਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਜਨਮ ਦਾ ਕਬੜਾ ਮੈਲਾ, ਸਾਬਣ ਕਰੇ ਸਫਾਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਨੂੰ ਛਡ ਪ੍ਰਾਣੀ,ਸਿਰ ਪਰ ਖੜੀ ਜੁਦਾਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਮੈਂ ਕਰ ਨਾ ਬੋਲ ਬਕਰਿਆ ਬੈਠਾ ਕੋਲ ਕਸਾਈ ਹੈ। ਅਜ਼ਲ ਤਰੀਕ ਪਈ ਸਿਰ ਕੂਕੇ, ਹੁਕਮ ਹਾਜ਼ਰ ਬੁਲਾਈ ਹੈ। ਮੌਤ ਮੁਕਦਮਾ ਪਿਆ ਖਲੋਤਾ, ਦਰ ਪੁਰ ਖੜਾ ਸਿਪਾਹੀ ਹੈ। ਗੋਲ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਾਲ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾ, ਤੈਂ ਵਲ ਸ਼ਿਸ਼ਤ ਟਿਕਾਈ ਹੈ। ਹਸਰਤ ਨਾਲ ਅਖੀਰੀ ਮੇਲਾ, ਛਡਣੇ ਦਿਲਬਰ ਆਈ ਹੈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਦਮ ਜਾਣ ਮੁਸਾਫਰ ਇਕ਼ ਦਿਨ ਹੋਣਾ ਰਾਹੀ ਹੈ। {{Block center|94 ਚੁਰਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਚੁਰਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ ਚੇਤਿਆ ਨਹੀਂ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ। ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਪਛਤਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਇਤਨੀ ਉਮਰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ । ਇਕ ਮਨ ਹੋਕੇ ਰਾਮ ਸਿਮਰ ਲੈ ਰੋਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰੀ ਨੂੰ। ਹੁਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਖਰ ਵੇਲਾ ਛਡ ਦੇ ਹਿਰਸ ਨਿਕਾਰੀ ਨੂੰ । ਕੀ ਤੁਧ ਨਾਲ ਕਰਨ ਭਲਿਆਈ ਦੇਖ ਉਲਾਦ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ। ਤੈਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਤੀ ਵਿਚ ਡਿਉਢੀ ਬੈਠੋ ਸਾਂਭ ਅਟਾਰੀ ਨੂੰ। ਤੈਂ ਵਲ ਭੇਜਣ ਸੁਕੇ ਟੁਕੜੇ ਖਾਣ ਗਰਮ ਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ। ਕੌਣ ਯਾਦ ਰਖਦਾ ਵਿਚ ਘਰ ਦੇ ਖਾਂਦੇ ਲੌਂਗ ਸਪਾਰੀ ਨੂੰ ॥ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣ ਪੁਰਾਣੀਆਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> qvue058l9428j5y3bwolmubfor0xgd0 216701 216700 2026-04-29T13:22:47Z Harchand Bhinder 2624 216701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|68||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਬਦਨੀਤੀ ਹੈ। ਜਾਨ ਯਕੀਨ ਇਬਾਦਤ ਉਸ ਦੀ ਜਿਸ ਦੀ ਦਿਲੋਂ ਪਰੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲ ਜਾਨ ਨੂਰਾਨੀ ਸ਼ੀਸ਼ਾ, ਇਹ ਕਲਬੂਤ ਕਲੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਮ ਭੇਤ ਅੰਦਰ ਦਾ,ਜਿਸ ਦਰਜੀ ਨੇ ਸੀਤੀ ਹੈ। ਭਗਵਾ ਪਹਿਨਣ ਬੜਾ ਸੁਖਾਲਾ ਮੰਜ਼ਲ ਦੂਰ ਅਤੀਤੀ ਹੈ। ਜੀਂਵਦਿਆਂ ਮਰ ਰਹਿਣਾ ਜਾਨੀ । ਇਹ ਫਕਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤੀ ਹੈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਗਲ ਪਰੇ ਸ਼ਰਾਤੋਂਆਸ਼ਕ ਨੇ ਮੰਨ ਲੀਤੀ ਹੈ। {{Block center|93 ਤਿਰਆਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਤਿਰਆਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ, ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ ਹੈ। ਵਾਲ ਵਾਲ ਪਰ ਫਿਰੀ ਸਫੈਦੀ, ਕਰ ਗਈ ਕੂਚ ਸਿਆਹੀ ਹੈ। ਸੋਚੀਂ ਬਾਤ ਭਜਨ ਬਿਨੁ ਪਾਪੀ ਕਿਤਨੀ ਉਮਰ ਵਿਹਾਈ ਹੈ। ਨਾਮ ਸਿਮਰ ਜਿਤਨੇ ਦਿਨ ਬਾਕੀ, ਕਿਉਂ ਬਣ ਰਿਹੋਂ ਸ਼ੁਦਾਈ ਹੈ। ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਜਿਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰਿਆ ਉਸੇ ਪਰਮਗਤ ਪਾਈ ਹੈ। ਆਖਰ ਦੇ ਦਮ ਰਾਮ ਸਿਮਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਤੁਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਜਨਮ ਦਾ ਕਬੜਾ ਮੈਲਾ, ਸਾਬਣ ਕਰੇ ਸਫਾਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਨੂੰ ਛਡ ਪ੍ਰਾਣੀ,ਸਿਰ ਪਰ ਖੜੀ ਜੁਦਾਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਮੈਂ ਕਰ ਨਾ ਬੋਲ ਬਕਰਿਆ ਬੈਠਾ ਕੋਲ ਕਸਾਈ ਹੈ। ਅਜ਼ਲ ਤਰੀਕ ਪਈ ਸਿਰ ਕੂਕੇ, ਹੁਕਮ ਹਾਜ਼ਰ ਬੁਲਾਈ ਹੈ। ਮੌਤ ਮੁਕਦਮਾ ਪਿਆ ਖਲੋਤਾ, ਦਰ ਪੁਰ ਖੜਾ ਸਿਪਾਹੀ ਹੈ। ਗੋਲ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਾਲ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾ, ਤੈਂ ਵਲ ਸ਼ਿਸ਼ਤ ਟਿਕਾਈ ਹੈ। ਹਸਰਤ ਨਾਲ ਅਖੀਰੀ ਮੇਲਾ, ਛਡਣੇ ਦਿਲਬਰ ਆਈ ਹੈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਦਮ ਜਾਣ ਮੁਸਾਫਰ ਇਕ਼ ਦਿਨ ਹੋਣਾ ਰਾਹੀ ਹੈ। {{Block center|94 ਚੁਰਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਮਰ ਚੁਰਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ ਚੇਤਿਆ ਨਹੀਂ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ। ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਪਛਤਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਇਤਨੀ ਉਮਰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ । ਇਕ ਮਨ ਹੋਕੇ ਰਾਮ ਸਿਮਰ ਲੈ ਰੋਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰੀ ਨੂੰ। ਹੁਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਖਰ ਵੇਲਾ ਛਡ ਦੇ ਹਿਰਸ ਨਿਕਾਰੀ ਨੂੰ । ਕੀ ਤੁਧ ਨਾਲ ਕਰਨ ਭਲਿਆਈ ਦੇਖ ਉਲਾਦ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ। ਤੈਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਤੀ ਵਿਚ ਡਿਉਢੀ ਬੈਠੋ ਸਾਂਭ ਅਟਾਰੀ ਨੂੰ। ਤੈਂ ਵਲ ਭੇਜਣ ਸੁਕੇ ਟੁਕੜੇ ਖਾਣ ਗਰਮ ਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ। ਕੌਣ ਯਾਦ ਰਖਦਾ ਵਿਚ ਘਰ ਦੇ ਖਾਂਦੇ ਲੌਂਗ ਸਪਾਰੀ ਨੂੰ ॥ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣ ਪੁਰਾਣੀਆਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> qutdfwp0azb9o0k4rwml7wrx4vwwwcg 250 71939 216702 2026-04-29T13:26:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|69||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਲੀਰਾਂ ਪਹਿਨਣ ਜ਼ਰੀ ਕਿਨਾਰੀ ਨੂੰ । ਇਸ ਘਰਦੇ ਵਿਚ ਹੁਕਮ ਚਲਾਇਆ, ਭਾਲ ਕਿਥੇ ਸਰਦਾਰੀ ਨੂੰ । ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਅਖੀਆਂ ਨਾਲ ਦੇਖੇਂ, ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਯਾਰੀ ਨੂੰ । {{Block center|95 ਪਚਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਪਚਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ ਪਕੜੀ ਪੁਰਸ਼ ਭੁਲਾਇਆਂ ਨੂੰ। ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਧ ਪਿਲਾ ਲੈ, ਛਡ ਜਾਸੇ ਮਝੀਆਂ ਗਾਈਆਂਨੂੰ। ਦਾਨ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਰ ਲੈ ਪਾਪੀ ਆਜਜ਼ ਬੁਰਾ ਖੁਦਾਈਆਂ ਨੂੰ ।ਨਗਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਪੜਾ ਦੇ ਲੈ ਚਲਣਾ ਛਡ ਤੁਲਾਈਆਂ ਨੂੰ।ਪਲੰਘ ਰੰਗੀਲੇ ਅਜਬ ਗਲੀਚੇ ਚਲਣਾ ਛਡ ਰਜਾਈਆਂ ਨੂੰ । ਸਿਰ ਪਰ ਕੂਕੇ ਮੌਤ ਹਕੀਮਾਂ, ਚਲਣਾ ਛਡ ਦੁਆਈਆਂ ਨੂੰ । ਕਰ ਲੈ ਦਾਨ ਹਥੀਂ ਹਲਵਾਈਆ, ਛਡ ਚਲਣਾ ਮਠਿਆਈਆਂ ਨੂੰ।ਕਰ ਲੈ ਫੈਜ਼ ਦਰਜੀਆ ਮਰਦਾ, ਚਲਣਾ ਛਡ ਸਿਲਾਈਆਂ ਨੂੰ । ਮਿਲ ਯਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਪਾ ਜਫੀਆਂ, ਦੇਖੀਂ ਕਦੀ ਜੁਦਾਈਆਂ ਨੂੰ । ਨਾ ਤੂੰ ਦੇਖ ਪਰਾਈਆਂ ਨਾਰਾਂ, ਚਲਣਾ ਛੋਡ ਵਿਆਹੀਆਂ ਨੂੰ। ਆਖਰ ਨੂੰ ਛਡ ਜਾਣਾ ਪਿਆਰੇ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤ ਜਵਾਈਆਂ ਨੂੰ।ਜੋ ਜੰਮਿਆ ਮਰ ਜਾਣਾ ਜਾਨੀ, ਕਿਚਰਕ ਦੇਣ ਵਧਾਈਆਂ ਨੂੰ । ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਕੁਛ ਕਰ ਲੈ, ਕਰਲੈ, ਆਰਫ ਦੇਣ ਦੁਹਾਈਆਂ ਨੂੰ। {{Block center|96 ਛਿਆਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਛਿਆਨਵੇਂ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਸ਼ੇਰਾ, ਇਤਨਾ ਵਕਤ ਵਿਹਾਣਾ ਈਂ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾ ਸਿਮਰਿਆ ਪਾਪੀ,ਜਿਸ ਠਾਕਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਈਂ। ਪੰਛੀ ਰੂਹ ਵਿਚੋਂ ਉਡ ਜਾਸੀ, ਪਿੰਜਰਾ ਭਇਆ ਪੁਰਾਣਾ ਈਂ । ਪਿਛਲੀ ਉਮਰ ਖਿਜ਼ਾਂ ਸਿਰ ਆਈ,ਤਨ ਬੂਟਾ ਕੁਮਲਾਣਾ ਈਂ।ਨੈਣ ਪਰਾਣ ਤਾਕਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਬਹੁਤ ਨਿਤਾਣਾ ਈ। ਖੜੀ ਤਿਆਰ ਅਜ਼ਲ ਦੀ ਬੇੜੀ, ਮਾਰੇ ਸੱਦ ਮੁਹਾਣਾ ਈਂ। ਕਾਲ ਸ਼ੁਤਰ ਅਸਵਾਰੀ ਖਾਤਰ, ਕਸੀ ਖੜਾ ਪਲਾਣਾ ਈਂ । ਆ ਗਈ ਜਾਨ ਅਜ਼ਲ ਦੀ ਕੁਰਕੀ, ਦਰ ਪੁਰ ਬੈਠਾ ਠਾਣਾ ਈਂ । ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾਣੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁਕ ਗਿਆ ਪਾਣੀ ਦਾਣਾ ਈਂ । ਖਾਕ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜਿਆ ਬੁਤ ਖਾਕੀ, ਅੰਦਰ ਖਾਕ ਸਮਾਣਾ ਈਂ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸਿਰ ਮੌਤ ਕੂਕਦੀ, ਇਕ ਦਿਨ ਵਰਤੂ ਭਾਣਾ ਈਂ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 8froxxu50200n5lusllag8pes07xpub 250 71940 216704 2026-04-29T13:31:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|70||}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{Block center|97 ਸਤਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਸਤਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ, ਸਿਰ ਹਿਲਦਾ ਪਿਆ ਤੇਰਾ ਈ । ਅੱਖੀਂ ਦਿਸੇ ਨਾ ਕੰਨੀਂ ਸੁਣਦਾ,ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ ਅੰਧੇਰਾ ਈ।ਸ਼ਕਲ ਗਈ ਬਦਸ਼ਕਲੀ ਆਈ,ਡੈਣ ਬਰਾਬਰ ਚਿਹਰਾ ਈ ਨੈਣ ਪੁਰਾਣ ਪੰਜੇ ਪੱਖ ਮਾਰੇ ਹਰ ਗਿਆ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰਾ ਈ । ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਸਿਮਰਦਾ, ਮਨ ਬਦਬਖਤ ਲੁਟੇਰਾ ਈ । ਮੁਰਦੇ ਵਾਂਗ ਘਰ ਵਿਚ ਰਖਣਾ, ਹੋ ਗਿਆ ਬਹੁਤ ਉਖੇਰਾ ਈ । ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਘਰ ਦੇ ਆਖਣ,ਮੱਲ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਈ। {{Block center|98 ਅਠਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਅਠਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ,ਅੰਤ ਕਾਲ ਦਾ ਨੇੜਾ ਈ।ਬਹੁਤ ਚਿਰਾਂ ਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾਨੀ,ਡੁਬਣ ਵਾਲਾ ਬੇੜਾ ਈ।ਥੋੜੇ ਰਹਿਣ ਜਾਣ ਦ ਬਾਕੀ,ਹੋਗਿਆ ਖਤਮ ਨਬੇੜਾ ਈ।ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪਿਆਰੇ ਉਜੜਨ ਵਾਲਾ ਖੇੜਾ ਈ।ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਬੰਦ ਹੋਵਣ ਵਾਲਾ,ਦਮ ਚਰਖੇ ਦਾ ਗੇੜਾ ਈ। {{Block center|99 ਨੜਿਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਨੜਿੰਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ ਨੇੜੇ ਅਜ਼ਲ ਕਰਾਰੀ ਹੈ। ਬਿਰਖ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਤ ਨਿਮਾਨੀ, ਕਟਣੇ ਵਾਲੀ ਆਰੀ ਹੈ। ਭੌਰ ਸੈਲਾਨੀ ਹੁਕਮ ਉਡੀਕੇ,ਖੜਾ ਤਿਆਰ ਵਪਾਰੀ ਹੈ।ਜਾਣ ਦਮਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ,ਬੈਠਾ ਹਾਰ ਜੁਆਰੀ ਹੈ।ਕਰਮ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਪੁਰਸ਼ਾ, ਅਗੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਾਰੀ ਹੈ। ਝੂਠੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਵਿਚ ਲਗਕੇ,ਉਮਰ ਗਵਾ ਲਈ ਸਾਰੀ ਹੈ। ਗਾਫਲ ਜਾਣ ਦਮਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਖੇਲਣ ਦੇ ਵਿਚ ਹਾਰੀ ਹੈ। ਬੈਠਾ ਦੀਨ ਵਿਸਾਰ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਕੀਤੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਲੈ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਮਾਰਨ ਕਾਰਨ, ਖੜਾ ਤਿਆਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੈ।ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਰੂਹ ਰੇਲ ਪਛਾਣੀਂ, ਵਜ ਗਈ ਚੀਕ ਤਿਆਰੀ ਹੈ। {{Block center|100 ਸੌਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਸੌ ਬਰਸਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਪਰ ਆਕੇ,ਮਾਰੂ ਮੌਤ ਵਜਾਇਆ ਈ।ਲੋਹ ਕਲਮ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਧੁਰ ਦਰਗਾਹੋਂ ਆਇਆ ਈ।ਆਣ ਜਮਾਂ ਜਮਦੂਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ, ਅੰਤ ਸਮਾਂ ਦਿਖਲਾਇਆ ਈ। ਧੋਬੀ ਵਾਂਗਰ ਪਟੜੇ ਉਪਰ ਆਣ ਜਮਾਂ ਪਟਕਾਇਆ ਈ।ਨਾਲ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਕਠੀ ਕੀਤੀ, ਛਡ ਗਿਆ ਦੌਲਤ ਮਾਇਆ ਈ। ਮੌਤ ਮੁਕਦਮਾ ਸਿਰ ਪਰ ਆਇਆ, ਬਰਦਾ ਬੰਨ੍ਹ</poem>}}<noinclude></noinclude> rfq4grdviy40o8ul62ucr11c3rt4dvt 216705 216704 2026-04-29T13:34:28Z Harchand Bhinder 2624 216705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|70||}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{Block center|97 ਸਤਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਸਤਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ, ਸਿਰ ਹਿਲਦਾ ਪਿਆ ਤੇਰਾ ਈ । ਅੱਖੀਂ ਦਿਸੇ ਨਾ ਕੰਨੀਂ ਸੁਣਦਾ,ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ ਅੰਧੇਰਾ ਈ। ਸ਼ਕਲ ਗਈ ਬਦਸ਼ਕਲੀ ਆਈ,ਡੈਣ ਬਰਾਬਰ ਚਿਹਰਾ ਈ ਨੈਣ ਪੁਰਾਣ ਪੰਜੇ ਪੱਖ ਮਾਰੇ ਹਰ ਗਿਆ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰਾ ਈ । ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਸਿਮਰਦਾ, ਮਨ ਬਦਬਖਤ ਲੁਟੇਰਾ ਈ । ਮੁਰਦੇ ਵਾਂਗ ਘਰ ਵਿਚ ਰਖਣਾ, ਹੋ ਗਿਆ ਬਹੁਤ ਉਖੇਰਾ ਈ । ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਘਰ ਦੇ ਆਖਣ,ਮੱਲ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਈ। {{Block center|98 ਅਠਾਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਅਠਾਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ,ਅੰਤ ਕਾਲ ਦਾ ਨੇੜਾ ਈ। ਬਹੁਤ ਚਿਰਾਂ ਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾਨੀ, ਡੁਬਣ ਵਾਲਾ ਬੇੜਾ ਈ। ਥੋੜੇ ਰਹਿਣ ਜਾਣ ਦਮ ਬਾਕੀ,ਹੋਗਿਆ ਖਤਮ ਨਬੇੜਾ ਈ। ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪਿਆਰੇ ਉਜੜਨ ਵਾਲਾ ਖੇੜਾ ਈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਬੰਦ ਹੋਵਣ ਵਾਲਾ,ਦਮ ਚਰਖੇ ਦਾ ਗੇੜਾ ਈ। {{Block center|99 ਨੜਿਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋ ਗਈ ਉਮਰ ਨੜਿੰਨਵੇਂ ਬਰਸ ਦੀ ਨੇੜੇ ਅਜ਼ਲ ਕਰਾਰੀ ਹੈ। ਬਿਰਖ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਤ ਨਿਮਾਨੀ, ਕਟਣੇ ਵਾਲੀ ਆਰੀ ਹੈ। ਭੌਰ ਸੈਲਾਨੀ ਹੁਕਮ ਉਡੀਕੇ,ਖੜਾ ਤਿਆਰ ਵਪਾਰੀ ਹੈ। ਜਾਣ ਦਮਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ,ਬੈਠਾ ਹਾਰ ਜੁਆਰੀ ਹੈ। ਕਰਮ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਪੁਰਸ਼ਾ, ਅਗੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਾਰੀ ਹੈ। ਝੂਠੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਵਿਚ ਲਗਕੇ,ਉਮਰ ਗਵਾ ਲਈ ਸਾਰੀ ਹੈ। ਗਾਫਲ ਜਾਣ ਦਮਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਖੇਲਣ ਦੇ ਵਿਚ ਹਾਰੀ ਹੈ। ਬੈਠਾ ਦੀਨ ਵਿਸਾਰ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਕੀਤੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਲੈ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਮਾਰਨ ਕਾਰਨ, ਖੜਾ ਤਿਆਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੈ।ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਰੂਹ ਰੇਲ ਪਛਾਣੀਂ, ਵਜ ਗਈ ਚੀਕ ਤਿਆਰੀ ਹੈ। {{Block center|100 ਸੌਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਸੌ ਬਰਸਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਪਰ ਆਕੇ,ਮਾਰੂ ਮੌਤ ਵਜਾਇਆ ਈ। ਲੋਹ ਕਲਮ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਧੁਰ ਦਰਗਾਹੋਂ ਆਇਆ ਈ।ਆਣ ਜਮਾਂ ਜਮਦੂਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ, ਅੰਤ ਸਮਾਂ ਦਿਖਲਾਇਆ ਈ। ਧੋਬੀ ਵਾਂਗਰ ਪਟੜੇ ਉਪਰ ਆਣ ਜਮਾਂ ਪਟਕਾਇਆ ਈ।ਨਾਲ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਕਠੀ ਕੀਤੀ, ਛਡ ਗਿਆ ਦੌਲਤ ਮਾਇਆ ਈ। ਮੌਤ ਮੁਕਦਮਾ ਸਿਰ ਪਰ ਆਇਆ, ਬਰਦਾ ਬੰਨ੍ਹ</poem>}}<noinclude></noinclude> b4k96zicxxy7yhtnmtw3oyz8pyrz1be 250 71941 216706 2026-04-29T13:36:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|71||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਚਲਾਇਆ ਈ । ਮੁਲਕ ਮੁਸਾਫਰ ਖਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਬਿਸਤਰ ਝਾੜ ਉਠਾਇਆ ਈ। ਦੌਲਤ ਮਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਛਡ ਸਿਧਾਇਆ ਈ। ਸਾਕ ਸਜਣ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਰਲ ਮਿਲ ਇਸੇ ਨੁਲ੍ਹਾਇਆ ਈ। ਪਕੜ ਉਤਾਰੇ ਬਸਤਰ ਸਾਰੇ, ਕਫਨ ਚਿਟੜਾ ਪਾਇਆ ਈ। ਮੰਜੇ ਸੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਉਪਰ ਪਾ ਕੇ, ਚੌਂਹ ਜਣਿਆਂ ਨੇ ਚਾਇਆ ਈ। ਫੂਕ ਦਿਤਾ ਜਾਂ ਦਬਿਆ ਕਬਰੀਂ,ਝਗੜਾ ਮੂਲ ਮੁਕਾਇਆ ਈ। ਖਾਕ ਵਿਚੋਂ ਬੁਤ ਉਪਜਿਆ ਖਾਕੀ,ਅੰਦਰ ਖਾਕ ਸਮਾਇਆ ਈ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵਾਸਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਛੋੜ ਸਿਧਾਇਆ ਈ। {{Block center|ਸਚੀਆਂ ਗਲਾਂ}} ਸਚੀ ਗਲ ਮੈਂ ਆਖ ਸੁਣਾਂਵਦਾ ਹਾਂ,ਸੁਣੋ ਲਾ ਕੇ ਠੀਕ ਖਿਆਲ ਭਾਈ ਕੋਈ ਜੀਵਿਆ ਜਗ ਤੇ ਬਰਸ ਚਾਰੇ, ਕੋਈ ਜੀਵਿਆ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਭਾਈ ਕੋਈ ਹੋਇਕੇ ਬਿਰਧ ਸਫੈਦ ਮਰਿਆ, ਕੋਈ ਲੈ ਗਿਆ ਕਾਲੜੇ ਵਾਲ ਭਾਈ ਕੋਈ ਸਤਰੇ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇ ਮਰਿਆ,ਕੋਈ ਗਰਭ ਅੰਦਰ ਦਿਤਾ ਗਾਲ ਭਾਈ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਠਵੇਂ ਸਾਲ ਅੰਦਰ, ਦੇਖੋ ਲੈ ਗਿਆ ਪੁਰਖ ਅਕਾਲ ਭਾਈ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਪਚਾਸਵੇਂ ਸਾਲ ਅੰਦਰ, ਛਡ ਤੁਰਿਆ ਸੈਂਕੜੇ ਮਾਲ ਭਾਈ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰਚਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਅੰਦਰ ਕੀਤਾ ਅਜ਼ਲ ਦੀ ਛੁਰੀ ਹਲਾਲ ਭਾਈ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੰਝੀਵੇਂ ਸਾਲ ਅੰਦਰ, ਸਿਰ ਆ ਗਿਆ ਅਜ਼ਲ ਭੁਚਾਲ ਭਾਈ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਉਤੇ ਇਕੀ ਸਾਲ ਅੰਦਰ,ਪਾਇਆਆਣ ਤਕਦੀਰਨੇ ਜਾਲ ਭਾਈ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਤਾਊਨ ਦੇਨਾਲ ਮਰਿਆ,ਕਿਸੇਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਗਈ ਡਾਲ ਭਾਈ ਅਗੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨਜੋ ਬਹੁਤ ਉਮਰਾਂ, ਪੜ੍ਹੋ ਅਗਲਿਆਂ ਜੁਗਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਭਾਈ ਕਲਜੁਗ ਸੈਂਕੜੇਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਂਹਦੇ, ਏਹੋ ਵੇਦ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਚਾਲ ਭਾਈ ਤਾਂ ਮੈਂਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਦਾ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ,ਆਯਾਵਿਚਗਰੀਬ ਦੇਖਿਆਲ ਭਾਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਗਲ ਮੁਕੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ ਚੰਦਰਾ ਕਾਲ ਭਾਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 1}} ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਕੀਤੀ ਹੋਸ਼ ਨਾ ਕਦੀ ਪਿਆਰਿਆ ਓਏ ਝੂਠੀ ਖੋਲ ਦੇ ਵਿਚ ਗਰਕਾਬ ਹੋ ਕੇ, ਜੁਏ ਜਨਮ ਜਵਾਰੀਆ ਹਾਰਿਆ ਓਏ ਕੀਤੀ ਬੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ, ਐਵੇਂ ਸੋਇ ਕੇ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਓਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> 9tdnkwcnzbl53ficj5buzogkcqxd1ng 250 71942 216707 2026-04-29T13:58:23Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 216707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> {{center| '''{{larger|ਸਮਰਪਣ}}''' ਰੱਬ ਵਰਗੀ ਮਾਂ (ਬੀਬੀ) ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਧਿਆਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚਟਾਨ ਵਾਂਗ ਓਟ ਬਣੇ ਨੇਕ, ਪਾਕ ਅਤੇ ਸਨੇਹਮਈ ਰੂਹ ਬਾਪੂ (ਬਾਈ) ਸ੍ਰ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਪਾ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਦਾ ਲਈ ਅਸਹਿ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ}}<noinclude>{{rh||ਸਮਰਪਣ}}</noinclude> omk3unfwblqqkzlt6axife64fgviukq 250 71943 216708 2026-04-29T13:58:39Z Amritpal Aman 2020 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਘਣਛਾਂਵਾਂ ਬੂਟਾ, ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਏ, ਲੈ ਕੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਛਾਂ ਉਧਾਰੀ, ਰੱਬ ਨੇ ਸੁਰਗ ਬਣਾਏ, ਸਾਕੀ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸੂਟੇ, ਜੜ੍ਹ ਸੁੱਕਿਆਂ ਮੁਰਝਾਏ, ਦੇ ਐਪਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁਰਝਾਇਆਂ, ਇਹ ਬੂਟਾ ਸੁੱਕ ਜਾਏ।..ਮੋ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude>ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਘਣਛਾਂਵਾਂ ਬੂਟਾ, ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਏ, ਲੈ ਕੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਛਾਂ ਉਧਾਰੀ, ਰੱਬ ਨੇ ਸੁਰਗ ਬਣਾਏ, ਸਾਕੀ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸੂਟੇ, ਜੜ੍ਹ ਸੁੱਕਿਆਂ ਮੁਰਝਾਏ, ਦੇ ਐਪਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁਰਝਾਇਆਂ, ਇਹ ਬੂਟਾ ਸੁੱਕ ਜਾਏ।..ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਪਾ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਖੇਡ ਜਾਂ ਹਾਲਾਤ ਅਜਿਹੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੰਦਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਤੋਂ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਸੱਚੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਂ-ਬਾਪ, ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਖੁਦ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਛੇ ਸਾਲ ਕੁਝ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਆਇਆ ਪਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਸਭ ਲਈ ਵਿਛੋੜੋ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲੱਗ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਤਾਂ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜੋ ਜਿਉਂਦੇ ਵੀ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਬਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਹ ਪੂਰੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਹਾਸਾ-ਠੱਠਾ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ-ਖੇੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖੰਭ ਲਾ ਕੇ ਉੱਡ ਗਏ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਆਗਾਂਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਡੇਰਾਬਸੀ, ਜਿਲਾ ਪਟਿਆਲਾ (ਹੁਣ ਮੁਹਾਲੀ) ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਸ਼ਾ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ, ਚਮੇਲੀ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਮ ਲੋਕ ਅਤੇ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਸਮਾਂ 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਵ ਲਗਭਗ 1935 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਤਰਜੀਹ ਨਾ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਛੜੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ-ਧੀਆਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਜਾਂ ਪੰਜ ਚਾਰ ਜਮਾਤਾਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸ੍ਰ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਲੋਕ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪਿੰਡ ਛੱਪੜ, ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਜਪੁਰਾ, ਜਿਲਾ ਪਟਿਆਲਾ ਨਿਵਾਸੀ ਲੜਕੀਆਂ ਮਿਸ ਧਿਆਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਮਿਸ ਅਮਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਹਾਣੀਆਂ (ਜੋ ਪਿੰਡ ਥੱਪੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ। ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 25 ਅਤੇ 23 ਸਾਲ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ 15 ਅਤੇ 13 ਸਾਲ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਮਿਸ ਧਿਆਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਮਿਸ ਅਮਰ ਕੌਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸ੍ਰ. ਕਾਕਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਸੀ। ਦੋਨੋਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰ. ਕਾਕਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋੜ (ਜੋ ਕੁਆਰਾ ਸੀ) ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਗਈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ 1<noinclude>{{rh||1}}</noinclude> exxt5a8e6u3dhxhzfwtmycbqzr93gie 216709 216708 2026-04-29T14:47:18Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 216709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਘਣਛਾਂਵਾਂ ਬੂਟਾ, ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਏ, ਲੈ ਕੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਛਾਂ ਉਧਾਰੀ, ਰੱਬ ਨੇ ਸੁਰਗ ਬਣਾਏ, ਸਾਕੀ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸੂਟੇ, ਜੜ੍ਹ ਸੁੱਕਿਆਂ ਮੁਰਝਾਂਦੇ, ਐਪਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁਰਝਾਇਆਂ, ਇਹ ਬੂਟਾ ਸੁੱਕ ਜਾਏ।...ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ</poem>}} {{gap}}ਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਪਾ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਖੇਡ ਜਾਂ ਹਾਲਾਤ ਅਜਿਹੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੰਦਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਤੋਂ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਵੀ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਸੱਚੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਂ-ਬਾਪ, ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਖੁਦ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਛੇ ਸਾਲ ਕੁਝ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਆਇਆ ਪਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਸਭ ਲਈ ਵਿਛੋੜੋ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲੱਗ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਤਾਂ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜੋ ਜਿਉਂਦੇ ਵੀ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਬਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਹ ਪੂਰੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਹਾਸਾ-ਠੱਠਾ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ-ਖੇੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖੰਭ ਲਾ ਕੇ ਉੱਡ ਗਏ ਹਨ। {{gap}}ਪਿੰਡ ਆਗਾਂਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਡੇਰਾਬਸੀ, ਜ਼ਿਲਾ ਪਟਿਆਲਾ (ਹੁਣ ਮੁਹਾਲੀ) ਵਿਖੇ ਬਾਬਾ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੌਰ, ਚਮੇਲੀ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਮ ਲੋਕ ਅਤੇ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਸਮਾਂ 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਵ ਲਗਭਗ 1935 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਤਰਜੀਹ ਨਾ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਛੜੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ-ਧੀਆਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਜਾਂ ਪੰਜ ਚਾਰ ਜਮਾਤਾਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸ੍ਰ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਲੋਕ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪਿੰਡ ਚੱਪੜ, ਤਹਿਸੀਲ ਰਾਜਪੁਰਾ, ਜਿਲਾ ਪਟਿਆਲਾ ਨਿਵਾਸੀ ਲੜਕੀਆਂ ਮਿਸ ਧਿਆਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਮਿਸ ਅਮਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਰਾਠੀਆਂ (ਜੋ ਪਿੰਡ ਚੱਪੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ) ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 25 ਅਤੇ 23 ਸਾਲ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ 15 ਅਤੇ 13 ਸਾਲ ਸੀ। {{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਮਿਸ ਧਿਆਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਮਿਸ ਅਮਰ ਕੌਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸ੍ਰ. ਕਾਕਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਸੀ। ਦੋਨੋਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰ. ਕਾਕਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੇਠ (ਜੋ ਕੁਆਰਾ ਸੀ) ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਗਈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ<noinclude>{{rh||1}}</noinclude> rgrfrrfjgexm0n8nhvvyf51fvfwqj48 250 71944 216710 2026-04-29T14:47:42Z Amritpal Aman 2020 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਕ ਧੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਦੋਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰੀਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude>ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਕ ਧੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਦੋਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰੀਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਸਾਲ ਕੇਸ ਚੱਲਣ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰੀਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਕੇਸ ਮਾਨਯੋਗ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ (ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਧਿਆਨ ਕੌਰ) ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤੱਕ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਲਿਖਣੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਅੱਜ ਉਹ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜਾਂ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਬਦਲ ਗਈ ਹੁੰਦੀ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ (ਅਮਰ ਕੌਰ) ਨੂੰ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਬੜੀ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਅਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੁੰਦਤਾ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਇਸੇ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਮਹਾਜਨ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬਣੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੁਭਾਅ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੱਚੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਚਾਵਲ ਕਰਨੇ ਤਾਂ ਇਕ-ਇਕ ਦਾਣਾ ਚੁਗ ਕੇ ਰੋੜ, ਕੰਕਰ, ਸੁੰਝ ਕੱਢਣੇ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਗੋਭੀ ਬਣਾਉਣੀ ਤਾਂ ਗੋਭੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਇਕ-ਇਕ ਦਾਣੇ ਦੀ ਏਦਾਂ ਛਾਣਬੀਣ ਕਰਦੀ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਚੱਪਾ-ਚੱਪਾ ਛਾਣਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਬਰੀਕ ਸੁੰਡੀਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਲੁਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਭਾਵੇਂ ਪੱਕੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਸੁਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਤਾਂ ਸੁੰਡ, ਕੰਕਰ, ਵਾਲ ਜਾਂ ਕਿੱਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਟੀ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਟੇਕਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਹੀ ਐਸੇ ਹਨ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਖੈਰ ! ਮਿਸ ਧਿਆਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਮਿਸ ਅਮਰ ਕੌਰ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਮੰਗਣੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਭਾਵ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 17 ਅਤੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬਾਬਾ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ 2<noinclude>{{rh||2}}</noinclude> 115o1ckoawjw36zd0v4dpaiad12wc45 216712 216710 2026-04-29T14:58:33Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 216712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude>ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਕ ਧੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਦੋਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰੀਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਸਾਲ ਕੇਸ ਚੱਲਣ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰੀਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਕੇਸ ਮਾਨਯੋਗ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਮੇਰੀ ਮਾਂ (ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਧਿਆਨ ਕੌਰ) ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤੱਕ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਲਿਖਣੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਅੱਜ ਉਹ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜਾਂ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਬਦਲ ਗਈ ਹੁੰਦੀ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ (ਅਮਰ ਕੌਰ) ਨੂੰ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। {{gap}}ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਬੜੀ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਅਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੁੱਚਤਾ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਇਸੇ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਮਹਾਜਨ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬਣੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੁਭਾਅ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੱਚੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਚਾਵਲ ਕਰਨੇ ਤਾਂ ਇਕ-ਇਕ ਦਾਣਾ ਚੁਗ ਕੇ ਰੋੜ, ਕੰਕਰ, ਸੁੰਡ ਕੱਢਣੇ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਗੋਭੀ ਬਣਾਉਣੀ ਤਾਂ ਗੋਭੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਇਕ-ਇਕ ਦਾਣੇ ਦੀ ਏਦਾਂ ਛਾਣਬੀਣ ਕਰਦੀ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਚੱਪਾ-ਚੱਪਾ ਛਾਣਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਬਰੀਕ ਸੁੰਡੀਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਲੁਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਭਾਵੇਂ ਪੱਕੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਸੁਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਤਾਂ ਸੁੰਡ, ਕੰਕਰ, ਵਾਲ ਜਾਂ ਕਿੱਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਟੋਕਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਹੀ ਐਸੇ ਹਨ। {{gap}}ਖੈਰ! ਮਿਸ ਧਿਆਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਮਿਸ ਅਮਰ ਕੌਰ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਮੰਗਣੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਭਾਵ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 17 ਅਤੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬਾਬਾ ਅਨੌਖ ਸਿੰਘ<noinclude>{{rh||2}}</noinclude> 2oi5g0mur1wbu6lzjxhaamd2e866k6e 250 71945 216716 2026-04-29T16:50:53Z Amritpal Aman 2020 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "________________ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਸ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ੍ਰ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਚੱਪੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਧਿਆਨ ਕੌ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude>________________ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਸ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ੍ਰ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਚੱਪੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਧਿਆਨ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਸ੍ਰ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 32 ਕਿੱਲੋ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿੱਲਾ ਸਵਾ ਛੇ ਵਿੱਘੇ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 21 ਵਿੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਨਾਨੀ ਜੀ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਚਾਨਕ ਤਵਾਜ਼ਨ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਫੇਰ ਠੀਕ ਠਾਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਦੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਪਸੈੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਮਾਮਾ ਜੀ। ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਮੋਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਮਾਸੀ (ਭਿੰਦਰਪਾਲ ਕੌਰ) ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਗੈਪ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਫੀ ਕਾਫੀ ਚਿਰ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਵਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਹੀ ਵੀ ਮੋਹੀ ਮਾਂ ਨੇ ਹੀ ਸੰਭਾਲੀ। ਓਹੋ! ਕਿੰਨਾਂ ਕਹਿਰ ਸੀ। ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦੁੱਖ। ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਤਾਂ ਜੀਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤਾਂ ਹਰ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਹੈ ਇਸ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਵਾਇਰਸ Penetic ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕੇ (ਨਾਨੀ) ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਉਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵਾਇਰਸ intelligent ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਪਰ over active ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਤਵਾਜ਼ਨ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂ ਦੀਆਂ ਤਿਉਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਉਲਟ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਹੀ 29 ਮਾਰਚ, 1965 ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲੜਕੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪੋਲੀਓਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿਉਂ ਜੋ 6 ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਬੱਚਾ ਤੁਰਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਇਸ ਲਈ ਪੋਲੀਓ ਹੋਣ ਦਾ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਵਾਂਗ ਪੋਲੀਓ ਦੀ ਬੂੰਦਾ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਿਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸੁਵਿਧਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਵੱਲੋਂ ਪੋਲੀਓ ਨੂੰ 3<noinclude>{{rh||3}}</noinclude> 8nhdf041u2smizkhoxxlqnpuxjrqd2n 216717 216716 2026-04-29T16:58:40Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 216717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਸ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ੍ਰ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਚੱਪੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਧਿਆਨ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਸ੍ਰ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 3 1/2 ਕਿੱਲੇ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿੱਲਾ ਸਵਾ ਛੇ ਵਿੱਘੇ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 21 ਵਿੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। {{gap}}ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਨਾਨੀ ਜੀ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਚਾਨਕ ਤਵਾਜ਼ਨ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਫੇਰ ਠੀਕ ਠਾਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਦੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਪਸੈੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਮਾਮਾ ਜੀ। ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਮਾਸੀ (ਛਿੰਦਰਪਾਲ ਕੌਰ) ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਗੈਪ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਫੀ ਕਾਫੀ ਚਿਰ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਵਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਹੀ ਸੰਭਾਲੀ। ਓਹੋ! ਕਿੰਨਾਂ ਕਹਿਰ ਸੀ। ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦੁੱਖ। ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਤਾਂ ਜੀਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤਾਂ ਹਰ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। {{gap}}ਇਸ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਵਾਇਰਸ genetic ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕੇ (ਨਾਨੀ) ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਉਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵਾਇਰਸ intelligent ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਪਰ over active ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਤਵਾਜ਼ਨ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂ ਦੀਆਂ ਤਿਉਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਉਲਟ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਹੀ 29 ਮਾਰਚ, 1965 ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲੜਕੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪੋਲੀਓਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿਉਂ ਜੋ 6 ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਬੱਚਾ ਤੁਰਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਇਸ ਲਈ ਪੋਲੀਓ ਹੋਣ ਦਾ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਵਾਂਗ ਪੋਲੀਓ ਦੀ ਬੂੰਦਾ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਿਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸੁਵਿਧਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਵੱਲੋਂ ਪੋਲੀਓ ਨੂੰ<noinclude>{{rh||3}}</noinclude> jaiwqzvl5vth20py5q3ec9a6ienhszn 250 71946 216725 2026-04-30T02:35:43Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{x-larger|ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੱਡੀ}} ਤੇ {{xxx-larger|ਪੁਰਾਨੀ ਦੁਕਾਨ}}}} ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ ੨੪ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੜੀ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲਤਾ ਨਾਲ ਕੁਲ ਟਾਪੂਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{c|241}}</noinclude>{{center|{{x-larger|ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੱਡੀ}} ਤੇ {{xxx-larger|ਪੁਰਾਨੀ ਦੁਕਾਨ}}}} ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ ੨੪ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੜੀ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲਤਾ ਨਾਲ ਕੁਲ ਟਾਪੂਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਚੀਨ, ਆਸਾਮ, ਮਲਾਇਆ ਸਟੇਟਸ, ਕੁਆਲਾ ਲੰਪਰ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਪੀਨਾਂਗ, ਬਗਦਾਦ, ਬਸਰਾ, ਅਮ੍ਰੀਕਾ, ਲੰਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ, ਲੰਡਨ, ਫਰਾਂਸ, ਆਦਿਕ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਾਥੋਂ ਸੱਜਣ ਪੁਰਸ਼ ਪਾਰ- ਸਲ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ਾਂਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚੇ ਵਿਵਹਾਰੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾ ਚੁਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਓ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਸਚਾਈ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਬਰ ਕਰ ਦਿਓ ਜਦ ਕਦੀ ਆਪਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੁਸਤਕ, ਧਾਰਮਕ ਗ੍ਰੰਥ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗੁਟਕੇ, ਕੰਘੇ, ਕੜੇ, ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ, ਚੱਕ੍ਰ, ਮਾਲਾ, ਮੁਨਿਆਰੀ, ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ, ਨਾਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ-ਸੂਤੀ, ਸਾਬਨ ਦੇਸੀ-ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ,ਬਰਤਨ,ਪਾਪੜ, ਵੜੀਆਂ, ਗੁੱਛੀਆਂ,ਕੱਪੜਾ ਰੇਸ਼ਮੀ-ਸੂਤੀ, ਜੁਰਾਬਾਂ, ਕੈਮਰੇ,ਬੈਟਰੀਆਂ, ਐਨਕਾਂ,ਗੁਲੂਬੰਦ, ਕਾਰੀਗਰੀਦੇ ਸੰਦ, ਪਸਾਰੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ,ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਖਡੌਣੇ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ,ਗਾਤੇ ਘੜੀਆਂ, ਕਲਾਕ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਾਜੇ, ਗਰਾਮੋਫੋਨ ਵਾਜੇ, ਲੋਈਆਂ, ਧੁੱਸੇ, ਨਰੂਲਾ ਦਵਾ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਦਵਾਈਆਂ ਆਦਿ, ਮੂਲ ਕੀ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਗਾਹਕ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਆਪ ਚਿੱਠੀ ਭੇਜਕੇ ਵੀ. ਪੀ. ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਯਾ ਪੇਸ਼ਗੀ ਭੇਜਕੇ ਮੰਗਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇਕ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਅਜ਼ਮਾਓ।ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ੧੬੦ ਸਫੇ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਇਕ ਆਨੇ ਦੀ ਟਿਕਟ ਭੇਜਕੇ ਮੁਫਤ ਮੰਗਾਓ। {{center|ਮੰਗਾਉਣ ਦਾ ਪਤਾ ਏਹ ਹੈ- {{xx-larger|ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ}} {{larger|ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਾਲਕ-ਗੁਰਮਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਜੰਸੀ}} {{larger|{{right|ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ}}}} }}<noinclude></noinclude> nuk1htqmlzt43mb058wc6re7o04u3ks 216726 216725 2026-04-30T02:36:38Z Kaur.gurmel 192 216726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{c|241}}</noinclude>{{center|{{x-larger|ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੱਡੀ}}</br> ਤੇ</br> {{xxx-larger|ਪੁਰਾਨੀ ਦੁਕਾਨ}}}} ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ ੨੪ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੜੀ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲਤਾ ਨਾਲ ਕੁਲ ਟਾਪੂਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਚੀਨ, ਆਸਾਮ, ਮਲਾਇਆ ਸਟੇਟਸ, ਕੁਆਲਾ ਲੰਪਰ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਪੀਨਾਂਗ, ਬਗਦਾਦ, ਬਸਰਾ, ਅਮ੍ਰੀਕਾ, ਲੰਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ, ਲੰਡਨ, ਫਰਾਂਸ, ਆਦਿਕ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਾਥੋਂ ਸੱਜਣ ਪੁਰਸ਼ ਪਾਰ- ਸਲ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ਾਂਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚੇ ਵਿਵਹਾਰੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾ ਚੁਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਓ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਸਚਾਈ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਬਰ ਕਰ ਦਿਓ ਜਦ ਕਦੀ ਆਪਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੁਸਤਕ, ਧਾਰਮਕ ਗ੍ਰੰਥ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗੁਟਕੇ, ਕੰਘੇ, ਕੜੇ, ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ, ਚੱਕ੍ਰ, ਮਾਲਾ, ਮੁਨਿਆਰੀ, ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ, ਨਾਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ-ਸੂਤੀ, ਸਾਬਨ ਦੇਸੀ-ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ,ਬਰਤਨ,ਪਾਪੜ, ਵੜੀਆਂ, ਗੁੱਛੀਆਂ,ਕੱਪੜਾ ਰੇਸ਼ਮੀ-ਸੂਤੀ, ਜੁਰਾਬਾਂ, ਕੈਮਰੇ,ਬੈਟਰੀਆਂ, ਐਨਕਾਂ,ਗੁਲੂਬੰਦ, ਕਾਰੀਗਰੀਦੇ ਸੰਦ, ਪਸਾਰੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ,ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਖਡੌਣੇ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ,ਗਾਤੇ ਘੜੀਆਂ, ਕਲਾਕ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਾਜੇ, ਗਰਾਮੋਫੋਨ ਵਾਜੇ, ਲੋਈਆਂ, ਧੁੱਸੇ, ਨਰੂਲਾ ਦਵਾ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਦਵਾਈਆਂ ਆਦਿ, ਮੂਲ ਕੀ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਗਾਹਕ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਆਪ ਚਿੱਠੀ ਭੇਜਕੇ ਵੀ. ਪੀ. ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਯਾ ਪੇਸ਼ਗੀ ਭੇਜਕੇ ਮੰਗਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇਕ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਅਜ਼ਮਾਓ।ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ੧੬੦ ਸਫੇ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਇਕ ਆਨੇ ਦੀ ਟਿਕਟ ਭੇਜਕੇ ਮੁਫਤ ਮੰਗਾਓ। {{center|ਮੰਗਾਉਣ ਦਾ ਪਤਾ ਏਹ ਹੈ- {{xx-larger|ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ}}</br> {{larger|ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਾਲਕ-ਗੁਰਮਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਜੰਸੀ}}</br> {{larger|{{right|ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ}}}} }}<noinclude></noinclude> if3vai6letpi3kvjuqdwiaz4qrr0j4t 216727 216726 2026-04-30T02:37:09Z Kaur.gurmel 192 216727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{c|241}}</noinclude>{{center|{{x-larger|ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੱਡੀ}}</br> ਤੇ</br> {{xxx-larger|ਪੁਰਾਨੀ ਦੁਕਾਨ}}}} {{gap}}ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ ੨੪ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੜੀ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲਤਾ ਨਾਲ ਕੁਲ ਟਾਪੂਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਚੀਨ, ਆਸਾਮ, ਮਲਾਇਆ ਸਟੇਟਸ, ਕੁਆਲਾ ਲੰਪਰ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਪੀਨਾਂਗ, ਬਗਦਾਦ, ਬਸਰਾ, ਅਮ੍ਰੀਕਾ, ਲੰਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ, ਲੰਡਨ, ਫਰਾਂਸ, ਆਦਿਕ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਾਥੋਂ ਸੱਜਣ ਪੁਰਸ਼ ਪਾਰ- ਸਲ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ਾਂਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚੇ ਵਿਵਹਾਰੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾ ਚੁਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਓ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਸਚਾਈ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਬਰ ਕਰ ਦਿਓ ਜਦ ਕਦੀ ਆਪਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੁਸਤਕ, ਧਾਰਮਕ ਗ੍ਰੰਥ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗੁਟਕੇ, ਕੰਘੇ, ਕੜੇ, ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ, ਚੱਕ੍ਰ, ਮਾਲਾ, ਮੁਨਿਆਰੀ, ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ, ਨਾਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ-ਸੂਤੀ, ਸਾਬਨ ਦੇਸੀ-ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ,ਬਰਤਨ,ਪਾਪੜ, ਵੜੀਆਂ, ਗੁੱਛੀਆਂ,ਕੱਪੜਾ ਰੇਸ਼ਮੀ-ਸੂਤੀ, ਜੁਰਾਬਾਂ, ਕੈਮਰੇ,ਬੈਟਰੀਆਂ, ਐਨਕਾਂ,ਗੁਲੂਬੰਦ, ਕਾਰੀਗਰੀਦੇ ਸੰਦ, ਪਸਾਰੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ,ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਖਡੌਣੇ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ,ਗਾਤੇ ਘੜੀਆਂ, ਕਲਾਕ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਾਜੇ, ਗਰਾਮੋਫੋਨ ਵਾਜੇ, ਲੋਈਆਂ, ਧੁੱਸੇ, ਨਰੂਲਾ ਦਵਾ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਦਵਾਈਆਂ ਆਦਿ, ਮੂਲ ਕੀ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਗਾਹਕ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਆਪ ਚਿੱਠੀ ਭੇਜਕੇ ਵੀ. ਪੀ. ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਯਾ ਪੇਸ਼ਗੀ ਭੇਜਕੇ ਮੰਗਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇਕ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਅਜ਼ਮਾਓ।ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ੧੬੦ ਸਫੇ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਇਕ ਆਨੇ ਦੀ ਟਿਕਟ ਭੇਜਕੇ ਮੁਫਤ ਮੰਗਾਓ। {{center|ਮੰਗਾਉਣ ਦਾ ਪਤਾ ਏਹ ਹੈ- {{xx-larger|ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ}}</br> {{larger|ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਾਲਕ-ਗੁਰਮਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਜੰਸੀ}}</br> {{larger|{{right|ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ}}}} }}<noinclude></noinclude> s4a1l3wutg761t24bnu1f57s2lclyex 250 71947 216729 2026-04-30T03:32:02Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਉਸ ਦੇ ਪਿਉ ਦਾ ਘੜ ਦਸਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਧਰ ਜਾਕੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਪਿਉ ਨੇ ਅਗੋਂ ਰੋਕੇ ਆਖਿਆ ਹੋ ਬੇਟਾ ਤੂੰ ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਓਂ? ਇਥੇ ਤਾਂ ' ਕਿਸੇ ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਵਿਚ ਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||85}}</noinclude>ਉਸ ਦੇ ਪਿਉ ਦਾ ਘੜ ਦਸਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਧਰ ਜਾਕੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਪਿਉ ਨੇ ਅਗੋਂ ਰੋਕੇ ਆਖਿਆ ਹੋ ਬੇਟਾ ਤੂੰ ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਓਂ? ਇਥੇ ਤਾਂ ' ਕਿਸੇ ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਵਿਚ ਹੈ। ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਸ਼ੌਂਕਣੀ ਉਧਰ ਆ ਗਈ, ਤੇ ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਆਂਚ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ। ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਸੁਨਿਆਰੇ ਬੇਟੜੇ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਮਹਿਲੀਂ ਲੈ ਗਈ। ਓਥੇ ਜਾ ਕ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਪਿਆ ' ਦਿਤਾ ਕਿ ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਬਨਵਾ, ਘੋੜਾ ਲੈ ਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਵਾਙੂ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਕਰ ਲੈ। ਸੁਨਿਆਰਾ ਬੋਟੜਾ ਅਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਸੁਨਿਆਰ ਬੇਟੜੇ ਲਈ ਵਖਰਾ ਘਰ ਲੈ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਦਿਨ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿਉ ਕੋਲ ਰਿਹਾ ਕਰ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਘਰ ਵਿਚ ਸਵਿਆਂ ਕਰ ਤੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨਾਲ ਚੋਪੜ ਖੇਡਿਆ ਕਰ। ਸੁ ਉਹ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨਾਲ ਚੋਪੜ ਖੇਡਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਰਾਣੀ ਅਪਣੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਗਣਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਨਕੇ ਸੁਨਿਆਰਾ ਬੇਟੜਾ ਬਾਰੀ ਵਲ ਤਕਣ ਲਗਾ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਬਾਰੀ ਵਲ ਕੰਡ ਸੀ; ਮੁੜਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਕਿ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦੀ ਬਾਰੀ ਵਲ ਕਿਉਂ ਤਕਿਆ! ਪਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਬਾਰੀ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਚੁਪ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਇਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਭਰ ਕੇ ਕੋਲ ਰਖ ਲਿਆ, ਤੇ ਚੰਪੜ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਫੇਰ ਬਾਰੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਤੇ ਸੁਨਿਆਰੇ ਬੇਟੜੇ *(ਦੌਹਮਨ) ਵਲ ਤਕਦੀ ਰਹੀ। ਰਾਜਾ ਪਿਆਲੇ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੋਹਾ ਪੜ੍ਹਿਆ: ਬਾਜੂਬੰਦ ਲਟਕਾਂਦੜੀ, ਸੋਨੇ ਰੁਪੇ ਨਾਲ ਕਰ ਤਸਲੀਮ ਚਲ ਗਈ, ਕਿਸ ਕੌਂਤ ਦੀ ਨਾਰ। ਦੋਹਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ:ਰਾਤ ਹਨੇਰੀ ਰਾਜਿਆ, ਮੇਰੇ ਕਪੜੇ ਭਿਜਨ ਹਾਰ। ਸੂਈਆਂ ਵੇਚ ਕਰ ਖ਼ਾਂਵਦੇ, ਰਹੀਓ ਅਸਾਡੀ ਕਾਰ। ਕਰ ਤਸਲੀਮ ਚਲ ਗਈ, ਕੀ ਜਾਣਾ ਕਿਸ ਕੌਂਤ ਦੀ ਨਾਰ। ਰਾਣੀ ਸ਼ੌਂਕਣੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ, ਕਿ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਭੇਤ ਦੀ ਮੂੰਹ ਲਗ ਗਈਏ ਤੇ ਕੁਝ ਗੁੱਸੇ ਹੈ। ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਦੋਹਮਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਰਾਂਜਾ ਰਸਾਲੂ ਕੋਲੋਂ ਚਲਿਆ ਜਾ, ਨਹੀਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀ ਖੈਰ ਨਹੀਂ। ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਛਡਕੇ ਉਹ ਅਪਣੇ ਪਿਉ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਕੇ ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਸ਼ਕੈਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੌਂਕਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਸਾਲੂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈ ਦਿਆਂਗੀ, ਤੂੰ ਅਜ ਰਾਤੀਂ ਦਸ ਵਜੇ 'ਇਸ ਲੁੰਡੇ ਪਿਪਲ ਹੇਠਾਂ ਆਕੇ ਬੈਂਠੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗੀ। ਦੋਹਮਨ ਘਰ ਆਕੇ ਖਾ *ਸੁਨਿਆਰੇ ਬੇਟੜੇ ਦਾ ਕਵੀ ਨੇ ਦੋਹਮਨ ਈ ਨਾਉਂ ਰਖ ਦਿਤਾ 4<noinclude></noinclude> sje3v8s8s64phyj071hgu1e0fz11mit 250 71948 216730 2026-04-30T03:33:00Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਪੀ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਸ ਪਿਆ ਤੇ ਓਹ ਓਥੇ ਈ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਗਿਆ ਨਾਂ। ਓਧਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਜਾਈਏ ਕਿ ਨਾਂ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਲਾਹ ਦਿਤੀ, ਇਕਰਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਏ, ਹਿਮਤ ਕਰ। ਉਹ ਮੀਂਹ ਵਸਦੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||86}}</noinclude>ਪੀ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਸ ਪਿਆ ਤੇ ਓਹ ਓਥੇ ਈ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਗਿਆ ਨਾਂ। ਓਧਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਜਾਈਏ ਕਿ ਨਾਂ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਲਾਹ ਦਿਤੀ, ਇਕਰਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਏ, ਹਿਮਤ ਕਰ। ਉਹ ਮੀਂਹ ਵਸਦੇ ਵਿਚ ਦੂਰ ਪਈ, ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਵੀ, ਇਹ ਰਾਤ ਕਾਲੀ ਬੋਲੀ, ਮੀਂਹ ਹਨੇਰੀ ਵਿਚ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਸ਼ੌ ਕਣੀ ਨੇ ਇਕ ਨਾ ਸੁਣੀ, ਤੁਰੀ ਗਈ। ਜਦ ਪਿਪਲ ਕੋਲ ਪੁਜੀ—ਓਥੇ ਕੋਈ ਨਾ। ਦੋਹਮਨ, ਕਰਕੇ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰੀਆਂ, ਪਰ ਬੋਲੇ ਕੋਣ? ਓਥੇ ਇਕ ਜਟ-ਫੱਬੜ ਨਾਂ ਦਾ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਸਹੇਲੀਆਂ ਜਾਤਾ ਇਹੀ ਦੋਹਮਨ ਹੋਣਾ ਏ, ਮੀਂਹ ਠੰਡ ਕਰਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ ਏ। ਉਹਨੂੰ ਉਠਾਇਓ ਨੇ, ਤੇ ਜੋ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਪਕਵਾਨ ਭੋਜਨ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਆਈਆਂ ਸਨ, ਖਵਾਇਉ ਨੇ। ਜਦ ਸਭ ਖਾ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਮੰਗੇ। ਸਭ ਬਾਲ ਚਟਮ ਕਰ ਗਿਆ, ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੇ ਆਕੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਦੋਹਮਨ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਸੇਰ ਚੀਜ਼ ਖਾ ਗਿਆ। ਰਾਣੀ ਆਖਿਆ, ਇਹ ਦੋਹਮਨ ਨਹੀਂ।ਜਦ ਹਾਂਡੀ ਵਿਚੋਂ ਦੀਵਾ ਕਢਕੇ ਮੂੰਹ ਵਖਿਆ ' ਤਾਂ, ਉਹ ਫੱਬੜ ਜਟ ਨਿਕਲਿਆਂ। ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਹੋਈ। ਆਖਣ ਲਗੀ। ਇਹ ਦੋਹਮਨ ਚੰਗਾ ਕੌਂਤ ਬਣਸੀ, ਅਕ ਕੇ ਪਿਪਲ ਅਗੇ ਹਾੜੇ ਕਰਦੀ ਏ:ਮੈਂ ਪੁਛੇਂਦੀ ਪਿਪਲਾ, ਤੋਰੀ ਡਾਲੀ ਭਰੀ ਕਪੂਰ। ਸਚ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ; ਕਿਥੇ ਵੇ ਦੋਹਮਨ? ਸ਼ਹਿਰ ਕਿ ਦੂਰ ਤਦ ਏਨੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਤੋਤਾ ਪਿਪਲ ਤੇ ਆ ਬੈਠਾ। ਤੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:ਤਨ ਮਨ ਜੀਉੜਾ ਕੰਬਿਆ, ਰਾਣੀ, ਛੁਟੀ ਦਖਣ ਦੀ ਵਾਉ। ਜੇ ਹਟਾਇ ਪਾਲੜਾ, ਤਾਂ ਦੋਹਮਨ ਦਿਆਂ ਮਿਲਾਏ। ਰਾਣੀ ਆਖਿਆ ਆ ਮੇਰੀ ਬੁਕਲ ਵਿਚ ਨਿਘਾ ਹੋ, ਤੋਤਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਬੁਕਲ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਨਿਆਰੇ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਣੀ ਓਥੇ ਦੋਹਮਨ ਕੋਲ ਈ ਰਾਤ ਰਹੀ। ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਤੋਤੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੂਰਜ ਰਸ਼ਮਾਂ ਛੋੜੀਆਂ, ਲਗੇ ਉੜਦ ਬਾਜ਼ਾਰ। ਹੁਣ ਕੰਮ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਾਸੀਂ ਕਿਉਂ ਕਰ ਘਾਰ ਤੇ ਦੋਹਮਨ ਨੇ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ:ਸੂਰਜ ਰਸ਼ਮਾਂ ਛੋੜੀਆਂ, ਲਗੇ ਉੜਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ। ਪਹਿਨ ਹਮਾਰੇ ਕਪੜੇ, ਲਕ਼ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹਥਿਆਰ। ਵਿਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਸੀਆ ਵੇਖੇ ਕੁਲ ਸੰਸਾਰ॥<noinclude></noinclude> 4g51vgmd7z98slgdtj0zjzt88g7fw30 250 71949 216731 2026-04-30T03:33:27Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "(੮੭) ਦੋਹਮਨ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰੋਂ ਜਾਕੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਸੋਟੀਆਂ ਲੈ ਆਂਦੀਆਂ ਤੇ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਟਾਏ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਆ ਗਈਆਂ, ਅਗੋਂ ਰਸਾਲੂ ਮਿਲ ਪਿਆਂ ਤੇ ਪੁਛਿਉਸ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿਨੀਆਂ ਅਬਲਾ ਤੇ ਕਿਨੇ ਗਭਰੂ ਨੇਂ ? '..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||87}}</noinclude>(੮੭) ਦੋਹਮਨ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰੋਂ ਜਾਕੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਸੋਟੀਆਂ ਲੈ ਆਂਦੀਆਂ ਤੇ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਟਾਏ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਆ ਗਈਆਂ, ਅਗੋਂ ਰਸਾਲੂ ਮਿਲ ਪਿਆਂ ਤੇ ਪੁਛਿਉਸ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿਨੀਆਂ ਅਬਲਾ ਤੇ ਕਿਨੇ ਗਭਰੂ ਨੇਂ ? ' ਛੇਲ ਛਬੀਲਿਆ ਗਭਰੂਆ; *ਸਜ਼ਾ ਕਦਮ ਸੰਭਾਲ ('' ਦਿਲ ਦਾ ਭੇਦ ਦਸ ਖਾਂ, ਤੂੰ ਮਰਦ ਹੈ ਕਿ ਨਾਰ ? ਅਗੋਂ ਰਾਣੀ ਸ਼ੌਂਕਣੀ ਬੋਲੀ : ਦੰਦ ਖੜਾਏ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਤੌਰੀਆਂ ਕੂਕ ਪਈਂ ਸੀ ਦੇਸ ਗਾਵਾਂ ਢੂੰਡਣ ਮੈਂ ਗਈ, ਕਰ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਭੇਸ । ਫੇਰ ਰਾਜੇ ਪੁਛਿਆ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈ ' ਤੇ ਕਿਥੋਂ ਆਈ ਏਂ ? ਉਤਰ ਦਿਤਾ, ਅਸੀਂ ਬਲੋਚ ਹਾਂ, ਝਨਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਡੰਗਰ ਚਾਰਦੇ ਸਾਂ, ਅਸੀਂ ਅਪਨੇ ਗੁਆਚੇ§ਉਠ ਲੱਭਣ ਆਏ ਹਾਂ। ਰਾਜੇ ਕਹਿਆ, ਕਿ ਊਠਾਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਕੰਮ ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਅਸੀਂ ਰਾਤ ਏਥੇ ਰਹੇ ਸ਼ਾਂ, ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਊਠ ਲੱਭਣ ਚਲੇ ਹਾਂ । ਰਾਜੇ ਆਖਿਆਂ ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਗਵਾਚ ਗਈ ਹੈ। ਚਲੋ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹਾਂ। ਹੁੰਦਿਆਂ, ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਚੰਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਲੰਘੇ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਪੁਛਿਆ : ਹੇ ਰਾਜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤੇਰੇ ਕਿੰਨੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ? ਂ ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੇ, ਚਾਰ ਕਾਠੀਆਂ ਜੋੜਕੇ ਵੇਦੀ ਬਣਾਈ ' ਤੇ ਦੋਹਮਨ ਤੇ ਸ਼ੋਂਕਣੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਚੰਦ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਰਸਾਲੂ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ? ਦੋ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਗਾ ਹੈ ? ਰਸਾਲੂ ਨੇ *ਆਖਦੇ ਨੇ ਮਤ ਟੁਰਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ . ਸਜਾ ਪੈਰ ਚੁਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਰਦ ਖਬਾ ਸ਼ੋਂਕਣੀ ਨੇ ਭੇਸ ਤੇ ਮਰਦਾਨਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਟੋਰ ਜ਼ਨਾਨੀ ਹੀ । ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਵੇਖ ਕੇ ਟਿਚਕਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿਰਟੈਂਪਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਦੰਦ ਘੜਾਏ ਪਹਾੜੀਆਂ'' ਤੇ ਅਰਥ ਕੀਤੇ ਮੇਰੇ ਦੰਦ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਖ਼ਤ ਹੈਨ । ਮੇਰੇ ਹਥੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਟਾਂ ਦੀ ਜਗ ਵਿਚ ਕੂਕ ਹੈ । (ਮੈਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਾਂ) ਇਹ ਅਰਥ ਢੁਕਦੇ ਨਹੀਂ । ਦੀ ਭਲ ਹੁਣ ਬਲਦਾਂ, ਗਊਂਆਂ ਦੇ ਊਠ ਬਣ ਗਏ । ਲਿਖਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ;ਏਥੇ ਤੁਕ ਗਲਤ ਜਾਪਦੀ ਹੈ । ਅਰਥ ਇਹ ਜਾਪਦੇ ਨੇ ਕਿ ਪਹਾੜੀਏ ਮਾਲ ਡੰਗਰ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲੈ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਧਾੜ ਦੀ ਡੰਡ ਦੇਸ ਵਿਚ ਪਈ ਸੀ ।<noinclude></noinclude> qgq36pccgfcjsbp9fqeqhl3cb6jj0t9 250 71950 216732 2026-04-30T03:34:00Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਿਹਾ, ਨਹੀਂ ਇਹ ਦੋਹਮਨ ਸੁਨਿਆਰੇ ਦਾ ਬੇਟੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਤੇਰੀ ਬੇਟੀ ਸ਼ੌਂਕਣੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਚੰਦ ਲਾਲ ਪੀਲਾ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਰਾਣੀ ਸ਼ੋਂਕਣੀ ਮੇਰੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁੜਮਾਈ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਹੈ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||88}}</noinclude>ਕਿਹਾ, ਨਹੀਂ ਇਹ ਦੋਹਮਨ ਸੁਨਿਆਰੇ ਦਾ ਬੇਟੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਤੇਰੀ ਬੇਟੀ ਸ਼ੌਂਕਣੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਚੰਦ ਲਾਲ ਪੀਲਾ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਰਾਣੀ ਸ਼ੋਂਕਣੀ ਮੇਰੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁੜਮਾਈ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਅਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਬਸ ਸ਼ੌਂਕਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਉਹ ਫੇਰ ਪਿਛੋਂ ਮੁੜ ਹੋਡੀ ਨਗਰ ਨੂੰ ਆਇਆ। ਨੋਟ—ਫੇਰ ਵਾਰਤਾ ਸੁਨਾਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਭਲ। ਹੋਡੀ ਨਗਰ ' ਤੇ ਉਹ ਹੈ ਸੀ ਈ। ਅਗੇ ਪੂਰਨ ਤੇ ਰਾਣੀ ਸੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਇਸ ਵਾਰਤਾ ਵਿਚ ਲਿਆ ਵਾੜਿਆ। ਪੂਰਨ ਦਾ ਸੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਭੀਖ ਮੰਗਣੀ, ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਹਰਾਤ ਦਾ ਬਾਲ ਦੇਣਾ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਮੜਨਾ। ਪੂਰਨ ਦਾ ਫੇਰ ਜਾ ਕੇ ਅਲਖ ਜਗਾਨਾ। ਉਸ ' ਮੋੜਕੇ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਮਠਾਈ ਦੇ ਭੋਜਨ ਘਲਨੇ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਫੇਰ ਗੁਸੇ ਹੋਣਾ ਤੇ ਕੜਕਣਾ, ਸੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਆਪ ਗੁਰੂ ਪਾਸ ਆਉਣਾ; ਇਹ ਤੇ ਉਹੀ ਵਾਰਤਾ। ਅਗੇ ਭੇਦ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਰਸਾਲੂ ਨਠ ਗਿਆ ਜਾਂ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਸੁੰਦਰਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੁਛਦੀ ਏ ਕਿ ਰਸਾਲੂ ਕਿਥੇ ਵੇ? ਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਭੁਖਾ ਸਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੰਨ ਕੇ ਖਾ ਗਿਆ। ਸੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਬਲਦੀ ਧੂਣੀ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਤੇ ਸੜ ਕੇ ਸਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦੇ। ਸਿਰਫ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਬੰਦ ਸਵਾਦਲੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲਿਖ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ:- ਜੋਗੀ ਸੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਅਲਖ ਜਗਾਉਂਦਾ ਏ:ਜਾਏ ਬੂਹੇ ਤੇ ਂਕਿਲਕਿਆ, ਲਿਆ ਨਾਮ ਖੁਦਾਇ। ਦੂਰੋਂ ਚਲ ਕੇ ਰਾਣੀ ਸੁੰਦਰਾਂ ਤੇਰਾ ਨਾਂਇ। ਜੇ ਰਾਣੀ ਤੂੰ, ਸਖੀ ਹੈਂ, ਖੈਰ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਪਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਭਿਛਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ:ਕਦ ਦੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਮੁੰਦਰਾਂ, ਕਦ ਦਾ ਹੋਇਆ ਫਕੀਰ? ਕਿਸ ਘਾਟੇ ਮਾਰਿਓਂ, ਕਿਸ ਦਾ · ਲਗਾ ਤੀਰ? ਕੇਤੇ “ਮਾਈਂ ਮੰਗੀਆਂ? ਮੇਰੇ · · ਘਰ ਕੀ ਮੰਗੇ ਭਿਖ! ਜੋਗੀ — ਕੁਲ ਕੀ ਪਾਈਆਂ ਮੁੰਦਰਾਂ, ਕਲਕਾ ਹੋਇਆ ਫਕੀਰ। ਨਾ ਘਟ, ਮਾਈਆਂ, ਮਾਨੀਆਂ, ਕੁਲ ਕਾ ਲਗਾ ਤੀਰ।” · ਕੁਝ ਨਹੀਂ: ਮੈਂ: ਮੰਗਿਆ, ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਘਰ ਕੀ ਭਿਖ। ਰਾਣੀ—ਤਰਗਸ ਜੜਿਆ ਤੀਰ ਮੋਤੀਆਂ, ਲਾਲਾਂ ਜੜੀ ਕਮਾਨ। ਪਿੰਡੇ ਭਸਮ ਲਗਾਇਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੈਣਾਂ ਹੋਰ ਰੰਗ ਜਿਸ ਭਿਛਿਆ ਕਾ ਲਬ ਹਈ, ਤੂੰ ਓਹੀ ਭਿਛਿਆ ਮੰਗ॥ *(ਘਰ ਨਾ ਮਾਈਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਨੀ)। ਤੁਕ ਗਲਤ ਹੈ। ਜੜਿਆ ਦੀ ਥਾਂ ਭਰਿਆ ਸ਼ੈਦ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ<noinclude></noinclude> 6qg6rb48481rkx7ow84zvl7nwzwq797 250 71951 216733 2026-04-30T03:34:26Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "(t{) ਜੋਗੀ —ਤਰਗਸ ਜੜਿਆ ਮੇਰਾ ਮੋਤੀਆਂ, ਲਾਲਾਂ ਜਡ਼ੀ ਕਮਾਨ ਲਾਲ ਨਾ ਜਾਣਾਂ ਵੇਚਣੇ, ਮੋਤੀ ਵੀ ਵਟਾ ਮੋਤੀ ਅਪਣੇ ਮੋੜ ਲੈ, ਸਾਨੂੰ ਪਕਾ *ਤਾਮ ਦੁਆ ਰਾਣੀ—ਕਹਾਂ ਤੁਮਾਰੀ ਨਗਰੀ, ਕਹਾਂ ਤੁਮਾਰਾ ਬਾਂਉ। ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਕਾ ਬੇਟੜਾ,..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||89}}</noinclude>(t{) ਜੋਗੀ —ਤਰਗਸ ਜੜਿਆ ਮੇਰਾ ਮੋਤੀਆਂ, ਲਾਲਾਂ ਜਡ਼ੀ ਕਮਾਨ ਲਾਲ ਨਾ ਜਾਣਾਂ ਵੇਚਣੇ, ਮੋਤੀ ਵੀ ਵਟਾ ਮੋਤੀ ਅਪਣੇ ਮੋੜ ਲੈ, ਸਾਨੂੰ ਪਕਾ *ਤਾਮ ਦੁਆ ਰਾਣੀ—ਕਹਾਂ ਤੁਮਾਰੀ ਨਗਰੀ, ਕਹਾਂ ਤੁਮਾਰਾ ਬਾਂਉ। ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਕਾ ਬੇਟੜਾ, ਜੋਗੀ, ਕਿਆਂ ਤੁਮਾਰਾ ਨਾਂਓ? ਜੋਗੀ — ਸਿਆਲਕੋਟ ਹਮਰੀ ਨਗਰੀ, ਓਹੀ ਹਮਾਰਾ ਥਾਉਂ। ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਦਾ ਮੈਂ ਬੇਟੜਾ, ਲੂਣਾ ਪਰੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂਉ। ਪਿੰਡੇ ਭਸਮ ਲਗਾਇ ਵੇਖਾਂ ਤੇਰੀ ਜਾਉ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚਲਿਆ, ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਜੀ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਵੀ ਵੇਖੀਏ। ਸੋ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਚੰਦ ਕੋਲੋਂ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲਿਤਾ, ਤੇ ਰਾਜ ਗਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੇ ਰਾਜਨ ਅਪਣਾ ਵਜ਼ੀਰ ਮੁਕਰਰ ਕਰੋ। ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਹਿਤੇ ਚੋਪੜੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਵਜ਼ੀਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਵਜ਼ੀਰ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ, ਮਹਿਤਾ ਜੀ ਦਸੋ, ਜਗ ਵਿਚ ਕੋਹੜੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵਸਤਾਂ ਵਡਿਆਈ ਜੋਗ ਨੇ। ਮਹਿਤਾ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸੀ ਕਿ ਤਿੰਨ ਵਸਤਾਂ ਇਹ ਹੈਨ::(੧) ਮੂਰਖਤਾ, (੨) ਜੁਆਨੀ (੩) ਬਲ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਸ਼ੈਦ ਰਾਜਾ ਇਹ ਪੰਸਦ ਨਾ ਕਰੇ, ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਪੁਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤੇ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜ ਜਗ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਰਾਣੀ ਚਾਂਦਣੀ ਜਿਹੀ ਕੋਈ ਵਸਤ ਨਹੀਂ। ਰਾਜੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਰ ਕੀ ਦਈਏ? ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਪਿਛੋਂ ਫੇਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹੀ ਉਤਰ ਮਹਿਤੇ ਨੇ ਦਿਤਾ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜੀ ਵਿਚ ਖਿਆਲ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰਾਣੀ ਚਾਂਦਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖੀਏ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤ ਪਰਖੀਏ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਜ਼ੀਰ ਮਹਿਤੇ ਚੋਪੜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੇਸ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਘਲ ਦਿਤਾ॥ ਰਾਜਾ ਭੇਸ ਵਟਾ ਕੇ ਮਹਿਤੇ ਚੋਪੜੇ ਦੇ ਘਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਅਗੋਜਨ॥ ਰਾਣੀ ਸੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲੀਂ ਪੂਰਣ ਮੰਗਣ ਗਿਆ ਸੀ ਰਸਾਲੂ ਨਹੀਂ ਰਸਾਲੂ ਤੇ ਜੋਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਿਆ। ਨੋਟ—ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰੋ ਰਾਣੀ ਸ਼ੀਲਾ ਦੇਈ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਅਗੇ ਦਿਤਾ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 1v5j9g1iquzzv7d19kagctt0rizxh8t 250 71952 216734 2026-04-30T03:34:50Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਦਰੇ ਲਗੇ ਸਨ ਤੇ ਇਕ ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਰੇ ' ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ। ਪਰ ਉਸ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕੁੰਜੀਆਂ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਤੇ ਜੰਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||90}}</noinclude>ਸਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਦਰੇ ਲਗੇ ਸਨ ਤੇ ਇਕ ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਰੇ ' ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ। ਪਰ ਉਸ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕੁੰਜੀਆਂ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਤੇ ਜੰਦਰੇ ਖੋਲ੍ਹ ਲਏ। ਅਗੇ ਅਠਵਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਰਾਣੀ ਚਾਂਦਣੀ ਨੇ ਆਪ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸੁਤੀ ਪਈ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਉਹ ਨਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਿਆ। ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਖਲੋ ਕੇ ਮਹਿਤੇ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ:ਰਾਤ ਅੰਧੇਰੀ, ਰਿਮ ਝਿਮਿਆਂ ਕੀ ਬਰਸੇ ਤੇਲ। ਲੋਂ ਭਿਣੇ ਕਪੜੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਚੀਰਾ ਡੇਢ ਹਜ਼ਾਰ। ਕੋਰੇ ਕਾਰਜ਼ ਭਿਝ ਗਏ, ਤੇ ਲੇਖਾ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ। ਉਠ ਖਾਂ ਰਾਣੀ ਸੁਤੀਏ, ਬੂਹਾ ਲਾਹ ਕਮਜ਼ਾਤ। ਰਾਣੀ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਉਠੀ ਪਰ ਮਹਿਤੇ ਦੇ ਕੁਤੇ ਭੌਂਕਣ ਲਗੇ। ਪਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਡਰਦਿਆਂ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਣੀ ਹੈਰਾਨ ਪਰ ਭੌਂਕਦੇ ਕੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਞ ਬੋਲ ਕੇ ਚੁਪ ਕਰਾਂਦੀ ਏ:ਚੁਪ ਕਰ ਰਹੁ ਵੇ ਸਾਗਰਾ ਬਾਗਰਾ ਹੋ (ਰਹੋ) *ਛੰਦੀਤ 1 ਉਹ ਨਗਰੀ ਕੀਕਨ ਵਸੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਬਦਨੀਤ। ਨੋਟ—ਰਾਜੇ ਦੇ ਗਿਟੇ . ਲਾਈ ਪਰ ਰਾਜਾ ਵੀ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰਾਏ ਘਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਧ ਘਟ ਤੇ ਸੁਨਣੀਆਂ ਈ ਸਾ ਸੂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਦੀਵਾ ਬਾਲ। ਜਦ ਦੀਵਾ ਬਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਣੀ ਦੀ ਛੇਜਾ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਤੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਖਉਸੁ ਪਰ ਰਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਪੀੜੀ ਤੇ ਘੁੰਡ ਕਢ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ:ਸ਼ਾਰਕ ਬੋਲੇ ਵਿਚ ਆਹਣੀ, ਰਾਣੀ, ਤੋਤਾ ਬੋਲੇ ਬਨ-ਖੰਡ। ਆਵੰਦਿਆ ਸਜਨਾਂ ਪਰਦੇਸੀਆਂ, ਰਾਣੀ ਦੇਹ ਨਾ ਬਹੀਏ ਘੁੰਡ। ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਮਿਠਾ ਬੋਲੀਏ, ਰਾਣੀ, ਜੋ ਸਰੇ ਸੁ ਖਾਈਏ ਵੰਡ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਘੁੰਡ ਚਕ ਦਿਤਾ। ਰਾਜਾ ਉਸ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਵੇਖਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮੋਹਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਖਣ ਲਗਾ ਆ ਮੇਰੇ ਪਲੰਘ ਤੇ ਆਕੇ ਮੈਨੂੰ ਘੁਟ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਮੈਂ ਪਤਿਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁਹ ਸਕਦੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਬੜਾ ਈ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ ਪਰ ਨਾਂ ਮੰਨੀ, ਤੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਅਰਜ਼ ਕਰਦੀ ਏ:— ਬਾਲ ਜੇ ਭਰਿਆ ਮੂੰਗੀ ਚਾਉਲਾਂ, ਰਾਜਾ, ਛੰਨਾ ਭਰਿਆ ਘਿਉ। ਮੱਨਾਂ ਮੁਰਸ਼ਦ ਆਪਣਾ, ਤੂੰ *ਸਬਰ ਕਰੋ। ਬਾਬਲ ਮੈਂ<noinclude></noinclude> khsuyq7relrd3edhr9fpbg9ys2p8y8n 250 71953 216735 2026-04-30T03:35:37Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਰਾਜੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ:( ੯੧) ਔਝੜ ਰਾਤੀਂ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ, ਵੇਖਕੇ ਤੁਸਾਂ ਰਾਹ। ਵੇਖ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦਾ ਬੇਟੜਾ ਰਾਣੀ, ਧੀਉ ਦੇਸਾਂ ਪਰਨਾਹ। ਤੇ ਫੇਰ ਕਹਿਓ ਸੂ, ਆ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੇਜ਼ੇ ਤੇ, ਰਤੀ ਘੁਟ ਤੇ ਸਹੀ। ਰਾਣੀ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਘਾਹ ਦੀ ਤ੍ਰਿ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||91}}</noinclude>ਰਾਜੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ:( ੯੧) ਔਝੜ ਰਾਤੀਂ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ, ਵੇਖਕੇ ਤੁਸਾਂ ਰਾਹ। ਵੇਖ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦਾ ਬੇਟੜਾ ਰਾਣੀ, ਧੀਉ ਦੇਸਾਂ ਪਰਨਾਹ। ਤੇ ਫੇਰ ਕਹਿਓ ਸੂ, ਆ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੇਜ਼ੇ ਤੇ, ਰਤੀ ਘੁਟ ਤੇ ਸਹੀ। ਰਾਣੀ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਘਾਹ ਦੀ ਤ੍ਰਿੜ ਲੈਕੇ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਉਜਾੜਾਂ ਮੈਂ ਵਸਾਂ ਲੈ ਕਰ ਤੇਰਾ ਨਾਉਂ। ਮਨਾਂ ਮੁਰਸ਼ਦ ਅਪਣਾ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਬਾਹਮਨ ਮੈਂ ਗਉ। ਰਾਜੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜੰਮੀਓਂ ਰਾਣੀ, ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਤੇਰੀ ਸੋ ਅੱਗੋਂ ਪਿਛੋਂ ਜੂੜ ਕੇ ਾ ਰਾਣੀ, ਗਊਆਂ ਵੀ ਲੈਸਾਂ ਚੋਂ। ਰਾਣੀ ਬੜੀ ਵਿਆਕੁਲ! ਕੁਝ ਸੁਝਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਮੰਨਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੀ ਏ:ਤੂੰ ਹੈਂ ਮੇਰਾ ਰਾਜੜਾ, ਤੂੰ ਹੈਂ ਮੇਰਾ ਮਾਨ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਜਜਮਾਨ। ਉਹ ਕੀ ਰਾਜਾ ਸਲਾਹੀਏ, ਜੋ ਜੂਠ ਬਿਗਾਨੀ ਖਾਨ। ਪਿਛਲੀ ਕਲੀ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਘ੍ਰਿਣਤਾ ਦਵਾਈ। ਜੀਕਨ ਇਕ ਕਵੀ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਫਿਟਕਾਰਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਨਾ ਮੰਨਿਆ, ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਖਿਚ ਕੇ ਪਲੰਘ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਰਾਣੀ ਵੀਚਾਰੀ ਡਰਦੀ ਘੁਟਣ ਲਗ ਪਈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਸੇ ਪਰਤਦਿਆਂ ਅਪਣੀ ਮੁੰਦਰੀ ਪਲੰਘ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਾ ਦਿਤੀ। ਫੇਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਰਾਣੀ ਘੁਟਣਾ ਬਸ ਕਰ, ਤੇ ਜਾ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦੇਹ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਚਾਉਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾਕੇ ਇਕ ਦੇਚਕੇ ਵਿਚ ਪਾਏ, ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ ਇਹ ਦੇਰਕਾ ਅਪਣੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਰਖ। ਵੇਖੋ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ, ਚਾਉਲ ਓਥੇ ਈ ਉਬਲ ਗਏ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਘਿਉ ਖੰਡ ਮਿਲਾਕੇ ਖਾਲ ਰਾਜੇ ਅਗੇ ਰਖਿਆ। ਹਥ ਧੋਣ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਕ ਪਥਰ ਚੁਕਿਆ ਤਾਂ ਓਥੋਂ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਹਥ ਮੂੰਹ ਧੋ, ਚਾਉਲ ਖਾਧੇ। ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਧਰਮ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈਂ। ਜਦ ਮਹਿਤਾ ਆਵੇਗਾ ਤਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾਂਗਾ ਤੂੰ ਬੇਖੌਫ਼ ਆ ਜਾਂਵੀ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰ ਤਕ ਚਦਰ ਲਪੇਟ ਕੇ ਆਂਵੀ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਜਾ ਅਪਣੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਂ ਮਹਿਤਾ ਮੁੜ ਘਰ ਆਇਆ, ਤੇ ਓਸੇ ਪਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟਿਆ, ਤੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਉਸੁ ਆਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਘੁੱਟ। ਪਾਸਾ ਪਰਤਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਦਰ ਹੇਠੋਂ ਮੁੰਦਰੀ ਲਭੀ। ਵੇਖ ਕੇ ਗਸ਼ ਖਾ ਗਿਆ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਸਾਂਵਧਾਨ ਕਰਕੇ ਪਲੰਘ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਘੜੀ ਪਹਿਰ ਪਿਛੋਂ ਫੇਰ ਗਸ਼ ਆਈ, ਫੇਰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਪੁਛਿਆ,<noinclude></noinclude> f3wfuk3w1eq40f92y8ua4s2mz4h0az7 250 71954 216736 2026-04-30T03:36:03Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "( ੯੨) ਪਤੀ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਦਰੀ ਵਿਖਾ ਕੇ ਆਖਿਆ ਤੂੰ ਜਾਦੂ ਗਰਨੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੇ-ਹੋਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਤੇਰਾ ਜਾਦੂ ਹੈ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੰਦਰੀ ਦਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਈ ਰਖੀ ਹੋਣੀ ਏ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||92}}</noinclude>( ੯੨) ਪਤੀ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਦਰੀ ਵਿਖਾ ਕੇ ਆਖਿਆ ਤੂੰ ਜਾਦੂ ਗਰਨੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੇ-ਹੋਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਤੇਰਾ ਜਾਦੂ ਹੈ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੰਦਰੀ ਦਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਈ ਰਖੀ ਹੋਣੀ ਏਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਤੇ ਇਹ ਮੁੰਦਰੀ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਦਿਤੀ ਸੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਘੋੜੇ ਖਰੀਦਣ ਗਿਆ ਸਾਂ। ਓਸ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਹ ਮੁੰਦਰੀ ਏਥੇ ਨਹੀਂ ਰਖੀ। ਸਚ ਦਸ! ਰਾਣੀ ਚੁਪ। ਸਵੇਰੇ ਉਠਕੇ ਮਹਿਤੇ ਗੁਸੇ ਤੋ ਗਮ ਦੇ ਭਰੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਰਾਜੇ ਅਗੇ ਜਾ ਰਖੇ ਤੇ ਆਖਿਆ: ਬਸ ਮਹਾਰਾਜ! ਰਾਜੇ ਪੁਛਿਆ: ਮਹਿਤਾ ਜੀ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਂ ਘੋੜੇ ਖਰੀਦਨ ਘਲਿਆ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਕੀਕਣ ਆਏ? ਮਹਿਤੇ ਮੁੰਦਰੀ ਰਾਜੇ ਅਗੇ ਰਖੀ, ਤੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, ਮੈਂ ਤੇ ਭੁਲਿਆ ਰਿਹਾ, ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਈ ਜਤੀ ਓ, ਨਾ ਮੇਰੀ ਰਾਣੀ ਸਤੀ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਝਿੜਕਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: ਗੁਲਾਂ ਨਾਲ ਜਤ ਸਤ ਨਹੀਂ ਟੁਟਦਾ। ਪਰ ਮਹਿਤਾ ਨਾ ਮੰਨੇ। ਮਹਿਤੇ ਨੇ ਕਹਿਆ, ਜੇ ਚਾਂਦਣੀ ਸਚੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਪਣੇ ਸਤ ਨਾਲ ਸੂਤਰ ਕਤੇ, ਤੇ ਉਸ ਸੂਤਰ ਦੀ ਕਚੀ ਤੰਦ ਨਾਲ ਕਚੇ ਘੜੇ ਵਿਚ ਖੂਹ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਖਿਚੇ। ਰਾਜੇ ਕਹਿਆ, ਚੰਗਾ। ਬੁਲਾਵੋ ਰਾਣੀ ਢਾਂਢਣੀ ਨੂੰ। ਰਾਣੀ ਆਈ ਉਸ ਨੇ ਕਚੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕਚੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਲਮਕਾ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕਢ ਲਿਤਾ।ਮਹਿਤੇ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਆਇਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਜਤੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਸਤੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਤਬਾਰ ਆਇਆ? ਮਹਿਤੋ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ: ਕਿ ਮਰਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ਕ ਈ ਕਰਦੇ ਨੇਂ। ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ: ਤੈਨੂੰ ਅਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਮ ਨਾਂ ਆਈ? ਇਸ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਰਾਜਾ ਫੇਰ ਰਾਜ ਛਡ ਕੇ ਪੈਂਡੇ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਦੇ ਰਾਜ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ॥ ਨੋਟ—ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਦੀ ਨਗਰੀ ਬਾਬਤ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ, ਇਹ ਉਹੀ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕੋਟ ਬਿਠੋਰ ਹੈ, ਅਟਕ ਦੋ ਕੱਲ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹਾੜੀ ਤੇ 1 ਸਿਰਕਪ ਜਦ ਰਾਜੇ ਸਿਰਕਪ ਦੀ ਨਗਰੀ ਕੋਲ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ। ਕਬਰਸਿਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸੁੱਖ ਇਕ ਮੁਰਦੇ ਨਾਲ ਠਕਰਾਇਆ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਉਤਰ ਕੇ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਮੁਰਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਈ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਮਰਦ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ:ਬਾੜੇ ਅੰਦਰ ਪਿਆ *ਕਰੰਗਲਾ, ਨਾ ਇਸ ਸੀਸ ਨਾ ਮਾਸ। ਜੇ ਮੌਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਦੋ ਬਾਤਾਂ ਕਰੇ ਹਮਾਰੇ ਸਾਥ *ਪਿੰਜਰ॥<noinclude></noinclude> 98pxbpcnuid3lfy5u6qjmzj7wcoa1e6 250 71955 216737 2026-04-30T03:36:39Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਰਬ ਨੇ ਮੁਰਦਾ ਜਿਵਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:ਲਹਿੰਦਓਂ ਚੜ੍ਹੀ ਬਦਲੀ, *ਹਾਠਾਂ ਪਾਇਆ ਜ਼ੋਰ ਕਿਹੇ ਅਮਲ ਕਮਾਇਓ, ਜਿ ਝਲਦੀ ਨਾਹੀ ਗੋਰ? ਮੁਰਦਾ ਬੋਲਿਆ;— ਅਸੀਂ ਭੀ ਕਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਬੇ। ਰਾਜਾ! ਵਲ ਡਿੰਗੜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||93}}</noinclude>ਰਬ ਨੇ ਮੁਰਦਾ ਜਿਵਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:ਲਹਿੰਦਓਂ ਚੜ੍ਹੀ ਬਦਲੀ, *ਹਾਠਾਂ ਪਾਇਆ ਜ਼ੋਰ ਕਿਹੇ ਅਮਲ ਕਮਾਇਓ, ਜਿ ਝਲਦੀ ਨਾਹੀ ਗੋਰ? ਮੁਰਦਾ ਬੋਲਿਆ;— ਅਸੀਂ ਭੀ ਕਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਬੇ। ਰਾਜਾ! ਵਲ ਡਿੰਗੜੀਆਂ ਪੰਗਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ। ਟੁਰਦੇ ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ। ਆਉਂਦੇ ਤਰਾ ਨਚਾਂਉਦੇ ਤਰਾਂ, ਹਾਂਕੇ ਅਸਵਾਰ ਜ਼ਰਾ ਨਾ ਮਿੱਟੀ ਝੱਲਦੀ, ਰਾਜਾ ਹੁਣ ਸੌ ਮਣ ਦਾ ਭਾਰ ਨੋਟ—ਪਹਿਲੀ ਕਲੀ ਇਕ ਉਰਦੂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਜ਼ਲ ਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕਲੀ ਦੀ ਮਿਟੀ ਪਲੀਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਭਟ ਮਿਰਾਸੀ ਨੇ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਵਿਚ ਆ ਵਾੜੀ। ਰਾਤੀ ਰਾਜੇ ਬਿਸਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਸਵੇਰੇ ਉਠਿਆ, ਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤੇ ਮਰਦ ਨੇ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੁਛਿਆ: ਰਾਜਾ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਸਿਆਲਕੋਟੋਂ ਰਾਜੇ ਸਿਰਕਪ ਨਾਲ ਚੌਪੜ ਖੇਡਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੁਰਦੇ ਨੇ ਮੰਨ੍ਹੇ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਛਡ ਦੇ, ਸਿਰ੩੫ ਜ਼ਾਲਮ ਤੇ ਧੋੜੇ ਬਾਜ਼ ਹੈ। ਬਾਜ਼ੀ ਜਿਤ ਕੇ ਸਿਰ ਕੱਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਖ ਏਹ ਕਬਰਾਂ ਓਸੇ ਦੇ ਮਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਈ ਹੋਣ ਪਰ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਚੌਪੜ ਖੇਡਨਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਮਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਜ਼ਰੂਰ ਖੇਡਣਾ ਈ ਤਾਂ ਇਸ ਕਬਰਸਿਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਹੱਡੀਆਂ ਲੈ ਜਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਾਸੇ ਬਣਵਾ ਲੈ ਤਦ ਜਿਵੇਂਗਾ • ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਹੀਂ। ਰਾਜੇ ਕੁਝ ਹੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕ ਲਈਆਂ। ਅੱਗੇ ਜਾਕੇ ਇਕ ਨਾਲੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪੁਜਿਆ। ਉਸ ਨਾਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਝਾੜ-ਚੂਹਾ (ਕੰਡਿਆਲਾ) ਰੁੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:— ਝ ਈ ਆਂਦੀ ਵਿਆਇਕੇ, ਆਂਦੀ ਡੋਲੀ ਪਾਇ॥ ਝਾਈ ਮੰਗਿਆ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਗਇਆ ਸ਼ਰਮਾਇ ਲੈਕੇ ਲੋਟਾ ਚਲਿਆ, ਜਾ ਪਹੁੰਚਾ ਖੂੰਜੇ ਦਰਿਆਇ। ਇਕ ਭਰਿਆ, ਇਕ ਵੱਟਿਆ, ਦੂਜਾ ਲਿਆ ਵਹਾ ਦੰਦ ਕਬੇ, ਮੈਂ ਢਹਿ ਪਿਆ, ਰੁੜ ਪਿਆ ਦਰਿਆਇ। ਵਾਸਤਾ ਸ੍ਰੀ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ, ਬਾਹ ਨੂੰ ਲਈਂ ਬਚਾਇ॥ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੁਣਕੇ, ਝਾੜ-ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਅਪਣੀ ਕਮਾਨ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ “ਤੂਫ਼ਾਨ। ਤੁਕਾਂ ਗ਼ਲਤ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹੈਨ, ਅਰਥ ਇਹ ਫਬਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਬਾਂਕੇ ਅਸਵਾਰ ਗ਼ਰੂਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਘੋੜੇ ਨਚਾਂਉਦੇ ਸਾਂ ਹਾਂਕੇ ਦੀ ਥਾਂ ਬਾਂਕੇ ਚਾਹੀਏ॥<noinclude></noinclude> kw6l843wbjdf9n7ank03edol0k0bk0e 250 71956 216738 2026-04-30T03:37:07Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਢਕੇ ਇਕ ਝਾੜੀ ਵਿਚ ਸਟ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਝਾਊ ਬੋਲਦਾ ਹੈ:— ( {8) ਹਿਕੇ ਹਨੇਰਿਓਂ ਕਢਿਓ ਈ; ਦੂਜੇ ਦਿਤੋ ਈ ਪਾਇ॥ ਲੜਕੇ ਆਵਣ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ, ਖਿਲ ਡੋਰੀ ਲੈਣ ਬਣਾਇ ਮਾਰੇ ਮਾਰੇ ਜਿੰਦ ਕਢਨ, ਛੋੜਨ ਜਾਨੋਂ ਜਾਂਇ। ਵਾਸਤਾ ਤੈਨੂੰ ਰਬ ਦਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||94}}</noinclude>ਕਢਕੇ ਇਕ ਝਾੜੀ ਵਿਚ ਸਟ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਝਾਊ ਬੋਲਦਾ ਹੈ:— ( {8) ਹਿਕੇ ਹਨੇਰਿਓਂ ਕਢਿਓ ਈ; ਦੂਜੇ ਦਿਤੋ ਈ ਪਾਇ॥ ਲੜਕੇ ਆਵਣ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ, ਖਿਲ ਡੋਰੀ ਲੈਣ ਬਣਾਇ ਮਾਰੇ ਮਾਰੇ ਜਿੰਦ ਕਢਨ, ਛੋੜਨ ਜਾਨੋਂ ਜਾਂਇ। ਵਾਸਤਾ ਤੈਨੂੰ ਰਬ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਲੈ ਚਲ ਸਾਨੂੰ ਭਗਾਇ॥ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ, ਝਾਉ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਦੇ ਤੋਬਰੇ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਤਾ। ਟੁਰਦੇ ਟੁਰਦੇ ਇਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪੁਜੇ, ਜਿਥੇ ਝਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗ ਲਗੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਘਾ ਵਿਚ ਇਕ ਟਿਡਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੜ ਜਾਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਮੁਢ਼ ਦਾ ਵਾਲ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਖਿਓਸੂ, ਜਦ ਲੋੜ ਪਵੇ ਇਸ ਵਾਲ ਨੂੰ ਸੋਕੀਂ, ਮੈਂ ਫੌਰਨ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਸਾਂ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰਖ ਲਿਆ। ਅਗੇ ਜਾਂਦੇ, ਰਾਜਾ ਇਕ ਹੋਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪੂਜਾ, ਜਿਥੇ ਰਾਣੀ ਚੋਡਲ, ਰਾਜੇ ਸਿਰਕਪ' ਦੀ ਧੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤੂੰ ਕਿਥੋਂ ਆਇਆਂ ਦੇ ਤੋ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ? ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ: ਪਿਆਗੇ,ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਸਿਰਕਪ ਨਾਲ ਚੌਪਟ ਖੇਡਣ ਆਇਆਂ ਹਾਂ। ਰਾਣੀ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡ ਲੈ, ਫੇਰ ਜਾਕੇ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ। ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ: ਮੈ ਜਤੀ ਆਦਮੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੀਵੀਂ ਨਾਲ ਚੌਪਟ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਸਕਦਾ। ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਆਖਿਆ, ਚੰਗਾ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬੁਝਾਰਤ ਬੁਝ, ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਬੁਝੀ ਤਾਂ ਮੁੰਡੀ ਵਡ ਲਵਾਂਗੀ। ਰਾਜੇ ਪੁਛਿਆ, ਤੂੰ ਅਗੇ ਵੀ ਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੁੰਡੀ ਵਢੀ ਏ, ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾ ਈ ਮਨੁਖ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਈ? ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਤਾਂ ਇਕ ਮੁੰਡੀ ਰੋਜ਼ ਵਡਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਦਸ ਮੁੰਡੀਆਂ ਵਢਦੀ ਹਾਂ। ਰਾਜੇ ਕਿਹਾ, ਚਂਗਾ, ਪਾ ਆਪਣੀ ਬੁਝਾਰਤ। ਰਾਣੀ ਬੋਲੀ:— ਅਠ ਪਤਨ, ਨੇ ਬੇੜੀਆਂ ਚੌਦਾਂ ਘੁੰਮਣ ਘੇਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਜਤੀ ਸਤੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਕਿਤਨੇ ਸੇਰ? ਰਾਜ ਉਤਰ ਦਿਤਾ:— ਅਠ ਪਤਨ, ਨੇਂ ਬੇੜੀਆਂ, ਚੌਦਾਂ ਘੁੰਮਣ ਘੇਰ। ਅੰਬਰ ਤਾਰੇ ਗਿਣ ਦਸੀਂ, ਮੈਂ ਦਸਾਂ ਪਾਣੀ ਉਤਨੇ ਸੇਰ। ਜਿਨੇ ਬਨ ਬਨ ਪਤਰ ਲਕੜੀ ਪਾਣੀ ਇਤਨੇ ਸੇਰ। ਰਾਣੀ ਸੁਣਕੇ ਜੁਆਬ ਨਿਰੁਤ੍ਰ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਟੁਰਕੇ ਸਿਰਕਪ ਦੀ ਨਗਰੀ ਪੁਜਾ। ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਕਪ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸਾਲੂ ਨੂ<noinclude></noinclude> 276oefqyx4j8ltr1bihlrmvwkbfq7fn 250 71957 216739 2026-04-30T03:37:46Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਨੀਲੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਰਾਜਾ, ਨੀਵੇਂ ਨੇੜੇ ਆ ਅਗੇ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਹੈ, ਸਿਰ ਲੈਸੀ ਉਹ ਲਾਹ ਭਲਾ ਚਾਹੇ ਜਂ ਆਪਣਾ, ਤਾਂ ਪਿਛੇ ਮੁੜ ਜਾ! ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਬੋਲਿਆ:ਦੂਰੋਂ ਬੀੜਾ ਚੁਕਿਆ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਾ ਆਇ। ਸਿਰਕਪ ਦਾ ਸਿਰ ਕਟਕੇ ਟੋਟੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||95}}</noinclude>ਨੀਲੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਰਾਜਾ, ਨੀਵੇਂ ਨੇੜੇ ਆ ਅਗੇ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਹੈ, ਸਿਰ ਲੈਸੀ ਉਹ ਲਾਹ ਭਲਾ ਚਾਹੇ ਜਂ ਆਪਣਾ, ਤਾਂ ਪਿਛੇ ਮੁੜ ਜਾ! ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਬੋਲਿਆ:ਦੂਰੋਂ ਬੀੜਾ ਚੁਕਿਆ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਾ ਆਇ। ਸਿਰਕਪ ਦਾ ਸਿਰ ਕਟਕੇ ਟੋਟੇ ਕਰਸਾਂ ਚਾਰ। ਤੈਨੂੰ ਬਨਾਸਾਂ ਵਹੁਟੜੀ ਮੈ ਬਣਸਾਂ ਮਹਾਰਾਜ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੁਮਾਰੀ ਰਸਾਲੂ ਤੇ ਆਸ਼ਕ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਦੂਸਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਕਿ ਰਾਜਾ ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਹੁਟੀ ਬਨਾਣਾ ਈ, ਤਾਂ ਇਕ ਗਲ ਕਰ। ਰਾਜੇ ਪੁਛਿਆ, ਉਹ ਕੀ? ਤਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਇਕ ਮਣ ਬਾਜਰਾ, ਤੇ ਇਕ ਮਣ ਰੇਤ ਰਲਾ ਦਿਤੀ ਤੇ ਆਖਿਉ ਨੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਡ ਅੱਡ ਕਰ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪਈ। ਅੰਤ ਉਸ ਟਿਡੇ ਦੇ ਵਾਲ ਨੂੰ ਸੇਕ ਦਿਤਾ। ਟਿਡਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਪੁਛਿਆ: ਕੀ ਭੀੜ ਬਣੀ ਏ? ਰਾਜੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਬਾਜਰੇ ' ਤੇ ਰੇਤ ਨੂੰ ਵਖ ਵਖ ਕਰਨਾ ਏ? ਟਿਡਾ ਬੋਲਿਆ: ਲੈ ਇਹ ਕੀ ਗਲ ਏ। ਉਠ ਗਿਆ ਤੋ ਆਪਣੇ ਲਖਾਂ ਟਿਡਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ। ਟਿਡਿਆਂ ਨੇ ਆਕੇ ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਦਾਣਾ ਦਾਣਾ ਚੁਣਕੇ, ਰੇਤ ਬਾਜਰਾ ਅੱਡ ਅੱਡ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਪਰ ਫੇਰ ਕਹਿਆ: ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਂਘ ਦੇ ਝੂਟੇ ਦੇ। ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ, ਤੁਸੀਂ ੭੦ ਸੱਤਰ ਜਣੀਆਂ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਕ ਪੀਂਘ ਵਿਚ ਬੈਠ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕਠੀਆਂ ਨੂੰ ਝੂਟਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਸਾਰੀਆਂ ਬੈਠ ਗਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਬੜਾ ਉਚਾ ਹੂਟਾ ਦਿਤਾ। ਜਦ ਪੀਂਘ ਮੁੜੀ, ਉਸਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਰਸਾ ਵਢ ਦਿਤਾ। ਸਾਰੀਆਂ ਡਿਗ ਪਈਆਂ। ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸਟਾਂ ਲਗੀਆਂ, ਪਰ ਜੇਹੜੀ ਰਾਜਾ ਤੇ ਆਸ਼ਕ ਸੀ ਉਹ ਬਚ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਦਸ ਪੰਦਰਾਂ ਕਦਮ ਅਗੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਧੌਂਸੇ ਪਏ ਡਿਠੇ। ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ਇਹ ਕਿਹੋ ਨੇ? ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਨਾਲ ਚੌਪੜ ਖੇਡਣੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੌਸਿਆਂ ਤੇ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਚੋਟ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਸਿਰਕਪ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਕਿ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਉਸ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਸਭਨਾ ਧੌਂਸਿਆਂ ਤੇ ਇਸ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੋਟਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪਾਟ ਗਏ॥ ਏਨੇਂ ਚਿਰ ਵਿਚ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਜੇਹੜੀ ਰਸਾਲੂ ਤੇ ਆਸ਼ਕ ਸੀ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਸਿਰਕਪ ਨੂੰ ਜਾਕੇ ਆਖਿਆ:ਇਕ ਜੁ ਆਇਆ ਰਾਜਪੂਤ, ਕਰਦਾ ਮਾਰੋ ਮਾਰ ਪਟਕੇ ਲਾਸਾਂ ਕਪੀਆਂ, ਸਿਟੀਆਂ ਸੀਨੇ ਭਾਰ<noinclude></noinclude> ei1nvbtbc2geyp8iy1pban33ez2nzi3 250 71958 216740 2026-04-30T03:38:29Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਧੜੀਂ ਧੜਾਂ *ਭੋਰੀਂ ਭਨੀਆਂ, ਅਰ ਭਨੋਂ ਘੜਿਆਲ। ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਮਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਖੜਸੀ ਨਾਲ। ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਬੋਲਿਆ ਛੋਟੀ ਨਗਰੀ ਦਾ ਵਸਨੀਕ, ਰਾਣੀ ਵਡੀ ਕਰੇ ਪੁਕਾਰ। ਜਾਂ ਮੈਂ ਨਿਕਲਾਂ ਬਾਹਰ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਤਨ ਨਚਾਵੇ ਢਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||96}}</noinclude>ਧੜੀਂ ਧੜਾਂ *ਭੋਰੀਂ ਭਨੀਆਂ, ਅਰ ਭਨੋਂ ਘੜਿਆਲ। ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਮਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਖੜਸੀ ਨਾਲ। ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਬੋਲਿਆ ਛੋਟੀ ਨਗਰੀ ਦਾ ਵਸਨੀਕ, ਰਾਣੀ ਵਡੀ ਕਰੇ ਪੁਕਾਰ। ਜਾਂ ਮੈਂ ਨਿਕਲਾਂ ਬਾਹਰ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਤਨ ਨਚਾਵੇ ਢਾਲ। ਫਜਰੇ ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਖਾਸਾਂ, ਸਿਰ ਲੈਸਾਂ ਉਤਾਰ॥ ਰਸਾਲੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਬੁਢੀ ਦੇ ਘਰ ਰਿਹਾ। ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਨੇ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਹਥ ਖਾਣਾ ਘੁਲਿਆ। ਪਰ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲਾਕੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਕਪ ਨੂੰ ਆਖ ਦਿਓ, ਮੇਰਾ ਸਿਰਕਪ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਵੈਰੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਚੰਗਾ ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਖਾਣਾ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਲ ਰਖ ਦੇਉ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਖਾਣੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗਾਹੀਆਂ ਕੁਤੇ ਨੂੰ ਪਾ ਦਿਤੀਆਂ ਤੇ ਕੁਤਾ ਤੜਪ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ। ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਇਹ ਧੋਖਾ! ਕੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਿਰ ਉਡਾ ਦਿਆਂ? ਨੌਕਰ ਕੰਬੋ! ਰਾਜੇ ਕਿਹਾ: ਜਾਉ, ਮੈਂ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਹਾਂ। ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖੋ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣਾ ਕੋਈ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਨੌਕਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਤੇ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਰਾਤ ਅਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਸਵੇਰੇ ਸਿਰਕਪ ਨੇ ਅਖਾ ਘਲਿਆ, ਮੈਂ ਅਜ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੌਢੇ ਵੇਲੇ ਚੌਪੜ ਖੇਡਾਂਗੇ ਤੇ ਨਾਲ ਈ ਉਸ ਨੇ ਬੁਢੀ ਨੂੰ ਅਖਾ ਘਲਿਆ ਕਿ ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਰਜਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਫਲਾਣੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਲੈ ਚਲੋ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਜ਼ਹਿਰੀ ਸਪ ਲੜੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਜਾਏਗਾ। ਬੁਢੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਾਗ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈ ਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿਨ ਲਈ ਕੋਠਾ ਦਿਤਾ। ਹੁਣ ਉਸ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਦੋ ਬਲਾਵਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ! ਇਕ ਤਲੀਰਸਪ ਤੇ ਦੂਜਾ ਕਲੀਰ, ਵਡਾ ਠੂਆਂ। ਦੋਵੇਂ ਬੜੇ ਯਾਰ ਸਨ। ਤਲੀਰ ਕਿਸੇ ਮਾਨੁਖ ਨੂੰ ਡੰਗ ਮਾਰਕੇ ਮਾਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕਲੀਰ ਉਸ ਮੁਰਦੇ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਕਢ ਕੇ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਟਾਹਲੀ ਹੇਠਾਂ ਸੁਤਾ ਸੀ ਤੇ ਝਾਂਉ ਬਾਗ ਵਿਚ ਲਾਗੇ ਫਲ ਫੁਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਤਲੀਰ ਤੇ ਕਲੀਰ ਘਰ ਆਏ ਤੇ ਕਲੀਰ ਨੇ ਤਲੀਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:— ਕਿ ਜਾਂਹ ਅਹੁ ਮਨੁਖ ਡੰਗ, ਤਾਂ ਤਲੀਰ ਬੋਲਿਆ: ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਝਗੜਾ, ਹੁਣ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦਰਗਾਹ। ਲੰਡੀ ਕਾਂਈ ਦਾ ਤੂੰ ਬੇਟੜਾ, ਕਲੀਰ ਤੇਰਾ ਨਾਉਂ। ਕਲੀਰ ਬੋਲਿਆ— ਗੋਹਨ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਸੀ ਕੋਰੜ ਕਿਰਕਲਾ ਤੇਰਾ ਪਿਓ। ਬਾਜੀ ਥਾਂ ਕਾਂਉਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।<noinclude></noinclude> n64or1trt6y9pt9vs0qp66tlq2tzec3 250 71959 216741 2026-04-30T03:39:00Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਝਗੜਾ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਕੋਲ ਹੋਵੇ। ਤਦ ਤਲੀਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਆਕੇ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਡੰਗਿਆ ਤੇ ਟਾਹਲੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਐਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਕਲੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਠੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਕਿ ਆ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||97}}</noinclude>ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਝਗੜਾ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਕੋਲ ਹੋਵੇ। ਤਦ ਤਲੀਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਆਕੇ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਡੰਗਿਆ ਤੇ ਟਾਹਲੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਐਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਕਲੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਠੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਕਿ ਆਉ ਮੁਰਦਾ ਖ਼ਾਟੀਏ। ਸਪ ਟਾਹਲੀ ' ਤੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੋਰ ਪਾਇਆ। ਝਾਊ ਨੇ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਵਲ ਫੇਰਾ ਪਾਇਆ ਤੇ ਸਾਰਾ ਕੰਤਕ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਸਪ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਜਦ ਕਲੀਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਟੰਗ ਫੜ ਲਈ, ਲਗਾ ਕਲੀਰ ਕਰਨ g! g!! ਉਤੋਂ ਤਲੀਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਕੀ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਤੇ ਦਿਸਦਾ ਈ ਨਹੀਂ? ਝਾਊ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਠਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਉਹ ਝਾਊ ਦੇ ਮੂੰਹ ਫਾਥਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਤਲੀਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਝਾਊ ਯਾਰ! ਕਲੀਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖੋਂ। ਝਾਓੁਂ ਬੋਲਿਆ:ਲਿਆਵਾਂ ਕੁਲ ਮੈਂ ਬਾ, ਕੁਲ ਝਾਵਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ। ਕਲੀਰ ਮਾਰੂ ਏਥੇ, ਤਲੀਰ ਪਿਛੇ ਜਾਇ। ਤਲੀਰ ਵੜਜੀ ਖੁਡ ਵਿਚ, ਦੇਸਾਂ ਝੋਕੇ ਪਾਇ। ਕਦੀ ਤਾਂ ਆਉਜੀ ਬਾਹਰ, ਲੈ ਕੇ ਆਸਾਂ ਮੁਕਾਇ॥ ਤਲੀਰ ਨੇ ਆਖਿ ਆ, ਤੂੰ ਕਲੀਰ ਨੂੰ ਛਡ:ਦੇ। ਮੈਂ ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਚੂਸ ਕੇ ਮੁੜ ਜਿਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਚੰਗਾ।ਤਲੀਰ ਰੁਖ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਇਆ ਤੇ ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਚੂਸਨ ਲਗਾ। ਝਾਊ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਕਲੀਰ ਨੂੰ ਬਾਂਗ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਓਥੇ ਫਲ ਖਾਵੇ। ਕਲੀਰ ਨੂੰ ਝਾਊ ਘਸੀਟ ਘਸੀਟ ਕੰਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਕਲੀਰ ਓਥੇ ਈ ਮਰ ਗਿਆ! ਮੁੜ ਆਇਆ ਤਾਂ ਤਲੀਰ ਨੇ ਸਭ ਜ਼ਹਿਰ ਚੂਸ ਲਿਤਾ ਸੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਹੋੜ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਤਾਂ ਝਾਊ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਇਸ ਸਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਕੌਤਕ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਮੁੜ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਗਿਆ ਕਿ ਚਲ ਕੇ ਸਿਰਕਪ ਨਾਲ ਚੌਪੜ ਖੇਡੀਏ॥ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਘੁਮਿਆਰ ਦੀ ਭੱਠੀ ਨਜ਼ਰ ਪਈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਬਿੱਲੀ ਰੋਂਦੀ ਫਿਰਦੀ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਪੁਛਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੁਖ ਹੈ? ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬਚੜੇ (ਬਲੂੰਗੜੇ) ਇਸ ਭਠੀ ਵਿਚ ਨੇਂ। ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ, ਬਚਾ ਦੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਘੁਮਿਆਰ ਨੂੰ ਸਦ ਕੇ ਸਾਰੀ ਭਠੀ ਦਾ ਮੁਲ ਦੇ ਕੇ ਬਲੂੰਗੜੇ ਬਚਾ ਲਏ। ਬਿਲੀ ਨੇ ਇਕ ਬਲੂੰਗੜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਦ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਉ। ਚੌਪੜ ਖੇਡਣ ਲਗਿਆਂ ਕੰਮ ਆਵੇਗਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਬਲੂੰਗੜਾ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਦੇ ਮਹਲੀਂ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਨ ਪਹਿਲੋਂ ਕਝ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਪੁਛੀਆਂ, ਜਿਸਦਾ ਉਤਰ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਚੌਪੜ ਖੇਡਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਇਹ ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਸਭਨਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀਆਂ:—<noinclude></noinclude> 7r2n4fypvwb4or05gzkd6272xjw4qfb 250 71960 216742 2026-04-30T03:39:32Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "(੧) ਸਾਰਾ ਰਾਜ। (੨) ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ (੩) ਅਪਨਾ ਸਿਰ। ਤੇ ਚੌਪੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਸਾ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਢਾਲਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਸਟਨ ਲਗਾ ਤਾਂ ਸਿਰਕਪ ਨੇ ਢੋਲ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਚੂਹਾ ਛਡ ਦਿਤਾ ਤੇ ਪਾਸਾ ਉਲਟ ਪਿਆ। ਰਸਾਲੂ ਬਾਜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||98}}</noinclude>(੧) ਸਾਰਾ ਰਾਜ। (੨) ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ (੩) ਅਪਨਾ ਸਿਰ। ਤੇ ਚੌਪੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਸਾ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਢਾਲਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਸਟਨ ਲਗਾ ਤਾਂ ਸਿਰਕਪ ਨੇ ਢੋਲ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਚੂਹਾ ਛਡ ਦਿਤਾ ਤੇ ਪਾਸਾ ਉਲਟ ਪਿਆ। ਰਸਾਲੂ ਬਾਜ਼ੀ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਦਿਤੇ। ਦੂਸਰੀ ਬਾਜੀ ਵਿਚ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਆਪਨਾ ਘੋੜਾ ਹਾਰਿਆ, ਜਦ ਘੋੜੇ ਨੇ ਇਹ ਹਾਲ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਉਹ ਬੋਲਿਆ:— ਸਖੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਜੰਮਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਲਿਉ ਮੋਲ ਜ਼ਰ ਮਾਇ ਆਉ ਤੂ ਚੜੋ ਮੇਰੀ ਪਿਠ ਤੇ, ਕੋਟ ਤੁਧ ਖੜਾਂ ਟਪਾਇ। ਉਡਦੇ ਪੰਖੀਂ ਮੈਂ ਨਾ ਦਿਸਾਂ, ਜੋ ਦੌੜਾਂ ਲਖ ਕਰੋੜ। ਜੋ ਤੁਧੁ ਰਾਜਾ ਪਾਸਾ ਖੇਡਨਾ, ਜੇਬ ਹਬ ਤੋ ਪਾਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਣ, ਨਫਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ, ਇਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਗੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਰੋਇਆ ਤੇ ਘੋੜ ਫੇਰ ਆਖਿਆ:-ਨਾ ਰੋ ਰਾਜਾ ਭੋਲਿਆ, ਨਾ ਮੈਂ ਚਰਸਾਂ ਘਾ। ਨਾ ਮੈਂ ਟੁਰਸਾਂ ਰਾਹ ਦਾਹਣਾ ਦਸਤ ਉਠਾਇ ਕੇ ਜੇਬ ਦੇ ਵਿਚ ਪਾ ਰਾਜਾ ਹੁਣ ਸਮਝਿਆ, ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਨਫਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੀਸੇ ਵਿਚ ਹਥ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਬਲੂੰਗੜਾ ਭੜਕਿਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਏਥੇ ਈ ਰਹਿਣ ਦਿਉ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਜਿਤ ਲਏਂਗਾ ਤਾਂ ਘੋੜਾ ਵੀ ਲੈ ਜਾਈਂ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਪਾਸਾ ਖੇਡਾਂਗਾ। ਸਿਰਕਪ ਨੇ ਆਖਿਆ ਚੰਗਾ। ਹੁਣ ਸਿਰਕਪ ਕੁਝ ਜੀ ਵਿਚ ਡਰਨ ਲਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਲੋਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਰੰਨਾਂ ਬੁਲਾਈਆਂ, ਰਾਜੇ ਰਸਾਲੂ ਪਾਸ ਖੜੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਲਗ ਜਾਏ! ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰੰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਰਸਾਲੂ ਆਖਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗਾ। ਅਗੇ ਤੇਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਿਰਕਪ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਈ ਪਿਆ। ਜਦ ਖੇਡਣ ਲਗੇ ਤਾਂ ਬਲੂੰਗੜਾ ਖੀਸੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬਾਰੀ ਕੋਲ ਹੋ ਬੈਠਾ। ਰਾਜਾ ਬਾਜ਼ੀ ਜਿਤ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਕਪ ਦਾ ਚੂਹਾ ਬਲੂੰਗੜੇ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਮੁੜ ਜਿਤੇ, ਘੋੜਾ ਵੀ ਜਿਤ ਲਿਆ। ਰਾਜਾ ਢੋਲ ਨੂੰ ਬੁਲਾਏ, ਉਹ ਡਰਕੇ ਪਿਛੇ ਹਟ ਜਾਏ। ਢੋਲ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਆਈ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਪਿਛੇ ਈ ਰਹੀ। ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਹੈਰਾਨ। ਪਾਸਾ ਢਲਨ ਲਗਾ ਬੋਲਿਆ:--<noinclude></noinclude> 6ksgrkec617895wrmotcoycm71ovsat 250 71961 216743 2026-04-30T03:40:13Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਢਲ ਵੇ ਪਾਸੇ ਢਾਲਵੇਂ, ਇਥੇ ਬਸੰਤਾ ਲੋਕ। ਸਿਰਾਂ ਧੜਾਂ ਹੁਣ ਬਾਜ਼ੀਆਂ, ਜਿਹੜੀ ਸਿਰਕਪ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਏ। ਰਾਜੇ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਪਾਸਾ ਸੁਟਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ:ਢਲ ਵੇ ਪਾਸੇ ਢਾਲਵੇਂ, ਇਥੇ ਬਸੰਤਾ ਲੋਕ। ਸਿਰਾਂ ਧੜਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਜ਼ੀਆਂ, ਜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||99}}</noinclude>ਢਲ ਵੇ ਪਾਸੇ ਢਾਲਵੇਂ, ਇਥੇ ਬਸੰਤਾ ਲੋਕ। ਸਿਰਾਂ ਧੜਾਂ ਹੁਣ ਬਾਜ਼ੀਆਂ, ਜਿਹੜੀ ਸਿਰਕਪ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਏ। ਰਾਜੇ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਪਾਸਾ ਸੁਟਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ:ਢਲ ਵੇ ਪਾਸੇ ਢਾਲਵੇਂ, ਇਥੇ ਬਸੰਤਾ ਲੋਕ। ਸਿਰਾਂ ਧੜਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਜ਼ੀਆਂ, ਜੇਹੜੀ ਰਬ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਗ। ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਜਿਤਦਾ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਿਰਕਪ ਦਾ ਰਾਜ ਜਿਤਿਆ, ਫੇਰ ਉਸ ਦਾ ਧਨ, ਤੇ ਅਖੀਰ ਸਿਰਕਪ ਦਾ ਸਿਰ ਵੀ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਜਿਤ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਕਪ ਨੇ ਆਖੀਰ ਸਿਰ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਹਾਰੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲੋਂ ਇਕ ਨਫਰ ਨੇ ਆ ਕੇ ਵਧਾਈ ਦਿਤੀ, ਕਿ ਰਾਜਾ ਤੇਰੇ ਘਰ ਧੀ ਜੰਮੀ ਹੈ। ਸਿਰਕਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ! ਉਹ ਬੜੀ ਭੈੜੀ ਘੜੀ ਜੰਮੀ ਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਜੰਮਦਿਆਂ ਈ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਫਿਰ ਗਈ। ਭੈੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਸਿਰਝਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਤਤੇ ਤਵੇ ਤੇ ਨਕ ਨਾਲ ਲਕੀਰਾਂ ਕੱਢੇ, ਤੇ ਅਗੋਂ ਲਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਜੂਆ ਨਾ ਖੇਡੋਂ ਤੇ ਨਵੀਂ ਜੰਮੀਂ ਧੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਵਢਦਾ। ਸਿਰਕਪ ਨੇ ਮੰਨਣਾ ਈ ਸੀ, ਤਦ ਇਕ ਥਾਲ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਜੰਮੀਂ ਕੋਕਲਾਂ, ਤੇ ਇਕ ਅੰਬ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਰਖ ਕੇ ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕੀਤੀ। ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਓਥੋਂ ਤੁਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।ਜਦ ਤੁਰਨ ਲਗਾ, ਕੁਝ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ ਤੇ ਬੋਲੇ:ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਮੁਰਗਾਬੀਆਂ, ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼। ਬੰਦੀਵਾਨਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਖਲਾਸ ਕਰ, ਉਮਰ ਤੇਰੀ ਦਰਾਜ਼ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛਡ ਦਿਓ। ਸਿਰਕ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੈਦੀ ਛਡ ਦਿਤੇ। ਰਾਜਾ ਓਥੋਂ ਤੁਰਕੇ ਮੂਰਤੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ: (ਮੂਰਤੀ ਪਹਾੜੀ ਰਾਵਲ ਪਿੰਡੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ) ਓਥੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਣੀ ਕੋਕਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹੱਲ ਵਿਚ ਰਖਿਆ ਤੇ ਅੰਬ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਬੀਜ ਦਿਤੀ, ਕਿ ਜਦ ਅੰਬ ਨੂੰ ਬੂਰ ਪਵੇਗਾ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਕੋਕਲਾਂ ਭਰ ਜੁਆਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਪਿਛੋਂ ਅੰਬ ਦਾ ਬੂਟਾ ਫੁਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਲ ਲਗੇ। ਰਾਣੀ ਜੁਆਨ ਹੋ ਗਈ। ਇਕ ਦਿਨ ਰਾਣੀ ਕੋਕਿਲਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਦ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਓ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਓ? ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ, ਤੀਰ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਢਾਹ ਲਈਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਕਿਹਾ ਮੇਰਾ ਤੀਰ ਖਾ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮੇਰੇ ਵਲ ਸਤ ਕਦਮ ਦੌੜ ਕੇ ਢਹਿ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਆਖਿਆ ਮਾਰ ਕੇ ਵਿਖਾਓ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਣੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਚਲੇ, ਰਾਣੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਛੇ ਘੋੜੇ ਤੇ<noinclude></noinclude> 4tam3ejyl9l8n97fenfdkk8exsnv8e6 250 71962 216744 2026-04-30T03:40:44Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਚੜ੍ਹੀ। ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਹਰਨ ਨੂੰ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ।ਤਾਂ ਹਿਰਨ ਸਤ ਕਦਮ ਪਿਛੇ ਹਟ ਕੇ ਡਿਗਿਆ। ਰਾਣੀ ਪੁਛਿਆ ਇਹ ਕੀ? ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ, ਮੇਰਾ ਸਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਓਸੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਹੈਂ ਜਿਸ ਤੇ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਆ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||100}}</noinclude>ਚੜ੍ਹੀ। ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਹਰਨ ਨੂੰ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ।ਤਾਂ ਹਿਰਨ ਸਤ ਕਦਮ ਪਿਛੇ ਹਟ ਕੇ ਡਿਗਿਆ। ਰਾਣੀ ਪੁਛਿਆ ਇਹ ਕੀ? ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ, ਮੇਰਾ ਸਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਓਸੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਹੈਂ ਜਿਸ ਤੇ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਵਾਹ ਰਾਜਾ! ਮੈਂ ਹਿਰਨ ਆਪਣੇ ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਦਿਆਂਗੀ। ਰਾਜੇ ਕਿਹਾ ਵੇਖਾਂ। ਸੋ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਤਰ ਭਿੰਨੇ ਕੇਸ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਤੇ। ਸਾਰੇ ਬਨ ਵਿਚ ਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਵਾਂਗੂ ਮੁਸ਼ਕ ਫੈਲ ਗਈ। ਤਾਂ ਹੀਰਾ ਤੇ ਨੀਲਾ ਮਿਰਗ ਮੁਸ਼ਕ ਦੀ ਖਿਚ ਨਾਲ ਰਾਣੀ ਕੋਲ ਆ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਦੀ ਖਿਚ ਵੇਖਣ ਲਈ, ਕਮਾਨ ਵਿਚ ਤੀਰ ਰਖ ਕੇ ਕੜਕਾਇਆ। ਨੀਲਾ ਤਾਂ ਡਰਕੇ ਦੌੜ ਗਿਆ, ਪਰ ਹੀਰਾ ਮਸਤ ਬੁਤ ਬਣਿਆ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ ਇਸ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦਾਗ ਦਈਏ। ਸੋ ਉਸ ਨੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਪੂਛ ਤੇ ਕੰਨ ਵਢ ਦਿਤੇ। ਹੀਰਾ ਗੁਸੇ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ: ਨਾਂ ਮੈਂ ਖੇਤ ਉਜਾੜਿਆ ਨਾਂ ਮੈਂ ਭੰਨੀਂ ਵਾੜ। ਕਿਉਂ ਤੈਂ ਪੂਛ ਕਟਾਈਉ, ਕੀਤਾ ਕੀ ਜ਼ਿਮਾਨ? ਮੈਂ ਵੀ ਹੀਰਾ ਹਰਨ ਹਾਂ ਕਾਲੀ ਧਾਰ ਦਾ, ਧੌਲਰ ਲਾਜਾਂ ਚੋਰ। ਇਹ ਆਖਕੇ ਹੀਰਾ ਦੌੜ ਗਿਆ।ਜਦ ਆਪਣੀ ਡਾਰ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤਾਂ ਡਾਰ ਨੇ ਪੂਛ ਤੇ ਕੰਨ ਵਢੇ ਨੂੰ ਵੜਨ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਹੀਰਾ ਓਥੋਂ ਰਾਜਾ ਹੋਡੀ ਰਾਜਾ ਅਟਕੀ ਮਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਲ ਗਿਆ। ਹੀਰਾ ਆਪਣੀ ਡਾਰ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਹੋਡੀ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਜਾ ਪਿਆ, ਤ ਬਾਗ ਉਜਾੜ ਦਿਤਾ। ਰਾਜਾ ਹੋਡੀ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਇਆ। ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਡਾਰ ਨਠ ਉਠੀ, ਪਰ ਹੀਰਾ ਲੁਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਹੋਡੀ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਚੁੰਗੀ ਮਾਰ ਕੇ ਉਠ ਦੌੜਿਆ, ਅਗੇ ਹੀਰਾ ਪਿਛੇ ਹੋਡੀ। ਉਹ ਦੌੜਦਾ ਦੌੜਦਾ ਮੂਰਤੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ, ਰਾਣੀ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੇ ਮਹੱਲ ਹੇਠ ਹੋਡੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ। ਤੇ ਖਲੋਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ! ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬਾਗ਼ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਜਾੜਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਰਾਣੀ ਕੋਕਿਲਾਂ ਮਿਲਾਵਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਛਿਆ: ਉਹ ਕਿਥੋ ਵੇ? ਹੀਰੇ ਦਸਿਆ, ਔਹ ਉਪਰ ਝਰੋਖੇ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਪਰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਅਖਾਂ ਚਾਰ ਹੋਈਆਂ। ਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਹੋਣ ਲਗੀਆਂ। ਹੀਰਾ ਇਕ ਪਾਸੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕ ਖਲੋਤਾ | ਰਾਣੀ ਬੋਲੀ:ਮਹਿਲਾਂ ਹੇਠ ਫਿਰੰਦਿਆ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਾਹਦ ਫਿਰੇ ਕਿ ਚੌਰ ਇਕੇ ਰਾਜਾ · ਮੇਰੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈਂ, ਇਕ ਖੜਾਇ ਢੋਰ। ਰਾਜੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ:ਚੋਰਾਂ ਮੈਲੇ ਕਪੜੇ ਰਾਣੀ, ਸ਼ਾਹਦ ਇਕ ਰੰਗ ਹੋਇ। ਨਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹਾਂ, ਨਾ ਮੈਂ ਖੜਾਇ ਢੋਰ।<noinclude></noinclude> flh1bqadgdzjgfatg6hl5usdxpi5v1e 250 71963 216745 2026-04-30T03:43:52Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮੇਰਿਓਂ ਆਂਦਾ ਦੂਰ ਤੋਂ ਏਥੇ ਖੜਾਇ ਜ਼ੋਰ*। ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਆਖਦਾ ਏ:ਬਦਲੋਂ ਢਠੀ ਝੜ ਬਦਲੀ, ਕਿਨ ਘੜੀ ਸੁਨਿਆਰ। ਨਕ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਪਿਪਲਾ, ਹੋਠ ਪਾਨਾਂ ਦੀ ਬੀੜ। ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਬੇਟੜੀ ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਨਾਰ? ਤੈਨੂੰ ਧੌਲਰ ਛ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||101}}</noinclude>ਮੇਰਿਓਂ ਆਂਦਾ ਦੂਰ ਤੋਂ ਏਥੇ ਖੜਾਇ ਜ਼ੋਰ*। ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਆਖਦਾ ਏ:ਬਦਲੋਂ ਢਠੀ ਝੜ ਬਦਲੀ, ਕਿਨ ਘੜੀ ਸੁਨਿਆਰ। ਨਕ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਪਿਪਲਾ, ਹੋਠ ਪਾਨਾਂ ਦੀ ਬੀੜ। ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਬੇਟੜੀ ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਨਾਰ? ਤੈਨੂੰ ਧੌਲਰ ਛੋੜ ਕੇ, ਕਿਥੇ ਗਿਆ ਗੁਵਾਰ? ਰਾਣੀ:- ਨਾਂ ਮੈਂ ਬਦਲੋਂ ਢਠੀਆਂ, ਰਾਜਾ, ਨਾ ਘੜੀ ਸੁਨਿਆਰ। ਨਕ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਪਿਪਲਾ, ਹੋਠ ਪਾਨਾਂ ਦੀ ਬੀੜ ਰਾਜਾ ਸਿਰਕਪ ਦੀ ਮੈਂ ਬੇਟੜੀ, ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਮੈਂ ਨਾਰ। ਮੈਂਨੂੰ ਧੌਲਰ ਛਡਕੇ, ਝੱਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਗਿਆ ਸ਼ਿਕਾਰ॥ ਨਾਲੇ ਫੇਰ ਪੁਛਦੀ ਏ:-ਕਿਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨਗਰੀ, ਰਾਜਾ ਕਿਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਥਾਂਉਂ। ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਬੇਟੜਾ, ਰਾਜਾ, ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂਉ? ਰਾਜਾ: - ਸਿੰਧ ਤੇ ਮੇਰੀ ਨਗਰੀ, ਰਾਣੀ ਅਟਕ ਹੈ ਮੇਰੋ ਥਾਂਉ। ਰਾਜਾ ਅਟਕੀ ਮੂਲ ਦਾ ਬੇਟੜਾ, ਰਾਜਾ ਹੋਡੀ ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ॥ ਰਾਣੀ:-ਅਲੀਆਂ ਦਾਖਾਂ ਪਕੀਆਂ, ਚੋ ਚੋ ਪੌਣ ਅਨਾਰ। ਐਸਾ ਕੋਈ ਨਾਂ ਜੰਮਿਆ, ਆਵੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ॥ ਤਦ ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ, ਰਾਣੀ ਦਸ ਮੈਂ ਉਪਰ ਕੀਕਨ ਆਵਾਂ? ਰਾਣੀ ਆਖਿਆ, ਪੋੜੀਆਂ ਦੇ ਬੂਹੇ ਅਗੇ ਵਡੀ ਪਥਰ ਦੀ ਸਿਲ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾ ਕੇ ਉਪਰ ਆ ਜਾ। ਰਾਜੇ ਬਥੇਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ, ਪਰ ਸਿਲ ਨਾ ਸਰਕੀ। ਅਤੇ ਹਫ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਏ:ਮੈਂ ਵਣਜਾਰਾ ਸਿੰਧ ਤੋਂ, ਵੇਚਾਂ ਕਾਲੀ ਕਪੂਰ ਜੋ ਸੌਦਾ ਲੋੜੋਂ ਮਾਂਗਵਾਂ, ਤਾਂ ਸਦਕੇ ਲੈ ਹਜ਼ੂਰ॥ ਤਦ ਰਾਣੀ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪੌੜੀਆਂ ਦਸੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਉਚੀਆਂ ਸਾਨ। ਰਾਜੇ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ, ਜੁ ਉਡਕੇ ਆ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਉਪਰ ਬੁਲਾਣਾ ਈ ਤਾਂ ਕਮੰਦ ਸਟ। ਸੋ ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਮੰਦ ਸੁਟੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਪਰ ਜਾ ਕੇ ਹੋਡੀ ਨੇ ਦੋ ਪਿੰਜਰੇ ਵੇਖੇ ਇਕ ਵਿਚ ਮੈਨਾ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਵਿਚ ਤੱਤਾ। ਜਦ ਤੋਤੇ ਨੇ ਹੋਡੀ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਪਰਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਲਿਤਾ, ਤੇ ਮੈਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਉ ਸ਼ੂ ਤੂੰ ਵੀ ਸਿਰ ਲੁਕਾ ਲੈ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਜਾ ਪਹਿਲੀ ਪੌੜੀ ਤੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਨਾ ਬੋਲੀ: *ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਪਿਛੇ ਦੂਰੋਂ ਨੱਠਾ ਆਇਆ ਹਾਂ ਤੇ ਏਥੇ ਲੋੜ ਪਈ ਖੜੋ ਗਿਆ।<noinclude></noinclude> mq7rwzcutiqm4p1sjyxdv81gh5i4cej 250 71964 216746 2026-04-30T03:44:37Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸੁਣ ਵੇ ਤੋਤੇ ਲਾਡਲੇ, ਸੁਣੇ ਅਸਾਡੀ ਬਾਤ ਓਥੇ ਨਾ ਵਸੀਏ ਤੋਤਿਆ, ਜਿਥੇ ਅੰਗ ਨਾ ਸਾਕ। ਅਜਬ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਿਆ, ਕਾਂ ਖਾਵੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਦਾਖ ਤੋਤੇ ਆਖਿਆ, ਮੈਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰਹੋ। ਏਨੇ ਨ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||102}}</noinclude>ਸੁਣ ਵੇ ਤੋਤੇ ਲਾਡਲੇ, ਸੁਣੇ ਅਸਾਡੀ ਬਾਤ ਓਥੇ ਨਾ ਵਸੀਏ ਤੋਤਿਆ, ਜਿਥੇ ਅੰਗ ਨਾ ਸਾਕ। ਅਜਬ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਿਆ, ਕਾਂ ਖਾਵੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਦਾਖ ਤੋਤੇ ਆਖਿਆ, ਮੈਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰਹੋ। ਏਨੇ ਨੂੰ ਹੋਡੀ ਦੂਸਰੀ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ। ਮੈਨਾਂ ਫੇਰ ਬੋਲੀ:— ਸੁਣ ਵੇ ਤੋਤੇ ਲਾਡਲੇ ਲਟਬਉਰੇ, ਸੁਣੀ ਅਸਾਡੀ ਬਾਤ। ਓਥੇ ਨਾ ਵਸੀਏ ਤੋਤਿਆ, ਜਿਥੇ ਸਾਕ ਨਾ ਵੀਰ ਅਜਬ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਿਆ, ਕੁਤਾ ਖਾਵੇ ਖੀਰ। ਪਰ ਤੋਤੇ ਨੇਂ ਮੈਨਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਡਰਾਇਆ ਕਿ ਚੁਪ ਕਰ ਰਹੋ। ਏਨੇ ਨੂੰ ਹੋਡੀ ਤੀਜੀ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਤੇ ਆਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। ਮੈਨਾਂ ਆਖਿਆ, ਕਿ ਵੇਖ ਚੋਰ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ਆਕੇ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਗੁਸਾ ਆਉਂਦਾ ਏ ਤੇ ਚੁਪ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਈ ਪਾਣੀ ਮੰਗਿਆ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਭਦਾ, ਸੋ ਦੋਹਾਂ ਰਲਕੇ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਖੂਹ ਦੀ ਮਣ ਤੋੜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਕਢਿਆ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦਿਤਾ। ਰਾਜਾ ਦੋ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਠਹਿਰ ਕੇ ਮੁੜਨ ਲਈ ਆਖਣ ਲਗਾ। ਰਾਣੀ ਆਖਿਆ, ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਇਥੇ ਈ ਰਹੋ, ਪਰ ਹੋਡੀ ਡਰਦਾ ਸੀ। ਕੋਕਿਲਾਂ ਰੋਣ ਲਗ ਪਈ। ਹੋਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਚੌਂਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਵਲ ਆਵਾਂਗਾ ਤੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਅਥਰੂ ਅਪਣੇ ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਖੁੰਝੇ: ਰਾਣੀ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਦਾ ਕਜਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹਬਾਂ ਨੂੰ ਲਗ ਗਿਆ। ਰਾਣੀ ਰੋਂਦੀ ਰਹੀ, ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਤੀਸਰੇ ਦਿਹਾੜੇ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ। ਪਰ ਰਾਣੀ ਆਖਿਆ ਤੂੰ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁਝ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਾਰ ਦੋਵੇਂਗਾ। ਫੇਰ ਰਾਜੇ ਸੌਂਹ ਖਾਧੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਕਜਲ ਭਰੇ ਹਬ ਨੂੰ ਨਾਂ ਧੋਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਹਥ ਨਾਲ ਨਾ ਹੀ ਖਾਵਾਂਗਾ ਜਦ ਤਕ ਮੁੜ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾਂ ਆਵਾਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਅਟਕ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਇਆ। ਇਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਹ ਲਗੀ ਤਾਂ ਨਿਉਂ ਕੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ। ਹਥ ਨਾ ਭਿਉਵੇਂ। ਦੂਸਰੇ ਕੰਢੇ ' ਤੇ ਇਕ ਧੋਬੀ ਕਪੜੇ ਧੋਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੋਡੀ ਨੂੰ ਡੰਗਰਾਂ ਵਾਂਙੂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਿਆਂ ਵੇਖ, ਬੋਲਿਆ। ਪਰ ਧੋਬਨ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ:— ਸੁਣ ਨੀ ਧੋਬਨ ਲਾਡਲੀ, ਲਟਬਾਉਰੀ, ਸੁਣੀ ਅਸਾਡੀ ਬਾਤ। ਪਾਰੋਂ ਆਇਆ ਰਾਜਪੂਤ, ਨਾ ਉਸ ਸੰਗ ਨਾ ਸਾਥ। *ਮਿਰਿਓਂ ਵਾਂਗੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਹ<noinclude></noinclude> tnzd1i0qcoc1kjmpirchk3hb8l4pouh 250 71965 216748 2026-04-30T04:46:00Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ੬੦. ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਅਘੋਸ਼ ਘੋਸ਼ ੨੯ ਉਚਾਰਣ ਦੀ ਜਗਾ ਕੰਠ ਤਾਲੁ ਮੂਰਧਾ ਦੰਦ ਹੋਠ ལ་ ૧ २ ३ 8 ਅਲਪ-ਪ੍ਰਾਣ | ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਣ ਆਲਪ-ਪ੍ਰਾਣ ਅਨੁਨਾਸਿਕ PP ט ਕ 3 ਪ ช ਗ 5 ਜ ho Я ત્ર ભ H ੬੧. ਘ, ਝ, ਢ, ਧ, ਭ—ਇਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ੬੦. ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਅਘੋਸ਼ ਘੋਸ਼ ੨੯ ਉਚਾਰਣ ਦੀ ਜਗਾ ਕੰਠ ਤਾਲੁ ਮੂਰਧਾ ਦੰਦ ਹੋਠ ལ་ ૧ २ ३ 8 ਅਲਪ-ਪ੍ਰਾਣ | ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਣ ਆਲਪ-ਪ੍ਰਾਣ ਅਨੁਨਾਸਿਕ PP ט ਕ 3 ਪ ช ਗ 5 ਜ ho Я ત્ર ભ H ੬੧. ਘ, ਝ, ਢ, ਧ, ਭ—ਇਹ ਜਦ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਘੋਸ਼ ਅਲਪ ਪ੍ਰਾਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਜਗਾ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਲਾਗੇ ਦਾ ਸ੍ਵਰ ਇਸ ਸੁਰ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ :-ਘੋੜਾ [ = ਕੋਪੜਾ], ਝਟ [=ਚue], ਢੇਊ [=ਟੇuਊ], ਧਨ [=ਤ ਨ], ਡੇ [=ਪੇu] ਆਦਿ । == ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੋਸ਼ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ :—ਦੁੱਧ [ = ਦੁਦੰ], ਕੁਝ [= ਕੁਜੰ] ਆਦਿ। ਇਹ ਸੁਰ ਪਹਿਲੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੁਰ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੀ ਹੈ । ਇਸ ਨੂੰ ਨੀਵੀਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਸੁਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਧੁਨੀਆਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਬ, ਸ, ਫ, ਬ, ੫, ਦੀ ਥਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕ, ਚ, ਟ, ਰ, ਧ ਦੀ ਜਗਾ ਵੀ ਆਈਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ :- ਸਂ ਬਟ> ਪੰਥ ਘੜਾ, Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> k7pg5yadjlgdhyhv0z8e14tzk1t6pt1 250 71966 216751 2026-04-30T05:10:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|72||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਰਿਹਾ ਵਿਚ ਜਹਾਨਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦਾ,ਜ਼ਾਲਮ ਰੂਪ ਜਲਾਦ ਦਾਧਾਰਿਆ ਓਏ ਫੇਰੀ ਗਲ ਤੇ ਛੁਰੀ ਬੇਦਰਦ ਹੋ ਕੇ, ਪਕੜ ਜੀਵ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਓਏ ਰਿਹੋਂ ਜਗਤੇ ਵਣਜ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ,ਕੀ ਕੁਝਖਟਿਆ ਦਸ ਵਣਜਾਰਿਆ ਓਏ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੈਂ ਬੀਜਿਆ ਖੇਤ ਜਟਾ,ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਤਾਰਿਆ ਓਏ ਤੂੰ ਤਾਂ ਯਾਦ ਨਾ ਗਾਫਲਾ ਮੌਤ ਰਖੀ,ਫਿਰਦਾ ਜਗਤੇ ਰਿਹਾ ਹੰਕਾਰਿਆ ਓਏ ਵਾਜਾ ਵਜਦਾ ਕਿਤੇ ਪਿਆ ਸੁਨੀਦਾ ਸੀ,ਸਿਰ ਵਜਿਆਮੌਤ ਨਗਾਰਿਆ ਓਏ ਕਾਫੀਮਿਹਨਤਾਂਨਾਲਉਸਾਰਿਆਸੀ,ਆਖਰਢਹਿਗਿਆਮਰਦਮੁਨਾਰਿਆਓਏ ਰਿਹਾ ਚਮਕਦਾ ਚਮਕਦਾਰਾਤ ਸਾਰੀ,ਆਖਰਆਗਿਆ ਮੌਤ ਕਿਨਾਰਿਆ ਓਏ ਮੰਜ਼ਲਅੰਤ ਨਖੁਟਗਈਜ਼ਿੰਦਗੀਦੀ,ਆਖਰ ਆਗਿਆ ਮੌਤ ਕਿਨਾਰਿਆ ਓਏ ਆਖਰ ਬਾਜ ਨੇ ਮਾਰ ਫਨਾਹ ਕੀਤਾ,ਬਹੁਤ ਉਡਿਆ ਪੰਖ ਖਿਲਾਰਿਆ ਓਏ ਤੂੰ ਤੇ ਖੜਾਸੀ ਆਸਰੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀਦੇ,ਆਖਰਢਹਿ ਗਿਆਜਿਸਮਚੁਬਾਰਿਆ ਓਏ ਆਇਉਂ ਸਚ ਦੇ ਕੌਲਇਕਰਾਰ ਕਰਕੇ,ਗਲ ਵਿਸਰੀਰਾਮ ਵਿਸਾਰਿਆ ਓਏ ਸਾਰੀ ਉਮਰਬਦਨਾਮੀਆਂ ਵਿਚਖੋਈ,ਕੀਤਾ ਕਰਮਨਾ ਨੇਕ ਨਿਕਾਰਿਆ ਓਏ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਵਿਸਾਰਿਆ ਰਬ ਨੂੰ ਤੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਰਬ ਨਾ ਕਦੀ ਵਿਸਾਰਿਆ ਓਏ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 2}} ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਕਾਹਨੂੰ ਬੰਦਿਆ ਜਗ ਤੇ ਆਉਣਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਦਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ,ਕਾਹਨੂੰ ਆਦਮੀ ਨਾਮ ਰਖਾਉਣਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਜਾਣਿਆ ਈ,ਕਾਹਨੂੰ ਬੁਤਾਂ ਨੂੰ ਸੀਸ ਨਿਵਾਉਣਾ ਸੀ ਕਾਹਨੂੰ ਰਿਹਾ ਜਹਾਨਤੇ ਇਲਮਪੜ੍ਹਦਾ, ਜੇਕਰ ਚਿਤਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸੀ ਜਾਨੀ ਯਾਰ ਜਹਾਨ ਤੇ ਹੈਨ ਝੂਠੇ, ਸਚੇ ਰਬ ਨਾਲ ਨੇਹੁੜਾ ਲਾਉਣਾ ਸੀ ਤੈਨੂੰ ਕਾਸਨੂੰ ਰਬ ਨੇ ਰਿਜ਼ਕ ਦਿਤਾ, ਜੇਕਰ ਖੈਰ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਸੀ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਜੇਨਾਮ ਦਾ ਰੰਗ ਚੜਿਆ,ਕਾਹਨੂੰ ਫਕਰਾਂ ਭੇਖ ਰੰਗਾਉਣਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਅੰਦਰੋਂ ਰਿਦਾ ਮਲੀਨ ਹੋਇਆ,ਜਾ ਜਾਂ ਕਾਸਨੂੰ ਤੀਰਥੀਂ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਏਕਹੀ ਬ੍ਰਹਮਨਾ ਜਾਣਿਆ ਏਂ,ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਮੀ ਨਹੀਂ ਫੁਰਮਾਉਣਾ ਸੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚਨਾਜੇਕਰਾਂ ਰਾਮ ਰਮਿਆ,ਕਾਹਨੂੰ ਜਗਤਨੂੰ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸੀ ਕਾਹਨੂੰ ਪੂਜਿਆਦੇਵੀਆਂਦਿਉਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੇਕਰਧਾਰਨਹੀਂ ਕਿਸੇਲੰਘਾਉਣਾ ਸੀ</poem>}}<noinclude></noinclude> 1mlhqyptxif4m65609putkyz1ze4mx1 250 71967 216752 2026-04-30T05:21:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|73||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਕਾਹਨੂੰ ਹਬ ਦੇ ਵਿਚ ਬੰਦੂਕ ਪਕੜੀ, ਪਹਿਰੇ ਖੜਾ ਹੋਕੇ ਜੇਕਰ ਸਾਉਣਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਖਨਾਲਸ਼ਿਸ਼ਤਬਧੀ,ਕਾਹਨੂੰ ਗਾਫਲਾਤੀਰ ਚਲਾਉਣਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਚਿਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਆਈ, ਕਾਹਨੂੰ ਗਾਫਲਾ ਸੰਤ ਕਹਾਉਣਾ ਸੀ ਕਾਹਨੂੰ ਯਾਰ ਦਿਲਦਾਰ ਬਣਾ ਛਡੇ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇਨਹੀਂਦਰਦ ਵੰਡਾਉਣਾ ਸੀ ਨੇਹੁੜਾ ਕਾਸਨੂੰਯਾਰਦੇਨਾਲਲਾਇਆ,ਜੇਨਹੀਂਸਾਬਤੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣਾ ਸੀ ਜ਼ਾਲਮ ਕਾਸਨੂੰ ਪਾਪ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਜੇਕਰ ਅੰਤ ਨੂੰ ਆਪ ਪਛਤਾਉਣਾ ਸੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜੀਂਵਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖਾਕ ਕੀਤਾ, ਜੇਕਰ ਖਾਕ ਦੇ ਵਿਚ ਸਮਾਉਣਾ ਸੀ ਕਾਹਨੂੰ ਗਾਫਲਾ ਮਹਿਲ ਮਹਲ ਪਾਏ, ਜੇਕਰ ਜਗ ਦੇ ਵਿਚ ਪਰਾਹੁਣਾ ਸੀ ਖਟ ਖਟਕਾਸਨੂੰ ਮਰਗਿਆ ਦੈਯਾਸਿੰਘਾ ਜੇਕਰ ਅੰਤਨੂੰਕਫਨਥਿਆਉਣਾ ਸੀ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 3}} ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਬੰਦਿਆਓਇ,ਕੰਮਾਂਖੋਟਿਆਂਵਿਚ ਖਰਾਬ ਕਰ ਲਈ ਚੰਗਾ ਇਕ ਵੀ ਕੰਮ ਨਾਮੂਲਕੀਤਾ,ਸਾਰੀ ਉਮਰਦੀਗਲਤਕਿਤਾਬ ਕਰ ਲਈ ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਸੀ ਗੰਗ ਦੀ ਨੀਰ ਜੇਹੀ ਗੰਦੀ ਗਾਫਲਾ ਵਾਂਗਪੇਸ਼ਾਬ ਕਰ ਲਈ ਅਗੇ ਜਾਇਕੇ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣੇਂ, ਅਕਲ ਆਪਣੀ ਲਾ ਜਵਾਬ ਕਰ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਰਬ ਨੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਦਾਤ ਬਖਸ਼ੀ,ਖੁਦੀ ਤੁਧ ਨੇ ਵਾਂਗਨਵਾਬ ਕਰ ਲਈ ਖਪਦਾ ਰਿਹਾ ਤੂੰ ਝੂਠਿਆਂ ਧੰਦਿਆ ਦੇ ਕਦੀਸੇਵਾਨਾਵਿਚਜਨਾਬ ਕਰ ਲਈ ਆਪ ਗਾਫਲਾ ਤੋਂ ਖੋਟੇਕਰਮਕਰਕੇਦਾਖਲ ਜਿੰਦੜੀਵਿਚ ਅਜਾਬ ਕਰ ਲਈ ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੰਦਿਆ ਸਮਝ ਵਿਚਾਰ ਬਾਝੋਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਬੇਤਾਬ ਕਰ ਲਈ ਸੋਈ ਏਸ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਜਿਤ ਗਏ ਨੇ,ਕਾਬੂ ਨਫਸ ਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਬਾਬ ਕਰ ਲਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸੋ ਜਾਣੀਏਂ ਨਹੀਂ ਭੁਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਠਕੇਸਮਝਸ਼ਤਾਬ ਕਰ ਲਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 4}} ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਬੰਦਿਆ ਓਏ, ਕੰਮਾਂ ਖੋਟਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਗਾੜ ਛਡੀ ਕੀਤੀ ਸਮਝ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਮੂਲ ਜਟਾ, ਖੇਤੀ ਰਾਖੀਓਂ ਬਿਨਾਂ ਉਜਾੜ ਛਡੀ ਤੈਂ ਘਰ ਕਲਪ ਬ੍ਰਿਛ ਦੀ ਸ਼ਾਖ ਫੁਟੀ, ਕਹੀ ਪਕੜ ਕੇ ਆਪ ਉਜਾੜ ਛਡੀ ਸੂਚੀ ਲਾਲੜੀ ਹਥ ਨਾਦਾਨ ਆਈ ਵਟਾ ਮਾਰ ਕੇ ਭੰਨ ਦੋ ਫਾੜ ਛਡੀ ਬੂਟੀ<ref>ਰਸੈਣ ਬਨਾਣ ਦੀ ਬੂਟੀ।</ref> ਕੀਮੀਆਗਰੀ ਦੀ ਮਿਲੀ ਤੈਨੂੰ, ਅਗ ਲਾਇ ਕੇ ਮੂਰਖਾ ਸਾੜ ਛਡੀ </poem>}}<noinclude></noinclude> ppuid4oc4lhecn5lrjt9dvhltu2phl4 250 71968 216755 2026-04-30T05:30:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|74||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਪਰ ਸਮਝ ਵਿਚਾਰ ਬਾਝੋਂ, ਟੋਪੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਪਾੜ ਛਡੀ <ref>ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 5</ref>ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਬੰਦਿਆ ਓਏ, ਕੂੜੇ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਬਤੀਤ ਹੋਈ ਪਿਆ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬਾ, ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਣ ਪਲੀਤ ਹੋਈ ਕਦੀ ਵਿਚ ਸਤਿਸੰਗ ਨਾ ਪੈਰ ਪਾਯਾ, ਤੇਰੀ ਲੂਚਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਹੋਈ ਜਲਸੇ ਮੁਜਰਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਰਿਹਾ ਦਾਖਲ ਰੂਹ ਨਾਵਿਚ ਮਸੀਤ ਹੋਈ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਆਇਤ ਹਦੀਸ ਸੁਣੀ, ਤੇਰੀ ਕਾਫਰਾ ਕੁਫਰ ਦੀ ਰੀਤ ਹੋਈ ਵਿਚ ਗਾਫਲੀ ਵਕਤ ਗੁਜਾਰ ਦਿਤਾ, ਦੋਜਕ ਜਾਣ ਦੀ ਗਾਫਲਾ ਨੀਤ ਹੋਈ ਰਿਹਾ ਫੋਲਦਾ ਵੇਦ ਪੁਰਾਨ ਸਾਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਨੇਕ ਨਸੀਹਤ ਹੋਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਹਿਸਾਬ ਸਿਰ ਪਿਆ ਤੇਰੇਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਗਲਤ <ref>ਚਿਤਰ ਗੁਪਤਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇਰੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਰਸੀਦ।</ref>ਫਸੀਤ ਹੋਈ {{Block center|ਉੱਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 6}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਬੰਦਾ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਭੁਲ ਗਿਆ ਗਈ ਵਿਚ ਬਦਫੈਲੀਆਂ ਉਮਰ ਸਾਰੀ,ਸੋਨਾ ਨਾਲ ਸੀ ਖਾਕ ਦੇ ਰੁਲ ਗਿਆ ਦੇਵਣਹਾਰ ਕਰਤਾਰ ਨਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਦੌਲਤ ਮਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਭੁਲ ਗਿਆ ਗਿਆ ਜਗ ਤੋਂ ਤੜਫਦਾ ਵਾਂਗਮਛੀ,ਪਿਆਲਾ<ref>ਅੰਮ੍ਰਿਤ।</ref> ਆਬਹਯਾਤਦਾ ਡੁਲ ਗਿਆ ਨਹੀਂ ਵਰਸਿਆ ਨਾਮੁਦਾਮੇਘਜਾਨੀ,ਸਿਟਾਉਮਰ ਦੀ ਕਣਕਦਾ ਰੁਲ ਗਿਆ ਗਾਵਲ ਪੁਰਸ਼ ਨਾ ਘੁਟਕੇਗੰਢਦਿਤੀ ਲੜੋਂ ਲਾਲ ਬਦਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਖੁਲ ਗਿਆ ਪਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈ ਉਮਰਸਾਰੀਝੰਡਾਕਾਲਦਾ ਸੀਸ ਤੇ ਝੂਲ ਗਿਆ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਕਲਬੂਤਵਿਚ ਰਾਤਪੈ ਗਈ,ਦੀਵਾ ਰੂਹ ਦਾ ਯਾਰ ਹੋ ਗੁਲ ਗਿਆ <ref>ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 7</ref>ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਕੀਤਾ ਗਾਫਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਤੋਂ ਪੌਂ ਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਕਾਣੇ, ਪਾਸਾ ਖੇਲਿਆ ਬਾਜੀਆਂ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਲਕ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਚੋਰੀਆਂ ਠਗੀਆਂ ਤੇ, ਕੀਤਾ ਖੌਫ ਨਾ ਰਬ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਵੇਲਾ ਗਾਫਲੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿਤਾ ਜੇਹੜਾ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਗਾਫਲਾ ਗਾਫਲੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿਤਾ,ਜੇਹੜਾਵਕਤਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਤਰਨ ਵਾਲਾ ਫਿਰਦਾ ਜਗ ਤੇ ਰਿਹਾ ਗਲਤਾਨ ਹੋਕੇ ਵੇਲਾ ਯਾਦ ਨਾਰਖਿਆਮਰਨ ਵਾਲਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨਾ ਲੁਕਣ ਨੂੰ ਜਗਾਲਭੀ ਜਦੋਂ ਆਗਿਆ ਚੋਰ ਨੂੰਫੜਨ ਵਾਲਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> 39ojv5pjdoartkxn202ngxuybf4k05i 216756 216755 2026-04-30T05:35:37Z Harchand Bhinder 2624 216756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|74||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਪਰ ਸਮਝ ਵਿਚਾਰ ਬਾਝੋਂ, ਟੋਪੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਪਾੜ ਛਡੀ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 5}} ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਬੰਦਿਆ ਓਏ, ਕੂੜੇ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਬਤੀਤ ਹੋਈ ਪਿਆ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬਾ, ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਣ ਪਲੀਤ ਹੋਈ ਕਦੀ ਵਿਚ ਸਤਿਸੰਗ ਨਾ ਪੈਰ ਪਾਯਾ, ਤੇਰੀ ਲੂਚਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਹੋਈ ਜਲਸੇ ਮੁਜਰਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਰਿਹਾ ਦਾਖਲ ਰੂਹ ਨਾਵਿਚ ਮਸੀਤ ਹੋਈ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਆਇਤ ਹਦੀਸ ਸੁਣੀ, ਤੇਰੀ ਕਾਫਰਾ ਕੁਫਰ ਦੀ ਰੀਤ ਹੋਈ ਵਿਚ ਗਾਫਲੀ ਵਕਤ ਗੁਜਾਰ ਦਿਤਾ, ਦੋਜਕ ਜਾਣ ਦੀ ਗਾਫਲਾ ਨੀਤ ਹੋਈ ਰਿਹਾ ਫੋਲਦਾ ਵੇਦ ਪੁਰਾਨ ਸਾਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਨੇਕ ਨਸੀਹਤ ਹੋਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਹਿਸਾਬ ਸਿਰ ਪਿਆ ਤੇਰੇਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਗਲਤ <ref>ਚਿਤਰ ਗੁਪਤਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇਰੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਰਸੀਦ।</ref>ਫਸੀਤ ਹੋਈ {{Block center|ਉੱਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 6}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਬੰਦਾ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਭੁਲ ਗਿਆ ਗਈ ਵਿਚ ਬਦਫੈਲੀਆਂ ਉਮਰ ਸਾਰੀ,ਸੋਨਾ ਨਾਲ ਸੀ ਖਾਕ ਦੇ ਰੁਲ ਗਿਆ ਦੇਵਣਹਾਰ ਕਰਤਾਰ ਨਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਦੌਲਤ ਮਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਭੁਲ ਗਿਆ ਗਿਆ ਜਗ ਤੋਂ ਤੜਫਦਾ ਵਾਂਗਮਛੀ,ਪਿਆਲਾ<ref>ਅੰਮ੍ਰਿਤ।</ref> ਆਬਹਯਾਤਦਾ ਡੁਲ ਗਿਆ ਨਹੀਂ ਵਰਸਿਆ ਨਾਮੁਦਾਮੇਘਜਾਨੀ,ਸਿਟਾਉਮਰ ਦੀ ਕਣਕਦਾ ਰੁਲ ਗਿਆ ਗਾਵਲ ਪੁਰਸ਼ ਨਾ ਘੁਟਕੇਗੰਢਦਿਤੀ ਲੜੋਂ ਲਾਲ ਬਦਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਖੁਲ ਗਿਆ ਪਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈ ਉਮਰਸਾਰੀਝੰਡਾਕਾਲਦਾ ਸੀਸ ਤੇ ਝੂਲ ਗਿਆ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਕਲਬੂਤਵਿਚ ਰਾਤਪੈ ਗਈ,ਦੀਵਾ ਰੂਹ ਦਾ ਯਾਰ ਹੋ ਗੁਲ ਗਿਆ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 7}} ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਕੀਤਾ ਗਾਫਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਤੋਂ ਪੌਂ ਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਕਾਣੇ, ਪਾਸਾ ਖੇਲਿਆ ਬਾਜੀਆਂ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਲਕ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਚੋਰੀਆਂ ਠਗੀਆਂ ਤੇ, ਕੀਤਾ ਖੌਫ ਨਾ ਰਬ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਵੇਲਾ ਗਾਫਲੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿਤਾ ਜੇਹੜਾ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਗਾਫਲਾ ਗਾਫਲੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿਤਾ,ਜੇਹੜਾਵਕਤਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਤਰਨ ਵਾਲਾ ਫਿਰਦਾ ਜਗ ਤੇ ਰਿਹਾ ਗਲਤਾਨ ਹੋਕੇ ਵੇਲਾ ਯਾਦ ਨਾਰਖਿਆਮਰਨ ਵਾਲਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨਾ ਲੁਕਣ ਨੂੰ ਜਗਾਲਭੀ ਜਦੋਂ ਆਗਿਆ ਚੋਰ ਨੂੰਫੜਨ ਵਾਲਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> ghx4h9vw3jl66wmgc76v9uo61hgsepe 250 71969 216758 2026-04-30T07:17:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|75||}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 8}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਸਮਝੀ ਗਲ ਪਿਆਰਿਆ ਠੀਕ ਨਾਹੀਂ ਮੱਕੇ ਔਰ ਮਦੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ, ਰੱਬ ਸਮਝਿਆ ਦਿਲੋਂ ਨਜ਼ੀਕ ਨਾਹੀਂ ਤਕੀਂ ਗੈਰਦੀ ਪੁਸ਼ਤ ਪਨਾਹ ਜਾਣੀ,ਮਾਲਕ ਸਮਝਿਆ ਦਰਦ ਰਫੀਕ ਨਾਹੀਂ ਸਾਰੀਉਮਰ ਪਹਾੜਵਿਚ ਰਿਹਾਫਿਰਦਾ,ਕਿਤੋਂ ਲਭਿਆ ਜੌਹਰ ਅਕੀਕ ਨਾਹੀਂ ਵਿਚ ਗਾਫਲੀ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿਤਾ,ਨੇੜੇ ਸਮਝ ਲਈ ਅਜ਼ਲ ਤੀਕ ਨਾਹੀਂ ਨਾੜੂ ਦਰਦ ਫਿਰਾਕ ਦੇ ਵਿਚ ਰੋਯਾ,ਨਾਲ ਹਿਜਰਦੇ ਨਿਕਲੀ ਚੀਕ ਨਾਹੀਂ ਪਕੜ ਛਡਿਆ ਬੁਤ ਪ੍ਰਸਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਸਮਝਿਆ <ref>ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਰੀਕ ਨਹੀਂ।</ref>ਵਾਹਦਹੂਲ ਸ਼ਰੀਕ ਨਾਹੀਂ ਦਿਤੀ ਗਾਫਲਾ ਰੋਹੜ ਇਮਾਨਦਾਰੀ,ਹੋਇਆ ਸਿਦਕਦੇ ਵਿਚ ਸਦੀਕ ਨਾਹੀਂ ਨਦੀ ਨਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤੂੰਡੁੱਬ ਮੋਇਆ,ਇਸ਼ਕ ਦੇਖਿਆ ਬਹਿਰੇ ਹਕੀਕ ਨਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੂੰ <ref>ਭੈੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ।</ref>ਬਦੀਆਂ ਵਿਚ ਖੋਈ ਰਿਹਾ <ref>ਰੱਬ ਦੀ ਖਲਕਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ।</ref>ਖਲਕ ਦੇ ਨਾਲ ਖਲੀਕ ਨਾਹੀਂ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਮਸਲੇ ਸਿਖ ਛਡੇ, ਸਮਝੀਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਗਲ ਤਹਕੀਕ ਨਾਹੀਂ{{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 9}} ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਲਗਾ ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਗਲ ਦਾ ਭੇਤ ਯਾਰਾ ਡਿਗਾ ਲਾਲ ਨਾ ਲਗਿਆ ਹੱਥ ਤੇਰੇ, ਰਿਹਾ ਛਾਣਦਾ ਭੁਲ ਕੇ ਰੇਤ ਯਾਰਾ ਸ੍ਰੀ ਲਾਲ ਤੂੰ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਬੈਠੋਂ, ਲਾਇਆ ਨਾਲ ਜਹਾਨ ਦੇ ਹੇਤ ਯਾਰਾ ਮਾਨਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇਵਤਾ ਰੂਪ ਸੀ ਤੂੰ, ਬਣਿਆਂ ਭੁਲ ਕੇ ਮਿਸਲ ਪਰੇਤ ਯਾਰਾ ਕਰਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਾਪੀਆ ਛਡ ਬੈਠਾ, ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਨਾ ਵਕਤ ਸੰਕੇਤ ਯਾਰਾ ਭੁਲ ਗਿਆ ਆਪਣਾ ਆਪ ਤੈਨੂੰ,ਸਿਰ ਤੇ ਵਰਤ ਗਈ ਦੇਵ ਦੀ ਨੇਤ ਯਾਰਾ ਪਹਿਲੇ ਬਾਲ ਜਵਾਨ ਤੇ ਬਿਧ ਹੋਯਾ,ਸਿਆਹੋਂ ਹੋਗਿਆ ਪਰਤਕੇ ਸੰਤ ਯਾਰਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਬੂਟਿਆ ਫਲ ਲਗਾ, ਗਏ ਗੁਜ਼ਰ ਵੈਸਾਖ ਤੇ ਚੇਤ ਯਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਕਸਮ ਤੇਰੀ ਗੁਰੂ ਪੀਰ ਬਾਝੋਂ ਬੇੜਾ ਡੁਬਿਆ ਪੂਰ ਸਮੇਤ ਯਾਰਾ ਦੈਯਾਸਿੰਘ ਇਸਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਈ ਜਮਾਂ ਦੀ ਲੈਣ ਜਨੇਤ ਯਾਰਾ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 10}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਨਾ ਪਾਪੀਆ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੂੰ ਵੇਦ ਵਿਚਾਰ ਛੜੇ,ਵਿਚੋਂ ਗਿਆ ਨਾ ਭੂਤਨਾ ਭਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ ਵੇਦ ਵੇਦਾਂਤ ਸਿਧਾਂਤ ਸਾਰਾ, ਮਹਾਂਵਾਕ ਸਲੋਕ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਲਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> r7hd8amqdzuzjh10xmpmg5oqzui008q 216759 216758 2026-04-30T07:18:17Z Harchand Bhinder 2624 216759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|75||}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 8}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਸਮਝੀ ਗਲ ਪਿਆਰਿਆ ਠੀਕ ਨਾਹੀਂ ਮੱਕੇ ਔਰ ਮਦੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ, ਰੱਬ ਸਮਝਿਆ ਦਿਲੋਂ ਨਜ਼ੀਕ ਨਾਹੀਂ ਤਕੀਂ ਗੈਰਦੀ ਪੁਸ਼ਤ ਪਨਾਹ ਜਾਣੀ,ਮਾਲਕ ਸਮਝਿਆ ਦਰਦ ਰਫੀਕ ਨਾਹੀਂ ਸਾਰੀਉਮਰ ਪਹਾੜਵਿਚ ਰਿਹਾਫਿਰਦਾ,ਕਿਤੋਂ ਲਭਿਆ ਜੌਹਰ ਅਕੀਕ ਨਾਹੀਂ ਵਿਚ ਗਾਫਲੀ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿਤਾ,ਨੇੜੇ ਸਮਝ ਲਈ ਅਜ਼ਲ ਤੀਕ ਨਾਹੀਂ ਨਾੜੂ ਦਰਦ ਫਿਰਾਕ ਦੇ ਵਿਚ ਰੋਯਾ,ਨਾਲ ਹਿਜਰਦੇ ਨਿਕਲੀ ਚੀਕ ਨਾਹੀਂ ਪਕੜ ਛਡਿਆ ਬੁਤ ਪ੍ਰਸਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਸਮਝਿਆ <ref>ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਰੀਕ ਨਹੀਂ।</ref>ਵਾਹਦਹੂਲ ਸ਼ਰੀਕ ਨਾਹੀਂ ਦਿਤੀ ਗਾਫਲਾ ਰੋਹੜ ਇਮਾਨਦਾਰੀ,ਹੋਇਆ ਸਿਦਕਦੇ ਵਿਚ ਸਦੀਕ ਨਾਹੀਂ ਨਦੀ ਨਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤੂੰਡੁੱਬ ਮੋਇਆ,ਇਸ਼ਕ ਦੇਖਿਆ ਬਹਿਰੇ ਹਕੀਕ ਨਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੂੰ <ref>ਭੈੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ।</ref>ਬਦੀਆਂ ਵਿਚ ਖੋਈ ਰਿਹਾ <ref>ਰੱਬ ਦੀ ਖਲਕਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ।</ref>ਖਲਕ ਦੇ ਨਾਲ ਖਲੀਕ ਨਾਹੀਂ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਮਸਲੇ ਸਿਖ ਛਡੇ, ਸਮਝੀਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਗਲ ਤਹਕੀਕ ਨਾਹੀਂ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 9}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਲਗਾ ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਗਲ ਦਾ ਭੇਤ ਯਾਰਾ ਡਿਗਾ ਲਾਲ ਨਾ ਲਗਿਆ ਹੱਥ ਤੇਰੇ, ਰਿਹਾ ਛਾਣਦਾ ਭੁਲ ਕੇ ਰੇਤ ਯਾਰਾ ਸ੍ਰੀ ਲਾਲ ਤੂੰ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਬੈਠੋਂ, ਲਾਇਆ ਨਾਲ ਜਹਾਨ ਦੇ ਹੇਤ ਯਾਰਾ ਮਾਨਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇਵਤਾ ਰੂਪ ਸੀ ਤੂੰ, ਬਣਿਆਂ ਭੁਲ ਕੇ ਮਿਸਲ ਪਰੇਤ ਯਾਰਾ ਕਰਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਾਪੀਆ ਛਡ ਬੈਠਾ, ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਨਾ ਵਕਤ ਸੰਕੇਤ ਯਾਰਾ ਭੁਲ ਗਿਆ ਆਪਣਾ ਆਪ ਤੈਨੂੰ,ਸਿਰ ਤੇ ਵਰਤ ਗਈ ਦੇਵ ਦੀ ਨੇਤ ਯਾਰਾ ਪਹਿਲੇ ਬਾਲ ਜਵਾਨ ਤੇ ਬਿਧ ਹੋਯਾ,ਸਿਆਹੋਂ ਹੋਗਿਆ ਪਰਤਕੇ ਸੰਤ ਯਾਰਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਬੂਟਿਆ ਫਲ ਲਗਾ, ਗਏ ਗੁਜ਼ਰ ਵੈਸਾਖ ਤੇ ਚੇਤ ਯਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਕਸਮ ਤੇਰੀ ਗੁਰੂ ਪੀਰ ਬਾਝੋਂ ਬੇੜਾ ਡੁਬਿਆ ਪੂਰ ਸਮੇਤ ਯਾਰਾ ਦੈਯਾਸਿੰਘ ਇਸਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਈ ਜਮਾਂ ਦੀ ਲੈਣ ਜਨੇਤ ਯਾਰਾ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 10}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਨਾ ਪਾਪੀਆ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੂੰ ਵੇਦ ਵਿਚਾਰ ਛੜੇ,ਵਿਚੋਂ ਗਿਆ ਨਾ ਭੂਤਨਾ ਭਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ ਵੇਦ ਵੇਦਾਂਤ ਸਿਧਾਂਤ ਸਾਰਾ, ਮਹਾਂਵਾਕ ਸਲੋਕ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਲਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> ewtyvxul0ep063tr6v204apg61e70kp 250 71970 216760 2026-04-30T07:24:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|76||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਏਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾਮਰਮ ਨਾ ਜਾਣਿਆਈ ਭਰਮਪੈ ਗਿਆਬ੍ਰਹਮ ਆਮ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਪਾਪ ਤੇ ਕੌਣ ਹੈ ਪੁੰਨ ਬੰਦੇ, ਪਾਇਆ ਮਰਮ ਨਾਕਰਮ ਅਕਰਮ ਵਾਲਾ ਦੈਯਾਸਿੰਘਨਾ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨ ਹੋਇਆ ਬੇੜਾਂ ਡੋਬਦਿਤਾਮਾਨਸਜਨਮ ਵਾਲਾ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 11}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਚਾਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਜਹਾਨ ਤੇ ਭੋਗ ਜਾਨੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨੋਂ ਵਿਸਾਰਨੇ ਥੀਂ, ਲਗ ਪਏ ਕੁਵਲੜੇ ਰੋਗ ਜਾਨੀ ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਕ ਪਰੇਮ ਦਾ ਡੂਬ ਮੋਇਆ,ਰਿਹਾ ਚਿਤਨੂੰ ਲਗਿਆ ਸੋਗ ਜਾਨੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਨਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਰਿਹਾ ਚਿਤਨੂੰ ਲਗਿਆ ਸੋਗ ਜਾਨੀ ਵਿਚ ਕੁੜਮ ਕੁਟੰਬ ਦੇ ਗਰਕ ਹੋਇਆ,ਨਹੀਂ ਧਾਰਿਆ ਜਗਤੇ ਜੋਗ ਜਾਨੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਚਿਤ ਚਾਂਹਵਦਾ ਜੀਵਣੇ ਨੂੰ ਮੁਕ ਗਈ ਨਖਤੜੀ <ref>ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅੰਨ ਪਾਣੀ।</ref>ਚੋਗ ਜਾਨੀ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 12}}ਉਮਰਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਦੀ ਗਈਐਵੇਂ,ਵੇਲਾ ਨਾਮ ਦੇ ਜਪਣ ਦਾ ਟਲਗਿਆ ਈ ਕੀਤਾਕੰਮ ਨਾ ਗਾਫਲਾਕਰਨਵਾਲਾ,ਦਿਨਉਮ ਦੁਪੈਹਰ ਦਾ ਢਲ ਗਿਆ ਈ ਬੰਦੇ ਉਮਰ ਦਾ ਕੀਮਤੀ ਲਾਲ ਤੇਰਾ,ਵਿਚ ਖਾਕ ਦਰਖਾਕਦੇ ਰਲਗਿਆ ਤੇਰਾ ਕੁਲ <ref>ਬੋਹਲ ਅਨਾਜਾਂ ਦਾ।</ref>ਖਲਵਾੜਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀਦਾ ਬੰਦੇਪਾਪਦੀ ਅਗਨਾਲ ਜਲਗਿਆ ਈ ਤੈਨੂੰ ਗਾਫਲੀ ਵਿਚ ਨਾ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਤੇਰਾਨਫਸ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂਛਲ ਗਿਆ ਈ ਦੇਵਣਹਾਰ ਦਾਤਾਰ ਨਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜੀਦਾ ਖਾਇਕੇ ਗਾਫਲਾ ਪਲ ਗਿਆ ਈ ਤੂੰ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਵਿਕਾਰਦੇ ਵਿਚਗਲਿਓਂ, ਸਿਕਾਵਿਚ ਕੁਠਾਲੜੀ ਢਲ ਗਿਆ ਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਪਰ ਅੰਤ ਅਖੀਰ ਵੇਲਾ, ਬੰਦਾ ਜਾਂਵਦਾ ਹਥਨੂੰ ਮਲਗਿਆ ਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 13}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਬੰਦਿਆ ਓਏ,ਸਾਰੀ ਗਾਫਲੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਛਡੀ ਝੂਠੀ ਖੇਡ ਦੇ ਵਿਚ <ref>ਪਰਚ ਫਸ ਕੇ।</ref>ਗਲਤਾਨ ਹੋਕੇ, ਬਾਜੀ ਜਨਮ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਹਾਰ ਛਡੀ ਨਾਲ ਸ਼ੌਕ ਦੇ ਮਹਿਲ ਮਹੱਲ ਪਾਏ, ਨੀਅਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜਗ ਤੇ ਧਾਰ ਛਡੀ ਲਕ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਚੋਰੀਆਂ ਠਗੀਆਂ ਤੇ, ਸਚੀ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਛਡੀ ਪਹਿਣਗਾਫਲਾ ਕੋਟਪਤਲੂਣ ਬਰਦੀ,ਦੇਹੀ ਗਹਿਣਿਆਂਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਛਡੀ ਸਾਰੋਂ ਦਗੇ ਤੇ ਕਰਮ ਕਮਾਂਮ ਕੀਤੇ, ਕਰਨੀ ਪਾਪੀਆ ਧਰਮ ਦੀ ਕਾਰ ਛਡੀ ਏਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਵਸ ਹੋਕੇ, ਗਾਫਲ ਗਹਿਲਿਆ ਸ਼ਰਮ ਉਤਾਰ ਛਡੀ</poem>}}<noinclude></noinclude> iz8h0b1s2k30iy79c2mxw03dbfa0dxh 250 71971 216761 2026-04-30T07:25:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|77||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਰਿਹਾ ਜੰਗ ਮਚਾਂਵਦਾ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ,ਹਥ ਗਜ਼ਬਦੀ ਪਕੜ ਤਲਵਾਰ ਛਡੀ ਝੂਠੇ ਕਸਬ ਜਹਾਨ ਦੇ ਪਕੜ ਛਡੇ, ਜਿਹੜੀ ਗਲ ਸੀਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਛਡੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸੁਲ੍ਹਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ, ਸਾਰੇ ਜਗ ਤੇ ਬਦੀ ਖਿਲਾਰ ਛਡੀ ਕੀਤੀ ਯਾਦ ਨਾ ਘੜੀ ਮਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਲੁਟ ਜਗ ਤੇ ਮੌਜ ਬਹਾਰ ਛਡੀ ਸਜੇ ਹਥ ਨਾਲ ਕਦੀ ਨਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ,ਦੌਲਤ ਬਿਆਜ ਦੇ ਤੋਰਹੁਧਾਰ ਛਡੀ ਹੋਇਆ ਕਿਤੇ ਨਾ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਤੈਨੂੰ, ਕੀਤੀ ਬੈਠ ਨਾ ਕਦੀ ਵਿਚਾਰ ਛਡੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤਾ, ਸੀਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਰ ਕਟਾਰ ਛਡੀ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 14}} ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਫਿਟੇ ਲਾਹਨਤਾਂ ਜਗ ਤੇ ਆਉਣੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਕ ਦਾ ਵਸਲ ਵਸਾਲ ਕੀਤਾ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਸੋਜ ਤੇ ਸਾਉਣੇ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂਜੇ ਦਰਦ ਫਿਰਾਕ ਪੈਦਾ,ਲਖਲਾਹਨਤਾਂ ਕਾਫੀਆਂ ਗਾਉਣੇ ਨੂੰ ਦੇਵਣਹਾਰ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਦਿਤਾ,ਬੰਦੇ ਲਾਹਨਤਾਂ ਮਖਮਲਾਂ ਪਾਉਣੇ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਖੰਡ ਦੇ ਲੁਟ ਖਾਧੀ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਰਿਜ਼ਕ ਕਮਾਉਣੇ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਂਵਦੀ ਸੁਤਿਆਂ ਰਾਤ ਸਾਰੀ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂਪਲੰਘ ਵਿਛਾਉਣੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਰਬ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾ ਖਰਚ ਕੀਤਾ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਰਿਜ਼ਕ ਕਮਾਉਣੇ ਨੂੰ ਦੈਯਾਸਿੰਘ ਨਾ ਇਲਮ ਤੇ ਅਮਲ ਕੀਤਾ,ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣੇ ਨੂੰ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 15}} ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਗਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੇਟ ਦੇ ਖਾਣ ਬਦਲੇ ਪੈਸਾ ਰਬ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾ ਖਰਚ ਕੀਤਾ, ਦੌਲਤ ਗਈ ਤਕਬਰੀ ਮਾਣ ਬਦਲੇ ਮਿੱਸਾ ਟੂਕ ਨਹੀਓਂਸਰਿਆ ਮੰਗਤੇਨੂੰ,ਦੇਗਾਂ ਰਿਧੀਆਂ ਸਾਕ ਸਿਆਣ ਬਦਲੇ ਲੋਕਲਜਿਆ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਰਿਹਾ ਗਿਆ ਲੁਟਿਆ ਆਣ ਤੇ ਕਾਣ ਬਦਲੇ ਦੈਯਾਸਿੰਘ ਨਾ ਅਗੇ ਦਾ ਫਿਕਰਕੀਤਾ, ਖਰਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨਾ ਅਗੇ ਜਾਣ ਬਦਲੇ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 16}} ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਜਹਾਨ ਤੇ ਨੇਕ ਨਾਹੀਂ ਰਿਹਾ ਪੂਜਦਾ ਭੂਤ ਪਰੇਤ ਬੰਦੇ, ਰਖੀ ਰਬ ਰਹੀਮ ਦੀ ਟੇਕ ਨਾਹੀਂ ਸੁਣਕੇ ਦਰਦ ਫਿਰਾਕ ਦੀ ਗਲ ਪਾਪੀ,ਹੋਇਆ ਵਿਚ ਕਲੇਜੜੇ ਛੇਕ ਨਾਹੀਂ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸੀ ਮੌਤ ਵਿਸਾਰ ਬੈਠਾ, ਪਾਪੀ ਜਗ ਤੇ ਸੁਣੀ ਪਲੇਗ ਨਾਹੀਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> 96kxc7vlyrlqdaa4bdncnbcxs5ppuj2 216762 216761 2026-04-30T07:26:22Z Harchand Bhinder 2624 216762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|77||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਰਿਹਾ ਜੰਗ ਮਚਾਂਵਦਾ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ,ਹਥ ਗਜ਼ਬਦੀ ਪਕੜ ਤਲਵਾਰ ਛਡੀ ਝੂਠੇ ਕਸਬ ਜਹਾਨ ਦੇ ਪਕੜ ਛਡੇ, ਜਿਹੜੀ ਗਲ ਸੀਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਛਡੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸੁਲ੍ਹਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ, ਸਾਰੇ ਜਗ ਤੇ ਬਦੀ ਖਿਲਾਰ ਛਡੀ ਕੀਤੀ ਯਾਦ ਨਾ ਘੜੀ ਮਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਲੁਟ ਜਗ ਤੇ ਮੌਜ ਬਹਾਰ ਛਡੀ ਸਜੇ ਹਥ ਨਾਲ ਕਦੀ ਨਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ,ਦੌਲਤ ਬਿਆਜ ਦੇ ਤੋਰਹੁਧਾਰ ਛਡੀ ਹੋਇਆ ਕਿਤੇ ਨਾ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਤੈਨੂੰ, ਕੀਤੀ ਬੈਠ ਨਾ ਕਦੀ ਵਿਚਾਰ ਛਡੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤਾ, ਸੀਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਰ ਕਟਾਰ ਛਡੀ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 14}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਫਿਟੇ ਲਾਹਨਤਾਂ ਜਗ ਤੇ ਆਉਣੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਕ ਦਾ ਵਸਲ ਵਸਾਲ ਕੀਤਾ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਸੋਜ ਤੇ ਸਾਉਣੇ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂਜੇ ਦਰਦ ਫਿਰਾਕ ਪੈਦਾ,ਲਖਲਾਹਨਤਾਂ ਕਾਫੀਆਂ ਗਾਉਣੇ ਨੂੰ ਦੇਵਣਹਾਰ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਦਿਤਾ,ਬੰਦੇ ਲਾਹਨਤਾਂ ਮਖਮਲਾਂ ਪਾਉਣੇ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਖੰਡ ਦੇ ਲੁਟ ਖਾਧੀ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਰਿਜ਼ਕ ਕਮਾਉਣੇ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਂਵਦੀ ਸੁਤਿਆਂ ਰਾਤ ਸਾਰੀ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂਪਲੰਘ ਵਿਛਾਉਣੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਰਬ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾ ਖਰਚ ਕੀਤਾ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਰਿਜ਼ਕ ਕਮਾਉਣੇ ਨੂੰ ਦੈਯਾਸਿੰਘ ਨਾ ਇਲਮ ਤੇ ਅਮਲ ਕੀਤਾ,ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣੇ ਨੂੰ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 15}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਗਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੇਟ ਦੇ ਖਾਣ ਬਦਲੇ ਪੈਸਾ ਰਬ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾ ਖਰਚ ਕੀਤਾ, ਦੌਲਤ ਗਈ ਤਕਬਰੀ ਮਾਣ ਬਦਲੇ ਮਿੱਸਾ ਟੂਕ ਨਹੀਓਂਸਰਿਆ ਮੰਗਤੇਨੂੰ,ਦੇਗਾਂ ਰਿਧੀਆਂ ਸਾਕ ਸਿਆਣ ਬਦਲੇ ਲੋਕਲਜਿਆ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਰਿਹਾ ਗਿਆ ਲੁਟਿਆ ਆਣ ਤੇ ਕਾਣ ਬਦਲੇ ਦੈਯਾਸਿੰਘ ਨਾ ਅਗੇ ਦਾ ਫਿਕਰਕੀਤਾ, ਖਰਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨਾ ਅਗੇ ਜਾਣ ਬਦਲੇ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 16}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਜਹਾਨ ਤੇ ਨੇਕ ਨਾਹੀਂ ਰਿਹਾ ਪੂਜਦਾ ਭੂਤ ਪਰੇਤ ਬੰਦੇ, ਰਖੀ ਰਬ ਰਹੀਮ ਦੀ ਟੇਕ ਨਾਹੀਂ ਸੁਣਕੇ ਦਰਦ ਫਿਰਾਕ ਦੀ ਗਲ ਪਾਪੀ,ਹੋਇਆ ਵਿਚ ਕਲੇਜੜੇ ਛੇਕ ਨਾਹੀਂ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸੀ ਮੌਤ ਵਿਸਾਰ ਬੈਠਾ, ਪਾਪੀ ਜਗ ਤੇ ਸੁਣੀ ਪਲੇਗ ਨਾਹੀਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> 5tq50avyvn34hxe1dh350263u24lmws 250 71972 216763 2026-04-30T07:34:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|78||}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 67}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਕੀਤਾ ਫਿਕਰਨਾ ਅਗਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ ਧਰਮਨੂੰ ਛਡ ਬੇਧਰਮ ਹੋਇਆ,ਪਿਛਾ ਛਡਿਆ ਵੇਦ ਪੁਰਾਣ ਵ ਲਾ ਲਗ ਗਿਆ <ref>ਭੈੜਾ ਚੰਦਰਾ ਪੇਟ। </ref>ਨਖੱਤਰਾ ਪੇਟ ਪਾਪੀ, <ref>ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ।</ref>ਸੰਸਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਪੀਣ ਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਆਦਮੀ ਹੰਸ ਹੀਰਾ <ref>ਲੋਭ ਲਾਲਚ ਨੇ।</ref>ਤਮਾਂ ਪੈ ਗਿਆ ਤੀਰ ਕਮਾਨ ਵਾਲਾ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 18}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ ਹੋਗਈ ਗੁੰਮ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਕਲ ਤੇਰੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਤੂੰਦੇਖ ਲਏ ਸਜਣਾ ਓਏ,ਕੈਸੀ ਘੜੀ <ref>ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਨੇ।</ref>ਤਰਖਾਣ ਨੇ ਸ਼ਕਲ ਤੇਰੀ ਕੀਤਾ ਰੱਬ ਨੇ <ref>ਸਭ ਜੂਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ।</ref>ਅਸਲ ਸਰਦਾਰ ਤੈਨੂੰ,ਜੂਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਝ ਲੈ ਨਕਲ ਤੇਰੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਮਰਦ ਮਰਦਾਨਿਆਂ ਓਏ, ਹੋਗਈ ਮੌਤਦੇ ਜੰਗਵਿਚ ਕਤਲ ਤੇਰੀ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 19}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ ਗਲ ਭੁਲ ਗਈ ਕੌਲ ਇਕਰਾਰ ਵਾਲੀ ਪਰੇਮ ਪਾ ਲਿਆ ਕਿਨ੍ਹਾਂਦੇ ਨਾਲਜਾਣੀ,ਪਾਈ ਕਦਰਨਾ ਆਪਣੇ ਯਾਰ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰਨਾ ਗਾਫਲਾਜਾਗਿਆ ਈ,ਹੋਸ਼ ਸੌਂ ਰਹੀਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰ ਵਾਲੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਘਰ ਨਾ ਗਿਆ ਸਿਧਾ, ਪਿਆ ਭੁਲ ਕੇ <ref>ਜੰਗਲ ਦੇ ਉਜਾੜ ਰਸਤੇ।</ref>ਰਾਹ ਉਜਾੜ ਵਾਲੀ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 20}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਬੰਦੇ ਜਨਮ ਅਮੋਲ ਗਵਾ ਲਿਆ ਓਏ ਵਿਸਰ ਗਿਆਏ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਤੈਨੂੰ ਨੇਹੁੜਾ ਨਾਲ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਲਾਲਿਆ ਓਏ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਭਰ ਗਿਆ ਤੂੰ ਅਜਬ<ref>ਕੀਮਤੀ ਕਪੜਾ।</ref> ਦੁਸ਼ਾਲਿਆ ਓਏ ਦੈਯਾਸਿੰਘ ਟਕਸਾਲਦਾ ਖਰਾਸੀਤੂੰ ਖੋਟਾ ਹੋਗਿਆ ਚੀਨਦਿਆ ਡਾਲਿਆ ਓਏ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 21}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਪੈਦਾਕਿਤੋਂ ਨਾ ਹਮ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਲਈ ਮੁਲਕਅਦਬ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀਖਬਰ ਹੈਸੀ,ਨਾਤੈਂ ਖਰਚਨੂੰਰਕਮਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਵਿਚੋਂ ਕਦੀਨਾਗਾਫਲਾਹਿਰਸਛਡੀ,ਸਗੋਂ ਪਾਲਕੇ<ref>ਲਾਲਚ ਵਧਾ ਲਿਆ।</ref> ਤਮਾਂਮੁਟਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਦੈਯਾਸਿੰਘ ਤੂੰ ਦੋਜਕਾਂ ਵਿਚ ਸੜਿਆ,ਦੋਦਿਨ ਜਗ ਦੇਵਿਚ ਬਹਾਰ ਕਰ ਲਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 22}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਨਾ ਭਲਾ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਓਏ </poem>}}<noinclude></noinclude> 2v6ctx5o4no6w7vpihd8pbesjzss2ow 250 71973 216764 2026-04-30T07:42:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਨਿੰਮ੍ਰਤਾਈ ਨਾ ਦਿਲ'ਚ ਜਰਾ ਆਈ,ਦਿਤਾਗਰਬ ਨੇਗਾਲ ਗੁਮਾਨੀਆਂ ਓਏ ਨਾ ਤੂੰ <ref>ਧਰਮੀ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਪ੍ਰਉਪਕਾਰ।</ref>ਧਰਮ ਦੇਵਿਚ ਪਵਿਤ੍ਰੋਯਾ,ਸੁਣਦਾਰਿਹਾਸੀ <ref>ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗੰਦੇ ਮੰਦੇ ਗੀਤ।</ref>ਖੋਟੀਆਂ ਬਾਣੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{c|79||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਨਿੰਮ੍ਰਤਾਈ ਨਾ ਦਿਲ'ਚ ਜਰਾ ਆਈ,ਦਿਤਾਗਰਬ ਨੇਗਾਲ ਗੁਮਾਨੀਆਂ ਓਏ ਨਾ ਤੂੰ <ref>ਧਰਮੀ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਪ੍ਰਉਪਕਾਰ।</ref>ਧਰਮ ਦੇਵਿਚ ਪਵਿਤ੍ਰੋਯਾ,ਸੁਣਦਾਰਿਹਾਸੀ <ref>ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗੰਦੇ ਮੰਦੇ ਗੀਤ।</ref>ਖੋਟੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਓਏ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤਾਸੀਰ ਨਾਗਈਵਿਚੋਂ,ਗੰਦਾ ਬਣਗਿਆ ਗੰਦਿਆਪਾਣੀਆਂ ਓਏ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 23}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਬੰਦਾ ਜਨਮ ਅਮੋਲ ਤੂੰ ਗਾਲ ਬੈਠੋ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਸੌਦਾਗਰਾ ਓਏ, ਰੋਹੜ ਸੈਂਕੜੇ ਮਣਾਂ ਦਾ ਮਾਲ ਬੈਠੋਂ ਅਕਲ ਗੁੰਮ ਨਦਾਨ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੋਈ, ਹਥੋਂ ਸੂਟ ਬਦਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਲਾਲ ਬੈਠੋ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਆਖਰ ਬੁਰੀ ਕਰਤੂਤ ਵਿਖਾਲ ਬੈਠੋਂ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 24}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਾਗਾਫਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਈ ਚੜ੍ਹ ਮੌਤ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਵਿਚ ਬੰਦੇ, ਪਲੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਖਰਚ ਨਾ ਧਰ ਲਿਆ ਈ ਆਖਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੌਤਨੇ ਛਡਿਆਨਾ,ਨਾ ਤੈਂ ਮੌਤ ਦੇ ਆਣਤੇ ਮਰ ਲਿਆ ਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਅੰਗੂਰ ਦੇਬੂਟਿਆ ਓਏ,ਆਖਰ ਬਕਰੇ ਕਾਲ ਨੇ ਚਰ ਲਿਆ ਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 25}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਣ ਵਿਰਾਨ ਹੋ ਗਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣੇ ਤੇ ਘਟ ਤੋਲਣੇ ਥੀਂ, ਗੰਦੀ ਬਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਦੁਕਾਨ ਹੋ ਗਈ ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰੰਗ ਲਗਾ,ਜਿੰਦ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋ ਗਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਪਰ ਅੰਤ ਅਖੀਰ ਵੇਲੇ ਜਿੰਦ ਗਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 26}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਵੇਖ ਵੈਰਾਗ ਹੋਯਾ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਬਦਕਾਰ ਨੇ ਗੁਟ ਕੀਤਾ,ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਾ ਪਾਪੀਆ ਜਾਗ ਹੋਯਾ ਭੁਲ ਗਿਆ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਜਾਨੀ, <ref>ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ।</ref>ਕਰਮ ਹੰਸ ਦੇ ਛਡ ਕੇ ਕਾਗ ਹੋਯਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਅੰਧੇਰੇ ਵਿਚ ਰਾਤ ਗਈ, ਰੌਸ਼ਨ ਕਿਤੇ ਨਾ ਗਿਆਨ ਚਰਾਗ ਹੋਯਾ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 27}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਨਫਸ ਬਦਕਾਰ ਨੇ ਘੁੱਟ ਲਿਆ ਜਿਊਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਮਿਤ੍ਤਸਮਾਨ ਹੋਯੋਂ,ਗਲਾ ਨੀਂਦ ਨੇ ਪਕੜਕੇ ਘੁਟ ਲਿਆ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਮੋਹ, ਲੋਭ, ਹੰਕਾਰ ਵੈਰੀ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਹੀ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਟ ਲਿਆ</poem>}}<noinclude></noinclude> f85k15oiqwk1uah6l6edwegx31jenx0 216765 216764 2026-04-30T07:42:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|79||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਨਿੰਮ੍ਰਤਾਈ ਨਾ ਦਿਲ'ਚ ਜਰਾ ਆਈ,ਦਿਤਾਗਰਬ ਨੇਗਾਲ ਗੁਮਾਨੀਆਂ ਓਏ ਨਾ ਤੂੰ <ref>ਧਰਮੀ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਪ੍ਰਉਪਕਾਰ।</ref>ਧਰਮ ਦੇਵਿਚ ਪਵਿਤ੍ਰੋਯਾ,ਸੁਣਦਾਰਿਹਾਸੀ <ref>ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗੰਦੇ ਮੰਦੇ ਗੀਤ।</ref>ਖੋਟੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਓਏ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤਾਸੀਰ ਨਾਗਈਵਿਚੋਂ,ਗੰਦਾ ਬਣਗਿਆ ਗੰਦਿਆਪਾਣੀਆਂ ਓਏ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 23}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਬੰਦਾ ਜਨਮ ਅਮੋਲ ਤੂੰ ਗਾਲ ਬੈਠੋ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਸੌਦਾਗਰਾ ਓਏ, ਰੋਹੜ ਸੈਂਕੜੇ ਮਣਾਂ ਦਾ ਮਾਲ ਬੈਠੋਂ ਅਕਲ ਗੁੰਮ ਨਦਾਨ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੋਈ, ਹਥੋਂ ਸੂਟ ਬਦਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਲਾਲ ਬੈਠੋ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਆਖਰ ਬੁਰੀ ਕਰਤੂਤ ਵਿਖਾਲ ਬੈਠੋਂ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 24}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਾਗਾਫਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਈ ਚੜ੍ਹ ਮੌਤ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਵਿਚ ਬੰਦੇ, ਪਲੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਖਰਚ ਨਾ ਧਰ ਲਿਆ ਈ ਆਖਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੌਤਨੇ ਛਡਿਆਨਾ,ਨਾ ਤੈਂ ਮੌਤ ਦੇ ਆਣਤੇ ਮਰ ਲਿਆ ਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਅੰਗੂਰ ਦੇਬੂਟਿਆ ਓਏ,ਆਖਰ ਬਕਰੇ ਕਾਲ ਨੇ ਚਰ ਲਿਆ ਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 25}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਣ ਵਿਰਾਨ ਹੋ ਗਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣੇ ਤੇ ਘਟ ਤੋਲਣੇ ਥੀਂ, ਗੰਦੀ ਬਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਦੁਕਾਨ ਹੋ ਗਈ ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰੰਗ ਲਗਾ,ਜਿੰਦ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋ ਗਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਪਰ ਅੰਤ ਅਖੀਰ ਵੇਲੇ ਜਿੰਦ ਗਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 26}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਵੇਖ ਵੈਰਾਗ ਹੋਯਾ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਬਦਕਾਰ ਨੇ ਗੁਟ ਕੀਤਾ,ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਾ ਪਾਪੀਆ ਜਾਗ ਹੋਯਾ ਭੁਲ ਗਿਆ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਜਾਨੀ, <ref>ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ।</ref>ਕਰਮ ਹੰਸ ਦੇ ਛਡ ਕੇ ਕਾਗ ਹੋਯਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਅੰਧੇਰੇ ਵਿਚ ਰਾਤ ਗਈ, ਰੌਸ਼ਨ ਕਿਤੇ ਨਾ ਗਿਆਨ ਚਰਾਗ ਹੋਯਾ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 27}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਨਫਸ ਬਦਕਾਰ ਨੇ ਘੁੱਟ ਲਿਆ ਜਿਊਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਮਿਤ੍ਤਸਮਾਨ ਹੋਯੋਂ,ਗਲਾ ਨੀਂਦ ਨੇ ਪਕੜਕੇ ਘੁਟ ਲਿਆ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਮੋਹ, ਲੋਭ, ਹੰਕਾਰ ਵੈਰੀ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਹੀ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਟ ਲਿਆ</poem>}}<noinclude></noinclude> e2dgyxo4k1jf6z1uh4of2r3mr6sn95b 250 71974 216766 2026-04-30T07:50:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|80||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਇਕ ਜਾਨ ਕੀ ਕਰੇ ਕਲੀ, <ref>ਵਡੇ ਧਾੜਵੀ ਕਾਮ, ਕਰੋਧ, ਲੋਭ ਮੋਹ ਹੰਕਾਰ। </ref>ਪੰਜਾਂ ਰਲ ਕੇ ਚੂਰਮਾਂ ਕੁਟ ਲਿਆ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 28}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਜਣਦੀ ਨਿਜ ਪਰਾਣੀਆਂ ਮਾਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਚ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤਾ, ਭੁਲ ਗਿਆ ਜੇ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਰਮ ਧਰਮ ਤੇ ਦੀਨ ਵਿਸਾਰ ਦਿਤਾ, ਨਹੀਂ ਸੀ ਭੇਜਿਆ ਕਰਨ ਗੁਨਾਹ ਤੈਨੂੰ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਜਹਾਨ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੂਗਾ ਸਵਰਗ ਅਗਾਂਹ ਤੈਨੂੰ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 29}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਜਗ ਤੇ ਜੀਵਣੇ ਨੂੰ ਵਿਚ ਖੁਦੀ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਡੁਬ ਮੋਇਉਂ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਵਡਣਾ ਥੀਵਣੇ ਨੂੰ ਇਥੇ ਆਣਕੇ ਸਗੋਂ ਬੀਮਾਰ ਹੋਇਆ,<ref>ਪ੍ਰਉਪਕਾਰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ।</ref> ਫਟ ਰੋਗੀਆਂ ਦੇ ਆਇਓਂ ਸੀਵਣੇ ਨੂੰ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੋਲ ਬੈਠੋ, ਆਇਓਂ ਆਬੇਹਯਾਤ ਦੇ ਪੀਵਣੇ ਨੂੰ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 30}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਲਭੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਰਮਜ਼ ਫਕੀਰ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੁੰਦੀ,ਕਿਤੋਂ ਮਿਲੀ ਨਾ ਅਕਲ ਵਜ਼ੀਰ ਵਾਲੀ ਰਖੀ ਖਬਰ ਨਾ ਆਪਣੇ ਜਾਵਣੇ ਦੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਚੜ੍ਹੀ ਸੀ ਮਾਲ ਜਗੀਰ ਵਾਲੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੇ, ਲਾਈ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾ ਰਾਂਝਣੇ ਹੀਰ ਵਾਲੀ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 31}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਮਲੀ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਮੇਰ ਜਾਨੀ ਵੇਲੇ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਤਾ, ਹੋਯਾ ਆਪ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਜਾਨੀ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਚੋਗ ਨੇ ਮੁਕ ਜਾਣਾ ਕੀਤਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਢੇਰ ਜਾਨੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਬਥੇਰੜਾ ਭਜ ਰਿਹਾ ਆਖਰ ਲਿਆ ਤਕਦੀਰ ਨੇ ਘੇਰ ਜਾਨੀ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 32}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਹੋਯਾ ਕਿਤੋਂਨਾ ਬ੍ਰਹਮਦਾ ਗਿਆਨ ਭਾਈ ਨਹੀਂ <ref>ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਾਹਿਗਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਗਿਆਨ।</ref>ਸਵੈ ਸਰੂਪ ਦਾ ਭੇਤ ਪਾਇਆ, ਰਿਹਾ ਫੋਲਦਾ ਵੇਦ ਪੁਰਾਨ ਭਾਈ ਕਿਹੜਾ ਮੰਗਣਹਾਰ ਤੇ ਕੌਣ ਦਾਤਾ, ਕੀਹਨੂੰ ਕਰਾਂ ਮੈਂ ਪੁੰਨ ਤੇ ਦਾਨ ਭਾਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਪਰ ਬੰਨ੍ਹੀਏ ਸ਼ਿਸ਼ਤਕਿਥੇ ਕੀਹਨੂੰ ਸਮਝੀਏ ਅਗਾਂਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਭਾਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 33}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਬਬੇਕ ਦਾ ਬੋਧ ਭਾਈ </poem>}}<noinclude></noinclude> 2ubgn45ha6ur8u3v7jmpltjfv59xh2f 250 71975 216767 2026-04-30T07:53:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|81||}}</noinclude>ਹੋ ਕੇ ਸਿਖ ਨਾ ਸਿਖ ਲਈ ਮਤ ਕੋਈ, ਪਕੜ ਛਡਿਆ ਸਖਣਾ ਸੋਂਧ ਭਾਈ ਸਮਝੇ ਏਕਤਾ ਕਿਤੇ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਆਈ, ਦਿਲੋਂ ਛਡ ਦਿਓ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਭਾਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਰਹੇ ਕਿਥੇ, ਅੰਦਰ ਵਾੜਿਆ ਕਪਟ ਕਰੋਧ ਭਾਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 34}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਭੁਲ ਗਿਆ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਰਬ ਤੈਨੂੰ ਤਤੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਵਾਂਗ ਤਾਇਆ, ਰਿਹਾ ਰੋਜ਼ ਸਤਾਂਵਦਾ ਲਬ ਤੈਨੂੰ ਗਲ ਭੁਲ ਗਈ ਕੌਲ ਇਕਰਾਰ ਵਾਲੀ, ਲਿਆ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਨੇ ਦਬ ਤੈਨੂੰ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਗਵਾਇਆ ਲਾਲ ਹਥੋਂ, ਕੌਡੀ ਪਈ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਲਭ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 35}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਗਾੜ ਗਿਆ ਹਥੀਂ ਪਾਪ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਕਹੀ ਫੜਕੇ ਮੁਢੋਂ ਧਰਮਦਾ ਬ੍ਰਿਛ ਉਜਾੜ ਗਿਆ ਬਿਨਾਂ ਸਮਝ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਜਟ ਭੋਲਾ, ਹਥੀਂ ਬੀਜ ਕੇ ਖੇਤ ਉਜਾੜ ਗਿਆ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਜ਼ਰ ਦੌਲਤਾਂ ਮਾਲ ਛਡਕੇ,ਆਖਰ ਹਥ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਝਾੜ ਗਿਆ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 36}}ਦਿਲਾ ਮੇਰਿਆ ਕੂਕਦੀ ਮੌਤ ਸਿਰ ਤੇ,ਜੀਊਣਾ ਜਗ ਤੇ ਸੁਪਨ ਸਮਾਨ ਹੈ ਓਏ ਕਰ ਲੈਨਾਮ ਦਾ ਵਣਜਵਪਾਰਬੀਬਾ,ਜਿਚਰ ਦਿਸਦੀ ਕਾਇਮਦੁਕਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਕਰਦੇਯਾਰ ਵੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਤੇਰੇ ਹੋਂਵਦੇ ਹੁਕਮ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ,ਤਿਚਰ ਜਿਸਮ ਦੇ ਵਿਚ ਪਰਾਨ ਹੈ ਓਏ 'ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ,ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਮਾਂ ਨਾਲ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਖਟਣ ਵਾਸਤੇ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਜਪਣ ਵਾਸਤੇ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਮਿਆਨਤਲਵਾਰ ਹੁੰਦੀ, ਉਚਰ ਪਾਂਵਦੀ ਕਦਰ ਮਿਆਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੁਖਣ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਤਿਚਰ ਪੜ੍ਹੀਏ ਵੇਦ ਪੁਰਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ ਕਰਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਬੈਠ ਅਸ਼ਨਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਤੇਰੇ ਆਂਵਦੇ ਪਾਸ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ ਓਏ<noinclude></noinclude> bnrgkewjoymv5btaddpxwu6r624c71e 216769 216767 2026-04-30T07:54:33Z Harchand Bhinder 2624 216769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|81||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਹੋ ਕੇ ਸਿਖ ਨਾ ਸਿਖ ਲਈ ਮਤ ਕੋਈ, ਪਕੜ ਛਡਿਆ ਸਖਣਾ ਸੋਂਧ ਭਾਈ ਸਮਝੇ ਏਕਤਾ ਕਿਤੇ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਆਈ, ਦਿਲੋਂ ਛਡ ਦਿਓ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਭਾਈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਰਹੇ ਕਿਥੇ, ਅੰਦਰ ਵਾੜਿਆ ਕਪਟ ਕਰੋਧ ਭਾਈ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 34}}ਉਮਰ ਐਤਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ, ਭੁਲ ਗਿਆ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਰਬ ਤੈਨੂੰ ਤਤੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਵਾਂਗ ਤਾਇਆ, ਰਿਹਾ ਰੋਜ਼ ਸਤਾਂਵਦਾ ਲਬ ਤੈਨੂੰ ਗਲ ਭੁਲ ਗਈ ਕੌਲ ਇਕਰਾਰ ਵਾਲੀ, ਲਿਆ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਨੇ ਦਬ ਤੈਨੂੰ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਗਵਾਇਆ ਲਾਲ ਹਥੋਂ, ਕੌਡੀ ਪਈ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਲਭ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 35}}ਉਮਰ ਸੈਂਕੜੇਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਐਵੇਂ,ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਗਾੜ ਗਿਆ ਹਥੀਂ ਪਾਪ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਕਹੀ ਫੜਕੇ ਮੁਢੋਂ ਧਰਮਦਾ ਬ੍ਰਿਛ ਉਜਾੜ ਗਿਆ ਬਿਨਾਂ ਸਮਝ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਜਟ ਭੋਲਾ, ਹਥੀਂ ਬੀਜ ਕੇ ਖੇਤ ਉਜਾੜ ਗਿਆ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਜ਼ਰ ਦੌਲਤਾਂ ਮਾਲ ਛਡਕੇ,ਆਖਰ ਹਥ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਝਾੜ ਗਿਆ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 36}}ਦਿਲਾ ਮੇਰਿਆ ਕੂਕਦੀ ਮੌਤ ਸਿਰ ਤੇ,ਜੀਊਣਾ ਜਗ ਤੇ ਸੁਪਨ ਸਮਾਨ ਹੈ ਓਏ ਕਰ ਲੈਨਾਮ ਦਾ ਵਣਜਵਪਾਰਬੀਬਾ,ਜਿਚਰ ਦਿਸਦੀ ਕਾਇਮਦੁਕਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਕਰਦੇਯਾਰ ਵੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਤੇਰੇ ਹੋਂਵਦੇ ਹੁਕਮ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ,ਤਿਚਰ ਜਿਸਮ ਦੇ ਵਿਚ ਪਰਾਨ ਹੈ ਓਏ 'ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ,ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਮਾਂ ਨਾਲ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਖਟਣ ਵਾਸਤੇ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਜਪਣ ਵਾਸਤੇ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਮਿਆਨਤਲਵਾਰ ਹੁੰਦੀ, ਉਚਰ ਪਾਂਵਦੀ ਕਦਰ ਮਿਆਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੁਖਣ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਤਿਚਰ ਪੜ੍ਹੀਏ ਵੇਦ ਪੁਰਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ ਕਰਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਬੈਠ ਅਸ਼ਨਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਤੇਰੇ ਆਂਵਦੇ ਪਾਸ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ ਓਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> imfc9vvpmbh8cqd4sgvn8jubg5i8m35 250 71976 216770 2026-04-30T07:57:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|82||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਜਿਚਰ ਵਿਚ-ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ,ਉਮਰ ਸਮਝਲੇ ਮਹਿਲ ਮਕਾਨ ਹੈ ਓਏ ਜਿਚਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਦਾਨ ਹੈ ਓਏ ਦਿਲਾ ਭੋਲਿਆ ਸਬਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈ, ਹੋਣਾ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਹੈ ਓਏ ਭਜੀ ਰੇਲ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਉਮਰਜਾਂਦੀ,ਕਿਧਰ ਗਿਆ ਜੋ ਸਮਝ ਧਿਆਨ ਹੈ ਓਏ ਸੋਚੀਂ ਗਲ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਮਤ ਮਾਰੀ ਜਿਹਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਨਫਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ ਓਏ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਸੁਖਣਦੇਤੀਰ ਛਡੀਂ,ਜਿਚਰ ਜਿਸਮਦੀਕਾਇਮ ਦੁਕਾਨ, ਹੈ ਓਏ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 37}}ਦਿਲਾ ਮੇਰਿਆ ਕੂਕਦੀ ਮੌਤ ਸਿਰ ਤੇ,ਤੇਰਾ ਗਾਫਲਾ ਅਜਬ ਖਿਆਲ ਹੈ ਓਏ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰਬ ਰਹੀਮਦਾਖੌਫਤੈਨੂੰ, ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਉਹ ਪੁਰਖ ਅਕਾਲ ਹੈ ਓਏ ਧਰਤੀ ਧੌਲ ਦੇ ਪਕੜ ਹਿਲਾਵਣੇ ਨੂੰ, ਕੋਲੇ ਰਖਿਆ ਕਹਿਰ ਭੂਚਾਲ ਹੈ ਓਏ ਏਸ ਜੀਵ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਾਲਣੇ ਨੂੰ, ਕੋਲੇ ਰਖਿਆ ਰਬ ਨੇ ਕਾਲ ਹੈ ਓਏ ਉਹਦੇ ਪਾਸ ਤਕਦੀਰ ਦੀ ਛੁਰੀ ਬੀਬਾ,ਕਰਦੀ ਬਕਰੀ ਵਾਂਗ ਹਲਾਲ ਹੈ ਓਏ ਪਕੜਣ ਵਾਸਤੇ ਉਡਦਿਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ,ਉਹਦੇਪਾਸਤਕਦੀਰਦਾਜਾਲ ਹੈ ਓਏ ਕੋਲ ਉਸਦੇ ਅਗਨ ਤੇ ਪੌਣ ਪਾਣੀ, ਕੋਲ ਉਸਦੇ ਹਾੜ ਸਿਆਲ ਹੈ ਓਏ ਹਰਦਮ ਯਾਦ ਪਿਆਰਿਆ ਖੌਫਰਖੀਂ,ਓਹਦੇ ਪਾਸ ਪਲੇਗ ਦੀ ਡਾਲ ਹੈ ਓਏ ਜੇਹੜਾ ਓਸਦੀ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਰੋਕੇ, ਐਸੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਾਸ ਨਾ ਢਾਲ ਹੈ ਓਟੇ ਲੈਕੇ ਉਤਪਤੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੁਸ਼ਕਲ,ਘੜਣਾ ਭੰਨਣਾ ਬੜਾ ਸੁਖਾਲ ਹੈ ਓਏ ਸੂਬਾ ਸਾਜ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ, ਵੇਖੋ ਉਸਦਾ ਕਸਬ ਕਮਾਲ ਹੈ ਓਏ ਜੇਹੜਾ ਸਿਖਰ ਸੁਮੇਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੇ, ਦਬ ਦੇਂਵਦਾ ਵਿਚ ਪਤਾਲ ਹੈ ਓਏ ਜਿੰਨੇ ਵਿਚ ਸਤੱਤਰੇ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਣਾ, ਚੜ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ ਅਠਤਰਾ ਸਾਲ ਹੈ ਓਵੇਂ ਰੋਟੀ ਚੋਗ ਤੇ ਮਿਲੇ ਨਾ ਗ੍ਰਾਸ ਖਾਣਾ, ਖੜਾ ਰਹੇ ਪਕਵਾਨ ਦਾ ਥਾਲ ਹੈ ਓਏ ਰੋਟੀ ਹਥ ਗਲਾਸ ਦੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ, ਪਈ ਰਹੇ ਵਿਚ ਕੌਲ ਦੇ ਦਾਲ ਹੈ ਓਏ ਆਈ ਮੌਤ ਨਾ ਲਾਂਵਦੀ ਦੇਰ ਰਤੀ,ਸਿਟਦੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਕੜ ਚੁਫਾਲ ਹੈ ਓਏ ਅਖੀਂ ਵੇਖ ਲੈ ਤੁਰੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਜਾਂਦੇ, ਛਡੀ ਜਾਂਵਦੇ ਛਿਟੀ ਰੁਮਾਲ ਹੈ ਓਏ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਤੇ ਧੁਜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ, ਕਰਦਾ ਪਲਕ ਦੇ ਵਿਚ ਕੰਗਾਲ ਹੈ ਓਏ ਜਿਹੜਾ ਵਾਂਗ ਅਦਲੀਸ ਦੇਖੁਦੀਕਰਦਾ ਰੋੜ੍ਹਦੇਂਵਦਾ ਅਮਲ ਅਮਾਲ ਹੈ ਓਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> lew8kev3ej35abz3yhc0pfep2i3dslx 250 71977 216771 2026-04-30T07:58:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|83||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਉਥੇ ਫਖਰਨਾਅਮਲਤੇ ਨੇਕੀਆਂਦਾ,ਦੇਂਦਾ ਬਹਿਸ਼ਤ ਤੋਂਤੁਰਤਨਿਕਾਲਹੈ ਓਏ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਰਬ ਦਾ ਖੌਫ ਰਖੀਂ ਉਹਦੇ ਪਾਸ ਜਮਦੂਤ ਚੰਡਾਲ ਹੈ ਓਏ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 38}}ਦਿਲਾ ਫਿਕਰ ਤੂੰ ਅਗਾਂ ਦਾ ਅਜ ਕਰਲੈ,ਖਬਰੇ ਚਲਣਾਛੋਡ ਜਹਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰੇ ਨਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਅਜ਼ਰਾਈਲਹਾਕਮ,ਮੁਲਕੇ ਅਦਮਨੂੰ ਕਰੇ ਚਲਾਨ ਭਲਕੇ ਦਿਲਾ ਗਾਫਲਾ ਕਾਸਨੂੰ ਮੱਲ ਮੱਲੀ, ਖਬਰੇ ਛੱਡਣੇ ਮਹਿਲ ਮਕਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਸਾਨੂੰਯੂਸਫ ਨੱਬੀ ਵਾਂਗੂ,ਛੱਡ ਜਾਵੀਏ ਮੁਲਕ ਕਲਯਾਨ ਭਲਕੇ ਪੂਰਾ ਜੋਖ ਲੈ ਸੋਚ ਲੈ ਬਾਣੀਆਂ ਓਏ, ਖਬਰੇ ਚਲਣੀ ਛੋਡ ਦੁਕਾਨ ਭਲਕੇ ਦਿਲਾ ਮੋਮਨਾਂ ਪੜ੍ਹੀ ਸਪਾਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਮਿਲੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਕੁਰਾਨ ਭਲਕੇ ਛੇਤੀ ਅਤੂੰ ਪੁੰਨਤੇ ਦਾਨ ਕਰਲੈ,ਕਰਨਾਮਿਲੇ ਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਜੇ ਦਾਨ ਭਲਕੇ ਕੋਈ ਸਿਦਕ ਯਕੀਨ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਉਂ, ਦੇਵੇ ਚਿਤ ਨੂੰ ਫੇਰ ਸ਼ੈਤਾਨ ਭਲਕੇ ਕੋਈਖਬਰਨਹੀਂ ਭਜਨ ਦਾਫਿਕਰ ਕਰੀਏ, ਸਾਬਤ ਰਹੇਨਾਰਹੇ ਈਮਾਨ ਭਲਕੇ ਦਿਲ਼ਾ ਗਾਫਲਾ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਕਾਹਦਾ, ਪਵੇ ਮਲਣਾ ਕਬਰਸਤਾਨ ਭਲਕੇ ਨਾਲੈ ਨਾਮ ਦੀਗੰਗਾਦੇਵਿਚ ਬੀਬਾ,ਕਰਨਾ ਮਿਲੇ ਨਾਮਿਲੇਅਸ਼ਨਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿ ਅਤਰਫੁਲੇਲ ਮਲੀਏ, ਹੋਣਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਅਸਥਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਜੇ ਇਸ ਕਲਬੂਤ ਵਿਚੋਂ, ਕਢ ਲੈਣ ਜਮਦੂਤ ਪਰਾਣ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਜਿੰਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤਜੌਹਰੇ ਡੋਲੀਪਾਇਕ ਸ਼ਾਇਦ ਲੈਜਾਣ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਗੁਲੇਲਚੀ ਭੋਲਿਆ ਓਏ, ਟੁਟ ਜਾਵਣੀ ਤੀਰ ਕਮਾਨ ਭਲਕੇ ਦਿਲਾਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂਦਸਕੀ ਖਬਰਤੈਨੂੰ,ਹਾਕਮਪੁਛਲਵੇਸ਼ਾਇਦ ਬਿਆਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਜੋ ਬਿਛ ਪੁਰਾਣਿਆਂਓਏ ਆਰੀਨਾਲ ਕੀਕਰੇ ਤਰਖਾਣ ਭਲਕੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਪਿਆਰਿਆ ਇਕਦਮ ਦਾ,ਹੋਏ ਜਿਸਮ ਚੋਂ ਭੌਰ ਰਵਾਨ ਭਲਕੇ ਨਹੀਂ ਫੁਲ ਗੁਲਾਬੀਆ ਪਤਾ ਤੈਨੂੰ ਵਿਚ ਰਹੇਂਗਾ ਬਾਗ ਬੁਸਤਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂਪਿਆਰਿਆਵਿਚਦੁਨੀਆਂ ਹੋਵੇਕਿਸਤਰਾਂਨਾਲ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਬਕਰੋਟਿਆ ਟੁੰਬਿਆ ਓਏ ਕਰੋਹਕ ਤਕਬੀਰ ਕੁਰਬਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂਪਿਆਰਿਆ ਸਜਣਾ ਓਏ ਮੁਖਚੰਦ ਮਹਿਤਾਬਛਿਪਜਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤਬਾਕੀ,ਖਬਰੇ ਰੁਕਮਣੀ ਛਡਜੂ ਕਾਹਨ ਭਲਕੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> nznl3b78n60b79rm7f8cgtexbiykfov 250 71978 216772 2026-04-30T08:00:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|84||}}</noinclude>ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ (੮੪) ਕ੍ਰਿਡ ਸਾਧੂ ਦੇਯਾ ਸਿੰਘ ਆਰਫ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਜੇ ਸੰਜੋਗ ਬਾਕੀ,ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿ ਚੁਕਣ ਬਬਾਨ ਭਲਕੇ {{Block center|<poem>ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਿੰਦ ਮੇਰੀ ਖੇਤੀਏ ਨੀ,ਤੈਨੂੰ ਵੱਢਕੇ ਧਰੇ ਕਿਰਸਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਵਸਣਾ ਏ, ਹੋਣਾ ਖਬਰੇ ਬਹੁਤ ਵੈਰਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿ ਪਾਵਣਾ ਨਫਾਬੀਬਾ,ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿਸਰੀਰਨੇਕਾਇਮ ਰਹਿਣਾਖਬਰਨਹੀਂਕਿਪੜੇਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਹੇਗਾ ਰੋਜ਼ ਕੋਈ, ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿ ਤੁਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਕਰੇਗਾ ਸੈਰ ਇਨਸਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰਨਹੀਂਪਿਆਰਿਆਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ,ਕਾਇਮਰਹੇਗਾਨਾਮ ਨਿਸ਼ਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਾਣੀਏ ਨੇ,ਛਡ ਚਲਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁਲਤਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਜਹਾਨ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੀ, ਇਸਰਾਈਲ ਨਵੀਰ ਵਜਾਣ ਭਲਕੇ ਪਤਾ ਰਬ ਕਰੀਮ ਨੂੰ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘਾ,ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ ਜ਼ਿਮੀਂ ਅਸਮਾਨ ਭਲਕੇ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 39}}ਦਿਲਾਮੇਰਿਆ ਕੂਕਦੀ ਮੌਤ ਸਿਰਤੇ,ਕਰਲੈ ਨਾਮ ਦਾ ਵਣਜ ਵਪਾਰ ਜਲਦੀ ਅਜ ਕਲ ਨੂੰ ਕੂਚ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੋਣਾ, ਹੋ ਜਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕਮਰ ਤਿਆਰ ਜਲਦੀ ਬਿਨਾਂਗਿਆਨਹੈਵਾਨਦੀਮਿਸਲਬੰਦਾ,ਕਿਤੋਂਲੱਭਲੈਗਿਆਨਵਿਚਾਰ ਜਲਦੀ ਓਥੇ ਨਹੀਂ ਤਕੱਬਰੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਆਕੜ ਜਿਤ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਹਾਰ ਜਲਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਛਡਕੇ ਦੁਨੀਵਿਚ ਵੜਜਾ ਤੂੰ ਬੁਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗਜੇ ਲੱਭਣਾ ਯਾਰ ਜਲਦੀ ਖਲਕ ਲੱਭਣਾਕਸਮਹੈਖਲਕ ਵਿਚੋਂਰਹੀਂ ਵਿਚਤੇ ਹੋਵੀਂ ਨਾ ਬਾਹਰ ਜਲਦੀ ਛਡ ਜਗਤਨੂੰ ਜਗਤਵਿਚ ਮੌਜਮਾਣੀ,ਹੋਨਿਰਲੇਪਰਹੁ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਜਲਦੀ ਭੋਗੀ ਭੋਗ ਤੈਂ ਵਾਸਤੇ ਭੋਗ ਬਣ ਗਏ,ਐਪਰ ਛੱਡਦੇ ਵਿਚੋਂ ਵਿਕਾਰ ਜਲਦੀ ਖਾਲਕਖਲਕ ਪਿਆਰਦੇ ਵਿਚਰਾਜੀ,ਹੋਜਾ ਖਲਕਦਾਖਾਸਗਮਖਾਰ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂਗੁਰੂ ਬਿਨਬਹਮ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ,ਕਰੀਂ ਮੁਰਸ਼ਦਾਂਪਾਸ ਪੁਕਾਰ ਜਲਦੀ ਸੀਸਤਲੀ ਧਰਯਾਰ ਦੀਗਲੀ ਵੜੀਏ,ਆਸ਼ਕਉਠਕੇ ਹੌਂਸਲਾ ਧਾਰ ਜਲਦੀ ਦਿਲਾ ਮੇਰਿਆ ਕਿਸੇਨੂੰ ਫੇਰ ਆਖੀਂ,ਪਹਿਲੇ ਆਪਣੇ ਕਾਜ ਸਵਾਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ <ref>ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਲੋਭ ਮੋਹ ਹੰਕਾਰ।</ref>ਪੰਜਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਾ ਫੇਰ ਕਰਨਾ, ਪਹਿਲੇ ਪਕੜਲੈ <ref>ਝੂਠ ਫਰੇਬ ਈਰਖਾ ਨਿੰਦਿਆ।</ref>ਭੂਤਨੇ ਚਾਰ ਜਲਦੀ ਆਪਸਮਝ ਤੂੰ ਆਪਸਮਝਾਉਣਵਾਲਾ,ਮੋੜੀਂ ਦਿਲਦੀਦਿਲਾਮੁਹਾਰ ਜਲਦੀ </poem>}}<noinclude></noinclude> 42y6fvr7g7otnpmsh75w5w6fl8ibmxc 216773 216772 2026-04-30T08:01:26Z Harchand Bhinder 2624 216773 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|84||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਜੇ ਸੰਜੋਗ ਬਾਕੀ,ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿ ਚੁਕਣ ਬਬਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਿੰਦ ਮੇਰੀ ਖੇਤੀਏ ਨੀ,ਤੈਨੂੰ ਵੱਢਕੇ ਧਰੇ ਕਿਰਸਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਵਸਣਾ ਏ, ਹੋਣਾ ਖਬਰੇ ਬਹੁਤ ਵੈਰਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿ ਪਾਵਣਾ ਨਫਾਬੀਬਾ,ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿਸਰੀਰਨੇਕਾਇਮ ਰਹਿਣਾਖਬਰਨਹੀਂਕਿਪੜੇਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਹੇਗਾ ਰੋਜ਼ ਕੋਈ, ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿ ਤੁਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਕਰੇਗਾ ਸੈਰ ਇਨਸਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰਨਹੀਂਪਿਆਰਿਆਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ,ਕਾਇਮਰਹੇਗਾਨਾਮ ਨਿਸ਼ਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਾਣੀਏ ਨੇ,ਛਡ ਚਲਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁਲਤਾਨ ਭਲਕੇ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਜਹਾਨ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੀ, ਇਸਰਾਈਲ ਨਵੀਰ ਵਜਾਣ ਭਲਕੇ ਪਤਾ ਰਬ ਕਰੀਮ ਨੂੰ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘਾ,ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ ਜ਼ਿਮੀਂ ਅਸਮਾਨ ਭਲਕੇ {{Block center|ਉਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੰਬਰ 39}}ਦਿਲਾਮੇਰਿਆ ਕੂਕਦੀ ਮੌਤ ਸਿਰਤੇ,ਕਰਲੈ ਨਾਮ ਦਾ ਵਣਜ ਵਪਾਰ ਜਲਦੀ ਅਜ ਕਲ ਨੂੰ ਕੂਚ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੋਣਾ, ਹੋ ਜਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕਮਰ ਤਿਆਰ ਜਲਦੀ ਬਿਨਾਂਗਿਆਨਹੈਵਾਨਦੀਮਿਸਲਬੰਦਾ,ਕਿਤੋਂਲੱਭਲੈਗਿਆਨਵਿਚਾਰ ਜਲਦੀ ਓਥੇ ਨਹੀਂ ਤਕੱਬਰੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਆਕੜ ਜਿਤ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਹਾਰ ਜਲਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਛਡਕੇ ਦੁਨੀਵਿਚ ਵੜਜਾ ਤੂੰ ਬੁਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗਜੇ ਲੱਭਣਾ ਯਾਰ ਜਲਦੀ ਖਲਕ ਲੱਭਣਾਕਸਮਹੈਖਲਕ ਵਿਚੋਂਰਹੀਂ ਵਿਚਤੇ ਹੋਵੀਂ ਨਾ ਬਾਹਰ ਜਲਦੀ ਛਡ ਜਗਤਨੂੰ ਜਗਤਵਿਚ ਮੌਜਮਾਣੀ,ਹੋਨਿਰਲੇਪਰਹੁ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਜਲਦੀ ਭੋਗੀ ਭੋਗ ਤੈਂ ਵਾਸਤੇ ਭੋਗ ਬਣ ਗਏ,ਐਪਰ ਛੱਡਦੇ ਵਿਚੋਂ ਵਿਕਾਰ ਜਲਦੀ ਖਾਲਕਖਲਕ ਪਿਆਰਦੇ ਵਿਚਰਾਜੀ,ਹੋਜਾ ਖਲਕਦਾਖਾਸਗਮਖਾਰ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂਗੁਰੂ ਬਿਨਬਹਮ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ,ਕਰੀਂ ਮੁਰਸ਼ਦਾਂਪਾਸ ਪੁਕਾਰ ਜਲਦੀ ਸੀਸਤਲੀ ਧਰਯਾਰ ਦੀਗਲੀ ਵੜੀਏ,ਆਸ਼ਕਉਠਕੇ ਹੌਂਸਲਾ ਧਾਰ ਜਲਦੀ ਦਿਲਾ ਮੇਰਿਆ ਕਿਸੇਨੂੰ ਫੇਰ ਆਖੀਂ,ਪਹਿਲੇ ਆਪਣੇ ਕਾਜ ਸਵਾਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ <ref>ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਲੋਭ ਮੋਹ ਹੰਕਾਰ।</ref>ਪੰਜਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਾ ਫੇਰ ਕਰਨਾ, ਪਹਿਲੇ ਪਕੜਲੈ <ref>ਝੂਠ ਫਰੇਬ ਈਰਖਾ ਨਿੰਦਿਆ।</ref>ਭੂਤਨੇ ਚਾਰ ਜਲਦੀ ਆਪਸਮਝ ਤੂੰ ਆਪਸਮਝਾਉਣਵਾਲਾ,ਮੋੜੀਂ ਦਿਲਦੀਦਿਲਾਮੁਹਾਰ ਜਲਦੀ </poem>}}<noinclude></noinclude> abnbbmgo13a2am2xxp0gmlxltxmtfs4 250 71979 216774 2026-04-30T08:07:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 216774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|85||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸਮਝੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਜਹਾਨ ਦੀ ਗਮੀ ਕਰਕੇ,ਵੇਖੀਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਮੌਜ ਬਹਾਰ ਜਲਦੰ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਚਿਠੀਆਂ ਵਾਚ ਲੈਂਦਾ,ਬਾਬੂ ਭੇਜਦਿਲਦਾਰਨੂੰਤਾਰ ਜਲਦੀ ਏਹ ਦੁਖ ਬਣ ਜਾਂਵਦਾ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਹੋ ਜਾ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਬਿਮਾਰ ਜਲਦੀ ਕੀਤਾ ਦਾਨ ਮਿਲ ਜਾਂਵਦਾ ਜਿਨਸਵਾਂਗੂ,ਦੇ ਦੇ ਰਬਦੇ ਨਾਮ ਹੁਧਾਰ ਜਲਦੀ ਇਸਦੇ ਮਾਰਿਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਸੌਰਦੀ ਏ,ਫੜਕੇ ਨਫਸ ਬਦਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਜਲਦੰ ਅਜ ਦੇਸ <ref>ਇਕ ਮੁਲਕ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਲਾਲ ਤੇ ਮਾਣਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।</ref>ਬਦਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੈਂ ਤੂੰ ਜੌਹਰੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ ਲਾਲ ਜਵਾਹਰ ਜਲਦ ਮੌਸਮ ਸੌਣ ਬਹਾਰ ਦੀ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ, ਮਾਲੀ ਬੀਜ ਲੈ ਅੰਬ ਅਨਾਰ ਜਲਦੀ ਟੂਟੀ ਜਾਂਵਦੀ ਦੋਸਤੀ ਗਾਫਲਾ ਓਏ,ਪਾਲੈ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਲ <ref>ਮਿਅਮਾਰ ਬੂਤ ਘੜਨ ਵਾਲਾ।</ref>ਮਿਅਮਾਰ ਜਲਦੰ ਜਿਨੇਘੜਿਆਕਲਬ ਕਲਬੂਤ ਭਾਂਡਾ, ਕਿਤੋਂ ਲਭ ਲੈ ਵੀਰ ਘੁਮਿਆਰ ਜਲਦ ਕਾਹਨੂੰ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਕੇ ਪਿਆ ਲੰਮਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਹੋਵਸੋਂ ਮੌਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਲਦੀ ਤੁਰਿਆ<ref>ਨੇਕ ਦੇ ਕੰਮ ਲਗੇ ਰਹਿਣਾ।</ref> ਜਾਹ ਸਫਾਈ ਦੀ ਸੜਕਬੀਬਾ, ਪਹੁੰਚੇ ਜੇਕਰਾਂ ਧਰਮਦੁਆਰ ਜਲਦ ਜਾਂਦਾ <ref>ਚਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਵਾਸ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਰੋਜ ਦਾ।</ref>ਚਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦਮ ਰੋਜ ਤੇਰਾ, ਕਰੀਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਮਾਰ ਜਲਦੀ ਕਿਧਰ ਗਈ ਦੀਵਾਨਿਆਂਅਕਲ ਤੇਰੀ,ਭੁਲ ਯਾਦ ਕਰ <ref>ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਹਰਦਮ ਯਾਦ ਰਖਾਂਗਾ। </ref>ਕੌਲ ਕਰਾਰ ਜਲਦੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਮੁਨਿਆਦ ਨੇ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਣਾ,ਕਰ ਲੈਫੈਸਲਾ ਵਿਚ ਸਕਾਰ ਜਲਦੰ {{center|ਗਰੰਥ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦਾ ਸੰਮਤ ਮਹੀਨਾ ਤੇ ਕਵੀਆਂ ਪਾਸ ਅਰਜ਼ੋਈ}} ਉਨੀ ਸੌ ਬਵੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਅੰਦਰ, ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ ਜਾਨਂ ਬੁਧਵਾਰ ਤੇ ਸਤਵੀਂ ਭਾਦਰੋਂ ਦੀ, ਪੂਰੀ ਕਰੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਸ ਜਾਨਂ ਅਗੇ ਰਖਿਆ ਦਾਨਿਆਂ ਮੁਨਸਫਾਂ ਦੇ, ਹੋਵੇ ਦੇਖੀਏ ਫਿਹਲ ਕਿ ਪਾਸ ਜਾਨਂ ਗਲਤੀ ਨੁਕਸ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਮੁਆਫ ਕਰਨਾ, ਗਲ ਪਲੜਾ ਮੁਖ ਮੇਂ ਘਾਸ ਜਾਨ ਕੁਕੜ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਪੰਖ ਸਾਡੇ, ਸ਼ਾਇਰ ਉਡਦੇ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ ਜਾਨਂ ਬੁਧੀ ਹੀਨ ਮੈਂ ਦੀਨ ਦਾ ਦੀਨ ਯਾਰੋ, ਕਵੀ ਜਨਾਂ ਦੇ ਰਿਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਾਨ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਕੀ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਕਰੀਏ, ਜੇਕਰ ਹੋਵਣਾ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਾਸ ਜਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> a9kpp8s1td7xtpl68kt5axt15yzb743 216775 216774 2026-04-30T08:08:07Z Harchand Bhinder 2624 216775 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|85||}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸਮਝੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਜਹਾਨ ਦੀ ਗਮੀ ਕਰਕੇ,ਵੇਖੀਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਮੌਜ ਬਹਾਰ ਜਲਦੰ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਚਿਠੀਆਂ ਵਾਚ ਲੈਂਦਾ,ਬਾਬੂ ਭੇਜਦਿਲਦਾਰਨੂੰਤਾਰ ਜਲਦੀ ਏਹ ਦੁਖ ਬਣ ਜਾਂਵਦਾ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਹੋ ਜਾ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਬਿਮਾਰ ਜਲਦੀ ਕੀਤਾ ਦਾਨ ਮਿਲ ਜਾਂਵਦਾ ਜਿਨਸਵਾਂਗੂ,ਦੇ ਦੇ ਰਬਦੇ ਨਾਮ ਹੁਧਾਰ ਜਲਦੀ ਇਸਦੇ ਮਾਰਿਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਸੌਰਦੀ ਏ,ਫੜਕੇ ਨਫਸ ਬਦਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਜਲਦੰ ਅਜ ਦੇਸ <ref>ਇਕ ਮੁਲਕ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਲਾਲ ਤੇ ਮਾਣਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।</ref>ਬਦਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੈਂ ਤੂੰ ਜੌਹਰੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ ਲਾਲ ਜਵਾਹਰ ਜਲਦ ਮੌਸਮ ਸੌਣ ਬਹਾਰ ਦੀ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ, ਮਾਲੀ ਬੀਜ ਲੈ ਅੰਬ ਅਨਾਰ ਜਲਦੀ ਟੂਟੀ ਜਾਂਵਦੀ ਦੋਸਤੀ ਗਾਫਲਾ ਓਏ,ਪਾਲੈ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਲ <ref>ਮਿਅਮਾਰ ਬੂਤ ਘੜਨ ਵਾਲਾ।</ref>ਮਿਅਮਾਰ ਜਲਦੰ ਜਿਨੇਘੜਿਆਕਲਬ ਕਲਬੂਤ ਭਾਂਡਾ, ਕਿਤੋਂ ਲਭ ਲੈ ਵੀਰ ਘੁਮਿਆਰ ਜਲਦ ਕਾਹਨੂੰ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਕੇ ਪਿਆ ਲੰਮਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਹੋਵਸੋਂ ਮੌਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਲਦੀ ਤੁਰਿਆ<ref>ਨੇਕ ਦੇ ਕੰਮ ਲਗੇ ਰਹਿਣਾ।</ref> ਜਾਹ ਸਫਾਈ ਦੀ ਸੜਕਬੀਬਾ, ਪਹੁੰਚੇ ਜੇਕਰਾਂ ਧਰਮਦੁਆਰ ਜਲਦ ਜਾਂਦਾ <ref>ਚਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਵਾਸ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਰੋਜ ਦਾ।</ref>ਚਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦਮ ਰੋਜ ਤੇਰਾ, ਕਰੀਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਮਾਰ ਜਲਦੀ ਕਿਧਰ ਗਈ ਦੀਵਾਨਿਆਂਅਕਲ ਤੇਰੀ,ਭੁਲ ਯਾਦ ਕਰ <ref>ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਹਰਦਮ ਯਾਦ ਰਖਾਂਗਾ। </ref>ਕੌਲ ਕਰਾਰ ਜਲਦੀ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਮੁਨਿਆਦ ਨੇ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਣਾ,ਕਰ ਲੈਫੈਸਲਾ ਵਿਚ ਸਕਾਰ ਜਲਦੰ {{center|ਗਰੰਥ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦਾ ਸੰਮਤ ਮਹੀਨਾ ਤੇ ਕਵੀਆਂ ਪਾਸ ਅਰਜ਼ੋਈ}}ਉਨੀ ਸੌ ਬਵੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਅੰਦਰ, ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ ਜਾਨਂ ਬੁਧਵਾਰ ਤੇ ਸਤਵੀਂ ਭਾਦਰੋਂ ਦੀ, ਪੂਰੀ ਕਰੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਸ ਜਾਨਂ ਅਗੇ ਰਖਿਆ ਦਾਨਿਆਂ ਮੁਨਸਫਾਂ ਦੇ, ਹੋਵੇ ਦੇਖੀਏ ਫਿਹਲ ਕਿ ਪਾਸ ਜਾਨਂ ਗਲਤੀ ਨੁਕਸ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਮੁਆਫ ਕਰਨਾ, ਗਲ ਪਲੜਾ ਮੁਖ ਮੇਂ ਘਾਸ ਜਾਨ ਕੁਕੜ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਪੰਖ ਸਾਡੇ, ਸ਼ਾਇਰ ਉਡਦੇ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ ਜਾਨਂ ਬੁਧੀ ਹੀਨ ਮੈਂ ਦੀਨ ਦਾ ਦੀਨ ਯਾਰੋ, ਕਵੀ ਜਨਾਂ ਦੇ ਰਿਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਾਨ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਕੀ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਕਰੀਏ, ਜੇਕਰ ਹੋਵਣਾ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਾਸ ਜਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> 950mvnpgds9eqsscvl5p0ktxo0xfz19 250 71980 216776 2026-04-30T08:09:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਹਕ ਹਕੂਕ ਦਾ ਕਵੀ ਵਲੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਢੰਡੋਰਾ !! ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੜੇ ਤਾਜਰ, ਪਾਸ ਇਨਾਂ ਦੇ ਹਕ ਲਿਖਾਇਆ ਮੈਂ। ਜਾਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿਚ ਯਾਰੋ, ਹਥੀਂ ਆਪ ਅਸ਼ਟਾਮ ਕਰਵਾਇਆ ਮੈਂ । ਕਬਜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰ ਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216776 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{c|86||}}</noinclude>ਹਕ ਹਕੂਕ ਦਾ ਕਵੀ ਵਲੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਢੰਡੋਰਾ !! ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੜੇ ਤਾਜਰ, ਪਾਸ ਇਨਾਂ ਦੇ ਹਕ ਲਿਖਾਇਆ ਮੈਂ। ਜਾਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿਚ ਯਾਰੋ, ਹਥੀਂ ਆਪ ਅਸ਼ਟਾਮ ਕਰਵਾਇਆ ਮੈਂ । ਕਬਜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰ ਦੀਆਂ ਗਰੰਥ ਉਪਰ, ਆਪਣਾ ਦਖਲ ਉਠਾਇਆ ਮੈਂ। ਇਸ ਗਰੰਥ ਦਾ ਹਕ ਹਕੂਕ ਸਾਰਾ, ਸਾਰੇ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਮੈਂ। ਅਸੀਂ ਜਗਤ ਤੋਂ ਭਏ ਅਤੀਤ ਸਾਧੂ, ਕੰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੌਂਪਾਇਆ ਮੈਂ। ਜਿਨਾਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇਂ ਮੰਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ, ਕੁਲ ਤਾਜਰਾਂ ਤਾਈਂ ਬਤਲਾਇਆ ਮੈਂ। ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨਾ ਇਹਨਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਛਾਪੇ ਸਾਰੀ ਖਲਕ।ਆਖ ਸੁਣਾਇਆ ਮੈਂ। $ ਸਭ ਸਜਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਬੇਨਤੀ ਇਹ ਮੇਰਾ ਲਿਖਤ ਗਰੰਥ ‘ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ` ਜਿਸ ਦਾਹਕ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਵਾਸਤੇਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਰ ਸਿੰਘ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਪਾਸ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਹੈ ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਧ ਪਕਾ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਅਗੋਂ ਇਹ ਹਰ ਇਕ ਇਲਮ ਵਿਚ ਛਾਪਣ ਤੇ ਵੇਚਣਗੇ, ਮੇਰਾ ਹਕ਼ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਰ ਕੋਈ ਸ਼ਖਸ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਬੈਂਤ ਨੂੰ ਭੰਨ ਤੋੜ ਕੇ ਛਾਪੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਪਰ ਅਦਾਲਤ 1 ਮੁਕਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਲੇਖਕ ( ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ) ੨੦ ਮਾਰਚ ੧੬੭੦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇਤਿਲਾਹ !! 30 ਨਵੰਬਰ ਸੰਨ 1958 ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪੂਜਨੀਕ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸ: ਪਰੀਤਮ ਸਿੰਘਜੀ 11-4-60 ਨੂੰ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ 7 ਗਰੰਥ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ ਦਾ ਹਰ ਇਕ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਛਾਪਣ ਤੇ ਵੇਚਣ ਦਾ ਹਕ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸ ਹੈ ਨੋਟ—ਇਹ ਪੁਸਤਕ ' ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ' ਦਾ ਛਾਪਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਹਿਸਾ ਮੈਂ ਸਦਾ ਲਈ ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸ: ਪਰੀਤਮ ਸਿੰਘ (ਜੋ ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਸਨ) ਅਗੇ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਹੈ ਤੇ ਗ਼ਲਤੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਵੀ ਕਰਵਾ ਦਿਤੀ ਹੈ।ਹਰ ਇਕ ਇਲਮ ਵਿਚ ਛਾਪਣ ਤੇ ਵੇਚਣ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ: ਤੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਕੋਈ ਸਜਣ ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿਚੋਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਲ਼ ਮਿਲਵਾਂ ਜੁਲਵਾਂ ਨਾਮ ਰਖੇ । ਦਸਖਤ—ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਸਪੁੱਤਰ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ। ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਮੰਗਾਉਣ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪਤੇ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਓ ! ਨੋਟ-ਐਕਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਭੇਟਾ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਗੁਰਮਤ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ।<noinclude></noinclude> 52kqe3cycxyf8kl9p2bybbdhynpc79q 250 71981 216777 2026-04-30T08:10:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਥਾ ਵਾਚਕਾ ਪਾਠ। ਸਿੰਘਾ ਅਤੇ ਲਕਚਰਾਰਾ ਲਈ ਵਧੀਆ ਗ੍ਰੰਥ ਸੋਢੀ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਰਚਿਤ ਗਰੰਥ ਤਵਾਰੀਖ ਦਸ ਗੁਰੂ ਖਾਲਸਾ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਸ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਐਡੀਸ਼ਨ 3 ਹਿੰਦੀ ਐ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216777 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{c|87||}}</noinclude>ਕਥਾ ਵਾਚਕਾ ਪਾਠ। ਸਿੰਘਾ ਅਤੇ ਲਕਚਰਾਰਾ ਲਈ ਵਧੀਆ ਗ੍ਰੰਥ ਸੋਢੀ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਰਚਿਤ ਗਰੰਥ ਤਵਾਰੀਖ ਦਸ ਗੁਰੂ ਖਾਲਸਾ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਸ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਐਡੀਸ਼ਨ 3 ਹਿੰਦੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਭੇਟਾ 3,8 ਜੀਵਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਜੀਵਨ ਹੈ । - az 15/- ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਹੈ । ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ੬ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਰਤਕ ਸਟੀਕ | ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਰਥਾਤ ਦਸ ਗੁਰ ਇਤਿਹਾਸ ਪ ਪੰਥ ਭੂਸ਼ਨ ਕਵਿ ਚੂੜਾਮਣਿ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਰਚਿਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸੂਰਜ ਗਰੰਥ ਦਾ ਵਾਰਤਕ ਟੀਕਾ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ- ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਚਮਤਕਾਰ(ਪਹਿਲੀ ਸੈਂਚੀ) ਇਸ ਹਿਸੇ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਅਰਥਾਤ ਬੇਦੀ ਬੰਸ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹਾਲ ਹੈ । ਗੁਟਕਾ ਦੁਖ ਭੰਜਨੀ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਅਤੇ ੫੨ ਇਸ ਗੁਟਕੇ ਵਿਚ ਦੁਖਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਰਚਨਾ । ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਹਨ । ਭੇਟਾ 3- ਵਧੀਆ ਕਾਗਜ ਭੇ: 7 ੪੦੪ ਚਰਿਤ੍ਰ ਲਿਖਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਚੈਤੰਨ ਰੱਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਔਖੇ ਪਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੀ ਦਿਤੇ ਹਨ। ਭੇਟਾ 125- ਜਨਮ ਸਾਖੀ, ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿਚ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਂਤ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਭੇਟਾ 15, ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਰਤਕ ਸਟੀਕ ਚਮਤਕਾਰੇ ਦਰਜ ਹਨ । ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਭਗਤ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਕ ਭਗਤ ਨਾਮ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਦਸਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ, ਸਤਿਸੰਗ ਦੀਆਂ ਦਰਜ ਹੈ । ਭੇਟਾ 50 /- ਉਪਦੇਸ਼ ਲਿਖੇ ਹਨ ! ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ ਰਚਿਤ ਗ੍ਰੰਥ 12/- 12/- ਤੀਜਾ ਨੇਤਰ 18 - ਮਸਕੀਨ ਜੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਭਾਗ 1 ਮਸਕੀਨ ਜੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਭਾਗ 2 ਗੁਰਚਿੰਤਨ 25/- ਗੁਰਜੋਤਿ 22 ਜੀ 55- ਕਪੜਾ 60 ਭੇਟਾ 15|- ਸੋਢੀ ਚਮਤਕਾਰ ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿਚ (ਦੂਜੀ ਸੈਂਚੀ) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿਚ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸੋਢੀ ਬੰਸ ਦੇ ਛੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜੀ ਚੌਥਾ ਪਦ 22- ਭੱਟਾ 30/- ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੈ । ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੋਢੀ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਚਿਤ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਅੱਠ ਕਾਂਡ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਰਮ, ਧਰਮ ਨਾਮ, ਮੁਕਤੀ, ਮੌਤ ਜਨਮ, ਮਰਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ, ਨਰਕ ਸ੍ਰੀ 55/- aus 60 ਦਸਮ ਗੁਰ ਚਮਤਕਾਰ (ਤੀਜੀ ਸੈਂਚੀ) ਇਸ ਮਹਾਨ ਗਰੰਥ ਵਿਚ ਦਸਮ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਡਾਕ ਖਰਚ ਵਖਰਾ 20) ਰੁਪਏ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਰਹੁਰੀਤ ਅਰਥਾਤ ਖਾਲਸਾ ਰਹਿਤ ਨਾਮੇ ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਗਰੰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੋਜਕੇ, ਗਯਾਨੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਰਤਨ’ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਵਰਗ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਤੇ | ਇਤਿਹਾਸ, ਸਾਖੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਪਰਾ ਹਾਲ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਗੁਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਭੇਦ ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੌਣ ਹੈ ? ਇਤਿ ਆਦਿ | ਦਰਜ ਹੈ । 55 ਕਪੜਾ • 60 ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਜੀਵਨ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁ:ਪ੍ਰ: ਕਮੇਟੀਦੀ ਸਿਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਭੇਟਾ 8/_ ਦੇ ਸਾਰ ਰੂਪ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ । ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਰਚਿਤ ਗਰੰਥ ਕਥਾ, ਬਾਣੀ ਦੇ ਭੇਟਾ 15: ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਭਗਤ ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੇ ਉਘੇ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਬੜੇ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹਨ । 3211-51- ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕੌਤਕ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਹਨ । ਭੇਟਾ 15- ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਤੋਂ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਤਕ ਦੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿਖੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਅਨਿੰਨ ਸਿੱਖ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਪਾਲਕ ਦੀਆਂ ਸੰਪੂਰਨ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ12- ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉਤਰ ਆਦਿ ਦੇ ਪ੍ਰਕਰਣ ਹਨ ਇਸ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ 25- ਸਪੁਤ੍ਰ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਉਦਾਸੀਨ ਮਤ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਹੈ। ਭੇਟਾ 20/- ਰੁਪਏ ਢਾਕ ਖਰਚ ਵਖਰਾ ਭੇਟਾ 10. ਗੁਰਮਤਿ ਫਿਲਾਸਫੀ 25-ਭਗਤ ਦਰਸ਼ਨ 20/- ਦਾ ਟੀ. ਪੀ. ਪੀ. ਰਾਹੀਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਮੰਗਾਉਣ ਦਾ ਪੱਤਾ-ਭਾਈ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਪਾਸ਼ਾਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਦਿਤਾ ਹੈ । ਸੰਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦਰਜਹੇ ਭੇਟਾ20- Namdhari Elibrary NamdhariЄlibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> j1rx64kyyb9z0f2i58tdd3il8wvxz7z 216778 216777 2026-04-30T08:10:56Z Harchand Bhinder 2624 216778 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{c|87||}}</noinclude>ਕਥਾ ਵਾਚਕਾ ਪਾਠ। ਸਿੰਘਾ ਅਤੇ ਲਕਚਰਾਰਾ ਲਈ ਵਧੀਆ ਗ੍ਰੰਥ ਸੋਢੀ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਰਚਿਤ ਗਰੰਥ ਤਵਾਰੀਖ ਦਸ ਗੁਰੂ ਖਾਲਸਾ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਸ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਐਡੀਸ਼ਨ 3 ਹਿੰਦੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਭੇਟਾ 3,8 ਜੀਵਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਜੀਵਨ ਹੈ । - az 15/- ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਹੈ । ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ੬ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਰਤਕ ਸਟੀਕ | ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਰਥਾਤ ਦਸ ਗੁਰ ਇਤਿਹਾਸ ਪ ਪੰਥ ਭੂਸ਼ਨ ਕਵਿ ਚੂੜਾਮਣਿ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਰਚਿਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸੂਰਜ ਗਰੰਥ ਦਾ ਵਾਰਤਕ ਟੀਕਾ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ- ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਚਮਤਕਾਰ(ਪਹਿਲੀ ਸੈਂਚੀ) ਇਸ ਹਿਸੇ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਅਰਥਾਤ ਬੇਦੀ ਬੰਸ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹਾਲ ਹੈ । ਗੁਟਕਾ ਦੁਖ ਭੰਜਨੀ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਅਤੇ ੫੨ ਇਸ ਗੁਟਕੇ ਵਿਚ ਦੁਖਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਰਚਨਾ । ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਹਨ । ਭੇਟਾ 3- ਵਧੀਆ ਕਾਗਜ ਭੇ: 7 ੪੦੪ ਚਰਿਤ੍ਰ ਲਿਖਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਚੈਤੰਨ ਰੱਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਔਖੇ ਪਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੀ ਦਿਤੇ ਹਨ। ਭੇਟਾ 125- ਜਨਮ ਸਾਖੀ, ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿਚ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਂਤ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਭੇਟਾ 15, ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਰਤਕ ਸਟੀਕ ਚਮਤਕਾਰੇ ਦਰਜ ਹਨ । ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਭਗਤ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਕ ਭਗਤ ਨਾਮ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਦਸਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ, ਸਤਿਸੰਗ ਦੀਆਂ ਦਰਜ ਹੈ । ਭੇਟਾ 50 /- ਉਪਦੇਸ਼ ਲਿਖੇ ਹਨ ! ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ ਰਚਿਤ ਗ੍ਰੰਥ 12/- 12/- ਤੀਜਾ ਨੇਤਰ 18 - ਮਸਕੀਨ ਜੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਭਾਗ 1 ਮਸਕੀਨ ਜੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਭਾਗ 2 ਗੁਰਚਿੰਤਨ 25/- ਗੁਰਜੋਤਿ 22 ਜੀ 55- ਕਪੜਾ 60 ਭੇਟਾ 15|- ਸੋਢੀ ਚਮਤਕਾਰ ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿਚ (ਦੂਜੀ ਸੈਂਚੀ) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਇਸ ਗਰੰਥ ਵਿਚ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸੋਢੀ ਬੰਸ ਦੇ ਛੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜੀ ਚੌਥਾ ਪਦ 22- ਭੱਟਾ 30/- ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੈ । ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੋਢੀ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਚਿਤ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਅੱਠ ਕਾਂਡ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਰਮ, ਧਰਮ ਨਾਮ, ਮੁਕਤੀ, ਮੌਤ ਜਨਮ, ਮਰਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ, ਨਰਕ ਸ੍ਰੀ 55/- aus 60 ਦਸਮ ਗੁਰ ਚਮਤਕਾਰ (ਤੀਜੀ ਸੈਂਚੀ) ਇਸ ਮਹਾਨ ਗਰੰਥ ਵਿਚ ਦਸਮ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਡਾਕ ਖਰਚ ਵਖਰਾ 20) ਰੁਪਏ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਰਹੁਰੀਤ ਅਰਥਾਤ ਖਾਲਸਾ ਰਹਿਤ ਨਾਮੇ ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਗਰੰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੋਜਕੇ, ਗਯਾਨੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਰਤਨ’ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਵਰਗ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਤੇ | ਇਤਿਹਾਸ, ਸਾਖੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਪਰਾ ਹਾਲ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਗੁਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਭੇਦ ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੌਣ ਹੈ ? ਇਤਿ ਆਦਿ | ਦਰਜ ਹੈ । 55 ਕਪੜਾ • 60 ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਜੀਵਨ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁ:ਪ੍ਰ: ਕਮੇਟੀਦੀ ਸਿਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਭੇਟਾ 8/_ ਦੇ ਸਾਰ ਰੂਪ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ । ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਰਚਿਤ ਗਰੰਥ ਕਥਾ, ਬਾਣੀ ਦੇ ਭੇਟਾ 15: ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਭਗਤ ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੇ ਉਘੇ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਬੜੇ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹਨ । 3211-51- ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕੌਤਕ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਹਨ । ਭੇਟਾ 15- ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਤੋਂ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਤਕ ਦੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿਖੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਅਨਿੰਨ ਸਿੱਖ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਪਾਲਕ ਦੀਆਂ ਸੰਪੂਰਨ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ12- ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉਤਰ ਆਦਿ ਦੇ ਪ੍ਰਕਰਣ ਹਨ ਇਸ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ 25- ਸਪੁਤ੍ਰ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਉਦਾਸੀਨ ਮਤ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਹੈ। ਭੇਟਾ 20/- ਰੁਪਏ ਢਾਕ ਖਰਚ ਵਖਰਾ ਭੇਟਾ 10. ਗੁਰਮਤਿ ਫਿਲਾਸਫੀ 25-ਭਗਤ ਦਰਸ਼ਨ 20/- ਦਾ ਟੀ. ਪੀ. ਪੀ. ਰਾਹੀਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਮੰਗਾਉਣ ਦਾ ਪੱਤਾ-ਭਾਈ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਪਾਸ਼ਾਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਦਿਤਾ ਹੈ । ਸੰਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦਰਜਹੇ ਭੇਟਾ20-<noinclude></noinclude> 17bw5bxje67g89ztcceqg94y0askvhm