ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 21726 216806 52814 2026-04-30T12:07:57Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੫੮}}</noinclude>ਭਈ ਹਮਾਰੀ॥੨॥ ਰਾਜ ਭੁਇਅੰਗ ਪ੍ਰਸੰਗ ਜੈਸੇ ਹਹਿ ਅਬ ਕਛੁ ਮਰਮੁ ਜਨਾਇਆ॥ ਅਨਿਕ ਕਟਕ ਜੈਸੇ ਭੂਲਿ ਪਰੇ ਅਬ ਕਹਤੇ ਕਹਨੁ ਨ ਆਇਆ॥੩॥ ਸਰਬੇ ਏਕੁ ਅਨੇਕੈ ਸੁਆਮੀ ਸਭ ਘਟ ਭੁੋਗਵੈ ਸੋਈ॥ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਹਾਥ ਪੈ ਨੇਰੈ ਸਹਜੇ ਹੋਇ ਸੁ ਹੋਈ॥੪॥੧॥ ਜਉ ਹਮ ਬਾਂਧੇ ਮੋਹ ਫਾਸ ਹਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਧਨਿ ਤੁਮ ਬਾਧੇ॥ ਅਪਨੇ ਛੂਟਨ ਕੋ ਜਤਨੁ ਕਰਹੁ ਹਮ ਛੂਟੇ ਤੁਮ ਆਰਾਧੇ॥੧॥ ਮਾਧਵੇ ਜਾਨਤ ਹਹੁ ਜੈਸੀ ਤੈਸੀ॥ ਅਬ ਕਹਾ ਕਰਹੁਗੇ ਐਸੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮੀਨੁ ਪਕਰਿ ਫਾਂਕਿਓ ਅਰੁ ਕਾਟਿਓ ਰਾਂਧਿ ਕੀਓ ਬਹੁ ਬਾਨੀ॥ ਖੰਡ ਖੰਡ ਕਰਿ ਭੋਜਨੁ ਕੀਨੋ ਤਊ ਨ ਬਿਸਰਿਓ ਪਾਨੀ॥੨॥ ਆਪਨ ਬਾਪੈ ਨਾਹੀ ਕਿਸੀ ਕੋ ਭਾਵਨ ਕੋ ਹਰਿ ਰਾਜਾ॥ ਮੋਹ ਪਟਲ ਸਭੁ ਜਗਤੁ ਬਿਆਪਿਓ ਭਗਤ ਨਹੀ ਸੰਤਾਪਾ॥੩॥ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਭਗਤਿ ਇਕ ਬਾਢੀ ਅਬ ਇਹ ਕਾ ਸਿਉ ਕਹੀਐ॥ ਜਾ ਕਾਰਨਿ ਹਮ ਤੁਮ ਆਰਾਧੇ ਸੋ ਦੁਖੁ ਅਜਹੂ ਸਹੀਐ॥੪॥੨॥ ਦੁਲਭ ਜਨਮੁ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪਾਇਓ ਬਿਰਥਾ ਜਾਤ ਅਬਿਬੇਕੈ॥ ਰਾਜੇ ਇੰਦ੍ਰ ਸਮਸਰਿ ਗ੍ਰਿਹ ਆਸਨ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਕਹਹੁ ਕਿਹ ਲੇਖੈ॥੧॥ ਨ ਬੀਚਾਰਿਓ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਕੋ ਰਸੁ॥ ਜਿਹ ਰਸ ਅਨਰਸ ਬੀਸਰਿ ਜਾਹੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਾਨਿ ਅਜਾਨ ਭਏ ਹਮ ਬਾਵਰ ਸੋਚ ਅਸੋਚ ਦਿਵਸ ਜਾਹੀ॥ ਇੰਦ੍ਰੀ ਸਬਲ ਨਿਬਲ ਬਿਬੇਕ ਬੁਧਿ ਪਰਮਾਰਥ ਪਰਵੇਸ ਨਹੀ॥੨॥ ਕਹੀਅਤ ਆਨ ਅਚਰੀਅਤ ਅਨ ਕਛੁ ਸਮਝ ਨ ਪਰੈ ਅਪਰ ਮਾਇਆ॥ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਉਦਾਸ ਦਾਸ ਮਤਿ ਪਰਹਰਿ ਕੋਪੁ ਕਰਹੁ ਜੀਅ ਦਇਆ॥੩॥੩॥ ਸੁਖ ਸਾਗਰੁ ਸੁਰਤਰ ਚਿੰਤਾਮਨਿ ਕਾਮਧੇਨੁ ਬਸਿ ਜਾ ਕੇ॥ ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਅਸਟ ਦਸਾ ਸਿਧਿ ਨਵ ਨਿਧਿ ਕਰ ਤਲ ਤਾ ਕੇ॥੧॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨ ਜਪਹਿ ਰਸਨਾ॥ ਅਵਰ ਸਭ ਤਿਆਗਿ ਬਚਨ ਰਚਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਾਨਾ ਖਿਆਨ ਪੁਰਾਨ ਬੇਦ ਬਿਧਿ ਚਉਤੀਸ ਅਖਰ ਮਾਂਹੀ॥ ਬਿਆਸ ਬਿਚਾਰਿ ਕਹਿਓ ਪਰਮਾਰਥੁ ਰਾਮ ਨਾਮ ਸਰਿ ਨਾਹੀ॥੨॥ ਸਹਜ ਸਮਾਧਿ ਉਪਾਧਿ ਰਹਤ ਫੁਨਿ ਬਡੈ ਭਾਗਿ ਲਿਵ ਲਾਗੀ॥ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਪ੍ਰਗਾਸੁ ਰਿਦੈ ਧਰਿ ਜਨਮ ਮਰਨ ਭੈ ਭਾਗੀ॥੩॥੪॥ ਜਉ ਤੁਮ ਗਿਰਿਵਰ ਤਉ ਹਮ ਮੋਰਾ॥ ਜਉ ਤੁਮ ਚੰਦ ਤਉ ਹਮ ਭਏ ਹੈ ਚਕੋਰਾ॥੧॥ ਮਾਧਵੇ ਤੁਮ ਨ ਤੋਰਹੁ ਤਉ ਹਮ ਨਹੀ ਤੋਰਹਿ॥ ਤੁਮ ਸਿਉ ਤੋਰਿ ਕਵਨ ਸਿਉ ਜੋਰਹਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਉ ਤੁਮ ਦੀਵਰਾ ਤਉ ਹਮ ਬਾਤੀ॥ ਜਉ<noinclude></noinclude> lrh964sbl6vbpxdgipkimty4k4z2lp0 250 21731 216807 52819 2026-04-30T12:17:46Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੫੯}}</noinclude>ਤੁਮ ਤੀਰਥ ਤਉ ਹਮ ਜਾਤੀ॥੨॥ ਸਾਚੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹਮ ਤੁਮ ਸਿਉ ਜੋਰੀ॥ ਤੁਮ ਸਿਉ ਜੋਰਿ ਅਵਰ ਸੰਗਿ ਤੋਰੀ॥੩॥ ਜਹ ਜਹ ਜਾਉ ਤਹਾ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ॥ ਤੁਮ ਸੋ ਠਾਕੁਰੁ ਅਉਰੁ ਨ ਦੇਵਾ॥੪॥ ਤੁਮਰੇ ਭਜਨ ਕਟਹਿ ਜਮ ਫਾਂਸਾ॥ ਭਗਤਿ ਹੇਤ ਗਾਵੈ ਰਵਿਦਾਸਾ॥੫॥੫॥ ਜਲ ਕੀ ਭੀਤਿ ਪਵਨ ਕਾ ਥੰਭਾ ਰਕਤ ਬੁੰਦ ਕਾ ਗਾਰਾ॥ ਹਾਡ ਮਾਸ ਨਾੜਂੀ ਕੋ ਪਿੰਜਰੁ ਪੰਖੀ ਬਸੈ ਬਿਚਾਰਾ॥੧॥ ਪ੍ਰਾਨੀ ਕਿਆ ਮੇਰਾ ਕਿਆ ਤੇਰਾ॥ ਜੈਸੇ ਤਰਵਰ ਪੰਖਿ ਬਸੇਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਰਾਖਹੁ ਕੰਧ ਉਸਾਰਹੁ ਨੀਵਾਂ॥ ਸਾਢੇ ਤੀਨਿ ਹਾਥ ਤੇਰੀ ਸੀਵਾਂ॥੨॥ ਬੰਕੇ ਬਾਲ ਪਾਗ ਸਿਰਿ ਡੇਰੀ॥ ਇਹੁ ਤਨੁ ਹੋਇਗੋ ਭਸਮ ਕੀ ਢੇਰੀ॥੩॥ ਊਚੇ ਮੰਦਰ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਬਾਜੀ ਹਾਰੀ॥੪॥ ਮੇਰੀ ਜਾਤਿ ਕਮੀਨੀ ਪਾਂਤਿ ਕਮੀਨੀ ਓਛਾ ਜਨਮੁ ਹਮਾਰਾ॥ ਤੁਮ ਸਰਨਾਗਤਿ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਚੰਦ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਚਮਾਰਾ ॥੫॥੬॥ ਚਮਰਟਾ ਗਾਂਠਿ ਨ ਜਨਈ॥ ਲੋਗੁ ਗਠਾਵੈ ਪਨਹੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਰ ਨਹੀ ਜਿਹ ਤੋਪਉ॥ ਨਹੀ ਰਾਂਬੀ ਠਾਉ ਰੋਪਉ॥੧॥ ਲੋਗੁ ਗੰਠਿ ਗੰਠਿ ਖਰਾ ਬਿਗੂਚਾ॥ ਹਉ ਬਿਨੁ ਗਾਂਠੇ ਜਾਇ ਪਹੂਚਾ॥੨॥ ਰਵਿਦਾਸੁ ਜਪੈ ਰਾਮ ਨਾਮਾ॥ ਮੋਹਿ ਜਮ ਸਿਉ ਨਾਹੀ ਕਾਮਾ॥੩॥੭॥ {{center|ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ ਬਾਣੀ ਭਗਤ ਭੀਖਨ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਨੈਨਹੁ ਨੀਰੁ ਬਹੈ ਤਨੁ ਖੀਨਾ ਭਏ ਕੇਸ ਦੁਧ ਵਾਨੀ॥ ਰੂਧਾ ਕੰਠੁ ਸਬਦੁ ਨਹੀ ਉਚਰੈ ਅਬ ਕਿਆ ਕਰਹਿ ਪਰਾਨੀ॥੧॥ ਰਾਮ ਰਾਇ ਹੋਹਿ ਬੈਦ ਬਨਵਾਰੀ॥ ਅਪਨੇ ਸੰਤਹ ਲੇਹੁ ਉਬਾਰੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਾਥੇ ਪੀਰ ਸਰੀਰਿ ਜਲਨਿ ਹੈ ਕਰਕ ਕਰੇਜੇ ਮਾਹੀ॥ ਐਸੀ ਬੇਦਨ ਉਪਜਿ ਖਰੀ ਭਈ ਵਾ ਕਾ ਅਉਖਧੁ ਨਾਹੀ॥੨॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਲੁ ਨਿਰਮਲੁ ਇਹੁ ਅਉਖਧੁ ਜਗਿ ਸਾਰਾ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਕਹੈ ਜਨੁ ਭੀਖਨੁ ਪਾਵਉ ਮੋਖ ਦੁਆਰਾ॥੩॥੧॥ ਐਸਾ ਨਾਮੁ ਰਤਨੁ ਨਿਰਮੋਲਕੁ ਪੁੰਨਿ ਪਦਾਰਥੁ ਪਾਇਆ॥ ਅਨਿਕ ਜਤਨ ਕਰਿ ਹਿਰਦੈ ਰਾਖਿਆ ਰਤਨੁ ਨ ਛਪੈ ਛਪਾਇਆ॥੧॥ ਹਰਿ ਗੁਨ ਕਹਤੇ ਕਹਨੁ ਨ ਜਾਈ॥ ਜੈਸੇ ਗੂੰਗੇ ਕੀ ਮਿਠਿਆਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਰਸਨਾ ਰਮਤ ਸੁਨਤ ਸੁਖੁ ਸ੍ਰਵਨਾ ਚਿਤ ਚੇਤੇ ਸੁਖੁ ਹੋਈ॥ ਕਹੁ ਭੀਖਨ ਦੁਇ ਨੈਨ ਸੰਤੋਖੇ ਜਹ ਦੇਖਾਂ ਤਹ ਸੋਈ॥੨॥੨॥<noinclude></noinclude> 37nqg9wsg3nqmvfj444u1pogpg45azo 250 21732 216808 52820 2026-04-30T12:25:49Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੬੦}}</noinclude>{{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੧ ਚਉਪਦੇ}} {{center|{{xx-larger|'''੧ਓ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ'''}}</br> {{xx-larger|'''ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥'''}}}} ਜੀਉ ਡਰਤੁ ਹੈ ਆਪਣਾ ਕੈ ਸਿਉ ਕਰੀ ਪੁਕਾਰ॥ ਦੂਖ ਵਿਸਾਰਣੁ ਸੇਵਿਆ ਸਦਾ ਸਦਾ ਦਾਤਾਰੁ॥੧॥ ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ ਨੀਤ ਨਵਾ ਸਦਾ ਸਦਾ ਦਾਤਾਰੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਾਹਿਬੁ ਸੇਵੀਐ ਅੰਤਿ ਛਡਾਏ ਸੋਇ॥ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਮੇਰੀ ਕਾਮਣੀ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰਾ ਹੋਇ॥੨॥ ਦਇਆਲ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਤਰਾ॥ ਸਦ ਕੁਰਬਾਣੈ ਜਾਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਰਬੰ ਸਾਚਾ ਏਕੁ ਹੈ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਕੋਇ॥ ਤਾ ਕੀ ਸੇਵਾ ਸੋ ਕਰੇ ਜਾ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇ॥੩॥ ਤੁਧੁ ਬਾਝੁ ਪਿਆਰੇ ਕੇਵ ਰਹਾ॥ ਸਾ ਵਡਿਆਈ ਦੇਹਿ ਜਿਤੁ ਨਾਮਿ ਤੇਰੇ ਲਾਗਿ ਰਹਾਂ॥ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਕੋਇ ਜਿਸੁ ਆਗੈ ਪਿਆਰੇ ਜਾਇ ਕਹਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੇਵੀ ਸਾਹਿਬੁ ਆਪਣਾ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਚੰਉ ਕੋਇ॥ ਨਾਨਕੁ ਤਾ ਕਾ ਦਾਸੁ ਹੈ ਬਿੰਦ ਬਿੰਦ ਚੁਖ ਚੁਖ ਹੋਇ॥੪॥ ਸਾਹਿਬ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਵਿਟਹੁ ਬਿੰਦ ਬਿੰਦ ਚੁਖ ਚੁਖ ਹੋਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥੪॥੧॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧॥ ਹਮ ਆਦਮੀ ਹਾਂ ਇਕ ਦਮੀ ਮੁਹਲਤਿ ਮੁਹਤੁ ਨ ਜਾਣਾ॥ ਨਾਨਕੁ ਬਿਨਵੈ ਤਿਸੈ ਸਰੇਵਹੁ ਜਾ ਕੇ ਜੀਅ ਪਰਾਣਾ॥੧॥ ਅੰਧੇ ਜੀਵਨਾ ਵੀਚਾਰਿ ਦੇਖਿ ਕੇਤੇ ਕੇ ਦਿਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਸੁ ਮਾਸੁ ਸਭੁ ਜੀਉ ਤੁਮਾਰਾ ਤੂ ਮੈ ਖਰਾ ਪਿਆਰਾ॥ ਨਾਨਕੁ ਸਾਇਰੁ ਏਵ ਕਹਤੁ ਹੈ ਸਚੇ ਪਰਵਦਗਾਰਾ॥੨॥ ਜੇ ਤੂ ਕਿਸੈ ਨ ਦੇਹੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬਾ ਕਿਆ ਕੋ ਕਢੈ ਗਹਣਾ॥ ਨਾਨਕੁ ਬਿਨਵੈ ਸੋ ਕਿਛੁ ਪਾਈਐ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖੇ ਕਾ ਲਹਣਾ॥੩॥ ਨਾਮੁ ਖਸਮ ਕਾ ਚਿਤਿ ਨ ਕੀਆ ਕਪਟੀ ਕਪਟੁ ਕਮਾਣਾ॥ ਜਮ ਦੁਆਰਿ ਜਾ ਪਕੜਿ ਚਲਾਇਆ ਤਾ<noinclude></noinclude> b1j9awz953gi2ai2c669ytvfi6ok3cd 250 21741 216898 52829 2026-04-30T23:29:55Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੬੧}}</noinclude>ਚਲਦਾ ਪਛੁਤਾਣਾ॥੪॥ ਜਬ ਲਗੁ ਦੁਨੀਆ ਰਹੀਐ ਨਾਨਕ ਕਿਛੁ ਸੁਣੀਐ ਕਿਛੁ ਕਹੀਐ॥ ਭਾਲਿ ਰਹੇ ਹਮ ਰਹਣੁ ਨ ਪਾਇਆ ਜੀਵਤਿਆ ਮਰਿ ਰਹੀਐ॥੫॥੨॥ {{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ਦੂਜਾ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਕਿਉ ਸਿਮਰੀ ਸਿਵਰਿਆ ਨਹੀ ਜਾਇ॥ ਤਪੈ ਹਿਆਉ ਜੀਅੜਾ ਬਿਲਲਾਇ॥ ਸਿਰਜਿ ਸਵਾਰੇ ਸਾਚਾ ਸੋਇ॥ ਤਿਸੁ ਵਿਸਰਿਐ ਚੰਗਾ ਕਿਉ ਹੋਇ॥੧॥ ਹਿਕਮਤਿ ਹੁਕਮਿ ਨ ਪਾਇਆ ਜਾਇ॥ ਕਿਉ ਕਰਿ ਸਾਚਿ ਮਿਲਉ ਮੇਰੀ ਮਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਵਖਰੁ ਨਾਮੁ ਦੇਖਣ ਕੋਈ ਜਾਇ॥ ਨਾ ਕੋ ਚਾਖੈ ਨਾ ਕੋ ਖਾਇ॥ ਲੋਕਿ ਪਤੀਣੈ ਨਾ ਪਤਿ ਹੋਇ॥ ਤਾ ਪਤਿ ਰਹੈ ਰਾਖੈ ਜਾ ਸੋਇ॥੨॥ ਜਹ ਦੇਖਾ ਤਹ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ॥ ਤੁਧੁ ਬਿਨੁ ਦੂਜੀ ਨਾਹੀ ਜਾਇ॥ ਜੇ ਕੋ ਕਰੇ ਕੀਤੈ ਕਿਆ ਹੋਇ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਬਖਸੇ ਸਾਚਾ ਸੋਇ॥੩॥ ਹੁਣਿ ਉਠਿ ਚਲਣਾ ਮੁਹਤਿ ਕਿ ਤਾਲਿ॥ ਕਿਆ ਮੁਹੁ ਦੇਸਾ ਗੁਣ ਨਹੀ ਨਾਲਿ॥ ਜੈਸੀ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤੈਸਾ ਹੋਇ॥ ਵਿਣੁ ਨਦਰੀ ਨਾਨਕ ਨਹੀ ਕੋਇ॥੪॥੧॥੩॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧॥ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਾ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਇ॥ ਆਤਮਾ ਦ੍ਰਵੈ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲਾਇ॥ ਆਤਮਾ ਪਰਾਤਮਾ ਏਕੋ ਕਰੈ॥ ਅੰਤਰ ਕੀ ਦੁਬਿਧਾ ਅੰਤਰਿ ਮਰੈ॥੧॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪਾਇਆ ਜਾਇ॥ ਹਰਿ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਗੈ ਫਿਰਿ ਕਾਲੁ ਨ ਖਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਚਿ ਸਿਮਰਿਐ ਹੋਵੈ ਪਰਗਾਸੁ॥ ਤਾ ਤੇ ਬਿਖਿਆ ਮਹਿ ਰਹੈ ਉਦਾਸੁ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਐਸੀ ਵਡਿਆਈ॥ ਪੁਤ੍ਰ ਕਲਤ੍ਰ ਵਿਚੇ ਗਤਿ ਪਾਈ॥੨॥ ਐਸੀ ਸੇਵਕੁ ਸੇਵਾ ਕਰੈ॥ ਜਿਸ ਕਾ ਜੀਉ ਤਿਸੁ ਆਗੈ ਧਰੈ॥ ਸਾਹਿਬ ਭਾਵੈ ਸੋ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਸੋ ਸੇਵਕੁ ਦਰਗਹ ਪਾਵੈ ਮਾਣੁ॥੩॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਮੂਰਤਿ ਹਿਰਦੈ ਵਸਾਏ॥ ਜੋ ਇਛੈ ਸੋਈ ਫਲੁ ਪਾਏ॥ ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਕਿਰਪਾ ਕਰੈ॥ ਸੋ ਸੇਵਕੁ ਜਮ ਤੇ ਕੈਸਾ ਡਰੈ॥੪॥ ਭਨਤਿ ਨਾਨਕੁ ਕਰੇ ਵੀਚਾਰੁ॥ ਸਾਚੀ ਬਾਣੀ ਸਿਉ ਧਰੇ ਪਿਆਰੁ॥ ਤਾ ਕੋ ਪਾਵੈ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ॥ ਜਪੁ ਤਪੁ ਸਭੁ ਇਹੁ ਸਬਦੁ ਹੈ ਸਾਰੁ॥੫॥੨॥੪॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧॥ ਜੀਉ ਤਪਤੁ ਹੈ ਬਾਰੋ ਬਾਰ॥ ਤਪਿ ਤਪਿ ਖਪੈ ਬਹੁਤੁ ਬੇਕਾਰ॥ ਜੈ ਤਨਿ ਬਾਣੀ ਵਿਸਰਿ ਜਾਇ॥ ਜਿਉ ਪਕਾ ਰੋਗੀ ਵਿਲਲਾਇ॥੧॥ ਬਹੁਤਾ ਬੋਲਣੁ ਝਖਣੁ ਹੋਇ॥ ਵਿਣੁ ਬੋਲੇ ਜਾਣੈ ਸਭੁ ਸੋਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਿਨਿ ਕਨ ਕੀਤੇ ਅਖੀ ਨਾਕੁ॥ ਜਿਨਿ ਜਿਹਵਾ<noinclude></noinclude> 587az8zuadx3rfmd8gvaxd39zgpyehv 250 21746 216908 52834 2026-04-30T23:46:19Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੬੨}}</noinclude>ਦਿਤੀ ਬੋਲੇ ਤਾਤੁ॥ ਜਿਨਿ ਮਨੁ ਰਾਖਿਆ ਅਗਨੀ ਪਾਇ॥ ਵਾਜੈ ਪਵਣੁ ਆਖੈ ਸਭ ਜਾਇ॥੨॥ ਜੇਤਾ ਮੋਹੁ ਪਰੀਤਿ ਸੁਆਦ॥ ਸਭਾ ਕਾਲਖ ਦਾਗਾ ਦਾਗ॥ ਦਾਗ ਦੋਸ ਮੁਹਿ ਚਲਿਆ ਲਾਇ॥ ਦਰਗਹ ਬੈਸਣ ਨਾਹੀ ਜਾਇ॥੩॥ ਕਰਮਿ ਮਿਲੈ ਆਖਣੁ ਤੇਰਾ ਨਾਉ॥ ਜਿਤੁ ਲਗਿ ਤਰਣਾ ਹੋਰੁ ਨਹੀ ਥਾਉ॥ ਜੇ ਕੋ ਡੂਬੈ ਫਿਰਿ ਹੋਵੈ ਸਾਰ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਚਾ ਸਰਬ ਦਾਤਾਰ॥੪॥੩॥੫॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧॥ ਚੋਰੁ ਸਲਾਹੇ ਚੀਤੁ ਨ ਭੀਜੈ॥ ਜੇ ਬਦੀ ਕਰੇ ਤਾ ਤਸੂ ਨ ਛੀਜੈ॥ ਚੋਰ ਕੀ ਹਾਮਾ ਭਰੇ ਨ ਕੋਇ॥ ਚੋਰੁ ਕੀਆ ਚੰਗਾ ਕਿਉ ਹੋਇ॥੧॥ ਸੁਣਿ ਮਨ ਅੰਧੇ ਕੁਤੇ ਕੂੜਿਆਰ॥ ਬਿਨੁ ਬੋਲੇ ਬੂਝੀਐ ਸਚਿਆਰ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚੋਰੁ ਸੁਆਲਿਉ ਚੋਰੁ ਸਿਆਣਾ॥ ਖੋਟੇ ਕਾ ਮੂਲੁ ਏਕੁ ਦੁਗਾਣਾ॥ ਜੇ ਸਾਥਿ ਰਖੀਐ ਦੀਜੈ ਰਲਾਇ॥ ਜਾ ਪਰਖੀਐ ਖੋਟਾ ਹੋਇ ਜਾਇ॥੨॥ ਜੈਸਾ ਕਰੇ ਸੁ ਤੈਸਾ ਪਾਵੈ॥ ਆਪਿ ਬੀਜਿ ਆਪੇ ਹੀ ਖਾਵੈ॥ ਜੇ ਵਡਿਆਈਆ ਆਪੇ ਖਾਇ॥ ਜੇਹੀ ਸੁਰਤਿ ਤੇਹੈ ਰਾਹਿ ਜਾਇ॥੩॥ ਜੇ ਸਉ ਕੂੜੀਆ ਕੂੜੁ ਕਬਾੜੁ॥ ਭਾਵੈ ਸਭੁ ਆਖਉ ਸੰਸਾਰੁ॥ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਅਧੀ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਨਾਨਕ ਜਾਣੈ ਜਾਣੁ ਸੁਜਾਣੁ॥੪॥੪॥੬॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧॥ ਕਾਇਆ ਕਾਗਦੁ ਮਨੁ ਪਰਵਾਣਾ॥ ਸਿਰ ਕੇ ਲੇਖ ਨ ਪੜੈ ਇਆਣਾ॥ ਦਰਗਹ ਘੜੀਅਹਿ ਤੀਨੇ ਲੇਖ॥ ਖੋਟਾ ਕਾਮਿ ਨ ਆਵੈ ਵੇਖੁ॥੧॥ ਨਾਨਕ ਜੇ ਵਿਚਿ ਰੁਪਾ ਹੋਇ॥ ਖਰਾ ਖਰਾ ਆਖੈ ਸਭੁ ਕੋਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਾਦੀ ਕੂੜੁ ਬੋਲਿ ਮਲੁ ਖਾਇ॥ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਨਾਵੈ ਜੀਆ ਘਾਇ॥ ਜੋਗੀ ਜੁਗਤਿ ਨ ਜਾਣੈ ਅੰਧੁ॥ ਤੀਨੇ ਓਜਾੜੇ ਕਾ ਬੰਧੁ॥੨॥ ਸੋ ਜੋਗੀ ਜੋ ਜੁਗਤਿ ਪਛਾਣੈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਏਕੋ ਜਾਣੈ॥ ਕਾਜੀ ਸੋ ਜੋ ਉਲਟੀ ਕਰੈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜੀਵਤੁ ਮਰੈ॥ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੁ ਬੀਚਾਰੈ॥ ਆਪਿ ਤਰੈ ਸਗਲੇ ਕੁਲ ਤਾਰੈ॥੩॥ ਦਾਨਸਬੰਦੁ ਸੋਈ ਦਿਲਿ ਧੋਵੈ॥ ਮੁਸਲਮਾਣੁ ਸੋਈ ਮਲੁ ਖੋਵੈ॥ ਪੜਿਆ ਬੂਝੈ ਸੋ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਜਿਸੁ ਸਿਰਿ ਦਰਗਹ ਕਾ ਨੀਸਾਣੁ॥੪॥੫॥੭॥ {{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੩ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਕਾਲੁ ਨਾਹੀ ਜੋਗੁ ਨਾਹੀ ਨਾਹੀ ਸਤ ਕਾ ਢਬੁ॥ ਥਾਨਸਟ ਜਗ ਭਰਿਸਟ ਹੋਏ ਡੂਬਤਾ ਇਵ ਜਗੁ॥੧॥ ਕਲ ਮਹਿ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਸਾਰੁ॥ ਅਖੀ ਤ ਮੀਟਹਿ ਨਾਕ ਪਕੜਹਿ ਠਗਣ ਕਉ ਸੰਸਾਰੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਂਟ ਸੇਤੀ ਨਾਕੁ<noinclude></noinclude> 2fvnqxnvxdx85wmkhrxrb82fg0b2wmy 250 21751 216921 52839 2026-04-30T23:56:53Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੬੩}}</noinclude>ਪਕੜਹਿ ਸੂਝਤੇ ਤਿਨਿ ਲੋਅ॥ ਮਗਰ ਪਾਛੈ ਕਛੁ ਨ ਸੂਝੈ ਏਹੁ ਪਦਮੁ ਅਲੋਅ॥੨॥ ਖਤ੍ਰੀਆ ਤ ਧਰਮੁ ਛੋਡਿਆ ਮਲੇਛ ਭਾਖਿਆ ਗਹੀ॥ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਭ ਇਕ ਵਰਨ ਹੋਈ ਧਰਮ ਕੀ ਗਤਿ ਰਹੀ॥੩॥ ਅਸਟ ਸਾਜ ਸਾਜਿ ਪੁਰਾਣ ਸੋਧਹਿ ਕਰਹਿ ਬੇਦ ਅਭਿਆਸੁ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਮ ਹਰਿ ਕੇ ਮੁਕਤਿ ਨਾਹੀ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਦਾਸੁ॥੪॥੧॥੬॥੮॥ {{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧ ਆਰਤੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦੁ ਦੀਪਕ ਬਨੇ ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ॥ ਧੂਪੁ ਮਲਆਨਲੋ ਪਵਣੁ ਚਵਰੋ ਕਰੇ ਸਗਲ ਬਨਰਾਇ ਫੂਲੰਤ ਜੋਤੀ॥੧॥ ਕੈਸੀ ਆਰਤੀ ਹੋਇ ਭਵ ਖੰਡਨਾ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ॥ ਅਨਹਤਾ ਸਬਦ ਵਾਜੰਤ ਭੇਰੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਹਸ ਤਵ ਨੈਨ ਨਨ ਨੈਨ ਹੈ ਤੋਹਿ ਕਉ ਸਹਸ ਮੂਰਤਿ ਨਨਾ ਏਕ ਤੋਹੀ॥ ਸਹਸ ਪਦ ਬਿਮਲ ਨਨ ਏਕ ਪਦ ਗੰਧ ਬਿਨੁ ਸਹਸ ਤਵ ਗੰਧ ਇਵ ਚਲਤ ਮੋਹੀ॥੨॥ ਸਭ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ॥ ਤਿਸ ਕੈ ਚਾਨਣਿ ਸਭ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਇ॥ ਗੁਰ ਸਾਖੀ ਜੋਤਿ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੁ ਆਰਤੀ ਹੋਇ॥੩॥ ਹਰਿ ਚਰਣ ਕਮਲ ਮਕਰੰਦ ਲੋਭਿਤ ਮਨੋ ਅਨਦਿਨੋ ਮੋਹਿ ਆਹੀ ਪਿਆਸਾ॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਜਲੁ ਦੇਹਿ ਨਾਨਕ ਸਾਰਿੰਗ ਕਉ ਹੋਇ ਜਾ ਤੇ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਵਾਸਾ॥੪॥੧॥੭॥੯॥ {{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੩ ਘਰੁ ੨ ਚਉਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਇਹੁ ਧਨੁ ਅਖੁਟੁ ਨ ਨਿਖੁਟੈ ਨ ਜਾਇ॥ ਪੂਰੈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦੀਆ ਦਿਖਾਇ॥ ਅਪੁਨੇ ਸਤਿਗੁਰ ਕਉ ਸਦ ਬਲਿ ਜਾਈ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈ॥੧॥ ਸੇ ਧਨਵੰਤ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਲਿਵ ਲਾਇ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਹਰਿ ਧਨੁ ਪਰਗਾਸਿਆ ਹਰਿ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਵਗੁਣ ਕਾਟਿ ਗੁਣ ਰਿਦੈ ਸਮਾਇ॥ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਕੈ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਇ॥ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਕੀ ਸਾਚੀ ਬਾਣੀ॥ ਸੁਖ ਮਨ ਅੰਤਰਿ ਸਹਜਿ ਸਮਾਣੀ॥੨॥ ਏਕੁ ਅਚਰਜੁ ਜਨ ਦੇਖਹੁ ਭਾਈ॥ ਦੁਬਿਧਾ ਮਾਰਿ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈ॥ ਨਾਮੁ ਅਮੋਲਕੁ ਨ ਪਾਇਆ ਜਾਇ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥੩॥ ਸਭ ਮਹਿ ਵਸੈ ਪ੍ਰਭੁ ਏਕੋ ਸੋਇ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਘਟਿ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ॥ ਸਹਜੇ ਜਿਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਣਿ<noinclude></noinclude> 2drdvakjet94gm2oene61cevb7ezguw 250 21756 216990 52844 2026-05-01T10:49:09Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੬੪}}</noinclude>ਪਛਾਣਿਆ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥੪॥੧॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੩॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਅਤਿ ਅਪਾਰਾ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰਾ॥ ਨਾਮ ਧਨ ਬਿਨੁ ਹੋਰ ਸਭ ਬਿਖੁ ਜਾਣੁ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਜਲੈ ਅਭਿਮਾਨੁ॥੧॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਚਾਖੈ ਕੋਇ॥ ਤਿਸੁ ਸਦਾ ਅਨੰਦੁ ਹੋਵੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਬਦੁ ਦੀਪਕੁ ਵਰਤੈ ਤਿਹੁ ਲੋਇ॥ ਜੋ ਚਾਖੈ ਸੋ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਇ॥ ਨਿਰਮਲ ਨਾਮਿ ਹਉਮੈ ਮਲੁ ਧੋਇ॥ ਸਾਚੀ ਭਗਤਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ॥੨॥ ਜਿਨਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਚਾਖਿਆ ਸੋ ਹਰਿ ਜਨੁ ਲੋਗੁ॥ ਤਿਸੁ ਸਦਾ ਹਰਖੁ ਨਾਹੀ ਕਦੇ ਸੋਗੁ॥ ਆਪਿ ਮੁਕਤੁ ਅਵਰਾ ਮੁਕਤੁ ਕਰਾਵੈ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪੈ ਹਰਿ ਤੇ ਸੁਖੁ ਪਾਵੈ॥੩॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸਭ ਮੁਈ ਬਿਲਲਾਇ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਦਾਝਹਿ ਸਾਤਿ ਨ ਪਾਇ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਸਭੁ ਤ੍ਰਿਸਨ ਬੁਝਾਏ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਸਾਂਤਿ ਸੁਖੁ ਪਾਏ॥੪॥੨॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੩॥ ਸਦਾ ਧਨੁ ਅੰਤਰਿ ਨਾਮੁ ਸਮਾਲੇ॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਜਿਨਹਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲੇ॥ ਮੁਕਤਿ ਪਦਾਰਥੁ ਤਿਨ ਕਉ ਪਾਏ॥ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਲਿਵ ਲਾਏ॥੧॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਨੁ ਪਾਵੈ॥ ਅੰਤਰਿ ਪਰਗਾਸੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵੈ॥ ਰਹਾਉ॥ ਇਹੁ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਗੂੜਾ ਧਨ ਪਿਰ ਹੋਇ॥ ਸਾਂਤਿ ਸੀਗਾਰੁ ਰਾਵੇ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਇ॥ ਹਉਮੈ ਵਿਚਿ ਪ੍ਰਭੁ ਕੋਇ ਨ ਪਾਏ॥ ਮੂਲਹੁ ਭੁਲਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਏ॥੨॥ ਗੁਰ ਤੇ ਸਾਤਿ ਸਹਜ ਸੁਖੁ ਬਾਣੀ॥ ਸੇਵਾ ਸਾਚੀ ਨਾਮਿ ਸਮਾਣੀ॥ ਸਬਦਿ ਮਿਲੈ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਸਦਾ ਧਿਆਏ॥ ਸਾਚ ਨਾਮਿ ਵਡਿਆਈ ਪਾਏ॥੩॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਸੋਇ॥ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਮੇਲਾਵਾ ਹੋਇ॥ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੇ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਚਿ ਰਤੇ ਪ੍ਰਭਿ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ॥੪॥੩॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੩ ਤੀਜਾ॥ ਜਗੁ ਮੈਲਾ ਮੈਲੋ ਹੋਇ ਜਾਇ॥ ਆਵੈ ਜਾਇ ਦੂਜੈ ਲੋਭਾਇ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਸਭ ਪਰਜ ਵਿਗੋਈ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਚੋਟਾ ਖਾਇ ਅਪੁਨੀ ਪਤਿ ਖੋਈ ॥੧॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਜਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਇ॥ ਅੰਤਰਿ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਪਤਿ ਊਤਮ ਹੋਇ॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਹਰਿ ਸਰਣਾਈ॥ ਰਾਮ ਨਾਮਿ ਰਾਤੇ ਭਗਤਿ ਦ੍ਰਿੜਾਈ॥ ਭਗਤਿ ਕਰੇ ਜਨੁ ਵਡਿਆਈ ਪਾਏ॥ ਸਾਚਿ ਰਤੇ ਸੁਖ ਸਹਜਿ ਸਮਾਏ॥੨॥ ਸਾਚੇ ਕਾ ਗਾਹਕੂ ਵਿਰਲਾ ਕੋ ਜਾਣੁ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਆਪੁ ਪਛਾਣੁ॥ ਸਾਚੀ ਰਾਸਿ ਸਾਚਾ ਵਾਪਾਰੁ॥ ਸੋ ਧੰਨੁ ਪੁਰਖੁ ਜਿਸੁ ਨਾਮਿ ਪਿਆਰੁ॥੩॥ ਤਿਨਿ ਪ੍ਰਭਿ ਸਾਚੈ ਇਕਿ ਸਚਿ ਲਾਏ॥ ਊਤਮ ਬਾਣੀ ਸਬਦੁ<noinclude></noinclude> 7xjilafete7j6r57hlp229731eqo3p7 250 21761 216993 52849 2026-05-01T11:19:47Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੬੫}}</noinclude>ਸੁਣਾਏ॥ ਪ੍ਰਭ ਸਾਚੇ ਕੀ ਸਾਚੀ ਕਾਰ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਸਵਾਰਣਹਾਰ॥੪॥੪॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੩॥ ਜੋ ਹਰਿ ਸੇਵਹਿ ਤਿਨ ਬਲਿ ਜਾਉ॥ ਤਿਨ ਹਿਰਦੈ ਸਾਚੁ ਸਚਾ ਮੁਖਿ ਨਾਉ॥ ਸਾਚੋ ਸਾਚੁ ਸਮਾਲਿਹੁ ਦੁਖੁ ਜਾਇ॥ ਸਾਚੈ ਸਬਦਿ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥੧॥ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੁਣਿ ਮੈਲੁ ਗਵਾਏ॥ ਸਹਜੇ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕੂੜੁ ਕੁਸਤੁ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਨਿ ਬੁਝਾਏ॥ ਅੰਤਰਿ ਸਾਂਤਿ ਸਹਜਿ ਸੁਖੁ ਪਾਏ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਭਾਣੈ ਚਲੈ ਤਾ ਆਪੁ ਜਾਇ॥ ਸਾਚੁ ਮਹਲੁ ਪਾਏ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ॥੨॥ ਨ ਸਬਦੁ ਬੂਝੈ ਨ ਜਾਣੈ ਬਾਣੀ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਅੰਧੇ ਦੁਖਿ ਵਿਹਾਣੀ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟੇ ਤਾ ਸੁਖੁ ਪਾਏ॥ ਹਉਮੈ ਵਿਚਹੁ ਠਾਕਿ ਰਹਾਏ॥੩॥ ਕਿਸ ਨੋ ਕਹੀਐ ਦਾਤਾ ਇਕੁ ਸੋਇ॥ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਵਾ ਹੋਇ॥ ਮਿਲਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਾਚੇ ਗੁਣ ਗਾਵਾ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਚੇ ਸਾਚਾ ਭਾਵਾ॥੪॥੫॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੩॥ ਮਨੁ ਮਰੈ ਧਾਤੁ ਮਰਿ ਜਾਇ॥ ਬਿਨੁ ਮਨ ਮੂਏ ਕੈਸੇ ਹਰਿ ਪਾਇ॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਮਰੈ ਦਾਰੂ ਜਾਣੈ ਕੋਇ॥ ਮਨੁ ਸਬਦਿ ਮਰੈ ਬੂਝੈ ਜਨੁ ਸੋਇ॥੧॥ ਜਿਸ ਨੋ ਬਖਸੇ ਹਰਿ ਦੇ ਵਡਿਆਈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਈ॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਰਣੀ ਕਾਰ ਕਮਾਵੈ॥ ਤਾ ਇਸੁ ਮਨ ਕੀ ਸੋਝੀ ਪਾਵੈ॥ ਮਨੁ ਮੈ ਮਤੁ ਮੈਗਲ ਮਿਕਦਾਰਾ॥ ਗੁਰੁ ਅੰਕਸੁ ਮਾਰਿ ਜੀਵਾਲਣਹਾਰਾ॥੨॥ ਮਨੁ ਅਸਾਧੁ ਸਾਧੈ ਜਨੁ ਕੋਈ॥ ਅਚਰੁ ਚਰੈ ਤਾ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਇਹੁ ਮਨੁ ਲਇਆ ਸਵਾਰਿ॥ ਹਉਮੈ ਵਿਚਹੁ ਤਜੈ ਵਿਕਾਰ॥੩॥ ਜੋ ਧੁਰਿ ਰਖਿਅਨੁ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇ॥ ਕਦੇ ਨ ਵਿਛੁੜਹਿ ਸਬਦਿ ਸਮਾਇ॥ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਆਪੇ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਣੈ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਪਛਾਣੈ॥੪॥੬॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੩॥ ਕਾਚਾ ਧਨੁ ਸੰਚਹਿ ਮੂਰਖ ਗਾਵਾਰ॥ ਮਨਮੁਖ ਭੂਲੇ ਅੰਧ ਗਾਵਾਰ॥ ਬਿਖਿਆ ਕੈ ਧਨਿ ਸਦਾ ਦੁਖੁ ਹੋਇ॥ ਨਾ ਸਾਥਿ ਜਾਇ ਨ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ॥੧॥ ਸਾਚਾ ਧਨੁ ਗੁਰਮਤੀ ਪਾਏ॥ ਕਾਚਾ ਧਨੁ ਫੁਨਿ ਆਵੈ ਜਾਏ॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਭੂਲੇ ਸਭਿ ਮਰਹਿ ਗਵਾਰ॥ ਭਵਜਲਿ ਡੂਬੇ ਨ ਉਰਵਾਰਿ ਨ ਪਾਰਿ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟੇ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ॥ ਸਾਚਿ ਰਤੇ ਅਹਿਨਿਸਿ ਬੈਰਾਗਿ॥੨॥ ਚਹੁ ਜੁਗ ਮਹਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਾਚੀ ਬਾਣੀ॥ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਣੀ॥ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਤਰਸਹਿ ਸਭਿ ਲੋਇ॥ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ ॥੩॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਸਾਚਾ ਸਾਚਾ ਹੈ ਸੋਇ॥ ਊਤਮ ਬ੍ਰਹਮੁ ਪਛਾਣੈ ਕੋਇ॥ ਸਚ ਸਾਚਾ ਸਚੁ ਆਪਿ ਦ੍ਰਿੜਾਏ॥<noinclude></noinclude> 42xim8ebme1c4ui5zunc7y9r7l0o6vh 250 21766 216996 52854 2026-05-01T11:41:39Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 216996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੬੬}}</noinclude>ਨਾਨਕ ਆਪੇ ਵੇਖੈ ਆਪੇ ਸਚਿ ਲਾਏ॥੪॥੭॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੩॥ ਨਾਵੈ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਮਿਤਿ ਕਹੀ ਨ ਜਾਇ॥ ਸੇ ਜਨ ਧੰਨੁ ਜਿਨ ਇਕ ਨਾਮਿ ਲਿਵ ਲਾਇ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਚੀ ਸਾਚਾ ਵੀਚਾਰੁ॥ ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਦੇ ਵੀਚਾਰੁ॥੧॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਅਚਰਜੁ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪਿ ਸੁਣਾਏ॥ ਕਲੀ ਕਾਲ ਵਿਚਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਏ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਮ ਮੂਰਖ ਮੂਰਖ ਮਨ ਮਾਹਿ॥ ਹਉਮੈ ਵਿਚਿ ਸਭ ਕਾਰ ਕਮਾਹਿ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹੰਉਮੈ ਜਾਇ॥ ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਲਏ ਮਿਲਾਇ॥੨॥ ਬਿਖਿਆ ਕਾ ਧਨੁ ਬਹੁਤੁ ਅਭਿਮਾਨੁ॥ ਅਹੰਕਾਰਿ ਡੂਬੈ ਨ ਪਾਵੈ ਮਾਨੁ॥ ਆਪੁ ਛੋਡਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਈ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਲਾਹੀ ਸਚੁ ਸੋਈ॥੩॥ ਆਪੇ ਸਾਜੇ ਕਰਤਾ ਸੋਇ॥ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ॥ ਜਿਸੁ ਸਚਿ ਲਾਏ ਸੋਈ ਲਾਗੈ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਆਗੈ॥੪॥੮॥ {{center|ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਿਰੀ ਮਹਲਾ ੩ ਘਰੁ ੪ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap|4em}}ਹਮ ਭੀਖਕ ਭੇਖਾਰੀ ਤੇਰੇ ਤੂ ਨਿਜ ਪਤਿ ਹੈ ਦਾਤਾ॥ ਹੋਹੁ ਦੈਆਲ ਨਾਮੁ ਦੇਹੁ ਮੰਗਤ ਜਨ ਕੰਉ ਸਦਾ ਰਹਉ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ॥੧॥ ਹੰਉ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ ਸਾਚੇ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਵਿਟਹੁ॥ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਸਭਨਾ ਕਾ ਏਕੋ ਅਵਰੁ ਨ ਦੂਜਾ ਕੋਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਹੁਤੇ ਫੇਰ ਪਏ ਕਿਰਪਨ ਕਉ ਅਬ ਕਿਛੁ ਕਿਰਪਾ ਕੀਜੈ॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲ ਦਰਸਨੁ ਦੇਹੁ ਅਪੁਨਾ ਐਸੀ ਬਖਸ ਕਰੀਜੈ॥੨॥ ਭਨਤਿ ਨਾਨਕ ਭਰਮ ਪਟ ਖੂਲ੍ਹੇ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜਾਨਿਆ॥ ਸਾਚੀ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਹੈ ਭੀਤਰਿ ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਉ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥੩॥੧॥੯॥ {{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੪ ਘਰੁ ੧ ਚਉਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਜੋ ਹਰਿ ਸੇਵਹਿ ਸੰਤ ਭਗਤ ਤਿਨ ਕੇ ਸਭਿ ਪਾਪ ਨਿਵਾਰੀ॥ ਹਮ ਊਪਰਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਸੁਆਮੀ ਰਖੁ ਸੰਗਤਿ ਤੁਮ ਜੁ ਪਿਆਰੀ॥੧॥ ਹਰਿ ਗੁਣ ਕਹਿ ਨ ਸਕਉ ਬਨਵਾਰੀ॥ ਹਮ ਪਾਪੀ ਪਾਥਰ ਨੀਰਿ ਡੁਬਤ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪਾਖਣ ਹਮ ਤਾਰੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਲਾਗੇ ਬਿਖੁ ਮੋਰਚਾ ਲਗਿ ਸੰਗਤਿ ਸਾਧ ਸਵਾਰੀ॥ ਜਿਉ ਕੰਚਨੁ ਬੈਸੰਤਰਿ ਤਾਇਓ ਮਲੁ ਕਾਟੀ ਕਟਿਤ ਉਤਾਰੀ॥੨॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਪਨੁ ਜਪਉ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਜਪਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਉਰਿ ਧਾਰੀ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਅਉਖਧੁ ਜਗਿ ਪੂਰਾ ਜਪਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਉਮੈ ਮਾਰੀ॥੩॥<noinclude></noinclude> a98mb9ecihchlxkpmsbuxue8bzcku8c 250 31416 216809 79990 2026-04-30T12:26:13Z Harchand Bhinder 2624 216809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਗੁਲਾਬ" />{{center|{{xx-larger|ਸਭ ਹੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ}}}}</noinclude>{{Block center|{{center|}}ਏਸੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਹੋਰ ਸਵਾਦਲੇ ਨਾਵਲ {{Float left|}}ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਪ੍ਰੀਤ ਅਧਵਾਟੇ ਉਡੀਕ ਦਾ ਅੰਤ ਜਲਾਵਤਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਣਖੀਲਾ ਜਰਨੇਲ (ਹਰੀਸਿੰਘ ਨਲੂਆ) ਬਾਗੀ ਸੁੰਦਰੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਗੂ ਖੂੰਨ ਕਿਸ ਕੀਤਾ ਵਿਸਾਹ ਘਾਤ }}<noinclude></noinclude> 9fdb7m29pnv12tgvsd9lowevusllbr5 216810 216809 2026-04-30T12:27:58Z Harchand Bhinder 2624 216810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਗੁਲਾਬ" />{{center|{{xx-larger|ਸਭ ਹੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ}}}}</noinclude><center>ਏਸੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਹੋਰ ਸਵਾਦਲੇ ਨਾਵਲ</center> {{Float left|ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ}} ਪ੍ਰੀਤ ਅਧਵਾਟੇ ਉਡੀਕ ਦਾ ਅੰਤ ਜਲਾਵਤਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਣਖੀਲਾ ਜਰਨੇਲ (ਹਰੀਸਿੰਘ ਨਲੂਆ) ਬਾਗੀ ਸੁੰਦਰੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਗੂ ਖੂੰਨ ਕਿਸ ਕੀਤਾ ਵਿਸਾਹ ਘਾਤ<noinclude></noinclude> id2oxto1ofx1ekd50x5fhah5ki46dow 216811 216810 2026-04-30T12:30:09Z Harchand Bhinder 2624 216811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਗੁਲਾਬ" />{{center|{{xx-larger|ਸਭ ਹੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ}}}}</noinclude><center>ਏਸੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਹੋਰ ਸਵਾਦਲੇ ਨਾਵਲ</center> {{Float left|ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ}} {{Float left|ਪ੍ਰੀਤ ਅਧਵਾਟੇ}} {{Float left|ਉਡੀਕ ਦਾ ਅੰਤ}} {{Float left|ਜਲਾਵਤਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ}} {{Float left|ਅਣਖੀਲਾ ਜਰਨੇਲ (ਹਰੀਸਿੰਘ ਨਲੂਆ)}} {{Float left|ਬਾਗੀ ਸੁੰਦਰੀ}} {{Float left|ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਗੂ}} {{Float left|ਖੂੰਨ ਕਿਸ ਕੀਤਾ}} {{Float left|ਵਿਸਾਹ ਘਾਤ}}<noinclude></noinclude> ba5pwiecorysstzl60g5p96zfxeh27g 216812 216811 2026-04-30T12:31:00Z Harchand Bhinder 2624 216812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਗੁਲਾਬ" />{{center|{{xx-larger|ਸਭ ਹੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ}}}}</noinclude><center>ਏਸੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਹੋਰ ਸਵਾਦਲੇ ਨਾਵਲ</center> {{Float left|ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ}} {{Float left|ਪ੍ਰੀਤ ਅਧਵਾਟੇ}} {{Float left|ਉਡੀਕ ਦਾ ਅੰਤ}} {{Float left|ਜਲਾਵਤਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ}} {{Float left|ਅਣਖੀਲਾ ਜਰਨੇਲ (ਹਰੀਸਿੰਘ ਨਲੂਆ)}} {{Float left|ਬਾਗੀ ਸੁੰਦਰੀ}} {{Float left|ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਗੂ}} {{Float left|ਖੂੰਨ ਕਿਸ ਕੀਤਾ}} {{Float left|ਵਿਸਾਹ ਘਾਤ}}<noinclude></noinclude> owj1q796kljrhd5e9hpkz7y811aw7m3 216814 216812 2026-04-30T12:32:56Z Harchand Bhinder 2624 216814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਗੁਲਾਬ" />{{center|{{xx-larger|ਸਭ ਹੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ}}}}</noinclude><center>ਏਸੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਹੋਰ ਸਵਾਦਲੇ ਨਾਵਲ</center> ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਪ੍ਰੀਤ ਅਧਵਾਟੇ ਉਡੀਕ ਦਾ ਅੰਤ ਜਲਾਵਤਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਣਖੀਲਾ ਜਰਨੇਲ (ਹਰੀਸਿੰਘ ਨਲੂਆ) ਬਾਗੀ ਸੁੰਦਰੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਗੂ ਖੂੰਨ ਕਿਸ ਕੀਤਾ ਵਿਸਾਹ ਘਾਤ<noinclude></noinclude> pqk4g914pc6tbpsrork9qk1mqoaw6ex 100 37637 216833 94635 2026-04-30T16:36:18Z Harry sidhuz 1666 ਰਚਨਾਵਾਂ 216833 wikitext text/x-wiki {{Author}} ==ਰਚਨਾਵਾਂ== [[ਇੰਡੈਕਸ:ਪਿੰਡ ਕਦੋਂ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੰਗ.pdf|ਪਿੰਡ ਕਦੋਂ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੰਗ.pdf]]<br/> [[ਇੰਡੈਕਸ:ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ.pdf|ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ.pdf]] hod4nf3xijjcujfrwupysixftj9ru5u 250 43153 216820 165351 2026-04-30T13:39:10Z Jalseerat Aman 2446 216820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਪਹੁੰਚੀ ਹੈਂ।" ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ {{x-larger|'''ਕਾਤੂਸ਼ਾ'''}}ਕਦੀ ਧੋਬਣ ਬਣਨ ਦੀ ਚਿਤਵਨੀ ਕਰ ਹੀ ਸੱਕਦੀ ਸੀ, ਓਹ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਭੂਆ ਦੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ, ਪੀਲੀਆਂ, ਮੋਈਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਧੋਬਣਾਂ ਵੇਖ ਵੇਖ ਬੜਾ ਹੀ ਤਰਸ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਤਪਦਿੱਕ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵੀ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਿਚਾਰੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਸੜੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਓਸ ਬੜੇ ਹੀ ਤੱਤੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜੀਆਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਬਨ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਭਾਪ ਤੇ ਹਵਾ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵੇਖ ਵੇਖ {{x-larger|'''ਕਾਤੂਸ਼ਾ'''}}ਨੂੰ ਨਾਲੇ ਤਰਸ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲੇ ਓਹ ਸਹਮ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਓਹਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਕਠਨ ਮਜੂਰੀ ਰੋਟੀ ਕਮਾਣ ਲਈ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਸੋ ਇਸ ਕਰਕੇ ਧੋਬਣ ਬਣਨ ਦਾ ਤਾਂ ਓਹਦਾ ਉੱਕਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਸ ਠੀਕ ਇਸ ਵਕਤ ਜਦ {{x-larger|'''ਕਾਤੂਸ਼ਾ'''}}ਬੜੀ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਓਹਦਾ ਰਖਿਕ ਨਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਿਆ ਆਉਂਦਾ, ਤਦ ਇਕ ਫੱਫੇਕੁੱਟਣ ਨੇ ਓਸ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਜਾਲ ਆਣ ਪਾਇਆ। {{gap}}{{x-larger|'''ਕਾਤੂਸ਼ਾ'''}} ਕੁਛ ਚਿਰ ਤੋਂ ਤਮਾਕੂ ਤਾਂ ਪੀਣ ਲੱਗ ਹੀ ਪਈ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਥੀਂ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੇ ਇਕਰਾਰ ਕਰਕੇ ਓਹਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡਕੇ ਕਿਧਰੇ ਟੁਰ ਗਇਆ ਸੀ, ਤਦ ਥੀਂ ਓਹ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਰੰਗ ਯਾ ਸਵਾਦ ਓਹਨੂੰ ਇੰਨਾ ਚੰਗਾ<noinclude>{{right|੨੧}}</noinclude> g3hyspsfdnm89xju1jsp0a40j59ustb 250 46962 216821 121625 2026-04-30T13:50:28Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 216821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਸਿਖ਼ਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਵਰਗਾ ਜੀਵਨ ਅਰਥ ਨਾ ਜਾਣੇ ਛਾਵਾਂ ਦੇ। ਨੰਗ ਧੜੰਗੇ ਬਾਲ ਵਿਲਕਦੇ ਕੰਮੀਂ ਰੁੱਝੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ। ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕਾਵਾਂ ਦੇ ਹੁਣ ਕਬਜ਼ੇ ਹੋ ਗਏ ਬਿਰਖ਼ਾਂ ਤੇ, ਸਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਉੱਡ ਪੁੱਡ ਜਾਉ, ਖੰਭ ਕੁਤਰ ਕੇ ਚਾਵਾਂ ਦੇ। ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਰਾਖੇ ਇਹ ਕੀ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ, ਥੈਲੀ ਬਦਲੇ ਵੇਚਣਗੇ ਇਹ, ਜਲ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ। ਤੇਰੇ ਚਾਰ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਜੰਗਲ ਜਦ ਸੀ, ਜਾਨ ਸਲਾਮਤ ਸੀ, ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਵੇਖੀਂ ਹੁਣ ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ। ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੇ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੇ ਕਦ ਡੱਕਿਆ, ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਠਾਰਨ ਵੀਰਾ, ਸੁੱਚੇ ਅੱਥਰੂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ। ਤੂੰ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ਪਾਟੇ ਧਰਤੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਵਾਂ, ਵੈਣ ਕਦੇ ਜੇ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਤੂੰ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ। ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਘੁੰਮਾ ਕੇ ਸਮਝੇਂ, ਹੱਲ ਹੈ ਇਹ, ਹਰ ਮਸਲੇ ਦਾ ਤੈਥੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸੋਚ ਰਹੇ ਨੇ, ਲੋਕੀਂ ਸਗਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ। </poem>}} {{c|{{x-larger|●}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 44}}</noinclude> ev0y3qifk4ucy95drsjybzucdw9yj57 250 46963 216822 121627 2026-04-30T13:52:54Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 216822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{Block center|<poem>{{x-larger|□}} ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚ ਜੋਤ ਜਗੇ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਕਿੱਥੇ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਵਾਲੀ ਰੀਸ ਨਾ ਕਰੀਏ, ਇਹ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਲਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਰਦ-ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਕਿੰਨਾ ਗੂੜ੍ਹਾ, ਪੁੱਛਿਓ ਓਸ ਪਰਿੰਦੇ ਤੋਂ, ਬਿਰਖ਼ ਵਿਹੂਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਭਟਕਦਾ, ਮਮਟੀ ਤੇ ਜੋ ਲਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਸਿੰਜਦੇ, ਦਰਿਆ, ਸੂਏ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇਦਾਰ ਨੂੰ ਦਿਸਦੇ ਨੇ, ਦਰਦਾਂ ਦਾ ਦਰਿਆ ਨਾ ਗਿਣਦਾ, ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਜੋ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁੱਤਿਆਂ, ਸੁੱਤਿਆਂ, ਜੋ ਆਵੇ ਉਹ ਖ਼੍ਵਾਬ ਨਹੀਂ, ਅਸਲੀ ਸੁਪਨਾ ਸੌਣ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਸਫ਼ਰ ਨਿਰੰਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਟਿਕ ਟਿਕ ਧੜਕੇ ਤੇ ਅੱਖ ਫ਼ਰਕੇ ਦਮ ਤੋਂ ਤੇਜ਼, ਇਹ ਮਾਸੂਮ ਪਰਿੰਦਾ, ਵੇਖੋ, ਕਿੰਨੇ ਸਦਮੇ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੋ ਜਾ ਤੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਹੇ ਜੋ, ਧਰਮ ਕਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਹੇਠ, ਆਪ ਮੈਦਾਨੋਂ ਭੱਜਦਾ ਵੇਖੀਂ, ਜਿਹੜਾ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਨਿਗੂਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਾ, ਇਹ ਤਾਕਤ ਹੈ ਬੜੀ ਅਮੋਲ, ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਬਰ ਨ੍ਹੇਰਾ, ਚਾਨਣ ਹੁੰਦੇ ਢਹਿੰਦਾ ਹੈ। </poem>}} {{c|{{x-larger|●}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 45}}</noinclude> 0une7xls2kjfikrabp0xxagnvh0puwr 250 46964 216823 121628 2026-04-30T13:54:39Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 216823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਸ਼ਾਮ ਢਲੀ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ, ਛਾਵਾਂ ਲੱਭਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਸਿਵਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਚੋਂ, ਮਾਵਾਂ ਲੱਭਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਵਕਤ ਬੜਾ ਹੈ ਜ਼ਾਲਮ ਬਦਲੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਰਾਹਵਾਂ ਲੱਭਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਕਲਮੂੰਹੀ ਹੈ ਰਾਤ, ਕਲਾਵਾ ਮੌਤ ਜਿਹਾ, ਇਸ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਸ਼ੋਖ ਅਦਾਵਾਂ, ਲੱਭਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਸੰਗ ਮਰਮਰ ਤੋਂ ਪੈੜ ਗੁਆਚੀ ਲੱਭਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੈਂ ਸੀ ਆਇਆ, ਥਾਵਾਂ ਲੱਭਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਅੱਖ ਦੀ ਘੂਰੀ, ਮਾਂ ਮੇਰੀ ਦਾ ਚੁੱਪ ਕਰਨਾ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਐਸੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਲੱਭਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਪੱਕਦੀਆਂ ਦੇ ਯਾਰ ਬੜੇ ਗੁਰਭਜਨ ਸਿਹਾਂ, ਵਖ਼ਤ ਪਿਆ ਵੀਰਾਂ ਬਿਨ ਬਾਹਵਾਂ ਲੱਭਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।</poem>}} {{c|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 46}}</noinclude> afxkqlamh8usrd5okcnutq7br269pq9 250 46965 216824 121629 2026-04-30T13:56:32Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 216824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਧਰਮ ਗਰੰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਮੰਨਦੇ ਪੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਕਾਹਨੂੰ ਚੀਰੀ ਜਾਵੇਂ ਅੱਜ ਤੂੰ ਵੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਜੰਗਲ ਬੇਲੇ ਦੇ ਵਿਚ ਰਾਂਝੇ ਮੱਝੀਆਂ ਚਾਰਦਿਆਂ, ਵੰਝਲੀ ਕੀਲੀ ਕਿੱਦਾਂ, ਪੁੱਛ ਤੂੰ ਹੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਬੋਹੜ ਤੇ ਪਿੱਪਲ ਬਾਬਲ, ਨਿੰਮ ਧਰੇਕਾਂ ਵੱਡੀ ਥਾਂ, ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਮੰਨਦੀਆਂ ਨੇ ਵੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਸਿਵਿਆਂ ਅੰਦਰ ਨਾਲ ਅਸਾਡੇ ਇਹੀ ਸੜਦੇ ਨੇ, ਤਾਂਹੀਉਂ ਦੁਨੀਆਂ ਲੱਭਦੀ ਫਿਰੇ ਅਖ਼ੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਸੂਰਮਿਆਂ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਬੁੱਕਲ ਕਿੱਦਾਂ ਬਿਰਖ ਬਣੇ, ਪੁੱਛ ਕਦੇ ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਬਸਤਰ ਵੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਕਲਗੀਧਰ ਦੀ ਬਿਹਬਲਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਸਮਝਾਵਣਗੇ, ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲ ਦਿਲਗੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਅੰਬਰ ਕਿਣ ਮਿਣ ਕਣੀਆਂ ਜਦੋਂ ਵਰ੍ਹਾਵੇ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਖਸ਼ਦੀਆਂ ਨੇ ਨੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। </poem>}} {{c|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 47}}</noinclude> f4ps88hotpdlqknuerp0dhq74hviw2q 250 46966 216825 121631 2026-04-30T13:58:49Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 216825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਪੁੱਛਿਆ ਕਰ ਤੂੰ ਦੁਖ ਸੁਖ ਬਹਿ ਕੇ ਵੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਨਾ ਮਾਰੀਂ ਨਾ ਮਾਰੀਂ ਮਸਤ ਫ਼ਕੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਕਹਿਣ ਵਿਕਾਸ, ਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ ਗਏ ਜ਼ਰ-ਜਰਵਾਣੇ ਵੀ, ਆਰੇ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਦੇਂਦੇ ਚਾਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਸਾਵੀ ਛਤਰੀ ਵੇਦ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਬਿਰਖਾਂ ਦੀ, ਬਣੇ ਸਿਆਣਾ, ਸਮਝੇਂ ਅੱਜ ਤੂੰ ਕੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਤੈਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਜਣਨੀ ਹੈ, ਮੰਨਿਆ ਕਰ ਤੂੰ ਅਪਣੇ ਹੀ ਹਮਸ਼ੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਸਾਡੀ ਖਾਤਰ ਜ਼ਹਿਰ ਚੂਸਦੇ, ਗੰਦੀਆਂ ਪੌਣਾਂ 'ਚੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੰਨਦੇ ਵੱਡਾ ਵੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਘਨੱਈਆ ਵਜਦ, ਗੋਪੀਆਂ, ਰਾਸਾਂ ਬੰਸਰੀਆਂ, ਪੁੱਛ ਤੂੰ ਕਥਾ ਪੁਰਾਣੀ ਯਮੁਨਾ ਤੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਗਿਆਨ-ਬਿਰਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਗੌਤਮ ਕਿੱਦਾਂ ਬੁੱਧ ਬਣੇ, ਪੁੱਛਦਾ ਫਿਰੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਆਲਮਗੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ। ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਝੋਂ, ਇਸ ਦੀ ਵੇਦਨ ਕੌਣ ਸੁਣੇ, ਆਉ ਦੇਈਏ ਜਾ ਕੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਧੀਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ।</poem>}} {{c|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 48}}</noinclude> tjjb1g5d6aj8evzoq9fk6g6npc3iq2j 250 46967 216826 121634 2026-04-30T14:26:29Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 216826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ 'ਚੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿਉ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਖਿਐ ਸ਼ਬਦ ਅਸੰਭਵ। ਸੰਭਵ, ਸੰਭਵ, ਸੰਭਵ ਕਰ ਦਿਉ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਖਿਐ ਸ਼ਬਦ ਅਸੰਭਵ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਸੋਤਰ ਸੁੱਕਦੇ, ਜੀਭ ਤਾਲੂਏ ਜੁੜਦੀ ਸਾਡੀ, ਨੇਰ੍ਹ ਕੋਠੜੀ ਦੀਵੇ ਧਰ ਦਿਉ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਖਿਐ ਸ਼ਬਦ ਅਸੰਭਵ। ਜਿਉਂ ਜੰਮੇ ਹਾਂ ਏਹੀ ਸੁਣਦੇ, ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮਿਲਦੀ, ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਕਰ ਦਿਉ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਖਿਐ ਸ਼ਬਦ ਅਸੰਭਵ। ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਉਡਾਰੀ ਭਰਦੇ, ਕਰਨ ਕਲੋਲ ਪਰਿੰਦੇ ਵੇਖੋ, ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ ਮਰ ਦਿਉ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਖਿਆ ਸ਼ਬਦ ਅਸੰਭਵ। ਦੋ ਧੀਆਂ<ref>ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਤੇ ਸੁਨੀਤਾ ਵਿਲੀਅਜ਼</ref>ਨੇ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਸਮਝ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਵੇ ਸਾਨੂੰ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਪੈਰ ਧਰਦਿਉ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਖਿਆ ਸ਼ਬਦ ਅਸੰਭਵ। ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਕਿਉਂ ਕੱਲ੍ਹੀ ਕੱਤਰੀ, ਤਾਣੋ ਸਿਰ ਤੇ ਸਾਵੀਂ ਛਤਰੀ, ਹਰਿਆਲੀ, ਹਰਿਆਲੀ ਭਰ ਦਿਉ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਖਿਆ ਸ਼ਬਦ ਅਸੰਭਵ।</poem>}} {{center|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 19}}</noinclude> 0qesl4u6q24fmokvm2h8xadfp42c8an 250 46969 216827 121636 2026-04-30T14:28:20Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 216827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਜਿਸਮ ਦੀ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਕਿਉਂ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ ਸੀ। ਜੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਬਿਨ ਮਿਲੇ ਹੀ, ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪਰਤ ਆਉਣਾ ਸੀ। ਕਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਜੇ ਸਾਜ਼-ਸੰਗ ਹੀ ਸੁਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤਾਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਵਜਦ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਹਿਲਾਉਣਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਹੀਰ ਖਾਤਰ, ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਮੁਹੱਬਤ ਮਾਰਿਆਂ ਨੇ ਜੋਗ ਦੱਸੋ ਕੀਹ ਕਮਾਉਣਾ ਸੀ। ਹਵਾ ਵਿਚ ਜ਼ਹਿਰ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿਰ ਸੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ ਮੈਂ ਐਸੇ ਵਕਤ ਕਿਹੜਾ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪੰਚਾਲ-ਪੁੱਤਰੀ ਹੋ ਗਈ ਨਿਰਵਸਤਰੀ ਬੋਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਸੁੱਤੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਹੀ ਜਗਾਉਣਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ, ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤੇਰਿਆਂ ਸਾਹਾਂ 'ਚ ਆਉਣਾ ਸੀ।</poem>}} {{c|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 50}}</noinclude> qrz82r1h35zc5haeowl92devpl9qrqz 250 46970 216828 121637 2026-04-30T14:31:02Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 216828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੈ ਤਾਂ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਏਂ, ਰੋਜ਼ ਤੂੰ ਨਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ। ਖ਼ਵਰੇ ਕਿੱਦਾਂ ਤੁਰਿਆ ਫਿਰਦੈਂ, ਮਨ ਤੇ ਏਨਾ ਭਾਰ ਲਈ। ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਕੁਹਾੜਾ, ਆਰੀ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਪੁੱਛਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਲੜਨਾ ਹੈ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਲਈ। ਮਨ ਮਸਤਕ ਵਿਚ ਕੁਰਬਲ ਕੁਰਬਲ, ਚੁੱਪ ਤੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ, ਕਦਮ ਅਗਾਂਹ ਨੂੰ ਧਰਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਰੌਸ਼ਨ ਸੁਰਖ਼ ਬਹਾਰ ਲਈ। ਦਾਨਵੀਰ ਤੂੰ ਬਣ ਬਣ ਬਹਿਨੈਂ, ਕੁੜੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਮਾਰ ਰਿਹੈਂ, ਜ਼ਹਿਰ 'ਚ ਭਿੱਜਾ ਚੋਗਾ ਪਾਉਨੈਂ, ਕਿਉਂ ਕੂੰਜਾਂ ਦੀ ਡਾਰ ਲਈ। ਮੈਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਨੀ ਰੂਹ ਵਰਗੀ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਰ ਖੜਕਾ ਤੂੰ, ਕੂੜੇ ਵਣਜ ਵਪਾਰ ਲਈ। ਅਣਖ਼ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਖਾਂਦੇ, ਆਹ ਦੱਸ ਤੈਨੂੰ ਕੀਹ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਅਨਮੋਲ ਜ਼ਮੀਰ ਭਲਾ ਕਿਉਂ, ਆਟੇ ਖ਼ਾਤਰ ਮਾਰ ਲਈ। ਨਿਰਬਲ ਨਾ ਤੂੰ ਸਮਝੀ ਮੈਨੂੰ, ਰਣ ਚੰਡੀ ਹਾਂ, ਦੁਰਗਾ ਹਾਂ, ਭੱਜਦਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭਣਾ, ਜੇ ਮੈਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਧਾਰ ਲਈ। </poem>}} {{center|● }}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 51}}</noinclude> 8z86937zn37wvmq8zkr016wfb484frx 250 48468 216841 143344 2026-04-30T17:53:16Z Shanvr 1829 216841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>ਸੀ। ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੰਵਾਰੀ ਕੁੜੀ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਛਾਤੀਆਂ ਵੀ ਢਿਲਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉੱਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਥੱਕੀ-ਥੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਹਾਂ, ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਸਾਹਟ ਸੀ। ਨਜ਼ਾਕਤ ਤੇ ਮਸਤੀ ਦਾ ਵਿਚ-ਵਿਚਾਲਾ ਵੀ ਕੁਝ ਕੁਝ। {{gap}}ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁਣ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣਾ। ਨਿਰਣੇ ‘ਅੱਧੀ ਹਾਂ’ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਤੇ ਫੇਰ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੁਦੀਪ ਅਲਕਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਪਟਿਆਲੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਵਿਆਹ ਵੀ ਕੀ ਸੀ ਉਹ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਲਕਾ ਲਈ ਦੋ ਸੂਟ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟਾਪਸ। ਇੱਕ ਨੱਕ ਦਾ ਕੋਕਾ ਬਣਵਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਵਿਆਹ ਦੀ ਸਾਦੀ ਜਿਹੀ ਰਸਮ ਹੋਈ। ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾਂਦਾ,ਰੇਸ਼ਮਾ ਉਹਦੇ ਪੈਰ ਮਿੱਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ। ਰੋਟੀ ਵੀ ਉਹੀ ਖਵਾਉਂਦੀ। ਸੁਦੀਪ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋ ਦਿੰਦੀ। ਸ਼ਾਮ ਵਕਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸੈਰ ਨੂੰ ਲੈ ਤੁਰਦੀ ਤੇ ਸੁਦੀਪ ਦਾ ਖਰਚ ਕਰਵਾਉਂਦੀ। ਜੀਜਾ ਜੀ, ਜੀਜਾ ਜੀ ਕਰਦੀ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਦਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਅਲਕਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬੋਲਦੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦੀ- “ਏ ਲੜਕੀ, ਜ਼ਰਾ ਸੰਕੋਚ ਰੱਖ ਬਈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ ਜੀਜਾ ਜੀ ਤੇਰੇ। ਇੰਪਰੈਸ਼ਨ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ।” {{gap}}-"ਕਿਉਂ ਰੱਖਾਂ ਮੈਂ ਇੰਪਰੈਸ਼ਨ ਬਣਾ ਕੇ। ਜੀਜਾ ਜੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਨੇ ਨਾ। ਤੇ ਹਾਂ..." ਉਹ ਫੇਰ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ। {{gap}}ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਸੁਦੀਪ ਨਾਲ ਇਕੱਲੀ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੀ। ਉਹਨੇ ਸੁਦੀਪ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥਾਵਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਸਨ। ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਜਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ਼, ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ, ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁਦੀਪ ਨਾਲ ਇਕੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਘੱਟ ਬੋਲਦੀ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਆਖਦੀ, ਪਰ ਅਲਕਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਅਲਕਾ ਨੂੰ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦਿੰਦੀ। ਪੂਰੀ ਮਛਰੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਸੁਦੀਪ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਚੁਲਬੁਲਾਹਟ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗਦੀ। ਉਹਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਕਿਧਰੇ ਉਮੰਗ ਉੱਠਦੀ-ਰੇਸ਼ਮਾ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਬਿਨਾਂ ਖੰਭਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉੱਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦੈ। ਅਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਸੰਗ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ। {{gap}}ਕਦੇ ਉਹਨੇ ਆਖਣਾ- “ਜੀਜਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਵਾਲ਼ ਦੇਖੋ, ਹਨ ਨਾ ਕਿੰਨੇ ਲੰਮੇ।" {{gap}}ਰੇਸ਼ਮਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਪੂਰਤ ਸਨ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹਨੇ ਬਹੁਤਾ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਤਾਂ ਪੁੱਛਣਾ- "ਜੀਜਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਖ ਦੱਬਣੀ ਆਉਂਦੀ ਐ?" {{gap}}ਸੁਦੀਪ ਉਹਦੀ ਹਰ ਹਰਕਤ ਉੱਤੇ ਬਸ ਹੱਸ ਛੱਡਦਾ। ਇਹ ਅਲਕਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਬੰਧਨ ਸੀ। ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਉਹ ਉਹਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਝਿੜਕ ਦਿੰਦਾ- "ਰੇਸ਼ਮਾ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾ। ਅੱਗੇ ਬੋਲੀ ਤਾਂ ਮਾਰਾਂਗਾ ਤੈਨੂੰ, ਸਮਝੀ।" ਉਹ ਜੀਭ ਕੱਢਦੀ ਤੇ ਉੱਠ ਕੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠਦੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|38||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> fu5qttmikzl51p7lqj8bk7jc6mwrl19 250 48469 216844 143346 2026-04-30T17:58:11Z Shanvr 1829 216844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}ਕਦੇ ਰੁੱਸ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਰੋਣ ਲੱਗਦੀ। ਅਲਕਾ ਆਖਦੀ- "ਤੁਸੀਂ ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਾ ਰੱਖਿਐ। ਮਨਾਓ ਹੁਣ ਆਪ ਜੀ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਲਾਡਲੀ ਨੂੰ।" {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਕਈ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਨੋਦ ਤੇ ਪ੍ਰਮੋਦ ਨੌਕਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਅਲਕਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਨ। ਘੰਟਾ-ਘੰਟਾ ਹਰ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਲਾਉਂਦੇ। ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੇ ਬੀ. ਏ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀ. ਐੱਡ. ਕੀਤੀ ਸੀ ਤੇ ਉੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਫੇਰ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੁੰਡਾ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਸੀ। ਚੰਗੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਸੀ ਉਹਦੀ। ਰੇਸ਼ਮਾ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਸੀ। ਓਧਰ ਅਲਕਾ ਨੇ ਦੋ ਜੁਆਕ ਜੰਮ ਲਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਤੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ। ਪਟਿਆਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਬਠਿੰਡੇ ਆ ਟਿਕੇ ਸਨ। {{gap}}ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਬਠਿੰਡਾ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਲੱਗੇਗਾ। ਏਥੇ ਝੀਲਾਂ ਬਣ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਓਧਰ ਛਾਉਣੀ ਬਣ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬਠਿੰਡਾ ਉਸਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖ਼ਾਦ-ਫੈਕਟਰੀ ਅਲੱਗ। ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟੋਭੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ਼ ਫ਼ੈਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਸ਼ਹਿਰ। ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕਈ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਪਿੰਡ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਬਠਿੰਡਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਾਉਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਬਠਿੰਡੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਰੇਲਵੇ-ਲਾਈਨਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ। {{gap}}ਸ਼ਹਿਰ ਵਧਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਏਥੋਂ ਅਖ਼ਬਾਰ-ਰਸਾਲੇ ਨਿੱਕਲਣੇ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਨ। ਕਿੰਨੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ-ਦਫ਼ਤਰ ਸਨ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰੇ ਤੇ ਫੇਰ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ। ਇੱਕ ਸੇਠ, ਜਿਹੜਾ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੂੰਹ ਮਾਰਦਾ, ਨੇ ‘ਸ਼ਕਤੀ ਪੰਜਾਬ’ ਨਾਉਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਪਤਾਹਿਕ ਪੱਤਰ ਛਾਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਚਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਛਪਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਛਪਦੀਆਂ। ਬਠਿੰਡੇ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ। ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਮੈਟਰ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਪਤਾਹਿਕ ਬਲੈਕ-ਮੇਲਰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਪਰਚਾ ਸੀ- 'ਸ਼ਕਤੀ ਪੰਜਾਬ'। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸੁਦੀਪ ਇਹਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਿਆ, ਪਰਚਾ ਹੋਰ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸ਼ਾਇਤ ਵਧ ਗਈ। ਰੇਲਵੇ ਬੁੱਕਸਟਾਲ ਤੇ ਬੱਸ-ਸਟੈਂਡ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਬਠਿੰਡੇ ਆ ਕੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸੇਠ ਚੰਗੀ ਤਨਖਾਹ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਦਿੰਦਾ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਨਾ, 'ਸ਼ਕਤੀ ਪੰਜਾਬ' ਵਿੱਚੋਂ ਉਹਨੂੰ ਚੰਗਾ 'ਪੜਤਾ' ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਣੀਆਂ ਹਰ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨੂੰ 'ਪੜਤਾ' ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਰੇਸ਼ਮਾ||39}}</noinclude> archwqvg1qh6vvo7h3djr9hg7n0qyor 250 48470 216842 143350 2026-04-30T17:54:48Z Shanvr 1829 216842 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}ਸੁਦੀਪ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾਣਾ ਹੁਣ ਘਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਲਕਾ ਵੀ ਮਸਾਂ ਹੀ ਕਦੇ ਜਾਂਦੀ। ਆਮ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਰੇਸ਼ਮਾ ਬਠਿੰਡੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ। ਕੰਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਪਟਿਆਲੇ ਤਾਂ ਕਈ ਚੱਕਰ ਮਾਰ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਿਸਟਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ। ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਸੁਦੀਪ ਨੂੰ ਮੁੰਡਾ ਖਚਰਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਸ਼ਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨੀ ਚੁਲਬੁਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੱਲਾਂ ਘੱਟ ਕਰਦੀ। ਉਹਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਲਾਲਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਾਂ, ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਓਹੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੀ। {{gap}}ਰੇਸ਼ਮਾ ਜਦੋਂ ਕੰਵਾਰੀ ਸੀ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਦੀ ਹੁੰਦੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਲਜ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ ਸਨ। ਫੇਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ- ‘ਜੀਜਾ ਜੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਛਪਵਾ ਦਿਓ ਕਿਧਰੇ। ਤੁਹਾਡਾ ਤਾਂ ਐਡਾ ਵੱਡਾ ਨਾਉਂ ਐ, ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚ। {{gap}}ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਉਹਦੀਆਂ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਛਪਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਏਧਰ-ਓਧਰ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭੇਜੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਛਪੀ ਸੀ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ। ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਉਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਬਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਬਸ ਲਿਖਾਈ ਪੜ੍ਹਨ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਕਹਾਣੀ ਛਪ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਛਪ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੁੰਡੇ/ਕੁੜੀ ਦੇ ਭਾਵੁਕ ਪਿਆਰ ਬਾਰੇ ਹੀ ਲਿਖਦੀ। ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਸਮਾਜਕ ਤੱਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਂਦੀ। {{gap}}ਤੇ ਜਦੋਂ ਹੁਣ ਉਹ ਬਠਿੰਡੇ ਆਈ, ਉਹਦਾ ਮੁੰਡਾ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੇਸ਼ਮਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨੀ ਰੜਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ ਲੱਗਦਾ। ਬਾਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਢਿਲਕਿਆ-ਢਿਲਕਿਆ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ਼ ਛੋਟੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਗੱਲ-ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦੀ ਤੇ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਬਹਾਨਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਕੁੱਟ ਸੁੱਟਦੀ। ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਫੇਰ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਬਦਹਵਾਸ ਜਿਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਅਲਕਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਐਨਾ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਢੀਠ ਹੋ ਜਾਂਦੈ ਫੇਰ। ਘੰਟੇ-ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਰੇਸ਼ਮਾ ਸਹਿਜ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਫੇਰ ਅਲਕਾ ਜਾਂ ਸੁਦੀਪ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹਨੇ ਕਿਉਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਓ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਦੁਪਹਿਰੇ ਜਿਹੇ ਆਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਬੈਠ ਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਰੇਸ਼ਮਾ ਬੋਲੀ- "ਜੀਜਾ ਜੀ, ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੋ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਂ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।" {{gap}}"ਤੂੰ ਆਪ ਈ ਲਿਖ ਲੈ। ਤੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਐਂ।{{nop}}<noinclude>{{rh|40||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> jawfia794h3um04xlc9vt7bd4ud3d3i 250 48471 216843 143351 2026-04-30T17:56:11Z Shanvr 1829 216843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ! ਤੁਸੀਂ ਲਿਖੋ! ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀ ਲਿਖੋਗੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਭ ਛੱਡਿਆ ਛੁਡਾਇਆ, ਇਹ ਧੰਦਾ।" {{gap}}"ਕਿਉਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣਾ ਧੰਦਾ ਹੁੰਦੈ?" {{gap}}"ਸਭ ਲੋਕ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਧੰਦਾ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਧੰਦੇ ਬਗ਼ੈਰ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣਾ ਵੀ ਤਾਂ ਇਕ ਧੰਦਾ ਹੋਇਆ।" {{gap}}"ਤੂੰ ਫੇਰ ਏਸ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਵਧੀ? ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਲਿਖ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।" ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਉਹਦੀ ਫ਼ੋਕੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਲਿਖੋ।" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਸੁਣਾ ਫੇਰ। ਕੀ ਗੱਲ ਐ?" {{gap}}"ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਸੁਣਾਵਾਂਗੀ।" {{gap}}"ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਲਕਾ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇਂ?" {{gap}}"ਨਹੀਂ! ਦੀਦੀ ਤੋਂ ਕਾਹਦੀ ਸ਼ਰਮ?" ਉਹ ਅਲਕਾ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲ ਝਾਕੀ। ਫੇਰ ਕਹਿੰਦੀ- "ਰੋਟੀ ਖਾ ਲਈਏ, ਫੇਰ ਸੁਣਾਵਾਂਗੀ।" {{gap}}ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲਕਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦਿਨੇਸ਼ ਤੇ ਸੋਨੀਆ ਬਾਹਰ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਗਏ। ਅਲਕਾ ਨੇ ਮਗਰੋਂ ਉੱਚੀ ਹਾਕ ਮਾਰੀ- "ਦੀਨੂੰ ਬੇਟੇ।" {{gap}}ਉਹ ਮੁੜ ਆਇਆ-"ਹਾਂ, ਮੰਮੀ।" {{gap}}"ਬੇਟਾ, ਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ। ਇਹ ਵੀ ਖੇਡੇਗਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ।" ਤੇ ਫੇਰ ਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ- "ਜਾਹ ਰੋਹੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਜਾਹ।" ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲੀ, ਉਹ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਦਿਨੇਸ਼ ਮਗਰ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਸੋਨੀਆ ਆਈ ਤੇ ਰੋਹਿਤ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਘੜੀਸਦੀ ਹੋਈ ਭੱਜਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}"ਅਲਕਾ, ਰੇਸ਼ਮਾ ਤੇ ਸੁਦੀਪ ਮਕਾਨ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਗਰਮੀ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸੀ। ਉੱਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਵਗ਼ ਰਹੀ ਸੀ। ਰੇਸ਼ਮਾ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਝਾਕ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ- "ਏਥੇ ਵੀ ਅਮ੍ਰਿੰਤਸਰ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਐ, ਦੀਦੀ! ਨਿੱਖਰਿਆ ਆਕਾਸ਼ ਤਾਂ ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਕਿੰਨੀ ਧੂੜ ਐ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਧੂੰਆਂ।" {{gap}}"ਹਾਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਬਠਿੰਡੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲ-ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਬਹੁਤ ਰਹਿੰਦੈ, ਦਿਨ ਰਾਤ! ਦੂਜਾ ਇਹ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ। ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਨਾ। ਐਨੀਆਂ ਕਾਰਾਂ, ਟਰੱਕ, ਟੈਂਪੂ ਤੇ ਫੇਰ ਘਰਾਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ।" {{gap}}"ਅਜੇ ਤਾਂ ਤੜਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗੂ, ਜਦੋਂ ਇੰਚ-ਇੰਚ ਸੁਆਹ ਕੱਪੜਿਆਂ 'ਤੇ ਜੰਮੀ ਪਈ ਹੋਈ।" ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ। {{gap}}"ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜੀਜਾ ਜੀ?" ਉਹ ਉਤਸੁਕ ਸੀ। {{gap}}"ਇਹ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਐ ਨਾ, ਇਹਦੇ ਕਰਕੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡੀ ਸੁਆਹ ਤੜਕੇ ਦੇ ਸਾਫ਼ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਭਾਂਡਾ ਰੱਖ ਦਿਓ, ਸਵੇਰੇ ਉਂਗਲ ਫੇਰ ਕੇ ਦੇਖੋ, ਸੁਆਹ ਜੰਮੀ ਪਈ ਹੁੰਦੀ ਐ।" ਸੁਦੀਪ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਰੇਸ਼ਮਾ||41}}</noinclude> c6d8bjzqci5bqjmuq59h1rto3a9mhfi 250 48472 216847 143352 2026-04-30T18:00:18Z Shanvr 1829 216847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}"ਕਿੰਨੀ-ਕਿੰਨੀ?" {{gap}}"ਬਸ ਸੁਆਹ ਹੁੰਦੀ ਐ। {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਇੰਚ-ਇੰਚ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸੀ।" {{gap}}"ਉਹ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਐ। ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਨ੍ਹਾ ਲੈ ਵੇ ਮੁੰਡਿਆ, ਗਿੱਟਿਆਂ 'ਤੇ ਮਣ-ਮਣ ਮੈਲ਼ ਜੰਮੀ ਪਈ ਐ। ਉਹ ਮੈਲ਼ ਮਣ ਪੱਕੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਐ।" ਉਹ ਨਿੱਕਾ-ਨਿੱਕਾ ਹੱਸਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਜੀਜਾ-ਸਾਲ਼ੀ ਕਰੋ ਗੱਲਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੱਲੀ। ਬਰਤਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਾਂ।" {{gap}}ਅਲਕਾ ਥੱਲੇ ਉੱਤਰ ਗਈ। {{gap}}"ਹਾਂ, ਕੀ ਕਹਾਣੀ ਐ ਉਹ?" {{gap}}"ਕਿਹੜੀ?" {{gap}}"ਜਿਹੜੀ ਤੂੰ ਸੁਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਅਖੇ ਲਿਖੋ ਇਹ।" {{gap}}"ਅੱਛਾ ਅੱਛਾ।" ਰੇਸ਼ਮਾ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉੱਤਰਨ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ-"ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਨਾ ਹੁਣ, ਮਤਲਬ ਜਿਹੜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਕਾਨ ਐ, ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਐ। ਕੋਮਲ ਐ ਉਹਦਾ ਨਾਉਂ। ਖ਼ਾਸਾ ਚੰਗਾ ਵਪਾਰ ਐ ਉਹਦੇ ਹਸਬੈਂਡ ਦਾ। ਉਹ ਦੋ ਭਾਈ ਨੇ। ਛੋਟਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੈ। ਉਹਦੇ ਹਸਬੈਂਡ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟਾ ਹੋਣੈ। ਛੋਟੇ ਦੀ ਉਮਰ ਤੀਹ-ਬੱਤੀ ਸਾਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੁੰਦੇ, ਇਹ ਛੋਟਾ ਵਿਆਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਉਂਦਾ। ਚੰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਜੁਆਨ ਐ। ਕਮਾਊ ਐ। ਪਰ ਵਿਆਹ...। ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਕਰੀਏ ਕਿ ਭਰਜਾਈ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣਗੇ। ਭਰਜਾਈ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀ, ਪਰ ਗੱਲ ਤਾਂ ਉਲਟ ਨਿਕਲੀ। ਹੁਣ ਕੋਮਲ, ਉਹਦੀ ਭਰਜਾਈ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਸੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਐਸ ਗਲੀ-ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। {{gap}}"ਵਿਚਲੀ ਗੱਲ ਕੀ ਐ?" {{gap}}"ਉਹ ਛੋਟਾ ਜਦੋਂ ਵਿਆਹ ਲਿਆ ਨਾ, ਘਰਵਾਲੀ ਦੋ-ਚਾਰ ਵਾਰ ਆਈ। ਫੇਰ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਆਈ ਹੀ ਨਾ। ਤੇ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਕਰਨ। ਘੁਸਰ-ਮੁਸਰ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਰਿਹਾ ਕਰੇ। ਪਤਾ ਭਾਈ, ਕੋਈ ਨਾ ਲੱਗੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ। ਫੇਰ ਛੋਟੇ ਦੀ ਬਹੂ ਆ ਗਈ।" {{gap}}"ਫੇਰ ਕੀ ਹੋਇਆ?" {{gap}}"ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਦੇਖੀ, ਜਦੋਂ ਬਹੂ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਫੇਰ ਮੁੜ ਕੇ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਦਾਸ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਮੂੰਹ ਲਟਕਾਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਫੇਰ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸਹਿਜ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਦੀ ਬਹੂ ਵੀ ਟਹਿਕਣ ਲੱਗੀ। ਫੇਰ ਬਹੂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੰਡਾ। ਹੁਣ ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਉਹਦੇ।" {{gap}}"ਕੀ ਗੱਲ ਬਣੀ? ਇਹ ਕੋਈ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਐ? ਇਹ ਤਾਂ ਆਮ ਜਿਹੀ ਘਰੇਲੂ ਵਾਰਤਾ ਹੈ।" ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਤੇ ਫੇਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਿਆ, ‘ਹੋਰ ਸੁਣਾ, ਤਰਸੇਮ ਲਾਲ ਜੀ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਐ?"{{nop}}<noinclude>{{rh|42||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> ka8d4g46oatm08t08o37fhy99959aoa 250 48473 216845 143355 2026-04-30T17:59:28Z Shanvr 1829 216845 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਥੱਲਿਓਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਰੌਲਾ ਸੁਣਿਆ। ਚੀਕਦੇ ਤੇ ਭੱਜੇ ਆਉਂਦੇ ਤਿੰਨੇ ਬੱਚੇ। ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਜੰਗਲੇ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਸਿਰ ਕੱਢ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ- "ਅਲਕਾ, ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ?" {{gap}}ਉਹ ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਈ। ਪੁੱਛਿਆ- "ਕੀ ਆਖਿਆ ਜੀ?" {{gap}}"ਇਹ ਜੁਆਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ?" {{gap}}"ਚਿੱਤਰਹਾਰ!" ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਰਸੋਈ ਅੰਦਰ ਫੇਰ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਰੇਸ਼ਮਾ ਓਥੇ ਦੀ ਓਥੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ। ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਸੁਦੀਪ ਕਹਿੰਦਾ- “ਟੀ. ਵੀ. ਕਲਚਰ।” {{gap}}"ਅੱਛਾ, ਚਿੱਤਰਹਾਰ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਬੁੱਧਵਾਰ ਐ ਨਾ।" {{gap}}"ਤਰਸੇਮ ਲਾਲ ਜੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਨੇ? ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਮੁੜ ਕੇ ਗੱਲ ਛੇੜੀ। {{gap}}"ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਆਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸੁਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ।" {{gap}}"ਕਿਹੜੀ?" ਉਹ ਚੌਂਕਿਆ। {{gap}}"ਕਹਾਣੀ, ਜਿਹੜੀ ਮੈਂ ਸੁਣਾ ਰਹੀ ਸੀ।" {{gap}}“ਉਹ ਤਾਂ ਮੁੱਕ ਗਈ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਅਜੇ ਰਹਿੰਦੀ ਐ।" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਬਾਕੀ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣਾ ਦੇ।" {{gap}}"ਉਹ ਛੋਟੇ ਦੀ ਬਹੂ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਨਾ, ਕੋਮਲ ਕਹਿੰਦੀ ਐ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਹਸਬੈਂਡ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ।" {{gap}}"ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਈ?" {{gap}}"ਕੋਮਲ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਭੇਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਦਿਉਰ ਨੂੰ ਅੱਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦਾ ਹਸਬੈਂਡ ਓਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਛੋਟੇ ਦੇ ਘਰ। {{gap}}"ਅੱਛਾ?" {{gap}}"ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਨੂੰ ਪਤੈ ਸਾਰਾ।" {{gap}}"ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਿਜ਼ਨੈਸ?" {{gap}}"ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਬਸ ਘਰ ਦੋ ਹੋ ਗਏ।" {{gap}}"ਛੋਟਾ ਭਾਈ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿਨ ਕਰੀ ਜਾਂਦੈ ਸਭ?" {{gap}}"ਮਰਦ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।" {{gap}}"ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਵਿਆਹ ਕਿਉਂ ਕਰਾਇਆ?" {{gap}}"ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਉਹਨੂੰ।" {{gap}}ਸੁਦੀਪ ਇੰਕ ਬਿੰਦ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ, "ਹਾਂ, ਹੁਣ ਬਣਦੀ ਐ, ਕੁਛ-ਕੁਛ ਗੱਲ।" {{gap}}"ਕੋਮਲ ਕਹਿੰਦੀ ਐ, ਚਾਹੇ ਉਹਦਾ ਹਸਬੈਂਡ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਚਾਹੁੰਦੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਉਹਨੂੰ ਲੱਗਦੈ, ਉਹਦਾ ਹਸਬੈਂਡ ਅੱਧਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਏਸੇ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਐ।"{{nop}}<noinclude>{{rh|ਰੇਸ਼ਮਾ||43}}</noinclude> 65cqjwffi6xhw6mhp0a23bm468uaopj 250 48474 216848 163711 2026-04-30T18:01:18Z Shanvr 1829 216848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਅਲਕਾ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ। ਗੁਟਕੀ- "ਜੀਜਾ ਸਾਲ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਗੁੱਝੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨੇ?" {{gap}}"ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਹੀਂ।" ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਖ਼ਾਸ ਫੇਰ ਕਦੋਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੇ ਜੀਜਾ ਸਾਲ਼ੀ ਨੇ? ਨਿੱਤ ਇਹਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਓ, ਹੁਣ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਕਰੋ ਗੱਲਾਂ ਜੀਅ ਭਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਲਾਡਲੀ ਨਾਲ।" {{gap}}"ਹਾਂ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਕਈ ਦਿਨ ਰਹੇਗੀ ਇਹ। ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।" ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਰੇਸ਼ਮਾ, ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਆਈ ਐਂ?" ਅਲਕਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਰੱਖ ਸਕੋ?" {{gap}}"ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਏਥੇ ਹੀ ਰਹਿ।" ਅਲਕਾ ਹੱਸਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}"ਸ਼ਾਇਦ ਏਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਪੈ ਜਾਏ।" ਰੇਸ਼ਮਾ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੀਆਂ ਬੀਵੀ ਨੇ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਨੋਟਿਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। {{gap}}ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਜਾਗੇ ਤਾਂ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਵਕਤ ਰੇਸ਼ਮਾ ਬੋਲੀ- "ਜੀਜਾ ਜੀ, ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਓ ਮੈਨੂੰ?" {{gap}}"ਬਈ ਵਾਹ! ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਈ ਐਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਧਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣੈ?" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਏਥੇ ਬਠਿੰਡੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਹੈ, ਦੇਖਣ ਆਲ਼ੀ?" {{gap}}"ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਈ ਨੇ, ਪਰ ਕੀ ਪਤਾ ਉਹ ਤੇਰੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਥਾਂ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।" {{gap}}"ਮਸਲਨ?" {{gap}}"ਬਠਿੰਡੇ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐ। ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਐ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। {{gap}}"ਹੋਰ?" {{gap}}"ਨਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਚੋਂ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਐ।" {{gap}}"ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ?" {{gap}}"ਸੱਤ ਲਾਈਨਾਂ ਵਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ।" {{gap}}"ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਐ। ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਛ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਛੱਡੋ।" {{gap}}"ਕੈਂਟ ਐ। ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਵਾਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ, ਛਾਉਣੀਆਂ ਸਭ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਹੈ ਨਾ?" ਉਹ ਹੱਸਿਆ। {{gap}}"ਅੱਛਾ ਚਲੋ, ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ।" ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੇ ਲਾਚੜ ਕੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਠੀਕ ਐ।" ਤੇ ਫੇਰ ਸੁਦੀਪ ਅਲਕਾ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ- "ਆਲੂਆਂ ਵਾਲੇ ਪਰੌਂਠੇ ਪਕਾ ਲੈ। ਕੋਈ ਆਚਾਰ ਲੈ ਚੱਲ। ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਭੁਰਜੀ। ਨਾਸ਼ਤਾ ਓਥੇ ਹੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਸੀ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਧੁੱਪ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਐ।"{{nop}}<noinclude>{{rh|44||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> iaqbhpok8hbufqfdpx071det1k2aoa0 250 48475 216849 143357 2026-04-30T18:02:06Z Shanvr 1829 216849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਦਫ਼ਤਰੋਂ ਅੱਜ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਓ।" ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਛੁੱਟੀ ਮੈਂ ਕੀਹਤੋਂ ਲੈਣੀ ਐ। ਏਥੋਂ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚੋਂ ਕਲਰਕ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਦੇਣੈ ਬਸ। ਨਵਾਂ ਇਸ਼ੂ ਕੱਲ੍ਹ ਪੋਸਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਮੈਟਰ ਦੇਣਾ ਐ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੂੰ, ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਦਿਆਂਗੇ। ਬਸ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅੱਲ੍ਹਾ, ਖ਼ੈਰ ਸੱਲਾ।" {{gap}}ਮੰਮੀ-ਪਾਪਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਦਿਨੇਸ਼ ਤੇ ਸੋਨੀਆ ਆਪਣੇ ਬਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਪੀਆਂ ਕੱਢ ਕੇ ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਲਿਖਣ ਲੱਗੇ। {{gap}}ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫੇਰ ਆਪ ਵੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਓਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੁਦੀਪ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਲਕਾ ਨੇ ਆਲੂ ਉੱਬਲਣੇ ਧਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਸੁਦੀਪ ਨ੍ਹਾ ਲਿਆ। ਬੱਚੇ ਸਵੇਰ ਦਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਅਲਕਾ ਪਰੌਂਠੇ ਪਕਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਰੇਸ਼ਮਾ ਸੁਦੀਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਰੇਸ਼ਮਾ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ- "ਜੀਜਾ ਜੀ, ਲਓ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।" {{gap}}"ਕੱਲ੍ਹ ਜੋ ਸੁਣਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੱਚੀ?" {{gap}}"ਉਹ ਵੀ ਸੱਚੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਓ।" {{gap}}"ਚੱਲ, ਸੁਣਾ ਦੇ।" {{gap}}"ਉਹ ਔਰਤ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਦੋ ਦੋਸਤ ਨੇ ਓਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹੀ ਇੱਕ ਧਾਗਾ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਐ। ਇੱਕੋ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ, ਹੁਣ ਵੀ ਓਸੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਨੇ। ਲਓ ਜੀ, ਬੜਾ ਪਿਆਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ। ਸਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਦੀ ਸਾਹ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਕੋ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ ਆਉਂਦੇ। ਮਿੱਤਰ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚੋਂ ਫੇਰ ਇੱਕ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਦੀ-ਸ਼ੁਦਾ ਬੰਦੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਹਦੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਸਮਝੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਚੀਜ਼ ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਦੇ ਜਿਵੇਂ ਔਸਾਣ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਣ। ਉਹਦੀ ਹੋਸ਼ ਉੱਡ ਗਈ। ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ ਕਿ ਉਹ ਬੁਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੁਪਨੇ ਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ। ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਬੱਚਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਸੋਝੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਮਰਦ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਦੇਖੇਗੀ। ਕੁਝ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਦੇ ਉਹਦੇ ਚੇਤੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਾਉਂ ਉੱਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਸਵਾਪਣ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੀ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਹਦਾ ਪਤੀ ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ।" {{gap}}"ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਚੱਲ ਪਏ। ਘਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਜਿੰਦਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਤੇ ਰਿਕਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸੁਦੀਪ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਕਲਰਕ-ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਦਫ਼ਤਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਰੇਸ਼ਮਾ||45}}</noinclude> r17ymqea06loxpw8w6wz959e0ajvksc 250 48483 216850 143366 2026-04-30T18:09:48Z Shanvr 1829 216850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>ਘਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਹੰਤ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਵਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਛੱਤਣ ਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਦੁੱਧ-ਮੱਖਣ ਆਮ ਸੀ। ਲੰਗਰ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਤੱਤਾ ਚਾਹੇ ਠੰਢਾ, ਪਰਸ਼ਾਦਾ ਹਰ ਸਮੇਂ ਮਿਲਦਾ। ਰਾਹੀ, ਪਾਂਧੀ ਕੋਈ ਆਉਂਦਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਮਹੰਤ ਨਰੈਣ ਦਾਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਾਈ ਕਾਕੂ ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਖੇਤੀ-ਪੱਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ। ਮਹੰਤ ਨੇ ਹੀ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਕੂ ਇੱਕ ਸੀਰੀ ਰਲ਼ਾ ਕੇ ਖੱਬੀਖਾਨ ਵਾਹੀ ਕਰਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਕਾਕੂ ਤੋਂ ਕਾਕਾ ਸਿਉਂ ਅਖਵਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕਾਕੇ ਦੀ ਬਹੂ ਕੋਲ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਹਾਂ ਨੂੰ ਢੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਬਹੂ ਮੁੰਡਾ ਜੰਮ ਕੇ ਮਰ ਗਈ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਮੁੰਡਾ ਵੀ ਮਰ ਗਿਆ। ਕੁੜੀਆਂ ਉਡਾਰ ਸਨ। ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਾਕਾ ਸਿਉਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ। ਵਾਹੀ ਦਾ ਕੰਮ ਖੁਚਲ ਗਿਆ। ਉਹਦੀ ਬਹੂ ਉਹਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਕ ਉਦੋਂ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਮਸਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਡੋਲਾ ਕਿਥੋਂ? ਨਰੈਣ ਦਾਸ ਤੋਂ ਭਾਈ ਦਾ ਦੁੱਖ ਝੱਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਝਦਾ, ਕਾਕੂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਉਹਦਾ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਨਿਵਾਰਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹਦਾ ਆਪਣਾ ਮਾਂ ਜਾਇਆ ਦੁਖੀ ਕਿਉਂ ਰਹੇ? ਉਹਦਾ ਤਾਂ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਬੇੜਾ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੇਰੇ ਦੀ ਮਹੰਤੀ ਕਿਸ ਕੰਮ? {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਬਘੇਲੋ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਮਹੰਤ ਨਰੈਣ ਦਾਸ ਉੱਤੇ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗ਼ਰੀਬ ਜੱਟ ਸਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਮਸਾਂ ਤੁਰਦਾ। ਜਵਾਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲ। ਪੰਜ ਕੁੜੀਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦੋ ਮੁੰਡੇ। ਬਘੇਲੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ। ਉਹਦਾ ਬਾਪ ਲਾਲਚ ਕਰ ਗਿਆ। ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਉਹਨੇ ਮਹੰਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੁਝ ਲੈ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਘੇਲੋ ਕਾਕੂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਦਾ ਰੱਸਾ ਕਿੱਲਿਉਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਤਿਹਾਕ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਦੀ ਉਮਰ ਮਸਾਂ ਵੀਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗੁੰਮ-ਸੁੰਮ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਕੀ ਉਭਾਸਰਦੀ ਉਹ? ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਮੰਦਹਾਲੀ, ਦੂਜਾ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਮਹੰਤ ਨਰੈਣ ਦਾਸ ਦਾ ਨੇਕ-ਹੁਕਮ। {{gap}}ਕਾਕੂ ਨੇ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਤਾਂ ਲਿਆ, ਚਲੋ ਰੋਟੀ ਪੱਕਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਕੁੜੀਆਂ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਸਾਲ ਘਰ ਬੈਠੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਉਤਾਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਜਿਹਾ ਮਰਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਥੋਥ ਸੀ, ਝੂਟੀ ਜਾਂਦਾ। ਬਘੇਲੋ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੱਸ ਖੇਡ ਕੇ ਦਿਨ ਨਿੱਕਲ ਜਾਂਦਾ। ਕਾਕਾ ਸੂੰ ਦਾੜ੍ਹੀ ਰੰਗ ਕੇ ਰੱਖਦਾ। ਸਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਆਈਆਂ ਪਾ ਕੇ ਪੰਜੀਰੀ ਰਲਾਉਂਦਾ। ਮਹੰਤ ਨਰੈਣ ਦਾਸ ਉਹਦੇ ਲਈ 'ਤਾਕਤ' ਦੀਆਂ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਭੇਜਦਾ। ਕਾਕਾ ਸਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਅਠਾਰਾਂ ਬਰਸ ਦਾ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਜਵਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਬਣ-ਠਣ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ, ਪਰ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਉੱਤੇ ਚਾਹੇ ਘਿਓ ਦੇ ਪੀਪੇ ਮੂਧੇ ਕਰ ਦਿਓ, ਹਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਹੱਡਾਂ ਦਾ ਨਵੇਂ ਹੱਡ ਨਾਲ ਕਾਹਦਾ ਮੇਲ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਬਘੇਲੋ ਸਾਧਣੀ||53}}</noinclude> icicm4mgmtt4cw9hwk87y2tu1mkb2j3 250 48486 216851 143382 2026-04-30T18:14:17Z Piratpal Kaur 988 216851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>ਦਿਨ ਪੈਂਦੇ ਗਏ। ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨੇ ਨੂੰਹਾਂ ਘਰ ਆ ਗਈਆਂ। ਫੇਰ ਪੁੱਤਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਧਣ ਲੱਗਿਆ। ਮੁੰਡੇ ਇੱਕੱਠੇ ਸਨ। ਮਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ। ਸਿਰ-ਤੋੜ ਕਮਾਈ ਕਰਦੇ ਤੇ ਚੌਥੇ-ਪੰਜਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਨਵੀਂ ਭੋਇੰ ਗਹਿਣੇ-ਬੈਅ ਲੈਂਦੇ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ। {{gap}}ਕਾਕਾ ਸਿੰਘ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਮਰਿਆ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਉਹਦਾ ਹਕਾਮਾ ਕੀਤਾ। ਦਾਨ-ਪੁੰਨ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਪੈਸਾ ਲਾਇਆ। ਅਗਵਾੜ ਵਿੱਚ ਕਾਕਾ ਸਿਉਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਜੈਮਲ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਘੇਲੋ ਦੇ ਘਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਖ਼ਾਸਾ ਬੁੜ੍ਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਘੇਲੋ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਨੂੰਹਾਂ ਉਹਦਾ ਪੂਰਾ ਉਕਰ-ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਾਚਾ-ਚਾਚਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨੂੰ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਨੂੰ ਰੋਟੀ-ਟੁੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਡ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੈਠਕ ਦੀ ਅਲਮਾਰੀ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰੀ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਬਘੇਲੋ ਦੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਜੈਮਲ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰੋ-ਪਿੱਟ ਕੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੋਈ ਭਤੀਜਾ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਹਤੋਂ ਕੋਈ ਨੇਕ-ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਬਘੇਲੋ ਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਰੰਡੇਪੇ ਜਿਹਾ ਸੁਹਾਗ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੰਢਾਇਆ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹੀ ਦੁਰ-ਚਰਚਾ ਕਿ ਉਹ ਨੰਗੇ-ਮੂੰਹ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਬੁੱਢੇ-ਠੇਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਗ-ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਸੁਣਾਅ-ਸੁਣਾਅ ਲੋਕ ਬੋਲੀਆਂ ਮਾਰਦੇ। ਕੋਈ ਆਖਦਾ- "ਕਾਣੇ ਨੇ ਆਵਦੀ ਜੂਠੀ ਬਾਟੀ ਐਥੇ ਵਗਾਹ ਮਾਰੀ। ਚੱਟੀ ਜਾਂਦੈ ਕਾਕੂ ਧੋਲ ਦਾੜ੍ਹੀਆ।" {{gap}}"ਓਏ ਧੌਲ-ਦਾੜ੍ਹੀਆ ਤਾਂ ਘਰ-ਬਾਰੀ ਐ, ਬਸ। ਬਾਟੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਟੁੰਡਾ ਮਾਂਜਦੈ।" {{gap}}"ਖੰਡ ਦੀ ਬੋਰੀ ਐ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਡਰ ਐ ਕੋਈ, ਤੂੰ ਮਾਰ ਲੈ ਫੱਕਾ।" ਪਹਿਲਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝੌਤੀ ਦਿੰਦਾ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਦੋਵੇਂ ਮੁਸਕੜੀਏਂ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦੇ। ਬਘੇਲੋ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਦੀ, ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਕਦੇ ਉਹ ਖੇਤ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਕਾਕਾ ਸਿਉਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹਾਣੀ ਬੰਦਾ ਪੈਰ ਪੁੱਟ ਕੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਰਲਦਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਗੱਲੀਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ। ਏਧਰ-ਉਧਰ ਦੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਣ 'ਚ ਫੇਰ ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਚਹੇਡ ਕਰਦਾ- "ਬਘੇਲ ਕੁਰੇ, ਭਾਈ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਹੁਣ ਹਾਰ ਗਿਆ ਲੱਗਦੈ।" {{gap}}"ਐਵੇਂ ਲੱਗਦੈ, ਓਹਿਆ ਜ੍ਹਾ ਈ ਪਿਐ। ਡਾਲ ਨ੍ਹੀ ਵਿਗੜਿਆ ਉਹਦਾ ਤਾਂ।" ਅਗਲੇ ਵੱਲ ਉਹ ਕੌੜੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਝਾਕਦੀ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਅਗਲੀ ਗੱਲ ਕਹੇ ਬਗ਼ੈਰ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਪਾਸਾ ਵੱਟਣ ਦੀ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਆਪਣੇ ਡੰਗਰ-ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣ ਲੱਗਦੀ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਗਵਾੜ ਦਾ ਕਰੜ-ਬਰੜੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ- "ਸਾਡਾ ਦੱਸ ਕੀ ਭੁੰਨ ਕੇ ਬੀਜਿਆ ਹੋਇਐ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਗੱਲ ਈ ਨ੍ਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਟੁੰਡਾ ਸਾਲ਼ਾ ਤੀਜੇ ਗਵਾੜੋਂ।"{{nop}}<noinclude>{{rh|ਬਘੇਲੋ ਸਾਧਣੀ||55}}</noinclude> 3dag47a9i5iwpo235zbgpklqyaobi86 250 48489 216852 143385 2026-04-30T18:15:21Z Piratpal Kaur 988 216852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>ਮਰੇ ਨੂੰ ਕੀ ਮਾਰਨਾ, ਨੰਬਰਦਾਰ ਉਹਦਾ ਪੱਖ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ "ਵਿਚਾਰੇ ਦੀ ਮਾਂ ਬਹੁਤ ਢਿੱਲੀ ਐ। ਉਹਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਹਨੂੰ ਛੱਡੋ ਜੀ ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ। ਗਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਰਹੀ। ਇਹਤੋਂ ਸੇਵਾ ਜਿੰਨੀ ਕੁ ਜੈਜ ਐ, ਕਰਾ ਲੋ। ਖਰੀ ਦੁੱਧ ਅਰਗੀ।" {{gap}}ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ, ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਮਨ ਅਜੇ ਮਿਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਈ। {{gap}}ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਲੰਬੇ ਹੋ ਚੱਲੇ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲਾਰੇ ਵੀ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਓਵੇਂ ਦਾ ਓਵੇਂ ਉੱਕ ਵਾਂਗ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਦ ਹੀ ਸਭ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਵਧਦਾ ਹੀ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭੀੜ ਥਾਣੇ ਵੱਲ ਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਕੇਸਰੀ ਪੱਗਾਂ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਸਨ। ਔਰਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤੁਰ ਕੇ ਆਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਮਗਰ ਤੀਹ-ਚਾਲੀ ਬੰਦੇ। ਅੱਧਖੜ ਬੰਦੇ। ਬੁੱਢੇ ਤੇ ਉੱਠਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧ-ਰਿੜਕ ਕੀਚ੍ਹਰ-ਵਾਧਾ। ਮੈਲ਼ੀ-ਕੁਚੈਲੀ ਕੁੜਤੀ-ਸਲਵਾਰ। ਥਾਂ-ਥਾਂ ਵੱਟ ਪਏ ਹੋਏ ਤੇ ਉੱਤੇ ਗੰਦੇ ਧੱਬੇ। ਪੈਰੀਂ ਘਸੀਆ-ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਚੱਪਲਾਂ। ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ਼ ਰੁੱਖੇ ਤੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ। ਗਲ ਲਾਲ ਚੁੰਨੀ, ਚੁੰਨੀ ਵੀ ਲਿੱਬੜੀ-ਤਿੱਬੜੀ ਤੇ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀਆਂ। ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਨੱਕ ਐਨਾ ਤਿੱਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੰਦ ਚਿੱਟੇ ਸਨ। ਜ਼ਰ ਖਾਧੇ ਲੋਹੇ ਜਿਹਾ ਰੰਗ। ਸਰੀਰ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੈਂਤੀਆ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਨਹੀਂ। ਕੇਸਰੀ ਪੱਗਾਂ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਥਾਣੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਨੌਜਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ - ਇਹਨੂੰ ਸਾਂਭੋ ਜੀ, ਅਵਾਰਾ ਐ। ਇਹਦਾ ਕਰੋ ਕੋਈ ਬੰਦੋਬਸਤ।" {{gap}}ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਸੀਆਂ ਮਿਲ ਗਈਆਂ। {{gap}}ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਭੁੰਜੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਖਾਕੀ ਜੀਨ ਦੀ ਪੈਂਟ ਉੱਤੇ ਛਟੀ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ- "ਇਹੋ ਜ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਨਿੱਤ ਦੇਖੀ ਦੀਆਂ ਨੇ ਏਥੇ ਫਿਰਦੀਆਂ ਤੁਰਦੀਆਂ। ਟਰੱਕ ਡਰੈਵਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲ਼ ਐ। ਅੰਬ ਚੂਪ ਕੇ ਗੁਠਲੀ ਸਿੱਟ ’ਗੇ। ਇਹਦਾ ਕੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰਨੈਂ ਅਸੀਂ?" ਫੇਰ ਕਹਿੰਦਾ- "ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਓ ਤਾਂ ਥੋਡੀ ਮੰਨ ਲੈਨੇ ਆਂ। ਛੀ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਔਣ ਵਾਲੀ ਐ, ਸਾਡੇ ਸਿਪਾਹੀ ਇਹਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਔਣਗੇ।" {{gap}}ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੁਣ ਤੇ ਇਰਾਦਾ ਭਾਂਪ ਕੇ ਕੇਸਰੀ ਪੱਗਾਂ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਰੋਹ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਥਾਣੇਦਾਰ ਵੱਲ ਝਾਕਣ ਲੱਗੇ। ਇੱਕ ਕਹਿੰਦਾ- "ਇਹ ਤਾਂ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ, ਸਰਦਾਰ ਜੀ।" {{gap}}"ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ, ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?" ਥਾਣੇਦਾਰ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਇਹਨੂੰ ਅਵਾਰਾਗਰਦੀ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰੋ ਤੇ ਫੇਰ ਇਹਨੂੰ ਇਹਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਉੱਤੇ ਪੁਚਾਓ। ਸਾਡੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ਰਜ਼ ਬਣਦੈ।" {{gap}}"ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਇਹਦੇ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਬਈ?" ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ, ਫੋਕੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਰੋਕਣੀ ਪੈ ਗਈ।{{nop}}<noinclude>{{rh|58||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 24dc1xbbvt1wtlebcpi3e17zmqadn9m 250 48501 216853 143386 2026-04-30T18:16:03Z Piratpal Kaur 988 216853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}"ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਰਹੀ ਐ, ਆਪਣਾ ਥਾਂ-ਟਿਕਾਣਾ।" ਦੂਜਾ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਰੋਅਬ ਵਿੱਚ ਸੀ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਬਈ, ਕਹਾਂ ਕੀ ਰਹਿਨੇ ਵਾਲੀ ਹੋ ਤੁਮ? ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਔਰਤ ਦੇ ਡੌਲੇ ਉੱਤੇ ਛਟੀ ਲਾਈ। {{gap}}ਔਰਤ ਜੋ ਬੋਲੀ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। {{gap}}ਪਹਿਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ- "ਇਹਦੀ ਬੋਲੀ ਆਪਾਂ ਨ੍ਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਰਦਾਰ ਜੀ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈਗਾ ਇੱਕ ਬੰਦਾ।" ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਚੁੱਪ ਖੜ੍ਹੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਧਾਗਾ-ਮਿੱਲ ਦੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆਇਆ। {{gap}}ਮੰਡੀ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਟ ਕੇ ਬੱਸ-ਸਟਾਪ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦੂਰ ਮੇਨ ਸੜਕ। ਲਿੰਕ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਬੱਸਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਕਦੇ ਆਮ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਹੀਂ। ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਬੱਸ ਅੰਦਰਲੇ ਬਸ-ਸਟਾਪ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਦਾ ਪ੍ਰੈੱਸ ਰਿਪੋਰਟਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਖ਼ਬਰ ਛਪਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਅੰਦਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਇਆ ਕਰਨ। ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਿਆਸੀ ਜਲਸਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮੰਗ ਅੰਦਰਲੇ ਬੱਸ-ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਬੱਸਾਂ ਆਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ। ਸਗੋਂ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਦੀ ਹੈ- "ਭਾਈ ਰਿਕਸ਼ਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਤਾਂ ਕਿਤੋਂ ਖਾਣੀ ਐ ਦਾਲ-ਰੋਟੀ।" {{gap}}ਪਰ ਥਰੀ-ਵੀਲ੍ਹਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰੇਗਾ ਕੋਈ? ਰਿਕਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਖੜ੍ਹੇ-ਖੜ੍ਹੋਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਥਰੀ-ਵੀਲ੍ਹਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਹੂੰਝ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਅੰਦਰਲੇ ਬੱਸ-ਸਟਾਪ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਏਥੇ ਕਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ। ਟਰੈਕਟਰਾਂ, ਟਰੱਕਾਂ ਤੇ ਸਕੂਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਹਨ। ਖਰਾਦੀਏ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਬੋਰਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਵਿਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਸਪੇਅਰ-ਪਾਰਟਸ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ। ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕੋਈ ਬੱਸ ਅੰਦਰਲੇ ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਨਾ ਆਵੇ, ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਉਂਝ ਵੀ ਏਥੇ ਮੇਲਾ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰੇ ਜਿਹੇ ਉਸ ਦੁਆਲੇ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਉਹਨੂੰ, ਉਹਦੇ ਕੰਨ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਲਿਜਾ ਕੇ ਕੁਝ ਪੁੱਛਦਾ, ਕੋਈ ਕੁਝ। ਕੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦਾ, ਕੋਈ ਟੁੱਟੀ-ਫੁੱਟੀ ਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੜ-ਪੱਲੇ ਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ ਹੱਸਦੇ ਤੇ ਉਹਦਾ ਮਖ਼ੌਲ ਉਡਾਉਂਦੇ। ਉਹ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਓਥੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਟਲ-ਮਾਲਕ ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਤੇ ਦੋ ਬਰੈੱਡ-ਪੀਸ ਫੜਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਔਰਤ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੌੜਾ ਕਸੈਲਾ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਦਾ ਅੰਦਰ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੋਏ। {{gap}}ਕੋਲ ਦੀ ਲੰਘੇ ਜਾਂਦੇ ਕੇਸਰੀ ਪੱਗ ਵਾਲੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਘੁਸੇ। ਔਰਤ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੁਸਕਰਾਏ, ਫੇਰ ਓਥੋਂ ਖਿਸਕਣ ਲੱਗੇ। ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ- "ਕੌਣ ਹੋਈ ਇਹੇ? ਆਪਣੇ ਕੰਨੀ ਦੀ ਤਾਂ ਲੱਗਦੀ ਨ੍ਹੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਜੜ੍ਹਾਂ||59}}</noinclude> kd0ttc931mutz04b04wb4cg3jygcorj 250 48508 216854 143390 2026-04-30T18:17:22Z Piratpal Kaur 988 216854 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>ਨਹੀਂ। ਤੀਵੀਂ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਕਦਾ-ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹਦੇ ਘਰ ਕੋਈ ਤੀਵੀਂ ਆ ਜਾਵੇ ਸਹੀ, ਉਹ ਦੁੱਗਣੀ ਕਮਾਈ ਕਰਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਜਿਊਂਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਦੇ ਮਿਹਣੇ ਮੁੱਕ ਜਾਣਗੇ। ਵਿਹੜੇ ਵਾਲੀ ਨਿੰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਤਾਸੇ ਜ਼ਰੂਰ ਲੱਗਣਗੇ। {{gap}}ਬਚਨਾ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ-ਬਹੂ ਵੱਲ ਅੱਖ ਭਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਝਾਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਘਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਓਪਰੇ ਬੰਦੇ ਆਉਂਦੇ। ਰਾਤ ਪਈ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਤੜਕੇ ਮੂੰਹ-ਹਨੇਰੇ ਹੀ ਨਿੱਕਲ ਜਾਂਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਤੀਵੀਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀ। ਛੜੇ ਗੁਆਂਢ ਦਾ ਸੌ ਦੁੱਖ, ਨੰਬਰਦਾਰ ਚਿਤਾਰਦਾ। ਉਹ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਖਾਨਦਾਨੀ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਬਚਨੇ ਦਾ ਘਰ ਵਸਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਬਚਨੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ। ਆਖਦਾ- "ਸ਼ਰੀਕ ਤਾਂ ਵੱਸਦਾ-ਰਸਦਾ ਚੰਗਾ।" {{gap}}ਅੱਜ ਬਚਨਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਸਰੀਰ ਢਿੱਲਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਣਸ ਹੋਵੇ। ਲੌਂਗਾਂ ਵਾਲੀ ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਚਾਦਰਾ ਤਾਣੀਂ ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁੱਠ ਵਿੱਚ ਅਲਾਣੀ ਮੰਜੀ ਉੱਤੇ ਮੂੰਹ-ਸਿਰ ਵਲ੍ਹੇਟੀ ਪਿਆ ਸੀ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਝੰਜੋੜਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਚਾਦਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਪੈਂਦਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਵਾੜੀਆਂ ਭੰਨਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}ਨੰਬਰਦਾਰ ਕਹਿੰਦਾ- "ਗੁਰਬਚਨ ਸਿਆਂ ਭਰਾਵਾ, ਸਲਾਹਾਂ ਜੀਆਂ ਤਾਂ ਕਰ ਨਾ, ਬਸ ਉੱਠ ਕੇ ਤੁਰ ਚੱਲ। ਖੁੰਝਿਆ ਵਖਤ ਮੁੜ ਕੇ ਹੱਥ ਨ੍ਹੀਂ ਔਣਾ।" {{gap}}ਅਕਾਲਸਰ ਤੋਂ ਸੁਖਾਨੰਦ ਮੰਡੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੀ। ਪੱਕੀ ਲਿੰਕ ਸੜਕ। ਦੋਵਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਾਈਕਲ। ਉਹ ਤਾਂ ਫਿੜਕੇ ਵਾਂਗ ਥਾਣੇ ਜਾ ਵੱਜੇ। ਏਸ ਦੌਰਾਨ ਰੋਹਿਤ ਨੇ ਸੁਜਾਤਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਸਨ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦਾ। ਕੇਸਰੀ ਪੱਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਓਸੇ ਮੰਡੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਨ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚਾਹ-ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਠ ਗਏ ਸਨ। ਭੀੜ ਵੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉੱਤੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਮੁਣਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਜਾਤਾ ਦਾ ਬਿਆਨ ਲਿਖਵਾ ਲਿਆ। ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਉਂ ਲਿਖਿਆ। ਫੇਰ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਿਆਨ ਲਿਖਿਆ। ਉਹਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਸਖ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗਵਾਹੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। {{gap}}ਉਹ ਤੁਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਥਾਣੇਦਾਰ ਬੋਲਿਆ- "ਗੁਰਬਚਨ ਸਿਆਂ, ਇਹਨੂੰ ਨਿਆਣਾ-ਨਿੱਕਾ ਵੀ ਹੋਣੈ। ਫੇਰ ਨਾ ਕਹੀਂ, ਬਈ..." {{gap}}"ਇਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਐ ਸਰਦਾਰ ਜੀ। ਛੇਤੀ ਮਿਲ ਜੂ ’ਗਾ ਜੁਆਕ।" ਬਚਨੇ ਨੂੰ ਸਭ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ। {{gap}}ਰੋਹਿਤ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਅਮਾਰ ਵਾੜੀ ਕੀ ਜੜ੍ਹੇਂ ਤੁਮਾਰ ਵਾੜੀ ਮੇਂ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਖੁਸੀ ਕੀ ਬਾਤ, ਬ੍ਹਈ।"{{nop}}<noinclude>{{rh|62||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> hhtj81eizm3ojzlamfmpj5ysauqsve6 250 48510 216855 143400 2026-04-30T18:18:16Z Piratpal Kaur 988 216855 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" />{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਨਿਹੁੰ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਟਰੇਨ ਬਹੁਤ ਲੇਟ ਸੀ। ਉਹ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਉਹਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਸ ਨਿੱਕਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਉਸ ਰੇਲਵੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢੀਆਂ। ਗੱਡੀ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਪਰ ਪਸੰਜ਼ਰ ਗੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਭੈੜੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ। ਉਹ ਦੁਚਿੱਤੀ ਜਿਹੀ ਵਿੱਚ ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਆ ਖੜੋਤਾ। ਉਮੀਦ ਸੀ, ਉਧਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਟਰੱਕ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਸਾਂ ਲੰਘੀਆਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਟਰੱਕਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਮੁਫ਼ਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਹੜਾ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ। ਟਰੱਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਸ ਕਿਰਾਇਆ ਵਸੂਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਾਹ-ਪਾਣੀ ਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਗ਼ਾਨੇ ਥਾਂ ਰਾਤ ਕੱਟਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰਦਾਰੀ। ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਕਈ ਟਰੱਕ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵੱਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਟਰੱਕ ਆਉਂਦਾ, ਖੱਬੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ, ਹੋਰ ਆਉਂਦਾ, ਸੱਜੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਸਿੱਧ ਸੜਕ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਟਰੱਕ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਸਵਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੋ ਘੰਟੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ। ਅੱਧੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਕਿਰ ਗਈਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਵੀ ਸੋਚਿਆ, ਇੰਝ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਾਤ ਕੱਟਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਪਰ ਸਿਆਲ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ। ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜਾ ਕੋਈ ਹੋਟਲ ਜਾਂ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾ ਵੜੀਏ। ਐਵੇਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ। ਚਾਹ-ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਨਿੱਕ-ਸੁੱਕ ਦੀਆਂ ਰੇੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਦੋ ਢਾਬੇ। {{gap}}ਗਾੜ੍ਹਾ ਹਨੇਰਾ ਉੱਤਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਰਜਨ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਮਕਾਨ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਔਖ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧ ਹੀ ਨਾ ਹੋਣ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਵਿਰਲੇ ਵਿਰਲੇ ਮਕਾਨ ਹੀ ਸਨ। ਕਿਧਰੇ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਕੋਠੀ ਤੇ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਮਕਾਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪਲਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਖ਼ਾਲੀ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਕੋਠੀਆਂ ਸਿਰ ਕੱਢੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ। ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ। ਜੱਸੋ ਦੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੇਟ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਵੈਲਡਿੰਗ ਕੀਤਾ, 'ਬਰਾੜ ਹਾਊਸ'। ਗੇਟ ਦਾ ਰੰਗ ਗੇਰੂਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲ਼ਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਰੰਗ ਪੇਂਟ ਕਰਾਉਂਦੇ।{{nop}}<noinclude>{{rh|64||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> q1utgyn2lf8u3arm6z6n5ndu94q2dot 250 48526 216856 143397 2026-04-30T18:19:21Z Piratpal Kaur 988 216856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>ਚੱਲਵੀਂ ਜਿਹੀ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀ। ਪਰ੍ਹਾਂ ਵਰਾਂਢੇ ਦੇ ਖੂੰਜੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੰਜੇ ਸਨ। ਵਰਾਂਡੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੀਂ ਕਮਰੇ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਕਮਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਜਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੱਧਮ ਸੀ, ਜ਼ੀਰੋ ਵਾਟ ਦੇ ਬਲਬ ਹੋਣਗੇ। ਉਹਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਬਹੂਆਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਰਾਂਢੇ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨਾਂ ਮੰਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਜਾ ਜ਼ਰੂਰ ਜੱਸੋ ਦਾ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਮੰਜਿਆਂ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਵਰਾਂਢੇ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹੀ ਉਹ ਖੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਕੀ ਪਤਾ, ਕਿਹੜਾ ਮੰਜਾ ਜੱਸੋ ਦਾ ਹੈ? ਜੱਸੇ ਦਾ ਮੰਜਾ ਏਥੇ ਹੈ ਵੀ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਰਜ਼ਾਈਆਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮੁਰਦੇ ਪਏ ਹੋਣ। ਕਿਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਨਾ ਜਗਾ ਲਵੇ। ਰਾਤ ਹੈ, ਰੌਲ਼ਾ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਚੋਰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਊਂ ਨਾ ਕੁੱਟ ਦੇਣ। ਉਹ ਵਾਪਸ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਰਜ਼ਾਈ ਦਾ ਲੜ ਆਪਣੀ ਹਿੱਕ ਤੱਕ ਕਰ ਲਿਆ। ਨੀਂਦ ਨਾ ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੁਣ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਅੱਖ ਲੱਗਦੀ, ਫਿਰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ। ਮੰਜੇ ਦੀਆਂ ਬਾਹੀਆਂ ਉਹਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਰਾਤ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬਾਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜਾ ਬਾਹੀ ਤੱਕ ਦੀ ਭਟਕਣ ਹੋਵੇ। ਕਦੇ ਉਹਨੂੰ ਲੱਗਦਾ, ਉਹ ਆਪ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਵੇਗੀ। ਸੁਪਨਾ ਆਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਹਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ, ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਧਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਉਧੇੜ ਬੁਣ ਵਿੱਚ ਪਹੁ ਫੁੱਟਣ ਲੱਗੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਦਾ ਜਗਰਾਤਾ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ। ਅਗਵਾੜੀਆਂ ਭੰਨਣ ਲੱਗਿਆ। ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਬੜੀ ਨੀਂਦ ਆਈ ਬਈ, ਜਿਵੇਂ ਘੋੜੇ ਵੇਚ ਕੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਈਏ। ਕਿਉਂ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿਆਂ?" {{gap}}"ਹਾਂ ...।" ਗੁਰਦੇਵ ਢਿੱਲਾ ਜਿਹਾ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}"ਚਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆਉਨਾਂ ਮੈਂ।" ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਖੰਘਦਾ ਥੁੱਕਦਾ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਗੁਰਦੇਵ ਲੈਟਰਿਨ ਗਿਆ, ਫੇਰ ਨ੍ਹਾ ਲਿਆ। ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਨ੍ਹਾਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਗੁਰਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰੌਂਠੇ, ਮੱਖਣ, ਦਹੀਂ, ਅੰਬ ਦਾ ਆਚਾਰ, ਗੰਢੇ, ਚਾਹ। ਗੁਰਦੇਵ ਨੂੰ ਅੱਜ ਇਹ ਸਭ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ। ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਹੀ ਸਭ ਸਮੇਟੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਸੀ। ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਬੱਚੇ ਉੱਠ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਘਰ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਨਛੱਤਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ ਤਾਂ ਜੱਸੋ ਕੋਈ ਬਹਾਨਾ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਕੇ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲੇ ਮੰਜੇ ਦੀ ਬਾਹੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਸਮੀ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫੇਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਦੋਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਵਕਤ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਗੁਰਦੇਵ ਬੋਲਿਆ-"ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਨ੍ਹੀਂ ਸੁੱਤਾ।" "ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ।" ਜੱਸੋ ਨੇ ਕਿਹਾ।{{nop}}<noinclude>{{rh|68||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> s4pvvurxtj8e8hq13yadt9imbc5gmmm 250 48528 216857 143399 2026-04-30T18:20:11Z Piratpal Kaur 988 216857 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" />{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਉਹਦਾ ਜੀਅ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਚਾਹ ਬਣਾ ਕੇ ਪੀਵੇ। ਪਰ ਸੋਚਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਹਾ ਲਵਾਂ। ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਤੜਕੇ ਨਹਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਠੀਕ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਨਿੱਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਹਾਉਣ ਦਾ ਮੂਡ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਉਹਨੇ ਤੌਲੀਆ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਗ਼ੁਸਲਖ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਮੁੰਡਾ ਰਾਹੁਲ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਖੇਸ ਲਈ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਸੀਲਿੰਗ-ਫ਼ੈਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਜੀਬ ਆਦਤ ਸੀ, ਰਾਹੁਲ ਦੀ। ਪੱਖਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਉੱਠੇਗਾ। ਪੱਖੇ ਦੀ ਹਵਾ ਉਹਦੇ ਲਈ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੋਲ਼ੀ ਸੀ। ਉਠਾ ਕੇ ਚਾਹ ਪਿਆ ਦਿਓ ਤਾਂ ਠੀਕ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਸ ਲੇਟਿਆ ਰਹੇਗਾ। {{gap}}ਉਹ ਨਹਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤੇ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੋਂ ਘੜੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਚਾਬੀ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆ। ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਫ਼ੌਰਨ ਬਾਅਦ ਉਹ ਘੜੀ ਨੂੰ ਚਾਬੀ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਠੀਕ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਚਾਬੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਘੜੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਚਾਬੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਹਨੂੰ ਅਲਕਤ ਆਈ, ਘੜੀ ਦਾ ਫ਼ੀਤਾ ਬਹੁਤ ਗੰਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਫ਼ੀਤੇ ਨੂੰ ਧੋ ਲਵੇ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਹੀ ਇਹ ਫ਼ੀਤਾ ਧੋਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਕੰਮ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਬਦੋਬਦੀ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਨਿੱਕਲ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ, 'ਘਰ' ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਟਾਂ ਗਾਰੇ ਦਾ ਮਕਾਨ ਹੀ ਤਾਂ ‘ਘਰ’ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਕੋਈ ਔਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਘਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਉਹਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਸੁਰਤ ਝੁੰਜਲਾ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਪੱਖਾ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਸਟੋਵ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਚਾਹ ਧਰ ਦਿੱਤੀ। ਪੱਖਾ ਬੰਦ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੋਂ ਖੇਸ ਲਾਹਿਆ ਤੇ ਚੂੰ-ਚੂੰ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। 'ਪਿਆ ਰਹਿ ਓਏ, ਚਾਹ ਹੁੰਦੀ ਐ।' ਉਹਨੇ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਜਿਹਾ ਝਿੜਕਿਆ। ਰਾਹੁਲ ਬੈਠਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੁੱਕਾ ਜਿਹਾ ਰੋ ਕੇ ਚਾਹ ਮੰਗਣ ਲੱਗਿਆ। ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਚੁੱਪ ਹੋਇਆ ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦਾ, 'ਆਂ... ਪੱਖਾ ਚਲਾ ਦਿਓ।' {{gap}}'ਚਾਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਊ ਓਏ? ਪੱਖੇ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੇ ਸਟੋਵ ਬੁਝ ਗਿਆ। ਪਿਆ ਰਹਿ ਬਿੰਦ।'{{nop}}<noinclude>{{rh|70||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> smuxhpdey38wys5d355t2ozapw0nt42 250 48537 216858 143410 2026-04-30T18:21:14Z Piratpal Kaur 988 216858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੋਮਾ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ, 'ਕੋਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਰਾਹੁਲ ਐ, ਮੈਂ ਆਂ।' {{gap}}'ਤੂੰ ਕੀ ਐਂ?' {{gap}}'ਜੋ ਕੁਛ ਸਮਝ ਲਵੇਂ।' {{gap}}'ਕੀ ਸਮਝ ਲਵਾਂ?' {{gap}}'ਇਕ ਦੋਸਤ।' {{gap}}'ਕਿਵੇਂ?' {{gap}}'ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਦੋਸਤ ਆਂ। ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਨੇ। ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਆਂ?' {{gap}}'ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਕਰ ਸਕਦੀ ਐਂ। ਤੂੰ ...ਰਾਵਿੰਦਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਹਿ ਸਕਦਾ।’ {{gap}}ਤੇ ਫਿਰ ਜਦ ਉਹਦੀ ਪਤਨੀ ਮਰ ਗਈ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਰਿਹਾ। ਗੁੰਮ-ਸੁੰਮ ਜਿਹਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਿਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸੋਮਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ। ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਉਹ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗਹਿਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹ ਆਈ ਤਾਂ ਰਾਵਿੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲ ਦੇ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ ਉਸ ਨੂੰ? {{gap}}'ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਦੋਸਤ ਬਣ ਕੇ ਰਹਾਂਗੀ, ਤੇਰੀ ਸੱਚੀ ਹਮਦਰਦਣ। ਮੇਰੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੁਛ ਸਕੂਨ ਮਿਲੇਗਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਹ ਕੀ ਕਹਿ ਬੈਠਾ?' {{gap}}'ਤੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਤਾਂ ਦੇਖ...' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ।' {{gap}}ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੇ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਚੁੱਪ ਬੈਠਾ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਟਿਕ-ਟਿਕੀ ਲਾ ਕੇ ਦੇਖਣ ਲੱਗਿਆ। ਰਾਹੁਲ ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਤੇ ਸੋਮਾ ਦੀ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੱਲ੍ਹ ਨਾਲ ਗੱਲ੍ਹ ਲਾ ਕੇ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਰਾਵਿੰਦਰ ਚਾਹ ਵਾਲੇ ਗਲਾਸ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਧਰਨ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ। ‘ਚੰਗਾ ਫਿਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਹਨੇ ਫਿੱਕੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦੀ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਉਹਨੂੰ ਛੱਡਣ ਆਇਆ। {{gap}}ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਮਿਲੇ ਨਹੀਂ ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੋਮਾ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਉਹਦੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਅੱਜ ਮੈਂ ਘਰ ਆਵਾਂਗੀ। ਆ ਜਾਵਾਂ?' {{gap}}'ਲੈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ। ਜੀਅ ਸਦਕੇ, ਸੌ ਵਾਰੀ ਆ।' ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਦਰੋਂ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਬਿੰਦ ਉਹਦੀ ਆਸ ਬੱਝੀ, ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਸੋਮਾ ਨੇ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ||73}}</noinclude> ld8c7wyuv98wqgqcy1kja5vk1fk2fbb 250 48554 216859 143412 2026-04-30T18:22:01Z Piratpal Kaur 988 216859 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{gap}}ਸੋਮਾ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ। ਉਹਦਾ ਲੰਬਾ-ਲੰਬਾ ਤੇ ਗੁੰਦਵਾਂ-ਭਰਵਾਂ ਸਰੀਰ, ਲੰਬੇ ਸੰਘਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ਼। ਗਹਿਰ-ਗੰਭੀਰ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ਾਲ ਵਾਂਗ ਮਚਦੀਆਂ ਤੇ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ, ਉਹ ਸਮਝਦਾਰ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ, ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਅਰਥ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਜਿਸ ਗੱਲ ਨੇ ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੀ ਉਹਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾ ਹੋਣਾ। ਰਾਵਿੰਦਰ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। ਠੋਕਵਾਂ ਜਵਾਬ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਦਿੰਦੀ, ਪਰ ਗੱਲ ਅਜਿਹੀ ਕਰਦੀ ਕਿ ਰਾਵਿੰਦਰ ਅਵਾਕ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਤੇ ਉਹ ਨਾਲ ਪਿਆਰ-ਮੁਹੱਬਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹਨੂੰ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਠਰਕ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਹਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਜਿਹਾ ਸਮਝ ਕੇ। ਪਰ ਨਹੀਂ... {{gap}}ਇਸ ਐਤਵਾਰ ਸੋਮਾ ਨੇ ਆਉਣਾ ਸੀ। ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੇ ਸੋਚ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਖੇਗਾ। ਨਾ ਮੰਨੀ ਤਾਂ ਸਦਾ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਤੋੜ ਲਵੇਗਾ। {{gap}}ਮਾਈ ਆਈ ਸੀ। ਰੋਟੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਪਿਓ-ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾ ਗਈ ਸੀ। ਬਰਤਨ ਮਾਂਜ ਕੇ ਪੰਜ-ਚਾਰ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਧੋ ਗਈ। ਪੱਖਾ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਹੁਲ ਸੌਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਬਾਹਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਸੋਮਾ ਅਜੇ ਆਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਦਾ ਲੋਰ ਜਿਹਾ ਆਉਂਦਾ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਅੱਖ ਭੜਕ ਦੇ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ। ਉਹਦੇ ਕੰਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਦਸਤਕ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੀਲਿੰਗ ਫ਼ੈਨ ਬੇਆਵਾਜ਼ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤ ਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਚੈਨੀ ਔਖੇ-ਔਖੇ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਖਿਝ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗਦੀ, ਉਹ ਆਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਉਹਦਾ ਦਮ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਦਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਨਾ ਹੀ ਆਵੇ। ਢਾਈ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਤਖ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਥਾਪ ਲੱਗੀ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਕੁੰਡਾ ਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਗਿਆ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰਾਵਿੰਦਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੋਮਾ ਦਾ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਕਰਕੇ। ਬੈਠਣ ਸਾਰ ਉਹਨੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਮੰਗਿਆ। ਇੱਕ ਗਿਲਾਸ ਹੋਰ ਪੀਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਗਿਲਾਸ ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੇ ਉਹਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ ਲਿਆ। ਆਪ ਪੀਣ ਲੱਗਿਆ। ਸੋਮਾ ਦੀ ਜੂਠ ਪੀਣੀ ਉਹਦੀ ਆਦਤ ਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਲਿਆ। ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਘੁੱਟ ਕੇ ਉਹਦੀਆਂ ਪਸਲੀਆਂ ਦੇ ਕੜਾਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਨੇ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਪਰ੍ਹੇ ਭਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਿੰਦਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਹੋਰ ਹੀ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ||75}}</noinclude> eeuwz8mqtnjffensrgonx01oun67f5e 250 48564 216860 143413 2026-04-30T18:22:46Z Piratpal Kaur 988 216860 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{gap}}ਉਹ ਟਿਕ ਕੇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਹੁਣ ਇਹੋ ਜ੍ਹਾ ਕੁਛ ਕਰਿਆ ਕਰੇਂਗਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ?' {{gap}}'ਮੇਰਾ ਕੀ ਘਟ ਗਿਆ ਇਹਦੇ 'ਚ?' {{gap}}'ਇੱਕ ਆਮ ਕੁੜੀ ਤੇ ਮੇਰੇ 'ਚ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਹੋਇਆ ਫਿਰ?' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਕੁਛ ਨ੍ਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੈਨੂੰ।' {{gap}}'ਹੋਇਆ ਕਿਉਂ ਨ੍ਹੀਂ, ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਨਾ ਬਈ ਮੈਂ ਆ ਜਾਨੀ ਆਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ।' ਸੋਮਾ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਲਈਆਂ। {{gap}}'ਓਏ, ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਵੀ ਕਰ।’ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗਿਆ। 'ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਮਾਮੂਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਸੋਮੀ। ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਛੁਹ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿੱਚ ਤਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਐ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਇਹ ਬਦਮਾਸ਼ੀ ਐ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪੂਜਾ ਐ, ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ।' {{gap}}'ਚੰਗਾ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਐਂ ਨਾ ਤੂੰ?' ਗਿੱਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਦੀ ਚਮਕ ਲਿਆ ਕੇ ਸੋਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}'ਕਿਵੇਂ?' {{gap}}'ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਨਾਲ ਲੱਗ ਜ੍ਹਾ, ਸੋਮੀ।’ ਮੇਰਾ ਕਾਲਜਾ ਠਾਰ ਦੇ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਠਰ ਗਿਐ ਤੇਰਾ ਕਾਲਜਾ? {{gap}}'ਹਾਂ!' {{gap}}'ਚੰਗਾ, ਏਦੂੰ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਟੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।' {{gap}}'ਸੋਮਾ!' {{gap}}'ਦੱਸ।' {{gap}}'ਇੱਕ ਡੰਗ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ, ਕੀ ਦੂਜੇ ਡੰਗ ਨ੍ਹੀਂ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਰੋਟੀ ਦੀ?' {{gap}}'ਤੂੰ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦੇ। ਤੇਰਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਐਨਾ ਪੁੱਠਾ ਕਿਉਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੈ?' {{gap}}ਰਾਵਿੰਦਰ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਕੰਧ ਵੱਲ ਗਈ। ਉਹਦਾ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕੰਧ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਰਾਹੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਹਾ ਦੇਵੇ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ। {{gap}}ਉਹ ਘੰਟਾ ਭਰ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਆਈਆਂ। {{gap}}'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਪਿਆਰ ਕਰਾਂਗੀ, ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ।' {{gap}}'ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ ਕੀ ਹੁੰਦੈ?' {{gap}}'ਜੋ ਮੈਂ ਕਰਦੀ ਐਂ।' {{gap}}'ਸੁਆਹ ਕਰਦੀ ਐਂ।' {{gap}}'ਸੁਆਹ ਐ ਤਾਂ ਸੁਆਹ ਸਹੀ।'{{nop}}<noinclude>{{rh|76||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> mnxxomf3iiyfsatww60q1wdkb2nbjhf 250 48590 216863 143453 2026-04-30T18:28:28Z Shanvr 1829 216863 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਲਫੰਗਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਰਹਿ ਗਿਆ ਬਸ ਹੁਣ ਤਾਂ। ਕਿਸੇ ਭਲੇਮਾਣਸ ਦਾ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੰਮ? ਉਸ ਦੀ ਘਰ ਜਾਇਦਾਦ ਐਡੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਤੇ ਬੀ.ਏ. ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਰਪੰਚੀ ਦਾ ਇਹ ਕੁੱਤਾ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ। {{gap}}ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਮਾਮੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਘਰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਵੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਮਿਲੀਏ। ਮਿਲੀਏ ਤਾਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ? ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਵੇਗਾ ਵੀ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਮੈਂ ਬੁਲਾ ਵੀ ਸਕਾਂਗੀ ਕਿ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਫੱਗਣ-ਚੇਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਹੈ। ਹਰਿਆਲੀ ਪੂਰੇ ਜੋਬਨ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸੰਧੂਰ ਘੁਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਡੇਰੇ ਵਾਲੀ ਨਿੰਮ ਦੀ ਟੀਸੀ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਲਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਪੀਹੜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਕਪਾਹ-ਛਟੀ ਦੇ ਡੱਕੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਹ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਇਕ ਟੁੱਟੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀਪੀ ਦਾ ਟਰੈਕਟਰ ਬਣਾ-ਬਣਾ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਕਤਲ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜਿਆ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਮਾਮੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਕਦੇ ਉਹ ਮਾਮੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਮੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ। ਮਾਮਾ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਐਨੇ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ 'ਲਾਲੀ' ਘਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਪਰ ਕਤਲ ਦੀ ਗੱਲ ਛੇੜ ਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਮੈਂ ਸਬਾਤ ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ। {{gap}}ਅੱਜ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਿਹਲ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਨ ਢਲੇ ਬਾਰ ਮੁਹਰੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਛੋਟੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਹਾਕ ਮਾਰੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਕੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਆ ਖੜੋਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਾਨੀ ਦਾ ਸਿਰ ਘੁੱਟ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਉਹ ਬੋਲੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੁਰਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਬੈਠੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਪੈਰੀਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੁਬਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਜਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਛੋਟੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਉਸ ਦੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਧੁੜਧੁੜੀ ਜਿਹੀ ਛਿੜ ਪਈ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ‘ਲਾਲੀ' ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਅੱਜ ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ। ਹੁਣ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲ਼ੀ ਜੁੱਤੀ, ਖੱਦਰ ਦਾ ਕੁੜਤਾ ਤੇ ਖੱਦਰ ਦਾ ਪਜਾਮਾ, ਦਾੜ੍ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੀਲੀ ਮੋਤੀਆ ਪੱਗ। ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਕਿ ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਚੌਦਾ ਜਮਾਤਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਛੋਟੀ ਮਾਮੀ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਲਸਣ ਦੀਆਂ ਗੰਢੀਆਂ ਲੈਣ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਏਥੇ ਹੀ ਬੈਠੇ ਤੇ ਮਾਮਾ ਹੁਣੇ ਕਿੱਧਰੋਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਨੀ ਦੀ ਅੱਖ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਉਂਝ ਹੀ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਘੁੱਟਣੋਂ ਹਟ ਗਈ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਹੀ ਮੈਂ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਵਿਛਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੂਧੀਆਂ ਮਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ।{{nop}}<noinclude>{{rh|88||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> fp8b5p9u7c7re7er8yl2vwofr78xsx6 250 48591 216861 143454 2026-04-30T18:25:34Z Piratpal Kaur 988 216861 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}ਵੱਡੀ ਮਾਮੀ ਦੇ ਜਦ ਦੂਜਾ ਜਵਾਕ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਮਾ ਮੈਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ। ਅੱਠ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਰਹੀ ਸਾਂ ਮੈਂ ਏਥੇ ਦਸ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਉਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ। {{gap}}ਇਹ ਘਰ ਸੱਥ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਲੋਕ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲ ਦੀ ਛਾਂ ਥੱਲੇ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਉਹ ਤਾਸ਼ ਖੇਡਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਪਿੱਪਲ ਥੱਲਿਓਂ ਹਿੱਲ ਕੇ ਚੌਗਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਡਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੁਬਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਪਿੱਪਲ, ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਤੇ ਚੌਗਾਨ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਤੜਕੇ ਤੜਕੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੱਥ ਵਿਚਲੇ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਸਿਆਲ ਦੀ ਰੁੱਤ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਚੁਬਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਪੌੜੀਆਂ ਉੱਤਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੌੜੀਆਂ ਉੱਤਰਦੀ ਨੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗੁੱਤ ਛਾਤੀ ਉੱਤੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵੱਲ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਝੰਜਕ ਕੇ ਸੁੱਟੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹੱਸ ਪਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਵੀ ਮੁਸਕਰਾ ਪਈ ਸਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਹੱਥ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫੇਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸ਼ਾਇਦ "ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ!" {{gap}}ਫਿਰ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਮਲ ਹੀ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਿਆ। ਸਕੂਲੋਂ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਉਹ ਆ ਕੇ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ। ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਕੋਈ ਦਿਸਦਾ ਤੇ ਨਾ ਕੋਲ ਦੀ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕੋਈ। ਮੁਤਰ ਮੁਤਰ ਉਹ ਇਸ ਚੁਬਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਨਾ ਫਿਰ ਉਸ ਵੱਲ ਸੰਵਾਰ ਕੇ ਝਾਕਦੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਤੇ ਨਾ ਉਸ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਕਾਨੇ ਦੀ ਪੂਣੀ ਜਿਹੀ ਵਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਸੱਥ ਵੱਲ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹਾ ਝਾਕੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਨੇ ਸਣੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਲਾ ਦਿੰਦਾ। {{gap}}ਵਿਹਲ ਮਿਲੀ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਪਹਿਰ ਕੋਠੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਮੈਂ ਚਾਦਰ ਕੱਢਦੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਸਿਰਹਾਣਾ ਕੱਢਦੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਠੇ ਉੱਤੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਬਾਂਹਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਸੰਗਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵੀ ਘੱਟ ਵੱਧ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਸਦੇਹਾਂ-ਸਦੇਹਾਂ ਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਾਥੀਆਂ ਪੱਥਣ ਜਾਂਦੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕਿੱਧਰੋਂ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਕਿ ਅੱਜ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਕਾਰਾ ਬੀਜੇਗਾ, ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੀ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ। ਮਾੜਾ ਜਿਹਾ ਪੈਰ ਮਲਦਾ ਤੇ ਬਸ ਕੁਝ ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਬੋਲਦਾ। ਮੈਂ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ। {{gap}}ਜਦ ਕਦੇ ਮੈਂ ਚੁਬਾਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਸੱਥ ਵੱਲ ਝਾਕੀ ਤਾਂ ਉਹ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਉੱਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਸ਼ਾਇਦ "ਆ ਚੱਲੀਏ ਬਾਹਰ ਨੂੰ।" ਮੈਂ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੰਦੀ। ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉੱਠਦਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸਾਂ। ਉਹ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਮਗਰ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਮੇਰਾ ਗੁਨਾਹ||89}}</noinclude> k6r9krg0zjrkbu263egyic2y079zrkh 250 48608 216862 143456 2026-04-30T18:26:18Z Piratpal Kaur 988 216862 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" />{{dhr|5em}} {{center|<poem>{{x-larger|ਸਤਜੁਗੀ ਬੰਦਾ}}</poem>}}</noinclude>{{gap}}ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ ਕੋਈ ਮਰੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਪਰ ਥੰਮਣ ਸਿੰਘ ਲਈ ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਕੋਈ ਬਹੁਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਅਜੇ ਨਰੋਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਸੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਉਹਦੇ ਕਿਧਰੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੂਰ-ਨੇੜੇ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਚੰਗੀ ਸੀ। ਖੇਤ-ਬੰਨੇ ਗੇੜਾ ਮਾਰਦਾ। ਉਹਦੇ ਦੰਦ ਕਾਇਮ ਸਨ। ਛੋਲਿਆਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਚੱਬ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਗੰਨਾ ਚੂਪਦਾ। ਖੁਰਾਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਘਟੀ ਸੀ। ਅਗਵਾੜ ਦੇ ਲੋਕ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, "ਥੰਮਣ ਸੂੰ ਦੀ ਕਾਠੀ ਤਕੜੀ ਐ, ਇਹ ਤਾਂ ਸੌ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੂ ਇੱਕ ਦਿਨ। ਨਾਲੇ ਘਰੇ ਰੰਗ ਭਾਗ ਵੀ ਤਾਂ ਸਭ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਐ। ਸੁਖੀ ਬੰਦਾ ਬਹੁਤੀ ਉਮਰ ਭੋਗਦੈ।" {{gap}}ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਸੱਤਰ ਟਪਿਆ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੋਇਆ। ਚੰਗਾ-ਭਲਾ ਹੀ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਜੁੜ ਗਏ। ਘੁਸਰ-ਮੁਸਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। "ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਅਣੀ-ਪਟੱਕੇ ਆ ਚਿੰਬੜਿਆ ਬਈ। ਪਲ਼ ਵੀ ਨਾ ਸਹਾਰਿਆ ਉਹ ਤਾਂ।" {{gap}}ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲ ਥੱਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਲੋਕ ਆਖਦੇ, "ਬੰਦਿਆਂ ਅਰਗਾ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਸਤਜੁਗੀ ਬੰਦਾ ਸੀ।" {{gap}}ਉਹਤੋਂ ਵੀਹ ਕੁ ਸਾਲ ਛੋਟੇ ਭਦੌੜੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸਿਓਂ ਨੇ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ-"ਥੰਮਣ ਦਾ ਅਜੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਸਾਕ ਹੁੰਦਾ ਵੀ ਮਸਾਂ। ਜੱਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤ ਹੁੰਦੇ ਚਾਹੇ ਚਾਰ। ਵਿਆਹੁੰਦੇ ਇੱਕ ਨੂੰ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਟੋਟੇ-ਟੋਟੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਜ਼ਮੀਨ 'ਕੱਠੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ। ਦੂਜੇ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ। ਥੰਮਣ ਦੀ ਉਮਰ ਤੀਹ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋਊਗੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਇਹ ਕਿਸੇ ਲਾਮ੍ਹ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੂਰ ਪਿੰਡ ਸੀ ਕੋਈ, ਹੁਣ ਨ੍ਹੀਂ ਯਾਦ। ਇਹਦੇ ਮਗਰ ਇੱਕ ਤੀਮੀਂ ਲੱਗ ਪੀ। ਕਹੇ ਮੈਂ ਹੋ 'ਗੀ ਰੰਡੀ। ਘਰ 'ਚ ਕੋਈ ਰਹਿ ਨਾ ਗਿਆ। ਨਾ ਦਿਉਰ ਨਾ ਜੇਠ। ਮੈਂ ਕੀਹਦੇ ਆਸਰੇ ਦਿਨ ਕੱਟਾਂ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਲੇ ਦੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਸਾਢੂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਾਈ ਐਂ, ਮੈਂ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਤੈਨੂੰ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸਿਰ ਧਰ ਆਵਦੇ, ਹੁਣੇ ਲੈ ਚੱਲ ਆਪਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ। ਤੇਰੇ ਲੜ ਲੱਗ ਕੇ ਜੂਨ ਨਿੱਕਲ ਜੂ 'ਗੀ ਮੇਰੀ।" {{gap}}ਥੰਮਣ ਕਹੇ ਮੈਂ ਉਹ ਨ੍ਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਲੱਗ ਗਿਆ? {{gap}}ਤੀਮੀਂ ਹਿੰਡ ਨੂੰ ਪਿੱਛਾ ਨਾ ਦੇਵੇ - 'ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਓਹੀ ਐ। ਓਹੀ ਚੇਹਨ-ਚੱਕਰ ਐ ਤੇਰਾ। ਭੱਜੇਗਾ ਕਿਮੇਂ?'{{nop}}<noinclude>{{rh|ਸਤਜੁਗੀ ਬੰਦਾ||91}}</noinclude> am6p6i00jv5m47n92sfi4b3qtgr6i1e 250 48624 216864 143477 2026-04-30T18:29:57Z Shanvr 1829 216864 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" />{{dhr|4em}} {{center|{{x-larger|'''ਸ੍ਹਾਬੋ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਇਹ ਜੋ ਮੁੰਨੇ ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਬੁਢੀ ਔਰਤ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਚੌਕੜੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਸੁੱਕੇ ਕਾਨੇ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਣੀ ਵਾਂਗ ਵੱਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਸ੍ਹਾਬੋ ਹੈ-ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ। ਬੈਠੀ ਦੇਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੋਵੇ। ਜੁਆਨੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਚੜ੍ਹਤ ਸੀ ਸ੍ਹਾਬੋ ਦੀ। ਰੰਗ ਸਾਂਵਲਾ, ਤਿੱਖਾ ਨੱਕ, ਅੱਖਾਂ ਆਂਡੇ ਵਰਗੀਆਂ, ਕੱਦ ਲੰਮਾ ਤੇ ਭਰਵਾਂ। ਜਿੱਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੀ, ਕੰਧਾਂ ਕੰਬਦੀਆਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨਿਉਂ-ਨਿਉਂ ਜਾਂਦੀ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਲ ਬੰਦਾ ਸ੍ਹਾਬੋ ਦੇ ਸੇਕ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਉਹਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਢੁੱਕ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਦੀ ਜੀਭ ਠਾਕੀ ਜਾਂਦੀ। {{gap}}ਠਾਣਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਈ ਤੇ ਫਿਰ ਠਾਣਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪਾਲਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਘਰ-ਬਾਰ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਠਾਣਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਆ ਬੈਠੀ। ਦੋ ਜੁਆਕ ਵੀ ਛੱਡ ਆਈ, ਇੱਕ ਕੁੜੀ, ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ। ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਸਨ। ਮੁੰਡਾ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਸਾਲ ਦਾ ਤੇ ਕੁੜੀ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ। ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ, ਜੱਜ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਰਹੇਗੀ ਤਾਂ ਠਾਣਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੂਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣਗੇ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਠਾਣਾ ਸਿੰਘ ਸ੍ਹਾਬੋ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਅੰਦਰ ਕਿਧਰੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਤਾਂ ਹੈਗੀ ਹੀ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਆਪਣੀ ਤੀਵੀਂ ਵੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕਲੇਸ਼ ਰੱਖਦੀ। ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਮਾਰਦਾ ਕੁੱਟਦਾ। ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਭੈਣ-ਭਰਾ। ਨਾਨਕਿਆਂ ਨੇ ਪਾਲ਼ੀ ਸੀ, ਨਾਨਕਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਵਿਆਹ ਵੀ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਸ ਸਿਰ ਗੁੰਦ ਦਿੱਤਾ। ਠਾਣਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਸ੍ਹਾਬੋ ਪੋਸਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਵੀਂ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ। ਗੋਦੀ ਮੁੰਡਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲਾਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਲੋਕ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਫਿਟ ਲਾਹਣਤਾਂ ਦਿੰਦੇ-'ਊਂ' ਖੇਹ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਘਰ ਨ੍ਹੀਂ ਸੀ ਤਿਆਗ਼ਣੇ ਪੱਟੇ ਵਿਆਂ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਿਤੇ ਭਲਾ ਨ੍ਹੀਂ ਹੋਊਂ।" {{gap}}ਸ੍ਹਾਬੋ ਨੂੰ ਆਖਦੇ-"ਪਾਲਾ ਸੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬੰਦਾ ਸੀ, ਕਬੂਤਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ, ਕੁੱਤੀ ਜ਼ਾਤ ਔਹ ਗਈ ਸਾਰਾ ਛੱਡ ਕੇ।" {{gap}}ਠਾਣਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਕਲ 'ਤੇ ਸਭ ਹੈਰਾਨ- ‘ਆਵਦੀ ਤੀਮੀਂ ਵੀ ਜਾਰ ਵੇਚੀ ਐ ਕਿਸੇ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੰਡ 'ਤੇ, ਪਿਓ ਦਾਦੇ ਦੀ ਸਹੇੜ, ਇਹ ਠਾਣਾ ਸਾਲ਼ਾ ਬੰਦਾ ਐ ਜਾਂ ਕਸਾਈ?"{{nop}}<noinclude>{{rh|102||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 8srt29dngtfuctaf9111iufoqaf2up3 250 57827 216839 202166 2026-04-30T17:11:42Z Gaurav Jhammat 375 216839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Geet Arts" />{{center|(੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਮੈਂ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਗ਼ਰੀਬ ਮਸਕੀਨ ਤਾਈਂ ਕਰਦੇ ਪਾਰ ਤੂੰ ਵਾਸਤਾ ਰੱਬ ਦਾ ਈ ਐਵੇਂ ਨੀਰ ਦਰਯਾ ਦਾ ਸਦਾ ਵੈਹਸੀ ਰਾਹ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਮੇਲ ਸਬੱਬ ਦਾ ਈ ਕਰਨ ਫ਼ੈਜ਼ ਜੋ ਏਸ ਜਹਾਂਨ ਉਤੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੁਜ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਈ ਕੱਟਨ ਹਾਰ ਹੈ ਕੁਲ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਲਾਵਣ ਵਾਲਾ ਸੱਬ ਦਾ ਈ ਜਗ ਮੰਗਤਾ ਤੇ ਦਾਤਾ ਰੱਬ ਸਾਈਂ ਐਸਾ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਅਦੱਬ ਦਾ ਈ ਜੋ ਹੈ ਜੀਵ ਜਹਾਂਨ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਚੱਬਦਾ ਈ ਲਾਹੌਰੀ ਗਾਫ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਰਬ ਦੂਰ ਜਾਪੇ ਜੇਹੜਾ ਢੂੰਡਦਾ ਓਸਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਈ</poem>}} {{center|ਜਵਾਬ ਮੱਲਾਹ}} {{Block center|<poem>ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਂਨ ਮੇਰੀ ਮੈਂਨੂੰ ਵਾਸਤਾ ਜਿਸਦਾ ਪਾਯਾ ਈ ਕਿਸੇ ਕਾਮਲ ਉਸਤਾਦ ਦਾ ਚੰਡਿਆਂb ਏਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਾ ਜੀਅ ਭਰਮਾਯਾ ਈ ਆ ਆ ਹੁਨ ਬਹਿਦਿਆਂ ਢਿਲ ਨ ਕਰ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੱਕਤ ਗਵਾਯਾ ਈ ਭੋਲੀ ਭਾਲੜੀ ਸ਼ਕਲ ਅਮੀਰ ਦਿਸੇਂ ਤੇਰੇ ਹਾਲ ਉਤੇ ਰੈਹਿਮ ਆਯਾ ਈ ਮਾਰੀ ਛਾਲ ਰਾਂਝੇ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਦਿਲੋਂ ਰਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਮਨਾਯਾ ਈ ਲਾਹੌਰੀ ਠੇਹਲ ਬੇੜਾ ਵੰਝ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਲੁਡਨ ਰਬ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਆਯਾ ਈ</poem>}} {{center|ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ}} {{Block center|<poem>ਬੇੜੀ ਹੋਈ ਰਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੌਕ ਸੇਤੀ ਰਾਂਝੇ ਵੰਝਲੀ ਪਕੜ ਵਜਾਈਓ ਸੂ ਸਾਰਾ ਪੂਰ ਬੇੜੀ ਵਿਚ ਮਸਤ ਕੀਤਾ ਸੁੰਦਰ ਰਾਗਨੀ ਭੈਰਵੀ ਗਾਈਓ ਸੂ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਬਾਂਕੀ ਐਸੀ ਚੇਟਕ ਪਰੇਮ ਦੀ ਲਾਈਓ ਸੂ ਓਸ ਘੜੀ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕੁਰਬਾਨ ਲਾਹੌਰੀ ਜੇਹੜੀ ਸ਼ੌਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਘਾਈਓ ਸੂ</poem>}} {{center|ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਮਲਾਹ ਅਗੇ ਅਰਜ਼ ਕਰਨੀ}} {{Block center|<poem>ਸੁੰਦਰ ਸੇਜ ਪਈ ਨਜ਼ਰ ਰਾਂਝਣੇ ਦੀ ਲੁਡਨ ਮੇਂ ਥੀਂ ਹਾਲ ਪੁਛਾਯਾ ਏ . ਐਡਾ ਕੌਨ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ ਦੱਸ ਮੈਨੂੰ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਪਲੰਘ ਵਿਛਾਯਾ ਏ ਓਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਵਾਂ ਜਿਸਨੇ ਨਾਲ ਤਰਕੀਬ ਬਨਾਇਆ ਏ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਵਾਬ ਯਾ ਹੋਗ ਰਾਜਾ ਰੇਸ਼ਮ ਨਾਲ ਜਿਸ ਪਲੰਘ ਉਨਾਇਆ ਏ ਜਰੀ ਬਾਫ਼ਤਾ ਮਖ਼ਮਲੀ ਛੇਜ ਉਤੇ ਤੱਕੀਏ ਅਜਬ ਉਛਾੜ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> 0j753izv04ohrxnf9gqu69nep68aljm 216840 216839 2026-04-30T17:18:20Z Gaurav Jhammat 375 216840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Geet Arts" />{{center|(੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਮੈਂ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਗ਼ਰੀਬ ਮਸਕੀਨ ਤਾਈਂ ਕਰਦੇ ਪਾਰ ਤੂੰ ਵਾਸਤਾ ਰੱਬ ਦਾ ਈ ਐਵੇਂ ਨੀਰ ਦਰਯਾ ਦਾ ਸਦਾ ਵੈਹਸੀ ਰਾਹ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਮੇਲ ਸਬੱਬ ਦਾ ਈ ਕਰਨ ਫ਼ੈਜ਼ ਜੋ ਏਸ ਜਹਾਂਨ ਉਤੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੁਜ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਈ ਕੱਟਨ ਹਾਰ ਹੈ ਕੁਲ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਲਾਵਣ ਵਾਲਾ ਸੱਬ ਦਾ ਈ ਜਗ ਮੰਗਤਾ ਤੇ ਦਾਤਾ ਰੱਬ ਸਾਈਂ ਐਸਾ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਅਦੱਬ ਦਾ ਈ ਜੋ ਹੈ ਜੀਵ ਜਹਾਂਨ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਚੱਬਦਾ ਈ ਲਾਹੌਰੀ ਗਾਫ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਰਬ ਦੂਰ ਜਾਪੇ ਜੇਹੜਾ ਢੂੰਡਦਾ ਓਸਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਈ</poem>}} {{center|ਜਵਾਬ ਮੱਲਾਹ}} {{Block center|<poem>ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਂਨ ਮੇਰੀ ਮੈਂਨੂੰ ਵਾਸਤਾ ਜਿਸਦਾ ਪਾਯਾ ਈ ਕਿਸੇ ਕਾਮਲ ਉਸਤਾਦ ਦਾ ਚੰਡਿਆਂ ਏਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਾ ਜੀਅ ਭਰਮਾਯਾ ਈ ਆ ਆ ਹੁਨ ਬਹਿਦਿਆਂ ਢਿਲ ਨ ਕਰ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੱਕਤ ਗਵਾਯਾ ਈ ਭੋਲੀ ਭਾਲੜੀ ਸ਼ਕਲ ਅਮੀਰ ਦਿਸੇਂ ਤੇਰੇ ਹਾਲ ਉਤੇ ਰੈਹਿਮ ਆਯਾ ਈ ਮਾਰੀ ਛਾਲ ਰਾਂਝੇ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਦਿਲੋਂ ਰਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਮਨਾਯਾ ਈ ਲਾਹੌਰੀ ਠੇਹਲ ਬੇੜਾ ਵੰਝ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਲੁਡਨ ਰਬ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਆਯਾ ਈ</poem>}} {{center|ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ}} {{Block center|<poem>ਬੇੜੀ ਹੋਈ ਰਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੌਕ ਸੇਤੀ ਰਾਂਝੇ ਵੰਝਲੀ ਪਕੜ ਵਜਾਈਓ ਸੂ ਸਾਰਾ ਪੂਰ ਬੇੜੀ ਵਿਚ ਮਸਤ ਕੀਤਾ ਸੁੰਦਰ ਰਾਗਨੀ ਭੈਰਵੀ ਗਾਈਓ ਸੂ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਬਾਂਕੀ ਐਸੀ ਚੇਟਕ ਪਰੇਮ ਦੀ ਲਾਈਓ ਸੂ ਓਸ ਘੜੀ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕੁਰਬਾਨ ਲਾਹੌਰੀ ਜੇਹੜੀ ਸ਼ੌਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਘਾਈਓ ਸੂ</poem>}} {{center|ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਮਲਾਹ ਅਗੇ ਅਰਜ਼ ਕਰਨੀ}} {{Block center|<poem>ਸੁੰਦਰ ਸੇਜ ਪਈ ਨਜ਼ਰ ਰਾਂਝਣੇ ਦੀ ਲੁਡਨ ਮੇਂ ਥੀਂ ਹਾਲ ਪੁਛਾਯਾ ਏ . ਐਡਾ ਕੌਨ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ ਦੱਸ ਮੈਂਨੂੰ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਪਲੰਘ ਵਿਛਾਯਾ ਏ ਓਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਵਾਂ ਜਿਸਨੇ ਨਾਲ ਤਰਕੀਬ ਬਨਾਇਆ ਏ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਵਾਬ ਯਾ ਹੋਗ ਰਾਜਾ ਰੇਸ਼ਮ ਨਾਲ ਜਿਸ ਪਲੰਘ ਉਨਾਇਆ ਏ ਜਰੀ ਬਾਫ਼ਤਾ ਮਖ਼ਮਲੀ ਛੇਜ ਉਤੇ ਤੱਕੀਏ ਅਜਬ ਉਛਾੜ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> 3mlxos0oykkgqxw645brges9o69ffrn 250 58314 216865 202228 2026-04-30T19:16:41Z Gaurav Jhammat 375 216865 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Geet Arts" />{{center|(੫)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਵਾਹ ਵਾਹ ਸੋਣ ਛਬੇ ਸੋਹਣ ਅਜਬ ਫ਼ੱਬੇ ਗਿਰਦੇ ਖੂਬ ਝਾਲਰ ਰੰਗ ਲਾਇਆ ਏ ਆਵੇ ਕਦੋਂ ਸ਼ੌਕੀਨ ਓਹ ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਜਿਸਨੇ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਬਨਵਾਇਆ ਏ ਕੀ ਜ਼ਾਤਿ ਕਿਸ ਜਾਦੇ ਰਹਣ ਵਾਲਾ ਕੇਹੜਾ ਬਾਪ ਕਿਸ ਮਾਂ ਦਾ ਜਾਇਆ ਏ ਰਾਜੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਬੈਹਿਣ ਦਾ ਤੱਖਤ ਜਾਪੇ ਕਿਧਰੋਂ ਪੱਰੀਆਂ ਨੇ ਆਨ ਟਕਾਇਆ ਏ ਜਾਪੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਾਵਯਾਂ ਤੇ ਲਾਹੌਰਾਂ ਸਿੰਘ ਥੀਂ ਨਕਸ਼ ਕਰਾਇਆ ਏ</poem>}} {{center|ਜਵਾਬ ਲੂਡਨ ਮਲਾਹ}} {{Block center|<poem>ਲੁਡਨ ਆਖਿਆ ਜੱਟੀ ਕੇ ਪਰੀ ਆਖਾਂ ਨੱਢੀ ਹੀਰ ਦਾ ਪਲੰਘ ਸਦਾਈ ਦਾ ਏ ਸ਼ਹਿਰ ਝੰਗ ਸਿਆਲ ਪੀਉ ਨਾਮ ਚੂਚਕ ਮਲਕੀ ਨਾਮ ਜਟੇਟੀ ਦੀ ਮਾਈ ਦਾ ਏ ਸਈਆਂ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਖੇਡਨ ਆਂਵਦੀ ਏ ਰੋਜ਼ ਸੈਰ ਝਨਾਂ ਕਰਾਈ ਦਾ ਏ ਏਸੇ ਪੱਤਨ ਉਤੇ ਮੇਰੀ ਨੌਕਰੀ ਏ ਸਦਾ ਦੂਚਕੇ ਦਾ ਨਿਮਕ ਖਾਈਦਾ ਏ ਕੁੜੀਆਂ ਹਸਦੀਆਂ ਗਾਉਦੀਆਂ ਦੇਖਕੇ ਤੇ ਮੀਆਂ ਸ਼ਰਮ ਕਰ ਮੁਖ ਛਪਾਈਦਾ ਏ ਲਾਹੌਰੀ ਜੇ ਜਾਪੇ ਮੈਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਨ ਕਦੀ ਬਠਾਈਦਾ ਏ</poem>}} {{center|ਸਵਾਲ ਰਾਂਝਾ}} {{Block center|<poem>ਰਾਂਝੇ ਆਖਿਆ ਲੁਡਨਾ ਘੱੜੀ ਮੇਲਾ ਕਿਥੋਂ ਫੇਰ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਆਂਵਨਾ ਈਂ ਭਲਕੇ ਪਰਤ ਕੇ ਮੂਲ ਨਾ ਲੰਗਨਾ ਏਂ ਜੇਹੜਾ ਨੀਰ ਨੀਵੇਂ ਅੱਜ ਜਾਂਵਨਾ ਈਂ ਨਦੀ ਨਾਂਵ ਸੰਜੋਗ ਹੈ ਲੱਗ ਬਨੇ ਆਪੋ ਅਪਨੀ ਘੱਰੀਂ ਸਭ ਧਾਂਵਣਾ ਈਂ ਮੀਆਂ ਮੰਨ ਸਵਾਲ ਉਨੀਂਦਰਾ ਮੈ ਏਸ ਪਲੰਘ ਉਤੇ ਝਟ ਸੋਣਾ ਈਂ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਦਾ ਰਹੀਂ ਜਦ ਹੀਰ ਅਵੇ ਮੈਂਨੂੰ ਝੂਣ ਕੇ ਚਾ ਜਗਾਵਣਾ ਈੱ ਲਾਹੌਰ ਗੋਰ ਦਾ ਏ ਚਾਹੇ ਪੀਰ ਦਾ ਏ ਅਸਾਂ ਪਲੰਘ ਨੂੰ ਦਾਗ਼ ਨ ਲਾਵਨਾ ਈਂ</poem>}} {{center|ਜਵਾਬ ਲੁਡਨ}} {{Block center|<poem>ਲੁਡਨ ਆਖਿਆ ਸੇਜ ਤੇ ਸੌਣ ਲੋੜੇਂ ਮੀਆਂ ਤਨ ਦੀ ਖੱਲ ਲੁਹਾਵਣੀ ਊਂ ਸਈਆਂ ਸ਼ੋਖ ਤੇ ਅੱਥਰੀ ਹੀਰ ਕੋਲੋਂ ਖ਼ਿੰਡੀ ਸੀਸ ਦੀ ਝੰਢ ਬਹਾਵਣੀ ਊਂ ਸੌਂ ਜਾ ਮੇਰਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਹੁਣੇ ਘੱੜੀ ਪਲ ਨੂੰ ਹੀਰ ਆਉਂਣੀ ਊਂ ਜਾਪੇ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਬਾਬ ਬੁਰੀ ਹੋਸੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੁਧ ਨੂੰ ਜਾਨ ਛੁਡਾਉਂਣੀ ਊਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਸਬ ਗਲ ਵਰ੍ਹਾਉਂਣੀ ਊ ਮੈਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਨ ਬਚਾਉਣੀ ਊਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> oepj8ugfmpr5fjw5al3l39bfae1l3xx 250 59082 216964 213533 2026-05-01T04:08:06Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 216964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੨੬)}}</noinclude>ਲ ਕਰਮ ਨ ਧਰਮ ਕਰਮ ਬਿਹੀਨ॥ ਤੀਰਥ ਜਾਤ੍ਰ ਨ ਦੇਵਪੂਜਾ ਗੋਰ ਕੇਨ ਅਧੀਨ॥ ਸਰਬ ਸਪਤਪ ਤਾਰ ਕੇ ਤਰ ਜਾਨੀਐ ਜਿਹਜੋਤ। ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਮ ਸਹੰਸ੍ ਫਨ ਨਹਿ ਨੇਤਪੂਰਨ ਹੋਤ॥ ੬॥ ੧੮੬॥ ਸੋਧ ਸੋਧ ਹਟੇ ਸਭੈ ਸੁਰ ਬਿਰੋਧ ਦਾਨਵ ਸਰਬ॥ ਗਾਇ। ਗਾਇ ਥਕੇ ਗੰਧ੍ਰਵ ਗਵਾਇ ਕਿੰਨਰ ਗਰਬ॥ ਪੜ੍ਹਤ ਪੜ੍ਹਤ ਥਕੇ ਮਹਾਕਵਿ ਗੜਤ ਗਾੜ ਅਨੰਤ॥ਹਾਰ ਹਾਰ ਕਹਿਓ ਸਭੂ ਮਿਲ ਨਾਮ ਨਾਮ ਦੁਰੰਤ ॥੭॥੧੮੭॥ ਬੇਦ ਭੇਦ ਨ ਪਾਇਓ ਲਖਿਓ ਨ ਸੇਬ ਕਤੇਬ॥ ਦੇਵ ਦਾਨੋ ਮੂੜ੍ਹਮਾਨੋ ਜੱਛਨ ਜਾਨੈਜੇਬ। ਭੂਤ ਭਬ ਭਵਾਨ ਭੂਪਤਿ ਆਦਿ ਨਾਥ ਅਨਾਥ॥ ਅਗਨਿ ਬਾਇ ਜਲੇ ਬਲੇ ਮਹਿੰ ਸਰਬ ਠਉਰ ਨਿਵਾਸ॥੮॥੧੮੮॥ ਦੇਹ ਗੇਹ ਨ ਨੇਹ ਸਨੇਹ ਅਬੇਹ ਨਾਥ ਅਜੀਤ ॥ ਸਰਬ ਗੰਜਨ ਸਰਬ ਭੰਜਨ ਸਰਬ ਤੇ ਅਨਭੀਤ ॥ ਸਰਬ ਕਰਤਾ ਸਰਬ ਹਰਤਾ ਸਰਬ ਦਯਾਲ ਅੱਦ੍ਵੇਖ॥ ਚੱਕ੍ਰ ਚਿਹਨ ਨ ਬਰਨ ਜਾਕੋ ਜਾਤਿ ਪਾਤਿ ਨ ਭੇਖ ॥੯॥੧੮੯॥ ਰੂਪ ਰੇਖ ਨ ਰੰਗ ਜਾ ਕੋ ਰਾਗ ਰੂਪ ਨ ਰੰਗ॥ ਸਰਬ ਲਾਇਕ ਸਰਬ ਘਾਇਕ ਸਰਬਤੇ ਅਨਭੰਗ ॥ ਸਰਬ ਦਾਤਾ ਸਰਬ ਗਯਾਤਾ ਸਰਬ ਕੋ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ ॥ ਦੀਨ ਬੰਧੁ ਦ੍ਯਾਲ ਸੁਆਮੀ ਆਦਿ ਦੇਵ ਅਪਾਰ॥੧੦॥ ੧੯੦॥ ਦੀਨ ਬੰਧੁ ਪ੍ਰਬੀਨ ਸ੍ਰੀ ਪਤਿ ਸਰਬ ਕੋ ਕਰਤਾਰ॥ ਬਰਨ ਚਿਹਨ ਨ ਚੱਕ੍ਰ ਜਾ ਕੋ ਚੱਕ੍ਰ ਚਿਹਨ ਅਪਾਰ॥ ਜਾਤਿ ਪਾਤਿ ਨ ਗੋਤ੍ਰ ਗਾਥਾ ਰੂਪ ਰੇਖ ਨ ਬਰਨ॥ ਸਰਬ ਦਾਤਾ ਸਰਬ ਗ੍ਯਾਤਾ ਸਰਬ ਭੂਅ ਕੋ ਭਰਨ॥੧੧॥੧੯੧॥ਦੁਸ਼ਟ ਗੰਜਨ ਸ਼ੱਤ੍ਰ ਭੰਜਨ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਮਾਥ॥ ਦੁਸ਼ਟ ਹਰਤਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰਤਾ ਜਗਤ ਮੈਂ ਜਿਹ ਗਾਥ॥ ਭੂਤ ਭਬ ਭਵਿੱਖ ਭਵਾਨ ਪ੍ਰਮਾਨ ਦੇਵ ਅਗੰਜ॥ ਆਦਿ ਅੰਤ ਅਨਾਦਿ ਸ੍ਰੀਪਤਿ ਪਰਮ‌ ਪੁਰਖੁ ਅਭੰਜ॥੧੨॥੧੯੨॥ ਧਰਮ ਕੇ ਅਨਕਰਮ ਜੇਤਕ ਕੀਨਉ ਪਸਾਰ।ਦੇਵ ਅਦੇਵ ਗੰਧ੍ਰਬ ਕਿੰਨਰ ਮੱਛ ਕੱਛ ਅਪਾਰ॥ ਭੂਮਿ ਅਕਾਸ਼ ਜਲੇ ਥਲੇ ਮਹਿੰ ਮਾਂਨੀਐ ਜਿਹਨਾਮ॥ ਦੁਸ਼ਟ ਹਰਤਾ ਪੁਸ਼ਟ ਕਰਤਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਰਤਾ ਕਾਮ। ੧੩॥ ੧੯੩॥ ਦੁਸ਼ਟ ਹਰਨਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਦ੍ਯਾਲ ਲਾਲ ਗੋਬਿੰਦ॥ ਮਿਤ੍ਰ ਪਾਲਕ ਸ਼ੱਤ੍ਰ ਘਾ ਲਕ ਦੀਨਦਯਾਲ ਮੁਕੰਦ ॥ ਅਘੌ ਦੰਡਣ ਦੁਸ਼ਟ ਖੰਡਣ ਕਾਲਹੂੰ ਕੇ ਕਾਲ॥ ਦੁਸ਼ਟ ਹਰਣੰ ਪੁਸ਼ਟ ਕਰਣੰ ਸਰਬਕੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ॥੧੪॥੧੯੪॥ ਸਰਬ ਕਰਤਾ ਸਰਬ ਹਰਤਾ ਸਰਬ ਕੇ ਅਨਕਾਮ॥ ਸਰਬ ਖੰਡਣ ਸਰਬ ਦੰਡਣ ਸਰਬ ਕੇ ਨਿਜਭਾਮ॥ ਸਰਬ ਭੁਗਤਾ ਸਰਬ ਜੁਗਤਾ ਸਰਬ ਕਰਮ ਪ੍ਰਬੀਨ॥ ਸਰਬ ਖੰਡਨ ਸਰਬ ਦੰਡਣ ਸਰਬ ਕਰਮ ਅਧੀਨ॥੧੫॥੧੯੫॥ ਸਰਬ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤ ਨ ਸਰਬ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਸਰਬ ਬੇਦ ਬਿਚਾਰ॥ਦੁਸ਼ਟ ਹਰਤਾ ਬਿਸ੍ਵਭਰਤਾ<noinclude></noinclude> 02m9h7x0qvdt6et6cghnbymz0tc9047 250 59609 216966 202149 2026-05-01T06:31:41Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 216966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|(੫੮)}} {{Block center|<poem>ਅਸਾਂ ਹਸਣੋਂ ਖੇਡਣੋਂ ਨਹੀਂ ਮੁੜਨਾ ਜਦੋਂ ਤੀਕ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਚੋਗਰੁ ਰਜੀ ਨੱਢੀਹੀਰਪਿੱਛੇ ਮੈਂਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਆਪਯਾ ਦੁੱਖਜੋ ਲਿਆ ਸਿਰਭੋਗਗੁਰ ਜੀ ਕਿਸਨੇ ਖੂਸ਼ੀ ਵਿਖਾਵਣੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੇਪਿਆ ਹੈ ਸੋਗਗੁਰਜੀ ਰੱਬ ਮੇਲਸੀਤੇ ਐਵੇਂ ਜਾਮਿਲਸਾਂ ਧੁਰੋਂ ਲਿਖਿੱਆ ਜਿਵੇਂ ਸੰਜੋਗ ਗੁਰਜੀ ਲਾਹੌਰੀਮੁੰਦਰਾਂਲਾਹਕਰਕੰਨਸਾਬਤਜੇਹੜੀਹੋਵਣੀਏਂ ਸੋਈਹੋਰ ਗੁਰਜੀ</poem>}} {{center|ਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ}} {{Block center|<poem>ਹੁੰਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜੱਟਾ ਜੇਤੂੰ ਹੈਂ ਐਸਾ ਤੈਂਨੂੰ ਜੋਗਦੇਪੰਥ ਵਿੱਚ ਵਾੜਦਾਨਾਂ ਨਾ ਮੈਂ ਪਾਸਬਹਾਉਂਦਾਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਛੱਤਿਆਂਨੂੰ ਕਦੀ ਝਾੜਦਾ ਨਾਂ ਕਾਹਨੂੰਖ਼ਾਕ ਰੁਮਾਉਂਦਾ ਤਨ ਤੇਰੇਗਲ ਸੇਹਲੀਆਂ ਗੁੰਦਕੇ ਸਾੜਦਾਨਾਂ ਲਾਹੋਰੀ ਜਾਣਦਾ ਅੰਤਜੇਜੇਹੀ ਕਰਣੀਛੁਰੀ ਪਕੜਤੇਰੇਕੰਨਪਾੜਦਾਨਾਂ</poem>}} {{center|ਜਵਾਬ ਰਾਂਝਾ}} {{Block center|<poem>ਸਤਗੁਰ ਸੇਵਲੰਗਰਬਾਰਾਂਬਰਸਦੱਸੋਏਥੇਬੇਠਕਿਸਨੇਉਮਰਗਾਲਣੀਏਂ ਮੰਗ ਖਾਣਨੂੰਨਹੀਂ ਮੈਂ ਫ਼ਕਰਹੋਇਆਤੇਰੇਧੂੰਈਂਦੀਅੱਗਕਿਸਬਾਲਣੀਏਂ ਹੱਸਨਬੋਲਣੋਬੰਦ ਨਸੀਹਤ ਤੇਰੀ ਚਿਨਗਵਿੱਚਬਰੂਦਜਿਉਂਡਾਲਨੀਏਂ ਏਸਵਾਸਤੇ ਆਨਕੇ ਜੋਗਲਿਆ ਇਕਯਾਰਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਪਾਲਣੀ ਏਂ ਹੋਣਾ ਜੋ ਹੈ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁਕਮ ਰੱਬੀ ਵੇਲਾ ਘੜੀਤਕਦੀਰ ਕਿਸਟਾਲਣੀਏਂ ਲਾਹੋਰੀਭੇਸਵਟਾਉਨਨੂੰਜੋਗਪਾਇਆਮੈਂ ਤੇਹੀਰਸਯਾਲ ਜਾ ਭਾਲਣੀਏਂ</poem>}} {{center|ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅਪਣਾ ਅਸਲੀ ਮਨਸ਼ਾ ਦਸਣਾ}} {{Block center|<poem>ਮਾਪੇਛੱਡਕੇਵਤਨਥੀਂਰਵਾਂਹੋਇਆਲਯਾਈਹੀਰਤਕਦੀਰਸਿਆ ਲਗੁਰਜੀ ਦੋਵੇਂ ਨੈਣਮੁੱਠੇ ਹੀਰ ਹੁਸਨ ਪਿੱਛੇ ਮੱਝੀਂ ਚਾਰੀਆਂ ਮੈਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਗੁਰਜੀਂ ਸਾਡੇਇਸ਼ਕਦੀਆਂਧੁੰਮਾਂਜੱਗਪਈਆਂਓੜਕਹੀਰਵਿਆਹੀਸੈ ਦੇਨਾਲ ਗੁਰ ਜੀ ਡੋਲੀ ਹੀਰਨੂੰ ਪਾਲੈਗਏ ਖੇੜੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿਸੇ ਨ ਹਾਲ ਗੁਰ ਜੀ ਓਧਰਹੀਰਗਈ ਏਧਰਮੈਂ ਆਇਆਤੇਰਾਦਾਰੂਲੱਭਾ ਭਾਲ ਭਾਲ ਗੁਰ ਜੀ ਨਿਗ੍ਹਾਸਾਫ਼ਹੈਆਸ਼ਕਾਂਸ਼ਾਦਕਾਂਦੀਨ ਕੋਈ ਹੋਰਵਿਚਾਰ ਖਿਆਲ ਗੁਰਜੀ</poem>}}<noinclude></noinclude> lq5g2qnrtgwgj5h7jk469snnwdaf5kp 250 59610 216968 202150 2026-05-01T06:41:51Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 216968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|(੫੯)}} {{Block center|<poem>ਕੀਤੀ ਮੇਹਰ ਗ਼ਰੀਬਦੇ ਹਾਲਉੱਤੇ ਮੇਰਾਮੰਨਿਆ ਤੁਸਾਂ ਸਵਾਲਗੁਰ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਕਰੋਕਿਰਪਾਰੱਬਕਰਮਕਰਸੀਬਖ਼ਸ਼ੋ ਹੀਰ ਮੈਂਨੂੰ ਹੋਦਿਆਲ ਗੁਰਜੀ ਆਇਆ ਜੋਦ੍ਵਾਰ ਨ ਗਿਆ ਖ਼ਾਲੀ ਤਾਰ ਜੱਟ ਨੂੰ ਕਰੋਨਿਹਾਲਗੁਰ ਜੀ ਤੂਹੀਂ ਤੂਹੀਂ ਪੁਕਾਰਦਾ ਜਾਂਲਾਹੌਰੀਐਸਾਨਾਮਦਾ ਨਸ਼ਾਪਿਆਲਗੁਰਜੀ</poem>}} {{center|ਕਹਿਨਾ ਕਵੀਸ਼ਰ}} {{Block center|<poem>ਲੱਖਮਾਲ ਖਵਾਲੀਏਕੰਜਰੀਨੂੰ ਕਦੀ ਦਿਲੋਂ ਹੋਕੇ ਬਣੇ ਯਾਰ ਨਾਹੀਂ ਜਿਸਦੇ ਪਾਸਹੋਵੇਓਹਦੀ ਸੁੱਖਮੰਗੇਸਜੱਣਜਾਣੀਏ ਰੰਨਤਲਵਾਰ ਨਾਹੀਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹਫ਼ਕੀਰ ਤੇ ਨਾਗ ਪਿਆਦਾਭੁੱਲੋ ਇਨ੍ਹਾਂਦਾਦੇਖਪਿਆਰ ਨਾਹੀਂ ਚੋਟ ਮਾਰਣੀਤੇ ਚੰਗਾਨੱਸਜਾਣਾਫਸਕਲਲੜਮੰਦਾਖਾਈਏਮਾਰ ਨਾਹੀਂ ਜੱਟ ਫ਼ੱਟ ਬੱਧੇ ਹੋਏ ਰਹਿਣ ਕਾਬੂ ਬਾਜ਼ ਰਜਿੱਆ ਫ਼ੜੇ ਸ਼ਕਾਰ ਨਾਹੀਂ ਮਾਇਆਜਾਨਢਲਦੀਫਿਰਦੀਛਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੱਤਪੀਹੜੀਆਂਕੋਈਸਰਦਾਰਨਾਹੀ ਖਾਣੋਂ ਪਹਿਨਣੋਂ ਉਮਰਤੇਐਸ਼ਕਰਣੋਜੱਗਰਜਿੱਆ ਕਦੀਸੰਸਾਰ ਨਾਹੀਂ ਦੇਣੀ ਜ਼ਾਮਨੀ ਚਾਕਰੀ ਨਸ਼ੇ ਮੰਦੇ ਜੂਏ ਜੇਡ ਨਸੀਬ ਦੀ ਹਾਰ ਨਾਹੀਂ ਰਾਂਝਾ ਹੀਰਦੇ ਮਗਰਹੈ ਧੁਰੋਂ ਲੱਗਾਭੌਰ ਛੱਡਦਾਜਿਵੇਂਗੁਲਜ਼ਾਰ ਨਾਹੀਂ ਲਾਹੌਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂਸੱਬ ਅਸਾਨਹੋਵਨਸੱਚੇ ਰੱਬਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰਨਾਹੀਂ</poem>}} {{center|ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਅੰਤਰ ਧਿਆਨ ਹੋਣਾ}} {{Block center|<poem>ਨਾਥ ਅੱਖੀਆਂ ਮੀਟ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾਹੀਰ ਰਾਂਝਣੇਦੀ ਲੋੜੇਦੀਦਜਿਵੇਂ ਮੁੱਖੋਂ ਨਾਮ ਰੱਝੇਟੇ ਦਾ ਪਈ ਗਾਵੇਂ ਕਦੋਂ ਚੰਦ ਦਿੱਸੇ ਮਾਹ ਈਦ ਜਿਵੇਂ ਡਿੱਠਾ ਗ਼ੌਰਦੇਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਰਾਂਝਾ ਪੀਰਤੇਹੀਰਮੁਰੀਦਜਿਵੇਂ ਲਾਹੌਰੀ ਜਾਣਿਆ ਨਾਥਨੇ ਰਾਂਝਣੇਦੀ ਜੱਟੀ ਹੀਰਜਾਗੀਰਖ਼ਰੀਦਜਿਵੇਂ</poem>}} {{center|ਨਾਥ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ}} {{Block center|<poem>ਅੱਖੀ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਨਾਥਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਹ ਕਾਜ ਸੰਵਾਰਿਆ ਰੱਬ ਤੇਰਾ ਅੱਛੇ ਵਕਤਟਿੱਲੇਉਤੇਆਨਚੜ੍ਹਿਓਂ ਸੋਹਿਣਾ ਬਣਗਿਆਨੇਕਸਬਬ ਤੇਰਾ ਧੁਰੋਂ ਰੱਬ ਸੱਚੇ ਤੈਂਨੂੰ ਹੀਰ ਬਖਸ਼ੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਸੀ ਲਬ ਤੇਰਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> cs71h93dpc2ul0of1h55v0u0bqikscp 250 68375 216866 216224 2026-04-30T20:07:38Z Satdeep Gill 13 216866 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਗਿੱਧਾ ਪੁਰਾਤਨ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ! ਇਸ ਗਿੱਧੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ! ਉਂਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ ਗਿੱਧਾ ਅਲੋਪ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਇਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਮੈਰਿਜ ਪੈਲੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਨਾ ਨਾਨਕੀਆਂ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਫੜੂਹਾ, ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਛੱਜ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਜਾਗੋ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ! ਬਸ ਇੱਕ ਹੇਰਵਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਗਿੱਧੇ ਦਾ। {{gap}}ਗਿੱਧਾ ਕੇਵਲ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਮਰਦ ਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਰੰਗ ਤੀਵੀਆਂ ਦੇ ਗਿੱਧੇ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ ਤਾਂ ਤੀਵੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਪਰੰਤੂ ਤੀਵੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨਾਚ ਦੀ ਲਚਕ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਖੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਟੋਆਂ, ਖੜਤਾਲਾਂ, ਛੈਣਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਦਕੂਆਂ ਆਦਿ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਗੱਭਰੂਆਂ ਦੀ ਝਾਲ ਝੱਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਛਹਿਬਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਲਿਆਂ ਮਸਾਹਵਿਆਂ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਗੱਭਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਢਾਣੀਆਂ ਆਮ ਦਿਸ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਨਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਛਪਾਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਤੇ ਮਾਣਿਆਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਗਿੱਧੇ’ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਸਮਾਪਤ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ! ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਚ ਨਾਲ ਐਨੇ ਗੀਤ ਜੁੜੇ ਹੋਣ। ਭੰਗੜਾ ਪਾਉਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮੁਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਨ।ਲੰਬੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ...(ਇੱਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਟੱਪੇ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਜਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਪਣ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੱਚਦੀ, ਗਾਉਂਦੀ ਤੇ ਜੂਝਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ “ਸਮੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੱਖ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਤਾਂ ਅਖਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਓਤ ਪੋਤ ਹਨ ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਅਰਮਾਨਾਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ, ਗ਼ਮੀਆਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੂਲ੍ਹਾਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਬਦਲ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ...ਸੈਂਕੜੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕੋਈ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਵੇਦ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਯੁੱਕਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਸਾਂਝੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ<noinclude>{{right|11}}</noinclude> caq0t8n4lslv1uupqzgsodcx018fi7u 216867 216866 2026-04-30T21:10:00Z Charan Gill 36 216867 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਗਿੱਧਾ ਪੁਰਾਤਨ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ! ਇਸ ਗਿੱਧੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ! ਉਂਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ ਗਿੱਧਾ ਅਲੋਪ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਇਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਮੈਰਿਜ ਪੈਲੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਨਾ ਨਾਨਕੀਆਂ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਫੜੂਹਾ, ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਛੱਜ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਜਾਗੋ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ! ਬਸ ਇੱਕ ਹੇਰਵਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਗਿੱਧੇ ਦਾ। {{gap}}ਗਿੱਧਾ ਕੇਵਲ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਮਰਦ ਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਰੰਗ ਤੀਵੀਆਂ ਦੇ ਗਿੱਧੇ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ ਤਾਂ ਤੀਵੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਪਰੰਤੂ ਤੀਵੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨਾਚ ਦੀ ਲਚਕ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਖੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਟੋਆਂ, ਖੜਤਾਲਾਂ, ਛੈਣਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਦਕੂਆਂ ਆਦਿ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਗੱਭਰੂਆਂ ਦੀ ਝਾਲ ਝੱਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਛਹਿਬਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਲਿਆਂ ਮਸਾਹਵਿਆਂ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਗੱਭਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਢਾਣੀਆਂ ਆਮ ਦਿਸ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਨਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਛਪਾਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਤੇ ਮਾਣਿਆਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਗਿੱਧੇ’ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਸਮਾਪਤ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ! ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਚ ਨਾਲ ਐਨੇ ਗੀਤ ਜੁੜੇ ਹੋਣ। ਭੰਗੜਾ ਪਾਉਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮੁਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਨ।ਲੰਬੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ...(ਇੱਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਟੱਪੇ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਜਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਪਣ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੱਚਦੀ, ਗਾਉਂਦੀ ਤੇ ਜੂਝਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ “ਸਮੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੱਖ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਤਾਂ ਅਖਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਓਤ ਪੋਤ ਹਨ ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਅਰਮਾਨਾਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ, ਗ਼ਮੀਆਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੂਲ੍ਹਾਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਬਦਲ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ...ਸੈਂਕੜੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕੋਈ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਵੇਦ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਯੁੱਕਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਸਾਂਝੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ<noinclude>{{right|11}}</noinclude> h2pdf9i2m0esop8h9x0hbmcy3ls24l3 250 69037 216846 216588 2026-04-30T18:00:17Z Harry sidhuz 1666 216846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੦)}}</noinclude>ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਪਰਿਸਥਾ ਤੁਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਤੇ</br> ਨੱਠਾ ਕਿਤੇ ਟੱਕਰ ਲਗਦੀ ਸੀ ਕਦੇ ੨ ਕੰਧ ਫੜਕੇ ਤੁਰਦਾ ਸਾਂ ਪਰ</br> ਕੁਝ ਪਤਾ ਲਹੌਂ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਪਿਛਾਹਾਂ ਮੁੜਨ ਦੀ</br> ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮੁੜ ਨ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਾਹਾਂ</br> ਮੜਿਆਂ ਗਰਮੀ ਲਗਦੀ ਸੀ ਤੇ ਮਨ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਸੀ</br> ਲਾਚਾਰ ਹੋਕੇ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਤੁਰਿਆ ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ</br> ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦਾ ਜੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਲਹੌਂ ਜਾ ਰਿਹਾ</br> ਹਾਂ ਸਗੋਂ ਵਲ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਕੀ ਕਰਦਾ ਲਾਚਾਰ ਸਾਂ</br> ਅਕਲ ਕੁਝ ਕੰਮ ਲਹੌਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਭੀ ਪਤਾ</br> ਲਹੌਂ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦਿਨ ਹੈ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਦਿਨ ਹੈ</br> ਕਿ ਦੂਸਰਾ ਦਿਨ, ਜਿੱਥੇ ਤਕ ਮੇਰੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਇਸ ਵਿਪਤਾ</br> ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਪਹਿਰ ਬੀਤ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਕਦੀ ੨ ਤਾਂ ਮੈਂ</br> ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਫੇਰ ਏਹ ਸੋਚਕੇ ਮਨ</br> ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਆਪ ਜ਼ਰੂਰ ਮੈਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ</br> ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਫਿਰਦਿਆਂ ੨ ਮੈਂ ਕਈ ਬੁਹੇ ਲੰਘਿਆ</br> ਪਰ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਸੂਰਤ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ ਅੰਤ ਨੂੰ ਇਕ</br> ਕੋਠੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੈਂ ਬਦਹਵਾਸ ਹੋਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ</br> ਕਿਉਂਕਿ ਭੁੱਖ ਅਰ ਏਹ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ।</br> ਇਸ ਦੱਸਾ ਵਿਚ ਭੀ ਕਈ ਪਹਿਰ ਬੀਤ ਗਏ, ਅੱਚਨਕ ਹੋਇਆ</br> ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ ਕਿ ਮਾਨੋਂ ਨਾਲ ਦੀ</br> ਕੋਠੜੀ ਦਾ ਬੁਹਾ ਖੁਲਾ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਅੱਖਿਆਈ ਨਾਲ ਉੱਠਿਆ</br> ਅਰ ਨਾਲ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾ ਓਥੇ ਬੁਹੇ ਦੇ ਪਾਸ ਹੀ ਇਕ</br> ਪੱਥਰ ਦਾ ਆਦਮੀ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਕਲੀ ਦੇ ਵਟੇ ਵਾਂਗ</br><noinclude></noinclude> g57kb2lk36j5gklabq2myifk4opuaws 250 69409 216838 208335 2026-04-30T17:01:14Z Harry sidhuz 1666 216838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" /></noinclude>ਅਜਿਹੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਰਾਹ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਮੁਹੱਈਆ<br/> ਕਰ ਸਕੇ। {{gap}}ਦੂਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਰੱਸੀ ਲਪੇਟ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਟਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੁਕੜਾ ਲਟਕਾਈ ਚਿੱਕੜ ਵੱਲ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਤੁਰਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਨਾਨਬਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਅਟਕ ਗਿਆ, ਦਾਲ-ਸ਼ਬਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਗ਼ਚੀਆਂ ਅਤੇ ਤੰਦੂਰ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਲੱਥੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਨੋਕਦਾਰ ਖੰਜਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਟੀ ਹੋਈ ਜੇਬ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋਠਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਕ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਠੰਢੀ ਆਹ ਭਰੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ਼ ਚੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚਲਦੇ ਵਕਤ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਬੜੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ਼ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਆਵਾਜ਼ ‘ਮਜ਼ਦੂਰ' ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰੇ ਕੀ-ਕੀ ਖਿਆਲ ਚੱਕਰ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਦੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੋਂ ਰੋਟੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ਼ ਨਸੀਬ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਚਾਰ ਵੱਜਣ ਨੂੰ ਆਏ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਕੌਡੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਕਾਸ਼ ਅੱਜ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੋਟੀ ਲਈ ਹੀ ਕੁਝ ਨਸੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇ।... ...ਭੀਖ?... ... ..ਨਹੀਂ ਖੁਦਾ ਕਾਰਸਾਜ਼ ਹੈ। {{gap}}ਉਸਨੇ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਖੁਦਾ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਖਿਆਲ ਨਾਲ਼ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਉਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਇਸ ਖਿਆਲ ਨਾਲ਼ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਦੂਜੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਨਸੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਦੋਵਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਕਤ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੁਬਲਾ ਪਤਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੌਰਨ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ {{gap}}“ਮਜ਼ਦੂਰ!” {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਧਾਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਭੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਿਹਾਇਤ ਅਦਬ ਨਾਲ਼ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ {{gap}}“ਜੀ ਹਜ਼ੂਰ!” {{gap}}“ਵੇਖੋ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਇਹ ਟੁਕੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਚੱਲੋ, ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਲਓਗੇ?” {{gap}}ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੇ ਝੁਕ ਕੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਰੀ ਭਰਕਮ ਟੁਕੜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਉਹ ਚਮਕ ਜੋ ‘ਮਜ਼ਦੂਰ’ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਭਾਰ ਬੇਸ਼ਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਪਰ ਰੋਟੀ ਦੀ ਤੋਟ ਅਤੇ ਪੇਟ-ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਾਮਾਨ ਪੈਦਾ<noinclude>{{rh||126 / ਮੰਟੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ}}</noinclude> onpvxjmewcr8qwwr2j51jzgs0pgz6of 250 69719 216992 209022 2026-05-01T11:19:19Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੮)}}</noinclude>ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਬਚਕੇ ਨਿਕਲ ਗਈ। {{gap}}ਤੇਜ:-ਠੀਕ ਹੈ ਅਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਗਾਹੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ ਅਰ ਜੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਲਭ ਪਵੇਗੀ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ:-ਬਸ ਏਹੋ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਰੱਲ ਹੈ ਕਿ ਓਸਨੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਣ ਜਾਂ ਏਸ ਭੇਤ ਨੂੰ ਖੋਹਲਨ ਦਾ ਕੁਛ ਯਤਨ ਨਾ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਕਮ:-ਆਪ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉੱਦਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਦਾਚਿਤ ਓਸਦਾ ਉੱਦਮ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਫੇਰ ਮਾਯਾਰਣੀ ਤੇ ਦਰੋਗੇ ਦਾ ਜਾਲ ਅਜੇਹਾ ਕੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਓਸਦੀ ਦਾਲ ਗਲ਼ ਸਕੇ ਓਸ ਵਿਚਾਰੀ ਦਾ ਕੀ ਦੋਸ਼? ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਸ਼ੱਕੀ ਭੈਣ ਹੋਕੇ ਏਤਨੇ ਦਿਨ ਤਕ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਰਹੀ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਮਾਂ ਦੇ ਮਰਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਾਡਲੀ ਸਮੇਤ ਏਥੇ ਆਗਈ ਵਿਆਹ ਦੇ ਚਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪਿਛੋਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਛ ਸੰਦੇਹ ਹੋਇਆ ਪਰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੇ ਕੁਛ ਬਹੁਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕਰਨ ਦਿਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਚੌਂਹ ਵਰਿਹਾਂ ਵਿਚ ਓਸਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਫਰਕ ਪੈਗਿਆ ਹੋਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਆਹ ਦ ਪਿਛੋਂ ਵਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਛਾਣੀਆਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। {{gap}}ਤੇਜ:-ਠੀਕ ਹੈ ਇਹ ਕੋਈ ਅਸਚਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਕਮਃ-ਅਰ ਉਸ ਨੀਚਨੀ ਨੇ ਅਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਓਨਾਂ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿੰਨਾਕੁ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ<noinclude></noinclude> jd9lzztexc5ymq2miw13p6i4gzj5tt5 250 69720 216994 209021 2026-05-01T11:24:05Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 216994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੨੯)}}</noinclude>ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਰ ਇਹ ਗੱਲ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਰਹੀ ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਨਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ:—ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਚਾਲ ਨੇ ਵੈਰ ਕੀਤਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਫੇਰ ਪਛਾਨਦਾ ਕਿਸਤਰਾਂ? {{gap}}ਕਮਃ-ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਚਾਲਾਕੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ! ਹਾਇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਭੈਣ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਥੇ ਢੂੰਡਾਂ? {{gap}}ਤੇਜ:-ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਾਯਾਰਣੀ ਨੇਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ਉਸਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰੋਗੇ ਨੇ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੁਪਤ ਥਾਉਂ ਤੇ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ ਪਰ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੁਛ ਦਿਨਾਂ ਪਿਛੋਂ ਓਹ ਨਿਕਲ ਗਈ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ:—ਦਰੋਗੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦਿਤੇ ਬਿਨਾ ਉਸਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗੇਗਾ। {{gap}}ਤੇਜ:-ਦਰੋਗਾ ਤਾਂ ਰੋਹਤਾਸ ਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਕੈਦ ਹੈ। {{gap}}ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸਿਓਂ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ "ਦਰੋਗਾ ਹੁਣ ਰੋਹਤਾਸ ਗੜ ਵਿਚ ਕੈਦ ਨਹੀਂ ਨੱਸ ਗਿਆ ਹੈ।" ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਦਿਸਿਆ, ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕੀਤਾ ਫੇਰ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇਜ:—(ਭੈਰੋਂ ਨੂੰ) ਤੂੰ ਏਥੇ ਕਦੋਂਕ ਦਾ ਖਲੋਤਾ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਾ ਸੀ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇਹੇ ਰੁੱਝੇ ਸਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦਾ ਭੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ। {{gap}}ਭੈਰੋਂ:-ਜੀ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਤੁਰਿਆ ਹੀ ਆਇਆ ਹਾਂ<noinclude></noinclude> scmwkphsr4isa43e8yvzvbfsey1xhxo 252 70931 216835 215409 2026-04-30T16:52:26Z Harry sidhuz 1666 ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਕੀਤਾ 216835 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |tmplver= }} a83xpulwa2ssnfi134gmzuzqcrkdu23 216836 216835 2026-04-30T16:52:58Z Harry sidhuz 1666 [[Special:Contributions/Harry sidhuz|Harry sidhuz]] ([[User talk:Harry sidhuz|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/216835|216835]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 216836 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q138791631 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ |Address=ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ |Year=2023 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5to6="ਸਮਰਪਣ" 7to8="ਤਤਕਰਾ" 9="9" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer={{rh||{{{pagenum}}}/ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਚਿਤੇਰੇ}} |tmplver= }} fotr79ad0pd682arjesj70pbxe4mr4n 250 71868 216991 216532 2026-05-01T11:01:06Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 216991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>੨. ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਨ ੧੧੯੪ ਹਿਜਰੀ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਥਿਤ 'ਅਸੂ ਸੁਦੀ ਇਕਾਦਸੀ' ਸਨ ੧੭੮੦ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਹੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ੯ ਅਕਤੂਬਰ ਸੰਨ ੧੭੮੦ ਨੂੰ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੰਸਾਵਲੀ ਨਾਮੇ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ੯ ਅਕਤੂਬਰ ਸੰਨ ੧੭੮੦ ਨਿਯਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਮਰ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਸਾਵਲੀ-ਨਾਮੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: {{gap}}"ਸੱਤਰ ਬਰਸ ਸੋਧ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਇਹ ਕਥਾ ਬਣਾਈ" {{gap}}ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਮਤ ਮਹੀਨਾ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ, ਪਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਈ ਜੀ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਦਾ ਸੰਮਤ ੧੭੮੮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। <poem>{{gap}}{{gap}}"ਸੰਮਤ ਸਤਾਰਾਂ ਸੈ ਅਠਾਸੀ ਜਬ ਗਏ। ਤਬ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਈ ਜੀ ਸੁਰਪੁਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਤੇ ਭਏ।"</poem> {{gap}}ਰਾਇ ਚਤਰਮਨਿ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਚਹਾਰ ਗੁਲਸ਼ਨ' ਵਿਚ (ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸੰਨ ੧੧੭੩ ਹਿਜਰੀ, ਸੰਨ ੧੭੫੯-੬੦ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਮੁਕਾਈ ਸੀ) ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਦ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਈ ਨੇ ਚਲਾਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਦਾ ਚਲਾਣਾ ਸੰਮਤ ੧੭੮੭ ਸੰਨ ੧੭੩੦ ਈ: ਬਣਦਾ ਹੈ। (ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 'ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼' ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਦਾ ਸੰਮਤ ੧੮੦੪ ਬਿਕਰਮੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਨ ੧੭੪੭ ਈਸਵੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ)। {{gap}}ਜੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਈ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦਾ ਸੰਮਤ ੧੭੮੮ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਏ ਅਤੇ ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵਾਕਿਆਤ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਭੀ ਸਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੰਮਤ ੧੭੮੯-੯੦ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਏਗਾ। {{gap}}'ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੀ' ਵਿਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸੰਮਤ ੧੭੬੬ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org 1<noinclude></noinclude> hpgu4t38fkw2z188lu54989t8hb7cux 250 71982 216813 2026-04-30T12:32:35Z Amritpal Aman 2020 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦੁਨੀਆਂ 'ਚੋਂ ਜੜੋਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜਿਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ। ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿਰਫ ਇਕ ਬੱਸ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude>ਦੁਨੀਆਂ 'ਚੋਂ ਜੜੋਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜਿਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ। ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿਰਫ ਇਕ ਬੱਸ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹੀ ਬੱਸ 5 ਵਜੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖਨਾਲ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਕੋਈ ਬਾਬਾ ਪੋਲੀਓ ਦਾ ਦੇਸੀ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਲਾਜ ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਾਲ ਕੁ ਦੇ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਿਜਾਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਲਗਭਗ 6 ਮਹੀਨੇ ਉਥੇ ਝੁੱਗੀ ਦੇ ਪਾ ਕੇ ਰਹੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜਿਆਦਾ ਲੋਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਥੇ ਝੁੱਗੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭ ਨਾਲ ਝਾੜ ਕੇ ਹਰ ਬਿਮਾਰੀ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਦੋ ਚਾਰ ਜੋ ਹੋਰ ਪੋਲੀਓਗ੍ਰਸਤ ਸਨ, ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਬਣਾਈ। ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਛੇਵੀਂ-ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਚਾਅ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡਾ ਭਰਾ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਾਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਠੀਕ ਠਾਕ ਤੁਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਸ਼ਾਇਦ 5-7 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪੋਲੀਓ ਇਕ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਪੋਲੀਓ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਹਮਲਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਕ-ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤੱਕ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ 10-15 ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੋਣਾ ਕੀ ਸੀ ਬਸ ਉਥੇ ਗਰਮ ਰੇਤੇ ਵਿਚ ਅੱਗ ਵਰਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਝੁਲਸ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਪਟਿਆਲਾ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਬੱਸਾਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਾਲੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਦੀਆਂ ਸਨ ਸਗੋਂ ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੀ ਚੁੰਗੀ ਹੈ ਉਥੇ ਉਤਾਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 21 ਨੰਬਰ ਫਾਟਕ ਕੋਲ ਸੱਤ ਨਗਰ ਵਿਚ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਚੁੰਗੀ ਤੋਂ 3-4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਚੈੱਕ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਫਿਰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪੁਰਾਣੀ ਚੰਗੀ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ 4<noinclude>{{rh||4}}</noinclude> 5p6npk8dfa63ng9dnc4xrfe1uhwh818 216815 216813 2026-04-30T12:40:55Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 216815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude>ਦੁਨੀਆਂ 'ਚੋਂ ਜੜੋਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜਿਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ। ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿਰਫ ਇਕ ਬੱਸ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹੀ ਬੱਸ 5 ਵਜੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਵਾਰ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖਨਾਲ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਕੋਈ ਬਾਬਾ ਪੋਲੀਓ ਦਾ ਦੇਸੀ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਲਾਜ ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਾਲ ਕੁ ਦੇ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਿਜਾਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਲਗਭਗ 6 ਮਹੀਨੇ ਉਥੇ ਝੁੱਗੀ ਪਾ ਕੇ ਰਹੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜਿਆਦਾ ਲੋਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਥੇ ਝੁੱਗੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭ ਨਾਲ ਝਾੜ ਕੇ ਹਰ ਬਿਮਾਰੀ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਦੋ ਚਾਰ ਜੋ ਹੋਰ ਪੋਲੀਓਗ੍ਰਸਤ ਸਨ, ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਬਣਾਈ। ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਛੇਵੀਂ-ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਚਾਅ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡਾ ਭਰਾ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਾਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਠੀਕ ਠਾਕ ਤੁਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਸ਼ਾਇਦ 5-7 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪੋਲੀਓ ਇਕ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਪੋਲੀਓ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਹਮਲਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਕ-ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤੱਕ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ 10-15 ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੋਣਾ ਕੀ ਸੀ ਬਸ ਉਥੇ ਗਰਮ ਰੇਤੇ ਵਿਚ ਅੱਗ ਵਰਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਝੁਲਸ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। {{gap}}ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਪਟਿਆਲਾ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਬੱਸਾਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਾਲੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਦੀਆਂ ਸਨ ਸਗੋਂ ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੀ ਚੁੰਗੀ ਹੈ ਉਥੇ ਉਤਾਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 21 ਨੰਬਰ ਫਾਟਕ ਕੋਲ ਸੰਤ ਨਗਰ ਵਿਚ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਚੁੰਗੀ ਤੋਂ 3-4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਚੈੱਕ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਫਿਰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪੁਰਾਣੀ ਚੰਗੀ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ<noinclude>{{rh||4}}</noinclude> 7u8ybztoikq4chn9vys43du2k9bsa5o 250 71983 216816 2026-04-30T12:41:58Z Aman Arora PTL 1841 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸੁੱਚਾ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ 'ਚ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਜੋ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਬਣਿਆ ਝੂਠ ਪਾਖੰਡ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ 'ਚ ਜਿਸ ਸਾਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਲੀਕ ਦਿਖਾਈ ਉਹੀ ਜੋ ਉਦਾਸੀਆਂ 'ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਹਰਨ ਲਈ ਜਿਸ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>ਸੁੱਚਾ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ 'ਚ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਜੋ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਬਣਿਆ ਝੂਠ ਪਾਖੰਡ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ 'ਚ ਜਿਸ ਸਾਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਲੀਕ ਦਿਖਾਈ ਉਹੀ ਜੋ ਉਦਾਸੀਆਂ 'ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਹਰਨ ਲਈ ਜਿਸ ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਕਲਾਵੇ 'ਚ ਲੈ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਤਖਤੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਸਾਡੀ ਹਉਮੈ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਦਰਾਂ 'ਤੇ' ਲਟਕੀਆਂ ਨੇ ਜਿਸ ਪੈਰੀਂ ਵਾਟਾਂ ਝਾਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਹ ਬਦਲੇ ਤੇ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੱਸੀ ਗਿਆਨ ਗੋਸ਼ਟਿ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਰਸਾਈ ਭੈ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਮੋਟਿਆ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਰੋਕ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜੀ ਕਿਰਤ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਰਸਾਈ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਸੇਵਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਜੋ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਨਾ ਝਿਜਕਿਆ। ਮੇਰਾ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ! ਜੋ ਇਕ ਓਅੰਕਾਰ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦੇ ਗਿਆ ਦਰਸਾ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾ ਗਿਆ ਕਿਰਤ ਦਾ ਸਬਕ ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਤਾਂ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਸੀ। ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 14<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 14}}</noinclude> qfvn1lmusj8qw8ry3s7142x9bb4fx9y 216817 216816 2026-04-30T12:49:52Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 216817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>'''{{larger|ਸੱਚਾ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ 'ਚ}}''' ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਜੋ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਬਣਿਆ ਝੂਠ ਪਾਖੰਡ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ 'ਚ ਜਿਸ ਸਾਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਲੀਕ ਦਿਖਾਈ ਉਹੀ ਜੋ ਉਦਾਸੀਆਂ 'ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਹਰਨ ਲਈ ਜਿਸ ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਕਲਾਵੇ 'ਚ ਲੈ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਤਖਤੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਸਾਡੀ ਹਉਮੈ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਲਟਕੀਆਂ ਨੇ ਜਿਸ ਪੈਰੀਂ ਵਾਟਾਂ ਝਾਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਹ ਬਦਲੇ ਤੇ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੱਸੀ ਗਿਆਨ ਗੋਸ਼ਟਿ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਰਸਾਈ ਭੈ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਮੇਟਿਆ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਰੰਕ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜੀ ਕਿਰਤ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਰਸਾਈ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਸੇਵਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਜੋ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਨਾ ਝਿਜਕਿਆ। ਮੇਰਾ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਜੋ ਇਕ ਓਅੰਕਾਰ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦੇ ਗਿਆ ਦਰਸਾ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾ ਗਿਆ ਕਿਰਤ ਦਾ ਸਬਕ ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਤਾਂ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਸੀ। </poem>}}<noinclude> {{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 14}}</noinclude> 8iw62j07h25jjxicxswt09q5hya5ll6 250 71984 216818 2026-04-30T12:50:43Z Aman Arora PTL 1841 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "________________ ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪਾਸਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਹੀ ਵਹਿੰਦਾ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਮਗਰ ਲਗ ਤੁਰਦਾ ਰਿਹਾ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਜਾਪਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਸਨ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>________________ ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪਾਸਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਹੀ ਵਹਿੰਦਾ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਮਗਰ ਲਗ ਤੁਰਦਾ ਰਿਹਾ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਜਾਪਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਸਨ ਮੈਂ ਇਸ ਭੀੜ ਦਾ ਪਿਛਲੱਗ ਬਣ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਉਲੀਕੀ ਪੈੜ 'ਚ ਪੈਰ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕਿਆ ਆਤਮ ਚੀਨਣ ਦਾ ਵੱਲ ਨਾ ਆਇਆ ਉਹਦੀ ਉੱਚਰੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਅਭਿੱਜ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਸੰਤੋਖ ਜ਼ਬਤ ਤੇ ਸੁੱਚਮ ਦੀਆਂ ਰਾਹਵਾਂ ਤੋਂ ਨਾਨਕ ਪਿਆਰੇ ਦੀਆਂ ਚੋਜੀ ਅਦਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਿੱਥ ਪਾ ਬੈਠੇ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਇਸ ਭੀੜ 'ਚੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ: ਹੁਣ ਫੇਰ ਮੈਂ ਹਾਂ ਕੀ? ਸੁਣਿਉਂ, ਦੱਸਦਾਂ, ਸੱਚ ਜਾਣਿਓ ਮੈਂ ਆਸ-ਪਾਸ ਤੁਰਦੇ ਨਿਮਾਣੇ ਨਿਤਾਣੇ ਲਾਲੇ ਮਰਦਾਨੇ ਜਿਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ 'ਚ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਿੱਖ ਨਿਰਮਾਣ ਜਿਹਾ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਨਾਮ-ਲੇਵਾ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿਚ ਹਾਂ। 00000 ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 15<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 15}}</noinclude> f1277yxl7ncayfq7j9521tq2bytbbfy 216819 216818 2026-04-30T12:56:28Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 216819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪਾਸਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਹੀ ਵਹਿੰਦਾ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਮਗਰ ਲਗ ਤੁਰਦਾ ਰਿਹਾ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਜਾਪਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਸਨ ਮੈਂ ਇਸ ਭੀੜ ਦਾ ਪਿਛਲੱਗ ਬਣ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਉਲੀਕੀ ਪੈੜ 'ਚ ਪੈਰ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕਿਆ ਆਤਮ ਚੀਨਣ ਦਾ ਵੱਲ ਨਾ ਆਇਆ ਉਹਦੀ ਉੱਚਰੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਅਭਿੱਜ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਸੰਤੋਖ ਜ਼ਬਤ ਤੇ ਸੁੱਚਮ ਦੀਆਂ ਰਾਹਵਾਂ ਤੋਂ ਨਾਨਕ ਪਿਆਰੇ ਦੀਆਂ ਚੋਜੀ ਅਦਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਿੱਥ ਪਾ ਬੈਠੇ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਇਸ ਭੀੜ 'ਚੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ: ਹੁਣ ਫੇਰ ਮੈਂ ਹਾਂ ਕੀ? ਸੁਣਿਉਂ, ਦੱਸਦਾਂ, ਸੱਚ ਜਾਣਿਓ ਮੈਂ ਆਸ-ਪਾਸ ਤੁਰਦੇ ਨਿਮਾਣੇ ਨਿਤਾਣੇ ਲਾਲੇ ਮਰਦਾਨੇ ਜਿਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ 'ਚ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਿੱਖ ਨਿਰਮਾਣ ਜਿਹਾ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਨਾਮ-ਲੇਵਾ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿਚ ਹਾਂ। ****</poem>}}<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 15}}</noinclude> nzoszlpeubghgtjijr7t52asmf49o1a 252 71985 216829 2026-04-30T15:32:25Z Harry sidhuz 1666 ਇੰਡੈਕਸ 216829 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਤੱਥ ਤੇ ਤਰਕ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਆੱਟਮ ਆਰਟ |Address=ਪਟਿਆਲਾ |Year=2019 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5to6="ਸਮਰਪਣ" 7to8="ਤਤਕਰਾ" 9="9" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer={{rh||{{{pagenum}}}/ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਤੱਥ ਤੇ ਤਰਕ}} |tmplver= }} 2apjd40h46agximjfut2ifq9z9j0yf0 216830 216829 2026-04-30T15:33:14Z Harry sidhuz 1666 ਲੇਖਕ 216830 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਤੱਥ ਤੇ ਤਰਕ |Language=pa |Volume= |Author=ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਆੱਟਮ ਆਰਟ |Address=ਪਟਿਆਲਾ |Year=2019 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5to6="ਸਮਰਪਣ" 7to8="ਤਤਕਰਾ" 9="9" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer={{rh||{{{pagenum}}}/ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਤੱਥ ਤੇ ਤਰਕ}} |tmplver= }} 2yli103uq4c8y94paeqjvj633o84a85 252 71986 216831 2026-04-30T16:10:30Z Harry sidhuz 1666 ਇੰਡੈਕਸ 216831 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ |Language=pa |Volume= |Author=ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਲੋਕਗੀਤ |Address=ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ |Year=2025 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5to6="ਸਮਰਪਣ" 7to8="ਤਤਕਰਾ" 9="9" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer={{rh||{{{pagenum}}}/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}} |tmplver= }} 3m7ukq4emixb7nfhv61av65z03bbxq4 252 71987 216832 2026-04-30T16:13:30Z Harry sidhuz 1666 ਇੰਡੈਕਸ 216832 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਪਿੰਡ ਕਦੋਂ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੰਗ |Language=pa |Volume= |Author=ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ |Address=ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ |Year=2022 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5to6="ਸਮਰਪਣ" 7to8="ਤਤਕਰਾ" 9="9" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer={{rh||{{{pagenum}}}/ਪਿੰਡ ਕਦੋਂ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੰਗ}} |tmplver= }} 7kldbhn5i1i14xas9ythsdj8om04mut 252 71988 216834 2026-04-30T16:42:21Z Harry sidhuz 1666 ਇੰਡੈਕਸ 216834 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ - ਸਤਨਾਮ ਚਾਨਾ |Language=pa |Volume= |Author=ਸਤਨਾਮ ਚਾਨਾ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਯੂਨੀਵਰਸ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ |Address=ਜਲੰਧਰ |Year=2020 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5to6="ਸਮਰਪਣ" 7to8="ਤਤਕਰਾ" 9="9" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer={{rh||{{{pagenum}}}/ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ - ਸਤਨਾਮ ਚਾਨਾ}} |tmplver= }} 4wdztp6o25n61eppwlvylf9tu9jcamc 252 71989 216837 2026-04-30T16:53:31Z Harry sidhuz 1666 ਇੰਡੈਕਸ 216837 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |tmplver= }} a83xpulwa2ssnfi134gmzuzqcrkdu23 250 71990 216868 2026-04-30T21:15:52Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਮੁੱਖ-ਬੰਧ'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ (1922–1995) ਜੀ ਦੀ ਣਿਕ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਡੀਕ ਸੀ। ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਸਮੁੱਚਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216868 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਮੁੱਖ-ਬੰਧ'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ (1922–1995) ਜੀ ਦੀ ਣਿਕ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਡੀਕ ਸੀ। ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਸਮੁੱਚਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸਾਡੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ-ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁਨ ਮੋੜ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਹੈ। {{gap}}ਲਗਪਗ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ (1979-1995) ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਦੇ ਖ਼ੂਨ- ਖ਼ਰਾਬੇ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗਿਆ | ਕਈ ਉਘੇ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਤਾਣ ਲਗਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਫਲ ਹੋਏ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ| ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਮ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬ ਸਹਿਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਇਵੇਂ ਹੀ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਫਰਵਰੀ 1992 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੂਝਵਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਮਸੀਹਾ ਬਣ ਕੇ ਨਿੱਤਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਅਦਭੁੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਖ਼ੂਬ ਵਾਹ- ਵਾਹ ਖੱਟੀ। {{gap}}ਪਰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਲੀਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਤਾਰਨਾ ਪਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧੀ ਟੱਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਹੀ ਮੰਨੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਅਸਲੀਅਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਹੈ ix<noinclude>{{rh||9/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> l87v68bthuv6eawuy30t70bhnwc8tx0 250 71991 216869 2026-04-30T21:16:42Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਅਤੇ ਇਹੀ ਇਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਗੁੱਝਾ ਭੇਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੋਸ ਪ੍ਰਣਾਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਲੇਖਕ ਸ. ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216869 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਅਤੇ ਇਹੀ ਇਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਗੁੱਝਾ ਭੇਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੋਸ ਪ੍ਰਣਾਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਲੇਖਕ ਸ. ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਸੰਬੰਧ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੱਥ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਫਹਿਮੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਈ ਸਵਾਰਥੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫੈਲਾਅ ਰੱਖੇ ਹਨ। {{right|ਡਾ. ਭੋਜ ਰਾਜ}}<noinclude>{{rh||10/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> fy301s7g2gq34iceqzem557qz62sfde 216870 216869 2026-04-30T21:17:19Z Charan Gill 36 216870 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਅਤੇ ਇਹੀ ਇਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਗੁੱਝਾ ਭੇਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੋਸ ਪ੍ਰਣਾਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਲੇਖਕ ਸ. ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਸੰਬੰਧ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੱਥ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਫਹਿਮੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਈ ਸਵਾਰਥੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫੈਲਾਅ ਰੱਖੇ ਹਨ। {{right|ਡਾ. ਭੋਜ ਰਾਜ}} {{dhr|9em}}<noinclude>{{rh||10/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> hox51vuy5vdrwl4zzwqi6kl3pqjc8mt 216871 216870 2026-04-30T21:17:45Z Charan Gill 36 216871 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਅਤੇ ਇਹੀ ਇਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਗੁੱਝਾ ਭੇਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੋਸ ਪ੍ਰਣਾਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਲੇਖਕ ਸ. ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਸੰਬੰਧ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੱਥ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਫਹਿਮੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਈ ਸਵਾਰਥੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫੈਲਾਅ ਰੱਖੇ ਹਨ। {{right|ਡਾ. ਭੋਜ ਰਾਜ{{gap}}}} {{dhr|9em}}<noinclude>{{rh||10/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> jlfjvhpvglszdarzxk7rbyqid5h6xer 250 71992 216872 2026-04-30T21:20:35Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਗੁੱਝੇ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਪਈ?'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲਿਖਣੀ ਪਈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਬਾਰੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿਚ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216872 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਗੁੱਝੇ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਪਈ?'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲਿਖਣੀ ਪਈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਬਾਰੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਾਲੇ ਚਰਚਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਤਹਕਰਨ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਕੁਰੇਦਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣੂੰ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ? ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਇਕ ਵਰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਮਸੀਹਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਮਾਣਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਵਰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਘ੍ਰਿਣਾ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਕਿਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਣਗੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਕ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਗੰਧਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿਲਾਵਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕੁਝ ਅਨਸਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ/ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸਿਰਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਏਥੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸਿਰਜਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਅਤੇ ਸ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਉਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਲੇਖ ਲਿਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ | ਕਈ ਲੋਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦੇ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਈ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਕੇ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਵੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਣ। ਕਈਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਈ ਮੰਨੇ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸੰਵਾਦ ਹੈ। ਸੰਵਾਦ ਵੀ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ<noinclude>{{rh||11/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 70jdwqdd1jxfw4dk95ghoo8k7fg5lhu 216873 216872 2026-04-30T21:21:28Z Charan Gill 36 216873 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਗੁੱਝੇ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਪਈ?'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲਿਖਣੀ ਪਈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਬਾਰੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਾਲੇ ਚਰਚਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਤਹਕਰਨ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਕੁਰੇਦਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣੂੰ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ? ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਇਕ ਵਰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਮਸੀਹਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਮਾਣਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਵਰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਘ੍ਰਿਣਾ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਕਿਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਣਗੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਕ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਗੰਧਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿਲਾਵਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕੁਝ ਅਨਸਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ/ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸਿਰਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਏਥੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸਿਰਜਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਅਤੇ ਸ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਉਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਲੇਖ ਲਿਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ | ਕਈ ਲੋਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦੇ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਈ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਕੇ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਵੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਣ। ਕਈਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਈ ਮੰਨੇ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸੰਵਾਦ ਹੈ। ਸੰਵਾਦ ਵੀ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ<noinclude>{{rh||11/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> tlorchgvk6c1ywpw7l1w3m07gt1uxlz 250 71993 216874 2026-04-30T21:23:06Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਰੱਖਦੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਧਾਰਨਾ ਬਣਾਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਭੁਲੇਖੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਲ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216874 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਰੱਖਦੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਧਾਰਨਾ ਬਣਾਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਭੁਲੇਖੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਨਾ ਕਰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਊਟੀ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਟੈਚ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ 29 ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਣ ਬਾਰੇ ਦੁਚਿਤੀ ਵਿਚ ਰਿਹਾ। ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰਨ ਨੂੰ ਲਗਪਗ 29 ਵਰ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ, ਆਪਸੀ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ, ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਸਮੇਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਜ਼ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੰਦੋਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਮਰਹੂਮ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਔਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੀ ਮਿਲਣੀ ਉਦੋਂ ਸਥਾਈ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਪਹਿਰੇ ਵਿਚ ਮਿਲਕੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਮੈਂ ਖੁਦ ਵੇਖੇ ਤੇ ਸੁਣੇ ਸਨ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਖੁਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾ ਦੀ ਦੋਗਲੀ ਨੀਤੀ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਦੁਚਿਤੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਦਿਲੋਂ ਸੱਚਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਕਰਵਾਉਣਾ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਅੱਗੋਂ ਮੰਨਣਾ, ਨਾ ਮੰਨਣਾ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ।ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਅੰਤਹਕਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ<noinclude>{{rh||12/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 6h9eck26wc7kvrz1ikp3e7aovjjil4i 250 71994 216875 2026-04-30T21:24:18Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਮਿਤਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ ਦਾ ਮੈਂ ਅਤਿਅੰਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216875 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਮਿਤਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ ਦਾ ਮੈਂ ਅਤਿਅੰਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਖਰੜੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਸੋਧਿਆ ਅਤੇ ਤਰਤੀਵ ਦਿੱਤੀ। ਡਾ. ਭੋਜ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬੰਦ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਰਿਣੀ ਹਾਂ। ਯੂਨੀਸਟਾਰ ਬੁੱਕਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀਸ਼ ਜੈਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{right|ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ}}<noinclude>{{rh||13/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> brps1pi6660vc2yxjw3na28dof39d0g 216876 216875 2026-04-30T21:25:07Z Charan Gill 36 216876 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਮਿਤਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ ਦਾ ਮੈਂ ਅਤਿਅੰਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਖਰੜੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਸੋਧਿਆ ਅਤੇ ਤਰਤੀਵ ਦਿੱਤੀ। ਡਾ. ਭੋਜ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬੰਦ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਰਿਣੀ ਹਾਂ। ਯੂਨੀਸਟਾਰ ਬੁੱਕਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀਸ਼ ਜੈਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{right|ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ{{gap}}}} {{dhr|9em}}<noinclude>{{rh||13/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> p9adnjtbkf35sx5n8ewv04rls91r2zl 250 71995 216877 2026-04-30T22:56:01Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}<poem>ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਸੂਝਵਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ, ਮਿਹਨਤ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇ ਵਫਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰ. ਬ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216877 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{gap}}<poem>ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਸੂਝਵਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ, ਮਿਹਨਤ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇ ਵਫਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਹੇਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ 1992 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ ਸ੍ਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਉਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸਮ-ਖ਼ਾਸ ਰਿਹਾ। ਹਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੁਪਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤੂਤੀ ਬੋਲਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ ਦਾ ਪੱਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛੱਡਿਆ। ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਉਪਰੰਤ ਉਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖਣ-ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਦਿਆਂ ਡੇਢ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਨਿਬੰਧ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਚੋਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਰਣਨ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਯੋਗ ਮੰਨੀਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{right|-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ{{gap}}}} {{dhr|3em}}<noinclude>{{rh||14/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 9wg9bhzrsc0qb754u3kuhndmm5abvqr 250 71996 216878 2026-04-30T22:58:36Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{x-larger|'''ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ'''}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਕੈਪਟਨ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{x-larger|'''ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ'''}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਕੈਪਟਨ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਕੈਪਟਨ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਇਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ (ਕਟਲੀ) ਵਿਖੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਹੋਈ। 1947 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਓਕਾੜਾ ਨੇੜੇ ਚੌਕ 53 ਐਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਹੋਰੀਂ 7 ਭੈਣ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਫ਼ੌਜੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਕੈਪਟਨ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕੈਪਟਨ ਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਵਾਲਾ ਭਰਾ ਕਰਨਲ ਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਭਜਨ ਕੌਰ, ਚੌਥੀ ਬਚਨ ਕੌਰ, ਪੰਜਵੀਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਛੇਵੇਂ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਟੋਕੇ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦਸਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਰਿਟ ਬਹੁਤ ਉਚੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲਸੋਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਨੋਦ ਸ਼ਰਮਾ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪੰਡਤ ਕਿਦਾਰ ਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਲਸੋਈ ਪਿੰਡ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਸਪੋਰਟਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਚੀ ਸੀ। ਬੀ.ਏ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੈਪਟਨ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਵੱਦੀ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਸ੍ਰ.<noinclude>{{rh||15/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 1md8bmfpzc31gvxxii6einqc8q45s50 216879 216878 2026-04-30T22:59:44Z Charan Gill 36 216879 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{x-larger|'''ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ'''}} {{dhr|2em}} {{gap}}ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਕੈਪਟਨ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਕੈਪਟਨ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਇਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ (ਕਟਲੀ) ਵਿਖੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਹੋਈ। 1947 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਓਕਾੜਾ ਨੇੜੇ ਚੌਕ 53 ਐਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਹੋਰੀਂ 7 ਭੈਣ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਫ਼ੌਜੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਕੈਪਟਨ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕੈਪਟਨ ਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਵਾਲਾ ਭਰਾ ਕਰਨਲ ਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਭਜਨ ਕੌਰ, ਚੌਥੀ ਬਚਨ ਕੌਰ, ਪੰਜਵੀਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਛੇਵੇਂ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਟੋਕੇ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦਸਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਰਿਟ ਬਹੁਤ ਉਚੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲਸੋਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਨੋਦ ਸ਼ਰਮਾ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪੰਡਤ ਕਿਦਾਰ ਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਲਸੋਈ ਪਿੰਡ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਸਪੋਰਟਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਚੀ ਸੀ। ਬੀ.ਏ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੈਪਟਨ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਵੱਦੀ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਸ੍ਰ.<noinclude>{{rh||15/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> tnfkfpcsbasfo6i1prvevdkaoodghg7 250 71997 216880 2026-04-30T23:01:28Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਤੂਰ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1941 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇਜਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਹਨ। ਉਹ ਸ੍ਰ.ਬੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216880 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਤੂਰ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1941 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇਜਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਹਨ। ਉਹ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਵਾਰ ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਪਾਇਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਵੀ ਬਣੇ। ਤੇਜਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ, ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀਆਂ ਵਜ਼ਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੇਜਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਿੰਡ ਦਾਖਾ ਦੇ ਸੁੰਤਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਤਾਮਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਲਡਰ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਕੋਟੀ ਸੀ।ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁਲਾਂਪੁਰ ਦਾਖਾ ਆ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੇਖੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਿਰ ਕੰਢ ਅਤੇ ਜਾਣਿਆਂ ਪਛਾਣਿਆਂ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਤੇਜਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਲੜਕੇ ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਖੰਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਰਿਹਾ ਹੈ, ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਜਾਇੰਟ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਦ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜ਼ੀਰਾ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋਹਤਵਰ ਜੌਹਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਦੀ ਲੜਕੀ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਲੜਕਾ ਮਨਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਹਨ। ਤੇਜਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੂਜਾ ਲੜਕਾ ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ (ਕੋਟਲੀ) ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਲਿਬ ਰਣ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੜਕੀ ਮਨਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਨਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਾ ਇਕ ਸਪੁੱਤਰ ਹਰਜੋਤ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਮਈ 2016 ਵਿਚ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੂਜਾ ਲੜਕਾ ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਜੋ ਖੰਨੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆੜ੍ਹਤੀਏ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ<noinclude>{{rh||16/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> c76zm44v8xx93tcyixlvab70e2viim6 250 71998 216881 2026-04-30T23:02:52Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਅਤੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੀ ਭੈਣ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216881 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਅਤੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੀ ਭੈਣ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲੜਕਾ ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਹਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪਾਇਲਟ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਲੜਕੇ ਅਮਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਲੜਕੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਗੁਰਆਇਬਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਇਤ ਹਨ। ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵੀ 2016 ਵਿਚ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਿਆ ਸੀ।ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਤੀਜਾ ਲੜਕਾ ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੌਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਭਰ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਇਸ ਫ਼ਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੋਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਸੀ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ| ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੋਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੰਗਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਡੋਗਰ ਸਿੰਘ ਕੂਨਰ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕ ਲੜਕਾ ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਅਪਨਦੀਪ ਕੌਰ ਹਨ। ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਲਕਪੁਰ (ਹਰਿਆਣਾ) ਦੇ ਸਿਰਕੱਢ ਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਅਨੂਪਮ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਮਈ 2009 ਵਿਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਈ 2014 ਅਤੇ 2019 ਵਿਚ ਉਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਮਈ 1924 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਤੋਂ ਟਿਕਟ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਉਹ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਏ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ ਵੀ ਰਿਹਾ। 9 ਜੂਨ 2024 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਫੂਡ ਪ੍ਰਾਸੈਸਿੰਗ<noinclude>{{rh||17/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> jlpxmttynjllpdzwxdp44j1du8ipc28 250 71999 216882 2026-04-30T23:04:05Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕ ਲੜਕਾ ਸਿਮਰ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਦੋਰਾਹਾ ਟਰੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੋਨੀ ਦੀ ਲੜਕੀ ਅਪਨਦੀਪ ਕੌਰ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਇਲਾਕੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕ ਲੜਕਾ ਸਿਮਰ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਦੋਰਾਹਾ ਟਰੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੋਨੀ ਦੀ ਲੜਕੀ ਅਪਨਦੀਪ ਕੌਰ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਮੋਫ਼ਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਅਜੀਤਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੋਫ਼ਰ ਦੇ ਲੜਕੇ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮੋਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮੋਫ਼ਰ ਸੈਂਟਰਲ ਕੋਆਪ੍ਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਮਾਨਸਾ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਮਾਨਸਾ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਲੜਕਾ ਗੁਰਤੇਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਕ ਲੜਕੀ ਅਮਰੀਨ ਕੌਰ ਹੈ। ਗੁਰਤੇਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ ਕੈਨੇਡਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਤਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਅਤੇ ਅਪਨਦੀਪ ਕੌਰ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੋਨੀ ਦਾ ਸਾਇਆ ਉਠਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਵਿਖ ਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ? ਸ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚੋਂ ਬਤੌਰ ਸੁਪਰਇਨਟੈਂਡੈਂਟ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਹਨ। ਨਵਨੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਲੜਕੀ ਵਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਧਾਲੀਵਾਲ ਐਡਵੋਕੇਟ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਪਿਪ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਲੜਕੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੈਟਲ ਹਨ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਕੀ ਗੁਰਕੰਵਲ ਕੌਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਗੁਰਕੰਵਲ ਕੌਰ ਦੇ ਇਕ ਲੜਕਾ ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਨਵਨੀਤ ਕੌਰ ਗੀਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੌਨੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਰਕੰਵਲ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}<noinclude>{{rh||18/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 1ilhnro2cagyyvgymtvw7v1moim1ycd 250 72000 216883 2026-04-30T23:05:47Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{dhr|3em}} {{x-larger|'''ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ'''}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੰਮ ਕਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦਖ਼ਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਬਿਲਕੁਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਤਾਂ ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216883 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude> {{dhr|3em}} {{x-larger|'''ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ'''}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੰਮ ਕਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦਖ਼ਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਬਿਲਕੁਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਤਾਂ ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੀਂ ਵੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂ | ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਤਾਂ 10 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਆਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿਖੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਫਤਰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਭੇਜ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿ 10 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਠਹਿਰਾਇਆ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਈ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸਿਗਨਲ ਕੋਰ ਵਿਚ ਕਰਨਲ ਸਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਾਕੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ। ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਹੁਦਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਆਉਣ ਦਾ ਵੀ ਬੁਰਾ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ੈਤੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੇਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਮੋੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤਕਪਹੁੰਚਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਲੈ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਉਸਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਪੰਜਾਬ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਿੱਲੀ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਸਪੋਰਟਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ। ਆਪਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਨਕਾਮ ਵਿਚ ਮੈਨੇਜ਼ਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਟੈਕਨੀਕਲ ਤੌਰ<noinclude>{{rh||19/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> f7ynerab5lzqy8v7vpp4uxszcm3t6rt 216884 216883 2026-04-30T23:08:55Z Charan Gill 36 216884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude> {{dhr|1em}} {{center|{{x-larger|'''ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ'''}}}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੰਮ ਕਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦਖ਼ਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਬਿਲਕੁਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਤਾਂ ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੀਂ ਵੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਤਾਂ 10 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਆਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿਖੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਫਤਰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਭੇਜ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿ 10 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਠਹਿਰਾਇਆ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਈ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸਿਗਨਲ ਕੋਰ ਵਿਚ ਕਰਨਲ ਸਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਾਕੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ। ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਹੁਦਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਆਉਣ ਦਾ ਵੀ ਬੁਰਾ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੇਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਮੋੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਲੈ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਉਸਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਪੰਜਾਬ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਿੱਲੀ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਸਪੋਰਟਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ। ਆਪਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਨਕਾਮ ਵਿਚ ਮੈਨੇਜ਼ਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਟੈਕਨੀਕਲ ਤੌਰ<noinclude>{{rh||19/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> gx9m2alb0vzzmqmx4ypysygfb2rpxj2 250 72001 216885 2026-04-30T23:10:05Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਤੇ ਵੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸਿਗਨਲ ਕੋਰ ਵਿਚੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਦਾਰਾ ਹੈ, 250 ਦੇ ਲਗਪਗ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਸਾਮੀ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਆ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216885 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਤੇ ਵੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸਿਗਨਲ ਕੋਰ ਵਿਚੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਦਾਰਾ ਹੈ, 250 ਦੇ ਲਗਪਗ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਸਾਮੀ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਉਪਰ ਪਰਿਵਾਰਵਾਦ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਲਾਉਣ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤੇ ਕੋਈ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਾਕੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਨਕਾਮ ਦਾ ਮੈਨੇਜ਼ਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਗਾ ਦਿਓ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਅਜੇ ਸੁੱਤਾ ਉਠਿਆ ਹੀ ਸੀ ਮੇਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਨਕਾਮ ਵਿਚ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜੋ ਲੱਗਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਹੀ ਲੱਗਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੜਾ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਤਿਆਰ ਹੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ ਤੂੰ ਹੀ ਡੀਂਗਾਂ ਮਾਰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲਵਾਂਗਾ। ਚਲੋ ਖ਼ੈਰ ਕਰਨਲ ਰਾਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਤੌਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਹੁਤ ਸਫ਼ਲ ਹੋਏ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਆਈ.ਏ.ਐਸ ਲਾਬੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਸਾਮੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ ਵਿਚ ਦਖ਼ਲ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਸ੍ਰ. ਤੇਜਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਾਰਸ ਬਣੇ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੋਕ, ਇਮਾਨਦਾਰ, ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ ਦਾ ਮੁਜੱਸਮਾ, ਸੁਲਝੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰੀਨ ਇਨਸਾਨ ਵੀ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਹਿਣ ਦੀ ਜੁੱਅਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਮਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇਹ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਅਕਸਰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਫੜਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ| ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੁਣ<noinclude>{{rh||20/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> gvqrg39kfop4o5k3hjw3qtlwjo7mxos 250 72002 216886 2026-04-30T23:11:37Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਛਾਣ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਜਾਇਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤੀ ਗੌਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਹੱਥ-ਕੰਡੇ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਛਾਣ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਜਾਇਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤੀ ਗੌਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਹੱਥ-ਕੰਡੇ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਦੀਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਫਸਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਬਚਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦਗਰਜ਼ੀ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਸੁਪਤਨੀ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਾਉਣ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜਨਗੇ। ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਦੇ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਮਦਰਾਸ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਾਈ ਗਈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦੇ ਧੜੇ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ੍ਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗਾਲਿਬ, ਹਰਨਾਮ ਦਾਸ ਜੌਹਰ ਅਤੇ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਬੀਰਮੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਦਿੱਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਹਾਰ ਨੇ ਸ੍ਰ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ।<noinclude>{{rh||21/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 5tfgl0dpewucv8ywrw9p5vgma1of0sp 250 72003 216887 2026-04-30T23:13:16Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|1em}} {{center|{{x-larger|'''ਸਫਲ ਕਿਸਾਨ'''}}}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਲ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਕੈਪਟਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਵੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਕਰਨਲ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਕੰਮ ਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216887 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{x-larger|'''ਸਫਲ ਕਿਸਾਨ'''}}}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਲ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਕੈਪਟਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਵੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਕਰਨਲ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਕੰਮ ਕਾਜ਼ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੀ ਸੀ। ਖੇਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਪੰਚੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।ਜਿਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਹ ਇਰਾਦਾ ਕਰਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਦਮ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਪਨਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਗੇੜਾ ਮਾਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤਾਂ ਜੋ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪ ਖ਼ੁਦ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦੀ ਘੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਸਾਂਝੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਵੀ ਐਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਪਲੋਸਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਨੌਕਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਿਤਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਤਨੇ ਦਿਹਾੜੀਏ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।ਕਿੰਨਾ ਬੀਜ ਪਵੇਗਾ, ਬੀਜ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਪਾਉਣੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਉਹ ਯੋਜਨਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਘਰ ਬੈਠੇ ਹੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ। ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਸਰਦਾਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਏਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਧਾਨਕਾਰ, ਮੰਤਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਉਦੋਂ ਵੀ, ਸਮਾਂ ਕੱਢਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਖੇਤ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਦੇ ਸਮਾਂ ਮਿਲਦਾ ਮੁੜ ਘਿੜ ਕੇ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ (ਕੋਟਲੀ) ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ। ਫਸਲ ਬਾਰੇ ਪੁਛਦੇ, ਕਦੋਂ ਕਿਹੜੇ ਕੀਲੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਾਇਆ ਹੈ, ਕਦੋਂ ਗੁਡਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿੰਨੀ ਖਾਦ ਕਿਹੜੀ<noinclude>{{rh||22/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> iw22zjgbu7gnuslmyp3yei8kam4yth3 250 72004 216888 2026-04-30T23:14:15Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਾਈ ਹੈ, ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੋਂ ਪਾਉਣੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।ਆੜ੍ਹਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਜ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਸਨ। ਫ਼ਸਲ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਖ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216888 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਾਈ ਹੈ, ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੋਂ ਪਾਉਣੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।ਆੜ੍ਹਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਜ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਸਨ। ਫ਼ਸਲ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਰਚਾ ਕਿਸਕਿਸ ਕੰਮ ਤੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਕੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਹੋਇਆ ਆਦਿ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਕੇ ਧੰਦ ਪਿੱਟਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਸਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਇਵਜ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡੇਅਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਯੋਜਨਬੱਧ ਢੰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। {{dhr|9em}}<noinclude>{{rh||23/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> kcm7485gnw2o5su4yte14nnnhce69og 250 72005 216889 2026-04-30T23:15:35Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{x-larger|'''ਸਰਪੰਚੀ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤਕ'''}} {{gap}}ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1950 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੀਵਨ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਪੰਚੀ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਲਗਾਤਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude> {{x-larger|'''ਸਰਪੰਚੀ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤਕ'''}} {{gap}}ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1950 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੀਵਨ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਪੰਚੀ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੌੜੀ ਦਰ ਪੌੜੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ 1960 ਵਿਚ ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀ ਦੋਰਾਹਾ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1963 ਵਿਚ ਸੈਂਟਰਲ ਕੋਆਪ੍ਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਕੋਆਪ੍ਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਰ ਵਿਚ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਕਰਦੇ ਸਨ। ‘ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਚੋਣ ਲੜਕੇ ਇਹ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਨੂੰ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਲੋਂ ਸਾਈਕਲ ‘ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ, ਜਦੋਂ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ 1963 ਵਿਚ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ। ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਸਾਬਕਾ ਅਕਾਲੀ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਵੀ ਉਦੋਂ ਹੀ ਪਈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਹ ਪਾਇਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 1969 ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਲੜੇ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਚੋਣ ਜਿੱਤਕੇ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣੇ। ਫਿਰ ਉਹ 1972, 77 ਅਤੇ 80 ਵਿਚ ਪਾਇਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਅਤੇ 92 ਵਿਚ ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਦੇ ਰਹੇ। ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਐਸਟੀਮੇਟ, ਪਬਲਿਕ ਅਕਾਊਂਟਸ, ਵੈਲਫੇਅਰ ਆਫ਼ ਸ਼ਡਿਊਲਡ ਕਾਸਟ, ਬਡਿਊਲਡਜ਼ ਟਰਾਈਬਜ਼ ਅਤੇ ਬੈਕਵਰਡ ਕਲਾਸਜ਼ ਸੁਬਾਰਡੀਨੇਟ ਲੈਜਿਸਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਲਿਜ਼ ਕਮੇਟੀਆਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1977 ਤੋਂ 80 ਤਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਿਹਾਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, 1980 ਵਿਚ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਲ, ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੰਤਰੀ<noinclude>{{rh||24/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> lnsfnn8igqo5oruhw0zxqpw7z4v9t2o 250 72006 216890 2026-04-30T23:16:56Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਰਹੇ। 1985 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਮਾਰਚ 1986 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 31 ਅਗਸਤ 1995 ਤਕ ਰਹੇ। ਉਨ੍..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਰਹੇ। 1985 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਮਾਰਚ 1986 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 31 ਅਗਸਤ 1995 ਤਕ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਫ਼ਰਾ-ਤਫ਼ਰੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨੀ ਬੜਾ ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਥਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀ ਬੱਚਿਆਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਾਂਗਰਸੀ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬੀ.ਜੇ.ਪੀ.ਦੇ ਵਰਕਰ ਤੇ ਨੇਤਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। 25 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਜ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵੰਗਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ।ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਖ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੌਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਮਸੀਹਾ ਅਤੇ ਲੋਹ ਪੁਰਸ਼ ਆਦਿ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਧਰੂ ਤਾਰੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਗਿਆ। 1993 ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਆ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਇਨਚਾਰਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।<noinclude>{{rh||25/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 36bstmsh2vppeiadiuynrqy2th88d33 250 72007 216891 2026-04-30T23:18:11Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{x-larger|'''ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਪੁੰਜ'''}}}} {{gap}}ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।ਉਹ ਕੱਪੜੇ ਬੜੇ ਸਾਫ਼ਸੁਥਰੇ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਮਹਿੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਚਿੱਟਾ ਕਾਲਰਾਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216891 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਪੁੰਜ'''}}}} {{gap}}ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।ਉਹ ਕੱਪੜੇ ਬੜੇ ਸਾਫ਼ਸੁਥਰੇ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਮਹਿੰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਚਿੱਟਾ ਕਾਲਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕੁੜਤਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੀ ਪਜਾਮਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਪਗੜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੱਟੀ ਅਤੇ ਰੀਝ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਟੈਰੀਕਾਟ ਦੇ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ ਸਿਲਵਾ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੁਲਾਹਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਕ ਅੱਧੀ ਵਾਰ ਹੀ ਪਹਿਨੋ। ਕਮੀਜ਼ ਦੇ ਉਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੱਦਰ ਦੀ ਜੈਕਟ ਪਹਿਨਦੇ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਕੋਟ ਪੈਂਟ ਅਤੇ ਨੌਕਟਾਈ ਵੀ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਕੋਟ ਪੈਂਟ ਪਹਿਨਦੇ ਰਹੇ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਗਰਮ ਬੰਦ ਗਲੇ ਦਾ ਸੂਟ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਧਾਰਨ ਤੇ ਸਸਤੇ ਗਰਮ ਕਪੜੇ ਦਾ ਹੀ ਭੜਕੀਲੇ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਸਾਦਗੀ ਐਨੀ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ ਦੇ ਉਪਰ ਹੀ ਗਰਮ ਸੂਟ ਪਹਿਨ ਲੈਂਦੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ ਨੂੰ ਨਾਈਟ ਸੂਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਜਲਸਾ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਗੁਰਗਾਬੀ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਗਰਮ ਸੂਟ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਤਸਮਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬੂਟ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨੇ। 25 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਮੌਕੇ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਨਵਾਂ ਕਰੀਮ ਰੰਗ ਦਾ ਗਰਮ ਸੂਟ ਸਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਨਵਾਂ ਸੂਟ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ ਰੰਗ ਦੇ ਬੰਦ ਗਲੇ ਦੇ ਸੂਟ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੈਸ ਕੀਤੇ ਕਪੜੇ ਹੀ ਪਹਿਨਦੇ ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੰਗ ਵਲ ਕੰਢ ਲੈਣ। ਪੁਰਾਣੇ ਕਪੜੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕਪਹਿਨਦੇ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗ਼ਰੀਬ ਗ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਦੇ ਦਿੰਦੇ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ 5 ਵਜੇ ਉਠ ਖੜ੍ਹਦੇ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੀ<noinclude>{{rh||26/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> fqu6274dsbdc0clhtv0h0qd7ozh3bin 250 72008 216892 2026-04-30T23:19:12Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਪੂਣੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪੂਣੀ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੇ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਸਨ, ਕਦੀਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਣਾ। ਦਾੜ੍ਹੀ ਉਪਰ ਠਾਠੀ ਬੰਨ੍ਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਪੂਣੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪੂਣੀ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੇ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਸਨ, ਕਦੀਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਣਾ। ਦਾੜ੍ਹੀ ਉਪਰ ਠਾਠੀ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਤਾਂ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਦੀਂ ਕਿਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠਾਠੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸਵਖਤੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ, ਕਾਰ ਵਿਚ ਉਹ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ। ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪੋਚਵੀਂ ਪਗੜੀ ਜਦੋਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਤਾਂ ਪਗੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਐਵੇਂ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਆਖਰੀ ਦੋ ਗੇੜਾਂ ਵਿਚ ਪਗੜੀ ਦੀ ਟੌਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਗੜੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਵਾਰਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੇ। ਪਗੜੀ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਇਕੱਲਾ ਪੇਚ ਸਾਫ ਦਿਸਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਗਰਮ ਸੂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਰੰਗ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਗੜੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੀਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪਗੜੀ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਵੇ ਵਾਲੀ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ ਪਗੜੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਕੇ ਟੌਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਪਗੜੀ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਰੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਤੇ ਚੌਬਦੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਸਲੀਕਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਵਾਸਕਟ ਦੇ ਬਟਨ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ। ਸਾਦਗੀ ਐਨੀ ਕਿ ਆਪਣੀ ਗੁਰਗਾਬੀ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੀ ਪਾਲਸ਼ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਲਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਕਸਰ ਉਹ ਬਾਹਰ ਦੌਰਿਆਂ ਤੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪਾਲਸ਼ ਦੀ ਡੱਬੀ ਅਤੇ ਬੁਰਸ਼ ਆਪਣੇ ਬੈਗ ਵਿਚ ਹੀ ਰੱਖਦੇ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਹੋ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕਦੀਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਕਦੀਂ-ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾਅ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕਲਿਆਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੇ ਫੀਡ ਬੈਕ ਦੇਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਹੋ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਆ ਕੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਹਾਊਸ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਡਰੈਸਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਪਾਲਸ਼ ਦੀ ਡੱਬੀ ਅਤੇ ਬੁਰਸ਼ ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਗੁਰਗਾਬੀ ਦੇ ਕੋਲ ਰੱਖਕੇ ਬਾਥ ਰੂਮ ਚਲੋ ਗਏ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿਉਂ ਨਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ<noinclude>{{rh||27/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> rb69k293lnc0g25xmszz8gi7c24u2b7 250 72009 216893 2026-04-30T23:20:46Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਗ਼ੁਰਗ਼ਾਬੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੀ ਪਾਲਸ਼ ਕਰ ਦਿਆਂ। ਮੈਂ ਅਜੇ ਡੱਬੀ ਖੋਹਲੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਾਥ ਰੂਮ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਤੁਰੰਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪਾਲਸ਼ ਵਾਲੀ ਡੱਬੀ ਖੋਹ ਲਈ, ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅੱਗੋਂ ਤੋਂ ਜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216893 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਗ਼ੁਰਗ਼ਾਬੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੀ ਪਾਲਸ਼ ਕਰ ਦਿਆਂ। ਮੈਂ ਅਜੇ ਡੱਬੀ ਖੋਹਲੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਾਥ ਰੂਮ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਤੁਰੰਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪਾਲਸ਼ ਵਾਲੀ ਡੱਬੀ ਖੋਹ ਲਈ, ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅੱਗੋਂ ਤੋਂ ਜੋ ਅਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਵੜਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ। ਮੈਂ ਬਥੇਰਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀ ਗੁਰਗ਼ਾਬੀ ਪਾਲਸ਼ ਕਰਨਾ ਮੇਰਾ ਹੱਕ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਜਦੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਆਪ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਕਿਉਂ ਕਰੇ? ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਤਦ ਹੀ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਖ਼ੁਦ ਕਰੋ, ਜੋ ਕਿਸੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕਦੀਂ ਵੀ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਕ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਤਿਲੇ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਖੁੱਸਾ (ਜੁੱਤੀ) ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਚਿੱਟੇ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ ਨਾਲ ਜਚੇਗਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਹ ਜੁੱਤੀ ਕਦੀਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ। ਸਾਦਗੀ ਇਤਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕੁੜਤਾ ਪਜਾਮਾ ਦਿਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਉਹੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।{{dhr|6em}}<noinclude>{{rh||28/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> c45zktgvx3ro5z4bz6l7f9sjbanxiv9 250 72010 216894 2026-04-30T23:23:04Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{center|{{larger|'''ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ਼'''}}}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਐਨਕਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਰੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਤੇ ਬੜੀਆਂ ਫ਼ੰਬਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude> {{center|{{larger|'''ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ਼'''}}}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਐਨਕਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਰੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਤੇ ਬੜੀਆਂ ਫ਼ੰਬਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਉਹ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਦੇ ਹੀ ਪਹਿਨਦੇ, ਕੰਟਰਾਸਟ ਵੀ ਚੰਗਾ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਐਨਕਾਂ ਸ਼ੁਕੀਨੀ ਕਰਕੇ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕੁੱਕਰੇ ਸਨ। ਇਹ ਕੁੱਕਰੇ ਪੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਔਖਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਕੁੱਕਰਿਆਂ ਦਾ ਬੜਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ। ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਜੇਕਰ ਕੁੱਕਰਿਆਂ ਦਾ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਔਖਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਖਾਂ ਦੇ ਪਰਦਿਆਂ ਦੇ ਉਖੜਨ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ। ਜੇਕਰ ਹਰੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਨਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਡਿਸਟਰਬ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਵਕਤ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਐਨਕ ਲਗਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਤਕਕਿ ਟਿਊਬ ਲਾਈਟ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਡਿਸਟਰਬ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਹਰ ਸਮਾਗਮ ਅਤੇ ਹਰ ਘਟਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆ ਲੈਣ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਈਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਹਰੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਲਾਉਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। 1980 ਵਿਚ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿਚ ਉਹ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਪਾਇਲ ਵਿਖੇ ਇਕ ਨਾਟਕ ਖੇਡਿਆ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਸਟੇਜ ਤੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਕਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਲਾ ਕੇ ਬਿਠਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਾਟਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਪਾਤਰ ਦੂਜੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਕਿਉਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ? ਦੂਜਾ ਪਾਤਰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਕਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਇਸ ਲਈ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ<noinclude>{{rh||29/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> m5qa3gm40rq445go7g7oppyugfeqcdh 250 72011 216895 2026-04-30T23:23:52Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਪਈ ਹੋਈ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿਅੰਗ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਮਨਾਇਆ ਸਗੋਂ ਇਨਜੁਆਏ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਪਈ ਹੋਈ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿਅੰਗ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਮਨਾਇਆ ਸਗੋਂ ਇਨਜੁਆਏ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਏਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਕੁਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਟੋਕ ਦਿੰਦਾ, ਡਿਸਟਰਬ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸਟੇਜ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਡਿਸਟਰਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਸਨ ਉਦੋਂ ਵੀ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਹਰੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਕਾਰਨ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। {{dhr|3em}}<noinclude>{{rh||30/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> iwk8a4nkq5vaujagqr2oc00i3u521s5 250 72012 216896 2026-04-30T23:25:28Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{center|{{larger|'''ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸਲੀਕਾ'''}}}} {{gap}}ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਚੰਗੇ ਫ਼ੌਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿਚ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਆਹਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude> {{center|{{larger|'''ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸਲੀਕਾ'''}}}} {{gap}}ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਚੰਗੇ ਫ਼ੌਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿਚ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਆਹਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਚਾਹ ਪੀਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।ਜੇਕਰ ਦੁੱਧ, ਚੀਨੀ ਵੱਖ ਮਿਲਣ ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਗਰਮ ਗਰਮ ਚਾਹ ਗਲਾਸ ਵਿਚ ਪੀ ਕੇ ਵੀ ਅਨੰਦ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਹਲਾਤ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਫ਼ੰਕਰ ਐਨੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਪਿਤਲ ਦੇ ਗਲਾਸ ਵਿਚ ਚਾਹ ਪੀਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜੇ ਚਾਹ ਨਾਲ ਸਮੋਸੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਜਾਂ ਜਲੇਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਚਸਕੇ ਲੈ ਕੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਬਰਫ਼ੀ ਅਰਥਾਤ ਮਿੱਠੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਦਾ ਵੀ ਸੁਆਦ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਹਰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਚਾਹ ਦਾ ਕੈਂਪ ਅਤੇ ਨਾਲ ਬਰਫ਼ੀ ਪ੍ਰੋਸਣੀ ਉਦੋਂ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਹਰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਚਾਹ ਤੇ ਬਰਫੀ ਲੈ ਲੈਂਦੇ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਬਰਫ਼ੀ ਦੇ ਕਈ-ਕਈ ਪੀਸ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗਿਉਂ ਬਰਫ਼ੀ ਵਾਲੀ ਪਲੇਟ ਚੁੱਕਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਘਰ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਬਾਰਨ ਬੀਟਾ ਪਾ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰੇਕ ਫਾਸਟ ਵਿਚ ਉਹ ਕਾਰਨ ਫਲੋਕ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਰਾਤ ਦੀ ਬਾਸੀ ਦਾਲ ਨਾਲ ਦੇ ਚੁਪਾਤੀਆਂ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਿਲੋਂ ਸਾਦਗੀ ਪਸੰਦ ਸਨ। ਬਰੈਡ, ਟੋਸਟ, ਸੈਂਡਵਿਚ ਅਤੇ ਕੇਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਣਾ ਦਿਨ ਵਿਚ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਾਮ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਖਾ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਹੀ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਖਾਣੇ ਵਿਚ ਦਾਲ ਰੋਟੀ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਰਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪੱਕੇ ਵੈਜੀਟੇਰੀਅਨ ਸਨ। ਫੁਲਕੇ' ਸਿਰਫ ਦੋ ਹੀ ਖਾਂਦੇ। ਖੀਰ, ਆਈਸ ਕਰੀਮ ਅਤੇ ਸੂਪ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸਨ ਜਾਂ ਇਉਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ<noinclude>{{rh||31/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> au9iy99go15dzmim0vwoz0rbx3s25xc 250 72013 216897 2026-04-30T23:26:27Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਨਾਲ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਨ ਵੈਜ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੈਜੀਟੇਰੀਅਨ ਖਾਣਾ ਸਿਰਫ ਮੈਂ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਾਣਾ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਲੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਨਾਲ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਨ ਵੈਜ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੈਜੀਟੇਰੀਅਨ ਖਾਣਾ ਸਿਰਫ ਮੈਂ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਾਣਾ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ। ਮਜਾਲ ਹੈ ਕਿ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਿਆਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ ਵੀ ਡੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਰੁਮਾਲ ਨੂੰ ਬਿਬ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਕਮੀਜ਼ ਨਾਲ ਟੰਗ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਖਾਣ ਦਾ ਢੰਗ ਵੀ ਸਾਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦੀ ਛੁਰੀ ਕਾਂਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਵੀ ਛੁਰੀ ਕਾਂਟਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ। ਠੰਡਾ ਖਾਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਖਾਣੇ ਤੇ ਬੁਲਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਮੁਲਾਹਜੇ ਵਜੋਂ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦੋ ਚਮਚ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਉਹ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਹੋਟਲ, ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੀ ਥਾਂ ਢਾਬੇ ਤੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਢਾਬੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਦੇ ਸਨ, ਇਕ ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿਖੇ ਪੌਪੂ ਦਾ ਢਾਬਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਯੂਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਰੱਖ ਲਿਆ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਲੋਕੀ ਦਾ ਢਾਬਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾ ਢਾਬਾ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਜਲੰਧਰ ਗਏ ਤਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਟ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਬਰੇਕ ਫ਼ਾਸਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਲੰਧਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਲੋਕੀ ਢਾਬੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰ ਉਥੇ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਢਾਬੇ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਬਰੇਕ ਫਾਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਬੈਠ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬਰੇਕ ਫਾਸਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਕਟ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਹੈ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖਾਵਾਂਗਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਏ ਤਾਂ ਕੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਵਕਤ ਤਾਂ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ।<noinclude>{{rh||32/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 33t52nrliowaok71szghl7km92kcvpm 250 72014 216899 2026-04-30T23:30:40Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{center|{{larger|'''ਸਦਾਚਾਰੀ: ਉਚੇਰਾ ਆਚਰਣ'''}}}} {{gap}}ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਛੇ ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਲੰਮ-ਸਲੰਮੇਂ, ਸੋਹਣੇ ਸੁਨੱਖੇ ਮਾਨਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਮਤੁਲ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਭਰ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਹੁਸਨ ਡੁੱਲ੍ਹਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude> {{center|{{larger|'''ਸਦਾਚਾਰੀ: ਉਚੇਰਾ ਆਚਰਣ'''}}}} {{gap}}ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਛੇ ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਲੰਮ-ਸਲੰਮੇਂ, ਸੋਹਣੇ ਸੁਨੱਖੇ ਮਾਨਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਮਤੁਲ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਭਰ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਹੁਸਨ ਡੁੱਲ੍ਹਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਤਿੱਖਾ ਨੱਕ ਉਸਾਰੂ ਸੋਚ। ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸਨ। ਭਰ ਜਵਾਨੀ, ਸਕੂਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮਜਾਲ ਹੈ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਲੜਕੀ ਵੱਲ ਅੱਖ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕੁੜੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਸਨ। ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਪੰਡਿਤ ਕੇਦਾਰ ਨਾਥ, ਵਿਨੋਦ ਸ਼ਰਮਾ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗੋਡੀਅਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਸਨੌਰ ਵਾਲੇ ਜੋ ਪਿਛਿਉਂ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਦਾਮਨ ਪਵਿਤਰ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਚਿੱਟੀ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਦਾਗ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤਾ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿ ਤੇ ਪਵਿਤਰ ਰਹਿਣ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਇਹ ਤਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਮਾਜ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇ ਅਨਿਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਉਹ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਫ਼ਲ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਜਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕੱਦ ਕਾਠ ਦੇ ਉੱਚੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੋਰਨ ਨੂੰ<noinclude>{{rh||33/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> erx3c1r5ijjfer4kk7m60jfsl7k647e 250 72015 216900 2026-04-30T23:37:31Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕੱਲਿਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾਂ ਹੀ ਇੱਕਲੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਹਿਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਰੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਮ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕੱਲਿਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾਂ ਹੀ ਇੱਕਲੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਹਿਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਰੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਭਾਂਪ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਬੰਦੇ ਦੀ ਤੋਰ ਅਤੇ ਅਦਾ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਦਾ ਮੈਂ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਹਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਨ ਵਿਚ ਉਹ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਬੈਡ ਰੂਮ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ।ਮੈਂ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਡ ਰੂਮ ਵਿਚ ਇਕ ਡਬਲ ਬੈਡ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਡਬਲ ਬੈਡ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕੜ ਦੀ ਅਲਮਾਰੀ ਸੀ। ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਡਰੈਸਿੰਗ ਟੇਬਲ ਪਿਆ ਸੀ। ਬੈਡਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸੋਂ ਇਕ-ਇਕ ਸੀਟ ਵਾਲਾ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਾ ਸੈਟ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿਚਕਾਰ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੇਬਲ ਸੀ। ਜਿਸ ਸੀਟ ਤੇ ਉਹ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਿਸ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਨਿਹਾਇਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਇਸਤਰੀ ਬਿਨਾਂ ਇਜ਼ਾਜਤ ਲਿਆਂ ਅਚਾਨਕ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਕਿਨ ਕਲਰ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਅਸਮਾਨੋਂ ਉੱਤਰੀ ਪਰੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਖਾਸਮ ਖਾਸ ਸੀ। ਇਉਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਰਈਸ ਘਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆਂ ਵੀ ਕੋਈ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚਾਨਕ ਬਿਨਾਂ ਪੁਛੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਾ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਆਓ ਜੀ ਆਓ, ਬੈਠੇ। ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਸੀਟ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬੈਠ ਸਕਣ। ਮੈਨੂੰ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੈਡ ਉਪਰ ਹੀ ਬੈਠਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਜੂ ਰਸੋਈਏ ਨੂੰ<noinclude>{{rh||34/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 0084mcsfihc98efgce6zv49to3ggpry 250 72016 216901 2026-04-30T23:38:10Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਠਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ ਬੈਠ ਜਾਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ, ਮੈਂ ਬੈਠ ਗਿਆ।ਪੰਜ ਸੱਤ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਫਿਰ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਉਠ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।ਸਰਦਾਰ ਬੇਅ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਕਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਠਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ ਬੈਠ ਜਾਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ, ਮੈਂ ਬੈਠ ਗਿਆ।ਪੰਜ ਸੱਤ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਫਿਰ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਉਠ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ | ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕਿਉਂ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਫਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜੂ (ਰਸੋਈਏ) ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ਨਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੋਊ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਘੰਟੀ ਕਾਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈ, ਵਜਾ ਦਿਓ ਸਿਆਸੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕਲਿਆਂ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹੀ। ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚੋਣਾਂ ਕਦੋਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ, ਅਜੇ ਤਾਂ ਹਾਲਾਤ ਹੀ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਲਿਓ।ਉਸ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕਲਿਆਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਆਹ ਡਰੇਸਿੰਗ ਟੇਬਲ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਜਿਹੜਾ ਛੋਟਾ ਟੇਬਲ ਪਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਪਰਾਂਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਜਾਹ। ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਤੂੰ 40 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਐਨੀ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬੈਡ ਰੂਮ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਇਸਤਰੀ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਈਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਤੂੰ ਅਫ਼ਸਰ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਐਡਮਨਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਅਫ਼ਸਰ ਤਾਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{rh||35/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 7kbrq7ddrfuefgciy52nivathcjozhn 250 72017 216902 2026-04-30T23:39:43Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{x-larger|'''ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ਼'''}} {{gap}}ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਵਿਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ| ਲਗਪਗ ਹਰ ਕੰਮ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{x-larger|'''ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ਼'''}} {{gap}}ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਵਿਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ| ਲਗਪਗ ਹਰ ਕੰਮ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤਕਕਿ ਨਰਾਇਣ ਦੱਤ ਤਿਵਾੜੀ ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਤਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬੁਆਏ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਸਿਆਸਤ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ? ਉਦੋਂ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬੁਆਏ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਿਮਾਗ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਮਿਲ ਲੈਣ ਤਾਂ ਮੁੜਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕਿਥੇ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅੱਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਬੱਚੇ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਔਲ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਕਿਹੜਾ ਲਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਮਰਹੂਮ ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗੇਵਾਲ ਜੋ ਪਾਇਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤਾਂ ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਦੱਸੋ ਆਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ<noinclude>{{rh||36/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 2fugjq45lf7rxvixhv5jz1624iupleb 250 72018 216903 2026-04-30T23:41:08Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਨੀਝ ਨਾਲ ਐਨਕ ਦੇ ਉਪਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਥੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੈ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਨੀਝ ਨਾਲ ਐਨਕ ਦੇ ਉਪਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਥੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਰਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ 1980 ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਜਦੋਂ ਸਟਾਫ ਨੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਾਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਪੁਛਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਲਾਪਰਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਾਇਲ ਹਲਕੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਲਾਪਰਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ ਪ੍ਰੰਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਯਾਦ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਨੰਬਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਉਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਾਇਲ ਹਲਕੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਅਜਨੌਦ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਦਾ ਮੇਰਾ ਇਕ ਦੋਸਤ ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਜਿਨੀਅਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਬਦਲੀ ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੀ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਲਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਭੂਤ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕਲਾ ਹੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਹਾਲੈਂਡ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। 1966 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਅਜੇ ਅਸੀਂ ਦਸਵੀਂ ਵਿਚ ਹੀ ਦੋਰਾਹੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਚਾਚਾ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਗਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਅਤੇ ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਸਿੰਧੂ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛਡਵਾ ਕੇ ਲਿਆਏ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਦਿੱਲੀ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ ਲਈ ਗਏ ਹੋਏ ਸੀ ਤਾਂ ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹਾਲੈਂਡ ਤੋਂ ਰਾਤ ਦੀ ਫਲਾਈਟ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬ ਭਵਨ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਸਿੰਧੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 22-23 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ<noinclude>{{rh||37/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> bisw6nvkd5yhbo5dvpjvhd5fk3egn6y 250 72019 216904 2026-04-30T23:41:50Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਪਛਾਣੈ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਉਹ ਡਰੈਸਿੰਗ ਟੇਬਲ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਬੈਠੇ ਪੱਗੜੀ ਠੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਿਛੇ ਮੁੜਕੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਇਹ ਲੜਕਾ ਅਜਨੌਦ ਤੋਂ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਲਾਣੇ ਵਿਚੋਂ ਹੈ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਪਛਾਣੈ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਉਹ ਡਰੈਸਿੰਗ ਟੇਬਲ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਬੈਠੇ ਪੱਗੜੀ ਠੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਿਛੇ ਮੁੜਕੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਇਹ ਲੜਕਾ ਅਜਨੌਦ ਤੋਂ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਲਾਣੇ ਵਿਚੋਂ ਹੈ, ਇਕ ਵਾਰ ਇਸਦੇ ਚਾਚਾ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਓਵਰਸੀਅਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੀ ਬਦਲੀ ਅਬੋਹਰ ਤੋਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਮਾਂਡ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਮਾਂਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਸ਼ਾਇਦ 1989-90 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ (ਕੋਟਲੀ) ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਸੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਕੋਟਲੀ ਤੋਂ ਅੰਬੈਸਡਰ ਕਾਰ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਏ। ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਕੱਦੋਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਏਥੇ ਆਪਾਂ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਕੇ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋ, ਕੁਝ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮੋਹਤਬਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਜਿਸ ਦੀ ਅੱਲ ਝੋਲੀ ਹੈ, ਪਰਸੋਂ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਯਾਦ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।' ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਹੌਲੀ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਸਾਡੇ ਨਹੀਂ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਕ ਰਜਿਸਟਰ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਜਨਮ ਮੌਤ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਮਰਦਮ ਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਇਲ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਕੌਣ ਜੰਮਦਾ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਮੈਂ 65 ਸਾਲ ਦਾ ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਇਤਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਕੁਝ ਖਾਇਆ ਪੀਆ ਕਰੋ, ਬੁਢਾਪੇ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ? ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਬੜਾ ਹਾਜ਼ਰ ਜਵਾਬ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਗੁਰਮੀਤ ਤਾਂ ਬਥੇਰਾ ਖਾਂਦਾ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਜਿਸਟਰ ਲਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਏਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ<noinclude>{{rh||38/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> kwbx0t1aub27igyw64s4ynvzf6zih69 250 72020 216905 2026-04-30T23:42:16Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਿਹੜਾ ਵਰਕਰ, ਕਿਹੜੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਕਦੋਂ, ਕਿਸ ਤਰੀਕ, ਤੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਯਾਦ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੱਠਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਪੀ.ਸੀ.ਐਸ. ਅਤੇ ਆਈ.ਏ.ਐਸ.ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਕਿਹੜਾ ਵਰਕਰ, ਕਿਹੜੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਕਦੋਂ, ਕਿਸ ਤਰੀਕ, ਤੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਯਾਦ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੱਠਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਪੀ.ਸੀ.ਐਸ. ਅਤੇ ਆਈ.ਏ.ਐਸ.ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਜਾਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੱਠਾ ਦੱਸਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹਿਸਟਰੀ ਯਾਦ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੋਸਟਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਠੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੋਰਚ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਕੁਰਸੀਆਂ ਡਾਹ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸੀ। ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁੱਖ ਗੇਟ ਤੋਂ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਦੋਰਾਹੇ ਤੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ ਓਪਰਾ ਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਟਾਫਟ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਓਪਰਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਕਦੀਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁਲਾਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਹਾਲ ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਨੌਰ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਵਿਆਹ ਤੇ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ ਸਨ। ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਬੈਠੇ ਸੀ, ਉਥੇ ਇਕ ਕਲੀਨ ਸ਼ੇਵਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਆ ਕੇ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁਲਾਈ ਤੇ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ, ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਲੱਗੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ ਏਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਲਗਪਗ 40 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਅਰਜਨ<noinclude>{{rh||39/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 1802kvqdntzcvtz14m8z6w700ty43yh 250 72021 216906 2026-04-30T23:43:28Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਪਗੜੀ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ, ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਲੀਨ ਸ਼ੇਵ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਨੌਰ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖ੍ਰੀਦ ਲਈ ਸੀ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਪਗੜੀ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ, ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਲੀਨ ਸ਼ੇਵ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਨੌਰ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖ੍ਰੀਦ ਲਈ ਸੀ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹਨ ਜੋ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਅਜੇ ਤਕ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਹਨ।<noinclude>{{rh||40/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> bac8f36zl3vtpub975m9s68eb5osifh 250 72022 216907 2026-04-30T23:44:58Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ'''}}}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਬਣੇ ਸਨ ਤਾਂ ਬੜੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੌਸ ਵਿਚ ਹੀ ਸਫਰ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਚੰਡੀਗੜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ'''}}}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਬਣੇ ਸਨ ਤਾਂ ਬੜੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੌਸ ਵਿਚ ਹੀ ਸਫਰ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਪਾਇਲ ਤੋਂ ਬੱਸ ਫੜ ਕੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸ਼ੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਹੋਸਟਲ ਤੋਂ ਬੱਸ ਵਿਚ ਹੀ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬੱਸ ਸਾਰੇ ਵਿਧਾਨਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਅਮੀਰ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿਚ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਹੋਸਟਲ ਤੋਂ ਪੈਦਲ ਹੀ ਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਬਹੁਤੇ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਇਸੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਸਨ। ਬੱਸਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਸੀਟਾਂ ਵਿਧਾਨਕਾਰਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਹੋਸਟਲ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦਫ਼ਤਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੈਕਟਰ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਥਰੀ ਵੀਲਰ ਤੇ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਥਰੀ ਵੀਲਰ ਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਉਹ ਕੰਮ ਜਾਂਦੇ, ਉਸਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਦੋਂ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਹੋਸਟਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ 34 ਨੰਬਰ ਕਮਰਾ ਸੀ। 1980 ਵਿਚ ਸ੍ਰ. ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਉਪਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ 32 ਨੰਬਰ ਕੋਠੀ ਅਲਾਟ ਹੋਈ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਵਿਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦੀਂ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਸਿਆਸਤ ਤਿਕੜਮਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ। 1972 ਤੋਂ 77 ਤਕਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ, ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਰ ਚੇਲੇ ਦਾ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਦਾਅ ਮਾਰਨ ਦੀ ਤਰਕੀਬ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਔਖੋਂ ਪ੍ਰੋਖੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ<noinclude>{{rh||41/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 0wdw40ifxo0z5lf0ra2zb4lztzw355a 250 72023 216909 2026-04-30T23:46:37Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟਮੈਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਐਧਰ ਓਧਰ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟਮੈਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਐਧਰ ਓਧਰ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਪਾਇਲ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਇਕ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਨਾਲ ਤਕਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਿਨ੍ਹਾ ਵਜਾਹ ਪੁਲਸ ਪਕੜ ਕੇ ਲੈ ਆਈ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਸ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਖਫ਼ਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਸ ਤਕਰਾਰ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਕੇ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਿਲਾਫ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਭਾਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਅਜੇਹੇ ਪੈਂਤੜੇ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਤਾਂ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਗੁਣ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਲੀਡਰ ਉਪਰ ਉਠਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਪ੍ਰੋਖੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਸ੍ਰ. ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। 1980 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਪੋਰਟਰਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਧੀਨ ਆ ਕੇ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਇਕ ਦੇ ਸਪੋਰਟਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਤੇ ਦੋ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਸੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿਥੇ ਹਵਾਈ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਪੁਗਾਅ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਉਥੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸੰਤ ਰਾਮ ਸਿੰਗਲਾ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਉਡਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸਪੋਰਟਰ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਾਊਂ ਸਮਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਕੇ ਮਿਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨੇਤਾ ਮਿਲਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ<noinclude>{{rh||42/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 125j9mhteedq5re4v44wglc4xtycyu0 250 72024 216910 2026-04-30T23:47:51Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਕੇ ਲੀਡਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਮਿਲਣਾ ਵਾਜਬ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਵੀ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਖ਼ੁਸ਼ਗਵਾਰ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਮੁਲਾਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਕੇ ਲੀਡਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਮਿਲਣਾ ਵਾਜਬ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਵੀ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਖ਼ੁਸ਼ਗਵਾਰ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਉਡਾਣ ਭਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਸਿੱਧੇ ਭੀੜ ਵਿਚੋਂ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਆਪਕਾ ਕਾਮ ਬੜ੍ਹੀਆ ਹੈ, ਆਪ ਮੰਤਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਬਨੋਗੋ, ਔਰ ਜਾਓ, ਹਮਾਰੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ, ਮੈਂ ਆਪਕੋ ਵਹਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੇ ਮਿਲਾਉਂਗਾ।' ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਤ ਰਾਮ ਸਿੰਗਲਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਆਪਕੋ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਾ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਸਕੱਤਰ ਬਨਾਇਆ, ਆਪ ਫਿਰ ਭੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੂਏ, ਫਿਰ ਆਪਨੇ ਕਹਾ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਬਨਨਾ ਹੈ, ਆਪਕੋ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਕਾ ਟਿਕਟ ਦੀਆ ਔਰ ਐਮ.ਐਲ.ਏ.ਬਨਾਇਆ, ਅਗਰ ਆਪਕਾ ਨਾਮ ਮੰਤਰੀ ਬਨਨੇ ਕੇ ਲੀਏ ਆਇਆ ਤੋ ਮੈਂ ਆਪਕਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰੂੰਗਾ, ਆਪ ਜਾਈਏ'। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸੰਨਾਟਾ ਛਾ ਗਿਆ।ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਘਬਰਾ ਗਏ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਸੰਤ ਰਾਮ ਸਿੰਗਲਾ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਅਸੀਂ ਚੁੱਪ ਚੁਪੀਤੇ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਏ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਗੇਟ ਤੇ ਜੇ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚੀਏ ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਥੇ ਵੜਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਸ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਡਰਾਇਵਰ ਗੋਬਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀ ਘੜੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਲੜਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਇਲਟ ਗੱਡੀ ਨੇ ਰਸਤਾ ਦਿਵਾਉਣਾ ਹੈ, ਆਪਾਂ ਖ਼ੁਦ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ।ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਜੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਰਟ ਕੱਟ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਗੇਟ ਤੇ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਠੀ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਏ। ਉਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ<noinclude>{{rh||43/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 8rt5kiyslfsr6s46qyv6zylmya8zt27 250 72025 216911 2026-04-30T23:48:41Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਹਨ | ਲੋਕ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸਿੰਧੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਮੰਤਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਉ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਹਨ | ਲੋਕ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸਿੰਧੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਮੰਤਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੱਤਰ ਆਰ.ਕੇ. ਧਵਨ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੌਕੇ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਗੱਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਰਹੇ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰਖ਼ੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਇਬ ਸੀ। ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਿਸੇ ਕੀਮਤ ਤੇ ਵੀ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੰਗਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਲੈਜਿਸਲੇਚਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਲੀਡਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਭੱਜ ਦੌੜ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਪੋਰਟ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਦੋਵੇਂ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ। ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਇਹ ਕਿੜ ਵੀ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨਵੇਂ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਸ਼ਾਮ 5-00 ਵਜੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਭਵਨ ਵਿਚ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣੀ ਸੀ। ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬਲਰਾਮ ਜਾਖੜ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜਦੋਂ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗ ਬਬੂਲਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸੰਤ ਅਸਮਾਨ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ੍ਹਕੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ। ਬਲਰਾਮ ਜਾਖੜ ਅਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਸਨ, ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਕਹੇ, ਉਹ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਲਿਖਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਇਵਜ਼ਾਨਾ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭੁਗਤਣਾ ਪਿਆ। ਉਸੇ ਵਕਤ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 5-00 ਵਜੇ ਤਕਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਭਵਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨਿਰਾਸ਼<noinclude>{{rh||44/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> pcaplpdfsgufb4jgsbhsv2s9e8l5ihp 250 72026 216912 2026-04-30T23:49:19Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਹੋ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਸਾਮਾਨ ਪੰਜਾਬ ਭਵਨ ਤੋਂ ਚੁੱਕਣਾ ਸੀ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਹੋ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਸਾਮਾਨ ਪੰਜਾਬ ਭਵਨ ਤੋਂ ਚੁੱਕਣਾ ਸੀ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਮਸੀਂ ਹੀ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਭਵਨ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਇਕ ਗੱਲ ਸ਼ਪੋਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਧੜੇਬੰਦੀ ਹੀ ਕੰਮ ਬਣਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਵਿਗਾੜਦੀ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਧੜੇ ਨੇ ਵੀ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜੇ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਮਦਦ ਨਾ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਕਦੀਂ ਸੂਬੇਅੰਤ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਤਿਲਕਣਬਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਸੰਭਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<noinclude>{{rh||45/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 9cviieh3lpnpn7j37c9q3ejzu5bwnrp 250 72027 216913 2026-04-30T23:50:18Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{larger|'''ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ'''}} {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸਨ। ਸਾਵੇਂ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।ਕਥਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਬ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude> {{larger|'''ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ'''}} {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸਨ। ਸਾਵੇਂ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।ਕਥਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਵੀ ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਅਤੇ ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਥਿਤ ਅਤਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਚੌਧਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਸਨ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ 1989 ਵਿਚ ਜਨਰਲ ਓ.ਪੀ.ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਵੋਟਾਂ ਪੈਣ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਡਰਦਿਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਗ਼ੈਰ ਸਮਾਜੀ ਅਨਸਰ ਕਿਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮਤਾ ਨਾ ਪਾ ਦੇਣ। ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਨਰਲ ਓ.ਪੀ.ਮਲਹੋਤਰਾ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਗਏ ਸਨ। 19 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਡਰਦਿਆਂ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜੇ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਧੜਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਸਾਂਝੀ ਮੀਟਿੰਗ ਗਰਮਦਲੀਆਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੁਲਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਸੀ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਜਾਣ ਜਾਂ ਨਾ। ਨਰਮਦਲੀਆਂ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਥਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਗਰਮ ਦਲੀਏ ਡਰਾ ਧਮਕਾ ਕੇ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਨਾ ਕਰਵਾ ਦੇਣ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਣੀ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਹਿਰਾ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ, ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ, ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ<noinclude>{{rh||46/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> mj3uluybc7eqlx4mz7l71p45seh7clt 216914 216913 2026-04-30T23:50:47Z Charan Gill 36 216914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude> {{center|{{larger|'''ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ'''}}}} {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸਨ। ਸਾਵੇਂ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।ਕਥਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਵੀ ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਅਤੇ ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਥਿਤ ਅਤਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਚੌਧਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਸਨ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ 1989 ਵਿਚ ਜਨਰਲ ਓ.ਪੀ.ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਵੋਟਾਂ ਪੈਣ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਡਰਦਿਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਗ਼ੈਰ ਸਮਾਜੀ ਅਨਸਰ ਕਿਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮਤਾ ਨਾ ਪਾ ਦੇਣ। ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਨਰਲ ਓ.ਪੀ.ਮਲਹੋਤਰਾ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਗਏ ਸਨ। 19 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਡਰਦਿਆਂ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜੇ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਧੜਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਸਾਂਝੀ ਮੀਟਿੰਗ ਗਰਮਦਲੀਆਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੁਲਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਸੀ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਜਾਣ ਜਾਂ ਨਾ। ਨਰਮਦਲੀਆਂ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਥਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਗਰਮ ਦਲੀਏ ਡਰਾ ਧਮਕਾ ਕੇ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਨਾ ਕਰਵਾ ਦੇਣ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਣੀ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਹਿਰਾ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ, ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ, ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ<noinclude>{{rh||46/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> fomef2tq1b7kv0urwi3tfvq5c9ftmbx 250 72028 216915 2026-04-30T23:53:14Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਹਿਰਾ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਰਾਏ ਲਈ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਲਈ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਹਿਰਾ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਰਾਏ ਲਈ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਏ| ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਗੇ। ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਮਾਮੂਲੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹਨ, ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਭਰਵੀਂ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਜਾਤੰਤਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਬੋਲ ਬਾਲਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਚੋਣਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਲੜਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਰਹਿਣ ਦੇਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲੋਕੰਤਤਰੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਾਕੇ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਦੇਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਚੋਣਾਂ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਕਸ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਪਤਚਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਵਿਕਲਪ ਢੂੰਡੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਅਕਾਲੀ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾ ਕੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਮਨਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਨੇਤਾ ਬੜਾ ਦਲੇਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ੍ਰ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਚੋਣ ਫੰਡ ਲਈ ਇਕ ਕਿਸ਼ਤ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਾਊਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਐਨ ਮੌਕੇ ਤੇ ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਚੋਣਾਂ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਬਜ਼ਿੱਦ ਸੀ। ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਹਿਰਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਿਰ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖ਼ਹਿਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸ੍ਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਕਿ ਉਹ<noinclude>{{rh||47/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 7pu49yaz6tm2hbq55k3r3fls4eg1c04 250 72029 216916 2026-04-30T23:53:55Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਆਪਣੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਚੋਣ ਲੜ ਲੈਣ ਕਿਉਂਕਿ ਬਰਨਾਲਾ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ, ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ, ਸੂਝਵਾਨ ਅਤੇ ਦੂਰ ਅੰਦੇਸ਼ ਨੇਤਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸ੍ਰ.ਬਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਆਪਣੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਚੋਣ ਲੜ ਲੈਣ ਕਿਉਂਕਿ ਬਰਨਾਲਾ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ, ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ, ਸੂਝਵਾਨ ਅਤੇ ਦੂਰ ਅੰਦੇਸ਼ ਨੇਤਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸ੍ਰ.ਬਰਨਾਲਾ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਾਰ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜਨਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਸਕਣ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚੋਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਲਿਊ ਸਟਾਰ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਫ਼ੋਰਮ ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵੀ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਫੋਰਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਫ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਹੋਰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਮੈਂਬਰ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ, ਲੈਫ਼ ਜਨਰਲ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਬੁੱਚ, ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ, ਡਾ:ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਇਸ ਫ਼ੋਰਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਡਾ.,ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਬਲ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਸ੍ਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਨੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਹਿਰਾ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਕੇ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਪਾਤਰ ਜਥੇਦਾਰ ਤੋਤਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਖਕੇ ਭੇਜਣ ਲਈ ਹੁਕਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ਹਿਰਾ ਨੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਿਖਕੇ ਭੇਜਣ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ੍ਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਸ੍ਰ ਬਰਨਾਲਾ ਵੀ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ<noinclude>{{rh||48/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 1afqhhq54gd1353p9ahtighj69rz4oq 250 72030 216917 2026-04-30T23:54:36Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਥਿਤ ਅਤਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਇਹ ਨਾਟਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ भू. ਚੋਣ ਲੜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸ੍ਰ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਥਿਤ ਅਤਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਇਹ ਨਾਟਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ भू. ਚੋਣ ਲੜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸ੍ਰ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਅਤੇ ਜਥੇਦਾਰ ਤੋਤਾ ਸਿੰਘ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਫਤਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਿੱਜੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿਚ ਇਹ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਕਾਬਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਲੌਂਗਵਾਲ ਦਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਖਾਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਲੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੀ ਪਈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||49/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> qaojhewfjhwpr5lvt1xif0wp36t7jwq 250 72031 216918 2026-04-30T23:55:42Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{larger|'''ਸਮਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ'''}}}} {{gap}}ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਾਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਗੋਇਲ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਡਾ.ਡੀ.ਸੀ.ਸ਼ਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਸਮਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ'''}}}} {{gap}}ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮਾਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਗੋਇਲ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਡਾ.ਡੀ.ਸੀ.ਸ਼ਰਮਾ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਨ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸੀ ਕਿ ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਇਨਚਾਰਜ ਸਨ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰੀ ਬਾਜਪਾਈ ਦਾ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਫ਼ੋਨ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਕੇ ਸੁਣਿਆ।ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬੈਡ ਰੂਮ ਵਿਚ ਲਿਜਾਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੀ.ਵੀ.ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਟਿਕਟ ਦੇਣੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਪੀ.ਵੀ. ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਵਿਦੇਸ਼ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਥੋਂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰੀ ਬਾਜਪਾਈ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤ੍ਰਿਪੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਇਸ ਨਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਟਿਆਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ? ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲੈ ਕੇ ਆਓ। ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਅਤਰੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਨੂੰ ਸਨੌਰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਪੁਛਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਖਾਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਮ ਵਰਕਰ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀ.ਏ.ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਕਰਕੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਰਣੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਪੀ.ਏ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਉਹ<noinclude>{{rh||50/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 9sisu3fr6i75cl1vk5oesxbycfgmf2a 250 72032 216919 2026-04-30T23:56:12Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਭਾਣਜਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ ਵ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਭਾਣਜਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਲਗਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲੱਭੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਨਿਊ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਪੈਲੇਸ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਨੰਬਰ ਮੰਗਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਸ ਦਾ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪਰਨੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਵੀ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਕੰਡਿਆਲੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪਰਨੀਤ ਕੌਰ ਦਿੱਲੀ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੁਹਾਡਾ ਬੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਣੇ ਤੋਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਵਿਰੁਧ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਟਿਕਟ ਦੇਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਗੱਲ ਕਰਨਗੇ। 10 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਸ੍ਰਰਵੀਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਬਕਾ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਕੋਠੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਗੋਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸ੍ਰਰਵੀਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਵੀਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੋਠੀ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਇਕੱਲਿਆਂ ਆਉਂਣਾ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਡਾ.ਡੀ.ਸੀ.ਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਵੀਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੋਠੀ ਤਕਚਲਣ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਠੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਠਹਿਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਹਰ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਰਵੀਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੋਠੀ ਜਾ ਕੇ ਕੈਪਟਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਐਜ ਯੂਜ਼ੂਅਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਲੀਕੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਸ੍ਰਰਵੀਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੇਰੀ<noinclude>{{rh||51/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> jyxgylgax16v6hroonlis8qgcj4ng54 250 72033 216920 2026-04-30T23:56:43Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਾਈ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੜੇ ਕੈਜ਼ੂਅਲ ਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੰਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਾਈ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੜੇ ਕੈਜ਼ੂਅਲ ਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਸ਼ਾਮੀ ਹਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਕਰ ਸਕਾਂ ਕਿ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਣੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਐਸ.ਡੀ.ਐਮ. ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਵੋਟਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਰਟੀਫੀਕੇਟ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ। ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਨ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋਈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਹੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਮ 5-00 ਵਜੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਵੇਗਾ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲੇਟ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇਕ ਜਿਪਸੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਕਈ ਗੇੜੇ ਮਾਰ ਗਈ। ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਡਰ ਗਿਆ ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੜੇ ਮਾੜੇ ਦਿਨ ਸਨ।ਲੋਕ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰਦੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਪੀ.ਏ. ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਏ। ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛੀਆਂ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਪੈਲੇਸ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਆ ਜਾਇਓ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਪਟਿਆਲੇ ਸਹਾਇਕ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਤਾਲ ਮੇਲ ਸੀ।ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਆਪੇ ਹੀ ਨਾਲ ਲਿਜਾਕੇ' ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਭਜਨੀਕ ਸਿੰਘ ਪੀ.ਸੀ.ਐਸ., ਐਸ.ਡੀ.ਐਮ. ਅਤੇ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਹਿਰਾ ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਸਮਾਣਾ ਸਨ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਇਸ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਭਰਵਾ ਦੇਣਗੇ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ<noinclude>{{rh||52/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 7ck9pj1mrwnh8ia1j9erire7nx73gsa 250 72034 216922 2026-04-30T23:57:52Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦਾ ਅਥਾਰਿਟੀ ਲੈਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਗੋਇਲ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਪੁਰੇ ਤੋਂ ਟਿਕਟ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਦਾ ਅਥਾਰਿਟੀ ਲੈਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਗੋਇਲ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਪੁਰੇ ਤੋਂ ਟਿਕਟ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਪੁਰੇ ਦੀ ਟਿਕਟ ਮੈਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਖੁਰਾਣਾ ਨੂੰ ਦਿਵਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਗੋਇਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਅ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ ਟਿਕਟ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਸਮਾਣਾ ਜਾਂ ਰਾਜਪੁਰਾ ਦੀ ਹੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁਨਾਮ ਦੀ ਟਿਕਟ ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਗੋਇਲ ਦੇ ਆਨਾ-ਕਾਨੀ ਕਰਨ ਤੇ ਸ੍ਰ ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਗਜ਼ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈ, ਸਮਝੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਗਏ। ਪੁਲਿਸ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹੀ ਲੈ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਹੀ ਨਾ ਦੇਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕਥਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਮਾਰਾ ਕੋਈ ਚੋਣ ਲੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾ ਲੱਭਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਘਬਰਾ ਗਏ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਊਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਗਵਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਨ ਬੈਠ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਜ ਦੇਖ ਸਕਾਂ | ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਸ੍ਰ ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਸਿੰਧੂ ਪੀ.ਸੀ.ਐਸ. ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਕਿ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਅਫ਼ਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਹਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਸ੍ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜਲੰਧਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਾਂ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੋਟਰਾਂ ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਲੱਭਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਣ<noinclude>{{rh||53/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> q50cyoehwrp2xjim3cogvfw5z8g058t 250 72035 216923 2026-04-30T23:58:17Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ | ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿੱਤ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਨਾ ਲਵੇ। ਕੈਪਟਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਜਚ ਗਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਜੈਂਟਲਮੈਨਜ਼..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ | ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿੱਤ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਨਾ ਲਵੇ। ਕੈਪਟਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਜਚ ਗਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਜੈਂਟਲਮੈਨਜ਼ ਪ੍ਰਾਮਿਜ਼ ਹੈ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ। ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਸੀ ਤਿੰਨ ਵੱਜ ਕੇ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਸ੍ਰ. ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਕਿ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਰੈਂਡਲੀ ਮੈਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਸਮਾਣੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਾਦਗੀ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚਲਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਗੇੜੇ ਮਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਧੜੇ ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਖ਼ਰਚੇ ਲਈ ਗੁਪਤਚਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਗੁਪਤ ਪਹਿਰੇ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰਕਮ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਕੱਤਰ ਮਰਹੂਮ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਵੰਡ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਨੇ ਵੀ ਦੱਸੀ ਸੀ। 19 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 24 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੋਟਾਂ ਪੋਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪਰਜਾਤੰਤਰਿਕ ਢੰਗ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਣੇ ਤਿੰਨ ਹੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਿੱਤ ਸਕੇ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 92 ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਕੇ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰਰਵੀਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ ਖਰੜ ਸੀਟ ਤੋਂ ਵੀ ਚੋਣ ਲੜੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਜ਼ਬਤ ਹੋਈ।<noinclude>{{rh||54/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 3ricziycnkcyq95yqps7r0caie5c1kj 250 72036 216924 2026-04-30T23:59:13Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{larger|'''ਸੰਭਾਵੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ'''}}}} {{gap}}ਜਦੋਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਾਊਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ 6-7..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਸੰਭਾਵੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ'''}}}} {{gap}}ਜਦੋਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਾਊਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ 6-7 ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਜਿਪਸੀਆਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਅਗਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣਗੇ। ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਡਾਕਟਰ ਡੀ.ਸੀ.ਸ਼ਰਮਾਂ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਤਰਾਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਹਮੀਰ ਸਿੰਘ ਘੋਗਾ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਟਿਕਟ ਮੰਗਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ, ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ, ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ., ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਲੌਂਗਵਾਲ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਜਾਤੰਤਰਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਦ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੁਨਹਿਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ਰ ਗ਼ਲਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਚੋਣਾਂ ਹੀ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਅਨਿਆਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਨਿਆਏ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ 19 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੋਟਾਂ ਪੈਣੀਆਂ ਸਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਬਣਾਕੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਰਟ ਲਿਸਟ ਕਰ ਲਏ ਸਨ।<noinclude>{{rh||55/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> ij867f99vosdt3o4fb0g3q594n4dixx 250 72037 216925 2026-05-01T00:00:26Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{larger|'''ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ'''}}}} {{gap}}ਸ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ'''}}}} {{gap}}ਸ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰੋਜ਼ ਮਰਰ੍ਹਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪੱਕੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਸਨ। ਉਹ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖੇ ਪਾਏ। ਜਦੋਂ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, ਮਸਤ ਰਹੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਆਪੇ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੌਰੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਗੁਟਕਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾਂ ਹੁੰਦੀ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਟੋਕਦੇ। ਏਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਓਹਲੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਰਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਉਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਕ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੋਕਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸੇ ਇਕ ਧਰਮ, ਫਿਰਕੇ ਜਾਂ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਅਤੇ<noinclude>{{rh||56/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 3amsprfn5nz7yto6b270pmhluwgsgcg 216926 216925 2026-05-01T00:01:37Z Charan Gill 36 216926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ'''}}}} {{gap}}ਸ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰੋਜ਼ ਮਰਰ੍ਹਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪੱਕੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਸਨ। ਉਹ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖੇ ਪਾਏ। ਜਦੋਂ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, ਮਸਤ ਰਹੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਆਪੇ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੌਰੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਗੁਟਕਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾਂ ਹੁੰਦੀ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਟੋਕਦੇ। ਏਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਓਹਲੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਰਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਉਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਕ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੋਕਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸੇ ਇਕ ਧਰਮ, ਫਿਰਕੇ ਜਾਂ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਅਤੇ<noinclude>{{rh||56/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> ddww7aoz0bqrusnvc7a2rmr2f7kw9i6 250 72038 216927 2026-05-01T00:03:12Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਕਦੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਕਦੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਥਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਤੰਤਰ ਵੱਲੋਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਟਕੇ ਉਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾਉਣੀ ਪਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਤੰਤਰ ਦੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਕੰਡੇ ਵਰਤੇ ਗਏ। ਗੁਪਤਚਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਅਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਐਸ.ਆਰ.ਬਾਗਚੀ ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਤਾਂ ਕਰ ਲਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਸਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਹਾਊਸ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਰੋਜ਼ ਮਰਰ੍ਹਾ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਦਖ਼ਲ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਸਰ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਐਸ.ਆਰ.ਬਾਗਚੀ ਦਖ਼ਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਧੀਨ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਫਰੀ ਹੈੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਪਤਚਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਡੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਕੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਅਫ਼ਰਾ-ਤਫ਼ਰੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।<noinclude>{{rh||57/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> pst2lzx6pv17wz11r65xuaby8hooekb 250 72039 216928 2026-05-01T00:04:45Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{x-larger|'''ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਦਾ ਦੌਰ'''}}}} {{gap}}ਸਰਕਾਰ ਬਣਦਿਆਂ ਹੀ ਇਹ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਹੱਥ ਠੋਕਾ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਕ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਦਾ ਦੌਰ'''}}}} {{gap}}ਸਰਕਾਰ ਬਣਦਿਆਂ ਹੀ ਇਹ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਹੱਥ ਠੋਕਾ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਕ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਪਿਛੇ ਖਾਸ ਮਕਸਦ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਲਈ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੌਠਾ ਰਾਹੀਂ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਬੜਾ ਰੌਚਿਕ ਢੰਗ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਫਾਈਲ ਬਣਾਕੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਅਗਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਲਈ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਏ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ। ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਕੱਤਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਐਸ.ਪੀ. ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਪੀ.ਏ ਅਤੇ ਮੈਂ 6 ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਇਕ ਅਰਜ਼ੀ ਲੈ ਕੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਕੁਝ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੇ.ਪੀ.ਐਸ.ਗਿੱਲ, ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ.ਨਾਲ ਅਟੈਚ ਕਰ ਦੇਈਏ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲਓ, ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੈ? ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਜੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੱਤਰ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਾਣ ਬੁਝਕੇ ਅਜਿਹਾ ਢੰਗ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ<noinclude>{{rh||58/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> ayzx2i25rpcan3n66ssm7lylxlpggt6 216929 216928 2026-05-01T00:05:30Z Charan Gill 36 216929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਦਾ ਦੌਰ'''}}}} {{gap}}ਸਰਕਾਰ ਬਣਦਿਆਂ ਹੀ ਇਹ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਹੱਥ ਠੋਕਾ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਕ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਪਿਛੇ ਖਾਸ ਮਕਸਦ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਲਈ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੱਠਾ ਰਾਹੀਂ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਬੜਾ ਰੌਚਿਕ ਢੰਗ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਫਾਈਲ ਬਣਾਕੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਅਗਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਲਈ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਏ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ। ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਕੱਤਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਐਸ.ਪੀ. ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਪੀ.ਏ ਅਤੇ ਮੈਂ 6 ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਇਕ ਅਰਜ਼ੀ ਲੈ ਕੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਕੁਝ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੇ.ਪੀ.ਐਸ.ਗਿੱਲ, ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ.ਨਾਲ ਅਟੈਚ ਕਰ ਦੇਈਏ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲਓ, ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੈ? ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਜੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੱਤਰ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਾਣ ਬੁਝਕੇ ਅਜਿਹਾ ਢੰਗ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ<noinclude>{{rh||58/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> g6bb6ok9gwnjfto4vpkiy6g8p539rw0 250 72040 216930 2026-05-01T00:06:25Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੋਚਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਏਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੱਸੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਤੰਤਰ ਇਕਮਿਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਲ ਮਿਲਕੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਡੋਰੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੋਚਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਏਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੱਸੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਤੰਤਰ ਇਕਮਿਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਲ ਮਿਲਕੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਡੋਰੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਚਾਰ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਸਕੇ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੱਲ ਲਮਕਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਬਸ ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਤੇ ਭਾਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਏਥੇ ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਰਤਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਹੇਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। {{dhr|3em}}{{nop}}<noinclude>{{rh||59/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> o8hn74tn5whn35uyjiwch2zyl83etig 250 72041 216931 2026-05-01T00:07:35Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{x-larger|'''ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਕਦਰਦਾਨ'''}}}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਧੁਰਾ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਵਰਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੀ ਵੀ ਸਮੇਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕਕਿ ਰਾਤ ਬਰਾਤੇ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਕਦਰਦਾਨ'''}}}} {{gap}}ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਧੁਰਾ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਵਰਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੀ ਵੀ ਸਮੇਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕਕਿ ਰਾਤ ਬਰਾਤੇ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਲੌਗਪਗ ਸਾਢੇ 9 ਸਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਮਾਰਚ 1986 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੈਰੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਫ਼ਰਾ-ਤਫ਼ਰੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਵੰਗਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸਨ। ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਕਤਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਹੀ ਰਾਜ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਸਮਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਆਏ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ 7-00 ਵਜੇ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਮਿਲਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਾਰ ਨਿਪਟਾਕੇ ਸੌਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲੱਗਦੇ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁਛਦੇ, ਕੋਈ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬੈਠਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਟਾਫ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਏਨੀ ਦੇਰ ਤਕਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਜੀ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਸ ਆਪਣੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹਨ ਜੇ ਕਹੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੀ ਸੁਣ ਲਓ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮ ਮਹਿੰਦਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਫਾਈਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਡਿਸਕਸ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕੋਠੀ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਜੋ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਮਹਿੰਦਰਾ<noinclude>{{rh||60/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 38juvp93xf2waeo8ssl1dthcdf1zkjy 250 72042 216932 2026-05-01T00:08:49Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਫਿਰ ਕੋਠੀ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਲਗਪਗ ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਫਾਈਲ ਡਿਸਕਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ (ਬ੍ਰਹਮ ਮਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਫਿਰ ਕੋਠੀ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਲਗਪਗ ਸਾਢੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਫਾਈਲ ਡਿਸਕਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ (ਬ੍ਰਹਮ ਮਹਿੰਦਰਾ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਾਂ ਬਾਹਰ ਵੇਖ ਲਈਏ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਰਕਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ੁਦ ਅਵਾਜ਼ ਮਾਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਉਡੀਕ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆ ਜਾਵੇ| ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਦੋਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਬਹੁਤਾ ਸਟਾਫ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਾਈਲ ਡਿਸਕਸ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਤ ਦੇ ਸਵਾ ਬਾਰਾਂ ਵੱਜ ਗਏ ਸਨ।ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਸਲੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮ ਮਹਿੰਦਰਾ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਸਾਢੇ 6 ਵਜੇ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਜਦ ਉਹ ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਕੋਠੀ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਬੈਠੇ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਹਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਮਸਲਿਆਂ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਸੰਜੀਦਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਜ਼ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਵਰਕਰ ਤਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਛੱਡੋ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਵਿਧਾਨਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।ਮੈਂ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਕ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਜਦੋਂ ਕੋਠੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਪਾਇਲ ਹਲਕੇ ਦਾ ਇਕ ਵਰਕਰ ਪੈਦਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੋਠੀ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਾਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਖੱਬੇ ਪੱਟ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਕਾਰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ “ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਕਿ ਕੋਈ ਵਰਕਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਰਕਰ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਕਹੇਗਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਕੇ ਕਾਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਾਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਬਹੁਤਾ ਵੱਡਾ ਬੰਦਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਐਸ.ਪੀ. ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਵਰਕਰ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬਿਠਾਕੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਲੈ ਕੇ ਆਓ।" ਦੂਜੀ ਘਟਨਾ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਇਕ ਵਰਕਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਕੋਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ<noinclude>{{rh||61/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> frcekpq0ejxmarmomcymq8tg6fpepjh 250 72043 216933 2026-05-01T00:10:11Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਆਇਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਤ ਰਾਮ ਸਿੰਗਲਾ ਮੈਂਬਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਪਟਿਆਲਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਰਜ਼ੀ ਉਸ ਕੋਲ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰ ਆਪਣੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਰਥਕ ਮਦਦ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਉਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਆਇਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਤ ਰਾਮ ਸਿੰਗਲਾ ਮੈਂਬਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਪਟਿਆਲਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਰਜ਼ੀ ਉਸ ਕੋਲ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰ ਆਪਣੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਰਥਕ ਮਦਦ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਉਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਕਮ ਦੀ ਹੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਦੋਂ ਕੋਈ ਸ਼ਾਮ ਦੇ 6-7 ਵਜੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਜਦੋਂ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਇਕ ਵਰਕਰ ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਲਿਆਉ, ਆਪਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੋਠੀ ਲੈ ਕੇ ਚਲਣਾ ਹੈ।ਮੈਂ ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿਚ ਗਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਤਨੀ ਦੇਰ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਤ ਐਸ.ਪੀ.ਸੁਰੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੀ ਸੀ.ਐਮ.ਬਖ਼ਸੀ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਕ ਆਦਮੀ ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬਿਠਾਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਜਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਵਿਜਟਰ ਏਦਾਂ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬਿਠਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਘਰ ਵੀ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸੇ ਐਸ.ਪੀ. ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੇ ਗੱਡੀ ਦੇ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਟਿਆਲੇ ਲਈ ਜਿਥੋਂ ਬੱਸ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਲਿਆਓ।ਉਹ ਐਸ.ਪੀ. ਬਸ ਅੱਡੇ ਤੇ ਗਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਐਸ.ਪੀ.ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਠੀ ਚੱਲੋ, ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਤੋਂ 10,000 ਰੁਪਿਆ ਲੈ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣੇ ਹੀ ਪਟਿਆਲੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭਕੇ ਉਸਦੇ ਘਰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਆਓ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਅਤੇ ਪਤਾ ਸੰਤ ਰਾਮ ਸਿੰਗਲਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਝੱਖੜ ਆ ਗਿਆ। ਦਰਖ਼ਤ ਡਿੱਗਣ ਕਰਕੇ ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਟਿਆਲੇ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਕਲ੍ਹ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਵਾਂਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੇ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੌਣ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ,<noinclude>{{rh||62/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> jb2mh0jg3tfsg8f17hc8bbs10uzp1os 250 72044 216934 2026-05-01T00:10:43Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਥੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਰਕਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਹਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਉਸ ਵਰਕਰ ਕੋਲ ਅੱਜ ਹੀ ਆਰਥਕ ਮਦਦ ਪਹੁੰਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਮੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਥੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਰਕਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਹਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਉਸ ਵਰਕਰ ਕੋਲ ਅੱਜ ਹੀ ਆਰਥਕ ਮਦਦ ਪਹੁੰਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਉਸੇ ਵਕਤ ਆਰ.ਪੀ.ਅਤਰੀ ਜੋ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ, ਨੂੰ ਉਸ ਵਰਕਰ ਦਾ ਸੰਤ ਰਾਮ ਸਿੰਗਲਾ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਕੇ ਘਰ ਦਾ ਅਤਾ ਪਤਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਰਾਜਪੁਰਾ ਰਾਹੀਂ ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਰਾਸਤਾ, ਖਰੜ, ਮੋਰਿੰਡਾ, ਸਰਹੰਦ ਪਟਿਆਲਾ ਲਗਪਗ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੀ ਪੋਪਨ ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪਟਿਆਲਾ ਬਲਾਕ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 10,000 ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।ਅੱਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਵਰਕਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਰੁਖੀ ਵੇਖਕੇ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਿਰ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਚੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਕੁ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਇਮਪਰੂਵਮੈਂਟ ਟਰੱਸਟ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣਾਇਆ। ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਢੇਰ ਰੋਪੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਰੋਪੜ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣਾਇਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਨੀ, ਕੁਲਵੰਤ ਰਾਏ ਅਗਰਵਾਲ, ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਤੋਂ ਜਾਗੀਰ ਸਿੰਘ ਦਰਦ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਘਾਇਲ, ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਰਾਮ ਰਤਨ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਲੇਖ ਰਾਜ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੋਂ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਮਿਲਖੀ ਰਾਮ ਰਤਨ ਆਦਿ।ਇੱਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰ, ਲੀਡਰ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ<noinclude>{{rh||63/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> k98tv4al80ozxkh1bpukx1idohyb30h 250 72045 216935 2026-05-01T00:11:55Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਦੇ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਅਖ਼..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਦੇ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਕੇ ਸ੍.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜੀ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਉਦੋਂ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਆਮ ਵਰਕਰ ਸਨ। {{nop}}<noinclude>{{rh||64/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> nwc8yw79vz38hfmdycoay6fybtchx5v 250 72046 216936 2026-05-01T00:13:45Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{x-larger|'''ਜਲੰਧਰ ਉਪ-ਚੋਣ'''}}}} ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਉਪ ਚੋਣ ਜਲੰਧਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਆ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਯਸ਼ ਐਮ.ਪੀ. ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।ਉਹ ਚੋਣ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਜਲੰਧਰ ਉਪ-ਚੋਣ'''}}}} ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਉਪ ਚੋਣ ਜਲੰਧਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਆ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਯਸ਼ ਐਮ.ਪੀ. ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।ਉਹ ਚੋਣ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਛੱਡੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਛੁਰਲੀਆਂ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋਣਗੀਆਂ।ਉਸ ਚੋਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕ ਵੰਗਾਰ ਸਮਝਕੇ ਲੜਿਆ ਸੀ। ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਵੀ ਪੀ.ਵੀ.ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦਾ ਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਪ ਚੋਣ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਪਰਖ ਦੀ ਘੜੀ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ.ਪੀ.ਵੀ.ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੇ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਪੂਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਨਕੋਦਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਸ੍ਰ.ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਸੀਨੀਅਰ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਸੀਨੀਅਰ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪ ਚੋਣ ਲੜਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਂਹ ਨੁਕਰ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣਾ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤਾ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਆਨਾਕਾਨੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਥਾਪੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਲੈ ਗਏ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਸ੍ਰ.ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਰੌਸੀ ਦਾ ਸੌਂਪ ਬਣ ਗਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜਨਗੇ। ਸ੍ਰ .ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੇਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਸਕੇਗਾ | ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਨੇਤਾ ਕਮਰਕੱਸੇ ਕੱਸੀ ਫਿਰਦੇ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਉਤੇ ਦਬਾਅ ਵੀ ਪੁਆ ਰਹੇ ਸੀ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚੋਣ ਲੜਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਰ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਵਰਤਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਨੂੰ<noinclude>{{rh||65/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> q72egfyi7wr7artjf0jngj57vobtove 250 72047 216937 2026-05-01T00:14:12Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਗਜ਼ ਭਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਅਜੇ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਟਿਕਟ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਦੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਗਜ਼ ਭਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਅਜੇ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਟਿਕਟ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸ੍ਰ.ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਵਿਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਗਜ਼ ਭਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਜਲੰਧਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਗਜ਼ ਆਪਣੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਵਕੀਲ ਤੋਂ ਭਰਵਾਏ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤਰੁਟੀ ਨਾ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕੇ ਤੇ ਕਵਰਿੰਗ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੋਣ ਲੜਾਉਣੀ ਪਵੇ। ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਆਪਣਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਟੈਲੀਫੋਨ ਤੇ ਦੱਸੇਗੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਵਲੋਂ ਸ੍ਰ ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਾ ਅਥਾਰਟੀ ਲੈਟਰ ਮਰਹੂਮ ਚੌਧਰੀ ਜਗਤ ਰਾਮ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਸੂੰਢ ਆਫ਼ੀਸਰ ਆਨ ਸ਼ਪੈਸ਼ਲ ਡਿਊਟੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਿਟਰਨਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਹ ਇਕ ਵਾਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਮੁੜ ਕੇ ਉਸਤੋਂ ਪਿਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬੜਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹਾਜ਼ਮਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ। ਦਿਲ ਦੀ ਘੁੰਡੀ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਹੀ ਖੋਲਦੇ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਕੁਰਦੀ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਜਿਤਾਈ। ਸ੍ਰ.ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਕੇ ਵੀ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੀ ਫੂਕ ਮਾਰੀ, ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਆਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਗਏ। ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਚਸਕਾ ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੋਲਣ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ | ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਤਾਂ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਵੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। 1991 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਜਸਟਿਸ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਟਿਕਟ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇਕ ਕਾਰ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਟਿਕਟ ਲੈਣ ਲਈ ਗਏ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<noinclude>{{rh||66/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> oe3898tsiuz5ei5axcrteufhvpyiinv 250 72048 216938 2026-05-01T00:15:15Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{x-larger|'''ਇਮਾਨਦਾਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ'''}} }} {{gap}}ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਇਕ ਆਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ।ਲੋਕ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ 7.00 ਵਜੇ ਆਪਣੇ ਘ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਇਮਾਨਦਾਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ'''}} }} {{gap}}ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਇਕ ਆਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ।ਲੋਕ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ 7.00 ਵਜੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ (ਕੋਟਲੀ) ਵਿਖੇ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਤਹਿਸੀਲ ਜਾਂ ਥਾਣੇ ਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ 41 ਨੰਬਰ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਫ਼ੋਨ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤੇ ਕੰਮ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਤੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਿਹੜੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਾਹਰ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲੇ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬੌਸ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ। ਘਰ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਨ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲੰਗਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਦਾ ਉਦੋਂ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਾਗੀ ਤੰਥੀ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਿਆਜ਼ ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਜੋ ਕਿ ਹਾੜੀ ਸਾਉਣੀ ਫ਼ਸਲ ਆਉਣ ਤੇ ਵਾਪਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਇਕ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹਾਂਗਾ| ਇਕ ਵਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ ਰਾਮਪੁਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਖ਼ਾਮਖ਼ਾਹ ਹੀ ਚਕਰ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ। ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਮੇਰਾ ਇਕ ਕੰਮ ਕਹਿ ਜਾਣਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇਤਨਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਕਿ ਉਹ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਗਏ ਤਾਂ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ ਮਿਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਲੁਧਿਆਣੇ ਸਹਾਇਕ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ <poem>53</poem><noinclude>{{rh||67/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 1dfx9dfyksxrxdm7esybpl57b8c865l 216939 216938 2026-05-01T00:15:41Z Charan Gill 36 216939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਇਮਾਨਦਾਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ'''}} }} {{gap}}ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਇਕ ਆਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ।ਲੋਕ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ 7.00 ਵਜੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ (ਕੋਟਲੀ) ਵਿਖੇ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਤਹਿਸੀਲ ਜਾਂ ਥਾਣੇ ਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ 41 ਨੰਬਰ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਫ਼ੋਨ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤੇ ਕੰਮ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਤੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਿਹੜੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਾਹਰ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲੇ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬੌਸ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ। ਘਰ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਨ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲੰਗਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਦਾ ਉਦੋਂ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਾਗੀ ਤੰਥੀ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਿਆਜ਼ ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਜੋ ਕਿ ਹਾੜੀ ਸਾਉਣੀ ਫ਼ਸਲ ਆਉਣ ਤੇ ਵਾਪਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਇਕ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹਾਂਗਾ| ਇਕ ਵਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ ਰਾਮਪੁਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਖ਼ਾਮਖ਼ਾਹ ਹੀ ਚਕਰ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ। ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਮੇਰਾ ਇਕ ਕੰਮ ਕਹਿ ਜਾਣਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇਤਨਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਕਿ ਉਹ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਗਏ ਤਾਂ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ ਮਿਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਲੁਧਿਆਣੇ ਸਹਾਇਕ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ<noinclude>{{rh||67/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 41lmac01f8x1vqb9l3cmyqebwbmxsc5 250 72049 216940 2026-05-01T00:16:34Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਂਗਟ ਦੀ ਜਾਮਨੀ ਪਾਉਣੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਵਿਤੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਮਾਂਗਟ ਦੀ ਜਾਮਨੀ ਪਾਉਣੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਵਿਤੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਪਓ ਪ੍ਰੰਤੂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੋਚਕੇ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਚਲੋ ਜੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਮਨੀ ਦੇ ਪਰਨੋਟ ਤੇ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿਚੋਂ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਿਆ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਰਸੀਦ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਕੀ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਥੋਂ ਤਕਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਰਜ਼ਾ ਵਸੂਲੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚੋਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਕ ਦੋਸਤ ਵਰਕਰ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਦੇਣੀ ਪਈ। ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਰਚਾ ਜਦੋਂ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚੋਣ ਲੜਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਪਬਲਿਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਮੁੱਦਾ ਉਛਾਲ ਕੇ ਲਾਹਾ ਵੀ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ ਨੇ ਲਿਆ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਿਆ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਮੁਲਾਹਜ਼ੇ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਪਰਨੋਟ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕੇਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਰਕਮ ਵਿਆਜ਼ ਸਮੇਤ ਦੇਣੀ ਪਈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕੇਸ ਉਦੋਂ ਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਸਨ। ਅਜਿਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਪੂਡਾ ਨੇ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਸਕੀਮ ਕੱਟੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਲਾਟ ਖਾਲ੍ਹੀ ਪਏ ਸਨ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਏਥੇ ਪਲਾਟ ਸ੍ਰ .ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ ਲਗਵਾ ਕੇ ਲੈ ਲਵੇ, ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਉਹ ਪੂਡਾ ਦੇ ਦਫਤਰ ਤੋਂ ਜਾ ਕੇ 4 ਫਾਰਮ ਲੈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਟਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 10 ਗੁਣਾਂ ਹੋ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਫਾਰਮ ਲੈ ਆਇਆ ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁਡਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰ ਦਿਓ ਬਾਕੀ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਕ ਫ਼ਾਰਮ ਮੇਂ ਭਰ ਦੇਵਾਂਗਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਫ਼ਾਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਭਰ ਦਿੰਦੇ<noinclude>{{rh||68/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> gu8drekym30vl9w88zloddo8240b58w 250 72050 216941 2026-05-01T00:21:50Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਹਾਂ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਿੰਨ ਫਾਰਮ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਫੜਕੇ ਪਾੜ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਫ਼ਾਰਮ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਲਾਟ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਮੇਰੇ ਲੜਕੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216941 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਹਾਂ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਿੰਨ ਫਾਰਮ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਫੜਕੇ ਪਾੜ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਫ਼ਾਰਮ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਲਾਟ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਮੇਰੇ ਲੜਕੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਲਿਆਕਤ ਨਾਲ ਕਰ ਲੈਣ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿਆਂਗਾ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਦੱਸਿਆ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਫ਼ਾਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਟੇ ਵਿਚੋਂ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਇਕ 406 ਗਜ਼ ਦਾ ਪਲਾਟ 19-03-1985 ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ 42775 ਰੁਪਏ 56 ਪੈਸੇ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਿਚੋਂ 14258 ਰੁਪਏ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਚਾਰ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਦੇਣੀ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਚਾਰ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਭਰ ਸਕੇ। ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਦੇ ਇਹ ਕਾਗਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਰੰਕ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ ਇਕ ਇੰਚ ਵੀ ਥਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਪਲਾਟ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਖ੍ਰੀਦਿਆ। ਇਕ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾਂ ਚਾਹਾਂਗਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਿਊਟੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਣ ਵੀ ਹੈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਸਹੀ ਗੱਲ ਮੋੜਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਫ਼ਕੀਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸੋਚੋ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਅਨਸਰਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈ ਲਈ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਲੀ ਤੇ ਟੰਗ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਤਾਂ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਖੇਤੀ ਵੀ ਲਾਹੇਬੰਦ ਧੰਧਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਪਾਰ ਹੀ ਕਰਾ ਦਿਓ, ਜੋ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਵਗੈਰਾ ਹੀ ਲਗਵਾ ਦਿਓ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਹਨ, ਕੁੱਲ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਸਬਸਿਡੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਟਰਕਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਪੀ.ਐਸ.ਆਈ.ਡੀ.ਸੀ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ੍ਰ ਰਮੇਸ਼ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੈਣ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ<noinclude>{{rh||69/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> j5g7ao29mtu146h7ac0j789y3yaj987 216942 216941 2026-05-01T00:38:20Z Charan Gill 36 216942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਹਾਂ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਿੰਨ ਫਾਰਮ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਫੜਕੇ ਪਾੜ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਫ਼ਾਰਮ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਲਾਟ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਮੇਰੇ ਲੜਕੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਲਿਆਕਤ ਨਾਲ ਕਰ ਲੈਣ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿਆਂਗਾ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਦੱਸਿਆ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਫ਼ਾਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਟੇ ਵਿਚੋਂ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਇਕ 406 ਗਜ਼ ਦਾ ਪਲਾਟ 19-03-1985 ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ 42775 ਰੁਪਏ 56 ਪੈਸੇ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਿਚੋਂ 14258 ਰੁਪਏ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਚਾਰ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਦੇਣੀ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਚਾਰ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਭਰ ਸਕੇ। ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਦੇ ਇਹ ਕਾਗਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਰੰਕ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ ਇਕ ਇੰਚ ਵੀ ਥਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਪਲਾਟ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਖ੍ਰੀਦਿਆ। ਇਕ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾਂ ਚਾਹਾਂਗਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਿਊਟੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਣ ਵੀ ਹੈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਸਹੀ ਗੱਲ ਮੋੜਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਫ਼ਕੀਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸੋਚੋ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਅਨਸਰਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈ ਲਈ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਲੀ ਤੇ ਟੰਗ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਤਾਂ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਖੇਤੀ ਵੀ ਲਾਹੇਬੰਦ ਧੰਧਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਪਾਰ ਹੀ ਕਰਾ ਦਿਓ, ਜੋ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਵਗੈਰਾ ਹੀ ਲਗਵਾ ਦਿਓ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਹਨ, ਕੁੱਲ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਸਬਸਿਡੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਟਰਕਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਪੀ.ਐਸ.ਆਈ.ਡੀ.ਸੀ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ੍ਰ ਰਮੇਸ਼ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੈਣ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ<noinclude>{{rh||69/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 4wmm47itnnqa16kcsi4hgwj6l7ywudn 250 72051 216943 2026-05-01T00:39:30Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਦੇ ਕੋਈ ਆਈ ਗਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਟਾਲ ਮਟੋਲ ਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨਾ ਹੀ ਹਟਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੀ ਆਧੁਨਿਕ ਡੇਅਰੀ ਫ਼ਾਰਮ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਮੈ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਕਦੇ ਕੋਈ ਆਈ ਗਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਟਾਲ ਮਟੋਲ ਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨਾ ਹੀ ਹਟਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੀ ਆਧੁਨਿਕ ਡੇਅਰੀ ਫ਼ਾਰਮ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਟੁੱਕ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਾਂ ਲੋਕ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਆਫਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ ਹਾਂ ਕਰ ਦਿਓ ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਪੱਸ਼ਟ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਅੱਗੋਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕਦੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਾਂ। {{nop}}<noinclude>{{rh||70/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> r40pkyntelc382rnwe4voqql96ps35n 250 72052 216944 2026-05-01T00:41:33Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{x-larger|'''ਵਿਆਹ ਮੌਕੇ ਸ਼ਗਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ'''}} {{gap}}ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇਣੀ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਜੋ ਇੰਗਲੈਂਡ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੋ ਗਈ।..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude> {{x-larger|'''ਵਿਆਹ ਮੌਕੇ ਸ਼ਗਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ'''}} {{gap}}ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇਣੀ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਜੋ ਇੰਗਲੈਂਡ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚੋਂ ਆ ਕੇ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਮਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਏਥੇ ਕੋਈ ਰਹਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਦੀ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੀ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਦੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕਈ ਸ਼ਗਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣਗੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ਗਨ ਲਿਆ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਨਜ਼ਾਇਜ ਕੰਮ ਕਰਾਉਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਆਹ ਦੇ ਸ਼ਗਨ ਬਹਾਨੇ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਲਈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣੇ।{{nop}}<noinclude>{{rh||71/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> alla3nzjm51ybczmbddbkq96lrgrkmy 250 72053 216945 2026-05-01T00:43:00Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{x-larger|'''ਚੋਣਾਂ ਬਦਲੇ ਚਾਰ ਘਰ ਵੇਚੇ'''}} {{gap}}ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਜਿਹੜਾ, ਵਿਧਾਨਕਾਰ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਮੰਤਰੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{x-larger|'''ਚੋਣਾਂ ਬਦਲੇ ਚਾਰ ਘਰ ਵੇਚੇ'''}} {{gap}}ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਜਿਹੜਾ, ਵਿਧਾਨਕਾਰ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਮੰਤਰੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਵੀ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਵਿਧਾਨਕਾਰ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਪੈਸਾ ਵੀ ਨਾ ਵਧੀ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਵੇਚਣੀ ਪਈ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਮਕਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ ਵਿਚ ਇਕ ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਮਕਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਹਰ ਛੋਟਾ ਵੱਡਾ ਲੀਡਰ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਕੋਠੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਿਰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਪੰਡ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਐਸ਼ੋ ਆਰਾਮ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿਚ ਨਵਾਰ ਅਤੇ ਵਾਣ ਦੇ ਮੰਜੇ ਸਨ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਣਾ। {{gap}}ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਘਰ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਕ ਮਕਾਨ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਵਿਚ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਫਲੈਟ ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਨੇ ਪੰਚਕੂਲੇ ਵਿਖੇ ਖ੍ਰੀਦ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ 2014 ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤੀਜਾ ਮੋਹਾਲੀ ਵਾਲਾ ਪਲਾਟ ਜਿਹੜਾ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਬਚਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਜਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲੰਧਰ ਵਾਲਾ ਘਰ ਵੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਵੇਚਣਾ ਪਿਆ।{{nop}}<noinclude>{{rh||72/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 228unzlt983xtjye2lguuqaftoq1nrf 216946 216945 2026-05-01T00:43:19Z Charan Gill 36 216946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਚੋਣਾਂ ਬਦਲੇ ਚਾਰ ਘਰ ਵੇਚੇ'''}}}} {{gap}}ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਜਿਹੜਾ, ਵਿਧਾਨਕਾਰ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਮੰਤਰੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਵੀ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਵਿਧਾਨਕਾਰ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਪੈਸਾ ਵੀ ਨਾ ਵਧੀ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਵੇਚਣੀ ਪਈ। ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਮਕਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ ਵਿਚ ਇਕ ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਮਕਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਹਰ ਛੋਟਾ ਵੱਡਾ ਲੀਡਰ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਕੋਠੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਿਰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਪੰਡ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਐਸ਼ੋ ਆਰਾਮ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿਚ ਨਵਾਰ ਅਤੇ ਵਾਣ ਦੇ ਮੰਜੇ ਸਨ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਣਾ। {{gap}}ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਘਰ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਕ ਮਕਾਨ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਵਿਚ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਫਲੈਟ ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਨੇ ਪੰਚਕੂਲੇ ਵਿਖੇ ਖ੍ਰੀਦ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ 2014 ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤੀਜਾ ਮੋਹਾਲੀ ਵਾਲਾ ਪਲਾਟ ਜਿਹੜਾ ਸੂਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਬਚਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਜਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲੰਧਰ ਵਾਲਾ ਘਰ ਵੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਵੇਚਣਾ ਪਿਆ।{{nop}}<noinclude>{{rh||72/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> qybibqnbug4ljjh9krwb70ry81ge01j 250 72054 216947 2026-05-01T00:50:22Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਇਜ਼ਾਜਤ ਲੈ ਦਿਓ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤਕਬੱਸਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਪਰਮਿਟ ਦੇ ਦਿ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{gap}}ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਇਜ਼ਾਜਤ ਲੈ ਦਿਓ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤਕਬੱਸਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਪਰਮਿਟ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ।ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ 2 ਮੈਂਬਰ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। {{nop}}<noinclude>{{rh||73/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 6bj4rr4f6gxy6swyg99kv3748sfy52g 250 72055 216948 2026-05-01T00:52:21Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{x-larger|'''ਸਾਧਾਰਨ ਰਹਿਤਲ'''}}}} {{gap}}ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਰਹੇ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤੇ ਸੁਖਾਵੇਂ ਨਹੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਸਾਧਾਰਨ ਰਹਿਤਲ'''}}}} {{gap}}ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਰਹੇ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤੇ ਸੁਖਾਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮੂੰਹ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਰਨਾ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਜਿਹੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬੀ.ਜੀ. ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ, ਖ਼ੁਦ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਝਲਿਆਨੀ ਵਿਚ ਬੈਠਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਖਾਧੀਆਂ ਹਨ। 5-7 ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਬਣਾਕੇ ਖੁਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਾਕਫਕਾਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲ ‘ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕੂਲਰ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਜੀਵਿਆ ਹੈ।ਕਈ ਵਾਰ 'ਅੱਜ ਦੋ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਜੀਬ ਕਿਸਮ ਦੀ ਘੁਟਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਬੌਸ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣਾ | ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਿਕਸ਼ਾ ਫੜ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਲੈਣੇ।<noinclude>{{rh||74/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> l9tnt612aagn1tfkh7c7a007d07ltfv 216949 216948 2026-05-01T00:53:23Z Charan Gill 36 216949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਸਾਧਾਰਨ ਰਹਿਤਲ'''}}}} {{gap}}ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਰਹੇ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤੇ ਸੁਖਾਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮੂੰਹ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਰਨਾ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਜਿਹੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬੀ.ਜੀ. ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ, ਖ਼ੁਦ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਝਲਿਆਨੀ ਵਿਚ ਬੈਠਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਖਾਧੀਆਂ ਹਨ। 5-7 ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਬਣਾਕੇ ਖੁਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਾਕਫਕਾਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲ ‘ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕੂਲਰ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਜੀਵਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅੱਜ ਦੋ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਜੀਬ ਕਿਸਮ ਦੀ ਘੁਟਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਬੱਸ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਿਕਸ਼ਾ ਫੜ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਲੈਣੇ।<noinclude>{{rh||74/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> 7w6wrykoby8ui4le22c8vao4yrb3omm 216950 216949 2026-05-01T00:53:48Z Charan Gill 36 216950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਸਾਧਾਰਨ ਰਹਿਤਲ'''}}}} {{gap}}ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਰਹੇ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤੇ ਸੁਖਾਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮੂੰਹ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਰਨਾ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਜਿਹੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬੀ.ਜੀ. ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ, ਖ਼ੁਦ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਝਲਿਆਨੀ ਵਿਚ ਬੈਠਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਖਾਧੀਆਂ ਹਨ। 5-7 ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਬਣਾਕੇ ਖੁਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ੍ਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਾਕਫਕਾਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲ ‘ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕੂਲਰ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਜੀਵਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅੱਜ ਦੋ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਜੀਬ ਕਿਸਮ ਦੀ ਘੁਟਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਬੱਸ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਿਕਸ਼ਾ ਫੜ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਲੈਣੇ।{{nop}}<noinclude>{{rh||74/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> dtiqfkrcj2zme3sonsdnuid81gnss5a 250 72056 216951 2026-05-01T03:19:36Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਧੋਬਣ ਬੋਲੀ ਸੁਣ ਦੇ ਧੋਬੀ ਲਾਡਲੇ, ਲਟਬਾਉਰੇ, ਸੁਣੀ ਅਸਾਡੀ ਬਾਤ ਪਾਰੋਂ ਆਇਆ ਰਾਜਪੂਤ, ਨਾ ਉਸ ਸੰਗ ਨਾ ਸਾਥ ਇਕ ਨਾਰ ਪਰਚਾਈਉਸੂ, ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਉਹ ਰੋਈ, ਇਸ ਪੂੰਝਿਆ ਕਜਲ ਹਥਾਂ ਸਾਥ ਜਦ ਧੋਬਣ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਧੋਬੀ ਨੇ ਉਸ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||103}}</noinclude>ਧੋਬਣ ਬੋਲੀ ਸੁਣ ਦੇ ਧੋਬੀ ਲਾਡਲੇ, ਲਟਬਾਉਰੇ, ਸੁਣੀ ਅਸਾਡੀ ਬਾਤ ਪਾਰੋਂ ਆਇਆ ਰਾਜਪੂਤ, ਨਾ ਉਸ ਸੰਗ ਨਾ ਸਾਥ ਇਕ ਨਾਰ ਪਰਚਾਈਉਸੂ, ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਉਹ ਰੋਈ, ਇਸ ਪੂੰਝਿਆ ਕਜਲ ਹਥਾਂ ਸਾਥ ਜਦ ਧੋਬਣ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਧੋਬੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ। ਰਾਜੇ ਇਹ ਸਭ ਕਰਤਬ ਵੇਖਿਆ, ਜਦ ਪਾਰ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਧੋਬੀ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ। ਧੋਬੀ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜੇ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਧੋਬਣੇ ਫ਼ੇਰ ਉਹੀ ਦੋਹਾ ਕਹੋ। ਧੋਬੀ ਭੁਲ ਬਖ਼ਸ਼ਾਈ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਕਿ ਧੋਬਣ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਏ, ਬੋਲਿਆ, ਪਰ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ:ਧੋਬਣ ਬੋਲੀ:— ਇਕੋ ਤੇ ਮੰਨੀਓਂ ਧੋਬਣੇ, ਇਕ ਤੇ ਮੰਨੀਓਂ ਮਾਰ। ਉਹਦੀ ਕਿਉਂਕਰ ਗੁਜ਼ਰੇ ਧੋਬਣੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਛੜੇ ਯਾਰ ਵੇ ਕਾਲੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਧੌਲੀਆਂ ਰਾਜਾ, ਮਲ ਕਰ ਧੋਈਂ ਹਾਥ। *ਹੰਸਾਂ ਸਿਰ ਕਿਤਨੇ ਰਾਜਾ? ਜਵਾਨਾਂ ਨਾਹੀਂ ਲਖ। ਮਰਾਸੀ ਨੇ ਐਵੇਂ ਈ ਟਪੇ ਜੋੜ ਕੇ ਤੁਕਾਂ ਮਿਲਾ ਦਿਤੀਆਂ। ਧੋਬਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਤੂੰ ਇਕ ਨਾਰ ਪਿਛੋ ਐਵੇਂ ਨਾ ਮਰ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਹਥ ਧੋ ਲਿਤੇ, ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਧੌਲਰ ਆਇਆ, ਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਬੋਲਦੀ ਏ ਨੀਲੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲਿਆ ਰਾਜਾ, ਨੀਲੇ ਦੇ ਅਸਵਾਰ। ਤਰਕਸ਼ ਜੜਿਆ ਮੋਤੀਆਂ, ਲਾਲਾਂ ਜਡ਼ੀ ਕਮਾਨ। ਢਾਲ ਜੜੀ ਏ ਤੇਰੀ ਹੀਰਿਆਂ, ਖਾਸਾ ਸਣੇ ਰਮਾਲ। ਠੁਮਕੀ ਘੋੜਾ, ਦਸ ਜਾ, ਤੇਰੀ ਨਾਰ ਲਗਾਂ ਕਿ ਭੈਣ? ਰਾਜਾ ਉਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:ਪਾਸਾ ਜਿਤ ਕੇ ਆਂਦਾ ਸਾਈ, ਰਾਣੀ ਛੋੜੀ ਚਾਰ। ਬਾਗ ਲਵਾਇਆ ਤੇਰੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨੂੰ, ਆੜੂ, ਅੰਬ, ਅਨਾਰ। *ਨੋਟ—ਜੇ ਇਹ ਅਰਥ ਕਰੀਏ ਕਿ ਹੰਸਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਕੌਂਤ ਹੁੰਦੇ ਨੇ? ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਖਾਂ ਨਾਰੀਆਂ। ਤਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੰਸ ਹੰਸਨੀ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਈ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਨੋਟ—ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਵਲ ਕਦੀ ਕੈਂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਵਿਚਾਰੀ ਜੁਆਨ ਹੋਕੇ ਵੀ ਅਕੱਲੀ ਪਾਵਿਆਂ ਦੇ ਗਲ ਈ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਸੌ ਅਕਕੇ ਰਾਜੋ ਨੂੰ ਨਿਹੋਰਾ ਸੁਟਿਆ ਸੂ, ਕਿ ਦਸ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਨਾਰ ਹਾਂ ਕਿ ਭੈਣ?<noinclude></noinclude> 4s6zuoh7qyyeah340lc53kpcxziu3pi 250 72057 216952 2026-05-01T03:20:14Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਖਾਕੇ ਮੋਵਾ ਪਲੀਓਂ ਰਾਣੀ, ਹੋਈਏ ਛੈਲ ਮੁਟਿਆਰ। ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਤੇਰਾ ਬੰਨੜਾ, ਤੂੰ ਕੋਕਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਨਾਰ। ਇਸ ਗੁਣ ਰਖੀ, ਨਾ~ਗੁਣੀਂ, ਸੋ ਪਛਾਣੀ ਸਾਰ। ਇਹ ਕਹਿ ਰਾਜਾ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਮਹਿਲੀਂ ਗਿਆ। ਜਾਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ '..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||104}}</noinclude>ਖਾਕੇ ਮੋਵਾ ਪਲੀਓਂ ਰਾਣੀ, ਹੋਈਏ ਛੈਲ ਮੁਟਿਆਰ। ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਤੇਰਾ ਬੰਨੜਾ, ਤੂੰ ਕੋਕਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਨਾਰ। ਇਸ ਗੁਣ ਰਖੀ, ਨਾ~ਗੁਣੀਂ, ਸੋ ਪਛਾਣੀ ਸਾਰ। ਇਹ ਕਹਿ ਰਾਜਾ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਮਹਿਲੀਂ ਗਿਆ। ਜਾਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ' ਦੀ ਮਣ ਟੁਟੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਪੈੜਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੈਨ। ਰਾਣੀ ਪੁਛਦਾ ਹੈ:ਕਿਨ ਮੇਰਾ ਖੂਹਾਂ ਗੇੜਿਆ, ਰਾਣੀ, ਕਿਨ੍ਹੇ ਭੰਨੀ ਨਿਸਾਰ। ਘੜਿਓਂ ਪਾਣੀ ਮਹਿਲ ਮੇਰਾ ਕਿਨ ਸੇਜ ਮੇਰੀ ਕੌਣ ਰਾਣੀ ਉਤਰ ਦਿਤਾ:ਕਿਸ ਲਿਆ, ਕਿਸ ਸਟੇ ਖੰਘਾਰ ਤੋੜਿਆ, ਮਹਿਲੀਂ ਪਿਆ ਧਸਕਾਰ। ਲੇਟਿਆ, ਢਿੱਲੀ ਪਈ ਨਵਾਰ ਮੈਂ ਈ ਖੂਹਾ ਗੇੜਿਆ, ਮੈਂ ਈ ਭੰਨੀ ਨਿਸਾਰ। ਘੜਿਓਂ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਲਿਆ, ਮੈਂ ਈ ਸੁਟੇ ਖੰਘਾਰ। ਮੈਨਾਂ ਬੋਦੀ ਖੋਹੀਆਂ, ਤੋਤੇ ਖੋਹਿਆ ਗਲੇ ਛੁਡਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਮੈਂ ਨਠੀ, ਮਹਿਲਾਂ ਪਿਆ ਦਾ ਹਾਰ। ਧਸਕਾਰ। ਸੂਲ ਮੇਰੇ ਢੋਂ, ਸੇਜ ਲੇਟੀਆਂ, ਢਿੱਲੀ ਪਈ ਨਵਾਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਤਰ ਖੂਬ ਬਣਾਇਆ, ਰਾਜਾ ਪਰਚਾ ਈ ਲਿਆ। ਹੈ ਤੇ ਪਈ ਸੀ ਹੋਡੀ ਦੇ ਫ਼ਿਰਾਕ ਵਿਚ ਬੇਹਾਲ, ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਸਨ, ਗਲ ਦਾ ਹਾਰ ਟੂਟਾ ਸੀ, ਪਰ ਜੜ ਦਿਤਾ ਕੂੜ ਮੈਨਾ ਤੇ ਤੋਤੇ ਦੇ ਸਿਰ॥ ਰਾਜੇ ਨੇ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਕੁਟਿਆ, ਮੋਨਾ ਨੇ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਵੇਖਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਸਚ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਦਸਣ ਦਿੰਦਾ| ਕੁਟ ਪਈਉਈ ਨਾਂ! ਰਾਜਾਂ ਰਾਤੀ ਸੌਂ ਗਿਆ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਫੇਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਤੋਤੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰਾਜਾ, ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਤੁਹਾਡੀ ਲੋੜ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਥੇ ਲਭੀਏ? ਰਾਜੇ ਕਿਹਾ, ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਦਿਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਓਥੇ ਮਿਲਾਂਗਾ। ਇਹ ਆਖਕੇ ਰਾਜਾ ਟੁਰ ਗਿਆ। ਦੋ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਪਿਛੋਂ ਰਾਜਾ ਹੋਡੀ ਫੇਰ ਆਇਆ, ਤੇ ਰਾਣੀ ਕੋਕਿਲਾਂ ਤੇ ਉਹ ਹਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਮੈਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਕੇ ਕਿਹਾ ਰਾਣੀ, ਵੇਖ ਤੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਡੀ ਸ਼ਕੈਤ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਕੋਲ ਕੀਤੀ। ਦਸ ਹੁਣ ਕੀ ਆਖੇਂਗੀ? ਰਬ ਤੋਂ ਡਰ ਤੇ ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਨਾਲ ਖੇਡਣਾ ਹਸਣਾ ਛਡ ਦੇ। ਪਰ ਰਾਣੀ ਬੜੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਬੋਲੀ:ਕੁਟ ਕੁਟ ਚੂਰੀ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਦਿਆਂ, ਮੈਨਾਂ ਤੂੰ ਬੈਠੀ ਅੱਡ ਖਾਉ।<noinclude></noinclude> ddnusw1kk9zja7t4e1nsr3j9w4yiwlw 250 72058 216953 2026-05-01T03:21:12Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਾਸਤਾ, ਤੂੰ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀਉ। ਇਹ ਪਰਦੇਸੀ ਦੂਰ ਦੇ, ਉਠ ਜਾਸਨ ਅਪਨੇ ਘਰ ਮੈਨਾ ਬੋਲੀ ਕੁਟ ਕੁਟ ਚੂਰੀਆਂ ਆਪੇ ਖਾ, ਰਾਣੀ, ਸਾਡੀ ਉਮੈਦ ਖੁਦਾਇ। ਰਾਜਾ ਮੇਰਾ ਆਊਸੀ, ਰਾਣੀ, ਕਰਸਾਂ ਲੂਣ ਹਲਾਲ ਜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||105}}</noinclude>ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਾਸਤਾ, ਤੂੰ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀਉ। ਇਹ ਪਰਦੇਸੀ ਦੂਰ ਦੇ, ਉਠ ਜਾਸਨ ਅਪਨੇ ਘਰ ਮੈਨਾ ਬੋਲੀ ਕੁਟ ਕੁਟ ਚੂਰੀਆਂ ਆਪੇ ਖਾ, ਰਾਣੀ, ਸਾਡੀ ਉਮੈਦ ਖੁਦਾਇ। ਰਾਜਾ ਮੇਰਾ ਆਊਸੀ, ਰਾਣੀ, ਕਰਸਾਂ ਲੂਣ ਹਲਾਲ ਜਦ ਮੈਨਾ ਇਹ ਬੋਲੀ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਲਾਲ ਪੀਲੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਨਿਮਕ ਹਰਾਮ ਮੈਨਾਂ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹਥੋਂ ਖਾਕੇ ਮੇਰਾ ਨਿਮਕ ਹਰਾਮ ਕਰਦੀ ਏਂ? ਰਾਜਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਏ, ਜਾ, ਆਖ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਏਥੇ ਈ ਮਾਰ ਮੁਕਾਂਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਨਾ ਦੀ ਗਿਚੀ ਮਰੋੜ ਪਰੇਸਟ ਦਿਤੀ। ਤੋਤੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵਾਰੀ ਆਈ, ਸੋ ਅਗੋਂ ਈ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਏ: ਭਲਾ ਕੀਤਾ ਜੁ ਸ਼ਾਰਕ ਮਾਗੋਉਈ ਰਾਣੀ, ਐਸੀ ਚੁਗ਼ਲਖੋਰ। ਰੰਨਾਂ ਦਿਲ ਚਿੜਵਾਂ, ਅਸਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦਿਲ ਦਰਆਇ। ਕਢ ਖਾਂ ਰਾਣੀ ਪਿੰਜਰਿਓਂ, ਮੈਂ ਵੇਖਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਤਾ ਬੋਲ ਕੇ ਚੁਪ ਰਿਹਾ। ਰਾਣੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਤੋਤੇ ਕਦੀ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਤੋਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨਾ ਨੂੰ ਹੋੜਦਾ ਈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰਿਓਂ ਕਢ ਦਿਤਾ। ਤੋਤੇ ਨੇ ਨਿਕਲ ਮੈਨਾ ਦੀ ਲੋਥ ਨੂੰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਲੱਤਾਂ ਮਾਰੀ ਆਂ ਤੇ ਆਖਿਆ, ਇਹ ਚੁੜੇਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਤੋਤੇ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਮੁੜਦੇ ਨਾਲ ਛੂਹ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਨਵਾ। ਰਾਣੀ ਹੁਣ ਤੋਤੇ ਤੇ ਂ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤੋਤੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ, ਤੇ ਤੋਤਾ ਭਿਜ ਗਿਆ। ਤੋਤੇ ਨੇ ਖਾਣਾ ਮੰਗਿਆ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਖੰਡ, ਮੈਦਾ, ਘਿਉ ਕੁਟ ਕੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਿਤਾ। ਤੋਤੇ ਖਾਧਾ ਤੇ ਖੰਭ ਸੁਕਾਣ ਨੂੰ 'ਉਡਕੇ ਬੰਨੇ ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਾ, ਤੇ ਰੋਣ ਲਗਾ। ਰਾਣੀ ਪੁਛਿਆ ਰੋਂਦਾ ਕਿਉਂ ਏਂ? ਤੋਤੇ ਕਿਹਾ ਰਾਣੀਏ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮੈਨਾ ਮਾਰ ਦਿਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਾਨਾ ਹਾਂ॥ ਰਾਣੀ ਬੋਲੀ:ਤੋੜਿਆ ਵੇ ਪੜੌਸੀਆ, ਨ ਜਾਈਂਬਾ ਜ਼ੋਰ। ਇਕ ਜੁ ਮੈਨਾਂ ਮੈਂ ਮਾਰੀ, ਦਸ ਮੈਨਾਂ ਦੇਸਾਂ ਹੋਰ 1 ਮੱਨੀਂ ਅਪਨੇ ਰਬ ਨੂੰ, ਮੁੜ ਆਵੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ। ਦੁਖ ਤੇਰਾ ਮੈਂ ਮਿਟਾਵਾਂਗੀ, ਤੂੰ ਮੰਦੇ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲ॥ ਪਰ ਤੋਤਾ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਉਡ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਕੋਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਪੁਜਾ, ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਕਿਕਰ ਹੇਠਾਂ ਸੁਤਾ ਸੀ। ਤੋਤੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਪਾਣੀ<noinclude></noinclude> 39fbtpa7ad7s4eobyt66qomv7rbdx9t 250 72059 216954 2026-05-01T03:23:05Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਨਾਲ ਭਿਉਂ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਛਿਣਕੇ, ਰਾਜੇ ਜਾਤਾ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਨੇ ਉਠ ਬੈਠਾ। ਤੋਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ — ਕਿਕਰ ਹੇਠਾਂ ਸੁਤਿਆ ਰਾਜਾ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪਲਾ ਲਾਹ ਰਾਣੀ ਹੱਟੀ ਖੋਲ੍ਹੀਆ, ਕਰਦੀ ਵਣਜ ਵਪਾਰ। ਇੱਕ ਜੁ ਆਇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||106}}</noinclude>ਨਾਲ ਭਿਉਂ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਛਿਣਕੇ, ਰਾਜੇ ਜਾਤਾ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਨੇ ਉਠ ਬੈਠਾ। ਤੋਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ — ਕਿਕਰ ਹੇਠਾਂ ਸੁਤਿਆ ਰਾਜਾ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪਲਾ ਲਾਹ ਰਾਣੀ ਹੱਟੀ ਖੋਲ੍ਹੀਆ, ਕਰਦੀ ਵਣਜ ਵਪਾਰ। ਇੱਕ ਜੁ ਆਇਆ ਰਾਜਪੂਤ, ਉਸ ਛਿਕ ਛਿਕ ਬੱਧੇ ਭਾਰ॥ ਰਸਾਲੂ ਬੋਲਿਆ:= ਅਠ ਮੈਨਾਂ ਦਸ ਸ਼ਾਰਕਾਂ, ਬਾਰੀ ਬਾਰੀ ਮੋਰ। ਏਨੇ ਸ਼ਾਹਿਦਾਂ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਤੋਤਿਆ ਕਿਉਂ ਧੌਲਰ ਲਗੇ ਚੋਰ? ਰਾਜੇ ਝਟ ਘੋੜਾ ਪੀੜਿਆ, ਸਵਾਰ ਹੋ ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਮੂਰਤੀ ਪਹਾੜ ਵਲ ਦੌੜਿਆ। ਜਦ ਮਰਗ਼ਾਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਘੋੜਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਵਿਚਾਰਾ ਕਰਦਾ ਵੀ ਕੀ। ਰਾਜਾ ਅੱਡੀਆਂ ਮਾਰੇ ਪਰ ਘੋੜਾ ਨਾ ਟੁਰੇ।ਰਾਜਾ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਮੇਰੇ ਭੌਰ ਇਰਾਕੀ, ਤੂੰ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗੂੰ ਉਡਦਾ ਸੈਂ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਤੇ ਧਾਵਾ ਕੀਤੀ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਸੁਸਤ ਹੋ ਗਿਓ। ਚਲ ਹੁਣ ਮਦਤ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ। ਘੋੜਾ ਬੋਲਿਆ:ਆਂਦਰਾਂ ਤੋੜੀਆਂ ਅਡੀਆਂ, ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਤਨ ਤੇ ਚੋਟ ਨਾ ਮਾਰ। ਜਿਸ ਰੋਜ਼ ਤੂੰ ਜੰਮਿਆ, ਮੇਰੀ ਲਖੀ ਸੂਈ ਮਾਇ। ਜੇ ਤੂੰ ਭੋਰੇ ਪਾਲਿਆ, ਮੈਂ ਬਥੋਂ ਓਥੇ ਜਾਇ। ਜੇ ਤੂੰ ਨਿਕਲਿਓਂ ਹੈ ਬਾਹਰ, ਮੈਂ ਦਰ ਪਰ ਖਲਾ ਆਇ ਜੇ ਤੂੰ ਚੜ੍ਹਿਓਂ ਮੇਰੀ ਪਿਠ ਪਰ, ਨਾਹੀਂ ਦਿਤੀ ਬਾਜ਼ੀ ਹਾਰ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ਼ਹੁ ਗੰਦਲਾਂ ਤੋੜੀਆਂ, ਕਦੀ ਸਿਰ ਭੀ ਦੇਸਨ ਚਾਇ। ਭੌਰ ਇਰਾਕੀ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਕਿ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਭੀੜ ਹੈ, ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਟੁਰ ਪਿਆ, ਤੇ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰ ਦਰਿਆ ਟਪਿਆ (ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੇ ਓਥੇ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਧੁੰਮਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿੱਸਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਸੜਕ ਕਟਣ ਵਿਚ ਮਿਟ ਗਏ॥) ਪਲੋ ਪਲੀ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਧੌਲਰ ਪੁਜ ਗਿਆ। ਜਾਂ ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਹੋਡੀ ਪੌੜੀਓਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਧੀਆਂ ਈ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰਿਆ ਸੀ, ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਲਲਕਾਰਿਆ, ਉਥੇ ਈ ਖਲੋ ਜਾ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਹੈਂ। ਆ ਲੜ ਲੋ।ਪਹਿਲਾ ਵਾਰ ਤੂੰ ਈ ਕਰ। ਹੋਡੀ ਨੇ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਬਚਾ ਕੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਆਖਿਉ ਲੈ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲ। ਪਰ ਹੋਡੀ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ, ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਉਹ ਵੀ ਢਾਲ ਤੇ ਬਚਾਇਆ। ਫੇਰ ਕਹਿਓ ਸੂ,<noinclude></noinclude> qwd0ahb45d25m9f501ftvudcbodmdgt 250 72060 216955 2026-05-01T03:23:47Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਲੈ ਨਿਕਾ ਜਿਹਾ ਤੀਰ ਛਡਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣਾ ਆਪ ਬਚਾ ਲੈ, ਹੋਡੀ ਨੇ ਫੇਰ ਕਮਾਨ ਖਿਚੀ ਪਰ ਕਮਾਨ ਟੁਟ ਗਈ। ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ:ਠੁਮਨ ਨੇਜ਼ਾ ਮੇਰਾ ਘਰ ਰਿਹਾ, ਰਾਜਾ, ਘਰ ਰਹੀ ਤਲਵਾਰ। ਸੌ ਪਗ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਹਾਂ, ਭਾਈ ਨੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||107}}</noinclude>ਲੈ ਨਿਕਾ ਜਿਹਾ ਤੀਰ ਛਡਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣਾ ਆਪ ਬਚਾ ਲੈ, ਹੋਡੀ ਨੇ ਫੇਰ ਕਮਾਨ ਖਿਚੀ ਪਰ ਕਮਾਨ ਟੁਟ ਗਈ। ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ:ਠੁਮਨ ਨੇਜ਼ਾ ਮੇਰਾ ਘਰ ਰਿਹਾ, ਰਾਜਾ, ਘਰ ਰਹੀ ਤਲਵਾਰ। ਸੌ ਪਗ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਹਾਂ, ਭਾਈ ਨੇ ਮੇਰੇ ਚਾਰ। ਅਜ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ, ਫਿਰ ਨਾ ਆਵਾਂ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰ। ਰਸਾਲੂ ਕਿਹਾ ਆਵੇਂ ਬਦਮਾਸ਼ੀ ਕਰਨ, ਫੇਰ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ, ਲੈ ਸੰਭਲ। ਤੀਰ ਲੱਗਾ ਕਾਰੀ, ਹੋਡੀ ਮੂਧਾ ਹੋ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਰਸਾਲੂ ਨੇਂ ਉਸ ਦਾ ਕਲੇਜਾ ਕਢ ਕੇ ਤੋਸ਼ੇ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਤਾ ਤੇ ਗਿਆ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੇ ਕੋਲ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਕਬਾਬ ਕੋਕਿਲਾਂ ਨੇ ਬਣਾਏ, ਤੇ ਹੋਡੀ ਦੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਰਸਾਲੂ ਨੇ। ਫੇਰ ਖਾਣ ਲੱਗਿਆਂ ਤੋਸ਼ ਬਦਲ ਲਿਤੇ। ਕੋਕਿਲਾਂ ਖਾਏ ਹੱਡੀ ਦੇ ਕਬਾਬ। ਕੋਕਿਲਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਾਸ ਬੜਾ ਸੁਆਦ ਏ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ:ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੀਓਂ ਈ ਰਾਣੀ, ਮੋਇਆਂ ਖਾਧੜ ਮਾਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦੇਵੇ ਸੁਆਦ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਮਾਸ ਸਟ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਬੋਲੀ, ਰਾਜਾ ਇਹ ਕੀ ਆਖਿਆ ਈ? ਤਦ ਰਾਜਾ ਬਾਝੋਂ ਫ਼ੜਕੇ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਹੋਡੀ ਦੀ ਲੋਥ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੋਂ ਤੇ ਰਾਣੀ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਲੋਥ ਵਲ ਵੇਖ ਮੁਕਰ ਨਾ ਸਕੀ ਬੋਲੀ:ਰਾਜਾ, ਬੈਠਿਆਂ ਦੇਸੀ ਮੋਹਨਿਆਂ, ਘਰ ਖਲਿਆਂ ਦੇਸੀ ਗਾਲ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਮੇਅਨਾ ਹੈ, ਮਰਨਾ ਅਸਾਂ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਬਸ ਮਹਿਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿਤੀ। ਪਰ ਮੋਈ ਨਾਂ, ਡਾਢੀ ਘੌਲ ਹੋਈ। ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਚਕ ਕੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤਾ ' ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋਡੀ ਦੀ ਲੋੜ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਆਕ ਵਲ ਤੋਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਰਸਾਲੂ ਸਿਆਲਕੋਟ ਮੁੜ ਆਇਆ। ਇਕ ਇਹ ਵੀ ਆਖਦੇ ਨੇ, ਕਿ ਫਟੜ ਕੋਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਝੀਊਰ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਜਦ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਲਿਤੀ। ਫੇਰ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਹੁਣ ਝੀਊਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਗੋਤਾਂ ਸਬੀਰ, ਗਬੀਰ, ਤੇ ਸੀਰ ਹੈਨ॥ *ਝੰਡੀ ਵਾਲਾ ਨੇਜ਼ਾ॥<noinclude></noinclude> q064bklt87q9enkmy7s5yp55aldkn67 250 72061 216956 2026-05-01T03:24:09Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਉਪਰਲੀ ਕਥਾ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਟੈਂਪਲ ਦੇ ਕਠੇ ਕੀਤੇ ਪਰਸੰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੈ । ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਬੋਲੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਜਾਂ ਮੇਰਠ ਦੇ ਜਟਕੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਰਸਾਲ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਸੁਆਂਗ ਮਸ਼ਾਹੂਰ ਹੈਨ ।..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||108}}</noinclude>ਉਪਰਲੀ ਕਥਾ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਟੈਂਪਲ ਦੇ ਕਠੇ ਕੀਤੇ ਪਰਸੰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੈ । ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਬੋਲੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਜਾਂ ਮੇਰਠ ਦੇ ਜਟਕੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਰਸਾਲ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਸੁਆਂਗ ਮਸ਼ਾਹੂਰ ਹੈਨ । ਓਧਰ ੧੦ ਮਹਿਲ ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਰਾਣੀ ਅਧਕ ਅਨੂਪ ਦੇਈ ਤੇ ਸ਼ੀਲਾ ਦਈ ਦੇ *ਮਹਲ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਦਿਤੇ ਹੈਨ 1 *ਮਹਿਲ ਦਾ ਅਰਥ ਕਾਰਨਾਮੇ ਦਾ ਹੈ ॥<noinclude></noinclude> dfpiwdyze2m30juv4gcj8zcwkabiozw 250 72062 216957 2026-05-01T03:24:33Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ *ਸਵਿਨਰਟਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਸਵਿਨਰਟਨ ਸਾਹਿਬ (Charles Swyinnerton F. S. A.) ਇਕ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਵਡੇ ਚੈਪਲਨ ਸਨ ਤੇ ਅਟਕ-ਰਾਵਲ-ਪਿੰਡੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਫਿਰਦਿਆਂ ਫਿਰਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||109}}</noinclude>ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ *ਸਵਿਨਰਟਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਸਵਿਨਰਟਨ ਸਾਹਿਬ (Charles Swyinnerton F. S. A.) ਇਕ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਵਡੇ ਚੈਪਲਨ ਸਨ ਤੇ ਅਟਕ-ਰਾਵਲ-ਪਿੰਡੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਫਿਰਦਿਆਂ ਫਿਰਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਵਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਕੇ ਲਿਖੀਆਂ। ਇਹ ਕੰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਨ ੧੮੭੭ ਤੋਂ ੧੮੮੪ ਤਕ ਕੀਤਾ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਢੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਅਟਕ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ‘ਤੋੜ ਬੇਲੇ” ਪਿੰਡ ਵਿਚ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਠ ਵਿਚ ਨਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਤਰਤੀਬ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਵੰਡ। ਨਾਂ ਈ ਕਹਾਣੀ-ਵਿਦਿਆ (Science of folklore) ਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਜਟ ਬੂਟ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਨ ਲਿਤਾ। ਸਲਵਾਹਨ ਨੂੰ ਬਿਕਰਮਾਜੀਤ ਦੀ ਔਲਾਦ ਦੱਸਿਆ।ਪੀਰ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ' ਤੇ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਸਭ ਬੇ ਖੋਜੀਆਂ ਗਲਾਂ ਨੇ। ਜੋ ਸਵਿਨਰਟਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕਠ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੀਏ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਟੈਂਪਲ ਦੇ ਲੀਜੰਡਜ਼ (Legends) ਨਾਲ ਤਾਂ ਇਕ ਅਫਰਾਊ ਉਲਥਾਕਾਰ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਖੋਜੀ ਦਾ ਫਰਕ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥ ਰਸਾਲੂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਵਿਨਰਟਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਮਰਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਢਾਡੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਨਿਚੋੜ ਈ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਵਿਨਰਟਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਸਲੀ ਗੀਤ ਜਾਂ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ। ਸਿਰਫ ਉਲਥੇ ਈ ਦਿਤੇ ਨੇ। ਪਰ ਅਸਾਂ ਨੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਉਸ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੁੜ ਉਲਥਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਅਸਲ ਤੁਲ *ਵੇਖੋ Romantic Tales from the Punjab (1908)<noinclude></noinclude> g8z12fybuc5ge7lwd0qrcgkeyjrvzch 250 72063 216958 2026-05-01T03:30:13Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਿਥੇ। ਢੇਰ ਸਾਰੇ ਦੋਹੜੇ ਤੇ ਓਹੀ ਹੈਨ ਜਿਹੜੇ ਟੈਂਪਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਲੀਜੰਡਜ਼ ਵਿਚ। ੧-ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਇਸ ਤੰਗ ਦੁਨੀਆਂ ਅੰਦਰ ਉਹ, ਜੀ ਮੰਗਲ ਵਾਰੇ ਆਇਆ। ਹਸਦਾ ਹਸਦਾ ਵਾਰ ਛਨਿਛਰ ਏਥੋਂ ਉਹ ਸਿਧਾਇਆ। ਮਹਾਂ ਬਲੀ ਰਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||110}}</noinclude>ਕਿਥੇ। ਢੇਰ ਸਾਰੇ ਦੋਹੜੇ ਤੇ ਓਹੀ ਹੈਨ ਜਿਹੜੇ ਟੈਂਪਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਲੀਜੰਡਜ਼ ਵਿਚ। ੧-ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਇਸ ਤੰਗ ਦੁਨੀਆਂ ਅੰਦਰ ਉਹ, ਜੀ ਮੰਗਲ ਵਾਰੇ ਆਇਆ। ਹਸਦਾ ਹਸਦਾ ਵਾਰ ਛਨਿਛਰ ਏਥੋਂ ਉਹ ਸਿਧਾਇਆ। ਮਹਾਂ ਬਲੀ ਰਾਜਾ ਵੋ ਪੈਦਾ ਦੁਨੀਆਂ ਅੰਦਰ ਹੋਇਆ; ਜਿਸ ਦਿਨ ਜੰਮਿਆ ਆਣ ਰਸਾਲੂ, ਵਡਾ ਓਹੀ ਅਖਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਉਜੈਨ ਦੇ ਬਿਕਰਮਾਜੀਤ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ। ਇਕ ਅਛਰਾਂ ਤੇ ਦੂਈ ਲੂਣਾਂ।ਲੂਣਾਂ ਚਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਅਛਰਾਂ ਦਾ ਪੁਤਰ ਪੂਰਨ ਸੀ। ਪੂਰਨ ਜੁਆਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਲੂਣਾਂ ਉਸ ਤੇ ਆਸ਼ਕ ਹੋਈ। ਪੂਰਨ ਦੇ ਨਾ ਮੰਨਣ ਤੇ ਲੂਣਾਂ ਨੇ ਮਕਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਕੋਲ ਪੂਰਨ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਤੇ ਪੂਰਨ ਨੂੰ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਵਾਈ। ਪਰ ਜਲਾਦਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਹਥ ਈ ਵਢ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸਟ ਦਿਤਾ। ਗੁਰੂ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਨੇ ਆਕੇ ਬਚਾਇਆ ਤੇ ਫੇਰ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋਗ ਦਿਤਾ। ਪੂਰਨ ਜੋਗੀ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਲੂਣਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੁਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਰਸਾਲੂ ਰੱਖਿਆ। ਅਗਲੇ ਹਾਲ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਚੁਕੇ ਹਾਂ। ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਭੋਰੇ ਪੈਣਾ, ਭੋਰਿਓਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਜਦ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਣਾ ਤਾਂ ਖੇਡ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਘੜੇ ਫੁੰਡਕੋ ਪਿਤਲ ਦੇ ਘੜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਣੇ। ਫੇਰ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਨੇ ਤੰਗ ਆਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਗਲੀ ਗਲੀ ਘਰ ਘਰ ਖੂਹ ਲਵਾ ਦਿਤੇ। ਪਰ ਰਸਾਲੂ ਉਚੇ ਬੁਰਜ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਾਗਰਾਂ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦੇਵੇ। ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਬੜਾ ਤੰਗ ਆਇਆ, ਅੰਤ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਰਸਾਲੂ ਬਾਹਰੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਆਇਆ ਤੇ ਅਗੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਬੂਹੇ ਤੇ ਇਕ ਮੂੰਹ ਕਾਲ ਮਾਨੁਖ ਦਾ ਬੁਤ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਭਈ ਇਹ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਸੋ ਰਸਾਲੂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਕ ਚੋਣਵੇਂ ਯਾਰਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈਕੇ ਟੁਰ ਪਿਆ। ਲੂਣਾਂ ਰੋਂਦੀ ਪਿਟਦੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਘੋੜੀ ਫੌਲਾਦੀ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਤੋਤਾ ਨਾਲ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਾਦੀ ਸੀ॥ ੨-ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਉਥੋਂ ਟੁਰਕੇ ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਲ ਆਇਆ। ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇਕ ਗੁਜਰ ਰਾਜਪੂਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਆਲ ਕੋਟ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇਂ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਰਸਾਲੇ ਸਮੇਤ ਆਉਂਦਿਆਂ ਸੁਣ, ਆਪ ਬਾਹਰ ਜਾਕੇ ਵੇਖਣ ਲਗਾ ਕਿ<noinclude></noinclude> 0z0cl8uq26x38kblzahq7qium36ty8z 250 72064 216959 2026-05-01T03:30:45Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦੁਸ਼ਮਨ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸਤ। ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਪੁਛਦਾ ਹੈ:ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਬੇਟੜਾ, ਕੀ ਏ ਤੇਰਾ ਨਾਂਉਂ? ਕਿਥੇ ਤੇਰੀ ਨਗਰੀ, ਕੀਏ ਸ਼ਹਿਰ ਗਰਾਉਂ? ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ— ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਦਾ ਬੋਟੜਾ, ਰਸਾਲੂ ਮੇਰਾ ਨਾਂਉਂ। ਸਿਆਲਕੋ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||111}}</noinclude>ਦੁਸ਼ਮਨ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸਤ। ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਪੁਛਦਾ ਹੈ:ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਬੇਟੜਾ, ਕੀ ਏ ਤੇਰਾ ਨਾਂਉਂ? ਕਿਥੇ ਤੇਰੀ ਨਗਰੀ, ਕੀਏ ਸ਼ਹਿਰ ਗਰਾਉਂ? ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ— ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਦਾ ਬੋਟੜਾ, ਰਸਾਲੂ ਮੇਰਾ ਨਾਂਉਂ। ਸਿਆਲਕੋਟ ਮੇਰਾ ਵਤਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਗਰਾਉਂ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਬੜੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਖਾਤਰ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਪੁਛਿਉਸੂ ਕਿ ਤੂੰ ਇਕ ਰਾਜ ਦਾ ਟਿਕਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਐਡੀ ਦੂਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਆਇਆਂ? ਨੇ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਜੇਹਲਮ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦਬਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਏ, ਪਰ ਦੇਵ ਪਥਰ ਰੂਪ ਬਣੇ ਪਏ ਨੇ। ਓਥੇ ਹੁਣ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੋਸ ਨੂੰ ਫਤਹਿ ਕਰਨ ਚਲਿਆ ਹਾਂ। ਰਾਜੇ ਆਖਿਆ, ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਵੀ ਮਦਤ ਲਈ ਲੈ ਜਾਵੋ।ਸੋ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੁਝ ਫੌਜ ਮਦਤ ਲਈ ਦਿਤੀ। ਰਸਾਲੂ ਪਥਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਪੁਜਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਲੇ ਦਾ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਅੰਤ ਕਿਲਾ ਸਰ ਹੋਇਆ, ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਤੇ ਨਸ ਗਏ, ਜਾਂ ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਸ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਕੇ ਰਸਾਲੂ ਟਿਲੇ ਤੇ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਫ਼ਕੀਰ ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਰਖਣ ਲਈ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ! ਪਰ ਜਦ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਵਾ ਮਣ ਦਾ ਬਾਨ ਧਨਸ਼ ਵਿਚ ਰਖਿਆ ਤਾਂ ਸ਼ੇਰ ਨਠ ਗਿਆ ਤੇ ਫਕੀਰ ਫੇਰ ਮਾਨੁਖ ਬਣ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਸਾਲੂ ਟਿੱਲੇ ਤੇ ਪੁਜਾ, ਤਾਂ ਪੀਰ ਨੇ ਉਠਕੇ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਇਹ ਅਜਬ ਫ਼ਕੀਰ ਹੈ ਜੋ ਹਸਤੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀਰ ਨੇਂ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਟਿੱਲਾ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੀਰਾਂ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀ ਜਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਜਾਕੇ *ਗੰਡ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇ ਫ਼ਕੀਰ ਈ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਦੁਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਕੱਲਿਆਂ ਲੜ ਕੇ ਮਾਰ ਲਿਤਾ ਤਾਂ ਜਗਤ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ੩ ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਜੇਹਲਮ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸਿਕਾ ਜਮਾ ਕੇ, ਰਸਾਲੂ ਹੋਰਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ *ਨੋਟ—ਪਬਰਾਏ ਹੋਏ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਇਹ ਰੀਡਗੜ੍ਹ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਨ (Version) ਹੈ।<noinclude></noinclude> dqq481i65mpnkabnf8qu44fltyjgp7y 250 72065 216960 2026-05-01T03:31:18Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਵਿਚ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲੇ ਦੇ ਦਿਨ ਵੀ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਜਿਥੇ ਜਾਏ, ਉਸਦੀ ਫ਼ੌਲਾਦੀ ਘੋੜੀ ਤੇ ਸ਼ਾਦੀ ਤੋਤਾ ਨਾਲ ਈ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਨੇ ਆਦਮੀ ਘਲ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||112}}</noinclude>ਵਿਚ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲੇ ਦੇ ਦਿਨ ਵੀ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਜਿਥੇ ਜਾਏ, ਉਸਦੀ ਫ਼ੌਲਾਦੀ ਘੋੜੀ ਤੇ ਸ਼ਾਦੀ ਤੋਤਾ ਨਾਲ ਈ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਨੇ ਆਦਮੀ ਘਲਿਆ ਕਿ ਘਰ ਮੁੜ ਆਉ, ਪਰ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫੇਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਲੂਣਾਂ ਨੇ ਆਦਮੀ ਘਲਿਆ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਇਨਕਾਰ! ਆਖਰ ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਦਾਈ ਨੇ ਸੁਨੇਹਾ ਘਲਿਆ ਕਿ ਬੱਚਾ ਮਿਲ ਜਾ। ਰਸਾਲੂ ਮੁੜ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਪਾਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਦਾਈ ਨੇ ਹਿਤ ਨਾਲ ਪੁਛਿਆ: ਕੀ ਤੂੰ ਬੇਟਾ ਆਇਓਂ ਦੂਰੋਂ ਦੇਸੋਂ ਚਲ? ਕੀ ਤੂੰ ਬੇਟਾ ਆਇਓਂ ਖਾ ਲੜਾਈਉਂ ਫੱਟ? ਵਰਿਆਮੀ ਖੇਡ ਤੂ ਖਟ ਮਾਊਂ ਤੇਰੀ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ, ਕੌਣ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋਇ? ਬਣੀਂ ਦੁਧ ਪਿਲਾਇਆ, ਕੁਛੜ ਖੇਡਿਆ ਤੋਇ। ਦਿਲ ਮੈਂਡੇ ਦੇ ਖੰਡ।* ਰਸਾਲੂ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੋਗੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧਿਆਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬੋਲਿਆ:ਹਥ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਡੰਡਾ ਮਾਈ ਵਾਂਗ ਜੋਗੀਆਂ ਭੇਸ। ਸਿਰ ਤੇ ਜੂੜਾ ਜਤੀ ਦਾ ਰਾਖ ਭਿੰਨੇ ਕੇਸ। ਪੁਤ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋਵਸੀ, ਸੁਖ ਦੁਖ ਵਸਦਾ ਦੇਸ। ਅਲਖ ਜਗਾਵਾਂ ਮੈਂ ਮੰਗਤਾ, ਦਰ ਦਰ ਕਰਾਂ ਆਦੇਸ ਏਸ ਭੇਸ ਵਿਚ ਰਸਾਲੂ ਸਿਆਲਕੋਟ ਮੁੜਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਏ। ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਘਰ ਮੁੜਿਆਂ ਅਜੇ ਢੇਰ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਲਈ ਅਰ ਵਜ਼ੀਰ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕੁੜਮਾਈ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਅਸੂ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਾਹ ਮੁਕਰਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਰਸਾਲੂ ਦਰਿਆ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਗਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਝੁਰਮਟ • ਇਕ ਖੂਹ 'ਤੇ ਸੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਘੜੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੁੜੀ ਸੀ ਬੜੀ ਚਾਤਰ, ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਵਾਲ ਖਿਲਰੇ ਵੇਖ ਟਿਚਕਰ ਕਰਦੀ ਏ:-ਨੀਲੀ ਘੋੜੀ ਵਾਲਿਆ, ਆਪਨੇ ਕੇਸ ਸੰਭਾਰ। ਕੁੜੀ ਅੰਞਾਨੀ ਵਾਂਗ ਵੇ, ਨਾ ਸਜੇ ਖਬੇ ਖਿਲਾਰ। ਬੂਹੇ ਖਲੋਤੀ ਨਾਰ ਕੋ ਮਤ ਆ ਕਰੇ ਮਖੌਲ। ਬਿਨਤੀ ਕਰਾਂ ਮੈਂ ਰਾਜਿਆ; ਤੂੰ ਸੁਹਣੇ ਕੇਸ ਸਵਾਰ। *ਟੁਕੜੇ।<noinclude></noinclude> f9c36w9air3g8lvqusthdo23rn9xpnx 250 72066 216961 2026-05-01T03:34:23Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ, ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਇਆ। ਬੋਲਿਆ: ਤੂੰ ਸੁਣ ਨੀ ਮੰਗੇਤਰ ਮੇਰੀਏ, ਜੋ ਬੋਲੇ ਬੋਲ ਕਬੋਲ। ਲੂਣਾਂ ਦਾ ਜੇ ਪੁਤ ਮੈਂ, ਲੈਸਾਂ ਸਾਂਵੀ ਤੋਲ। ਪਰ ਕੁੜੀ ਕਿਥੋਂ ਮੁੜੇ, ਫੇਰ ਜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" />{{rh||113}}</noinclude>ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ, ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਇਆ। ਬੋਲਿਆ: ਤੂੰ ਸੁਣ ਨੀ ਮੰਗੇਤਰ ਮੇਰੀਏ, ਜੋ ਬੋਲੇ ਬੋਲ ਕਬੋਲ। ਲੂਣਾਂ ਦਾ ਜੇ ਪੁਤ ਮੈਂ, ਲੈਸਾਂ ਸਾਂਵੀ ਤੋਲ। ਪਰ ਕੁੜੀ ਕਿਥੋਂ ਮੁੜੇ, ਫੇਰ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ:ਤੂੰ ਸੁਣ ਲੂਣਾਂ ਬੇਟੜੇ, ਨਾ ਕਰ ਐਂਡ ਗੁਮਾਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਅਤਣ ਸਾਮ੍ਹਣੇ, ਨਾ ਕਰ ਕ੍ਰੋਧ ਤੁਫਾਨ। ਤੇਰ ਜਿਹੇ ਲਖ ਆਦਮੀ, ਖੱਬੇ, ਜੰਗਲ, ਬਾਰ। ਫਿਰਨ ਚਰਾਂਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ, ਡੰਗਰ ਲਖ ਹਜ਼ਾਰ ਫੇਰ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ:ਤੂੰ ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਮੰਗੇਤਰੇ, ਲੜ ਬੰਨ੍ਹ ਮੇਰੇ ਬੋਲ। ਜੇ ਕੁਖ ਜਾਇਆ ਰਾਣੀ ਲੂਣਾਂ ਦੇ, ਸੁਣ ਤੂੰ ਕੰਨਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਛੋੜਸਾਂ, ਕਰਾਂ ਦੁਹਾਗਨ ਖਾਰ; ਜਗ ਵਿਚ ਫਿਰੇਂ ਬੇਸ਼ਰਮ ਤੂੰ, ਤਦ ਆਇ ਸੂਝ ਕਬੋਲ! ਇਹ ਕਹਿ ਰਸਾਲੂ ਅਗੇ ਟੁਰ ਗਿਆ। ਆਇਆ ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਿਹਾੜਾ, ਜੰਞ ਢੁਕੀ, ਵਜ਼ੀਰ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸਭ ਜਾਂਞੀਆਂ ਦੀ ਬੜੀ ਖਾਤਰ ਕੀਤੀ। ਅੰਤ ਲਾਵਾਂ ਫੇਰਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਆਇਆ, ਲਾੜਾ ਲਾੜੀ ਖਾਰਿਆਂ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੇ ਪੰਡਤ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਜੀ! ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, ਹੋ ਸਲਵਾਹਨ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਅਜਿਹੀ ਗਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਨੂੰ 'ਲਾਜ ਨਾ ਲਾ। ਰਸਾਲੂ ਚੁਪ ਕਰ ਰਿਹਾ | ਜਦ ਗੰਢ ਚਤਰਾਵਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਫੇਰੇ ਲੈਣ ਲਗੇ, ਤਾਂ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਉਠਕੇ ਬਾਹਰ ਤਕਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਘੋੜਾ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਫੇਰੇ ਲੈਂਦਿਆਂ, ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਗੰਢ ਕਟਕੇ ਬਾਹਰ ਵਲ ਛਲਾਂਘ ਮਾਰੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਔਹ ਗਿਆ ਔਹ ਗਿਆ। ਤੇ ਖਾਰੇ ਬੈਠੀ ਕੁੜੀ ਬੋਲੀ, ਓ ਰਸਾਲੂ! ਤੂੰ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੰਢ ਚਤਰਾਵਾਂ ਕਟ ਕੇ ਦੌੜ ਗਿਓਂ, ਚੰਗਾ ਅਗੇ ਚਲ ਕੇ ਲੇਖਾ ਲਵਾਂਗੀ॥ ਬੁਰਾ ਕੀਤੋਈ ਰਾਜਿਆ, ਮਾਰੀ ਧੋਖੇ ਨਾਰ। ਦੇਸੀਂ ਰਬ ਨੂੰ ਜੁਆਬ ਕੀ, ਹੌਸੀ ਜਿੰਦ,ਖੁਆਰ॥ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਨੇ ਵੀ ਬਥੇਰਾ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਰਸਾਲੂ, ਨੇ ਇਕ ਨਾ ਸੁਣੀ। ਪਰ ਦੌੜ ਈ ਗਿਆ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਸੋਚ ਆਈਓਸੂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗਲ ਦਾ ਉਤਰ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਆਇਆ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਓਸੂ, ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੈਰੀ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਮੱਕੇ ' ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਜਦ ' ਮੈਂ ' ਫੇ<noinclude></noinclude> edqlpjeu3kd7oprbdldf898gg0gvog2 250 72067 216962 2026-05-01T03:34:57Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਅ ਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਾਂਗਾ। ਨੋਟ—ਇਹ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਾਸੀ ਦੀ ਮਨ ਘੜਤ ਗਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰੇ ਸਵਿਨਰਟਨ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਤਾ। ਫੇਰ ਰਸਾਲੂ ਰਾਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" />{{rh||114}}</noinclude>ਅ ਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਾਂਗਾ। ਨੋਟ—ਇਹ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਾਸੀ ਦੀ ਮਨ ਘੜਤ ਗਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰੇ ਸਵਿਨਰਟਨ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਤਾ। ਫੇਰ ਰਸਾਲੂ ਰਾਤ ਦਿਨ ਪੈਂਡਾ ਮਾਰਦਾ ਇਕ ਵਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪੁੱਜਾ, ਚੌਂਕੀਦਾਰ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਿਆ ਇਹ ਕੇਹੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ? ਉਸਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਏਹ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਰਸਾਲੂ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਹਜ਼ਰਤ ਇਮਾਮਅਲੀ ਲਾਕ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ। ਓਥੇ ਜਾਕੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਜ਼ਰਤ! ਮੈਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਬਖ਼ਸ਼। ਹਜ਼ਰਤ ਇਮਾਮ ਨੇ ਵੇਖਕੇ ਕਿ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਹੈ, ਪੁਛਿਓਸ, ਤੂੰ ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ ਤੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਜੀ ਮੈਂ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਬੜਾ ਜ਼ਾਲਮ ਕਾਫ਼ਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਇਮਾਮ ਨੇ ਪੀਰ ਪੰਜਾਬੀ, ਸੁਰਖੁਰੂ ਸੁਬਾਹ ਨੂੰ ਫੁਰਮਾਇਆ, ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਬਣਾਓ। ਸੋ ਰਸਾਲੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨਿਮਾਜ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਆਵਾਂ ਸਿਖ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਰਤ ਲਾੜ ਪਾਸ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਮਦਤ ਦੇਵੋ ਤੇ ਮੈਂ ਜਾਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਕੇ ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਦੇ ਹਥੋਂ ਬਚਾਵਾਂ ਤੇ ਇਸਲਾਮ ਫ਼ੈਲਾਵਾਂ। ਹਜ਼ਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਓਥੇ ਤੇ ਤੇਰਾ ਪਿਉ ਈ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਜੀ ਉਹ ਬੜਾ ਜ਼ਾਲਮ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਡੇ ਨੁਕਸ ਹੈਨ: (੧) ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਇਕ ਪਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। (੨) ਜਿਹੜੀ ਪੌਸ਼ਾਕ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੇ ਰਾਤ ਵਾਲੀ ਪੌਸ਼ਕ ਸਵੇਰੇ ਸੜਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। (੩) ਉਹ ਇਕ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਨਵੇਂ ਖੂਹ ਪੁਟਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁੱਲਾਂ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ਤਵਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਸਲਵਾਹਨ ਵਡਾ ਕਾਫ਼ਰ ਹੈ। ਪਰ ਹਜ਼ਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਪੁਤਰ ਦੀ ਪਿਓ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਅੰਤ ਹਜ਼ਰਤ ਨੇ ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਜ਼ਿਦ ਕਰਨ ਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ੌਜ ਮਦਤ ਲਈ ਦੇ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਓਧਰ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਨੇ ਜਦ ਇਹ ਸੋਅ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਕਿਲੇ ਤੇ ਕੋਟ (ਫਸੀਲ) ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਰਬ ਦਾ ਭਾਣਾ ਇਕ ਬੁਰਜ ਨੂੰ ਜਦ ਬਣਾਉਣ, ਉਹ ਢਹਿ ਪਵੇ। ਅੰਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਨੀਂਹਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵੋ ਤਾਂ ਬੁਰਜ ਖਲੋਵੇਗਾ। ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ, ਫੜ ਲਿਆਵੋ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਧਵਾ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਦਾ ਪੁਤਰ<noinclude></noinclude> fzl4jt907qcbyz0vw9dm8t8ineamnia 250 72068 216963 2026-05-01T03:35:30Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "(ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਜਬੇਰੋ ਸੀ) ਫੜ ਲਿਆਏ। ਮਾਂ ਬਥੇਰੀ ਰੁੰਨੀਂ, ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਕ ਨਾ ਸੁਣੀ, ਮਾਰਕੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਨੀਂਹੀਂ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਬੁਰਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਨੋਟ-ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਜਦ ਕੋਈ ਵਡੀ ਇਮ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" />{{rh||115}}</noinclude>(ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਜਬੇਰੋ ਸੀ) ਫੜ ਲਿਆਏ। ਮਾਂ ਬਥੇਰੀ ਰੁੰਨੀਂ, ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਕ ਨਾ ਸੁਣੀ, ਮਾਰਕੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਨੀਂਹੀਂ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਬੁਰਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਨੋਟ-ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਜਦ ਕੋਈ ਵਡੀ ਇਮਾਰਤ ਕਿਲਾ ਆਦਿ ਬਣਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮਾਨੁਖ ਦਾ ਸਿਰ ਨੀਂਹੀਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਤਾਕਿ ਇਮਾਰਤ ਅਟਲ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਦ ਕੋਈ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਔਕੜ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਵੀ ਮਾਨੁਖ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਬੜੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈਨ, ਚਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਵਰਹੇ ਈ ਹੋਏ ਹੋਣੇ ਨੇ; ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਗੇ ਮਾਨੁਖੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਰਵਾਜ ਸੀ। ਸੋ ਉਹ ਬੁਢੀ ਵੀ ਮੱਕੇ ਨੂੰ ਟੁਰ ਪਈ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਥਲ ਵਿਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਰ, ਮੇਰੀ ਮਦਤ ਕਰ। ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਰ ਓਥੇ ਆਇਆ, ਤੇ ਆਖਿਓਸੂ, ਅਖਾਂ ਮੀਟ, ਤੇ ਜਦ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਪੁਜ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਰਤ ਪਾਸ ਰੋਕੇ ਅਰਜ਼ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਤੇ ਕਾਫ਼ਰ ਸਲਵਾਹਨ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਸੁਣਾਏ। ਸਭਨਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਆਖਿਆ, ਮਾਈ ਰੋ ਨਾ। ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇਰੇ ਪੁਤਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਨੇ। ਹਜ਼ਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਕੇ ਚਲਾਂਗੇ। ਮਾਈ ਨੇ ਰੋਕੇ ਕਿਹਾ, ਤੁਸੀ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਧੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਰਨ ਦੇ ਕੀਰਨੇ ਕਰਦੀ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਟੁਰ ਪਏ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਕੁਲ ਪੰਜ ਸਵਾਰ ਰਸਾਲੂ ਨਾਲ ਸਨ। ਮਾਈ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਵਾਹਨ ਦੀ ਫੌਜ ਅਗੇ ਕੀ ਵੱਟੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਰਸਾਲੂ ਕਿਹਾ, ਈਮਾਨ ਨਾ ਹਾਰ। ਗਲ ਕੀ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਕਰਾਮਾਤ ਨਾਲ ਫੌਜ ਈ ਫੌਜ ਵਿਖਾਈ। ਮਾਈ ਨੂੰ ਢਾਰਸ ਆਈ। ਟੁਰਦੇ ਟੁਰਦੇ ਅੰਤ ਸਿਆਲਕੋਟ ਪੁਜੇ। ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਰਾਜਾ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਾਹਰ। ਪਰ ਅੰਤ ਕਿਲਾ ਸਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਬੜੀ ਫ਼ੌਜ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਉਸ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਵਾਰ ਬਿਨਾ ਸਿਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਲਈ ਲੜਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਅੰਤ ਜਦ ਫ਼ਤਹਿ ਦੇ ਨਾਰ੍ਹ ਉਠੋ, ਅਲਾਹ ਓ ਅਕਬਰ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚਿਆ, ਤਾਂ ਧੜ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਡਿਗਕੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿਚ ਰਲ ਗਿਆ। ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹੁੱਕਾ ਪੀਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਖਿਚਕੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁਟਿਆ ਤੇ ਸੁਣਾਇਓਸੂ, ਕਿ ਤੂੰ ਕਾਫ਼ਰ ਹੈਂ, ਜ਼ਾਲਮ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੁੱਲਾਂ ਤੇ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤੇ ਤੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਜਾ ਜਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਏਂਗਾ। ਸਲਵਾਹਨ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣਾ ਨਾ ਮੰਨਿਆ, ਪਰ ਜਾਨ ਬਖਸ਼ੀ ਲਈ ਬਥੇਰੋ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ। ਪਰ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਇਕ ਨਾ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਖਿਚਕੇ ਢਾਹ ਲਿਤਾ ਤੇ ਛਾਤੀ ਤੇ ਪੈਰ ਰਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੀਸ ਕਟ ਲਿਆ।<noinclude></noinclude> au4271xkxqcw3ad05leolap2kiuse4k 250 72069 216965 2026-05-01T06:02:14Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਨਿੱਜੀ ਹਲਕੇ ਦੀ ਥਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹੁਣ ਤਕਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਹਲਕਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>ਨਿੱਜੀ ਹਲਕੇ ਦੀ ਥਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹੁਣ ਤਕਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਹਲਕਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਤਾਂ ਪਾਇਲ ਹਲਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਇਲ ਵਿਖੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ, ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਜੂੰ ਨਹੀਂ ਸਰਕੀ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਾਂ ਪਾਇਲ ਹਲਕੇ ਦਾ ਨਹੀਂ।ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹਾਂ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਮੌਕਾ ਸਾਂਭਦਿਆਂ ਹੀ ਪਾਇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸਮਰਾਲਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਜਸਪਾਲੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਰਾਲਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਉਥੇ ਲੱਗ ਜਾਵੇ।ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਵੀ ਨਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਹਾਇਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵੀ ਲੱਗਣੀਆਂ ਸਨ।ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਤਾਅਨੇ ਮਾਰਨਗੇ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਣਡਿਠ ਕਰਕੇ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਰਹੰਦ ਨਹਿਰ ਤੋ ਬਣੇ ਫਲਟਿੰਗ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਤੇ ਦੋਰਾਹਾ ਕੋਲ ਜੀ.ਟੀ.ਰੋਡ ਉਪਰ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਸਨ। 61<noinclude>{{rh||75/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> iy1jj402ala87dnipanhzklkd4hxr9u 252 72070 216967 2026-05-01T06:34:50Z Harchand Bhinder 2624 "" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216967 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=_empty_ |Image=1 |Progress=X |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} gvi25s4d47su4cuv8tufmmfmkjvcqyx 216970 216967 2026-05-01T06:47:09Z Kuldeepburjbhalaike 1640 216970 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=X |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} dtevd36bl234pct7ygymb28l3esyjzm 216971 216970 2026-05-01T07:12:05Z Kuldeepburjbhalaike 1640 216971 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q139596151 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=X |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} mnb4p16xxk4rqoll7f8avqs2bmv78mb 250 72071 216969 2026-05-01T06:46:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) 1" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) 1<noinclude></noinclude> c7l28gkuzhffwrv8fhipruqq9ndnjbc 216972 216969 2026-05-01T07:30:54Z Kuldeepburjbhalaike 1640 216972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਤੇ_ਦੇਵ_ਪੁਰਸ਼_ਹਾਰ_ਗਏ.pdf |Page = 1 |bSize = 477 |cWidth = 392 |cHeight = 525 |oTop = 39 |oLeft = 44 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> nzt18t0exw4gx9xw427xo149rv3ibid 216973 216972 2026-05-01T07:31:03Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਸੋਧਣਾ */ 216973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਤੇ_ਦੇਵ_ਪੁਰਸ਼_ਹਾਰ_ਗਏ.pdf |Page = 1 |bSize = 477 |cWidth = 392 |cHeight = 525 |oTop = 39 |oLeft = 44 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> r34go237rrapaso7e3q1j4s23dcdxu4 250 72072 216974 2026-05-01T08:25:32Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "(੨) ਲਘੂ ਜਿਸ ਅਕਰ ਦੇ ਉੱਚਾਰਣ ਲਈ ਥੋੜਾ ਸਮਾ ਲਗੇ ਅਰਥਾਤ ਗੁਰੂ ਨਾਲੋਂ ਅੱਧਾ ਵੇਲਾ ਖ਼ਰਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲਘੂ ਹੈ. ਮੁਕਤਾ, ਉਂਕੜ, ਸਿਆਰੀ ਅਤੇ ਅਰਧਵਿੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਅਕਰ ਦੀ ਲਘੂ ਸੰਗਯਾ ਹੈ. ਲਘੂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਤ੍ਰਾ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>(੨) ਲਘੂ ਜਿਸ ਅਕਰ ਦੇ ਉੱਚਾਰਣ ਲਈ ਥੋੜਾ ਸਮਾ ਲਗੇ ਅਰਥਾਤ ਗੁਰੂ ਨਾਲੋਂ ਅੱਧਾ ਵੇਲਾ ਖ਼ਰਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲਘੂ ਹੈ. ਮੁਕਤਾ, ਉਂਕੜ, ਸਿਆਰੀ ਅਤੇ ਅਰਧਵਿੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਅਕਰ ਦੀ ਲਘੂ ਸੰਗਯਾ ਹੈ. ਲਘੂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਤ੍ਰਾ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਰ ਲ, ਲਾ, ਲਹੂ, ਰਸ ਆਦਿਕ ਸ਼ਬਦ ਇਸਦੇ ਬੋਧਕ ਹੈਨ. ਲਘੂ ਦੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਇਹ।”ਹੈ. ਕਦੇ ਕਦੇ ਛੰਦ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਠ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰੁ ਨੂੰ ਲਘੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਥਾ— “ਸ੍ਰਾਵਗ ਸੁੱਧ * ਜਿਤਨਾ ਵੇਲਾ ਚੁਟਕੀ ਬਜਾਂਉਣ ਲਈ ਲਗਦਾ ਹੈ. | ਅਰਧਵਿੰਦ ਲਿਖਣ ਦਾ ਇਹ “ਚਿੰਨ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਉੱਚਾਰਣ ਅੱਧੀ ਬਿੰਦੀ (ਟਿੱਪੀ) ਵਾਂਙ ਹੈ, ਜੈਸੇ ਨੂਨ ਗੁੰਨਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਯਥਾ “ਰਣ ਬਾਲ ਬੀਰ ਮੁੰਡੇ ਜਹਾਂ, ਬਹੁ ਭਾਂਤ ਬੀਰ ਸੰਘਾਰਹੀ." ਇਸ ਛੰਦ ਦੇ ਪਦ ਜੋ “ਮੰਡੇ” ਅਤੇ “ਸੰਘਾਰ ਪੜ੍ਹੀਏ, ਤਦ ਗਣਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਬਿੰਦੀ ਦੀ ਥਾਂ ਅਰਧਵਿੰਦੁ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਯੋ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਅਰਧਵਿੰਦ ਦੀ ਥਾਂ ਅਧਿਕ ਦਾ ਚਿੰਨ ਵਰਤਿਆ ਹੈ, ਯਥਾ- “ਤਿਸੁ ਗੁਰੁ ਕਉ ਹੱਉ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰੀ" ਅਰੁ “ਹੰਉ ਸਦ ਕੁਰਬਾਨੈ ਜਾਉ '' [ਵਾਰ ਵਡਹੰਸ] [ਤਿਲੰਗ ਮਃ: ੧]<noinclude></noinclude> 3as4xzulnla36kxaiji2y1qeiek0bvl 252 72073 216975 2026-05-01T08:38:55Z Taranpreet Goswami 2106 "" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216975 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=_empty_ |Image=1 |Progress=X |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} gvi25s4d47su4cuv8tufmmfmkjvcqyx 216976 216975 2026-05-01T08:40:22Z Harry sidhuz 1666 pagelist 216976 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=_empty_ |Image=1 |Progress=X |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5to6="ਸਮਰਪਣ" 7to8="ਤਤਕਰਾ" 9="9" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} mi5qku25dirzy6cut8pll1w73vmjzxd 216978 216976 2026-05-01T08:46:05Z Taranpreet Goswami 2106 216978 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ - ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ |Language=pa |Volume= |Author=ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5to6="ਸਮਰਪਣ" 7to8="ਤਤਕਰਾ" 9="9" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} k8p9qqyc5l750l7g7h3wxvx0y08dd82 216981 216978 2026-05-01T08:49:07Z Harry sidhuz 1666 Pagelist Update : 216981 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ - ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ |Language=pa |Volume= |Author=ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਖਾਲੀ ਸਫ਼ਾ" 3="ਖਾਲੀ ਸਫ਼ਾ" 4to5="ਕੋਲੋਫੋਨ"/> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} nutgwib2u7ksb5ceo1aj1y93ousfslx 216982 216981 2026-05-01T08:50:10Z Harry sidhuz 1666 216982 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ - ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ |Language=pa |Volume= |Author=ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਖਾਲੀ ਸਫ਼ਾ" 3="ਖਾਲੀ ਸਫ਼ਾ" 4to6="ਕੋਲੋਫੋਨ"/> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} tazbar1qpsh3kme5yrehbrargozyjnd 250 72074 216977 2026-05-01T08:44:18Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਾ ਕਦਰਦਾਨ ਇਕ ਦਿਨ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਾ ਕਦਰਦਾਨ ਇਕ ਦਿਨ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਨੂੰਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਹਿਣ ਲਈ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਪਰ ਭਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਵੇਖੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਪੁਡਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਕਾਨਾਂ ਜਾਂ ਫਲੈਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ 2 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਕ ਐਲ.ਆਈ.ਜੀ. ਫਲੈਟ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰੀ ਕੋਟੇ ਵਿਚੋਂ ਅਲਾਟ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਭਰਨਾ ਸੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਕੇ ਆਲਾਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਗਿਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਉਪ ਚੋਣ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। 9 ਮਈ 1995 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸੰਤ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਨੌਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਕਰਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆ ਗਏ। ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਆਪਾਂ ਅੱਜ ਗਿਦੜਬਾਹੇ ਜਾਣਾ ਹੈ।ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਗਿਦੜਬਾਹੇ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅਜ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਆਪਾਂ ਉਥੇ ਜਾ ਸਕੀਏ। ਮੈਂ 10 ਮਈ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਜਾਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੇਰੀ ਡਿਊਟੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮ ਹੈ। ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਜਾਣ ਦੀ ਜਿੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਾਰ ਹੈ ਤੇ ਅੱਜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸਵੇਰੇ 11-00 62<noinclude>{{rh||76/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> dc5kmvoa4rg9ou54l77qozrk2l6by0a 216979 216977 2026-05-01T08:46:12Z Charan Gill 36 216979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਾ ਕਦਰਦਾਨ ਇਕ ਦਿਨ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਨੂੰਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਹਿਣ ਲਈ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਪਰ ਭਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ। ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਵੇਖੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਪੁਡਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਕਾਨਾਂ ਜਾਂ ਫਲੈਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ 2 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਕ ਐਲ.ਆਈ.ਜੀ. ਫਲੈਟ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰੀ ਕੋਟੇ ਵਿਚੋਂ ਅਲਾਟ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਭਰਨਾ ਸੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਕੇ ਆਲਾਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਗਿਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਉਪ ਚੋਣ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। 9 ਮਈ 1995 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸੰਤ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਨੌਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਕਰਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆ ਗਏ। ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਆਪਾਂ ਅੱਜ ਗਿਦੜਬਾਹੇ ਜਾਣਾ ਹੈ।ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਗਿਦੜਬਾਹੇ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅਜ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਆਪਾਂ ਉਥੇ ਜਾ ਸਕੀਏ। ਮੈਂ 10 ਮਈ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਜਾਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੇਰੀ ਡਿਊਟੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮ ਹੈ। ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਜਾਣ ਦੀ ਜਿੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਾਰ ਹੈ ਤੇ ਅੱਜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸਵੇਰੇ 11-00<noinclude>{{rh||76/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> j3rosqsc1madwo0ss9fmk1yueutang3 250 72075 216980 2026-05-01T08:46:46Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕੁ ਵਜੇ ਬਠਿੰਡਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ| ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਪਹਿਰੇ ਵਿਚ ਗਿੱਦੜਵਾਹਾ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਅਜੀਤਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੋਫ਼ਰ, ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਦੋਵੇਂ ਉਦੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਮਾਨ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude>ਕੁ ਵਜੇ ਬਠਿੰਡਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ| ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਪਹਿਰੇ ਵਿਚ ਗਿੱਦੜਵਾਹਾ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਅਜੀਤਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੋਫ਼ਰ, ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਦੋਵੇਂ ਉਦੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਮਾਨ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਬਹਿਰੂ ਨੂੰ ਸ੍ਰ.ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਇਓ ਸਵੇਰੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ।ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸਵੇਰੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਅਜੀਤਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੋਫ਼ਰ ਨੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਦੱਸਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ।ਮੈਂ ਬਠਿੰਡੇ ਆ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੁਕਮ ਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ 10-00 ਵਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਬਸ ਸਟੈਂਡ ਤੇ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਟਿਆਲਾ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ। ਤਪੇ ਦੇ ਕੋਲ ਸਾਡੀ ਕਾਰ ਪੰਕਚਰ ਹੋ ਗਈ। ਪੰਕਚਰ ਲਗਵਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਚਲੇ ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ। ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨੀਂਦ ਦੇ ਝੋਲੇ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਗਲੀ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਡਰਾਈਵਰ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਧਨੌਲੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਕਾਰ ਮਿਲਟਰੀ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਈ ਸੜਕ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਖੜ੍ਹੀ ਗੱਡੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਈ ਤੇ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਨੂੰ ਧਨੌਲੇ ਦਾ ਐਸ.ਐਚ.ਓ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਚੌਕ ਕੇ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਸੰਗਰੂਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਂਟ ਕੋਲੋਂ ਲੱਤ ਟੁੱਟ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਗੰਭੀਰ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਵੀ ਸੈਂਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਡੌਲੇ ਕੋਲੋਂ ਟੁੱਟ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਵੇਰੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਾਡੀ ਪਟਿਆਲੇ ਦੀ ਪੀ.ਸੀ.ਐਸ. ਲੜਕੀ ਇੰਦੂ ਮਲਹੋਤਰਾ ਜੀ.ਏ.ਟੂ.ਡੀ.ਸੀ. ਸੰਗਰੂਰ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾ.ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਤ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਸਾਡੇ<noinclude>{{rh||77/ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸੱਚ}}</noinclude> iletxqtjxvwr3jlfuqqxn3pz9lwqj7z 250 72076 216983 2026-05-01T08:51:48Z Amritpal Aman 2020 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "________________ ਉਸਦੀ ਨਾਂਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਫ਼ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਜੇਕਰ ਘਰ ਲੇਟ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਬਾਪੂ ਕਲੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕੋਮਲ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude>________________ ਉਸਦੀ ਨਾਂਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਫ਼ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਜੇਕਰ ਘਰ ਲੇਟ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਬਾਪੂ ਕਲੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕੋਮਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜਿੰਨਾ ਮੋਹ ਉਸਦਾ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਤਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਮਰਦ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਥੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਇਕ ਭਰਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਇੰਨਾ ਫ਼ਿਕਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਗਏ। ਮੇਰੀ ਮਾਸੀ (ਅਮਰ ਕੌਰ) ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਦੇ ਬੱਚੇ (ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਅਤੇ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ) ਸ਼ਾਇਦ 5-7 ਹੀ ਪੜ੍ਹੇ। ਇਕ ਕੁੜੀ ਦਾ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਦੂਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਘੁੰਮਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ। ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰੀ ਦੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਕੀ ਕੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਸ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈਣਾ ਆਪਾਂ ਪਾਪ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਤਾਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਧੀ-ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਸਹੁਰੇ ਸਰਦਾ-ਪੁਜਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਜੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਲੈਂਦੇ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਸੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਡਰਾਈਵਰ ਜਵਾਈ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਸਾਮਾਨ, ਕਦੇ ਫਲ, ਕਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਕਦੇ ਨਕਦ ਝਾਵ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਲੈਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ‘ਚੰਗੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ “ਬੱਚੇ ! ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਤਾਂ ਘਰ ਪੱਕਦਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਜੋ ਗਰੀਬੀ ਹੋਏ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਦੂਰੋਂ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਐ।” ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਮਾਂ ਦੀ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਬੜੀ ਗਰੀਬੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੇ ਲੱਗ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਜਿਲਾ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਫ਼ਸਰ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਲਵਾਉਣ ਲਈ ਗੋਡੇ ਤੇ ਗੇੜੇ ਮਾਹਨੇ, ਕਦੀ ਕਹਿਣਾ “ਆਇਆ ਕਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।” ਕਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਘਰ ਦੇ ਦੇਣੀ, ਕਦੀ ਕੋਈ। ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ-ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ‘ਬੀਬੀ’ ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ‘ਬਾਈ ਆਖਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਵੀ ਮਾਂ ਲਈ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਲਈ ਬਾਈ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਬਾਈ ਨੂੰ ‘ਸੰਗਾਰੇ ਕਾ ਬਾਈ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਰਤਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਦੀ 5<noinclude>{{rh||5}}</noinclude> 9tvchbdto3b7gxjmgeqnzko56xg6usf 216984 216983 2026-05-01T09:04:25Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 216984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਉਸਦੀ ਨਾਂਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਫ਼ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਜੇਕਰ ਘਰ ਲੇਟ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਬਾਪੂ ਕਲੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕੋਮਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜਿੰਨਾ ਮੋਹ ਉਸਦਾ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਤਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਮਰਦ ਦਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਮੈਥੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਇਕ ਭਰਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਇੰਨਾ ਫ਼ਿਕਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਗਏ। ਮੇਰੀ ਮਾਸੀ (ਅਮਰ ਕੌਰ) ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਦੇ ਬੱਚੇ (ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਅਤੇ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ) ਸ਼ਾਇਦ 5-7 ਹੀ ਪੜ੍ਹੇ। ਇਕ ਕੁੜੀ ਦਾ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਦੂਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਘੁੰਮਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ। ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰੀ ਦੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਕੀ ਕੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਸ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈਣਾ ਆਪਾਂ ਪਾਪ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਤਾਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਧੀ-ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਸਹੁਰੇ ਸਰਦਾ-ਪੁਜਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਜੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਲੈਂਦੇ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਸੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਡਰਾਈਵਰ ਜਵਾਈ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਸਾਮਾਨ, ਕਦੇ ਫਲ, ਕਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਕਦੇ ਨਕਦ ਭਾਵ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਲੈਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਜ਼ੇ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚ 'ਚੰਗੀ' ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ “ਬੱਚੇ ! ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਤਾਂ ਘਰ ਪੱਕਦਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਜੇ ਗਰੀਬੀ ਹੋਏ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਦੂਰੋਂ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਐ।” ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਮਾਂ ਦੀ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਬੜੀ ਗਰੀਬੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੇ ਲੱਗ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਜਿਲਾ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਫ਼ਸਰ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਲਵਾਉਣ ਲਈ ਗੇੜੇ ਤੇ ਗੇੜੇ ਮਾਰਨੇ, ਕਦੀ ਕਹਿਣਾ “ਆਇਆ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।” ਕਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਘਰ ਦੇ ਦੇਣੀ, ਕਦੀ ਕੋਈ। ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ-ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ‘ਬੀਬੀ’ ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ‘ਬਾਈ’ ਆਖਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਵੀ ਮਾਂ ਲਈ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਲਈ ਬਾਈ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਬਾਈ ਨੂੰ ‘ਸੰਗਾਰੇ ਕਾ ਬਾਈ’ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਰਤਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਵੀ<noinclude>{{rh||5}}</noinclude> 0quwg9aftwii3zcxt8hvq8rtp0kdexl 250 72077 216985 2026-05-01T09:05:01Z Amritpal Aman 2020 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "________________ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਂ (ਬੀਬੀ) ਨੂੰ ‘ਮੰਮੀ ਅਤੇ ਬਾਪੂ (ਬਾਈ) ਨੂੰ ‘ਡੈਡੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਪਰ ਜੋ ਸਕੂਨ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਬਾਈ ਕਹਿ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਉਹ ਸਕੂਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਜ਼ਰਦਾ ਖ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude>________________ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਂ (ਬੀਬੀ) ਨੂੰ ‘ਮੰਮੀ ਅਤੇ ਬਾਪੂ (ਬਾਈ) ਨੂੰ ‘ਡੈਡੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਪਰ ਜੋ ਸਕੂਨ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਬਾਈ ਕਹਿ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਉਹ ਸਕੂਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਜ਼ਰਦਾ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਸ਼ਰਾਬ ਵੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਘਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ 'ਚ ਤਾਂ ਜ਼ਰਦਾ ਖਾਣ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਉਹ ਆਦਤ ਦਾ ਇੰਨਾ ਪੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।" ਜਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ “ਕੌਣ ਕਹਿੰਦੈ, ਕੀਹਨੇ ਦੇਖਿਐ ਕਿ ਮੈਂ ਜ਼ਰਦਾ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਚੋਰੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਚਾਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਡਿਊਟੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕਿਧਰੇ ਬਾਪੂ ਜ਼ਰਦਾ ਖਾਂਦਾ ਦਿਸੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸੂਹੀਆ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਫਲਾਣੇ ਥਾਂ ਜ਼ਰਦਾ ਲੈਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਬਸ ਫੇਰ ਕਲੇਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦਿਲੋਂ ਤਾਂ ਮਾਂ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਚਲੋ ਬਾਪੂ ਤੇ ਇਕ ਬੰਦਿਸ਼ ਜਰੂਰ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਲੁਕ ਕੇ ਹੀ ਜ਼ਰਦਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਦਰਅਸਲ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇਹ ਤਮੰਨਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮਲਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇਸ ਰੀਝ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਪੋਲੀਓਗ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਕਈ ਸਟੇਜਾਂ ਬਦਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਸੀ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਫੇਰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਗੋਡੇ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਚਲਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗੋਡੇ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖੇ ਬਿਨਾਂ ਚੱਲਣ ਲੱਗਾ। ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਮੋਹੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਲਾ ਕੇ ਗਰਮਾਇਸ਼ ਦੇਣੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਮਈ-ਜੂਨ ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਠੇ ਤੇ ਖੁਦ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਜਨੂੰਨ ਵਜੋਂ ਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤੁੱਟ ਭਾਵਨਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹਰ ਦਸਮੀ ਤੋ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਸੇਖੂਪੁਰ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਪੂਰਨ ਦਾਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਵੀ ਨਾਲ ਚਲੇ 6<noinclude>{{rh||6}}</noinclude> kpd4n5e50t382aem36etulv2d3swztd 216986 216985 2026-05-01T09:16:31Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 216986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਂ (ਬੀਬੀ) ਨੂੰ ‘ਮੰਮੀ’ ਅਤੇ ਬਾਪੂ (ਬਾਈ) ਨੂੰ ‘ਡੈਡੀ’ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਪਰ ਜੋ ਸਕੂਨ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਬਾਈ ਕਹਿ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਉਹ ਸਕੂਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਜ਼ਰਦਾ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਸ਼ਰਾਬ ਵੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਘਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ 'ਚ ਤਾਂ ਜ਼ਰਦਾ ਖਾਣ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਉਹ ਆਦਤ ਦਾ ਇੰਨਾ ਪੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ "ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।" ਜਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ "ਕੌਣ ਕਹਿੰਦੈ, ਕੀਹਨੇ ਦੇਖਿਐ ਕਿ ਮੈਂ ਜ਼ਰਦਾ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਚੋਰੀ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹਨ ਲਈ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਚਾਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਡਿਊਟੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕਿਧਰੇ ਬਾਪੂ ਜ਼ਰਦਾ ਖਾਂਦਾ ਦਿਸੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸੂਹੀਆ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਫਲਾਣੇ ਥਾਂ ਜ਼ਰਦਾ ਲੈਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਬਸ ਫੇਰ ਕਲੇਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦਿਲੋਂ ਤਾਂ ਮਾਂ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਚਲੋ ਬਾਪੂ ਤੇ ਇਕ ਬੰਦਿਸ਼ ਜਰੂਰ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਲੁਕ ਕੇ ਹੀ ਜ਼ਰਦਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਦਰਅਸਲ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇਹ ਤਮੰਨਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮਲਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇਸ ਰੀਝ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। {{gap}}ਪੋਲੀਓਗ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਕਈ ਸਟੇਜਾਂ ਬਦਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਸੀ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਫੇਰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਗੋਡੇ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਚਲਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗੋਡੇ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖੇ ਬਿਨਾਂ ਚੱਲਣ ਲੱਗਾ। ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਲਾ ਕੇ ਗਰਮਾਇਸ਼ ਦੇਣੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਮਈ-ਜੂਨ ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਠੇ ਤੇ ਖੁਦ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਜਨੂੰਨ ਵਜੋਂ ਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤੁੱਟ ਭਾਵਨਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹਰ ਦਸਮੀ ਤੇ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਸੇਖੂਪੁਰ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਪੂਰਨ ਦਾਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਵੀ ਨਾਲ ਚਲੇ<noinclude>{{rh||6}}</noinclude> hpzvlu7af0v21ku2psv6j9cmd1cd6ck 250 72078 216987 2026-05-01T10:29:46Z Aman Arora PTL 1841 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{Block center|<poem>'''{{larger|ਮਿੱਟੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾ ਰਹੀ}}''' ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੇਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਡੁੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਸ ਮੇਟਣ ਲਈ ਮੰਗਦੀਆਂ ਨੇ ਖ਼ੂਨ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> {{Block center|<poem>'''{{larger|ਮਿੱਟੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾ ਰਹੀ}}''' ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੇਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਡੁੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਸ ਮੇਟਣ ਲਈ ਮੰਗਦੀਆਂ ਨੇ ਖ਼ੂਨ ਬੰਦੂਕਾਂ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਿਦਰੋਹੀ ਆਵਾਜ਼। ਧਰਤੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਕੋਈ ਹੋਵੇ ਮਿੱਟੀ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮਿੱਟੀ ਲਹੂ 'ਚ ਭਿੱਜਦੀ ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਗੁਰੂ ਨਗਰੀ ਦੇ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਜਿਹੇ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਦੋਂ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਲੋਕ-ਰੋਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੱਲੀ ਸੀ ਖੌਫ਼ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦਨਦਨਾਉਂਦਾ ਦੈਂਤ ਭੂਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆ ਖਲੋਤਾ ਭੀੜੀ ਜਿਹੀ ਗਲੀ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰ 'ਚ ਵਰ੍ਹ ਪਿਆ ਨਿਹੱਥਿਆਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮੀਂਹ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 16}}</noinclude> 7refrjghj1fo714bg41tq082a2uaktn 216988 216987 2026-05-01T10:30:09Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 216988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> {{Block center|<poem>'''{{larger|ਮਿੱਟੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾ ਰਹੀ}}''' ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੇਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਡੁੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਸ ਮੇਟਣ ਲਈ ਮੰਗਦੀਆਂ ਨੇ ਖ਼ੂਨ ਬੰਦੂਕਾਂ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਿਦਰੋਹੀ ਆਵਾਜ਼। ਧਰਤੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਕੋਈ ਹੋਵੇ ਮਿੱਟੀ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮਿੱਟੀ ਲਹੂ 'ਚ ਭਿੱਜਦੀ ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਗੁਰੂ ਨਗਰੀ ਦੇ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਜਿਹੇ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਦੋਂ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਲੋਕ-ਰੋਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੱਲੀ ਸੀ ਖੌਫ਼ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦਨਦਨਾਉਂਦਾ ਦੈਂਤ ਭੂਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆ ਖਲੋਤਾ ਭੀੜੀ ਜਿਹੀ ਗਲੀ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰ 'ਚ ਵਰ੍ਹ ਪਿਆ ਨਿਹੱਥਿਆਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮੀਂਹ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 16}}</noinclude> 9f0vy7tw99gcp7ppysnnqln1qru0sge 250 72079 216989 2026-05-01T10:32:28Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 216989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਜਾਦੀ ਦੇ ਪਰਵਾਨਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਉਸ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਰਲਿਆ ਰਲਿਆ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਰੁਲਿਆ ਨਹੀਂ ਉਸੇ ਮਿੱਟੀ 'ਚੋਂ ਫਿਰ ਲੋਕ-ਰੋਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਫੁੱਟੀ। ਗੁਰੂ ਨਗਰੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਗਵਾਹ ਹਨ ਕਿ ਖੌਫ਼ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਦੈਂਤ ਉਹਨਾਂ ਗਲੀਆਂ 'ਚ ਵੀ ਬੇਕਿਰਕ ਵਹਿਸ਼ੀ ਨਾਚ ਨੱਚਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕਿ ਅਣਖ ਕੁਚਲੀ ਜਾਏ ਅਵਾਜ਼ ਦਮ ਘੁੱਟ ਕੇ ਮਰ ਜਾਏਂ ਪਰ ਮਿੱਟੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾ ਰਹੀ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਭਾਰਤ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹਲੂਣ ਹਲੂਣ ਜਗਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਦਾਰ ਦੀ ਦੰਦੀ ਦਾ ਸਬਕ ਬੇਪੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਸੁੱਤੇ ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਦੀਪ ਜਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾ ਬੈਠੀ। ਇਕ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਬਾਲਕ ਘਰੋਂ ਚੋਰੀ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਰੰਗ 'ਚ ਰੰਗੀ ਉਸ ਰੰਗਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਕਰਨ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਸ ਆਪਣੇ ਮਾਸੂਮ ਪੋਟਿਆਂ ਸੰਗ ਉਸ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬੁੱਕ ਭਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਛੁਹਾਇਆ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 17}}</noinclude> 3y8mf8qzj9ormvecnd94awcipsmogit 250 72080 216995 2026-05-01T11:37:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "29 ਝੁਰਣਿ, ਆਖਣਿ ਲਗੈ, ਜੋ ‘ਵਡਾ ਹੈਫੁ ਹੋਆ, ਜੋ ਕਾਲੂ ਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਦਿਵਾਨਾ ਹੋਆ। ੭ ਵੈਦ ਤਬਿ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕੁ ਮਹੀਨੇ ਤਿਨ ਤਾਈ ਖਾਵੈ ਪੀਵੈ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ। ਅੰਦਰ ਚੁਪ ਕਰ ਪੈ ਰਿਹਾ। ਸਾਰਾ ਪਰਵਾਰੁ ਵੇਦੀਆਂ ਕਾ ਓਦਰਿਆ, ਸਭੇ ਲਗ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{c|29}}</noinclude>29 ਝੁਰਣਿ, ਆਖਣਿ ਲਗੈ, ਜੋ ‘ਵਡਾ ਹੈਫੁ ਹੋਆ, ਜੋ ਕਾਲੂ ਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਦਿਵਾਨਾ ਹੋਆ। ੭ ਵੈਦ ਤਬਿ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕੁ ਮਹੀਨੇ ਤਿਨ ਤਾਈ ਖਾਵੈ ਪੀਵੈ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ। ਅੰਦਰ ਚੁਪ ਕਰ ਪੈ ਰਿਹਾ। ਸਾਰਾ ਪਰਵਾਰੁ ਵੇਦੀਆਂ ਕਾ ਓਦਰਿਆ, ਸਭੇ ਲਗੇ ਆਖਣਿ ‘ਕਾਲੂ ਤੂੰ ਕਿਆ ਬੈਠਾ ਹੈਂ, ਜਿਸਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਪਇਆ ਹੈ, ਤੂ ਕੋਈ ਵੈਦ ਸਦਿ ਲੈ, ਕਿਛੁ ਦਾਰੂ ਕਰਿ। ਕਿਆ ਜਾਪੇ ਕਖੈ ਦਾ ਓਲੈ ਲਖੁ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਪੁਤ੍ਰ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਪੰਜੀਹੇ ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਹੋਵਣਗੇ।’ਤਬ ਕਾਲੂ ਉਠਿ ਖੜਾ ਹੋਆ, ਜਾਇ ਕਰੁ ਵੈਦ ਸਦਿ ਪਿੰਨਿ ਆਇਆ। ਤਬਿ ਵੈਦੁ ਆਇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤਬਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਬਾਹੂ ਖਿੰਚਿ ਘਿਧੀ, ਪਗ ਛਿਕਿ ਕਰਿ ਉਠਿ ਬੈਠਾ, ਆਖਣਿ ਲਗਾ: ‘ਰੇ ਵੈਦ ! ਤੂੰ ਕਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ? ਤਬਿ ਵੈਦ ਕਹਿਆ: ‘ ਕਿਛੁ ਤੇਰੇ ਆਤਮੈ ਰੋਗ ਹੋਵੇ, ਸੌ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।' ਤਬ ਬਾਬਾ ਹਸਿਆ, ਸਲੋਕੁ ਦਿਤੋਸੁ- ਵੈਦੁ ਬੁਲਾਇਆ ਵੈਦਗੀ, ਪਕੜਿ ਢੰਢੋਲੇ ਬਾਂਹ।। ਭੋਲਾ ਵੈਦੁ ਨ ਜਾਣਈ ਕਰਕ ਕਲੇਜੇ ਮਾਹਿ।।੧।। ਜਾਹਿ ਵੈਦਾ ਘਰਿ ਆਪਣੈ ਮੇਰੀ ਆਹਿ ਨ ਲੇਹਿ।। ਹਮ ਰਤੇ ਸਹਿ ਆਪਣੈ ਤੂ ਕਿਸੁ ਦਾਰੂ ਦੇਹਿ।। ਵੈਦਾ ਵੈਦੁ ਸੁ ਵੈਦੁ ਤੂ ਪਹਿਲਾ ਰੋਗੁ ਪਛਾਣੁ।। ਐਸਾ ਦਾਰੂ ਲੋੜਿ ਲਹੁ ਜਿਤੁ ਵੰਞੈ ਰੋਗਾ ਘਾਣਿ।। ਅੰਦਰ ਚੁਪ ਕਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਏਹ ਪਦ ਹੈ. ਬਾ. ਪੋਥੀ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਲੋਕ ਮਲਾਰ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿਚ ਮ੧ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਾਠ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਲੋਕ ਮਹਲੇ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਉਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਮਹਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਚ ਏਥੇ ਪਾਇਆ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 1bvqobyvn53ki8y93lqqzvpguv9n4w9 250 72081 216997 2026-05-01T11:42:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ ਖ਼ਾਲੀ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><noinclude></noinclude> le75l270wjzi22oah1gxii5cu8zw8yq 250 72082 216998 2026-05-01T11:44:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "..ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ {{missing image}} ਲੇਖਕ: ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ ਸੰਪਾਦਕ: ਤਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ TARKSHEEL SO 000000 oood SOCIETY PUNJAB BE RATIONALIST (REGD.) 3{{missing image}} ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:)" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 216998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>..ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ {{missing image}} ਲੇਖਕ: ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ ਸੰਪਾਦਕ: ਤਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ TARKSHEEL SO 000000 oood SOCIETY PUNJAB BE RATIONALIST (REGD.) 3{{missing image}} ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:)<noinclude></noinclude> rl0azqwhtapq1iqoed3mkgzbwbrs5py 216999 216998 2026-05-01T11:47:52Z Harchand Bhinder 2624 216999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|..ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਲੇਖਕ: ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ ਸੰਪਾਦਕ: ਤਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ {{missing image}} ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) 3}}<noinclude></noinclude> i7ffrw7q40xftwxmpmchpexcbmzlbkk 217000 216999 2026-05-01T11:48:48Z Harchand Bhinder 2624 217000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|..ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਲੇਖਕ: ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ ਸੰਪਾਦਕ: ਤਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ {{missing image}} ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) 3}}<noinclude></noinclude> qgvjpy7bo40wuwgm9ajhcqrkvg68hr1 217001 217000 2026-05-01T11:50:01Z Harchand Bhinder 2624 217001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|..ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਲੇਖਕ: ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ ਸੰਪਾਦਕ: ਤਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ {{missing image}} ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) 3 }}<noinclude></noinclude> jogy89f9910y143rco5jaqz1wa6dqpu 250 72083 217002 2026-05-01T11:50:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ © ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਕਾਪੀ : 2011 : 2000 ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:), ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ,..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 217002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ © ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਕਾਪੀ : 2011 : 2000 ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:), ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ, ਸੰਘੇੜਾ ਬਾਈਪਾਸ, ਬਰਨਾਲਾ -148101, ਫੋਨ: 01679-241466, ਮੋਬਾ: 9876953561, www.tarksheel.org ਮੁੱਲ : ਪੇਪਰ ਬੈਕ 25 ਰੁਪਏ ਛਾਪਕ : ਅੱਪੂ ਆਰਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਇਹ ਕਿਤਾਬ D. P. I. ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੰ: 3-24-84 ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਤੀ 11-12- 84 ਰਾਹੀਂ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਹਾਈ ਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 4<noinclude></noinclude> ammhbr8hj66e08co2c8otxornyqs13e 217003 217002 2026-05-01T11:54:50Z Harchand Bhinder 2624 217003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|Left|Center|Right}}...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ © ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ : 2011 ਕਾਪੀ : 2000 ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:), ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ, ਸੰਘੇੜਾ ਬਾਈਪਾਸ, ਬਰਨਾਲਾ -148101, ਫੋਨ: 01679-241466, ਮੋਬਾ: 9876953561, www.tarksheel.org ਮੁੱਲ : ਪੇਪਰ ਬੈਕ 25 ਰੁਪਏ ਛਾਪਕ : ਅੱਪੂ ਆਰਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਇਹ ਕਿਤਾਬ D. P. I. ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੰ: 3-24-84 ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਤੀ 11-12- 84 ਰਾਹੀਂ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਹਾਈ ਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<noinclude></noinclude> ff0s8znm0ezzr8uhcazb968funm8956 217004 217003 2026-05-01T11:56:40Z Harchand Bhinder 2624 217004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ © ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ : 2011 ਕਾਪੀ : 2000 ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:), ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ, ਸੰਘੇੜਾ ਬਾਈਪਾਸ, ਬਰਨਾਲਾ -148101, ਫੋਨ: 01679-241466, ਮੋਬਾ: 9876953561, www.tarksheel.org ਮੁੱਲ : ਪੇਪਰ ਬੈਕ 25 ਰੁਪਏ ਛਾਪਕ : ਅੱਪੂ ਆਰਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ}} {{left|ਇਹ ਕਿਤਾਬ D. P. I. ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੰ: 3-24-84 ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਤੀ 11-12- 84 ਰਾਹੀਂ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਹਾਈ ਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। }}<noinclude></noinclude> 9ohz7r03madibnm5r0wnewtsq3ws4eo 217005 217004 2026-05-01T11:57:28Z Harchand Bhinder 2624 217005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ © ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ : 2011 ਕਾਪੀ : 2000 ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:), ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ, ਸੰਘੇੜਾ ਬਾਈਪਾਸ, ਬਰਨਾਲਾ -148101, ਫੋਨ: 01679-241466, ਮੋਬਾ: 9876953561, www.tarksheel.org ਮੁੱਲ : ਪੇਪਰ ਬੈਕ 25 ਰੁਪਏ ਛਾਪਕ : ਅੱਪੂ ਆਰਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ}} ਇਹ ਕਿਤਾਬ D. P. I. ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੰ: 3-24-84 ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਤੀ 11-12- 84 ਰਾਹੀਂ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਹਾਈ ਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<noinclude></noinclude> ifpi2uujec8fqrqyop15csd9stqpyw2 250 72084 217006 2026-05-01T11:58:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ}} ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਇਸ ਸੋਚ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਫਲਸਫੇ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਠਾਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 217006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ}} ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਇਸ ਸੋਚ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਫਲਸਫੇ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਠਾਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤਾਂ ਭਾਵ ਰਾਜਿਆਂ-ਮਹਾਂਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਾਗੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੱਬ, ਆਤਮਾ, ਕਿਸਮਤ, ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਚਮਤਕਾਰ ਆਦਿ ਗੱਲਾਂ ਫੈਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਹਾਕਮ ਜਮਾਤਾਂ ਹਰ ਕਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕ ਇਹੀ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿਣ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਰੀਬ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਊ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਧੁਰੋਂ ਹੀ ਗਰੀਬੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਣ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁੱਝ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਸਾਧਾਂ, ਸੰਤਾਂ, ਤਾਂਤਰਿਕਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਲੁੱਟ ਕਰਕੇ ਆਪ ਐਸ਼ੋ ਇਸ਼ਰਤ ਅਤੇ ਅੱਯਾਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਉਹ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਖੰਡ ਰਚ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੁੱਟ- ਖਸੁੱਟ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਵੱਲ ਤੋਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਲੁੱਟ ਖਿਲਾਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ । ਇਹ ਗੱਲ ਉਹਨਾ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਊ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਜਾਣੀ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੀਆਂ ਜੀਵਨ ਹਾਲਤਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਦੂਸਰੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਪਿਛਲੇ ਲਘਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕੋਵੂਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਸੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਈ। ਇਸ ਉ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ Begone Godmen ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ‘ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਲਈ ਅਧਾਰਸ਼ਿਲਾ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀਆਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦੰਭੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੱਥਾਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਤੋਰਣਾ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਸਾਡੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਂਬਰ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕਿੰਨ੍ਹੇ ਹੀ ਅਖੌਤੀ ਚਮਤਕਾਰਾਂ, ਰਹੱਸਮਈ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪੁਨਰ-ਜਨਮ, ਆਤਮਾ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੂੜ ਪਰਚਾਰ ਨੂੰ ਦਲੀਲਾਂ ਸਹਿਤ ਰੱਦ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ 23 ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪੁਸਤਕ 'ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਦਾ ਗਿਆਰਵਾਂ ਅਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਲਾਈਲੱਗ ਬਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਅਪਨਾਉਣ। ਵਧੀਆ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸਾਹਿਤ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਾਜਬ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਚਨਬੱਧ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਹਿਯੋਗ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। {{Float right|ਬਲਬੀਰ ਚੰਦ ਲੌਂਗੋਵਾਲ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ}}<noinclude></noinclude> 92h0l69mmgszjzm5fhy8210al928lnf