ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 21781 217116 52869 2026-05-02T12:17:24Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੬੯}}</noinclude>ਗੁਨ ਕਹੁ ਹਰਿ ਲਹੁ ਕਰਿ ਸੇਵਾ ਸਤਿਗੁਰ ਇਵ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈ॥ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਭਾਵਹਿ ਫਿਰਿ ਜਨਮਿ ਨ ਆਵਹਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜੋਤਿ ਸਮਾਈ॥੧॥ ਜਪਿ ਮਨ ਨਾਮੁ ਹਰੀ ਹੋਹਿ ਸਰਬ ਸੁਖੀ॥ ਹਰਿ ਜਸੁ ਊਚ ਸਭਨਾ ਤੇ ਊਪਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸੇਵਿ ਛਡਾਈ॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਿ ਕੀਨੀ ਗੁਰਿ ਭਗਤਿ ਹਰਿ ਦੀਨੀ ਤਬ ਹਰਿ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਨਿ ਆਈ॥ ਬਹੁ ਚਿੰਤ ਵਿਸਾਰੀ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਉਰਿ ਧਾਰੀ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਏ ਹੈ ਸਖਾਈ॥੨॥੨॥੮॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਹਰਿ ਪੜੁ ਹਰਿ ਲਿਖੁ ਹਰਿ ਜਪਿ ਹਰਿ ਗਾਉ ਹਰਿ ਭਉਜਲੁ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੀ॥ ਮਨਿ ਬਚਨਿ ਰਿਦੈ ਧਿਆਇ ਹਰਿ ਹੋਇ ਸੰਤੁਸਟੁ ਇਵ ਭਣੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਮੁਰਾਰੀ॥੧॥ ਮਨਿ ਜਪੀਐ ਹਰਿ ਜਗਦੀਸ॥ ਮਿਲਿ ਸੰਗਤਿ ਸਾਧੂ ਮੀਤ॥ ਸਦਾ ਅਨੰਦੁ ਹੋਵੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਹਰਿ ਕੀਰਤਿ ਕਰਿ ਬਨਵਾਰੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਰੀ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਤਬ ਭਇਓ ਮਨਿ ਉਦਮੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪਿਓ ਗਤਿ ਭਈ ਹਮਾਰੀ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕੀ ਪਤਿ ਰਾਖੁ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਹਰਿ ਆਇ ਪਰਿਓ ਹੈ ਸਰਣਿ ਤੁਮਾਰੀ॥੨॥੩॥੯॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਚਉਰਾਸੀਹ ਸਿਧ ਬੁਧ ਤੇਤੀਸ ਕੋਟਿ ਮੁਨਿ ਜਨ ਸਭਿ ਚਾਹਹਿ ਹਰਿ ਜੀਉ ਤੇਰੋ ਨਾਉ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕੋ ਵਿਰਲਾ ਪਾਵੈ ਜਿਨ ਕਉ ਲਿਲਾਟਿ ਲਿਖਿਆ ਧੁਰਿ ਭਾਉ॥੧॥ ਜਪਿ ਮਨ ਰਾਮੈ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਜਸੁ ਊਤਮ ਕਾਮ॥ ਜੋ ਗਾਵਹਿ ਸੁਣਹਿ ਤੇਰਾ ਜਸੁ ਸੁਆਮੀ ਹਉ ਤਿਨ ਕੈ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਰਣਾਗਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕ ਹਰਿ ਸੁਆਮੀ ਜੋ ਤੁਮ ਦੇਹੁ ਸੋਈ ਹਉ ਪਾਉ॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਦੀਜੈ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਸਿਮਰਣ ਕਾ ਹੈ ਚਾਉ॥੨॥੪॥੧੦॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਸੇਵਕ ਸਿਖ ਪੂਜਣ ਸਭਿ ਆਵਹਿ ਸਭਿ ਗਾਵਹਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਊਤਮ ਬਾਨੀ॥ ਗਾਵਿਆ ਸੁਣਿਆ ਤਿਨ ਕਾ ਹਰਿ ਥਾਇ ਪਾਵੈ ਜਿਨ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਆਗਿਆ ਸਤਿ ਸਤਿ ਕਰਿ ਮਾਨੀ ॥੧॥ ਬੋਲਹੁ ਭਾਈ ਹਰਿ ਕੀਰਤਿ ਹਰਿ ਭਵਜਲ ਤੀਰਥਿ॥ ਹਰਿ ਦਰਿ ਤਿਨ ਕੀ ਊਤਮ ਬਾਤ ਹੈ ਸੰਤਹੁ ਹਰਿ ਕਥਾ ਜਿਨ ਜਨਹੁ ਜਾਨੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਪੇ ਗੁਰੁ ਚੇਲਾ ਹੈ ਆਪੇ ਆਪੇ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਚੋਜ ਵਿਡਾਨੀ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ ਸੋਈ ਹਰਿ ਮਿਲਸੀ ਅਵਰ ਸਭ ਤਿਆਗਿ ਓਹਾ ਹਰਿ ਭਾਨੀ॥੨॥੫॥੧੧॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਇਛਾ ਪੂਰਕੁ ਸਰਬ ਸੁਖਦਾਤਾ ਹਰਿ ਜਾ ਕੈ ਵਸਿ ਹੈ ਕਾਮਧੇਨਾ॥ ਸੋ ਐਸਾ ਹਰਿ ਧਿਆਈਐ ਮੇਰੇ<noinclude></noinclude> qox514bcfin0d3y4i1c3v07y8p55tej 250 21786 217120 52874 2026-05-02T12:39:19Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੭੦}}</noinclude>ਜੀਅੜੇ ਤਾ ਸਰਬ ਸੁਖ ਪਾਵਹਿ ਮੇਰੇ ਮਨਾ॥੧॥ ਜਪਿ ਮਨ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸਤਿ ਨਾਮੁ॥ ਹਲਤਿ ਪਲਤਿ ਮੁਖ ਊਜਲ ਹੋਈ ਹੈ ਨਿਤ ਧਿਆਈਐ ਹਰਿ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰੰਜਨਾ॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਹ ਹਰਿ ਸਿਮਰਨੁ ਭਇਆ ਤਹ ਉਪਾਧਿ ਗਤੁ ਕੀਨੀ ਵਡਭਾਗੀ ਹਰਿ ਜਪਨਾ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕਉ ਗੁਰਿ ਇਹ ਮਤਿ ਦੀਨੀ ਜਪਿ ਹਰਿ ਭਵਜਲੁ ਤਰਨਾ॥੨॥੬॥੧੨॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਮੇਰੇ ਸਾਹਾ ਮੈ ਹਰਿ ਦਰਸਨ ਸੁਖੁ ਹੋਇ॥ ਹਮਰੀ ਬੇਦਨਿ ਤੁ ਜਾਨਤਾ ਸਾਹਾ ਅਵਰੁ ਕਿਆ ਜਾਨੈ ਕੋਇ॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਸਚੁ ਤੂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਾ ਤੇਰਾ ਕੀਆ ਸਚੁ ਸਭੁ ਹੋਇ॥ ਝੂਠਾ ਕਿਸ ਕਉ ਆਖੀਐ ਸਾਹਾ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਕੋਇ॥੧॥ ਸਭਨਾ ਵਿਚਿ ਤੂ ਵਰਤਦਾ ਸਾਹਾ ਸਭਿ ਤੁਝਹਿ ਧਿਆਵਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ॥ ਸਭਿ ਤੁਝ ਹੀ ਥਾਵਹੁ ਮੰਗਦੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਾ ਤੂ ਸਭਨਾ ਕਰਹਿ ਇਕ ਦਾਤਿ॥੨॥ ਸਭੁ ਕੋ ਤੁਝ ਹੀ ਵਿਚਿ ਹੈ ਮੇਰੇ ਸਾਹਾ ਤੁਝ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਕੋਈ ਨਾਹਿ॥ ਸਭਿ ਜੀਅ ਤੇਰੇ ਤੂ ਸਭਸ ਦਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਾ ਸਭਿ ਤੁਝ ਹੀ ਮਾਹਿ ਸਮਾਹਿ॥੩॥ ਸਭਨਾ ਕੀ ਤੂ ਆਸ ਹੈ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਸਭਿ ਤੁਝਹਿ ਧਿਆਵਹਿ ਮੇਰੇ ਸਾਹ॥ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਉ ਰਖੁ ਤੂ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਸਚੁ ਨਾਨਕ ਕੇ ਪਾਤਿਸਾਹ॥੪॥੭॥੧੩॥ {{center|<poem>ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੧ ਚਉਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥</poem>}} ਭਵ ਖੰਡਨ ਦੁਖ ਭੰਜਨ ਸ੍ਵਾਮੀ ਭਗਤਿ ਵਛਲ ਨਿਰੰਕਾਰੇ॥ ਕੋਟਿ ਪਰਾਧ ਮਿਟੇ ਖਿਨ ਭੀਤਰਿ ਜਾਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਸਮਾਰੇ॥੧॥ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਲਾਗਾ ਹੈ ਰਾਮ ਪਿਆਰੇ॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲਿ ਕਰੀ ਪ੍ਰਭਿ ਕਿਰਪਾ ਵਸਿ ਕੀਨੇ ਪੰਚ ਦੂਤਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੇਰਾ ਥਾਨੁ ਸੁਹਾਵਾ ਰੂਪੁ ਸੁਹਾਵਾ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਸੋਹਹਿ ਦਰਬਾਰੇ॥ ਸਰਬ ਜੀਆ ਕੇ ਦਾਤੇ ਸੁਆਮੀ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਲੇਹੁ ਉਬਾਰੇ॥੨॥ ਤੇਰਾ ਵਰਨੁ ਨ ਜਾਪੈ ਰੂਪੁ ਨ ਲਖੀਐ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤਿ ਕਉਨੁ ਬੀਚਾਰੇ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਰਵਿਆ ਸ੍ਰਬ ਠਾਈ ਅਗਮ ਰੂਪ ਗਿਰਧਾਰੇ॥੩॥ ਕੀਰਤਿ ਕਰਹਿ ਸਗਲ ਜਨ ਤੇਰੀ ਤੂ ਅਬਿਨਾਸੀ ਪੁਰਖੁ ਮੁਰਾਰੇ॥ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਉ ਰਾਖਹੁ ਸੁਆਮੀ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸਰਨਿ ਦੁਆਰੇ॥੪॥੧॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬਿਨੁ ਜਲ ਪ੍ਰਾਨ ਤਜੇ ਹੈ ਮੀਨਾ ਜਿਨਿ ਜਲ ਸਿਉ ਹੇਤੁ ਬਢਾਇਓ॥ ਕਮਲ ਹੇਤਿ ਬਿਨਸਿਓ ਹੈ ਭਵਰਾ ਉਨਿ ਮਾਰਗੁ ਨਿਕਸਿ ਨ ਪਾਇਓ॥੧॥ ਅਬ ਮਨ ਏਕਸ ਸਿਉ ਮੋਹੁ ਕੀਨਾ॥ ਮਰੈ ਨ ਜਾਵੈ ਸਦ ਹੀ ਸੰਗੇ ਸਤਿਗੁਰ<noinclude></noinclude> 2u3hxjiqbdxl7zb10y8t989pl0b1gcy 250 21791 217119 52879 2026-05-02T12:29:48Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੭੧}}</noinclude>ਸਬਦੀ ਚੀਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਾਮ ਹੇਤਿ ਕੁੰਚਰੁ ਲੈ ਫਾਂਕਿਓ ਓਹੁ ਪਰ ਵਸਿ ਭਇਓ ਬਿਚਾਰਾ॥ ਨਾਦ ਹੇਤਿ ਸਿਰੁ ਡਾਰਿਓ ਕੁਰੰਕਾ ਉਸ ਹੀ ਹੇਤ ਬਿਦਾਰਾ॥੨॥ ਦੇਖਿ ਕੁਟੰਬੁ ਲੋਭਿ ਮੋਹਿਓ ਪ੍ਰਾਨੀ ਮਾਇਆ ਕਉ ਲਪਟਾਨਾ॥ ਅਤਿ ਰਚਿਓ ਕਰਿ ਲੀਨੋ ਅਪੁਨਾ ਉਨਿ ਛੋਡਿ ਸਰਾਪਰ ਜਾਨਾ॥੩॥ ਬਿਨੁ ਗੋਬਿੰਦ ਅਵਰ ਸੰਗਿ ਨੇਹਾ ਓਹੁ ਜਾਣਹੁ ਸਦਾ ਦੁਹੇਲਾ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਇਹੈ ਬੁਝਾਇਓ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸਦ ਕੇਲਾ॥੪॥੨॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਃ ੫॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਦੀਓ ਮੋਹਿ ਨਾਮਾ ਬੰਧਨ ਤੇ ਛੁਟਕਾਏ॥ ਮਨ ਤੇ ਬਿਸਰਿਓ ਸਗਲੋ ਧੰਧਾ ਗੁਰ ਕੀ ਚਰਣੀ ਲਾਏ॥੧॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਚਿੰਤ ਬਿਰਾਨੀ ਛਾਡੀ॥ ਅਹੰਬੁਧਿ ਮੋਹ ਮਨ ਬਾਸਨ ਦੇ ਕਰਿ ਗਡਹਾ ਗਾਡੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਾ ਕੋ ਮੇਰਾ ਦੁਸਮਨੁ ਰਹਿਆ ਨਾ ਹਮ ਕਿਸ ਕੇ ਬੈਰਾਈ॥ ਬ੍ਰਹਮੁ ਪਸਾਰੁ ਪਸਾਰਿਓ ਭੀਤਰਿ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਸੋਝੀ ਪਾਈ॥੨॥ ਸਭੁ ਕੋ ਮੀਤੁ ਹਮ ਆਪਨ ਕੀਨਾ ਹਮ ਸਭਨਾ ਕੇ ਸਾਜਨ॥ ਦੂਰਿ ਪਰਾਇਓ ਮਨ ਕਾ ਬਿਰਹਾ ਤਾ ਮੇਲੁ ਕੀਓ ਮੇਰੈ ਰਾਜਨ॥੩॥ ਬਿਨਸਿਓ ਢੀਠਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਵੂਠਾ ਸਬਦੁ ਲਗੋ ਗੁਰ ਮੀਠਾ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਸਰਬ ਨਿਵਾਸੀ ਨਾਨਕ ਰਮਈਆ ਡੀਠਾ॥੪॥੩॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਃ ੫॥ ਜਬ ਤੇ ਦਰਸਨ ਭੇਟੇ ਸਾਧੂ ਭਲੇ ਦਿਨਸ ਓਇ ਆਏ॥ ਮਹਾ ਅਨੰਦੁ ਸਦਾ ਕਰਿ ਕੀਰਤਨੁ ਪੁਰਖ ਬਿਧਾਤਾ ਪਾਏ॥੧॥ ਅਬ ਮੋਹਿ ਰਾਮ ਜਸੋ ਮਨਿ ਗਾਇਓ॥ ਭਇਓ ਪ੍ਰਗਾਸੁ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਮਨ ਮਹਿ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਪਾਇਓ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਣ ਨਿਧਾਨੁ ਰਿਦ ਭੀਤਰਿ ਵਸਿਆ ਤਾ ਦੂਖੁ ਭਰਮ ਭਉ ਭਾਗਾ॥ ਭਈ ਪਰਾਪਤਿ ਵਸਤੁ ਅਗੋਚਰ ਰਾਮ ਨਾਮਿ ਰੰਗੁ ਲਾਗਾ॥੨॥ ਚਿੰਤ ਅਚਿੰਤਾ ਸੋਚ ਅਸੋਚਾ ਸੋਗੁ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਥਾਕਾ॥ ਹਉਮੈ ਰੋਗ ਮਿਟੇ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਜਮ ਤੇ ਭਏ ਬਿਬਾਕਾ॥੩॥ ਗੁਰ ਕੀ ਟਹਲ ਗੁਰੂ ਕੀ ਸੇਵਾ ਗੁਰ ਕੀ ਆਗਿਆ ਭਾਣੀ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਜਿਨਿ ਜਮ ਤੇ ਕਾਢੇ ਤਿਸੁ ਗੁਰ ਕੈ ਕੁਰਬਾਣੀ॥੪॥੪॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਿਸ ਕਾ ਤਨੁ ਮਨੁ ਧਨੁ ਸਭੁ ਤਿਸ ਕਾ ਸੋਈ ਸੁਘੜੁ ਸੁਜਾਨੀ॥ ਤਿਨ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਦੁਖੁ ਸੁਖੁ ਮੇਰਾ ਤਉ ਬਿਧਿ ਨੀਕੀ ਖਟਾਨੀ॥੧॥ ਜੀਅ ਕੀ ਏਕੈ ਹੀ ਪਹਿ ਮਾਨੀ॥ ਅਵਰਿ ਜਤਨ ਕਰਿ ਰਹੇ ਬਹੁਤੇਰੇ ਤਿਨ ਤਿਲੁ ਨਹੀ ਕੀਮਤਿ ਜਾਨੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਨਿਰਮੋਲਕੁ ਹੀਰਾ ਗੁਰਿ ਦੀਨੋ ਮੰਤਾਨੀ॥ ਡਿਗੈ ਨ ਡੋਲੈ ਦ੍ਰਿੜੁ ਕਰਿ ਰਹਿਓ ਪੂਰਨ ਹੋਇ ਤ੍ਰਿਪਤਾਨੀ॥੨॥ ਓਇ ਜੁ ਬੀਚ ਹਮ ਤੁਮ ਕਛੁ<noinclude></noinclude> 2e4q5ru8sedixrxsc2qmy2tcs9cpdul 250 21796 217121 52884 2026-05-02T12:51:38Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੭੨}}</noinclude>ਹੋਤੇ ਤਿਨ ਕੀ ਬਾਤ ਬਿਲਾਨੀ॥ ਅਲੰਕਾਰ ਮਿਲਿ ਥੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾ ਤੇ ਕਨਿਕ ਵਖਾਨੀ॥੩॥ ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਜੋਤਿ ਸਹਜ ਸੁਖ ਸੋਭਾ ਬਾਜੇ ਅਨਹਤ ਬਾਨੀ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਿਹਚਲ ਘਰੁ ਬਾਧਿਓ ਗੁਰਿ ਕੀਓ ਬੰਧਾਨੀ॥੪॥੫॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਵਡੇ ਵਡੇ ਰਾਜਨ ਅਰੁ ਭੂਮਨ ਤਾ ਕੀ ਤ੍ਰਿਸਨ ਨ ਬੂਝੀ॥ ਲਪਟਿ ਰਹੇ ਮਾਇਆ ਰੰਗ ਮਾਤੇ ਲੋਚਨ ਕਛੂ ਨ ਸੂਝੀ॥੧॥ ਬਿਖਿਆ ਮਹਿ ਕਿਨ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨ ਪਾਈ॥ ਜਿਉ ਪਾਵਕੁ ਈਧਨਿ ਨਹੀ ਧ੍ਰਾਪੈ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਕਹਾ ਅਘਾਈ॥ ਰਹਾਉ॥ ਦਿਨੁ ਦਿਨੁ ਕਰਤ ਭੋਜਨ ਬਹੁ ਬਿੰਜਨ ਤਾ ਕੀ ਮਿਟੈ ਨ ਭੂਖਾ॥ ਉਦਮੁ ਕਰੈ ਸੁਆਨ ਕੀ ਨਿਆਈ ਚਾਰੇ ਕੁੰਟਾ ਘੋਖਾ॥੨॥ ਕਾਮਵੰਤ ਕਾਮੀ ਬਹੁ ਨਾਰੀ ਪਰ ਗ੍ਰਿਹ ਜੋਹ ਨ ਚੂਕੈ॥ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤਿ ਕਰੈ ਕਰੈ ਪਛੁਤਾਪੈ ਸੋਗ ਲੋਭ ਮਹਿ ਸੂਕੈ॥੩॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਅਪਾਰ ਅਮੋਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੁ ਨਿਧਾਨਾ॥ ਸੂਖੁ ਸਹਜੁ ਆਨੰਦੁ ਸੰਤਨ ਕੈ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਤੇ ਜਾਨਾ॥੪॥੬॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਃ ੫॥ ਲਵੈ ਨ ਲਾਗਨ ਕਉ ਹੈ ਕਛੂਐ ਜਾ ਕਉ ਫਿਰਿ ਇਹੁ ਧਾਵੈ॥ ਜਾ ਕਉ ਗੁਰਿ ਦੀਨੋ ਇਹੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਤਿਸ ਹੀ ਕਉ ਬਨਿ ਆਵੈ॥੧॥ ਜਾ ਕਉ ਆਇਓ ਏਕੁ ਰਸਾ॥ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਨ ਨਹੀ ਖੁਧਿਆ ਤਾ ਕੈ ਚਿਤਿ ਨ ਬਸਾ॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਉਲਿਓ ਮਨੁ ਤਨੁ ਹੋਇਓ ਹਰਿਆ ਏਕ ਬੂੰਦ ਜਿਨਿ ਪਾਈ॥ ਬਰਨਿ ਨ ਸਾਕਉ ਉਸਤਤਿ ਤਾ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ॥੨॥ ਘਾਲ ਨ ਮਿਲਿਓ ਸੇਵ ਨ ਮਿਲਿਓ ਮਿਲਿਓ ਆਇ ਅਚਿੰਤਾ॥ ਜਾ ਕਉ ਦਇਆ ਕਰੀ ਮੇਰੈ ਠਾਕੁਰਿ ਤਿਨਿ ਗੁਰਹਿ ਕਮਾਨੋ ਮੰਤਾ॥੩॥ ਦੀਨ ਦੈਆਲ ਸਦਾ ਕਿਰਪਾਲਾ ਸਰਬ ਜੀਆ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਾ॥ ਓਤਿ ਪੋਤਿ ਨਾਨਕ ਸੰਗਿ ਰਵਿਆ ਜਿਉ ਮਾਤਾ ਬਾਲ ਗੋਪਾਲਾ॥੪॥੭॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬਾਰਿ ਜਾਉ ਗੁਰ ਅਪੁਨੇ ਊਪਰਿ ਜਿਨਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਯਾ॥ ਮਹਾ ਉਦਿਆਨ ਅੰਧਕਾਰ ਮਹਿ ਜਿਨਿ ਸੀਧਾ ਮਾਰਗੁ ਦਿਖਾਯਾ॥੧॥ ਹਮਰੇ ਪ੍ਰਾਨ ਗੁਪਾਲ ਗੋਬਿੰਦ॥ ਈਹਾ ਊਹਾ ਸਰਬ ਥੋਕ ਕੀ ਜਿਸਹਿ ਹਮਾਰੀ ਚਿੰਦ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਾ ਕੈ ਸਿਮਰਨਿ ਸਰਬ ਨਿਧਾਨਾ ਮਾਨੁ ਮਹਤੁ ਪਤਿ ਪੂਰੀ॥ ਨਾਮੁ ਲੈਤ ਕੋਟਿ ਅਘ ਨਾਸੇ ਭਗਤ ਬਾਛਹਿ ਸਭਿ ਧੂਰੀ॥੨॥ ਸਰਬ ਮਨੋਰਥ ਜੇ ਕੋ ਚਾਹੈ ਸੇਵੈ ਏਕੁ ਨਿਧਾਨਾ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਅਪਰੰਪਰ ਸੁਆਮੀ ਸਿਮਰਤ ਪਾਰਿ ਪਰਾਨਾ॥੩॥ ਸੀਤਲ ਸਾਂਤਿ ਮਹਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਸੰਤਸੰਗਿ ਰਹਿਓ ਓਲ੍ਹਾ॥ ਹਰਿ ਧਨੁ ਸੰਚਨੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਭੋਜਨੁ ਇਹੁ ਨਾਨਕ ਕੀਨੋ<noinclude></noinclude> fao002ei6obg7ckl3a0x35t1s35mfkl 250 21801 217122 52889 2026-05-02T22:47:55Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੭੩}}</noinclude>ਚੋਲਾ॥੪॥੮॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਿਹ ਕਰਣੀ ਹੋਵਹਿ ਸਰਮਿੰਦਾ ਇਹਾ ਮਾਨੀ ਰੀਤਿ॥ ਸੰਤ ਕੀ ਨਿੰਦਾ ਸਾਕਤ ਕੀ ਪੂਜਾ ਐਸੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹੀ ਬਿਪਰੀਤਿ॥੧॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਭੂਲੋ ਅਵਰੈ ਹੀਤ॥ ਹਰਿਚੰਦਉਰੀ ਬਨ ਹਰ ਪਾਤ ਰੇ ਇਹੈ ਤੁਹਾਰੋ ਬੀਤ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚੰਦਨ ਲੇਪ ਹੋਤ ਦੇਹ ਕਉ ਸੁਖੁ ਗਰਧਭ ਭਸਮ ਸੰਗੀਤਿ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਗਿ ਨਾਹਿ ਰੁਚ ਆਵਤ ਬਿਖੈ ਠਗਉਰੀ ਪ੍ਰੀਤਿ॥੨॥ ਉਤਮ ਸੰਤ ਭਲੇ ਸੰਜੋਗੀ ਇਸੁ ਜੁਗ ਮਹਿ ਪਵਿਤ ਪੁਨੀਤ॥ ਜਾਤ ਅਕਾਰਥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥ ਕਾਚ ਬਾਦਰੈ ਜੀਤ॥੩॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਕਿਲਵਿਖ ਦੁਖ ਭਾਗੇ ਗੁਰਿ ਗਿਆਨ ਅੰਜਨੁ ਨੇਤ੍ਰ ਦੀਤ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਇਨ ਦੁਖ ਤੇ ਨਿਕਸਿਓ ਨਾਨਕ ਏਕ ਪਰੀਤ॥੪॥੯॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪਾਨੀ ਪਖਾ ਪੀਸਉ ਸੰਤ ਆਗੈ ਗੁਣ ਗੋਵਿੰਦ ਜਸੁ ਗਾਈ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਮਨੁ ਨਾਮੁ ਸਮ੍ਹਾਰੈ ਇਹੁ ਬਿਸ੍ਰਾਮ ਨਿਧਿ ਪਾਈ॥੧॥ ਤੁਮ੍ਹ ਕਰਹੁ ਦਇਆ ਮੇਰੇ ਸਾਈ॥ ਐਸੀ ਮਤਿ ਦੀਜੈ ਮੇਰੇ ਠਾਕੁਰ ਸਦਾ ਸਦਾ ਤੁਧੁ ਧਿਆਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੁਮ੍ਹਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੇ ਮੋਹੁ ਮਾਨੁ ਛੂਟੈ ਬਿਨਸਿ ਜਾਇ ਭਰਮਾਈ॥ ਅਨਦ ਰੂਪੁ ਰਵਿਓ ਸਭ ਮਧੇ ਜਤ ਕਤ ਪੇਖਉ ਜਾਈ॥੨॥ ਤੁਮ੍ਹ ਦਇਆਲ ਕਿਰਪਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਿ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਗੋਸਾਈ॥ ਕੋਟਿ ਸੂਖ ਆਨੰਦ ਰਾਜ ਪਾਏ ਮੁਖ ਤੇ ਨਿਮਖ ਬੁਲਾਈ॥੩॥ ਜਾਪ ਤਾਪ ਭਗਤਿ ਸਾ ਪੂਰੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਕੈ ਮਨਿ ਭਾਈ॥ ਨਾਮੁ ਜਪਤ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਸਭ ਬੁਝੀ ਹੈ ਨਾਨਕ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਅਘਾਈ॥੪॥੧੦॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਿਨਿ ਕੀਨੇ ਵਸਿ ਅਪੁਨੈ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਭਵਣ ਚਤੁਰ ਸੰਸਾਰਾ॥ ਜਗ ਇਸਨਾਨ ਤਾਪ ਥਾਨ ਖੰਡੇ ਕਿਆ ਇਹੁ ਜੰਤੁ ਵਿਚਾਰਾ॥੧॥ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਓਟ ਗਹੀ ਤਉ ਛੂਟੋ॥ ਸਾਧ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਗਾਏ ਬਿਖੈ ਬਿਆਧਿ ਤਬ ਹੂਟੋ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਹ ਸੁਣੀਐ ਨਹ ਮੁਖ ਤੇ ਬਕੀਐ ਨਹ ਮੋਹੈ ਉਹ ਡੀਠੀ॥ ਐਸੀ ਠਗਉਰੀ ਪਾਇ ਭੁਲਾਵੈ ਮਨਿ ਸਭ ਕੈ ਲਾਗੈ ਮੀਠੀ॥੨॥ ਮਾਇ ਬਾਪ ਪੂਤ ਹਿਤ ਭ੍ਰਾਤਾ ਉਨਿ ਘਰਿ ਘਰਿ ਮੇਲਿਓ ਦੂਆ॥ ਕਿਸ ਹੀ ਵਾਧਿ ਘਾਟਿ ਕਿਸ ਹੀ ਪਹਿ ਸਗਲੇ ਲਰਿ ਲਰਿ ਮੂਆ॥੩॥ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਅਪੁਨੇ ਜਿਨਿ ਇਹੁ ਚਲਤੁ ਦਿਖਾਇਆ॥ ਗੂਝੀ ਭਾਹਿ ਜਲੈ ਸੰਸਾਰਾ ਭਗਤ ਨ ਬਿਆਪੈ ਮਾਇਆ॥੪॥ ਸੰਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਮਹਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਸਗਲੇ ਬੰਧਨ ਕਾਟੇ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਨਾਨਕ ਧਨੁ ਪਾਇਆ ਅਪੁਨੈ ਘਰਿ ਲੈ ਆਇਆ ਖਾਟੇ॥੫॥੧੧॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤੁਮ ਦਾਤੇ ਠਾਕੁਰ<noinclude></noinclude> 0ahw1m6ofphabas6o8s54nm7uhohiex 250 21806 217123 52894 2026-05-02T22:58:38Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੭੪}}</noinclude>ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕ ਨਾਇਕ ਖਸਮ ਹਮਾਰੇ॥ ਨਿਮਖ ਨਿਮਖ ਤੁਮ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਹੁ ਹਮ ਬਾਰਿਕ ਤੁਮਰੇ ਧਾਰੇ॥੧॥ ਜਿਹਵਾ ਏਕ ਕਵਨ ਗੁਨ ਕਹੀਐ॥ ਬੇਸੁਮਾਰ ਬੇਅੰਤ ਸੁਆਮੀ ਤੇਰੋ ਅੰਤੁ ਨ ਕਿਨ ਹੀ ਲਹੀਐ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕੋਟਿ ਪਰਾਧ ਹਮਾਰੇ ਖੰਡਹੁ ਅਨਿਕ ਬਿਧੀ ਸਮਝਾਵਹੁ॥ ਹਮ ਅਗਿਆਨ ਅਲਪ ਮਤਿ ਥੋਰੀ ਤੁਮ ਆਪਨ ਬਿਰਦੁ ਰਖਾਵਹੁ॥੨॥ ਤੁਮਰੀ ਸਰਣਿ ਤੁਮਾਰੀ ਆਸਾ ਤੁਮ ਹੀ ਸਜਨ ਸੁਹੇਲੇ॥ ਰਾਖਹੁ ਰਾਖਨਹਾਰ ਦਇਆਲਾ ਨਾਨਕ ਘਰ ਕੇ ਗੋਲੇ॥੩॥੧੨॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪੂਜਾ ਵਰਤ ਤਿਲਕ ਇਸਨਾਨਾ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਬਹੁ ਦੈਨ॥ ਕਹੂੰ ਨ ਭੀਜੈ ਸੰਜਮ ਸੁਆਮੀ ਬੋਲਹਿ ਮੀਠੇ ਬੈਨ॥੧॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਕੋ ਨਾਮੁ ਜਪਤ ਮਨ ਚੈਨ॥ ਬਹੁ ਪ੍ਰਕਾਰ ਖੋਜਹਿ ਸਭਿ ਤਾ ਕਉ ਬਿਖਮੁ ਨ ਜਾਈ ਲੈਨ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਾਪ ਤਾਪ ਭ੍ਰਮਨ ਬਸੁਧਾ ਕਰਿ ਉਰਧ ਤਾਪ ਲੈ ਗੈਨ॥ ਇਹ ਬਿਧਿ ਨਹ ਪਤੀਆਨੋ ਠਾਕੁਰ ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਕਰਿ ਜੈਨ॥੨॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਨਿਰਮੋਲਕੁ ਹਰਿ ਜਸੁ ਤਿਨਿ ਪਾਇਓ ਜਿਸੁ ਕਿਰਪੈਨ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਰੰਗਿ ਪ੍ਰਭ ਭੇਟੇ ਨਾਨਕ ਸੁਖਿ ਜਨ ਰੈਨ॥੩॥੧੩॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬੰਧਨ ਤੇ ਛੁਟਕਾਵੈ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਾਵੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸੁਨਾਵੈ॥ ਅਸਥਿਰੁ ਕਰੇ ਨਿਹਚਲੁ ਇਹੁ ਮਨੂਆ ਬਹੁਰਿ ਨ ਕਤਹੂ ਧਾਵੈ॥੧॥ ਹੈ ਕੋਊ ਐਸੋ ਹਮਰਾ ਮੀਤੁ॥ ਸਗਲ ਸਮਗ੍ਰੀ ਜੀਉ ਹੀਉ ਦੇਉ ਅਰਪਉ ਅਪਨੋ ਚੀਤੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪਰ ਧਨ ਪਰ ਤਨ ਪਰ ਕੀ ਨਿੰਦਾ ਇਨ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨ ਲਾਗੈ॥ ਸੰਤਹ ਸੰਗੁ ਸੰਤ ਸੰਭਾਖਨੁ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨਿ ਮਨੁ ਜਾਗੈ॥੨॥ ਗੁਣ ਨਿਧਾਨ ਦਇਆਲ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਭ ਸਰਬ ਸੂਖ ਦਇਆਲਾ॥ ਮਾਗੈ ਦਾਨੁ ਨਾਮੁ ਤੇਰੋ ਨਾਨਕੁ ਜਿਉ ਮਾਤਾ ਬਾਲ ਗੁਪਾਲਾ॥੩॥੧੪॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਲੀਨੇ ਸੰਤ ਉਬਾਰਿ॥ ਹਰਿ ਕੇ ਦਾਸ ਕੀ ਚਿਤਵੈ ਬੁਰਿਆਈ ਤਿਸ ਹੀ ਕਉ ਫਿਰਿ ਮਾਰਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਨ ਕਾ ਆਪਿ ਸਹਾਈ ਹੋਆ ਨਿੰਦਕ ਭਾਗੇ ਹਾਰਿ॥ ਭ੍ਰਮਤ ਭ੍ਰਮਤ ਊਹਾਂ ਹੀ ਮੂਏ ਬਾਹੁੜਿ ਗ੍ਰਹਿ ਨ ਮੰਝਾਰਿ॥੧॥ ਨਾਨਕ ਸਰਣਿ ਪਰਿਓ ਦੁਖ ਭੰਜਨ ਗੁਨ ਗਾਵੈ ਸਦਾ ਅਪਾਰਿ॥ ਨਿੰਦਕ ਕਾ ਮੁਖੁ ਕਾਲਾ ਹੋਆ ਦੀਨ ਦੁਨੀਆ ਕੈ ਦਰਬਾਰਿ॥੨॥੧੫॥ ਧਨਾਸਿਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਅਬ ਹਰਿ ਰਾਖਨਹਾਰੁ ਚਿਤਾਰਿਆ॥ ਪਤਿਤ ਪੁਨੀਤ ਕੀਏ ਖਿਨ ਭੀਤਰਿ ਸਗਲਾ ਰੋਗੁ ਬਿਦਾਰਿਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੋਸਟਿ ਭਈ ਸਾਧ ਕੈ ਸੰਗਮਿ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧੁ ਲੋਭੁ ਮਾਰਿਆ॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਪੂਰਨ<noinclude></noinclude> 6lnr97h12dsds2dfi96j44h4x0idor7 250 21811 217124 52899 2026-05-02T23:04:47Z Kuldip DMW 2077 217124 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੬੭੫}}</noinclude>ਨਾਰਾਇਨ ਸੰਗੀ ਸਗਲੇ ਤਾਰਿਆ॥੧॥ ਅਉਖਧ ਮੰਤ੍ਰ ਮੂਲ ਮਨ ਏਕੈ ਮਨਿ ਬਿਸ੍ਵਾਸੁ ਪ੍ਰਭੁ ਧਾਰਿਆ॥ ਚਰਨ ਰੇਨ ਬਾਂਛੈ ਨਿਤ ਨਾਨਕੁ ਪੁਨਹ ਪੁਨਹ ਬਲਿਹਾਰਿਆ॥੨॥੧੬॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮੇਰਾ ਲਾਗੋ ਰਾਮ ਸਿਉ ਹੇਤੁ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਰਾ ਸਦਾ ਸਹਾਈ ਜਿਨਿ ਦੁਖ ਕਾ ਕਾਟਿਆ ਕੇਤੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਾਥ ਦੇਇ ਰਾਖਿਓ ਅਪੁਨਾ ਕਰਿ ਬਿਰਥਾ ਸਗਲ ਮਿਟਾਈ॥ ਨਿੰਦਕ ਕੇ ਮੁਖ ਕਾਲੇ ਕੀਨੇ ਜਨ ਕਾ ਆਪਿ ਸਹਾਈ॥੧॥ ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਹੋਆ ਰਖਵਾਲਾ ਰਾਖਿ ਲੀਏ ਕੰਠਿ ਲਾਇ॥ ਨਿਰਭਉ ਭਏ ਸਦਾ ਸੁਖ ਮਾਣੇ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ॥੨॥੧੭॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਅਉਖਧੁ ਤੇਰੋ ਨਾਮੁ ਦਇਆਲ॥ ਮੋਹਿ ਆਤੁਰ ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਨਹੀ ਜਾਨੀ ਤੂੰ ਆਪਿ ਕਰਹਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧਾਰਿ ਅਨੁਗ੍ਰਹੁ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੇ ਦੁਤੀਆ ਭਾਉ ਨਿਵਾਰਿ॥ ਬੰਧਨ ਕਾਟਿ ਲੇਹੁ ਅਪੁਨੇ ਕਰਿ ਕਬਹੂ ਨ ਆਵਹ ਹਾਰਿ॥੧॥ ਤੇਰੀ ਸਰਨਿ ਪਇਆ ਹਉ ਜੀਵਾਂ ਤੂੰ ਸੰਮ੍ਰਥੁ ਪੁਰਖੁ ਮਿਹਰਵਾਨੁ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਪ੍ਰਭ ਕਉ ਆਰਾਧੀ ਨਾਨਕ ਸਦ ਕੁਰਬਾਨੁ॥੨॥੧੮॥ {{center|ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਹਾ ਹਾ ਪ੍ਰਭ ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ॥ ਹਮ ਤੇ ਕਿਛੂ ਨ ਹੋਇ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਮੀ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਅਪੁਨਾ ਨਾਮੁ ਦੇਹੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਗਨਿ ਕੁਟੰਬ ਸਾਗਰ ਸੰਸਾਰ॥ ਭਰਮ ਮੋਹ ਅਗਿਆਨ ਅੰਧਾਰ॥੧॥ ਊਚ ਨੀਚ ਸੂਖ ਦੂਖ॥ ਪਸਿ ਨਾਹੀ ਨਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਭੂਖ॥੨॥ ਮਨਿ ਬਾਸਨਾ ਰਚਿ ਬਿਖੈ ਬਿਆਧਿ॥ ਪੰਚ ਦੂਤ ਸੰਗਿ ਮਹਾ ਅਸਾਧ॥੩॥ ਜੀਅ ਜਹਾਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਧਨੁ ਤੇਰਾ॥ ਨਾਨਕ ਜਾਨੁ ਸਦਾ ਹਰਿ ਨੇਰਾ॥੪॥੧॥੧੯॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਦੀਨ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਿ . ਠਾਕੁਰ ਰਾਖੈ ਜਨ ਕੀ ਆਪਿ॥ਤਰਣ ਤਾਰਣ ਹਰਿ ਨਿਧਿ ਦੂਖੁ ਨ ਸਕੈ ਬਿਆਪਿ॥੧॥ ਸਾਧੂ ਸੰਗਿ ਭਜਹੁ ਗੁਪਾਲ॥ ਕ ਆਨ ਸੰਜਮ ਕਿਛੁ ਨ ਸੂਝੈ ਇਹ ਜਤਨ ਕਾਟਿ ਕਲਿ ਕਾਲ॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਦਿ ਅੰਤਿ ਦਇਆਲ ਪੂਰਨ ਤਿਸੁ ਦੀਓ ਕਿ ਬਿਨਾ ਨਹੀ ਕੋਇ॥ ਜਨਮ ਮਰਣ ਨਿਵਾਰਿ ਹਰਿ ਜਪਿ ਸਿਮਰਿ ਸੁਆਮੀ ਸੋਇ॥੨॥ ਬੇਦ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਕਥੈ ਸਾਸਤ ਤੇ ਦੀ ਭਗਤ ਕਰਹਿ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਮੁਕਤਿ ਪਾਈਐ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਬਿਨਸਿ ਜਾਇ ਅੰਧਾਰੁ॥੩॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਅਧਾਰੁ ਜਨ ਕੇ<noinclude></noinclude> afoq688u89rc218l4tl3a70ecf6508f 217136 217124 2026-05-03T01:24:43Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੭੫}}</noinclude>ਨਾਰਾਇਨ ਸੰਗੀ ਸਗਲੇ ਤਾਰਿਆ॥੧॥ ਅਉਖਧ ਮੰਤ੍ਰ ਮੂਲ ਮਨ ਏਕੈ ਮਨਿ ਬਿਸ੍ਵਾਸੁ ਪ੍ਰਭੁ ਧਾਰਿਆ॥ ਚਰਨ ਰੇਨ ਬਾਂਛੈ ਨਿਤ ਨਾਨਕੁ ਪੁਨਹ ਪੁਨਹ ਬਲਿਹਾਰਿਆ॥੨॥੧੬॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮੇਰਾ ਲਾਗੋ ਰਾਮ ਸਿਉ ਹੇਤੁ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਰਾ ਸਦਾ ਸਹਾਈ ਜਿਨਿ ਦੁਖ ਕਾ ਕਾਟਿਆ ਕੇਤੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਾਥ ਦੇਇ ਰਾਖਿਓ ਅਪੁਨਾ ਕਰਿ ਬਿਰਥਾ ਸਗਲ ਮਿਟਾਈ॥ ਨਿੰਦਕ ਕੇ ਮੁਖ ਕਾਲੇ ਕੀਨੇ ਜਨ ਕਾ ਆਪਿ ਸਹਾਈ॥੧॥ ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਹੋਆ ਰਖਵਾਲਾ ਰਾਖਿ ਲੀਏ ਕੰਠਿ ਲਾਇ॥ ਨਿਰਭਉ ਭਏ ਸਦਾ ਸੁਖ ਮਾਣੇ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ॥੨॥੧੭॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਅਉਖਧੁ ਤੇਰੋ ਨਾਮੁ ਦਇਆਲ॥ ਮੋਹਿ ਆਤੁਰ ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਨਹੀ ਜਾਨੀ ਤੂੰ ਆਪਿ ਕਰਹਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧਾਰਿ ਅਨੁਗ੍ਰਹੁ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੇ ਦੁਤੀਆ ਭਾਉ ਨਿਵਾਰਿ॥ ਬੰਧਨ ਕਾਟਿ ਲੇਹੁ ਅਪੁਨੇ ਕਰਿ ਕਬਹੂ ਨ ਆਵਹ ਹਾਰਿ॥੧॥ ਤੇਰੀ ਸਰਨਿ ਪਇਆ ਹਉ ਜੀਵਾਂ ਤੂੰ ਸੰਮ੍ਰਥੁ ਪੁਰਖੁ ਮਿਹਰਵਾਨੁ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਪ੍ਰਭ ਕਉ ਆਰਾਧੀ ਨਾਨਕ ਸਦ ਕੁਰਬਾਨੁ॥੨॥੧੮॥ {{center|ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਹਾ ਹਾ ਪ੍ਰਭ ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ॥ ਹਮ ਤੇ ਕਿਛੂ ਨ ਹੋਇ ਮੇਰੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਅਪੁਨਾ ਨਾਮੁ ਦੇਹੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਗਨਿ ਕੁਟੰਬ ਸਾਗਰ ਸੰਸਾਰ॥ ਭਰਮ ਮੋਹ ਅਗਿਆਨ ਅੰਧਾਰ॥੧॥ ਊਚ ਨੀਚ ਸੂਖ ਦੂਖ॥ ਧ੍ਰਾਪਸਿ ਨਾਹੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਭੂਖ॥੨॥ ਮਨਿ ਬਾਸਨਾ ਰਚਿ ਬਿਖੈ ਬਿਆਧਿ॥ ਪੰਚ ਦੂਤ ਸੰਗਿ ਮਹਾ ਅਸਾਧ॥੩॥ ਜੀਅ ਜਹਾਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਧਨੁ ਤੇਰਾ॥ ਨਾਨਕ ਜਾਨੁ ਸਦਾ ਹਰਿ ਨੇਰਾ॥੪॥੧॥੧੯॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਦੀਨ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਿ ਠਾਕੁਰ ਰਾਖੈ ਜਨ ਕੀ ਆਪਿ॥ ਤਰਣ ਤਾਰਣ ਹਰਿ ਨਿਧਿ ਦੂਖੁ ਨ ਸਕੈ ਬਿਆਪਿ॥੧॥ ਸਾਧੂ ਸੰਗਿ ਭਜਹੁ ਗੁਪਾਲ॥ ਆਨ ਸੰਜਮ ਕਿਛੁ ਨ ਸੂਝੈ ਇਹ ਜਤਨ ਕਾਟਿ ਕਲਿ ਕਾਲ॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਦਿ ਅੰਤਿ ਦਇਆਲ ਪੂਰਨ ਤਿਸੁ ਬਿਨਾ ਨਹੀ ਕੋਇ॥ ਜਨਮ ਮਰਣ ਨਿਵਾਰਿ ਹਰਿ ਜਪਿ ਸਿਮਰਿ ਸੁਆਮੀ ਸੋਇ॥੨॥ ਬੇਦ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਕਥੈ ਸਾਸਤ ਭਗਤ ਕਰਹਿ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਮੁਕਤਿ ਪਾਈਐ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਬਿਨਸਿ ਜਾਇ ਅੰਧਾਰੁ॥੩॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਅਧਾਰੁ ਜਨ<noinclude></noinclude> his6w4i0x23vw76kopk4svhdfbrk33c 250 21816 217137 52904 2026-05-03T01:33:35Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੭੬}}</noinclude>ਕਾ ਰਾਸਿ ਪੂੰਜੀ ਏਕ॥ ਤਾਣੁ ਮਾਣੁ ਦੀਬਾਣੁ ਸਾਚਾ ਨਾਨਕ ਕੀ ਪ੍ਰਭ ਟੇਕ॥੪॥੨॥੨੦॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਫਿਰਤ ਫਿਰਤ ਭੇਟੇ ਜਨ ਸਾਧੂ ਪੂਰੈ ਗੁਰਿ ਸਮਝਾਇਆ॥ ਆਨ ਸਗਲ ਬਿਧਿ ਕਾਂਮਿ ਨ ਆਵੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਆ॥੧॥ ਤਾ ਤੇ ਮੋਹਿ ਧਾਰੀ ਓਟ ਗੋਪਾਲ॥ ਸਰਨਿ ਪਰਿਓ ਪੂਰਨ ਪਰਮੇਸੁਰ ਬਿਨਸੇ ਸਗਲ ਜੰਜਾਲ॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੁਰਗ ਮਿਰਤ ਪਇਆਲ ਭੂ ਮੰਡਲ ਸਗਲ ਬਿਆਪੈ ਮਾਇ॥ ਜੀਅ ਉਧਾਰਨ ਸਭ ਕੁਲ ਤਾਰਨ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ॥੨॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਗਾਈਐ ਪਾਈਐ ਸਰਬ ਨਿਧਾਨਾ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਜਿਸੁ ਦੇਇ ਸੁਆਮੀ ਬਿਰਲੇ ਕਾਹੂ ਜਾਨਾ॥੩॥੩॥੨੧॥ {{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੨ ਚਉਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਛੋਡਿ ਜਾਹਿ ਸੇ ਕਰਹਿ ਪਰਾਲ॥ ਕਾਮਿ ਨ ਆਵਹਿ ਸੇ ਜੰਜਾਲ॥ ਸੰਗਿ ਨ ਚਾਲਹਿ ਤਿਨ ਸਿਉ ਹੀਤ॥ ਜੋ ਬੈਰਾਈ ਸੇਈ ਮੀਤ॥੧॥ ਐਸੇ ਭਰਮਿ ਭੁਲੇ ਸੰਸਾਰਾ॥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਖੋਇ ਗਵਾਰਾ॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਚੁ ਧਰਮੁ ਨਹੀ ਭਾਵੈ ਡੀਠਾ॥ ਝੂਠ ਧੋਹ ਸਿਉ ਰਚਿਓ ਮੀਠਾ॥ ਦਾਤਿ ਪਿਆਰੀ ਵਿਸਰਿਆ ਦਾਤਾਰਾ॥ ਜਾਣੈ ਨਾਹੀ ਮਰਣੁ ਵਿਚਾਰਾ॥੨॥ ਵਸਤੁ ਪਰਾਈ ਕਉ ਉਠਿ ਰੋਵੈ॥ ਕਰਮ ਧਰਮ ਸਗਲਾ ਈ ਖੋਵੈ॥ ਹੁਕਮੁ ਨ ਬੂਝੈ ਆਵਣ ਜਾਣੇ॥ ਪਾਪ ਕਰੈ ਤਾ ਪਛੋਤਾਣੇ॥੩॥ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਨੋ ਕੁਰਬਾਣੁ॥ ਨਾਨਕੁ ਗਰੀਬੁ ਬੰਦਾ ਜਨੁ ਤੇਰਾ॥ ਰਾਖਿ ਲੇਇ ਸਾਹਿਬੁ ਪ੍ਰਭੁ ਮੇਰਾ॥੪॥੧॥੨੨॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮੋਹਿ ਮਸਕੀਨ ਪ੍ਰਭੁ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ॥ ਖਾਟਣ ਕਉ ਹਰਿ ਹਰਿ ਰੋਜਗਾਰੁ॥ ਸੰਚਣ ਕਉ ਹਰਿ ਏਕੋ ਨਾਮੁ॥ ਹਲਤਿ ਪਲਤਿ ਤਾ ਕੈ ਆਵੈ ਕਾਮ॥੧॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਪ੍ਰਭ ਰੰਗਿ ਅਪਾਰ॥ ਸਾਧ ਗਾਵਹਿ ਗੁਣ ਏਕ ਨਿਰੰਕਾਰ॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਧ ਕੀ ਸੋਭਾ ਅਤਿ ਮਸਕੀਨੀ॥ ਸੰਤ ਵਡਾਈ ਹਰਿ ਜਸੁ ਚੀਨੀ॥ ਅਨਦੁ ਸੰਤਨ ਕੈ ਭਗਤਿ ਗੋਵਿੰਦ॥ ਸੂਖੁ ਸੰਤਨ ਕੈ ਬਿਨਸੀ ਚਿੰਦ॥੨॥ ਜਹ ਸਾਧ ਸੰਤਨ ਹੋਵਹਿ ਇਕਤ੍ਰ॥ ਤਹ ਹਰਿ ਜਸੁ ਗਾਵਹਿ ਨਾਦ ਕਵਿਤ॥ ਸਾਧ ਸਭਾ ਮਹਿ ਅਨਦ ਬਿਸ੍ਰਾਮ॥ ਉਨ ਸੰਗੁ ਸੋ ਪਾਏ ਜਿਸੁ ਮਸਤਕਿ ਕਰਾਮ॥੩॥ ਦੁਇ ਕਰ ਜੋੜਿ ਕਰੀ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਚਰਨ ਪਖਾਰਿ ਕਹਾਂ ਗੁਣਤਾਸ॥ ਪ੍ਰਭ ਦਇਆਲ ਕਿਰਪਾਲ ਹਜੂਰਿ॥ ਨਾਨਕੁ ਜੀਵੈ ਸੰਤਾ ਧੂਰਿ॥<noinclude></noinclude> s4ju9c7v959sh3gqf9yogah7ypzznjs 250 21821 217138 52909 2026-05-03T01:45:09Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੭੭}}</noinclude>੪॥੨॥੨੩॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਃ ੫॥ ਸੋ ਕਤ ਡਰੈ ਜਿ ਖਸਮੁ ਸਮ੍ਹਾਰੈ॥ ਡਰਿ ਡਰਿ ਪਚੇ ਮਨਮੁਖ ਵੇਚਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਿਰ ਊਪਰਿ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਗੁਰਦੇਵ॥ ਸਫਲ ਮੂਰਤਿ ਜਾ ਕੀ ਨਿਰਮਲ ਸੇਵ॥ ਏਕੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਜਾ ਕੀ ਰਾਸਿ॥ ਮਿਲਿ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਹੋਵਤ ਪਰਗਾਸ॥੧॥ ਜੀਅਨ ਕਾ ਦਾਤਾ ਪੂਰਨ ਸਭ ਠਾਇ॥ ਕੋਟਿ ਕਲੇਸ ਮਿਟਹਿ ਹਰਿ ਨਾਇ॥ ਜਨਮ ਮਰਨ ਸਗਲਾ ਦੁਖੁ ਨਾਸੈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾ ਕੈ ਮਨਿ ਤਨਿ ਬਾਸੈ॥੨॥ ਜਿਸ ਨੋ ਆਪਿ ਲਏ ਲੜਿ ਲਾਇ॥ ਦਰਗਹ ਮਿਲੈ ਤਿਸੈ ਹੀ ਜਾਇ॥ ਸੇਈ ਭਗਤ ਜਿ ਸਾਚੇ ਭਾਣੇ॥ ਜਮਕਾਲ ਤੇ ਭਏ ਨਿਕਾਣੇ॥੩॥ ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਸਚੁ ਦਰਬਾਰੁ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਉਣੁ ਕਹੈ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਅੰਤਰਿ ਸਗਲ ਅਧਾਰੁ॥ ਨਾਨਕੁ ਜਾਚੈ ਸੰਤ ਰੇਣਾਰੁ॥੪॥੩॥੨੪॥ {{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਘਰਿ ਬਾਹਰਿ ਤੇਰਾ ਭਰਵਾਸਾ ਤੂ ਜਨ ਕੈ ਹੈ ਸੰਗਿ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਭ ਅਪੁਨੇ ਨਾਮੁ ਜਪਉ ਹਰਿ ਰੰਗਿ॥੧॥ ਜਨ ਕਉ ਪ੍ਰਭ ਅਪਨੇ ਕਾ ਤਾਣੁ॥ ਜੋ ਤੂ ਕਰਹਿ ਕਰਾਵਹਿ ਸੁਆਮੀ ਸਾ ਮਸਲਤਿ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਰਹਾਉ॥ ਪਤਿ ਪਰਮੇਸਰੁ ਗਤਿ ਨਾਰਾਇਣੁ ਧਨੁ ਗੁਪਾਲ ਗੁਣ ਸਾਖੀ॥ ਚਰਨ ਸਰਨ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸੰਤੀ ਇਹ ਬਿਧਿ ਜਾਤੀ॥੨॥੧॥੨੫॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਭ ਤੇ ਪਾਏ ਕੰਠਿ ਲਾਇ ਗੁਰਿ ਰਾਖੇ॥ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਮਹਿ ਜਲਨਿ ਨ ਦੀਨੇ ਕਿਨੈ ਨ ਦੁਤਰੁ ਭਾਖੇ॥੧॥ ਜਿਨ ਕੈ ਮਨਿ ਸਾਚਾ ਬਿਸ੍ਵਾਸੁ॥ ਪੇਖਿ ਪੇਖਿ ਸੁਆਮੀ ਕੀ ਸੋਭਾ ਆਨਦੁ ਸਦਾ ਉਲਾਸੁ॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਰਨ ਸਰਨਿ ਪੂਰਨ ਪਰਮੇਸੁਰ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਸਾਖਿਓ॥ ਜਾਨਿ ਬੂਝਿ ਅਪਨਾ ਕੀਓ ਨਾਨਕ ਭਗਤਨ ਕਾ ਅੰਕੁਰੁ ਰਾਖਿਓ॥੨॥੨॥੨੬॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਹ ਜਹ ਪੇਖਉ ਤਹ ਹਜੂਰਿ ਦੂਰਿ ਕਤਹੁ ਨ ਜਾਈ॥ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸਰਬਤ੍ਰ ਮੈ ਮਨ ਸਦਾ ਧਿਆਈ॥੧॥ ਈਤ ਊਤ ਨਹੀ ਬੀਛੁੜੈ ਸੋ ਸੰਗੀ ਗਨੀਐ॥ ਬਿਨਸਿ ਜਾਇ ਜੋ ਨਿਮਖ ਮਹਿ ਸੋ ਅਲਪ ਸੁਖੁ ਭਨੀਐ॥ ਰਹਾਉ॥ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲੈ ਅਪਿਆਉ ਦੇਇ ਕਛੁ ਊਨ ਨ ਹੋਈ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਸੰਮਾਲਤਾ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਈ॥੨॥ ਅਛਲ ਅਛੇਦ ਅਪਾਰ ਪ੍ਰਭ ਊਚਾ ਜਾ ਕਾ ਰੂਪੁ॥ ਜਪਿ ਜਪਿ ਕਰਹਿ ਅਨੰਦੁ ਜਨ ਅਚਰਜ ਆਨੂਪੁ॥੩॥ ਸਾ ਮਤਿ ਦੇਹੁ<noinclude></noinclude> l8lg8971vr2dfv1dlrzcsdloowql6ul 250 21826 217139 52914 2026-05-03T01:55:21Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੭੮}}</noinclude>ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭ ਜਿਤੁ ਤੁਮਹਿ ਅਰਾਧਾ॥ ਨਾਨਕੁ ਮੰਗੈ ਦਾਨੁ ਪ੍ਰਭ ਰੇਨ ਪਗ ਸਾਧਾ॥੪॥੩॥੨੭॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਿਨਿ ਤੁਮ ਭੇਜੇ ਤਿਨਹਿ ਬੁਲਾਏ ਸੁਖ ਸਹਜ ਸੇਤੀ ਘਰਿ ਆਉ॥ ਅਨਦ ਮੰਗਲ ਗੁਨ ਗਾਉ ਸਹਜ ਧੁਨਿ ਨਿਹਚਲ ਰਾਜੁ ਕਮਾਉ॥੧॥ ਤੁਮ ਘਰਿ ਆਵਹੁ ਮੇਰੇ ਮੀਤ॥ ਤੁਮਰੇ ਦੋਖੀ ਹਰਿ ਆਪਿ ਨਿਵਾਰੇ ਅਪਦਾ ਭਈ ਬਿਤੀਤ॥ ਰਹਾਉ॥ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਨੇ ਪ੍ਰਭ ਕਰਨੇਹਾਰੇ ਨਾਸਨ ਭਾਜਨ ਥਾਕੇ॥ ਘਰਿ ਮੰਗਲ ਵਾਜਹਿ ਨਿਤ ਵਾਜੇ ਅਪੁਨੈ ਖਸਮਿ ਨਿਵਾਜੇ॥੨॥ ਅਸਥਿਰ ਰਹਹੁ ਡੋਲਹੁ ਮਤ ਕਬਹੂ ਗੁਰ ਕੈ ਬਚਨਿ ਅਧਾਰਿ॥ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰੁ ਸਗਲ ਭੂ ਮੰਡਲ ਮੁਖ ਊਜਲ ਦਰਬਾਰ॥੩॥ ਜਿਨ ਕੇ ਜੀਅ ਤਿਨੈ ਹੀ ਫੇਰੇ ਆਪੇ ਭਇਆ ਸਹਾਈ॥ ਅਚਰਜੁ ਕੀਆ ਕਰਨੈਹਾਰੈ ਨਾਨਕ ਸਚੁ ਵਡਿਆਈ॥੪॥੪॥੨੮॥ {{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੬ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸੁਨਹੁ ਸੰਤ ਪਿਆਰੇ ਬਿਨਉ ਹਮਾਰੇ ਜੀਉ॥ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਕਾਹੂ ਜੀਉ॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਕਰਮ ਕਰਿ ਤਾਰਨ ਤਰਨ ਹਰਿ ਅਵਰਿ ਜੰਜਾਲ ਤੇਰੈ ਕਾਹੂ ਨ ਕਾਮ ਜੀਉ॥ ਜੀਵਨ ਦੇਵਾ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸੇਵਾ ਇਹੁ ਉਪਦੇਸੁ ਮੋ ਕਉ ਗੁਰਿ ਦੀਨਾ ਜੀਉ॥੧॥ ਤਿਸੁ ਸਿਉ ਨ ਲਾਈਐ ਹੀਤੁ ਜਾ ਕੋ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ਬੀਤੁ ਅੰਤ ਕੀ ਬਾਰ ਓਹੁ ਸੰਗਿ ਨ ਚਾਲੈ॥ ਮਨਿ ਤਨਿ ਤੂ ਆਰਾਧ ਹਰਿ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਾਧ ਜਾ ਕੈ ਸੰਗਿ ਤੇਰੇ ਬੰਧਨ ਛੂਟੈ॥੨॥ ਗਹੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸਰਨ ਹਿਰਦੈ ਕਮਲ ਚਰਨ ਅਵਰ ਆਸ ਕਛੁ ਪਟਲੁ ਨ ਕੀਜੈ॥ ਸੋਈ ਭਗਤੁ ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨੀ ਤਪਾ ਸੋਈ ਨਾਨਕ ਜਾ ਕਉ ਕਿਰਪਾ ਕੀਜੈ॥੩॥੧॥੨੯॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮੇਰੇ ਲਾਲ ਭਲੋ ਰੇ ਭਲੋ ਰੇ ਭਲੋ ਹਰਿ ਮੰਗਨਾ॥ ਦੇਖਹੁ ਪਸਾਰਿ ਨੈਨ ਸੁਨਹੁ ਸਾਧੂ ਕੇ ਬੈਨ ਪ੍ਰਾਨਪਤਿ ਚਿਤਿ ਰਾਖੁ ਸਗਲ ਹੈ ਮਰਨਾ॥ ਰਹਾਉ॥ ਚੰਦਨ ਚੋਆ ਰਸ ਭੋਗ ਕਰਤ ਅਨੇਕੈ ਬਿਖਿਆ ਬਿਕਾਰ ਦੇਖੁ ਸਗਲ ਹੈ ਫੀਕੇ ਏਕੈ ਗੋਬਿਦ ਕੋ ਨਾਮੁ ਨੀਕੋ ਕਹਤ ਹੈ ਸਾਧ ਜਨ॥ ਤਨੁ ਧਨੁ ਆਪਨ ਥਾਪਿਓ ਹਰਿ ਜਪੁ ਨ ਨਿਮਖ ਜਾਪਿਓ ਅਰਥੁ ਦ੍ਰਬੁ ਦੇਖੁ ਕਛੁ ਸੰਗਿ ਨਾਹੀ ਚਲਨਾ॥੧॥ ਜਾ ਕੋ ਰੇ ਕਰਮੁ ਭਲਾ ਤਿਨਿ ਓਟ ਗਹੀ ਸੰਤ ਪਲਾ ਤਿਨ ਨਾਹੀ ਰੇ ਜਮੁ ਸੰਤਾਵੈ ਸਾਧੂ ਕੀ ਸੰਗਨਾ॥ ਪਾਇਓ ਰੇ ਪਰਮ ਨਿਧਾਨੁ ਮਿਟਿਓ ਹੈ ਅਭਿਮਾਨੁ ਏਕੈ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਾਨਕ ਮਨੁ ਲਗਨਾ॥੨॥੨॥੩੦॥<noinclude></noinclude> rdrtfsxufe14o86ne6b8girybs39xhw 250 21831 217140 52919 2026-05-03T03:55:28Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੭੯}}</noinclude>{{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੭ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਹਰਿ ਏਕੁ ਸਿਮਰਿ ਏਕੁ ਸਿਮਰਿ ਏਕੁ ਸਿਮਰਿ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਲਿ ਕਲੇਸ ਲੋਭ ਮੋਹ ਮਹਾ ਭਉਜਲੁ ਤਾਰੇ॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਨਿਮਖ ਨਿਮਖ ਦਿਨਸੁ ਰੈਨਿ ਚਿਤਾਰੇ॥ ਸਾਧਸੰਗ ਜਪਿ ਨਿਸੰਗ ਮਨਿ ਨਿਧਾਨੁ ਧਾਰੇ॥੧॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਨਮਸਕਾਰ ਗੁਨ ਗੋਬਿਦ ਬੀਚਾਰੇ॥ ਸਾਧ ਜਨਾ ਕੀ ਰੇਨ ਨਾਨਕ ਮੰਗਲ ਸੂਖ ਸਧਾਰੇ॥੨॥੧॥੩੧॥ {{center|ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੮ ਦੁਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸਿਮਰਉ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਸੁਖ ਪਾਵਉ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਸਮਾਲੇ॥ ਇਹ ਲੋਕ ਪਰਲੋਕਿ ਸੰਗਿ ਸਹਾਈ ਜਤ ਕਤ ਮੋਹਿ ਰਖਵਾਲੇ॥੧॥ ਗੁਰ ਕਾ ਬਚਨੁ ਬਸੈ ਜੀਅ ਨਾਲੇ॥ ਜਲਿ ਨਹੀ ਡੂਬੈ ਤਸਕਰੁ ਨਹੀ ਲੇਵੈ ਭਾਹਿ ਨ ਸਾਕੈ ਜਾਲੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਿਰਧਨ ਕਉ ਧਨੁ ਅੰਧੁਲੇ ਕਉ ਇਕ ਮਾਤ ਦੂਧੁ ਜੈਸੇ ਬਾਲੇ॥ ਸਾਗਰ ਮਹਿ ਬੋਹਿਥੁ ਪਾਇਓ ਹਰਿ ਨਾਨਕ ਕਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਿਰਪਾਲੇ॥੨॥੧॥੩੨॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਭਏ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਇਆਲ ਗੋਬਿੰਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਰਿਦੈ ਸਿੰਚਾਈ॥ ਨਵ ਨਿਧਿ ਰਿਧਿ ਸਿਧਿ ਹਰਿ ਲਾਗਿ ਰਹੀ ਜਨ ਪਾਈ॥੧॥ ਸੰਤਨ ਕਉ ਅਨਦੁ ਸਗਲ ਹੀ ਜਾਈ॥ ਗ੍ਰਿਹਿ ਬਾਹਰਿ ਠਾਕੁਰੁ ਭਗਤਨ ਕਾ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸ੍ਰਬ ਠਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤਾ ਕਉ ਕੋਇ ਨ ਪਹੁਚਨਹਾਰਾ ਜਾ ਕੈ ਅੰਗ ਗੁਸਾਈ॥ ਜਮ ਕੀ ਤ੍ਰਾਸ ਮਿਟੈ ਜਿਸੁ ਸਿਮਰਤ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈ॥੨॥੨॥੩੩॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਦਰਬਵੰਤੁ ਦਰਬੁ ਦੇਖਿ ਗਰਬੈ ਭੂਮਵੰਤੁ ਅਭਿਮਾਨੀ॥ ਰਾਜਾ ਜਾਨੈ ਸਗਲ ਰਾਜੁ ਹਮਰਾ ਤਿਉ ਹਰਿ ਜਨ ਟੇਕ ਸੁਆਮੀ॥੧॥ ਜੇ ਕੋਊ ਅਪੁਨੀ ਓਟ ਸਮਾਰੈ॥ ਜੈਸਾ ਬਿਤੁ ਤੈਸਾ ਹੋਇ ਵਰਤੈ ਅਪੁਨਾ ਬਲੁ ਨਹੀ ਹਾਰੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਨ ਤਿਆਗਿ ਭਏ ਇਕ ਆਸਰ ਸਰਣਿ ਸਰਣਿ ਕਰਿ ਆਏ॥ ਸੰਤ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਭਏ ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਏ॥੨॥੩॥੩੪॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਾ ਕਉ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਲਾਗੋ ਇਸੁ ਜੁਗ ਮਹਿ ਸੋ ਕਹੀਅਤ ਹੈ ਸੂਰਾ॥ ਆਤਮ ਜਿਣੈ ਸਗਲ ਵਸਿ ਤਾ ਕੈ ਜਾ ਕਾ<noinclude></noinclude> tgzhc0g1nvxi5vd9ti03u4zm63nz3hf 250 21836 217141 52924 2026-05-03T04:27:19Z Kuldip DMW 2077 217141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੬੮੦}}</noinclude>ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੂਰਾ॥੧॥ ਠਾਕੁਰੁ ਗਾਈਐ ਆਤਮ ਰੰਗਿ॥ ਸਰਣੀ ਪਾਵਨ ਨਾਮ ਧਿਆਵਨ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਨ ਸੰਗਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਨ ਕੇ ਚਰਨ ਵਸਹਿ ਮੇਰੈ ਹੀਅਰੈ ਸੰਗਿ ਪੁਨੀਤਾ ਦੇਹੀ॥ ਜਨ ਕੀ ਧੂਰਿ ਦੇਹੁ ਕਿਰਪਾ ਨਿਧਿ ਨਾਨਕ ਕੈ ਸੁਖੁ ਏਹੀ॥੨॥੪॥੩੫॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਤਨ ਕਰੈ ਮਾਨੁਖ ਡਹਕਾਵੈ ਓਹੁ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਜਾਨੈ॥ ਪਾਪ ਕਰੇ ਕਰਿ ਮੂਕਰਿ ਪਾਵੈ ਭੇਖ ਕਰੈ ਨਿਰਬਾਨੈ॥੧॥ ਜਾਨਤ ਦੂਰਿ ਤੁਮਹਿ ਪ੍ਰਭ ਨੇਰਿ॥ ਉਤ ਤਾਕੈ ਉਤ ਤੇ ਉਤ ਪੇਖੈ ਆਵੈ ਲੋਭੀ ਫੇਰਿ॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਬ ਲਗੁ ਤੁਟੈ ਨਾਹੀ ਮਨ ਭਰਮਾ ਤਬ ਲਗੁ ਮੁਕਤੁ ਨ ਕੋਈ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਦਇਆਲ ਸੁਆਮੀ ਸੰਤੁ ਭਗਤੁ ਜਨੁ ਸੋਈ॥੨॥੫॥੩੬॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਨਾਮੁ ਗੁਰਿ ਦੀਓ ਹੈ ਅਪੁਨੈ ਜਾ ਕੈ ਮਸਤਕਿ ਕਰਮਾ॥ ਨਾਮੁ ਦ੍ਰਿੜਾਵੈ ਨਾਮੁ ਜਪਾਵੈ ਤਾ ਕਾ ਜੁਗ ਮਹਿ ਧਰਮਾ॥੧॥ ਜਨ ਕਉ ਨਾਮੁ ਵਡਾਈ ਸੋਭ॥ ਨਾਮੋ ਗਤਿ ਨਾਮੋ ਪਤਿ ਜਨ ਕੀ ਮਾਨੈ ਜੋ ਜੋ ਹੋਗ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਾਮ ਧਨੁ ਜਿਸੁ ਜਨ ਕੈ ਪਾਲੈ ਸੋਈ ਪੂਰਾ ਸਾਹਾ॥ ਨਾਮੁ ਬਿਉਹਾਰਾ ਨਾਨਕ ਆਧਾਰਾ ਨਾਮੁ ਪਰਾਪਤਿ ਲਾਹਾ॥੨॥੬॥੩੭॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਨੇਤ੍ਰ ਪੁਨੀਤ ਭਏ ਦਰਸ ਪੇਖੇ ਮਾਥੈ ਪਰਉ ਰਵਾਲ॥ ਰਸਿ ਰਸਿ ਗੁਣ ਗਾਵਉ ਠਾਕੁਰ ਕੇ ਮੋਰੈ ਹਿਰਦੈ ਬਸਹੁ ਗੋਪਾਲ॥੧॥ ਤੁਮ ਤਉ ਰਾਖਨਹਾਰ ਦਇਆਲ॥ ਸੁੰਦਰ ਸੁਘਰ ਬੇਅੰਤ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਭ ਹੋਹੁ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਰਪਾਲ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਹਾ ਅਨੰਦ ਮੰਗਲ ਰੂਪ ਤੁਮਰੇ @@@@@ ਬਚਨ ਅਨੂਪ ਰਸਾਲ॥ ਹਿਰਦੈ ਚਰਣ ਸਬਦੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ ਨਾਨਕ ਬਾਂਧਿਓ ਪਾਲ॥੨॥੭॥੩੮॥ ਧਨਾਸਰੀ ਏ ਮਹਲਾ ੫॥ ਅਪਨੀ ਉਕਤਿ ਖਲਾਵੈ ਭੋਜਨ ਅਪਨੀ ਉਕਤ ਖੇਲਾਵੈ॥ ਸਰਬ ਸੂਖ ਭੋਗ ਰਸ ਦੇਵੈ ਮਨ ਹੀ ਨਾਲਿ ਸਮਾਵੈ॥੧॥ ਹਮਰੇ ਪਿਤਾ ਗੋਪਾਲ ਦਇਆਲ॥ ਜਿਉ ਰਾਖੈ ਮਹਤਾਰੀ ਬਾਰਿਕ ਕਉ ਤੈਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਨੂੰ ਪਾਲ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮੀਤ ਸਾਜਨ ਸਰਬ ਗੁਣ ਨਾਇਕ ਸਦਾ ਸਲਾਮਤਿ ਦੇਵਾ॥ ਈਤ ਊਤ ਜਤ ਕਤ ਲੋਕ ਕ ਤਤ ਤੁਮ ਹੀ ਮਿਲੈ ਨਾਨਕ ਸੰਤ ਸੇਵਾ॥੨॥੮॥੩੯॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸੰਤ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਇਆਲ ਦੀ ਬੈਂਕ ਦਮੋਦਰ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਬਿਖੁ ਜਾਰੇ॥ ਰਾਜੁ ਮਾਲੁ ਜੋਬਨੁ ਤਨੁ ਜੀਅਰਾ ਇਨ ਉਪਰਿ ਲੇ ਬਾਰੇ॥੧॥ ਮਨਿ ਬੈਂਕ ਤਨਿ ਰਾਮ ਨਾਮ ਹਿਤਕਾਰੇ॥ ਸੂਖ ਸਹਜ ਆਨੰਦ ਮੰਗਲ ਸਹਿਤ ਭਵ ਨਿਧਿ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ॥ ਰਹਾਉ॥<noinclude></noinclude> 3qlbphgjf07k0k5b2wpijjpahwkxlfe 217142 217141 2026-05-03T04:31:33Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੮੦}}</noinclude>ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੂਰਾ॥੧॥ ਠਾਕੁਰੁ ਗਾਈਐ ਆਤਮ ਰੰਗਿ॥ ਸਰਣੀ ਪਾਵਨ ਨਾਮ ਧਿਆਵਨ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਨ ਸੰਗਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਨ ਕੇ ਚਰਨ ਵਸਹਿ ਮੇਰੈ ਹੀਅਰੈ ਸੰਗਿ ਪੁਨੀਤਾ ਦੇਹੀ॥ ਜਨ ਕੀ ਧੂਰਿ ਦੇਹੁ ਕਿਰਪਾ ਨਿਧਿ ਨਾਨਕ ਕੈ ਸੁਖੁ ਏਹੀ॥੨॥੪॥੩੫॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਤਨ ਕਰੈ ਮਾਨੁਖ ਡਹਕਾਵੈ ਓਹੁ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਜਾਨੈ॥ ਪਾਪ ਕਰੇ ਕਰਿ ਮੂਕਰਿ ਪਾਵੈ ਭੇਖ ਕਰੈ ਨਿਰਬਾਨੈ॥੧॥ ਜਾਨਤ ਦੂਰਿ ਤੁਮਹਿ ਪ੍ਰਭ ਨੇਰਿ॥ ਉਤ ਤਾਕੈ ਉਤ ਤੇ ਉਤ ਪੇਖੈ ਆਵੈ ਲੋਭੀ ਫੇਰਿ॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਬ ਲਗੁ ਤੁਟੈ ਨਾਹੀ ਮਨ ਭਰਮਾ ਤਬ ਲਗੁ ਮੁਕਤੁ ਨ ਕੋਈ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਦਇਆਲ ਸੁਆਮੀ ਸੰਤੁ ਭਗਤੁ ਜਨੁ ਸੋਈ॥੨॥੫॥੩੬॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਨਾਮੁ ਗੁਰਿ ਦੀਓ ਹੈ ਅਪੁਨੈ ਜਾ ਕੈ ਮਸਤਕਿ ਕਰਮਾ॥ ਨਾਮੁ ਦ੍ਰਿੜਾਵੈ ਨਾਮੁ ਜਪਾਵੈ ਤਾ ਕਾ ਜੁਗ ਮਹਿ ਧਰਮਾ॥੧॥ ਜਨ ਕਉ ਨਾਮੁ ਵਡਾਈ ਸੋਭ॥ ਨਾਮੋ ਗਤਿ ਨਾਮੋ ਪਤਿ ਜਨ ਕੀ ਮਾਨੈ ਜੋ ਜੋ ਹੋਗ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਾਮ ਧਨੁ ਜਿਸੁ ਜਨ ਕੈ ਪਾਲੈ ਸੋਈ ਪੂਰਾ ਸਾਹਾ॥ ਨਾਮੁ ਬਿਉਹਾਰਾ ਨਾਨਕ ਆਧਾਰਾ ਨਾਮੁ ਪਰਾਪਤਿ ਲਾਹਾ॥੨॥੬॥੩੭॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਨੇਤ੍ਰ ਪੁਨੀਤ ਭਏ ਦਰਸ ਪੇਖੇ ਮਾਥੈ ਪਰਉ ਰਵਾਲ॥ ਰਸਿ ਰਸਿ ਗੁਣ ਗਾਵਉ ਠਾਕੁਰ ਕੇ ਮੋਰੈ ਹਿਰਦੈ ਬਸਹੁ ਗੋਪਾਲ॥੧॥ ਤੁਮ ਤਉ ਰਾਖਨਹਾਰ ਦਇਆਲ॥ ਸੁੰਦਰ ਸੁਘਰ ਬੇਅੰਤ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਭ ਹੋਹੁ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਰਪਾਲ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਹਾ ਅਨੰਦ ਮੰਗਲ ਰੂਪ ਤੁਮਰੇ ਬਚਨ ਅਨੂਪ ਰਸਾਲ॥ ਹਿਰਦੈ ਚਰਣ ਸਬਦੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ ਨਾਨਕ ਬਾਂਧਿਓ ਪਾਲ॥੨॥੭॥੩੮॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਅਪਨੀ ਉਕਤਿ ਖਲਾਵੈ ਭੋਜਨ ਅਪਨੀ ਉਕਤਿ ਖੇਲਾਵੈ॥ ਸਰਬ ਸੂਖ ਭੋਗ ਰਸ ਦੇਵੈ ਮਨ ਹੀ ਨਾਲਿ ਸਮਾਵੈ॥੧॥ ਹਮਰੇ ਪਿਤਾ ਗੋਪਾਲ ਦਇਆਲ॥ ਜਿਉ ਰਾਖੈ ਮਹਤਾਰੀ ਬਾਰਿਕ ਕਉ ਤੈਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਪਾਲ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮੀਤ ਸਾਜਨ ਸਰਬ ਗੁਣ ਨਾਇਕ ਸਦਾ ਸਲਾਮਤਿ ਦੇਵਾ॥ ਈਤ ਊਤ ਜਤ ਕਤ ਤਤ ਤੁਮ ਹੀ ਮਿਲੈ ਨਾਨਕ ਸੰਤ ਸੇਵਾ॥੨॥੮॥੩੯॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸੰਤ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਇਆਲ ਦਮੋਦਰ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਬਿਖੁ ਜਾਰੇ॥ ਰਾਜੁ ਮਾਲੁ ਜੋਬਨੁ ਤਨੁ ਜੀਅਰਾ ਇਨ ਊਪਰਿ ਲੈ ਬਾਰੇ॥੧॥ ਮਨਿ ਤਨਿ ਰਾਮ ਨਾਮ ਹਿਤਕਾਰੇ॥ ਸੂਖ ਸਹਜ ਆਨੰਦ ਮੰਗਲ ਸਹਿਤ ਭਵ ਨਿਧਿ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ॥ ਰਹਾਉ॥<noinclude></noinclude> pufwcc67vdy1viti1j3lsgzc4kda0p9 250 21841 217146 52929 2026-05-03T05:21:39Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 217146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੬੮੧}}</noinclude>ਧੰਨਿ ਸੁ ਥਾਨੁ ਧੰਨਿ ਓਇ ਭਵਨਾ ਜਾ ਮਹਿ ਸੰਤ ਬਸਾਰੇ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕੀ ਸਰਧਾ ਪੂਰਹੁ ਠਾਕੁਰ ਭਗਤ ਤੇਰੇ ਨਮਸਕਾਰੇ॥੨॥੯॥੪੦॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਛਡਾਇ ਲੀਓ ਮਹਾ ਬਲੀ ਤੇ ਅਪਨੇ ਚਰਨ ਪਰਾਤਿ॥ ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਦੀਓ ਮਨ ਮੰਤਾ ਬਿਨਸਿ ਨ ਕਤਹੂ ਜਾਤਿ॥੧॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਕੀਨੀ ਦਾਤਿ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਦੀਓ ਕੀਰਤਨ ਕਉ ਭਈ ਹਮਾਰੀ ਗਾਤਿ॥ ਰਹਾਉ॥ ਅੰਗੀਕਾਰੁ ਕੀਓ ਪ੍ਰਭਿ ਅਪੁਨੈ ਭਗਤਨ ਕੀ ਰਾਖੀ ਪਾਤਿ॥ ਨਾਨਕ ਚਰਨ ਗਹੇ ਪ੍ਰਭ ਅਪਨੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਓ ਦਿਨ ਰਾਤਿ॥੨॥੧੦॥੪੧॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪਰ ਹਰਨਾ ਲੋਭੁ ਝੂਠੁ ਨਿੰਦ ਇਵ ਹੀ ਕਰਤ ਗੁਦਾਰੀ॥ ਮ੍ਰਿਗ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਸ ਮਿਥਿਆ ਮੀਠੀ ਇਹ ਟੇਕ ਮਨਹਿ ਸਾਧਾਰੀ॥੧॥ ਸਾਕਤ ਕੀ ਆਵਰਦਾ ਜਾਇ ਬ੍ਰਿਥਾਰੀ॥ ਜੈਸੇ ਕਾਗਦ ਕੇ ਭਾਰ ਮੂਸਾ ਟੂਕਿ ਗਵਾਵਤ ਕਾਮਿ ਨਹੀ ਗਾਵਾਰੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸੁਆਮੀ ਇਹ ਬੰਧਨ ਛੁਟਕਾਰੀ॥ ਬੂਡਤ ਅੰਧ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਕਾਢਤ ਸਾਧ ਜਨਾ ਸੰਗਾਰੀ॥੨॥੧੧॥੪੨॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਸੁਆਮੀ ਪ੍ਰਭੁ ਅਪਨਾ ਸੀਤਲ ਤਨੁ ਮਨੁ ਛਾਤੀ॥ ਰੂਪ ਰੰਗ ਸੂਖ ਧਨੁ ਜੀਅ ਕਾ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਮੋਰੈ ਜਾਤੀ॥੧॥ ਰਸਨਾ ਰਾਮ ਰਸਾਇਨਿ ਮਾਤੀ॥ ਰੰਗ ਰੰਗੀ ਰਾਮ ਅਪਨੇ ਕੈ ਚਰਨ ਕਮਲ ਨਿਧਿ ਥਾਤੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਿਸ ਕਾ ਸਾ ਤਿਨ ਹੀ ਰਖਿ ਲੀਆ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਭਾਤੀ॥ ਮੇਲਿ ਲੀਓ ਆਪੇ ਸੁਖਦਾਤੈ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਰਾਖੀ ਪਾਤੀ ॥੨॥੧੨॥੪੩॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਦੂਤ ਦੁਸਮਨ ਸਭਿ ਤੁਝ ਤੇ ਨਿਵਰਹਿ ਪ੍ਰਗਟ ਪ੍ਰਤਾਪੁ ਤੁਮਾਰਾ॥ ਜੋ ਜੋ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਦੁਖਾਏ ਓਹੁ ਤਤਕਾਲ ਤੁਮ ਮਾਰਾ॥੧॥ ਨਿਰਖਉ ਤੁਮਰੀ ਓਰਿ ਹਰਿ ਨੀਤ॥ ਮੁਰਾਰਿ ਸਹਾਇ ਹੋਹੁ ਦਾਸ ਕਉ ਕਰੁ ਗਹਿ ਉਧਰਹੁ ਮੀਤ॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੁਣੀ ਬੇਨਤੀ ਠਾਕੁਰਿ ਮੇਰੈ ਖਸਮਾਨਾ ਕਰਿ ਆਪਿ॥ ਨਾਨਕ ਅਨਦ ਭਏ ਦੁਖ ਭਾਗੇ ਸਦਾ ਸਦਾ ਹਰਿ ਜਾਪਿ॥੨॥੧੩॥੪੪॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਚਤੁਰ ਦਿਸਾ ਕੀਨੋ ਬਲੁ ਅਪਨਾ ਸਿਰ ਊਪਰਿ ਕਰੁ ਧਾਰਿਓ॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਟਾਖ੍ਹ ਅਵਲੋਕਨੁ ਕੀਨੋ ਦਾਸ ਕਾ ਦੂਖੁ ਬਿਦਾਰਿਓ॥੧॥ ਹਰਿ ਜਨ ਰਾਖੇ ਗੁਰ ਗੋਵਿੰਦ॥ ਕੰਠਿ ਲਾਇ ਅਵਗੁਣ ਸਭਿ ਮੇਟੇ ਦਇਆਲ ਪੁਰਖ ਬਖਸੰਦ॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੋ ਮਾਗਹਿ ਠਾਕੁਰ ਅਪੁਨੇ ਤੇ ਸੋਈ ਸੋਈ ਦੇਵੈ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸੁ ਮੁਖ ਤੇ ਜੋ ਬੋਲੈ ਈਹਾ ਊਹਾ ਸਚੁ ਹੋਵੈ॥੨॥੧੪॥॥੪੫॥<noinclude></noinclude> 9ugi7y7zb9e0hqx58oev7gkdmmr27el 250 48463 217156 143101 2026-05-03T08:04:22Z Shanvr 1829 217156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਸੀ। ਬਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸਵਿੱਚ ਦੱਬ ਦਿੱਤੀ। ਅੰਦਰਲਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਦੀ ਪੈੜ-ਚਾਲ ਸੁਣ ਲਈ। ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਚਾਨਣ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਨਛੱਤਰ ਕੌਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਸੁਖਪਾਲ ਇੱਕ ਖੂੰਜੇ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਦਈ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਤੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਠੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੈਰ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਖਪਾਲ ਦੇ ਮੋਢੇ ’ਤੇ ਮਾਰੀ। -ਚੰਡਾਲਾ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਏਸ ਭਾਣੇ ਦਾ...। ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਫਰਸ਼ ’ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਸਿਰ ਫੜ ਲਿਆ। {{gap}}ਸੁਖਪਾਲ ਬਾਹਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਪੌੜੀਆਂ ਉੱਤਰ ਗਿਆ। {{gap}}-ਕੁੱਤੀਏ, ਕੰਜਰੀਏ, ਏਹਨਾਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਸਤੇ ਚੁਬਾਰਾ ਲਿਆ ਸੀ? ਉਹ ਫ਼ਰਸ਼ ’ਤੇ ਬੈਠੀ-ਬੈਠੀ ਹੀ ਕੜਕੀ-ਨਿੱਕਲ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਘਰੋਂ ਐਸੇ ਵਖਤ। {{gap}}ਪਰਮਿੰਦਰ ਖੂੰਜੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਚੁੱਪ। ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸਨ। {{gap}}ਨਛੱਤਰ ਕੌਰ ਪੌੜੀਆਂ ਉੱਤਰੀ। {{gap}}ਪੈਂਟੂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਸੁਖਪਾਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਉਹ ਜਾ ਸੁੱਤਾ। {{gap}}ਗੁੱਡੀ ਤੇ ਟੀਟੂ ਲੋਹੜੀ ਤੋਂ ਆ ਗਏ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚਦੀ ਉਹ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਗੁੱਡੀ ਤੇ ਟੀਟੂ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰੇ ਹੀ ਸੌਂ ਗਏ। {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਸਦੇਹਾਂ ਜਾਗ ਕੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਲਾਇਆ ਤੇ ਚੁੱਪ ਕੀਤੀ ਹੀ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਕੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਆ ਬੈਠੀ। {{gap}}ਨਛੱਤਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਦੋਂ ਚੁਬਾਰਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਘਰੋਂ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}ਸੁਖਪਾਲ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਹੀ ਓਨ੍ਹੀਂ ਕੱਪੜੀਂ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਨਰਸ ਆਈ। ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣਾ ਸਾਮਾਨ ਚੁਕਵਾ ਕੇ ਓਸੇ ਸੰਧੂਆਂ ਵਾਲੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰੱਖਿਆ। ਬਦਲੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਉਹ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਬਦਲੀ ਦੇ ਆਰਡਰ ਵੀ ਹਫ਼ਤਾ ਕੁ ਬਾਅਦ ਆ ਗਏ। ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸ ਦੀ ਬਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੜਕ ਦੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੀ। ਸੋ ਹੁਣ ਉਹ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਗੇੜਾ ਮਾਰ ਆਉਂਦੀ। ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਤਸੱਲੀ ਸੀ। {{gap}}ਸੁਖਪਾਲ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘਰ ਵੜਿਆ। ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਆਉਣ ਸਾਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕੱਢੀ ਸੀ। ਨਛੱਤਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਹੀ ਕੱਢੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਨਰਸ ਦੀ ਬਦਲੀ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਪਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਪਟਵਾਰੀ ਤੋਂ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਟਵਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਓ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਕੱਟੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲਾ ਉਕਾਬ||33}}</noinclude> 2hsrwg5d3zv0g4qyz75iu2a320ig60m 250 48464 217167 127225 2026-05-03T09:01:55Z Sonia Atwal 2031 217167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿੱਲ ਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਕੂਕ ਮਾਰੀ ਤੇ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਕੜਕਵੀਂ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢੀ। ਗੁੱਡੀ ਤੇ ਟੀਟੂ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਭੰਵੱਤਰੇ ਜਿਹੇ ਉਸ ਵੱਲ ਝਾਕਣ ਲੱਗੇ। {{gap}}-ਜਾਓ ਏਥੋਂ... ਫੂਕ ਦੂੰ ਸਾਲਿਓ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ। ਵੱਡੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਾਲੇ। ਉੱਲੂ ਦੇ ਪੱਠੇ। ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ-ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉੱਲੂ ਦਾ ਪੱਠਾ। ਓਏ... ਚਲੋ ਏਥੋਂ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਇਆ, ਉਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੁੱਡੀ ਤੇ ਟੀਟੂ ਮਸੋਸੇ ਜਿਹੇ ਮੂੰਹ ਬਣਾਈ ਥੱਲੇ ਉੱਤਰ ਗਏ। {{gap}}ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਨਛੱਤਰ ਕੌਰ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ-ਸ਼ਰਮ ਕਰ ਕੁਸ। ਵੱਡੀ ਅਣਖ ਵਾਲਾ, ਧੱਕੇ ਖਾਣ ਆਇਐਂ ਹੁਣ? {{gap}}-ਹਾਂ, ਧੱਕੇ ਖਾਣ ਆਇਆਂ। ਤੂੰ ਬਕਵਾਸ ਕਰ, ਜੋ ਕਰਦੀ ਐਂ। ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੂੰਹ ਅੱਡ ਲਿਆ ਤੇ ਨਸ਼ਈ ਲਾਲ ਝਰੰਗ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਝਾਕਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}-ਤੇਰਾ ਹੈ ਕੀ ਏਸ ਘਰ 'ਚ, ਦੱਸ ਖਾਂ? ਕਾਹਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਲਾਲੜੀਆਂ ਤਾੜਦੈਂ? ਚੱਪਣੀ ’ਚ ਨੱਕ ਡਬੋਅ ਕੇ ਮਰ ਜਾ, ਏਦੂੰ ਤਾਂ। {{gap}}-ਠੀਕ ਐ ਸਰਦਾਰਨੀਏਂ, ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਏਸ ਘਰ ’ਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਨੀ। ਮੈਨੂੰ ਮਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਮੈਂ ਉੱਲੂ ਦਾ ਪੱਠਾ ਆਂ। ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹੁੱਬਕੀਂ-ਹੁੱਬਕੀਂ ਰੋਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}-ਸਭ ਧੰਦੜੇ ਜਾਣਦੀ ਆਂ ਤੇਰੇ। ਕਹਿ ਕੇ ਨਛੱਤਰ ਕੌਰ ਥੱਲੇ ਉੱਤਰ ਆਈ। {{gap}}ਗੁੱਡੀ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਖਾਧੀ ਤੇ ਫੇਰ ਰਜ਼ਾਈ-ਗਦੈਲਾ ਗੁੱਡੀ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖ ਗਈ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਤੜਕੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਬੋਲਿਆ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਰੋਟੀ ਵੇਲੇ ਉਹ ਪਟਵਾਰੀ ਕੋਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਪੀਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਟਵਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੀਣ ਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਕੋਲ ਹੀ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ। ਘਰ ਆਇਆ। ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਜਾਗਿਆ, ਬੱਸ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਬੱਸ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬਰਨਾਲੇ ਆਇਆ। ਬਰਨਾਲੇ ਤੋਂ ਦੱਧਾਹੂਰ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ’ਤੇ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਨਰਸ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਓਥੇ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਬਾਣੀਏ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੁੱਛ ਲਿਆ। ਉਸ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ-ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਟੱਬਰ ਦੀਆਂ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਓਪਰਿਆਂ ਵਾਂਗ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਣਦੀ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪੁੱਛਿਆ- ਦੱਸੋ, ਕੀ ਕੰਮ ਐ? {{gap}}-ਕੰਮ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨੀ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਚਲੋ, ਮਿਲ ਈ ਜਾਵਾਂ। {{gap}}ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੀ। ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਚਾਹ ਦਾ ਨਾਉਂ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ।{{nop}}<noinclude>{{rh|34||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> fo35mzs8t93v4l2ymhanqfdzo3ff1n8 250 48480 217157 143363 2026-05-03T08:06:55Z Shanvr 1829 217157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>ਮਿੱਠੇ ਅੰਬ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਉਹ। ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਗੁੱਦਾ ਪਾ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਰਿੱਜ ਵਿੱਚ ਆਈਸ-ਕਰੀਮ ਵੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਫੇਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਅਲਕਾ ਬਰਤਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ਬੱਚੇ ਟੀ. ਵੀ. ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੁਦੀਪ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮਾ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਬੈਠੇ। ਏਧਰ-ਓਧਰ ਦੀਆ ਗੱਲਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਢੂ ਤਰਸੇਮ ਲਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਛੇੜੀ ਤਾਂ ਰੇਸ਼ਮਾ ਟਾਲ ਗਈ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਅੱਛਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਓ। ਬਸ ਇਹੀ ਇੱਕ ਸੁਣਾਵਾਂਗੀ, ਫੇਰ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।" {{gap}}"ਕਿਉਂ ਹੋਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਜਾਹ।" {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰੋ, ਲਿਖੋਗੇ ਇਹ ਸਭ ਕਹਾਣੀਆਂ?" {{gap}}"ਹਾਂ ਜ਼ਰੂਰ, ਮੇਰੀ ਸਾਲ਼ੀ ਸਾਹਿਬਾ ਮੈਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਲਾਟ ਦੇ ਕੇ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਾਂਗਾ। ਬਈ, ਤੂੰ ਸੁਣਾ ਹੁਣ ਇਹ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ।" {{gap}}"ਦੋ ਦੋਸਤ ਨੇ, ਇਕ ਸ਼ਾਦੀ-ਸ਼ੁਦਾ ਤੇ ਦੂਜਾ ਕੰਵਾਰਾ। ਦੋਸਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪੱਕੀ ਐ। ਸ਼ਾਦੀ-ਸ਼ੁਦਾ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਟੀ. ਬੀ. ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈਗੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੋਣੀ ਐ ਕਿ ਉਹ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਏਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵਿਚਾਰਾ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੀਮਾਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਦੋਸਤ ਘਰ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੋਸਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਉਸ ਔਰਤ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਧੀਨ ਇਹ ਸਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਰ ਜੰਮਦੀ ਹੈ।" {{gap}}“ਉਹ ਬੱਚੇ। {{gap}}"ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਉਸ ਦੋਸਤ ਦੇ ਨੇ। ਉਹਦਾ ਹਸਬੈਂਡ ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਕਾਬਿਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਹਸਬੈਂਡ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮਰੀਜ਼ ਹੈ, ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਦੋਸਤ ਉਹਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਵੀ ਤਾਂ ਹੈ। ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖਰਚ ਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਉੱਤੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਪੈਸੇ, ਸਭ ਉਹ ਦੋਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਸ ਔਰਤ ਦਾ ਪਤੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" {{gap}}"ਫੇਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਹੁਣ ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਕਹਾਣੀ ਬਣੇਗੀ।" ਸੁਦੀਪ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਉਹ ਔਰਤ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਵੇ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਓਹਦੇ ਹੀ ਨੇ। ਤੇ ਨਾਲੇ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਵੀ ਅਦਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।" {{gap}}"ਵੈਸੇ ਰੇਸ਼ਮਾ, ਉਸ ਦੋਸਤ ਦਾ ਜਵਾਬ, ਜੋ ਤੂੰ ਹੁਣ ਦੱਸੇਂਗੀ, ਉਹ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦੱਸ ਕਿ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"{{nop}}<noinclude>{{rh|50||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> l8n9hdoplgq7p11n4fdrfoysj3w0fam 250 48502 217158 143387 2026-05-03T08:09:55Z Shanvr 1829 217158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nitesh Gill" /></noinclude>{{gap}}"ਪੁੱਛ ਲੈਨੇ ਆਂ।" ਦੂਜਾ ਔਰਤ ਦੇ ਕੋਲ ਮੂੰਹ ਲਿਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਿਆ- "ਕੀ ਗੱਲ ਐ, ਮਾਈ?" {{gap}}ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਬੋਲੀ, ਉਹਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਹ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਕਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਲੋਕ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਔਰਤ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੇਸਰੀ ਪੱਗ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਤੇ ਹੀ। {{gap}}ਧਾਗਾ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਭਈਏ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪੀਟਰ-ਰੇੜ੍ਹੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਅੱਠ-ਦਸ ਸਨ। ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਥੈਲੇ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ, ਬੀੜੀਆਂ ਪੀਂਦੇ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਦੇ। ਕੇਸਰੀ ਪੱਗ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ- "ਤੁਸੀਂ ਐਧਰ ਆਓ ਸਾਰੇ। ਔਹਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਭਲਾ ਕੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ?" {{gap}}"ਕਵਨ, ਕਯਾ ਬੋਲਤੀ??" ਇੱਕ ਭਈਆ ਰੁੱਖਾ ਜਿਹਾ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}"ਓਏ ਔਧਰ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਐ। ਆਓ, ਤੁਸੀਂ ਸਮਝ ਲਉਗੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਦੀ ਬੋਲੀ।" {{gap}}ਭਈਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਬਿਹਾਰੀ ਸਨ, ਦੋ ਤਿੰਨ ਯੂ.ਪੀ. ਵਾਲੇ ਤੇ ਇੱਕ ਹਿਮਾਚਲੀ। ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਵੀ ਸੀ। ਔਰਤ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹੀ ਕੁਝ ਬੋਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਉਹਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲੱਗੇ। ਬੰਗਾਲੀ ਉਹਦੇ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪ ਬੋਲਿਆ ਤਾਂ ਔਰਤ ਅਚੰਭਿਤ ਰਹਿ ਗਈ। ਮੁਸਕਰਾ ਵੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਬੰਗਾਲੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਧ-ਪਚੱਧੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲ ਲੈਂਦਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝਦਾ ਸਭ। ਕੇਸਰੀ ਪੱਗਾਂ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਉਹਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਔਰਤ ਬੰਗਾਲਣ ਹੈ। ਕਲਕੱਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ। ਇਧਰੋਂ ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਓਥੋਂ ਇਹਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇ ਕੇ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਸਾਏਗਾ। ਓਧਰ ਇਹਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਓਧਰ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਇਹਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੀ ਤੇ ਪਤੀ ਖਾਣ-ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਹਨੂੰ ਕੁੱਟਦਾ-ਮਾਰਦਾ ਵੀ ਸੀ। ਟਰੱਕ-ਡਰਾਈਵਰ ਜਿਹੜਾ ਇਹਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਰ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਕੋਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀਹ ਦਿਨ ਇਹਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਹੋਏ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਬਾਹਰੋਂ ਜਿੰਦਰਾ ਲਾ ਜਾਂਦੇ। ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਡੰਗ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ। ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਕੋਲ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਉਹ ਇਹਨੂੰ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਏਥੇ ਉਤਾਰ ਗਏ ਹਨ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਉਂ ਸੁਜਾਤਾ ਦੱਸਿਆ। {{gap}}ਰੋਹਿਤ ਨੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਘਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਇਹਨੂੰ ਬਸ ਦੋ ਡੰਗ ਰੋਟੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ।{{nop}}<noinclude>{{rh|60||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> dnttcpozachsxdr1kx8oawmjm79u0n5 250 48539 217159 143411 2026-05-03T08:13:57Z Shanvr 1829 217159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{gap}}ਉਹ ਆਈ ਤੇ ਰੋਣ ਬੈਠ ਗਈ, ‘ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਰਵੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੋਲਣੋਂ ਕਿਉਂ ਹਟ ਗਿਐਂ? ਗੁੱਸੇ ਐਂ ਤੂੰ?’ {{gap}}‘ਨਹੀਂ।’ {{gap}}'ਝੂਠ ਬੋਲਦੈਂ?' ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾਉਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਗੁੱਸੇ ਕਾਹਨੂੰ ਆਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ। ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਕੀ ਜ਼ੋਰ ਐ ਮੇਰਾ।' {{gap}}'ਫਿਰ ਬੋਲਦਾ ਕਿਉਂ ਨ੍ਹੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ?' {{gap}}'ਬੋਲਦਾ ਤਾਂ ਹਾਂ।' {{gap}}'ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਹੋ 'ਗੇ, ਕੀਤੀ ਐ ਕੋਈ ਗੱਲ?' {{gap}}ਰਾਵਿੰਦਰ ਚੁੱਪ ਬੈਠਾ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਸੋਮਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫ਼ੜ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਘੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। 'ਸੋਮੀ...' ਉਹਨੇ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, '...ਦੇਖ, ਮੇਰਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨ੍ਹੀਂ।' ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਚ ਆ ਜਾਵੇਂ, ਮੈਂ ਜਿਊਂਦਿਆਂ 'ਚ ਹੋ ਜਾਂ।' {{gap}}'ਰਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿਉਂ ਨ੍ਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਆਂ।' {{gap}}'ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ...' {{gap}}'ਪਰ ਕੀ?' {{gap}}'ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਿਉਂ ਨ੍ਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਮੇਰੀ।' {{gap}}'ਸਾਰੀ ਤਾਂ ਹਾਂ। ਆਹ ਬੈਠੀ ਆਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ, ਦੱਸ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਮੈਨੂੰ?' {{gap}}ਰਾਵਿੰਦਰ ਹਉਕਾ ਲੈ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਨਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ 'ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ' ਉਹਦੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਹਿਜੜਾ ਜਿਹਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੱਛ ਕੇ ਰੱਖ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਦਾ ਜੀਅ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਵੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਐਨਾ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਘੁੱਟੇ ਕਿ ਉਹਦੀ ਜਾਨ ਕੱਢ ਦੇਵੇ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਉੱਠਿਆ ਵੀ, ਪਰ ਸੋਮਾ ਨੇ ਉਹਦਾ ਹੱਥ ਫ਼ੜ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਸੋਮਾ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੇੜ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਵਿੰਦਰ ਨੇ ਚਾਹ ਬਣਾਈ ਤੇ ਉਹ ਪੀਣ ਲੱਗੇ। ਉਹਨੇ ਫਿਰ ਗੱਲ ਛੇੜੀ, ਸੋਮੀ, ਤੂੰ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ ਮੇਰੀ? ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਐਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਐਂ ਮੈਨੂੰ, ਤੂੰ... {{gap}}'ਦੇਖ ਰਵੀ, ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਣਾ ਆਪਣਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਔਖੈ। ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਕੀ ਐ। ਬਹੁਤ ਦੇਖ ਲਿਆ, ਬਸ ਸਬਰ ਕਰ ਹੁਣ। ਰਾਹੁਲ ਹੈਗਾ। ਇਹਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਣਾ।' {{gap}}ਰਾਹੁਲ ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ, ਸੋਮਾ ਉਹਨੂੰ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਤੇ ਫਿਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਰਾਵਿੰਦਰ ਉਹਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਛੱਡਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਪਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਤੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਹੁਲ ਗਲ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਗਿਆ ਸੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|74||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> lw35we2pajmrn5cslfd3j8xgl9ni316 250 48626 217160 143479 2026-05-03T08:19:01Z Shanvr 1829 217160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਉਹਨੇ ਹੋਰ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਭੈਣ ਰੋਟੀ-ਟੁੱਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਜੁਆਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ। ਮੱਝ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜੁਆਕ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਉਡਾਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਹਾਬੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆ ਵਸੀ, ਪਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਜੁਆਕ ਵਿਆਹ ਲਏ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਨ-ਮੁੰਡਾ ਨਿਰਵੈਰ ਸਿੰਘ ਸਤਾਰਾਂ-ਅਠਾਰਾਂ ਤੇ ਕੁੜੀ ਸਤਿਨਾਮ ਕੌਰ ਪੰਦਰਾਂ-ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ। ਕੁੜੀ ਦਾ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਭਾਰ ਹੀ ਲਾਹਿਆ। ਮੁੰਡਾ ਵਿਆਹ ਕੇ ਨੂੰਹ ਘਰ ਆ ਗਈ। ਵਿਧਵਾ ਭੈਣ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਕੁਕੜੀ ਦੇ ਚੂਚਿਆਂ ਵਾਗੂੰ ਪਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੰਭਾਂ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰੱਖਦਾ। {{gap}}ਠਾਣਾ ਸਿੰਘ ਸ਼੍ਹਾਬੋ ਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਗੋਡੇ ਖੜ੍ਹ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਸੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸ਼੍ਹਾਬੋ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ-"ਠਾਣਿਆ, ਸਾਸਾਂ-ਗਰਾਸਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮੇਰਾ ਕੀ ਬਣੂੰ?" {{gap}}"ਇਹ ਕੀ ਪਤੈ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜੇਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਭਤੀਜੇ ਤੈਨੂੰ ਟੁੱਕ ਦੇਣਗੇ।" {{gap}}"ਭਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਮੈਂ ਕੀ ਲੱਗਦੀ ਆਂ? ਪੰਜਾਹ ਮਾਰਨਗੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਗੇ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਐਂ ਨ੍ਹੀਂ ਕਰਦੇ ਏਹੇ।" {{gap}}"ਐਂ ਈ ਕਰਨਗੇ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਂਹਦੈ।" {{gap}}"ਹੋਰ ਫੇਰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕੀਹ ਐਂ?" {{gap}}"ਮੇਰੇ ਨਾਉਂ ਚਾਰ ਵਿਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਕਰਾ ਦੇ। ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਊ ਮੈਨੂੰ ਰੋਟੀ। ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੂੰ ਵਾਹੁ-ਬੀਜੂ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕ ਦੇਊ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਰੋਟੀ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਭਤੀਜੇ ਦੇਣਗੇ। ਚੰਗੇ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ, ਮਾੜੇ ਨ੍ਹੀਂ।" {{gap}}"ਤਾਂ ਫਿਰ, ਤੇਰੀ ਨੀਤ ਮਾੜੀ ਐ। ਮੈਨੂੰ ਪੱਟਣਾ ਸੀ, ਪੱਟ ਤਾ। ਜਹਾਨੋਂ ਖੋ ਤਾ ਮੈਨੂੰ। ਤੇਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਮੈਂ ਆਵਦਾ ਘਰ ਬਾਰ ਛੱਡਿਆ, ਢਿੱਡੋਂ ਕੱਢੇ ਜੁਆਕ ਤਿਆਗ 'ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਲੂਰ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਡਲੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵੀ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਨ੍ਹੀਂ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਿਹੜੇ ਜੁੱਗ ਹੋਊ ਪਾਪੀਆ?" ਸ਼੍ਹਾਬੋ ਦੀ ਦੇਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}"ਓਏ ਠੀਕ ਐ, ਐਵੇਂ ਟੱਪੀ ਜਾਨੀ ਐਂ। ਜਾਹ, ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਭਾਲਦੀ ਐਂ। ਜ਼ਮੀਨ ਸਾਡੀ ਕੁਲ ਦੀ ਐ, ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹੂਗੀ। ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਦੂੰ ਮੈਂ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਚੀਜ਼? ਜ਼ਮੀਨ ਮੇਰੇ ਭਤੀਜਿਆਂ ਦੀ। ਤੂੰ ਜਾਹ ਜਿੱਥੇ ਜਾਣੈ। ਕਰਦੀ ਕੀਹ ਐ, ਕੋੜ੍ਹ ਕਿਰਲੀ।" {{gap}}"ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿੱਧਰ ਜਾਵਾਂ ਵੇ, ਪੱਟੀ ਠੱਡੀ?" {{gap}}"ਫਿਰ ਬੈਠੀ ਰਹਿ, ਜਿੱਥੇ ਬੈਠੀ ਐਂ। ਜ਼ਮੀਨ ਨ੍ਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਤੈਨੂੰ। ਰੋਟੀ ਕੱਪੜਾ ਮਿਲੀ ਜਾਊ, ਹੋਰ ਕੀ ਲੈਣੈਂ ਤੈਂ? ਮੇਰੇ ਭਤੀਜੇ ਸਭ ਕਰਨਗੇ ਤੇਰਾ। ਐਵੇਂ ਨਾਂ ਮਗ਼ਜ਼ ਮਾਰ, ਵਾਧੂ ਦਾ।" {{gap}}ਸ਼੍ਹਾਬੋ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ। ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੁਕਾਇਆ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਠਾਣਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਓਪਰੀ-ਓਪਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਝਾਕ ਰਹੀ ਸੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|104||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 698t6bx919kytnaic2qrx3mjos76umz 250 48628 217161 143481 2026-05-03T08:21:05Z Shanvr 1829 217161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" />{{dhr|4em}} {{center|<poem>{{x-larger|'''ਖ਼ੁਸਰੇ ਦਾ ਆਸ਼ਕ'''}}</poem>}}</noinclude>{{gap}}ਉਸ ਪਿੰਡ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਸਕੂਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਦੇ ਉੱਥੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੱਚੇ ਘਰ, ਪੱਕੇ ਘਰ। ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਕੁੜੱਤਣ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਘਰ ਢਹਿ ਗਏ। ਹੁਣ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਘਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਸਕੂਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਹੁਣ ਬਸ ਇੱਕ ਘਰ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ 'ਮਨੁੱਖ’ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਘਰ 'ਖ਼ੁਸਰਿਆਂ ਦਾ ਡੇਰਾ' ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸੁਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਕਿਤੇ ਉਹ ਡੇਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਜ ਚਾਰ ਖ਼ੁਸਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਟੇ ਢਿੱਡਲ ਖ਼ੁਸਰੇ, ਪਤਲੇ ਛੀਂਟਕੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਖ਼ੁਸਰੇ, ਕਾਲ਼ੇ ਮਰਿਆੜ ਖ਼ੁਸਰੇ, ਗੋਰੇ ਨਿਛੋਹ ਖ਼ੁਸਰੇ, ਬੁੱਢੇ ਖ਼ੁਸਰੇ ਤੇ ਜਵਾਨ ਖ਼ੁਸਰੇ। ਹੱਕੀ ਖ਼ੁਸਰਾ ਉਸ ਡੇਰੇ ਦਾ ਮਹੰਤ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਖ਼ੁਸਰਿਆਂ ਦੇ ਉਸ ਡੇਰੇ ਇੱਕ ਖ਼ੁਸਰਾ ਆਇਆ। ਲੰਮਾ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ, ਰੰਗ ਮੁਸ਼ਕੀ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਬਨਾਵਟ, ਬਸ ਜਿਵੇਂ ਤੀਵੀਂ ਹੋਵੇ। ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦਾ, ਪਿੰਡੇ ਨਾਲ ਸੂਤਵੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਹੋਵੇ। ਗਾਉਂਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ। ਆਵਾਜ਼ ਉਹਦੀ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਵਾਂਗ ਉਤਾਂਹ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ। {{gap}}ਉਸ ਡੇਰੇ ਕੋਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਮੁੰਡਾ ਹੋਵੇ, ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਵਧਾਈ ਉਸ ਡੇਰੇ ਦੇ ਖ਼ੁਸਰੇ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੁੜੀ ਵਰਗਾ ਉਹ ਖ਼ੁਸਰਾ ਜਦ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਅਗਲੇ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਨੱਚ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਛੇੜਦਾ ਤਾਂ ਘਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਗਵਾਂਢੀ ਤਾਂ ਕੀ ਅਗਵਾੜ ਦਾ ਅਗਵਾੜ ਲੱਟੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਉਸ ਪਿੰਡ ਹਰ ਛੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਖ਼ੁਸਰੇ ਉਸ ਦਿਨ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਹਰ ਦੁਕਾਨ ਅੱਗੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨੱਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਰੁਪਈਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਐਤਕੀਂ ਜਦ ਮੇਲਾ ਭਰਿਆ, ਸਾਰਾ ਮੇਲਾ ਓਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੁੜੀ ਵਰਗੇ ਖ਼ੁਸਰੇ ਮਗਰ ਤੁਰਿਆ ਫਿਰਦਾ ਸੀ। ਲੱਖਮੀ ਸਾਬਣ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਗਰ ਮਗਰ ਉਹਦੇ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।{{nop}}<noinclude>{{rh|106||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> nzbjkr6rx4996zlw9p6ugcde6hhxbv3 250 48630 217162 143483 2026-05-03T08:22:59Z Shanvr 1829 217162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" />{{dhr|4em}} {{center|{{x-larger|'''ਬਿੱਲੂ ਪੁੱਤਰ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਬਿੱਲੂ। {{gap}}ਕੁੜੀਆਂ ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਜੁਆਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਚਾਲੀ ਘੁਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੱਧਰ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ। ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਸੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲੂ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਿਰਧ ਮਾਂ। ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਜਦ ਮਰਿਆ, ਬਿੱਲੂ ਦੀ ਉਮਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਜੁਆਨ ਉਮਰ। {{gap}}ਸਰਕਾਰੇ ਦਰਬਾਰੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਇਦਾਦ ਬਿੱਲੂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। {{gap}}ਬਿੱਲੂ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਠੇਕੇ ਉੱਤੇ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਜਦ ਲੰਘੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਏਧਰੋਂ ਓਧਰੋਂ ਪੈਸੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਲੈ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਤੇ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਰੱਖ ਕੇ ਭਾੜਾ ਲਵਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਇੱਕ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਅਵਸਥਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਿੱਲੂ ਸੋਹਣਾ ਵੀ ਬੜਾ ਸੀ। ਗੋਰਾ ਰੰਗ, ਗੋਲ ਮੂੰਹ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਖਾਂ। ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਤੇੜ ਉਹ ਕਛਹਿਰਾ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪਜਾਮਾ ਵੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ। ਟੌਰਾ ਛੱਡਵੀਂ ਚਿੱਟੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਦਾ। ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਦੁਪੱਟਾ ਰੱਖਦਾ ਜਿਹੜਾ ਉਸਦੀ ਹਿੱਕ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਢਕੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕੁੜਤੇ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਟੂਆ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਡਾਇਰੀ ਆਦਿ। ਜੇਬ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਹੁੰਦੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਗੱਲ, ਉਸ ਦੀ ਹਿੱਕ ਦੇ ਉਭਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਭਰ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੇ ਹੋਣ। ਉਸ ਦੀ ਡੀਲ ਡੌਲ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਕੁੜੀਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਨਾ ਮੁੱਛ, ਨਾ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਨਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਲ਼ ਸਨ। ਗੋਡੇ ਗਿੱਟੇ ਜਮਈਂ ਤੀਵੀਆਂ ਵਰਗੇ। {{gap}}ਉਹ ਸੀ ਵੀ ਕੁੜੀਆਂ ਵਰਗਾ। ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਜਦ ਕਦੇ ਉਹ ਬੈਠਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਜੇ ਮੁੰਡੇ-ਖੁੰਡੇ ਲੁੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੇੜ ਲੈਂਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ। ਆਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਕੇ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੁੰਦਾ। ਅਗਵਾੜ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ। ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ।{{nop}}<noinclude>{{rh|108||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 1zcg9na4f8n57ug7wvhg3y6fg0xwq9o 250 48638 217163 143486 2026-05-03T08:24:48Z Shanvr 1829 217163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" />{{dhr|4em}} {{center|{{xx-larger|'''ਕੈਲੇ ਦੀ ਬਹੂ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਗੱਜਣ, ਚੰਨਣ ਤੇ ਕੈਲਾ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸਨ। ਮਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅੱਸੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਗੱਜਣ ਹੋਰੀਂ ਭੈਣ-ਭਾਈ ਤਾਂ ਅੱਠ ਨੌਂ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ, ਬਾਕੀ ਹੁਣ ਉਹੀ ਸਨ ਤਿੰਨੇ। ਗੱਜਣ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚੰਨਣ ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਤੇ ਕੈਲਾ ਪੈਂਤੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਕੈਲਾ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਪਿਛਲੇ ਪਹਿਰੇ ਦੀ ਔਲਾਦ ਹੈ। ਪੇਟ ਘਰੋੜੀ ਦਾ। {{gap}}ਪਿਓ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਮਲੀ ਸੀ, ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਦਾ। ਪੰਜ ਤੋਲਿਆਂ ਦੀ ਭਰੀ ਡੱਬੀ ਨੂੰ ਅੱਠਵਾਂ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਖੁੰਝਣ ਦਿੰਦਾ। ਫ਼ੀਮ ਖਾਣ ਦਾ ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਬੰਧੇਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਨੀਸਾਰ-ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਜਿੱਦਣ ਇਕੱਠੀ ਫ਼ੀਮ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੇ ਭਾਰ ਦੇ ਮਾਵੇ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਹਾੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਮਾਵਾ ਤੜਕੇ, ਇੱਕ ਆਥਣੇ ਡਾਲੀ-ਬੰਨ੍ਹਵਾਂ ਉਹਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। {{gap}}ਪਿਓ ਫ਼ੀਮ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਗੱਜਣ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਮੂੰਹੋਂ ਮੁਸਲੀ ਅੰਨ੍ਹੀਂ ਕਰ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਗੱਜਣ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਸੋਤੇ, ਜਦ ਘਰ ਮੁੜ ਕੇ ਵਿਹੜਕੀਵਾਰ ਵੜਦਾ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ- "ਚੱਕ ਦੂੰ ਤੇਲ 'ਚੋਂ ਕੌਡੀ!" ਤਾਂ ਮਾਂ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਥਾਏਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ। ਬਾਹਰ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਪਿਓ ਪੁੱਤਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਫ਼ਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭੰਨੀ। ਖੇਤੀ ਖਸਮਾਂ ਸੇਤੀ। ਹਿੱਸੇ ਠੇਕੇ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਕੱਖ ਵੀ ਪੱਲੇ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਗਹਿਣੇ ਧਰ ਕੇ ਆਏ ਸਾਲ ਉਹ ਨਵਾਂ ਕਿਆਰ ਚੱਬ ਦਿੰਦੇ। ਪੂਰੀ ਸੱਠ ਘੁਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਜਦ ਪਿਓ ਮਰਿਆ, ਵੀਹ ਘੁਮਾਂ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਮਾਂ ਨੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਪਤੀ ਕਾਹਦਾ ਸੀ, ਘਰ ਨੂੰ ਘੀਸ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਮੁੱਕ ਗਿਆ। {{gap}}ਗੱਜਣ ਦੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਪਵੇਹਾ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਗੱਜਣ ਨੂੰ ਸਾਕ ਵਾਲੇ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਚੰਨਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿਰੇ ਨਾ ਚੜ੍ਹਨ ਦਿੱਤੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਵੱਸੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦਾਣੇ ਉਹ ਤੌੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਪਟੜੀ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਮਲੀ ਘਰ ਦੀ ਬੂ ਮੱਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਚੰਨਣ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ- {{gap}}"ਗੱਜਣ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸੌ ਕੋਹੀਂ ਦੂਰ ਗਈ। ਮੇਰੀ ਵੀ ਛੱਡ। ਕੈਲੇ ਨੂੰ ਜੇ ਆਪਾਂ ਵਿਆਹ ਲੀਏ ਤਾਂ ਜਾਂਦੀ ਵਾਰ ਦਾ ਮਾਂ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸੁਖ ਭੋਗ ਲੇਂ।" {{gap}}ਦੋ ਵੱਡੇ ਅਜੇ ਮਲੰਗ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਕੈਲੇ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਦਾ ਸਾਕ ਕਿੱਥੇ?{{nop}}<noinclude>{{rh|ਕੈਲੇ ਦੀ ਬਹੂ||111}}</noinclude> fktdpvd35dm85phfnl1yipkzyo8qh5a 250 48640 217164 143487 2026-05-03T08:26:42Z Shanvr 1829 217164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{gap}}"ਹੁਣ ਤਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਈ ਸਿਰੇ ਚੜੂ?" ਚੰਨਣ ਨੇ ਮਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛੀ। {{gap}}"ਆਦਮੀ ਦਾ ਬੱਚਾ ਤਾਂ ਭਾਈ ਲੱਖੀਂ ਤੇ ਕਰੋੜੀਂ ਮਸਾਂ ਜੁੜਦੈ। ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਸਾਕ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਿਹਣਾ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀਂ।" ਬੁੜ੍ਹੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਸ ਇੱਕ ਨੂੰਹ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਕੀ ਸੀ। {{gap}}ਚੰਨਣ ਨੇ ਕਈ ਮੂੰਹ ਮੁਲ੍ਹਾਜ਼ਿਆਂ ਕੋਲ ਘਿਣਾਂ ਪਾਈਆਂ। ਜੇ ਕਿਤੋਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਸਾਕ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਪੁੰਨ ਦੇ ਸਾਕ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਏਧਰ। ਮਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿਰੀਏ ਨੰਬਰਦਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਪੈਰੀਂ ਪੱਗ ਵੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਪੰਜ ਰੁਪਈਏ ਭਾੜੇ ਦੇ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਬਹੁੜਿਆ। ਕੈਲੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਖ਼ਾਤਰ ਚੰਨਣ ਚਾਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਛਿੱਤਰ ਤੋੜਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਆਖ਼ਰ ਸੁਲੱਖਣੀ ਘੜੀ ਆਈ। ਭੇਡਾਂ ਵਾਲੇ ਘੀਚਰ ਨੇ ਜੇਠੂਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਸਾਕ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਤ ਸੌ ਮੰਗਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤੇਰਾਂ ਸੌ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦਸ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਅੱਜ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਦਸ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਸਨ। ਤੇਰਾਂ ਸੌ ਰੁਪਈਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਛੱਡੋ, ਤੇਰਾਂ ਸੌ ਠੀਕਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਗਹਿਣੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾ ਲਈ। ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਚੋਲਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੂਸਲ ਵਾਂਗ ਗੱਡਿਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਜੇ ਤੇਰਾਂ ਸੌ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਸੱਤ ਸੌ ਵੀ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ। {{gap}}ਸੇਠ ਧੌਂਕਲ ਮੱਲ ਦਾ ਧੌਲੇ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਆਜੂ ਨਾਮਾ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਨੱਬੇ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਸੌ ਉੱਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਲਵਾ ਲੈਂਦਾ। ਜੱਟ ਦਾ ਮੂੰਹ ਟੱਡਿਆ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਜੱਕਾਂ ਤੱਕਾਂ ਕਰਕੇ ਚੰਨਣ ਦੁਪਹਿਰੇ ਹੀ ਧੌਂਕਲ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਦੋ ਵਾਰੀ ਸਿਰ ਮਾਰ ਕੇ ਧੌਂਕਲ ਮੰਨ ਗਿਆ- "ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ ਬੁੱਕਲ ਫੁੱਟੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਜਵਾਬ ਨ੍ਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।" ਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲ਼ੀ ਦੇ ਕੇ ਚੰਨਣ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ- "ਦਸ ਵਧਾਰਾ, ਤੇਰਾਂ ਸੌ ਦੇ ਕੇ ਚੌਦਾਂ ਸੌ ਦਾ ਲੇਖਾ, ਤੀਹ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡੇ। ਦਿਨ ਦੇ ਛਿਪਾਅ ਨਾਲ ਆ ਜੀਂ। ਦੋ ਗਵਾਹ ਲਿਆਈਂ, ਜਾਹ!" {{gap}}ਆਥਣ ਨੂੰ ਚਾਹਾਂ ਵੇਲੇ ਚੰਨਣ ਘਰ ਆਇਆ। ਗੱਜਣ ਤੇ ਮਾਂ ਸਿਰ ਜੋੜੀਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਉਣ ਸਾਰ ਚੰਨਣ ਨੇ ਧੌਂਕਲ ਤੋਂ ਵਿਆਜੂ ਰੁਪਈਏ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਤੋਰ ਦਿੱਤੀ। ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਨੱਚ ਉੱਠਿਆ। ਗੱਜਣ ਕੰਨ ਵਲ੍ਹੇਟ ਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਚੰਨਣ ਆਟੇ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ’ਤੇ ਗਿਆ, ਹਥਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਗੱਜਣ ਕਿਤੇ ਵੀ ਬੈਠਾ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸਿਆ ਨਾ। ਭਾਰਥੀ ਦਾ ਡੇਰਾ ਉਹਦੀ ਪੱਕੀ ਠੋਹੀ ਸੀ। ਚੰਨਣ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਨਿੰਮ ਦੀ ਢੂਹ ਲਾ ਕੇ ਗੱਜਣ ਮੁਟਕੜੀ ਮਾਰੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਦੇ ਤੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਉਡੀਕੀਂ ਜਾਨੇ ਆਂ।" ਹੌਲ਼ੀ ਜਿਹਾ ਖੰਘ ਕੇ ਚੰਨਣ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਕਿੱਥੇ?" ਜਿਵੇਂ ਗੱਜਣ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।{{nop}}<noinclude>{{rh|112||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> t0ult488fy26p3c3tvobq0oxx8sfd8h 250 48659 217165 143501 2026-05-03T08:52:42Z Shanvr 1829 217165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਨਿੱਕੀਆਂ ਬਾਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਜ਼-ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਖਾਂ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੱਕਾ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਡੱਕਾ ਬਿੰਦੇ-ਬਿੰਦੇ ਘਮਾਉਂਦਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਡੱਕਾ ਫੜ ਕੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਿਰ ਕੰਨ ਜਾਂ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਖੁਰਕ ਕਰਦਾ। {{gap}}"ਮਹਿਕਮਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨ੍ਹੀਂ ਇਹ ਤਾਂ ਲੇਖਕ ਨੇ। ਬਸ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਈ ਲਿਖਦੇ ਨੇ। ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।" {{gap}}ਦੂਜਾ ਬੰਦਾ ਮਿੰਨ੍ਹਾ ਮਿੰਨ੍ਹਾ ਹੱਸਿਆ। ਕਹਿੰਦਾ-ਹੱਛਾ-ਹੱਛਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਮਝਿਆ ਸੀ ਭਾਈ, ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਬੰਦਾ ਆਇਐ। ਘਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖਣ ਆਇਐ। ਕੀਹ ਐ ਭਾਈ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਈ ਮੱਦਤ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਟੁੱਟੀ ਕਮਾਨੀ ਵਾਲੀ ਐਨਕ ਥਾਂ ਸਿਰ ਕੀਤੀ। ਦਾਹੜੀ ਮੁੱਛਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ-ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ, ਪਰ ਚਿੱਟੀਆਂ ਗੋਹੜੇ ਵਰਗੀਆਂ। ਨੀਲੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਿਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੱਛਾ-ਹੱਛਾ, ਤਾਂ ਕਰੋ ਭਾਈ ਗੱਲ? ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਮਦਦ ਸਰਕਾਰ ਕਰੀ ਤਾਂ ਜਾਂਦੀ ਐ। ਪੀਲੇ ਕਾਰਡ ਬਣ 'ਗੇ ਨੇ ਸਭ ਦੇ। ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। {{gap}}"ਪੀਲੇ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸੁਣ ਲੋ, ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿਨਾਂ ਇਹ ਵੀਂ।" ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}"ਤੂੰ ਦੱਸ ਲੈ, ਜਿਹੜਾ ਦੱਸਣੈ।" ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਘੂਰ ਕੇ ਬੋਲੇ। {{gap}}"ਇਹ ਪੀਲੇ ਕਾਰਡ ਵੀ ਇੱਕ ਢਕੌਂਸਲਾ ਐ। ਜਿਹੜੇ ਮ੍ਹਾਤੜ ਰਹਿ 'ਗੇ। ਨਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਦਿਹਾੜੀ ’ਤੇ ਗਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਕੀ ਲੱਗੇ। ਅਖੇ ਜੀ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਡੇਟ ਨਿੱਕਲ 'ਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ‘ਫ਼ਾਲਮ’। ਬਸ ਮ੍ਹਾਤੜ ਤਾਂ ਇਉਂ ਈ ਰਹਿ 'ਗੇ। ਇੱਕ ਗੱਲ..." {{gap}}"ਦੂਜੀ ਵੀ ਸੁਣਾ ਦੇ ਹੁਣ।" ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਹੀ ਬੋਲੇ। {{gap}}"ਜੀਹਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗ ਲਾਈ ਨ੍ਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਕਾਰਡ ਬਣਵਾਈ ਫਿਰਦੇ ਨੇ, ਖਾਦ, ਖੰਡ, ਸੀਮਿੰਟ ਹੋਰ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਐ, ਲੈਣੀ ਹੁੰਦੀ ਐ ਤਾਂ 'ਵਿਹੜੇ' 'ਚੋਂ 'ਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕਾਰਡ। ਅਸੀਂ ਭਲਾ ਖਾਦ, ਖੰਡ, ਸੀਮਿੰਟ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦੈ। ਹੋਰ ਸੁਣ ਲੋ।" {{gap}}"ਉਹ ਵੀ ਸੁਣਾ ਦੇ। ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲ ਫੇਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।" {{gap}}ਨੌਜਵਾਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਤੋਤੀ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਲਾ-ਪੋਲਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ। ਤੋਤੀ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦਾ ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਅੱਖਾਂ ਪੁੱਟਣ ਦੀ ਨਿਸਫ਼ਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਾਪੀ ਉੱਤੇ ਲਿਖਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। {{gap}}"ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੀਲੇ ਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਰੇਜ ਨ੍ਹੀਂ। ਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਦਾ ਵੀ ਖਾਂਦੇ-ਪੀਂਦੇ ਲੋਕ ਈ ਲੈਂਦੇ ਨੇ। ਭਲਾ ਅਸੀਂ ਕਰਜਾ ਕੀ ਕਰਨੈ? ਮੋੜਾਂਗੇ ਕਿੱਥੋਂ? ਰੁਪਈਏ ਨੂੰ ਰੁਪਈਆ ਖਿੱਚਦੈ ਮਾਰ੍ਹਾਜ।" ਕਹਿ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਪੱਗ ਨੂੰ ਠੀਕ ਜਿਹਾ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਹੁਣ ਚੁੱਪ ਸਨ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ- "ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਪੁੱਛੋ, ਭਾਈ ਸਾਅਬ?" {{gap}}"ਤੋਤੀ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ।" ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਪੈੱਨ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਕਦੋਂ ਫਿਰਨਗੇ ਦਿਨ||117}}</noinclude> 54v4cr4rjvzvu8cpha5ruzzohg92z90 250 48662 217166 143504 2026-05-03T08:58:42Z Shanvr 1829 217166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਆਖਿਆ ਸੀ- "ਚੱਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਨਬੇੜ ਲਈਏ। ਚਾਹ ਫਿਰ ਆ ਕੇ ਈ ਪੀਵਾਂਗੇ।" ਉਸ ਦਿਨ ਉਹਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਗਿੱਲ-ਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਂ ਮੱਲੋਮੱਲੀ ਉਹਨੂੰ ਚਮਿਆਰਾਂ-ਵਿਹੜੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਸਾਂ। {{gap}}ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਅੱਕ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਕਾਮੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਮਚਾਈ ਤੇ ਚਾਹ ਧਰ ਲਈ। ਨੌਜਵਾਨ ਦੁੱਧ ਲੈ ਆਇਆ। ਆਉਣ ਸਾਰ ਕਹਿੰਦਾ-"ਰੁਪਈਏ ਦਾ ਮਸਾਂ ਪਾਈਆ ਦੁੱਧ ਪਾਇਐ ਕੰਜਰ ਦੇ ਕਰਿਆੜ ਨੇ। ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਪਈ ਐ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ। ਕੀ ਗੰਜੀ ਨ੍ਹਾਹ ਲੂ, ਕੀ ਨਚੋੜ ਲੂ।" ਦੁੱਧ ਦੀ ਗੜਵੀ ਫੜਾਉਂਦਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ "ਤਾਈ, ਇਹਨਾਂ ਜੋਗੀ ਕਰ ਦੇ। ਸਾਡਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪਾ ਬੈਠੀਂ।" {{gap}}"ਓਏ ਘੁੱਟ-ਘੁੱਟ ਲੈ ਲਿਓ, ਸਾਰੇ ਈ, ਤੱਤਾ ਪਾਣੀ ਐ। ਬਹੁਤਾ ਪੀ ਲੋ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਪੀ ਲੋ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਚਾਹਾਂ ਈ ਰਹਿ 'ਗੀਆਂ। ਦੁੱਧ-ਲੱਸੀਆਂ ਤਾਂ ਗਏ।" ਤੋਤੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਝਾਤ ਮਾਰ ਲਈ ਹੋਵੇ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਸਰਦਾਰ ਜੀ। ਵੋਟਾਂ ਤਾਂ ਹਰ ਵਾਰੀ ਪੌਨੇ ਆਂ। ਕਦੇ ਨੀਲੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਆਲੇ, ਕਦੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਆਲੇ। ਬਣਦਾ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਕੁਛ ਦੀਂਹਦਾ ਨ੍ਹੀਂ। ਓਹੀ ਬਾਹਾਂ, ਓਹੀ ਕਹਾੜੀ। ਕਦੋਂ ਫਿਰਨਗੇ ਦਿਨ?" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਦਿਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿਨਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਜੀ, ਫਿਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਤਾਂ ਬਥੇਰਾ ਫਿਰਦੇ ਨੇ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਧੜਾਂ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਆਥਣ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਐ।" ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਫੜਾਕ ਦੇ ਕੇ ਗੱਲ ਆਖੀ। {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਬੋਲਿਆ- "ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਤਾਂ ਗਈ ਭਾਈ। ਗਹਾਂ ਦੇਖੋ ਕੀਹ ਐ, ਕੋਈ ਜੰਮ ਪੇ ਤਪ ਤੇਜ ਆਲਾ।" {{gap}}ਤੋਤੀ ਕਹਿੰਦਾ- "ਇੱਕ ਕੋਈ ਤਪ ਤੇਜ ਆਲਾ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੂ ਭਰਾਵਾ। ਲਾ ਬੱਚੇ-ਬੁੱਢੇ ਤੋਂ, ਤੀਵੀਆਂ ਆਦਮੀ ਸਭ, ਗੱਭਰੂ, ਪੜ੍ਹਿਆ-ਅਨਪੜ੍ਹ, ਕੁਲ ਖਲਕਤ ਉੱਠੂਗੀ, ਤਾਂ ਈਂ ਕੁਛ ਬਣੂੰ। 'ਕੱਲੇ-ਦੁਕੱਲੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਖੰਘਣ ਨ੍ਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਤੇਰੀ ਆਖਤ, ਇਹ ਨੀਲੀਆਂ-ਚਿੱਟੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਆਲੇ ਤਾਂ ਕੁਰਸੀ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲ ਨੇ। ਕੁਰਸੀ ਮਿਲ 'ਗੀ, ਬਸ ਤਰਲੋਕੀ ਦੀ ਮਾਇਆ ਮਿਲ 'ਗੀ। ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਿਆਣਦੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਫੂਕੋ।" ਤੋਤੀ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਧੁਰ ਕਾਲਜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਲਾਵਾ ਫੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}"ਹੁਣ ਕੀਤੀ ਐ ਨਾ, ਖਰੀ ਗੱਲ ਤਾਏ ਨੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੁਟਕੜੀ ਮਾਰੀ ਬੈਠਾ ਰਹਿਆ। ਤਾਇਆ ਵੀ ਨਾਗ ਐ। ਬੈਠਾ ਈ ਵਿਉਹ ਘੋਲੀ ਜਾਊ। ਆਇਓਂ ਬੋਲਿਆ ਕਰ, ਕੜਾਕ ਕੜਾਕ।" ਨੌਜਵਾਨ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ। {{gap}}ਬੁੜ੍ਹੀ ਚਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਕੱਚ ਦੇ ਗਿਲਾਸ। ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਬਾਟੀਆਂ। {{gap}}ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਨੇ ਗਿਲਾਸ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ। ਬਸ ਇੱਕੋ ਟੰਗ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ। ਅਖੇ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਚਾਹ ਕਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਧਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ। ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸਾਂ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਲੌਂਗ-ਲੈਚੀ ਪਾ ਕੇ ਚਾਹ ਪੀਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ। ਬਸ ਕੋਹੜਾ ਐਵੇਂ ਹੀ ਸੂਗ ਮੰਨ ਗਿਆ।{{nop}}<noinclude>{{rh|120||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> cr7auj2b3k524npnwggdhyx3lp97noj 250 59621 217147 165219 2026-05-03T05:43:54Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 217147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|( ੬੭ )}} {{Block center|<poem>ਲਾਹੋਰੀ ਕੇਹੜੇ ਦੁੱਖ ਥੀਂ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਯਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛ ਸੁਣੀਏ ਗੱਲ ਕੱਥ ਹੈਨੀ</poem>}} {{center|(ਹੀਰ ਨੇ ਜੋਗੀ ਦੇ ਬੁਲਾਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ)}} {{Block center|<poem>ਰਲ ਜਾਓ ਸਹੇਲੀਓ ਕਰੋ ਹੀਲਾ ਓਸ ਜੋਗੀ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆਵਿਓ ਨੀ ਆਸ਼ਕ ਫ਼ਕਰ ਨਾ ਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇਨੀ ਨਾਲ ਆਜ਼ਜ਼ੀ ਅਰਜ਼ ਸੁਣਾਵਿਓਨੀ ਤੁਸਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇ ਹੋਗ ਸੁੱਤਾ ਭਰ ਮੁੱਠੀਆਂ ਬੈਠ ਜਗਾਵਿਓਂ ਨੀ ਕੋਈ ਗੀਤ ਝਨਾ ਦਾ ਗਾਵਿਓਨੀ ਰੱਲਾਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਵਿਓ ਨੀ ਬੜੇ ਬੜੇ ਹੋਏ ਵੱਸ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰਾ ਹੱਸ ਕੇ ਮੁੱਖ ਵਿਖਾਵਿਓ ਨੀ ਰੰਨਾਂ ਛੱਤਰੇ ਕਰਦੀਆਂ ਮਾਨਸਾਂਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੈਣਾਂ ਦਾ ਜਾਦੂੜਾ ਪਾਵਿਓਨੀ</poem>}} {{center|(ਸਹੇਲੀਆਂ ਦਾ ਜੋਗੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਣਾ)}} {{Block center|<poem>ਨਹੀਂ ਖਬਰਰੀਝੇ ਕਿਸਦੇ ਹੁਸਨ ਉਤੇ ਆਪੋ ਅਪਣੇ ਨਾਜ਼ ਵਿਖਾਵਿਓ ਨੀ ਥੋੜੀ ਆਖਣੀ ਨਾਥ ਜੇ ਅਰਜ਼ ਮੰਨੇ ਬਾਰਬਾਰ ਨ ਓਹਨੂੰ ਅਕਾਵਿਓਨੀ ਹੋਵੇ ਖੈਰ ਫ਼ਕੀਰ ਆਵੇ ਦਾਰੂ ਰੋਗਨ ਹੀਰ ਦਾ ਰੋਗ ਹਟਾਵਿਓ ਨੀ ਇਕਵਾਰ ਮੈਂ ਨਾਥਦਾ ਕਰਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਲਾਹੋਰੀ ਫੰਧ ਲਗੇ ਜੇੜ੍ਹਾ ਲਾਵਿਓਨੀ ਕੁੜੀਆਂ ਹੱਸ ਕੇ ਅਖਿਆ ਜੋਗੜੇ ਨੂੰ ਤੈਥੋਂ ਵਾਰੀਆਂ ਵੇਧੰਨ ਧੰਨ ਜੋਗੀ ਧੰਨ ਮਾਂ ਜਨੇਂਦੜੀ ਹੋਗ ਰੋਂਦੀ ਧੰਨ ਛੱਡ ਅਇਓਂ ਜੇਹੜੀ ਰੰਨ ਜੋਗੀ ਧੰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੀਂ ਜੋਗ ਦੀ ਚਾਟ ਲੱਗੀ ਗੁਰੂ ਧੰਨ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾੜੇ ਕੰਨ ਜੋਗੀ ਧੰਨ ਹੋਸਲਾ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇਤੇ ਕਲੇ ਹੋ ਰਹਿਣਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ ਜੋਗੀ ਜੋੜੇ ਹੱਥ ਵੇਖੀਂ ਰੁਲੀਂ ਪੱਲੇ ਇਕ ਅਰਜ਼ ਅਸਾਡੜੀ ਮੰਨ ਜੋਗੀ ਵੇਹੜੇ ਚਲ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਕਦਮ ਪਾਵੋ ਘਰ ਹੀਰ ਦੇ ਖਾਵਣਾ ਅੰਨ ਜੋਗੀ ਚਲ ਨਾਲ ਅਸਾਡੜੀ ਲਾਜ ਰੱਖੀਂ ਅਸੀਂ ਆਈਆਂ ਤੇਰੀ ਸਰੰਨ ਜੋਗੀ ਘੇਰਾ ਘੱਤਿਆ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਅਜਬ ਵਿੱਚ ਸੋਹੇਜਿਵੇਂ ਚੰਨਜੋਗੀ ਤੇਰਾ ਅਸਾਂ ਮੇਲ ਪਲ ਛਿਨ ਦਾਏ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਵਣਾ ਐਸ ਵਤੰਨ ਜੋਗੀ ਲਾਹੋਰੀ ਹੀਰ ਨੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਣ ਲਿਆ ਉਸਤਾਕਾਰ ਹੈਸੀ ਹਰ ਫੰਨ ਜੋਗੀ</poem>}} {{center|( ਜਵਾਬ ਜੋਗੀ )}} {{Block center|<poem>ਪਿੱਛੇ ਹਟੋ ਨਜ਼ਦੀਕ ਮਤ ਆਵੋ ਹਮਰੇ ਏਕ ਏਕ ਡੰਡਾ ਸਬਕੇ ਲਾਏਂਗੇ ਰੀ</poem>}}<noinclude></noinclude> b2r9pernpalbrcltsitaf5rt16mouwn 217148 217147 2026-05-03T05:46:51Z Marde Sehajpreet kaur 1774 217148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|( ੬੭ )}} {{Block center|<poem>ਲਾਹੋਰੀ ਕੇਹੜੇ ਦੁੱਖ ਥੀਂ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਯਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛ ਸੁਣੀਏ ਗੱਲ ਕੱਥ ਹੈਨੀ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|(ਹੀਰ ਨੇ ਜੋਗੀ ਦੇ ਬੁਲਾਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ)}}}} {{Block center|<poem>ਰਲ ਜਾਓ ਸਹੇਲੀਓ ਕਰੋ ਹੀਲਾ ਓਸ ਜੋਗੀ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆਵਿਓ ਨੀ ਆਸ਼ਕ ਫ਼ਕਰ ਨਾ ਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇਨੀ ਨਾਲ ਆਜ਼ਜ਼ੀ ਅਰਜ਼ ਸੁਣਾਵਿਓਨੀ ਤੁਸਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇ ਹੋਗ ਸੁੱਤਾ ਭਰ ਮੁੱਠੀਆਂ ਬੈਠ ਜਗਾਵਿਓਂ ਨੀ ਕੋਈ ਗੀਤ ਝਨਾ ਦਾ ਗਾਵਿਓਨੀ ਰੱਲਾਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਵਿਓ ਨੀ ਬੜੇ ਬੜੇ ਹੋਏ ਵੱਸ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰਾ ਹੱਸ ਕੇ ਮੁੱਖ ਵਿਖਾਵਿਓ ਨੀ ਰੰਨਾਂ ਛੱਤਰੇ ਕਰਦੀਆਂ ਮਾਨਸਾਂਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੈਣਾਂ ਦਾ ਜਾਦੂੜਾ ਪਾਵਿਓਨੀ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|(ਸਹੇਲੀਆਂ ਦਾ ਜੋਗੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਣਾ)}}}} {{Block center|<poem>ਨਹੀਂ ਖਬਰਰੀਝੇ ਕਿਸਦੇ ਹੁਸਨ ਉਤੇ ਆਪੋ ਅਪਣੇ ਨਾਜ਼ ਵਿਖਾਵਿਓ ਨੀ ਥੋੜੀ ਆਖਣੀ ਨਾਥ ਜੇ ਅਰਜ਼ ਮੰਨੇ ਬਾਰਬਾਰ ਨ ਓਹਨੂੰ ਅਕਾਵਿਓਨੀ ਹੋਵੇ ਖੈਰ ਫ਼ਕੀਰ ਆਵੇ ਦਾਰੂ ਰੋਗਨ ਹੀਰ ਦਾ ਰੋਗ ਹਟਾਵਿਓ ਨੀ ਇਕਵਾਰ ਮੈਂ ਨਾਥਦਾ ਕਰਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਲਾਹੋਰੀ ਫੰਧ ਲਗੇ ਜੇੜ੍ਹਾ ਲਾਵਿਓਨੀ ਕੁੜੀਆਂ ਹੱਸ ਕੇ ਅਖਿਆ ਜੋਗੜੇ ਨੂੰ ਤੈਥੋਂ ਵਾਰੀਆਂ ਵੇਧੰਨ ਧੰਨ ਜੋਗੀ ਧੰਨ ਮਾਂ ਜਨੇਂਦੜੀ ਹੋਗ ਰੋਂਦੀ ਧੰਨ ਛੱਡ ਅਇਓਂ ਜੇਹੜੀ ਰੰਨ ਜੋਗੀ ਧੰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੀਂ ਜੋਗ ਦੀ ਚਾਟ ਲੱਗੀ ਗੁਰੂ ਧੰਨ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾੜੇ ਕੰਨ ਜੋਗੀ ਧੰਨ ਹੋਸਲਾ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇਤੇ ਕਲੇ ਹੋ ਰਹਿਣਾ ਵਿੱਚ ਬੰਨ ਜੋਗੀ ਜੋੜੇ ਹੱਥ ਵੇਖੀਂ ਰੁਲੀਂ ਪੱਲੇ ਇਕ ਅਰਜ਼ ਅਸਾਡੜੀ ਮੰਨ ਜੋਗੀ ਵੇਹੜੇ ਚਲ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਕਦਮ ਪਾਵੋ ਘਰ ਹੀਰ ਦੇ ਖਾਵਣਾ ਅੰਨ ਜੋਗੀ ਚਲ ਨਾਲ ਅਸਾਡੜੀ ਲਾਜ ਰੱਖੀਂ ਅਸੀਂ ਆਈਆਂ ਤੇਰੀ ਸਰੰਨ ਜੋਗੀ ਘੇਰਾ ਘੱਤਿਆ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਅਜਬ ਵਿੱਚ ਸੋਹੇਜਿਵੇਂ ਚੰਨਜੋਗੀ ਤੇਰਾ ਅਸਾਂ ਮੇਲ ਪਲ ਛਿਨ ਦਾਏ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਵਣਾ ਐਸ ਵਤੰਨ ਜੋਗੀ ਲਾਹੋਰੀ ਹੀਰ ਨੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਣ ਲਿਆ ਉਸਤਾਕਾਰ ਹੈਸੀ ਹਰ ਫੰਨ ਜੋਗੀ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|( ਜਵਾਬ ਜੋਗੀ )}}}} {{Block center|<poem>ਪਿੱਛੇ ਹਟੋ ਨਜ਼ਦੀਕ ਮਤ ਆਵੋ ਹਮਰੇ ਏਕ ਏਕ ਡੰਡਾ ਸਬਕੇ ਲਾਏਂਗੇ ਰੀ</poem>}}<noinclude></noinclude> 5zpxs13wtmt5f7hykk3jkm7wbrme4la 250 59622 217149 165220 2026-05-03T06:07:39Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 217149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|( ੬੮ )}} {{Block center|<poem>ਜੋਗੀ ਕਿਸੀ ਕੇ ਬਾਪ ਕੇ ਨਹੀਂ ਨੌਕਰ ਮੋਜਆਈ ਤੋ ਆਪ ਹੀ ਜਾਏਂਗੇ ਰੀ ਵੇਖ ਲੇਂਗੇ ਕੋਣ ਸਰਦਾਰ ਵੇਹੜਾ ਔਰ ਅੰਨ ਭੀ ਹੀਰ ਕਾ ਖਾਏਂਗੇ ਰੀ ਬਾਰ ਬਾਰ ਕਿਉਂ ਹਮੇਂਅਕਾਵਤੀ ਹੋ ਜਾਓ ਅੱਜ ਹਮ ਕਲ ਕੋ ਆਏਂਗੇਰੀ ਪ੍ਰਾਤਾਕਾਲਇਸ਼ਨਾਨ ਧਿਆਨ ਧਰਕੇ ਬਾਨਾਂ ਫ਼ਕਰ ਕਾ ਸਭੀ ਸਜਾਏਂਗੇਰੀ ਲਾਹੋਰੀ ਘੂਮਤੇ ਘਾਮਤੇ ਗਜਾ ਕਰਤੇ ਵੇਹੜੇ ਹੀਰ ਕੇ ਕਦਮ ਟਕਾਏਂਗੇ ਰੀ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|(ਸਹੇਲੀਆਂ ਦਾ ਹੀਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਕਰ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ)}}}} {{Block center|<poem>ਬਚੀਆਂ ਮਾਰ ਕੋਲੋਂ ਪਾਈ ਝਾੜ ਜੋਗੀ ਗਾਲੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਹੀਰੇ ਸਾਡੀ ਇਕ ਨਾ ਮੰਨੀਆਂ ਜੋਗੜੇ ਨੇ ਅਰਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂਨੇ ਵਾਰੋ ਵਰ ਹੀਰੇ ਓਹਦੀ ਤਬਾਨਵਾਬ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੈਨੀ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਸਰਦਾਰ ਸਰਦਾਰ ਹੀਰੇ ਚਾਤਰ ਕਿਸੇ ਰਜਵੰਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਜਾਪੇ ਨਹੀਂ ਮੂਹੜ ਗਵਾਰ ਗਵਾਰ ਹੀਰੇ ਹੱਸਕੇ ਆਖਿਓਸੂ ਮੇਰਾ ਆਉਣ ਭਲਕੇ ਕੀਤਾ ਅੱਜ ਇਨਕਾਰ ਇਨਕਾਰ ਹੀਰੇ ਲਾਹੋਰੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਲ ਨਹੀਂ ਗੱਲ ਬਹੁਤੀ ਕਰੇ ਯਾਦ ਕਰਤਾਰ ਕਰਤਾਰ ਹੀਰੇ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|(ਹੀਰ ਦਾ ਜੋਗੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਅਪਣੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ)}}}} {{Block center|<poem>ਜੇ ਕੁਝ ਕੁੜੀਆਂਨ ਆਖਿਆ ਹੀਰ ਸੁਣਕੇ ਮੂੰਹੋਂ ਠੰਢੜੀ ਆਹ ਚਾਮਾਰੀਬੁਰੀ ਸੱਜਣ ਵੇਖਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਸੱਬਰ ਦਿਲਨੂੰ ਰੱਬਾ ਮਰਨਕੋਲੋਂ ਇੰਤਜ਼ਾਰੀ ਬੁਰੀ ਕੋਣ ਜੀਵ ਦੇ ਹਾਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾਏ ਗੁੱਝੀ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਲੱਗੀ ਬੀਮਰੀ ਬੁਰੀ ਨੈਨੀਂ ਵਗਦਾ ਨੀਰ ਝਲਾਰ ਜਿਵੇਂ ਲੱਗੀ ਸੀਨੇ ਜੁਦਾਈ ਦੀ ਆਰੀ ਬੁਰੀ ਜੀਉ ਡੁੱਬਦਾ ਜਾਏ ਖਾਏ ਗੋਤੇ ਤਰਨੀ ਹਿਜਰ ਦੇ ਬਹਿਰ ਦੀ ਤਾਰੀ ਬੁਰੀ ਲਾਹੋਰੀ ਦਾ ਕੋਣ ਰਾਂਝੇ ਬਿਨਾਂ ਕਰੇ ਦਾਰੂ ਹੋ ਰਹੀ ਦਿਨੇਂ ਦਿਨ ਗੋਰ ਦੁਖਿਆਰੀ ਬੁਰੀ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|(ਜੋਗੀ ਦਾ ਗਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣਾ)}}}} {{Block center|<poem> ਅਗਲੀ ਹੋਈ ਸਵੇਰ ਤੇ ਉਠ ਜੋਗੀ ਸਚੇ ਨਾਥ ਦਾ ਨਾਮ ਤਿਹਾ ਚਲਿਆ ਦਰ ਮਬੂਬਅਲਖ ਜਗਾਵਨੇ ਨੂੰ ਕਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਭਬੂਤ ਰਮ ਚਲਿਆ ਹੱਥ ਪਕੜ ਖੱਪਰ ਮੋਢੇ ਪਾਝੋਲੀ ਮੱਥੇ ਤਿਲਕ ਸੰਧੂਰ ਦਾ ਲਾ ਚਲਿਆ ਅਲਖ ਦੀ ਮੁਖੋਂ ਅਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ ਝੂਲ ਝਾਲ ਕੇ ਨਾਲ ਅਦਾ ਚਲਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਗ ਕੇ ਖਾਨ ਦੀ ਚਾਹ ਕੋਈ ਲੈਣ ਹੀਰ ਦੌਲਤ ਦੀ ਧਾ ਚਲਿਆ</poem>}}<noinclude></noinclude> r4xr9xv5rtgzzu02ly4z3b4tyemauex 250 59623 217150 165221 2026-05-03T06:20:29Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 217150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|( ੬੯ )}} {{Block center|<poem>ਲੱਗੀ ਸਿੱਕ ਸੀ ਯਾਰ ਦੇ ਦੇਖਨੇ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੌੜਿਆ ਕਦਮ ਉਠਾਚਲਿਆ ਮੂੰਹੋਂ ਕਹਿਆ ਸਾਈਂ ਲਾਈਂ ਨੇਕ ਮੱਥੇ ਸੁਰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਸਗਨ ਮਨਾ ਚਲਿਆ ਲੇਖਾ ਹੋਗ ਲਾਹੋਰੀਆ ਅੰਤ ਉਥੇ ਇਥੇ ਪਾਪ ਜੋ ਪੁੰਨ ਕਮਾ ਚਲਿਆ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|(ਜੋਗੀ ਦਾ ਭਿੱਛਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਨਗਰ ਵਿਚ ਜਾਣਾ)}}}} {{Block center|<poem>ਸੱਚੇ ਨਾਥ ਅਲਖ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਕੇ ਹੋਯਾ ਡੇਰਿਓ ਉਠ ਰਵਾਨ ਹੈ ਜੀ ਖੇਹ ਲਾਕੇ ਖੇਹੁ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਦਿਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਖ਼ੁਦੀ ਰੁਮਾਨ ਹੈ ਜੀ ਪਹਿਨ ਸੇਹਲੀਆਂ ਗਾਨੀਆਂ ਹੱਥ ਖੱਪਰਲੈਣ ਧਾਇਆ ਹੁਸਨ ਦਾ ਦਾਨ ਹੈ ਜੀ ਨਗਰ ਖੇੜਿਆਂ ਅਲਖ ਜਗਾਇਓਸੂ ਲੌਕੀ ਵੇਖਕੇ ਹੋਏ ਹੈਰਾਨ ਹੈ ਜੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰਜਵਾਨ ਤੇ ਚੰਦ ਸੂਰਤ ਰੰਨਾਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਹੁਸਨ ਦੀ ਕਾਨ ਹੈ ਜੀ ਰੂਪ ਜੋਗੀ ਤੋਂ ਵਾਰੀਆਂ ਕਵਾਰੀਆਂ ਕਈ ਅਤੇ ਵਿਆਹੀਆਂ ਹੋਣਕੁਰਬਾਨਹੈਜੀ ਸਖੀ ਘਰਾਂ ਦੀ ਭਿੱਛਿਆ ਰਿਆ ਲੈਦਾਦੌੜਦੌੜ ਝੋਲੀ ਜੇਹੜੀਆਂ ਪਾਨ ਹੈ ਜੀ ਨਜ਼ਰਬਾਜ਼ ਖੁਫੀਆ ਘਰਘਰ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੇ ਕਰਦਾ ਯਾਰ ਦੀ ਫਿਰੇ ਪਛਾਨ ਹੈਜੀ ਮੁੰਡੇ ਬਹੁਤ ਲੱਗੇ ਮਗਰ ਜੋਗੜੇ ਦੇ ਹੂ ਹੂ ਕਰ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਨ ਹੈ ਜੀ ਲਾਹੌਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਭਰੀ ਤੇ ਭਰੀ ਝੋਲੀ ਫਿਰੇ ਲੱਭਦਾ ਹੀਰ ਮਕਾਨ ਹੈਜੀ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|(ਜੋਗੀ ਦਾ ਹੀਰ ਦੇ ਵੇਹੜੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ)}}}} {{Block center|<poem>ਪਤਾ ਪੁੱਛ ਪੂਰਾਸਾਰਾ ਮੁੰਡਿਆਂ ਥੀਂ ਜੋਗੀ ਹੀਰ ਦੇ ਵੇਹੜੇ ਨੂੰ ਧਾਇਆਏ ਮੋਢੇ ਪਈ ਝੋਲੀ ਹੱਥ ਸਜੇ ਖੱਪਰ ਚਿਮਟਾ ਚਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜਕਾਇਆਏ ਵੇਹੜੇ ਖੇਹੜਿਆਂ ਦੇ ਅਲਖ ਅਲਖ ਕਰਦਾ ਲਾਲ ਲੱਖਨੇ ਨੂੰ ਫੇਰਾ ਪਾਇਆਏ ਕੱਤਨ ਕੁਆਰੀਆਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਡਾਹ ਚਰਖੇ ਜੋਗੀ ਜਾਕੇ ਨਾਦ ਵਜਾਇਆਏ ਆਈਆਂ ਦੌੜ ਗਵਾਂਢਨਾਂ ਵੇਖਨੇ ਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਕਿਹਾ ਹੀਰੇ ਜੋਗੀ ਆਇਆਏ ਲਾਹੋਰੀ ਹੀਰ ਬੀਮਾਰ ਸੀ ਪਈ ਮੰਜੇ ਪਾਸਾ ਪਰਤਿਆ ਮੁੱਖ ਛੁਪਾਇਆਏ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|(ਜੋਗੀ ਦੇ ਚੋਫਿਰਦੇ ਤੀਵੀਆਂ ਦਾ ਝੁਰਮਟ)}}}} {{Block center|<poem>ਰੰਨਾਂ ਕੱਠ ਕੀਤਾ ਗਿਰਦੇ ਜੋਗੜੇ ਦੇ ਵਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੁਖਨ ਅਲਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਕਦੋਂ ਦਾ ਜੋਗ ਲੀਤਾ ਪਕੜ ਸੇਹਲੀਆਂ ਛੇੜ ਛਿੜਾਂਦੀਆਂਨੇ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਜੋਗੀਆ ਚਲ ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਬੈਠੀਏ ਮੂੰਹੋਂ ਫੁਰਮਾਂਦੀਆਂ ਨੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> df13fwgg06mbxgu897sef052t6da0od 250 59624 217152 165222 2026-05-03T06:40:43Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 217152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|( ੭੦ )}} {{Block center|<poem>ਕੋਈ ਆਖਦੀਏ ਭੈਣਾਂ ਹਵਾ ਛੱਡੋ ਕੋਈ ਪੱਖੀਆ ਪਕੜ ਝੁਲਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਕੋਈ ਦੇ ਆਟਾ ਕੋਈ ਘੱਤ ਮਿੱਠਾ ਛੰਨਾਂ ਪੂਰਿਆ ਦੁੱਧ ਪਲਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਲਾਹੋਰੀ ਹੀਰ ਵਲੇ ਨਜ਼ਰ ਜੋਗੜੇ ਦੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਨਾ ਸ਼ਰਮਾਂਦੀਆਂ ਨੇ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|ਜਵਾਬ ਜੋਗੀ}}}} {{Block center|<poem>ਚੋਵੀ ਸਾਲ ਦੇ ਹਮੀਂ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਏ ਨਵਾਂ ਭੇਸ ਨ ਰੰਗਿਆ ਰੰਗਨਾਏਂ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਅੰਦਰ ਮੂਲਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਲੰਘਨਾਏ ਝੱਭ ਸਰੇ ਜੋ ਫ਼ਕੀਰ ਨੂੰ ਖ਼ੈਰ ਪਾਓ ਅਸਾਂ ਹੋਰ ਦਵਾਰ ਭੀ ਮੰਗਨਾਏਂ ਲਾਹੌਰੀ ਭਾਗ ਮੱਥੇ ਹੋਏ ਭੇਖ ਜੋਗੇ ਹੱਥ ਬੰਨਕੇ ਜੋਗ ਦਾ ਕੰਗਨਾਏਂ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|ਸਹਿਤੀ ਦਾ ਜੋਗੀ ਨਾਲ ਮਸਖਰੀ ਕਰਨਾ}}}} {{Block center|<poem>ਸਹਿਤੀ ਚੌਲ ਛੜਦੀ ਨਾਲ ਨਾਜ਼ ਦੇ ਜੀ ਮੋਹਲਾ ਚਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰੇਹੜਿਆਏ ਕਿਹਾ ਕਿਧਰੋਂ ਸਾਧ ਏਹ ਲੁੰਡ ਜਾਪੇ ਖਿੱਚ ਸੇਹਲੀਆਂ ਜੋਗੀ ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ ਏ ਪਾਣੀ ਲੋੜਿਆ ਹੁਸਨ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਸੈਹਤੀ ਜੋਗੀ ਖੂਹ ਖਲਤੜਾ ਗੇੜਿਆਏ ਲਾਹੋਰੀ ਇਕ ਬੀਮਾਰ ਘਰ ਹੀਰ ਸਹਿਤੀ ਦੂਜਾ ਝੱਗੜਾ ਹੋਰ ਸਹੇੜਿਆਏ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|ਜਵਾਬ ਜੋਗੀ}}}} {{Block center|<poem>ਨੀ ਕਮਜ਼ਾਤ ਕਪੱਤ ਤੇ ਲੱਕ ਬੱਧੋ ਆਏ ਫ਼ਕਰ ਨੂੰ ਕਹਿਨੀਏਂ ਲੁੱਚ ਹੈਨੀ ਰੁੱਕ ਜਾਏਗੀ ਹੁਨੇ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇਰੀ ਪੈਜਾਣ ਦੋ ਚਾਰ ਹੜ ਬੁੱਚ ਹੈ ਨੀ ਦੋੜ ਦੌੜਕੇ ਸੇਹਲੀਆਂ ਪਕੜਨੀਏਂ ਖੱਲੀ ਲੱਤ ਨੀਂਵੀਂ ਨਾਂਹੀ ਖੁਚ ਹੈ ਨੀ ਲਾਹੋਰੀ ਅਥਰੀ ਜੇਹੀ ਤੂੰ ਪਵੇਂ ਮੰਜੀ ਸਜਣ ਕਾਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਗੂਚ ਹੈ ਨੀ</poem>}} {{center|{{X-Smaller|ਜਵਾਬ ਸਹਿਤੀ}}}} {{Block center|<poem>ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਤ ਕੁਜ਼ਾਤ ਕਪੱਤ ਦਸੇਂ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਦਾਦੇ ਹਗਾਉਨਿਆਂ ਵੇ ਕਦੀ ਉਸ ਵੇਹੜੇ ਕਦੀ ਐਸ ਵੇਹੜੇ ਘਰ ੨ ਕਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਕੁਰਲਾਉਨਿਆਂ ਵੇ ਤੇਰੀ ਜੋਗੀਆਂਦੀ ਬੋਲ ਚਾਲ ਨਾਹੀਂ ਕੰਨ ਪਾਟਿਆ ਜੱਟਾਂ ਪੁਟਾਉਨਿਆਂ ਵੇ ਭੰਨਾ ਕਾਰ ਤੋਂ ਹੱਡ ਹਰਾਮ ਰਚਿਓ ਦਰ ਦਰ ਟੁੱਕੜੇ ਮੰਗਕੇ ਖਾਉਂਨਿਆਂ ਵੇ ਭਰ ਭਰ ਨਜ਼ਰਵੇਖੇਂ ਵਲ ਕੁਵਾਰੀਆਂਦੇ ਅੱਖੀਂ ਨਾਲ ਬੁਝਾਰਤਾਂਪਾਉਂਨਿਆਂਵੇ ਬਾਂਦਰ ਮੋਏ ਤੇਰੇ ਮੈਂਨੂੰ ਜਾਪਦੇ ਨੇ ਘੋਲ ਘੁਲਨਿਆਂ ਰਿੱਛ ਨਚਾਉਨਿਆ ਵੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> h087nchoh3cti2vdahexuu0y9b584ni 250 69919 217179 217041 2026-05-03T09:49:44Z Gurjit Chauhan 1821 217179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੪੩)}}</noinclude>ਰੋਮ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਖਿਮਾਂ ਕਰੇਂਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਦਰਜੇ ਤੇ ਹੈਂ। {{gap}}ਨਾਗਰ-(ਸ਼ਾਮ ਲਾਲ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਕੁਛ ਚਿੜਕੇ) ਅੱਛਾ ੨ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆਂ ਹੁਣ ਦਸੋ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? {{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਬਸ ਮੈਂ ਏਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਛੁਟੀ ਦਵੋ ਮੈਂ ਚੁਪ ਚਾਮ ਚਲਾ ਜਾਂਵਾਂ। {{gap}}ਨਾਗਰ-ਮੇਰਾ ਪਰਯੋਜਨ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਭੇਦ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਹੱਥ ਭੇਜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਇਤਨਾ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ “ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਅਨਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਮਾਇਆ ਰਾਣੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੱਖਪਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਦੌੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਣ ਬਚਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਦੇਖੋ ਏਹੋ ਚਿੱਠੀ ਹੈ ਨਾ? {{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਹਾਂ ਏਹੋ ਹੈ ਅਰ ਉਸ ਵਿਚ ਏਹ ਭੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਾਰਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਫੇਰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।” {{gap}}ਨਾਗਰ-ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਇਹ ਭੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਹਛਾ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ ਕਿ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਕੌਣ ਹੈ ਅਰ ਉਸਦੇ ਪਰਗਟ ਹੋਇਆਂ ਸਾਡਾ ਕੀ ਹਰਜ ਹੈ? {{gap}}ਸ਼ਾਮ-(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਨਾਗਰ ਵਲ ਤਕ ਕੇ) ਕੀ ਤੂੰ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਵਾਲਾ ਭੇਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕੀ ਤੈਥੋਂ ਮਾਇਆ ਰਾਣੀ ਨੇ ਲੁਕਾ ਰਖਿਆ ਸੀ? ਜੇ ਏਹੋ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਇਸ ਭੇਤ ਨੂੰ ਖੋਹਲਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਹੱਛਾ ਇਹ ਦੱਸੋ ਜੋ<noinclude></noinclude> m00qpgkgvnhzje9ttnnjhlwft0jg1hm 250 69920 217180 212353 2026-05-03T09:58:59Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 217180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੪੪)}}</noinclude>ਮਾਇਆ ਰਾਣੀ ਕਿਥੇ ਹੈ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕੁਛ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ {{gap}}ਨਾਗਰ—ਕੀ ਮਾਇਆ ਰਾਣੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਦਰਜਾ ਕਿਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਰ ਓਹ ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਛ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਅਰ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਓਹ ਮੈਥੋਂ ਪਰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ। {{gap}}ਨਾਗਰ-ਸ਼ਾਇਦ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਤੇ ਕੰਮ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਹੱਛਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਅਰ ਤੋਂ ਦਸ ਜਾਂ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਛੇਤੀ ਹੋਸਕੇ ਨੱਸਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉ। {{gap}}ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਸ਼ਾਮ ਲਾਲ ਪਿਛਾਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜਿਆ ਪ ਨਾਗਰ ਨੇ ਸਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਕਿਹਾ:-ਠਹਿਰੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ ਕਹਿ ਚੁਕੇ ਹੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਅਰ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਵਾਲਾ ਭੇਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ? ਅਰ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਦਸ ਸਕਦੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਤੇ ਕੀ ਵਿਪਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ {{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਠੀਕ ਹੈ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦਾ ਇਕਰਾ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹਾਂ ਅਰ ਹੁਣ ਇਹ ਭੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜੇ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਮੇਰਾ ਪਿਛਾ ਨਹੀਂ ਛਡਿਆ ਪਰ.........(ਕੁਛਸੋਚਕੇ ਹਛਾ ਲੌ ਮੈਂ ਇਕ ਚਿਠੀ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਸਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਸਭ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇਗਾ (ਪਰਦੇ ਵਲ ਦੇਖਕੇ) ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿਛੇ ਕੋਈ ਦਾਸੀ ਖਲੋਤੀ ਸਾਡੀ ਗਲਾਂ ਨ ਸੁਣਦੀ ਹੋਵੇ।<noinclude></noinclude> kvjrt457p20m141ciqwx93kzy8kdcmr 250 69921 217182 212352 2026-05-03T10:05:24Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 217182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੪੫)}}</noinclude>{{gap}}ਨਾਗਰ-ਨਹੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਸਕਦਾ। ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਸਾਗਰ ਨੇ ਪਰਦਾ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹਟਾਕੇ ਕੋਠੜੀ ਦਾ ਬੂਹਾ ਮਾਰ ਦਿਤਾ। ਸ਼ਾਮ ਲਾਲ ਨੇ ਚਿਠੀ ਨਾਗਰ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਦਿਤੀ ਅਰ ਕਿਹਾ ਦੇਖੋ ਮੈਂ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਧਾਰਕੇ ਆਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਤਨ ਮਨ ਥੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਉਸੇ ਵਾਸਤੇ ਇਤਨਾ ਔਖ ਸਹਾਰਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਰ ਮੇਰੀ ਤੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਗਰ—ਬੜੇ ਅਸਚਰਜ ਤੇ ਸ਼ੌਕ ਦੀ ਗਲ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਵਲੋਂ ਅਜੇਹੀ ਗਲ ਕਹਿ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਕਿ ਤੁਸੀ ਝੂਠੇ ਹੋ, ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰੇ ਕੀ ਓਹ ਭੀ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਵੇਸ਼ਵਾ ਹੈ? {{gap}}ਸ਼ਾਮ-(ਹੱਸਕੇ ਔਰ ਚਿਠੀ ਵਾਲਾ ਹਥ ਉਰੇ ਕਰਕੇ) ਦ ਤੂੰ ਅਸਲ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਿਸਤਰਾਂ ਸਮਝ ਸਕਦੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਕਹਾ ਦੀ ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਦਾਸੀ ਦੇ ਸ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ। ਏਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤੈਥੋਂ ਆਪਣਾ ਭੇਤ ਲੁਕਾਈ ਰਖਿਆ। ਹਾਇ ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਭੀ ਪਤਾ ਹੀਂ ਕਿ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ੱਕੀ ਸਾਲੀ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਗਰ—( ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ) ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਲੀ ਤੇ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ............ {{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਓਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਥਾਂ ਮਾਯਾਰਾਣੀ<noinclude></noinclude> b4jj25pjbqca30idv0cf721colghbho 250 69922 217185 212351 2026-05-03T10:11:20Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 217185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੪੬)}}</noinclude>ਮੇਰੀ ਤੇ ਦਰੋਂਗੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ..........ਪਰ ਨਹੀਂ ਓਹੋ! ਭੁਲ ਗਿਆ, ਜਦ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਨਾ ਹਾਲ ਤੈਥੋਂ ਲੁਕਾ ਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਦਸਾਂ? ਹਛਾ ਜੇ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਤਾਂ ਕਹਿ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਮ ਲਾਲ ਆਇਆ ਸੀ ਅਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਤੇ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਿਆ ਹੈ ਹੁਣ ਤੂੰ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋਕੇ ਬੈਠ ਅਰ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਮਿਲ ਪਰ ਸ਼ੋਕ ਹੈ ਕਿ ਅਜ ਇਸ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਫੜੇ ਜਾਣਗੇ ਅਰ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਏਥੇ ਆਉਣ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਹਛਾ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਹੋਸਕੇ ਛੇਤੀ ਏਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾਹ ਅਰ ਜਿੰਨੀ ਧਨ ਦੌਲਤ ਤੂੰ ਲੈਜਾਸਕੇ ਲੈਜਾ ਬਸ ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਨਾਗਰ-ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਚਿਠੀ ਦਿਖਾਈ ਉਣ ਲਗੇ ਸੀ ਓਹ ਤਾਂ ਦਿਖਾ ਜਾਓ ਅਰ ਮੇਰੀ ਇਕ ਗੱਲ ਉਤ੍ਰ ਦੇਕੇ ਜਾਣਾ। {{gap}}ਸ਼ਾਮ-(ਕੁਛ ਸੋਚ ਕੇ ਅਰ ਚਿਠੀ ਨਾਗਰ ਵਲ ਕਰਨਾ) ਹਛਾ ਲੈ ਤੂੰ ਹੀ ਪੜ੍ਹਲੇ, ਦੇਖ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰ ਕੇਹੀ ਅਤਰ ਦੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਚਿਠੀ ਲਿਆਇਆ ਸੀ ਹ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਉਂ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਇਹ ਚਿਠੀ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖ ਲਿਆਇਆ ਸੀ ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਨ ਮਿਲ ਸਕਿ ਤਾਂ ਇਸ ਚਿਠੀ ਤੋਂ ਓਹ ਜੋ ਵਿਪਤਾ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਉਸ ਜਾਣੂੰ ਹੋਕੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬਚਾ ਲਵੇਗੀ। ਲੈ ਇਹ ਬੈਠ ਪੜ੍ਹ ਲੈ ਮੈਂ ਭੀ ਖਲੋਤਾ ੨ ਥਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।<noinclude></noinclude> 5wo1rnvsge5mq1o58jpse7u7aw82mrz 250 69923 217189 212357 2026-05-03T10:14:55Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 217189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੪੭)}}</noinclude>{{gap}}ਨਾਗਰ ਓਹ ਚਿਠੀ ਲੈਕੇ ਬੈਠ ਗਈ ਸ਼ਾਮ ਲਾਲ ਭੀ ਓਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਨਾਗਰ ਨੇ ਲਫਾਫਾ ਖੋਲਿਆ, ਲਫਾਫਾ ਤੇ ਚਿਠੀ ਦਾ ਕਾਗਤ ਅਜੇਹਾ ਅਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਚਿਠੀ ਖੋਲਦਿਆਂ ਹੀ ਨਾਗਰ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਗਿਆ ਅਰ ਚਿਠੀ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੁੰਘਿਆ ਇਸ ਸੁਗੰਧੀ ਦਾ ਨਿਰਾ ਏਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੋ ਸਗੋਂ ਬੜੀ ਨਰਮ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਨਾਗਰ ਭੀ ਚਿਠੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖਕੇ ਝਟ ਸ਼ਾਮ ਲਾਲ ਨੇ ਅਗੇ ਹੋਕੇ ਉਸਦੇ ਹਥੋਂ ਓਹ ਮੁੰਦਰੀ ਲਾਹ ਲਈ ਜੋ ਤਲਿਸਮੀ ਖੰਜਰ ਦੇ ਜੋੜ ਦੀ ਸੀ ਓਹ ਮੁੰਦਰੀ ਲਾਹ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਲਾਲ ਨੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰਖ ਲਈ ਅਰ ਖੀਸੇ ਵਿਚੋਂ ਓਹੋ ਜੇਹੀ ਮੁੰਦਰੀ ਕੱਢਕੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਤੀ ਫੇਟ ਆਪਣੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਖੰਜਰ ਕਢਿਆ ਓਹ ਨਾਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਟੰਗ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਸਦਾ ਤਲਿਸਮੀ ਖੰਜਰ ਲੈਕੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕਾਲਿਆ। ਸ਼ਾਮਲਾਲ ਨੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕੋ ਰੰਗ ਢੰਗ ਦੀਆਂ ਸਨ ਬਹੁਤ ਦੇਖਣ ਤੇ ਭੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਖੰਜਰ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੀ ਵਟਾ ਲੈਣ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਸ਼ਾਮਲਾਲ ਨੇ ਓਹ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚਿਠੀ ਭੀ ਨਾਗਰ ਦੇ ਹਥੋਂ, ਲੈਲਈ ਅਰ ਉਸਦੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਉਸੇ ਰੰਗ ਢੰਗ ਦੀ ਚਿਠੀ ਨਾਗਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਾ ਦਿਤੀ। ਇਸ ਚਿਠੀ ਵਿਚੋਂ ਭੀ<noinclude></noinclude> qmbl22egvkjvk0nocbznuj814qmen90 250 69924 217191 212356 2026-05-03T10:18:08Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 217191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੪੮)}}</noinclude>ਲਪਟਾਂ ਆਰਹੀਆਂ ਸਨ ਫਰਕ ਕੇਵਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਰਥਾਤ ਲਖ ਲਖੇ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਂਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮ ਲਾਲ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬੈਠਕੇ ਨਾਗਰ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨੂੰ ਉਡੀਕਣ ਲੱਗਾ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਨਾਗਰ ਭੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਗਈ ਅਰ ਚਿੱਠੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁੰਘਕੇ ਬੋਲੀ- ਇਹ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਸੁਗੰਧੀ ਹੈ। ਹੈਂ! ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ ਸੀ? ਕੀ ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਗਈ ਸੀ? {{gap}}ਸ਼ਾਮ—(ਹੱਸਕੇ) ਵਾਹ! ਇਕ ਵਾਰੀ ਅੱਖ ਮੀਟਨੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਤਾਂ ਤੂੰ ਚਾਰ ਪਲ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਅੱਖ ਨਹੀਂ ਮੀਟੀ ਸੋ ਭੀ ਇਸ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੀ ਮਸਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਗਰ—(ਮੁਸਕਰਾਕੇ) ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਭਣਵੱਯੇ ਨ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਰੂਰ ਕੁਛ ਕਹਿੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਜਦ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ ਜੇਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਠੱਠਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਹਛਾ ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਿਠੀ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹਾਂ (ਚਿਠੀ ਪੜ੍ਹਕੇ) ਵਾਹ ਜੀ ਵਾਹ ਇਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਿਰੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਹੀ ਹਨ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੁਛ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ। {{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਬਸ ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਉਪ੍ਰਲਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ ਜੇ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕੁਛ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਭੇਤ ਦਸਦੀ। ਜੇ ਆਪਣਾ ਭੇਤ ਦਸਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕੀ ਇਸ ਚਿਠੀ ਦਾ ਭਾਵ ਤੂੰ ਨ ਮਸਝ ਸਕਦੀ?<noinclude></noinclude> toitmhv9hj2lhcdqxhff3k6u41o05x2 250 70303 217192 212348 2026-05-03T10:20:20Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 217192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੪੯)}}</noinclude>{{gap}}ਨਾਗਰ-ਠੀਕ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਏਹੋ ਨਿਸਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਏਤਨੀ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਛੇਤੀ ਏਥੋਂ ਨਸ ਜਾਹ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਭੀ ਦਸ ਦੇਵੋ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਨੱਸਕੇ ਕਿਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਅਰ ਇਸ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਉਪ੍ਰਾਲਾ ਕਰਾਂ? {{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਇਸਦਾ ਉਤ ਮੈਂ ਕੀ ਦੇਵਾਂ? ਜੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਜੁਗਤ ਦਸਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਾਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੇ ਨਿਸਚਾ ਕਿਸਤਰਾਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹਾਂ ਸੋ ਭੀ ਅਜੇਹੇ ਵੇਲੇ ਜਦ ਤੇਰਾ ਮਨ ਰਾਜਸੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਰਾਜ ਕਾਂਸ਼ੀ ਇਸ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਣਗੇ, ਅਰ ਜੋ ਕੋਈ ਅੰਦਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ ਕਿ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਏਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਓਹ ਆਦਮੀ ਜੋ ਇਹ ਚਿਠੀ ਲੈਕੇ ਆਇਆ ਹੈ ਅਜੇ ਤਕ ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਪਰ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, (ਕੁਛ ਸੋਚਕੇ) ਹਾਇ! ਕੀ ਕਰਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਫੇਰ ਪੁਰਾਣਾ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਉਠਿਆ ਹੈ, ਹਛਾ ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਾਂਗਾ। {{gap}}ਨਾਗਰ—ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਸਦਾ ਹਸਾਨ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਾਂਗੀ ਅਰ ਮੈਂ ਸੌਂਹ ਖਾਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਕੇ ਰਹਾਂਗੀ ਅਰ ਜੋ ਕਹੋਗੇ ਸੋ ਹੁਕਮ ਮੰਨਾਂਗੀ।<noinclude></noinclude> hxbouyp1k2ue4yrw47mhaexj8afpq9u 250 70304 217194 212600 2026-05-03T10:22:49Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 217194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|੫੦}}</noinclude>{{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਹਛਾ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚਿਠੀ ਲੈਕੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਜ ਪਾਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਓਹ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਬਰਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ ਜੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨ ਤਕ ਸੋਚਣ ਵਿਚਾਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਈ ਦਿਨ ਤਕ ਚਿਠੀ ਦੇ ਉੱਤ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਕੇ ਫੇਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। {{gap}}ਨਾਗਰ-ਗਲ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਓਸਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ? {{gap}}ਸ਼ਾਮ-(ਹੱਸਕੇ) ਵਾਹ ਵਾ! ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ! ਹਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਥੋੜੇ ਜੇਹੇ ਸਿਪਾਹੀ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਬਾਹਰ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਬੈਠ ਜਦ ਓਹ ਆਦਮੀ ਆਵੇਗਾ ਮੈਂ ਸੈਨਤ ਨਾਲ ਦਸ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਓਹ ਮੇਲੀ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਰਰ-ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੇ ਏਤਨੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ ਮੇਰੇ ਜਾਵੋ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਤੁਸੀਂ ... {{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਬੱਸ ਬੱਸ ਹੁਣ ਨਾ ਰੋਲ ਮੈਂ ਸਮਝਗਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੋਟ ਹੈ, ਮੈਂ ਅਜੇਹੇ ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਨਾ ਭੀ ਪਾਪ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਸਗੋਂ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਸਾਲੀ ਹੈ<noinclude></noinclude> ptvey8z7x5sovc47beefz4pn6hsl978 217195 217194 2026-05-03T10:23:38Z Gurjit Chauhan 1821 217195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੫੦)}}</noinclude>{{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਹਛਾ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚਿਠੀ ਲੈਕੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਜ ਪਾਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਓਹ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਬਰਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ ਜੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨ ਤਕ ਸੋਚਣ ਵਿਚਾਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਈ ਦਿਨ ਤਕ ਚਿਠੀ ਦੇ ਉੱਤ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਕੇ ਫੇਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। {{gap}}ਨਾਗਰ-ਗਲ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਓਸਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ? {{gap}}ਸ਼ਾਮ-(ਹੱਸਕੇ) ਵਾਹ ਵਾ! ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ! ਹਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਥੋੜੇ ਜੇਹੇ ਸਿਪਾਹੀ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਬਾਹਰ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਬੈਠ ਜਦ ਓਹ ਆਦਮੀ ਆਵੇਗਾ ਮੈਂ ਸੈਨਤ ਨਾਲ ਦਸ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਓਹ ਮੇਲੀ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਰਰ-ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੇ ਏਤਨੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ ਮੇਰੇ ਜਾਵੋ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਤੁਸੀਂ ... {{gap}}ਸ਼ਾਮ-ਬੱਸ ਬੱਸ ਹੁਣ ਨਾ ਰੋਲ ਮੈਂ ਸਮਝਗਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੋਟ ਹੈ, ਮੈਂ ਅਜੇਹੇ ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਨਾ ਭੀ ਪਾਪ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਸਗੋਂ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਸਾਲੀ ਹੈ<noinclude></noinclude> 6ohl7pkbm680id0k603ehm6hgb9zr36 250 71840 217210 216460 2026-05-03T11:13:17Z Sonia Atwal 2031 217210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)<noinclude></noinclude> dp60pumn3s5dw60qtq8i0o5tpfhlni7 217212 217210 2026-05-03T11:15:34Z Sonia Atwal 2031 217212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> {{dhr|8em}} {{overfloat right|'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ'''</br> (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|depth=1em}}</br><noinclude></noinclude> gi9tnlvqo0f1b80ubbzcodv6uc2iah4 217213 217212 2026-05-03T11:17:36Z Sonia Atwal 2031 217213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> {{dhr|8em}} {{overfloat right|{{larger|'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ'''}}</br> (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|depth=1em}}</br><noinclude></noinclude> 68lfi64gvf49hfxp3oeeoe2z4p25yxh 250 71848 217168 216471 2026-05-03T09:09:03Z Sonia Atwal 2031 217168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਇਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਉਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਆਸ਼ੇ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਅਜਿਹੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸੁਹਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਰਥਕਤਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਉਮਰ ਇਸ ਆਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਨਕਸ਼, ਵੱਖਰੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ, ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਕਾਵਿ ਨੁਹਾਰ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਸਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਜੇਕਰ ਦੇਖਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ‘ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ' ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮਕਾਲ ਦੇ ਗਲਵੱਢਵੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਦਰਿੰਦਾਨਾ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਕਥਨ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਕਰਮ ਦੇ ਮੰਤਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ:- ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਦੀ ਵੇਗ 'ਚ ਵਗਦੀ ਹਨੇਰੀ ਬੇਵਸੀ ਦੀ ਬੇਰੋਕ ਵਰ੍ਹਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤ 'ਤੇ ਵਿਛੀਆਂ ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਨਿਤਾਣੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ ਹੈ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪਿੰਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ੈਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਲੈੱਸ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਹੜੱਪ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ ਲਲਸਾਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਸਮਾਜਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸਵੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ, ਸੁਆਰਥੀ ਅਤੇ ਆਪੇ ਦੇ' ਖੋਲ ਅੰਦਰ ਸਿਮਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਘੁਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਥਰਾਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਜੰਗ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਦਾ ਹੀ ਚਾਹਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਦਰਿੰਦਾਨਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਲਲਸਾਏ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਖਲੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੋਕ - 9<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - ਦੋ ਸ਼ਬਦ}}</noinclude> kf72968l4xev88nma8jp6p11l6a1g5b 217169 217168 2026-05-03T09:12:40Z Sonia Atwal 2031 217169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|{{larger|'''ਦੋ ਸ਼ਬਦ''''}}}} {{gap}}ਸ਼ਾਇਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਉਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਆਸ਼ੇ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਅਜਿਹੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸੁਹਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਰਥਕਤਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਉਮਰ ਇਸ ਆਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਨਕਸ਼, ਵੱਖਰੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ, ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਕਾਵਿ ਨੁਹਾਰ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਸਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਜੇਕਰ ਦੇਖਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}‘ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ' ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮਕਾਲ ਦੇ ਗਲਵੱਢਵੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਦਰਿੰਦਾਨਾ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਕਥਨ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਕਰਮ ਦੇ ਮੰਤਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ:- {{Block center|<poem>ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਦੀ ਵੇਗ 'ਚ ਵਗਦੀ ਹਨੇਰੀ ਬੇਵਸੀ ਦੀ ਬੇਰੋਕ ਵਰ੍ਹਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤ 'ਤੇ ਵਿਛੀਆਂ ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਨਿਤਾਣੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ ਹੈ</poem>}} {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪਿੰਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ੈਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਲੈੱਸ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਹੜੱਪ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ ਲਲਸਾਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਸਮਾਜਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸਵੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ, ਸੁਆਰਥੀ ਅਤੇ ਆਪੇ ਦੇ' ਖੋਲ ਅੰਦਰ ਸਿਮਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਘੁਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਥਰਾਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਜੰਗ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਦਾ ਹੀ ਚਾਹਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਦਰਿੰਦਾਨਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਲਲਸਾਏ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਖਲੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੋਕ - 9<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - ਦੋ ਸ਼ਬਦ}}</noinclude> 5863vphywm1nx03bce889hrlfd92pge 217172 217169 2026-05-03T09:24:09Z Sonia Atwal 2031 217172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|{{larger|'''ਦੋ ਸ਼ਬਦ'''}}}} {{gap}}ਸ਼ਾਇਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਉਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਆਸ਼ੇ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਅਜਿਹੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸੁਹਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਰਥਕਤਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਉਮਰ ਇਸ ਆਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਨਕਸ਼, ਵੱਖਰੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ, ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਕਾਵਿ ਨੁਹਾਰ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਸਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਜੇਕਰ ਦੇਖਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}‘ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ' ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮਕਾਲ ਦੇ ਗਲਵੱਢਵੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਦਰਿੰਦਾਨਾ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਕਥਨ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਕਰਮ ਦੇ ਮੰਤਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ:- {{Block center|<poem>ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਦੀ ਵੇਗ 'ਚ ਵਗਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਬੇਵਸੀ ਦੀ ਬੇਰੋਕ ਵਰ੍ਹਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤ 'ਤੇ ਵਿਛੀਆਂ ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਨਿਤਾਣੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ ਹੈ</poem>}} {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪਿੰਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ੈਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਲੈੱਸ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਹੜੱਪ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ ਲਲਸਾਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਸਮਾਜਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸਵੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ, ਸੁਆਰਥੀ ਅਤੇ ਆਪੇ ਦੇ ਖੋਲ ਅੰਦਰ ਸਿਮਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਘੁਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਥਰਾਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਜੰਗ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਦਾ ਹੀ ਚਾਹਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਦਰਿੰਦਾਨਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਲਲਸਾਏ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਖਲੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।<noinclude>{{rh||'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੋਕ - 9'''}}</noinclude> i3k0qcgd4vqeb5unfgimspycj0okflx 217173 217172 2026-05-03T09:25:22Z Sonia Atwal 2031 217173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|{{larger|'''ਦੋ ਸ਼ਬਦ'''}}}} {{gap}}ਸ਼ਾਇਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਉਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਆਸ਼ੇ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਅਜਿਹੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸੁਹਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਰਥਕਤਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਉਮਰ ਇਸ ਆਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਨਕਸ਼, ਵੱਖਰੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ, ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਕਾਵਿ ਨੁਹਾਰ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਸਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਜੇਕਰ ਦੇਖਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}‘ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ' ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮਕਾਲ ਦੇ ਗਲਵੱਢਵੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਦਰਿੰਦਾਨਾ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਕਥਨ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਕਰਮ ਦੇ ਮੰਤਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ:- {{Block center|<poem>ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਦੀ ਵੇਗ 'ਚ ਵਗਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਬੇਵਸੀ ਦੀ ਬੇਰੋਕ ਵਰ੍ਹਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤ 'ਤੇ ਵਿਛੀਆਂ ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਨਿਤਾਣੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ ਹੈ</poem>}} {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪਿੰਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ੈਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਲੈੱਸ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਹੜੱਪ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ ਲਲਸਾਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਸਮਾਜਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸਵੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ, ਸੁਆਰਥੀ ਅਤੇ ਆਪੇ ਦੇ ਖੋਲ ਅੰਦਰ ਸਿਮਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਘੁਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਥਰਾਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਜੰਗ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਦਾ ਹੀ ਚਾਹਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਦਰਿੰਦਾਨਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਲਲਸਾਏ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਖਲੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।<noinclude>{{rh||'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 9'''}}</noinclude> 5tb8rz27hsa8o95fmf1t9odjod483bc 217190 217173 2026-05-03T10:15:33Z Sonia Atwal 2031 217190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|{{larger|'''ਦੋ ਸ਼ਬਦ'''}}}} {{gap}}ਸ਼ਾਇਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਉਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਆਸ਼ੇ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਅਜਿਹੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸੁਹਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਰਥਕਤਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਉਮਰ ਇਸ ਆਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਨਕਸ਼, ਵੱਖਰੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ, ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਕਾਵਿ ਨੁਹਾਰ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਸਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਜੇਕਰ ਦੇਖਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}‘ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ' ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮਕਾਲ ਦੇ ਗਲਵੱਢਵੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਦਰਿੰਦਾਨਾ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਕਥਨ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਕਰਮ ਦੇ ਮੰਤਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ:- {{Block center|<poem>ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਦੀ ਵੇਗ 'ਚ ਵਗਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਬੇਵਸੀ ਦੀ ਬੇਰੋਕ ਵਰ੍ਹਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤ 'ਤੇ ਵਿਛੀਆਂ ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਨਿਤਾਣੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ ਹੈ</poem>}} {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪਿੰਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ੈਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਲੈੱਸ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਹੜੱਪ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ ਲਲਸਾਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਸਮਾਜਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸਵੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ, ਸੁਆਰਥੀ ਅਤੇ ਆਪੇ ਦੇ ਖੋਲ ਅੰਦਰ ਸਿਮਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਘੁਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਥਰਾਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਜੰਗ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਦਾ ਹੀ ਚਾਹਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਦਰਿੰਦਾਨਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਲਲਸਾਏ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਖਲੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 9'''}}</noinclude> cdy00hfdqz8ebewqbu5bvihqvrak4m6 250 71849 217175 216472 2026-05-03T09:28:45Z Sonia Atwal 2031 217175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>ਮੈਂ ਕਤਰਾ ਹੀ ਸਹੀ ਪਰ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਕਤਰੇ ਤੋਂ ਦਰਿਆ ਬਣਾਂਗਾ ਤੇ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਰੀਝ ਹੈ ਐਪਰ ਪਾਗਲਪਣ ਜਿਹੀ .... ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਮਟ ਕੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਜਿਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਉੱਚਾ ਉੱਚਾ ਉਡਣ ਦੀ ਵੱਡਾ ਵੱਡਾ ਬਣਨ ਦੀ ਤਮੰਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ 'ਚ ਪਾਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਰੀਝ ਦਾ ਹੋਣਾ ਪਾਗਲਪਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਰੀਝ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮੂਹਕਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਵੈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਮਾਜਕ ਹੈ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਅਜੋਕੀ ਕਵਿਤਾ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜ ਤੱਕ ਸੁੰਗੜੇ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਵੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਸਰੀ ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਜ ਲਿਜ ਕਰਦੀ ਰੋਮਾਨੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸੁਹਲ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚਾਰ ਵਾਂਗ ਕੜਕਦੀ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਉਨਮੁਖ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਲੈਅ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲਾਪਣ ਹੀ ਇਸਦਾ ਸੁਹਜ ਹੈ। ਇਹ ਬਿੰਬਮੁਖੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਤਣਾਓ ਦੇ ਰਸਤਿਓਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕਾਵਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨਸ਼ਾ ਦਾ ਸੂਖ਼ਮ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮਾਲਵੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਬਦ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਜਦੋਂ ਆਣ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਉਨਮੁਖ ਵਿਵੇਕੀ ਪਿੰਡੇ ਵਾਲੀ ਨਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਅਤੇ ‘ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ' ਨੂੰ ਮੁਬਾਰਕ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ! ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।<noinclude>{{rh||ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 10}}</noinclude> sxagvweibd3l6wbktd0bti4hqiqgoyw 217177 217175 2026-05-03T09:38:58Z Sonia Atwal 2031 217177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੈਂ ਕਤਰਾ ਹੀ ਸਹੀ ਪਰ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਕਤਰੇ ਤੋਂ ਦਰਿਆ ਬਣਾਂਗਾ ਤੇ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਰੀਝ ਹੈ ਐਪਰ ਪਾਗਲਪਣ ਜਿਹੀ .... ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਮਟ ਕੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਜਿਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਉੱਚਾ ਉੱਚਾ ਉਡਣ ਦੀ ਵੱਡਾ ਵੱਡਾ ਬਣਨ ਦੀ ਤਮੰਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ 'ਚ ਪਾਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਰੀਝ ਦਾ ਹੋਣਾ ਪਾਗਲਪਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।</poem>}} {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਰੀਝ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮੂਹਕਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਵੈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਮਾਜਕ ਹੈ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਅਜੋਕੀ ਕਵਿਤਾ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜ ਤੱਕ ਸੁੰਗੜੇ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਵੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ। {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਸਰੀ ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਜ ਲਿਜ ਕਰਦੀ ਰੋਮਾਨੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸੁਹਲ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚਾਰ ਵਾਂਗ ਕੜਕਦੀ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਉਨਮੁਖ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਲੈਅ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲਾਪਣ ਹੀ ਇਸਦਾ ਸੁਹਜ ਹੈ। ਇਹ ਬਿੰਬਮੁਖੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਤਣਾਓ ਦੇ ਰਸਤਿਓਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕਾਵਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨਸ਼ਾ ਦਾ ਸੂਖ਼ਮ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮਾਲਵੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਬਦ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਜਦੋਂ ਆਣ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਉਨਮੁਖ ਵਿਵੇਕੀ ਪਿੰਡੇ ਵਾਲੀ ਨਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਅਤੇ ‘ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ' ਨੂੰ ਮੁਬਾਰਕ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ! {{Float right|ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ</br> ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ,</br> ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।}}</br><noinclude>{{rh||'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 10'''}}</noinclude> 7l3cr6a079vbl12gij3xbi0xonz599g 217188 217177 2026-05-03T10:14:15Z Sonia Atwal 2031 217188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੈਂ ਕਤਰਾ ਹੀ ਸਹੀ ਪਰ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਕਤਰੇ ਤੋਂ ਦਰਿਆ ਬਣਾਂਗਾ ਤੇ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਰੀਝ ਹੈ ਐਪਰ ਪਾਗਲਪਣ ਜਿਹੀ .... ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਮਟ ਕੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਜਿਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਉੱਚਾ ਉੱਚਾ ਉਡਣ ਦੀ ਵੱਡਾ ਵੱਡਾ ਬਣਨ ਦੀ ਤਮੰਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ 'ਚ ਪਾਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਰੀਝ ਦਾ ਹੋਣਾ ਪਾਗਲਪਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।</poem>}} {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਰੀਝ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮੂਹਕਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਵੈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਮਾਜਕ ਹੈ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਅਜੋਕੀ ਕਵਿਤਾ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜ ਤੱਕ ਸੁੰਗੜੇ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਵੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ। {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਸਰੀ ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਜ ਲਿਜ ਕਰਦੀ ਰੋਮਾਨੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸੁਹਲ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚਾਰ ਵਾਂਗ ਕੜਕਦੀ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਉਨਮੁਖ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਲੈਅ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲਾਪਣ ਹੀ ਇਸਦਾ ਸੁਹਜ ਹੈ। ਇਹ ਬਿੰਬਮੁਖੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਤਣਾਓ ਦੇ ਰਸਤਿਓਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕਾਵਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨਸ਼ਾ ਦਾ ਸੂਖ਼ਮ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮਾਲਵੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਬਦ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਜਦੋਂ ਆਣ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਉਨਮੁਖ ਵਿਵੇਕੀ ਪਿੰਡੇ ਵਾਲੀ ਨਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਅਤੇ ‘ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ' ਨੂੰ ਮੁਬਾਰਕ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ! {{Float right|ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ</br> ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ,</br> ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।}}</br> {{nop}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 10'''}}</noinclude> r81gc14r18pmcdzhrsxqnz2z784lcvd 217193 217188 2026-05-03T10:22:15Z Sonia Atwal 2031 217193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੈਂ ਕਤਰਾ ਹੀ ਸਹੀ ਪਰ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਕਤਰੇ ਤੋਂ ਦਰਿਆ ਬਣਾਂਗਾ ਤੇ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਰੀਝ ਹੈ ਐਪਰ ਪਾਗਲਪਣ ਜਿਹੀ .... ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਮਟ ਕੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਜਿਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਉੱਚਾ ਉੱਚਾ ਉਡਣ ਦੀ ਵੱਡਾ ਵੱਡਾ ਬਣਨ ਦੀ ਤਮੰਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ 'ਚ ਪਾਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਰੀਝ ਦਾ ਹੋਣਾ ਪਾਗਲਪਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।</poem>}} {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਰੀਝ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮੂਹਕਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਵੈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਸਮਾਜਕ ਹੈ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਅਜੋਕੀ ਕਵਿਤਾ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜ ਤੱਕ ਸੁੰਗੜੇ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹ ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਵੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ। {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਸਰੀ ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਜ ਲਿਜ ਕਰਦੀ ਰੋਮਾਨੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸੁਹਲ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚਾਰ ਵਾਂਗ ਕੜਕਦੀ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਉਨਮੁਖ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਲੈਅ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲਾਪਣ ਹੀ ਇਸਦਾ ਸੁਹਜ ਹੈ। ਇਹ ਬਿੰਬਮੁਖੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਤਣਾਓ ਦੇ ਰਸਤਿਓਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕਾਵਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨਸ਼ਾ ਦਾ ਸੂਖ਼ਮ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮਾਲਵੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਬਦ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਜਦੋਂ ਆਣ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਉਨਮੁਖ ਵਿਵੇਕੀ ਪਿੰਡੇ ਵਾਲੀ ਨਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਅਤੇ ‘ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ' ਨੂੰ ਮੁਬਾਰਕ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ! {{overfloat right|ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ</br> ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ,</br> ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।|depth=1em}}</br> {{nop}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 10'''}}</noinclude> 4eo8ibgsvp6nw7i07myuvn6nhr3z321 250 71850 217178 216475 2026-05-03T09:47:06Z Sonia Atwal 2031 217178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>ਸਵੈ-ਕਥਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਹਿੱਕ ਵਿਚ ਮਚਲਦੇ ਸਾਗਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸੁਰਮਈ ਪਾਣੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਵਿਲਕਦੀ ਇਬਾਰਤ ਵੀ ਲਿਖੀ ਤੇ ਮੱਥੇ ਦੀਆਂ ਤਿਉੜੀਆਂ ਵਿਚਲੀ ਵਿਲਵਿਲਾਉਂਦੀ ਕਸਕ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਕਲੋਲਾਂ ਕਰਦੇ ਕਬੂਤਰੀ ਜੋੜਿਆਂ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਘੁੱਗੀਆਂ ਦਾ ਭੋਲ਼ਾ ਜਿਹਾ ਲਾਡ ਤਪਦੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪਿਆਸ ਮੱਚਦੇ ਪੋਟਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰਾਗਣ ਗੀਤ ਵੀ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਦੀ ਵੇਗ 'ਚ ਵਗਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਬੇਵਸੀ ਦੀ ਬੇਰੋਕ ਵਰ੍ਹਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤ 'ਤੇ ਵਿਛੀਆਂ ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਨਿਤਾਣੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੋਕ ਵੀ ਹੈ ਐਪਰ ਸੁੱਤਾ ਦਰਦ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਧਰਵਾਸ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ ਬੰਦ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਮੁਹੱਬਤੀ ਦਸਤਕ ਵੀ ਹੈ। .....<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 11}}</noinclude> bhje2wgaviqd4kxaa1vizktjhdd9u6d 217181 217178 2026-05-03T10:03:50Z Sonia Atwal 2031 217181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{larger|'''ਸਵੈ-ਕਥਨ'''}} <poem>ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਹਿੱਕ ਵਿਚ ਮਚਲਦੇ ਸਾਗਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸੁਰਮਈ ਪਾਣੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਵਿਲਕਦੀ ਇਬਾਰਤ ਵੀ ਲਿਖੀ ਤੇ ਮੱਥੇ ਦੀਆਂ ਤਿਉੜੀਆਂ ਵਿਚਲੀ ਵਿਲਵਿਲਾਉਂਦੀ ਕਸਕ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਕਲੋਲਾਂ ਕਰਦੇ ਕਬੂਤਰੀ ਜੋੜਿਆਂ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਘੁੱਗੀਆਂ ਦਾ ਭੋਲ਼ਾ ਜਿਹਾ ਲਾਡ ਤਪਦੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪਿਆਸ ਮੱਚਦੇ ਪੋਟਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰਾਗਣ ਗੀਤ ਵੀ ਹੈ।</poem> {{dhr|1em}} <poem>ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਦੀ ਵੇਗ 'ਚ ਵਗਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਬੇਵਸੀ ਦੀ ਬੇਰੋਕ ਵਰ੍ਹਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤ 'ਤੇ ਵਿਛੀਆਂ ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਨਿਤਾਣੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ ਵੀ ਹੈ</poem> {{dhr|1em}} <poem>ਐਪਰ ਸੁੱਤਾ ਦਰਦ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਧਰਵਾਸ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ ਬੰਦ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਮੁਹੱਬਤੀ ਦਸਤਕ ਵੀ ਹੈ। .....</poem><noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 11'''}}</noinclude> mkosqhnh7ch5cjmsyx2czi609f2fnv6 217187 217181 2026-05-03T10:13:22Z Sonia Atwal 2031 217187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{larger|'''ਸਵੈ-ਕਥਨ'''}} <poem>ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਹਿੱਕ ਵਿਚ ਮਚਲਦੇ ਸਾਗਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸੁਰਮਈ ਪਾਣੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਵਿਲਕਦੀ ਇਬਾਰਤ ਵੀ ਲਿਖੀ ਤੇ ਮੱਥੇ ਦੀਆਂ ਤਿਉੜੀਆਂ ਵਿਚਲੀ ਵਿਲਵਿਲਾਉਂਦੀ ਕਸਕ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਕਲੋਲਾਂ ਕਰਦੇ ਕਬੂਤਰੀ ਜੋੜਿਆਂ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਘੁੱਗੀਆਂ ਦਾ ਭੋਲ਼ਾ ਜਿਹਾ ਲਾਡ ਤਪਦੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪਿਆਸ ਮੱਚਦੇ ਪੋਟਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰਾਗਣ ਗੀਤ ਵੀ ਹੈ।</poem> {{dhr|1em}} <poem>ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਦੀ ਵੇਗ 'ਚ ਵਗਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਬੇਵਸੀ ਦੀ ਬੇਰੋਕ ਵਰ੍ਹਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤ 'ਤੇ ਵਿਛੀਆਂ ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਨਿਤਾਣੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ ਵੀ ਹੈ</poem> {{dhr|1em}} <poem>ਐਪਰ ਸੁੱਤਾ ਦਰਦ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਧਰਵਾਸ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ ਬੰਦ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਮੁਹੱਬਤੀ ਦਸਤਕ ਵੀ ਹੈ। .....</poem> {{nop}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 11'''}}</noinclude> 1jkgw24bra82mc1cqt40yyw18flkfct 250 71871 217151 216535 2026-05-03T06:34:58Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 217151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>{{right|੫}} {{gap}}ਬੰਸਾਵਲੀ-ਨਾਮੇ ਵਿਚ ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਭੀ ਅਸਲਮ ਖਾਨ ਦਾ ਨਾਜ਼ਮ ਹੋਣਾ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੌਧਵੇਂ ਚਰਨ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:- <poem>{{gap}}ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸੂਬਾ ਅਸਲਮ ਖਾਨ ਚੜ੍ਹਿਆ। {{gap}}ਆਇ ਸਿੱਖਾਂ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁਧ ਪੜਿਆ।੨੪। * * * * * {{gap}}ਹਰਸਾ ਮਾਰਿਆ, ਦੇਵਾ ਨੱਠਾ, ਅਸਲਾਂ ਗਈ ਲਹੌਰ। {{gap}}ਖੰਡਾ ਜ਼ੋਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਸਭ ਕੋਈ ਆਖੇ।੨੭।</poem> {{gap}}'ਅਸਲਮ ਖਾਨ' ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ 'ਬੰਸਾਵਲੀਨਾਮੇ' ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦਾ; ਅਤੇ 'ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੀ' ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਾਲ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਹੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 'ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੀ' ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਸੰਮਤ ੧੭੬੬ ਬਿਕਰਮੀ (ਸਨ ੧੭੦੯ ਈਸਵੀ) ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ। {{gap}}ਆਪਣੀ ਪੋਥੀ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਤੇ ਹੇਠ ਉੱਪਰ ਹੋ ਜਾਣ ਨੂੰ ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਆਪ ਭੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ:- <poem>{{gap}}"ਪੌੜੀਆਂ ਅੰਗ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਮਝ ਲਿਖਣੇ ਪੜ੍ਹਨੇ, {{gap}}ਭਾਜੜ ਵਿਚ ਨੀਂਗਰਾਂ ਪਾੜੀ ਹੈ, ਸੋ ਜੋੜੀ ਹੈ।"</poem> {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਠੀਕ ਹੀ ਰੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਭਾਜੜਾਂ ਸਮੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾੜਨ ਪਿਛੋਂ ਪੋਥੀ ਮੁੜ ਜੋੜਨ ਵੇਲੇ ਵਰਕੇ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਲੜੀ ਠੀਕ ਨਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਕੁਝ ਭੀ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਇਸ ਵੇਲੇ 'ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੀ' ਇਕ ਅਦੁਤੀ ਤੇ ਅਮੋਲਕ ਲਿਖਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇਕ ਗੁਆਚੀ ਕੜੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੋੜ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਵਾਰ ਦਾ ਕਰਤਾ- {{gap}}ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਕਰਤਾ ਕਵੀ 'ਦਰਸ਼ਨ' ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰ ਬੰਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਰ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 29xzuawfv614nocbcq275vlb3lx2qe3 250 71872 217153 216536 2026-05-03T06:46:15Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 217153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>੬. ਕਿਧਰੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ 'ਦਰਸ਼ਨ' ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਯਾ ਤਖ਼ੱਲੁਸ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਗਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਰੀਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਵਾਰ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਕੋਈ ਧਾਰਮਕ ਮੰਗਲਾ-ਚਰਨ ਭੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹ ਸਿਖ ਸੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ। ਤੀਸਰੇ ਬੰਦ ਵਿਚ 'ਅੱਬਲ ਨਾਮ ਸੱਚੇ ਸਾਹਿਬ ਕਾ' ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਹਾਂ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਅਸਰ ਉਸ ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਜੰਮ-ਪਲ ਯਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਦੁਆਬੀਆ ਤੇ ਮਝੈਲ ਭੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਰਾਵੀਓਂ ਪਾਰ ਦਾ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਝਨਾਓਂ ਪਾਰ ਦਾ ਯਾ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। 'ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਅਕਾਬਰ ਮਾਰੇ', 'ਸਿੰਘਾਂ ਖਬਰ ਨਾ ਕਾਈ', 'ਜਾਸਨਿ ਕਿਹੜੀ ਜਾਈ' 'ਕਿਆ ਪਰਵਾਹ ਤਿਨਾ ਕੂ' ਤੇ 'ਸੱਡੀ' ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਲਹਿੰਦੇ ਦਾ ਅਸਰ ਪਰਤੱਖ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਸਤਾਈਵੇਂ ਬੰਦ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ 'ਬ' ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਹੋਏ 'ਬਡੇ ਬਡੇ' ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੱਕ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ-ਖਾਨਪੁਰ ਲਾਗੇ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਅਸਰ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਦੁਆਬੀਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅਗਲੀ ਸਤਰ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਵਰਿਆਮ' ਨੇ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਵਾਰ ਦੇ ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਦੁਆਬੀਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਹੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਲਿਖਣ ਦਾ ਸਮਾਂ- {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਪਿਛੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਇਸ ਝਗੜੇ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬਿਸਾਖ-ਸੰਮਤ ੧੭੬੬ ਬਿਕਰਮੀ (੨੯ ਮਾਰਚ ਸੰਨ ੧੭੦੯ ਈ.) ਨੂੰ ਬੱਝਾ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਭੀ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਸੰਨ ੧੭੦੯ ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵਾਪਰ ਗਈਆਂ ਪਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦੋ ਬੰਦਾਂ ਵਿਚ, ਅਸਲਮ ਖਾਨ ਸੂਬੇਦਾਰ ਲਾਹੌਰ ਵਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਭੇੜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਚੌਧਰੀਆਂ, Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> c5ewt6aphgat2sp5z8gitws2io2giau 250 71917 217183 216610 2026-05-03T10:08:01Z Sonia Atwal 2031 217183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{larger|'''ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ'''}} <poem>ਸੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਸਤਿ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਜੰਗਾਂ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਸ਼ਿਵਮ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਨੱਪਦੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਵੀ ਮੋਹ ਦਾ ਤਾਣਾ ਜਿਹਾ ਤਣਦੀ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ। ਨਾ-ਕਹਿਣ ਦੇ ਆਲਮ 'ਚ ਵੀ ਕਹਿਣ ਦੇ ਹੀਲੇ ਵਸੀਲੇ ਕਰਦੀ ਕਦੇ ਬਣਦੀ ਚੁੱਪ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਕਦੇ ਮਾਨਵੀ ਦਰਦ ਦਾ ਵਿਲਕਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਕਰਦੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹਾਰਿਆਂ ਨਿਰਾਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਦਲੇਰੀ ਦਾ ਬੋਲ ਬਣਦੀ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ। ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਸੁੱਖ ਲੋਚਦੀ ਸਦ-ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਭਰਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਉਕਰਦੀ ਮੋਹ-ਮਿਠਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਘੋਲਦੀ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ।</poem> {{nop}}<noinclude>{{center|'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 12'''}}</noinclude> 65acbahw1sfx9xynagf99j9evn93k8k 217184 217183 2026-05-03T10:09:17Z Sonia Atwal 2031 217184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{larger|'''ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ'''}} <poem>ਸੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਸਤਿ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਜੰਗਾਂ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਸ਼ਿਵਮ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਨੱਪਦੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਵੀ ਮੋਹ ਦਾ ਤਾਣਾ ਜਿਹਾ ਤਣਦੀ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ। ਨਾ-ਕਹਿਣ ਦੇ ਆਲਮ 'ਚ ਵੀ ਕਹਿਣ ਦੇ ਹੀਲੇ ਵਸੀਲੇ ਕਰਦੀ ਕਦੇ ਬਣਦੀ ਚੁੱਪ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਕਦੇ ਮਾਨਵੀ ਦਰਦ ਦਾ ਵਿਲਕਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਕਰਦੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹਾਰਿਆਂ ਨਿਰਾਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਦਲੇਰੀ ਦਾ ਬੋਲ ਬਣਦੀ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ। ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਸੁੱਖ ਲੋਚਦੀ ਸਦ-ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਭਰਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਉਕਰਦੀ ਮੋਹ-ਮਿਠਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਘੋਲਦੀ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ।</poem><noinclude>{{center|'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 12'''}}</noinclude> kej6vuzhhhy2h93dkz53nfh6vwdkaio 250 71918 217186 216611 2026-05-03T10:12:25Z Sonia Atwal 2031 217186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude><poem>ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਾ ਹੋ ਆਪਣੇ ਆਹਰ ਵਿਚ ਰੁਝੀ ਸਮੂਹ ਮਾਨਵੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਚਿਤ 'ਚ ਚਿਤਵਣੀ ਜਿਹੀ ਪਾਲਦੀ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾ। *****</poem> {{nop}}<noinclude>{{center|'''ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 13'''}}</noinclude> toqdptt8dluhcaq7x2wmhi9b04k57ok 250 71983 217196 216817 2026-05-03T10:27:09Z Sonia Atwal 2031 217196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{larger|'''ਸੱਚਾ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ 'ਚ'''}} ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਜੋ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਬਣਿਆ ਝੂਠ ਪਾਖੰਡ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ 'ਚ ਜਿਸ ਸਾਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਲੀਕ ਦਿਖਾਈ ਉਹੀ ਜੋ ਉਦਾਸੀਆਂ 'ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਹਰਨ ਲਈ ਜਿਸ ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਕਲਾਵੇ 'ਚ ਲੈ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਤਖਤੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਸਾਡੀ ਹਉਮੈ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਲਟਕੀਆਂ ਨੇ ਜਿਸ ਪੈਰੀਂ ਵਾਟਾਂ ਝਾਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਹ ਬਦਲੇ ਤੇ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੱਸੀ ਗਿਆਨ ਗੋਸ਼ਟਿ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਰਸਾਈ ਭੈ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਮੇਟਿਆ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਰੰਕ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜੀ ਕਿਰਤ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਰਸਾਈ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਸੇਵਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਜੋ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਨਾ ਝਿਜਕਿਆ। ਮੇਰਾ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਜੋ ਇਕ ਓਅੰਕਾਰ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦੇ ਗਿਆ ਦਰਸਾ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾ ਗਿਆ ਕਿਰਤ ਦਾ ਸਬਕ ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਤਾਂ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਸੀ।</poem>}}<noinclude> {{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 14'''}}</noinclude> bcrqxy6p9c3uwtl5p3m24hddjjt4fzm 217197 217196 2026-05-03T10:28:31Z Sonia Atwal 2031 217197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{larger|'''ਸੱਚਾ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ 'ਚ'''}} ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਜੋ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਬਣਿਆ ਝੂਠ ਪਾਖੰਡ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ 'ਚ ਜਿਸ ਸਾਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਲੀਕ ਦਿਖਾਈ ਉਹੀ ਜੋ ਉਦਾਸੀਆਂ 'ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਹਰਨ ਲਈ ਜਿਸ ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਕਲਾਵੇ 'ਚ ਲੈ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਤਖਤੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਸਾਡੀ ਹਉਮੈ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਲਟਕੀਆਂ ਨੇ ਜਿਸ ਪੈਰੀਂ ਵਾਟਾਂ ਝਾਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਹ ਬਦਲੇ ਤੇ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੱਸੀ ਗਿਆਨ ਗੋਸ਼ਟਿ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਰਸਾਈ ਭੈ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਮੇਟਿਆ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਰੰਕ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜੀ ਕਿਰਤ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਰਸਾਈ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਸੇਵਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਜੋ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਨਾ ਝਿਜਕਿਆ। ਮੇਰਾ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਜੋ ਇਕ ਓਅੰਕਾਰ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦੇ ਗਿਆ ਦਰਸਾ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾ ਗਿਆ ਕਿਰਤ ਦਾ ਸਬਕ ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਤਾਂ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਸੀ।</poem>}} {{dhr|3em}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 14'''}}</noinclude> jcd8ofyk37cuzjkaebrk9ip2mq7nhe1 250 71984 217198 216819 2026-05-03T10:32:56Z Sonia Atwal 2031 217198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪਾਸਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਹੀ ਵਹਿੰਦਾ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਮਗਰ ਲਗ ਤੁਰਦਾ ਰਿਹਾ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਜਾਪਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਸਨ ਮੈਂ ਇਸ ਭੀੜ ਦਾ ਪਿਛਲੱਗ ਬਣ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਉਲੀਕੀ ਪੈੜ 'ਚ ਪੈਰ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕਿਆ ਆਤਮ ਚੀਨਣ ਦਾ ਵੱਲ ਨਾ ਆਇਆ ਉਹਦੀ ਉੱਚਰੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਅਭਿੱਜ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਸੰਤੋਖ ਜ਼ਬਤ ਤੇ ਸੁੱਚਮ ਦੀਆਂ ਰਾਹਵਾਂ ਤੋਂ ਨਾਨਕ ਪਿਆਰੇ ਦੀਆਂ ਚੋਜੀ ਅਦਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਿੱਥ ਪਾ ਬੈਠੇ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਇਸ ਭੀੜ 'ਚੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ: ਹੁਣ ਫੇਰ ਮੈਂ ਹਾਂ ਕੀ? ਸੁਣਿਉਂ, ਦੱਸਦਾਂ, ਸੱਚ ਜਾਣਿਓ ਮੈਂ ਆਸ-ਪਾਸ ਤੁਰਦੇ ਨਿਮਾਣੇ ਨਿਤਾਣੇ ਲਾਲੋ ਮਰਦਾਨੇ ਜਿਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ 'ਚ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਿੱਖ ਨਿਰਮਾਣ ਜਿਹਾ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਨਾਮ-ਲੇਵਾ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿਚ ਹਾਂ। *****</poem>}} {{dhr|3em}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 15'''}}</noinclude> 32lbvwn54fvoa0kmdypv4f3pkd0th2r 217199 217198 2026-05-03T10:33:54Z Sonia Atwal 2031 217199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪਾਸਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਹੀ ਵਹਿੰਦਾ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਮਗਰ ਲਗ ਤੁਰਦਾ ਰਿਹਾ ਲੋਕ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਜਾਪਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਸਨ ਮੈਂ ਇਸ ਭੀੜ ਦਾ ਪਿਛਲੱਗ ਬਣ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਉਲੀਕੀ ਪੈੜ 'ਚ ਪੈਰ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕਿਆ ਆਤਮ ਚੀਨਣ ਦਾ ਵੱਲ ਨਾ ਆਇਆ ਉਹਦੀ ਉੱਚਰੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਅਭਿੱਜ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਸੰਤੋਖ ਜ਼ਬਤ ਤੇ ਸੁੱਚਮ ਦੀਆਂ ਰਾਹਵਾਂ ਤੋਂ ਨਾਨਕ ਪਿਆਰੇ ਦੀਆਂ ਚੋਜੀ ਅਦਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਿੱਥ ਪਾ ਬੈਠੇ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਇਸ ਭੀੜ 'ਚੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ: ਹੁਣ ਫੇਰ ਮੈਂ ਹਾਂ ਕੀ? ਸੁਣਿਉਂ, ਦੱਸਦਾਂ, ਸੱਚ ਜਾਣਿਓ ਮੈਂ ਆਸ-ਪਾਸ ਤੁਰਦੇ ਨਿਮਾਣੇ ਨਿਤਾਣੇ ਲਾਲੋ ਮਰਦਾਨੇ ਜਿਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ 'ਚ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਿੱਖ ਨਿਰਮਾਣ ਜਿਹਾ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਨਾਮ-ਲੇਵਾ ਬਣਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿਚ ਹਾਂ। *****</poem>}} {{dhr|3em}} {{nop}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 15'''}}</noinclude> t5pqohlnwu4vyo36939wwe6shd3gubg 250 72067 217125 216962 2026-05-03T00:28:19Z Taranpreet Goswami 2106 217125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" />{{rh||114}}</noinclude>( ੧੧੪) ਅ ਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਾਂਗਾ। ਨੋਟ—ਇਹ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਾਸੀ ਦੀ ਮਨ ਘੜਤ ਗਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰੇ ਸਵਿਨਰਟਨ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਤਾ। ਫੇਰ ਰਸਾਲੂ ਰਾਤ ਦਿਨ ਪੈਂਡਾ ਮਾਰਦਾ ਇਕ ਵਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪੁੱਜਾ, ਚੌਂਕੀਦਾਰ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਿਆ ਇਹ ਕੇਹੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ? ਉਸਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਏਹ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਰਸਾਲੂ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਹਜ਼ਰਤ ਇਮਾਮਅਲੀ ਲਾਕ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ। ਓਥੇ ਜਾਕੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਜ਼ਰਤ! ਮੈਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਬਖ਼ਸ਼। ਹਜ਼ਰਤ ਇਮਾਮ ਨੇ ਵੇਖਕੇ ਕਿ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਹੈ, ਪੁਛਿਓਸ, ਤੂੰ ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ ਤੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਜੀ ਮੈਂ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਬੜਾ ਜ਼ਾਲਮ ਕਾਫ਼ਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਇਮਾਮ ਨੇ ਪੀਰ ਪੰਜਾਬੀ, ਸੁਰਖੁਰੂ ਸੁਬਾਹ ਨੂੰ ਫੁਰਮਾਇਆ, ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਬਣਾਓ। ਸੋ ਰਸਾਲੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨਿਮਾਜ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਆਵਾਂ ਸਿਖ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਰਤ ਲਾੜ ਪਾਸ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਮਦਤ ਦੇਵੋ ਤੇ ਮੈਂ ਜਾਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਕੇ ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਦੇ ਹਥੋਂ ਬਚਾਵਾਂ ਤੇ ਇਸਲਾਮ ਫ਼ੈਲਾਵਾਂ। ਹਜ਼ਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਓਥੇ ਤੇ ਤੇਰਾ ਪਿਉ ਈ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਜੀ ਉਹ ਬੜਾ ਜ਼ਾਲਮ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਡੇ ਨੁਕਸ ਹੈਨ: :(੧) ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਇਕ ਪਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। (੨) ਜਿਹੜੀ ਪੌਸ਼ਾਕ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੇ ਰਾਤ ਵਾਲੀ ਪੌਸ਼ਕ ਸਵੇਰੇ ਸੜਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। (੩) ਉਹ ਇਕ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਨਵੇਂ ਖੂਹ ਪੁਟਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁੱਲਾਂ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ਤਵਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਸਲਵਾਹਨ ਵਡਾ ਕਾਫ਼ਰ ਹੈ। ਪਰ ਹਜ਼ਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਪੁਤਰ ਦੀ ਪਿਓ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਅੰਤ ਹਜ਼ਰਤ ਨੇ ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਜ਼ਿਦ ਕਰਨ ਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ੌਜ ਮਦਤ ਲਈ ਦੇ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਰਸਾਲੂ ਨੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਓਧਰ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਹਨ ਨੇ ਜਦ ਇਹ ਸੋਅ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਕਿਲੇ ਤੇ ਕੋਟ (ਫਸੀਲ) ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਰਬ ਦਾ ਭਾਣਾ ਇਕ ਬੁਰਜ ਨੂੰ ਜਦ ਬਣਾਉਣ, ਉਹ ਢਹਿ ਪਵੇ। ਅੰਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਨੀਂਹਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵੋ ਤਾਂ ਬੁਰਜ ਖਲੋਵੇਗਾ। ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ, ਫੜ ਲਿਆਵੋ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਧਵਾ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਦਾ ਪੁਤਰ Sri Satguru Jagjit Singh Ji Elibrary NamdhariЄlibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> l5eohpq7yxa13xak4ewldlaftszud6s 250 72078 217200 216988 2026-05-03T10:37:06Z Sonia Atwal 2031 217200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{larger|'''ਮਿੱਟੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾ ਰਹੀ'''}} ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੇਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਡੁੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਸ ਮੇਟਣ ਲਈ ਮੰਗਦੀਆਂ ਨੇ ਖ਼ੂਨ ਬੰਦੂਕਾਂ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਿਦਰੋਹੀ ਆਵਾਜ਼। ਧਰਤੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਕੋਈ ਹੋਵੇ ਮਿੱਟੀ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮਿੱਟੀ ਲਹੂ 'ਚ ਭਿੱਜਦੀ ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਗੁਰੂ ਨਗਰੀ ਦੇ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਜਿਹੇ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਦੋਂ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਲੋਕ-ਰੋਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੱਲੀ ਸੀ ਖੌਫ਼ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦਨਦਨਾਉਂਦਾ ਦੈਂਤ ਭੂਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆ ਖਲੋਤਾ ਭੀੜੀ ਜਿਹੀ ਗਲੀ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰ 'ਚ ਵਰ੍ਹ ਪਿਆ ਨਿਹੱਥਿਆਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮੀਂਹ</poem>}} {{dhr|3em}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 16'''}}</noinclude> cuj8d0c8swzfci4x494bf2kpp9yseeu 250 72079 217201 216989 2026-05-03T10:41:06Z Sonia Atwal 2031 217201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਜਾਦੀ ਦੇ ਪਰਵਾਨਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਉਸ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਰਲਿਆ ਰਲਿਆ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਰੁਲਿਆ ਨਹੀਂ ਉਸੇ ਮਿੱਟੀ 'ਚੋਂ ਫਿਰ ਲੋਕ-ਰੋਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਫੁੱਟੀ। ਗੁਰੂ ਨਗਰੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਗਵਾਹ ਹਨ ਕਿ ਖੋਫ਼ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਦੈਂਤ ਉਹਨਾਂ ਗਲੀਆਂ 'ਚ ਵੀ ਬੇਕਿਰਕ ਵਹਿਸ਼ੀ ਨਾਚ ਨੱਚਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕਿ ਅਣਖ ਕੁਚਲੀ ਜਾਏ ਅਵਾਜ਼ ਦਮ ਘੁੱਟ ਕੇ ਮਰ ਜਾਏ ਪਰ ਮਿੱਟੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾ ਰਹੀ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਭਾਰਤ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹਲੂਣ ਹਲੂਣ ਜਗਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਦਾਰ ਦੀ ਦੰਦੀ ਦਾ ਸਬਕ ਬੇਪੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਸੁੱਤੇ ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਦੀਪ ਜਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾ ਬੈਠੀ। ਇਕ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਬਾਲਕ ਘਰੋਂ ਚੋਰੀ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਰੰਗ 'ਚ ਰੰਗੀ ਉਸ ਰੰਗਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਕਰਨ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਸ ਆਪਣੇ ਮਾਸੂਮ ਪੋਟਿਆਂ ਸੰਗ ਉਸ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬੁੱਕ ਭਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਛੁਹਾਇਆ</poem>}} {{dhr|3em}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 17'''}}</noinclude> jt6nsw3splpgjelilgr7aomkof708xc 250 72083 217126 217100 2026-05-03T00:45:26Z Charan Gill 36 217126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|4||}}</noinclude>{{left|'''...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ''' '' ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ'' © ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ : 2011 ਕਾਪੀ : 2000}} <poem>ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:), ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ, ਸੰਘੇੜਾ ਬਾਈਪਾਸ, ਬਰਨਾਲਾ -148101, ਫੋਨ: 01679-241466, ਮੋਬਾ: 9876953561, www.tarksheel.org</poem> ਮੁੱਲ : ਪੇਪਰ ਬੈਕ 25 ਰੁਪਏ ਛਾਪਕ : ਅੱਪੂ ਆਰਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ}} ਇਹ ਕਿਤਾਬ D. P. I. ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੰ: 3-24-84 ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਤੀ 11-12- 84 ਰਾਹੀਂ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਹਾਈ ਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<noinclude></noinclude> r94c0ptpis97lvlawx4gi9qr9veoa8o 217127 217126 2026-05-03T00:46:31Z Charan Gill 36 217127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|4||}}</noinclude>{{left|'''...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ''' '' ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ'' © ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ : 2011 ਕਾਪੀ : 2000}} <poem>ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ''ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:), ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ, ਸੰਘੇੜਾ ਬਾਈਪਾਸ, ਬਰਨਾਲਾ -148101, ਫੋਨ: 01679-241466, ਮੋਬਾ: 9876953561, www.tarksheel.org''</poem> ਮੁੱਲ : ਪੇਪਰ ਬੈਕ 25 ਰੁਪਏ ਛਾਪਕ : ਅੱਪੂ ਆਰਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ}} ਇਹ ਕਿਤਾਬ D. P. I. ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੰ: 3-24-84 ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਤੀ 11-12- 84 ਰਾਹੀਂ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਹਾਈ ਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<noinclude></noinclude> jineya7i5obqdcrdfy31f4foty0jp9g 217128 217127 2026-05-03T00:47:50Z Charan Gill 36 217128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|4||}}</noinclude>{{left|'''...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ''' '' ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ'' © ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ : 2011 ਕਾਪੀ : 2000}} <poem>ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ''ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:),'' ''ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ,'' ''ਸੰਘੇੜਾ ਬਾਈਪਾਸ, ਬਰਨਾਲਾ -148101,'' ''ਫੋਨ: 01679-241466, ਮੋਬਾ: 9876953561,'' ''www.tarksheel.org''</poem> ਮੁੱਲ : ਪੇਪਰ ਬੈਕ 25 ਰੁਪਏ ਛਾਪਕ : ਅੱਪੂ ਆਰਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ}} ਇਹ ਕਿਤਾਬ D. P. I. ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੰ: 3-24-84 ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਤੀ 11-12- 84 ਰਾਹੀਂ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਹਾਈ ਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<noinclude></noinclude> li64r2ngu94lcppsc99k5ibh2fnxkra 217129 217128 2026-05-03T00:50:47Z Charan Gill 36 217129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|4||}}</noinclude>{{left|{{x-larger|'''...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ'''}} '' ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ'' {{larger|© ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:)}} ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ{{gap|2em}} : 2011 ਕਾਪੀ{{gap|2em}} : 2000}} <poem>ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ''ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:),'' ''ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ,'' ''ਸੰਘੇੜਾ ਬਾਈਪਾਸ, ਬਰਨਾਲਾ -148101,'' ''ਫੋਨ: 01679-241466, ਮੋਬਾ: 9876953561,'' ''www.tarksheel.org''</poem> ਮੁੱਲ : ਪੇਪਰ ਬੈਕ 25 ਰੁਪਏ {{larger|'''ਛਾਪਕ : ਅੱਪੂ ਆਰਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ'''}}}} ਇਹ ਕਿਤਾਬ D. P. I. ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੰ: 3-24-84 ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਤੀ 11-12- 84 ਰਾਹੀਂ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਹਾਈ ਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<noinclude></noinclude> jd724hbp3n8hgr4mo48ml3ew1585oey 217130 217129 2026-05-03T00:52:35Z Charan Gill 36 217130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|4||}}</noinclude>{{left|{{x-larger|'''...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ'''}}'' {{dhr|3em}} ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ'' {{larger|© ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:)}} {{dhr|15em}} ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ{{gap|2em}} : 2011 ਕਾਪੀ{{gap|2em}} : 2000}} {{dhr|6em}} <poem>ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ''ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:),'' ''ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ,'' ''ਸੰਘੇੜਾ ਬਾਈਪਾਸ, ਬਰਨਾਲਾ -148101,'' ''ਫੋਨ: 01679-241466, ਮੋਬਾ: 9876953561,'' ''www.tarksheel.org''</poem> {{dhr|3em}} ਮੁੱਲ : ਪੇਪਰ ਬੈਕ 25 ਰੁਪਏ {{larger|'''ਛਾਪਕ : ਅੱਪੂ ਆਰਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ'''}}}} {{dhr|3em}} {{rule}} ਇਹ ਕਿਤਾਬ D. P. I. ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੰ: 3-24-84 ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਤੀ 11-12- 84 ਰਾਹੀਂ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਹਾਈ ਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 00bmz39a1wpdyi9ymr4yxommqrqpo0z 217131 217130 2026-05-03T00:52:59Z Charan Gill 36 217131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|4||}}</noinclude>{{left|{{x-larger|'''...ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ'''}}'' {{dhr|3em}} ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਅਬਰਾਹਮ ਟੀ. ਕਾਵੂਰ'' {{larger|© ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:)}} {{dhr|12em}} ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ{{gap|2em}} : 2011 ਕਾਪੀ{{gap|2em}} : 2000}} {{dhr|6em}} <poem>ਸੰਪਰਕ ਪਤਾ : ''ਦਫ਼ਤਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:),'' ''ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਭਵਨ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੌਕ,'' ''ਸੰਘੇੜਾ ਬਾਈਪਾਸ, ਬਰਨਾਲਾ -148101,'' ''ਫੋਨ: 01679-241466, ਮੋਬਾ: 9876953561,'' ''www.tarksheel.org''</poem> {{dhr|3em}} ਮੁੱਲ : ਪੇਪਰ ਬੈਕ 25 ਰੁਪਏ {{larger|'''ਛਾਪਕ : ਅੱਪੂ ਆਰਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ'''}}}} {{dhr|3em}} {{rule}} ਇਹ ਕਿਤਾਬ D. P. I. ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੰ: 3-24-84 ਐਡੀਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਤੀ 11-12- 84 ਰਾਹੀਂ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਹਾਈ ਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<noinclude></noinclude> j4m6m93ltte1bhynpxgvjp8qdcj6sa1 250 72089 217202 217027 2026-05-03T10:44:35Z Sonia Atwal 2031 217202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਫਿਰ ਇਕ ਬੋਤਲ ਵਿਚ ਭਰ ਸਕੂਲੀ ਬਸਤੇ 'ਚ ਲਕੋ ਘਰ ਲੈ ਤੁਰਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਕਤ ਲਗਦਾ ਉਹ ਬੋਤਲ ਦਾ ਢੱਕਣ ਖੋਲ਼ ਉਸ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦਾ ਖ਼ੂਨ ਜਿਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਉਸਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦੀ ਜਿਸ 'ਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਧੜਕਣ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਧੜਕਣ ਸੁਨੇਹਾ ਬਣ ਗੂੰਜਦੀ ਉਸਦੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਮਿਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਬਾਂਹ ਉਤਾਂਹ ਉੱਠਦੀ ਤੇ ਨਾਹਰੇ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ 'ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ'। ਬੋਤਲ ਵਿਚ ਬੰਦ ਪਈ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾ ਰਹੀ ਇਹ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। *****</poem>}} {{dhr|3em}} {{nop}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 18'''}}</noinclude> 8jeff8ld4nn4vswxw3vwaggm08wjqsz 250 72090 217203 217028 2026-05-03T10:50:02Z Sonia Atwal 2031 217203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{larger|'''ਹਸਰਤਾਂ ਦੀ ਕਬਰਗਾਹ'''}} ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੀ ਧਰਤ ਦੇ ਇਹ ਜੰਮੇ ਜਾਏ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈ ਆ ਵਸੇ ਹਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਵਸੇ ਨਹੀਂ, ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹੇ ਹਨ ਵਸਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ-ਬਾਰ ਹੋਣ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਭਰੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚਾਰ ਕੁਰਸੀਆਂ ਡਾਹ ਮਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਕੋਨਾਂ ਇਕ ਸਟੂਲ ਤੇ ਸਜਾ ਸਿਰ 'ਤੇ ਧੁੱਪਾਂ ਝੱਲਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਆਸ ਦੀਆਂ ਨਿਗ੍ਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਲੰਘਦੀਆਂ ਚਾਵਾਂ-ਮੱਤੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ। ਇਹ ਉਦਾਸ ਬੇਰੌਣਕ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਲੜਕੇ ਨਹੀਂ ਬੇਜਾਨ ਬੁੱਤ ਲੱਗਦੇ ਨੇ ਜੁਆਨ ਕੁੜੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਕਦੇ ਆਸ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਕਦੇ ਬੁੱਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਗੋਰੀ ਹਥੇਲੀ ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਿਕੀ ਕਲਾਈ ਨੂੰ</poem>}} {{dhr|3em}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 19'''}}</noinclude> pn97tr5db13xdbrzgdo5ee1r2pt67m7 250 72091 217204 217030 2026-05-03T10:55:15Z Sonia Atwal 2031 217204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>ਆਪਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਰੱਖ ਹਥੇਲੀ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਤੇ ਟਿਕਾ ਮਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸੁਪਨਈ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰਦੇ ਹਨ ਐਪਰ ਉਹਨਾਂ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਝਲਕਦਾ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਲਚਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਕੀ ਪਤਾ ਇਹਨਾਂ ਪੱਥਰ ਬੁੱਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕੋਈ ਜਵਾਰਭਾਟਾ ਉੱਠਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿੰਨਾ ਕੁੱਝ ਟੁੱਟਦਾ ਜੁੜਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਸੋਚ ਕੇ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿੰਨਾ ਜਬਤ, ਕਿੰਨਾ ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ ਇਸ ਭੁੱਖ ਨੇ ਸਿਰਜਿਆ ਹੈ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਤਿੜਕਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉੱਛਲਣ ਦਾ ਉਛਾਲਾ ਉਜਾਗਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵਿਚਾਰੇ ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਹਸਰਤਾਂ ਦੀ ਕਬਰਗਾਹ ਲੱਗਦੇ ਨੇ। *****</poem>}} {{dhr|3em}} {{nop}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 20'''}}</noinclude> pxu90zu49pqcnbp1ek2eomxbxkuc3ag 250 72092 217205 217031 2026-05-03T10:59:44Z Sonia Atwal 2031 217205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{x-larger|'''ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅਸਮਾਨ'''}} ਦੋ ਮਾਸੂਮ ਕੁੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗਿਓਂ, ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲੱਭਦੀਆਂ ਫਿਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਖਾਲ਼ੀ ਸੁੱਟੇ ਗੱਤੇ ਦੇ ਡੱਬੇ ਉੱਡਦੇ ਫਿਰਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫਾਫੇ। ਸਿਖ਼ਰ ਦੁਪਹਿਰਾ ਹੈ ਪਿੰਡਾ ਲੂੰਹਦੀ ਧੁੱਪ ਹੈ ਟੁੱਟੇ ਸਲੀਪਰ ਪਾਈ ਉਹ ਬਾਜ਼ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਤੱਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਲਜ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਛੁੱਟੀ ਕੁੜੀਆਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਰੰਗਦਾਰ ਐਨਕਾਂ ਲਾਈ ਕੰਨਾਂ ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਚਿਪਕਾਈ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਹੀ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇਹਨਾਂ ਹੱਸਮੁਖ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਮਾਸੂਮ ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਲ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ।</poem>}} {{dhr|3em}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 21'''}}</noinclude> mmbg0acjq6tfkc3r337m7e7nh7jkacl 250 72100 217111 217079 2026-05-02T12:10:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 217111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਿਰੜੀ ਆਗੂ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਖੋਖਲੇਪਣ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਨਾ ਹੈ | ਇਹ ਲੜਾਈ ਨਿਰਸੰਦੇਹ, ਮਨੁੱਖੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। {{right|ਹਰੀਹਰਨ ਪੰਜਾਰ ਬੰਬਈ }}<noinclude></noinclude> au6gel9wcedd5nd1a85l0ksl0ppxtpt 217113 217111 2026-05-02T12:11:42Z Harchand Bhinder 2624 217113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|13||}}</noinclude>ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਿਰੜੀ ਆਗੂ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਖੋਖਲੇਪਣ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਨਾ ਹੈ | ਇਹ ਲੜਾਈ ਨਿਰਸੰਦੇਹ, ਮਨੁੱਖੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। {{right|ਹਰੀਹਰਨ ਪੰਜਾਰ ਬੰਬਈ }}<noinclude></noinclude> gq58q0cfkndzb9ndqef83yudwpm41jb 250 72101 217112 217080 2026-05-02T12:11:12Z Harchand Bhinder 2624 217112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{c|14||}}</noinclude>{{center|ਉਹ ਚੁਣੌਤੀਆਂ}} 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਅਨੇਕਾਂ ਯੋਗੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਰੁਹਾਨੀਅਤ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ, ਟੂਣੇ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਹੱਥ-ਰੇਖਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਅਨੋਖੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹੱਸ-ਪੂਰਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ ਜਿਹੜੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਭਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ, ਤੋਂ ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਬਚਿਆ ਨਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਭੈੜੇ ਡਰ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਟੂਣਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਰਾਜ਼ਗੀ, ਨਰਕ, ਰਾਖਸ਼ਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਰਾਪਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਸਨ। ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਅਤੇ ਲੜੀ ਬੱਧ ਖੋਜ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਖੀਆਂ, ਗੁੱਝੀਆਂ ਪੈਗੰਬਰੀ ਭਵਿੱਖ-ਬਾਣੀਆਂ, ‘ਅਮਰ ਆਤਮਾਵਾਂ' ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਤੂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਾਮਲੇ, ਉਹ ਸੈਕੜੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਅਜੀਬ ਕੰਮ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਨੋਵਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਰਤ ਵਜੋਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਤ ਆਉਂਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਕੱਢ ਕੇ ਨਹੀ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਪਨੋਟਾਈਜ਼ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚੋ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ। ਮੇਰਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਧਾਂ-ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ, ਸੰਯੋਗਵੱਸ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਰੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਿਪਨੋਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਡੋਲੇ ਭਾਲੇ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਕੱਢਣ ਵਾਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦਾ, ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਕਰਕੇ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਹਿਮੀ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਬੇਲਗਾਮ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਤ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਅੱਧੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਾਂ।ਮੈਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਕਨਾਟਾ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੰਕਾ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਬੋਲਿਆ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਭੂਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਡਰਾਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਦਮੇ ਪਹੁੰਚਣੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ, ਸਾਡੇ ਸੁਚੇਤ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਂ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਾਡੇ ਅਚੇਤ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਪਲਿਆ ਹੈ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਸਦਮਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਭੂਤਾਂ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ : ਸ਼ੁੱਭ ਸਮਾਂ, ਲੱਕੀ ਨੰਬਰ, ਸ਼ਗਨ, ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਕਾਲੀ ਜ਼ੁਬਾਨ, ਕਿਸਮਤੀ ਰੰਗ, ਕਿਸਮਤੀ ਨਗ, ਟੂਣੇ, 14<noinclude></noinclude> ilbug5p4xk6i63vbmy6k3g5a6inm5x9 217114 217112 2026-05-02T12:14:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 217114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|14||}}</noinclude>{{center|ਉਹ ਚੁਣੌਤੀਆਂ}} {{gap}}50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਅਨੇਕਾਂ ਯੋਗੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਰੁਹਾਨੀਅਤ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ, ਟੂਣੇ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਹੱਥ-ਰੇਖਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਅਨੋਖੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹੱਸ-ਪੂਰਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ ਜਿਹੜੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਭਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ, ਤੋਂ ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਬਚਿਆ ਨਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਭੈੜੇ ਡਰ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਟੂਣਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਰਾਜ਼ਗੀ, ਨਰਕ, ਰਾਖਸ਼ਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਰਾਪਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਸਨ। ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਅਤੇ ਲੜੀ ਬੱਧ ਖੋਜ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਖੀਆਂ, ਗੁੱਝੀਆਂ ਪੈਗੰਬਰੀ ਭਵਿੱਖ-ਬਾਣੀਆਂ, ‘ਅਮਰ ਆਤਮਾਵਾਂ' ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਤੂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਉਹ ਮਾਮਲੇ, ਉਹ ਸੈਕੜੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਅਜੀਬ ਕੰਮ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਨੋਵਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਰਤ ਵਜੋਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਤ ਆਉਂਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਕੱਢ ਕੇ ਨਹੀ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਪਨੋਟਾਈਜ਼ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚੋ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ। ਮੇਰਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਧਾਂ-ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ, ਸੰਯੋਗਵੱਸ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਰੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਿਪਨੋਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਡੋਲੇ ਭਾਲੇ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਕੱਢਣ ਵਾਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦਾ, ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਕਰਕੇ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਹਿਮੀ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਬੇਲਗਾਮ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਤ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਅੱਧੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਾਂ।ਮੈਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਕਨਾਟਾ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੰਕਾ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਬੋਲਿਆ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਭੂਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਡਰਾਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਦਮੇ ਪਹੁੰਚਣੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ, ਸਾਡੇ ਸੁਚੇਤ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਂ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਾਡੇ ਅਚੇਤ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਪਲਿਆ ਹੈ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਸਦਮਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਭੂਤਾਂ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ : ਸ਼ੁੱਭ ਸਮਾਂ, ਲੱਕੀ ਨੰਬਰ, ਸ਼ਗਨ, ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਕਾਲੀ ਜ਼ੁਬਾਨ, ਕਿਸਮਤੀ ਰੰਗ, ਕਿਸਮਤੀ ਨਗ, ਟੂਣੇ,<noinclude></noinclude> nj5rhviqr71jwmw5yf4yhhpnr6fy4dh 217115 217114 2026-05-02T12:16:20Z Harchand Bhinder 2624 217115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|14||}}</noinclude>{{center|ਉਹ ਚੁਣੌਤੀਆਂ}} {{gap}}50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਅਨੇਕਾਂ ਯੋਗੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਰੁਹਾਨੀਅਤ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ, ਟੂਣੇ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਹੱਥ-ਰੇਖਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਅਨੋਖੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹੱਸ-ਪੂਰਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ ਜਿਹੜੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਭਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ, ਤੋਂ ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਬਚਿਆ ਨਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਭੈੜੇ ਡਰ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਟੂਣਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਰਾਜ਼ਗੀ, ਨਰਕ, ਰਾਖਸ਼ਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਰਾਪਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਸਨ। ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਅਤੇ ਲੜੀ ਬੱਧ ਖੋਜ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਖੀਆਂ, ਗੁੱਝੀਆਂ ਪੈਗੰਬਰੀ ਭਵਿੱਖ-ਬਾਣੀਆਂ, ‘ਅਮਰ ਆਤਮਾਵਾਂ' ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਤੂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਉਹ ਮਾਮਲੇ, ਉਹ ਸੈਕੜੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਅਜੀਬ ਕੰਮ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਨੋਵਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਰਤ ਵਜੋਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਤ ਆਉਂਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਕੱਢ ਕੇ ਨਹੀ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਪਨੋਟਾਈਜ਼ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚੋ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ। ਮੇਰਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਧਾਂ-ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ, ਸੰਯੋਗਵੱਸ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਰੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਿਪਨੋਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਡੋਲੇ ਭਾਲੇ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਕੱਢਣ ਵਾਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦਾ, ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਕਰਕੇ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਹਿਮੀ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਬੇਲਗਾਮ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਤ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਅੱਧੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਾਂ।ਮੈਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਕਨਾਟਾ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੰਕਾ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਬੋਲਿਆ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਭੂਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਡਰਾਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਦਮੇ ਪਹੁੰਚਣੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ, ਸਾਡੇ ਸੁਚੇਤ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਂ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਾਡੇ ਅਚੇਤ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਪਲਿਆ ਹੈ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਸਦਮਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਭੂਤਾਂ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ : ਸ਼ੁੱਭ ਸਮਾਂ, ਲੱਕੀ ਨੰਬਰ, ਸ਼ਗਨ, ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਕਾਲੀ ਜ਼ੁਬਾਨ, ਕਿਸਮਤੀ ਰੰਗ, ਕਿਸਮਤੀ ਨਗ, ਟੂਣੇ,<noinclude></noinclude> 8s51qa5oilhkay0wa19v0s556ir76gc 217132 217115 2026-05-03T00:53:54Z Charan Gill 36 217132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|14||}}</noinclude>{{center|ਉਹ ਚੁਣੌਤੀਆਂ}} {{gap}}50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਅਨੇਕਾਂ ਯੋਗੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਰੁਹਾਨੀਅਤ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ, ਟੂਣੇ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਹੱਥ-ਰੇਖਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਅਨੋਖੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹੱਸ-ਪੂਰਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ ਜਿਹੜੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਭਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ, ਤੋਂ ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਬਚਿਆ ਨਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਭੈੜੇ ਡਰ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਟੂਣਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਰਾਜ਼ਗੀ, ਨਰਕ, ਰਾਖਸ਼ਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਰਾਪਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਸਨ। ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਅਤੇ ਲੜੀ ਬੱਧ ਖੋਜ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਖੀਆਂ, ਗੁੱਝੀਆਂ ਪੈਗੰਬਰੀ ਭਵਿੱਖ-ਬਾਣੀਆਂ, ‘ਅਮਰ ਆਤਮਾਵਾਂ' ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਤੂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਉਹ ਮਾਮਲੇ, ਉਹ ਸੈਕੜੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਅਜੀਬ ਕੰਮ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਨੋਵਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਰਤ ਵਜੋਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਤ ਆਉਂਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਕੱਢ ਕੇ ਨਹੀ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਪਨੋਟਾਈਜ਼ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚੋ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ। ਮੇਰਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਧਾਂ-ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ, ਸੰਯੋਗਵੱਸ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਰੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਿਪਨੋਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਡੋਲੇ ਭਾਲੇ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਕੱਢਣ ਵਾਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦਾ, ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਕਰਕੇ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਹਿਮੀ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਬੇਲਗਾਮ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਤ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਅੱਧੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਾਂ।ਮੈਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਕਨਾਟਾ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੰਕਾ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਬੋਲਿਆ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਭੂਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਡਰਾਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਦਮੇ ਪਹੁੰਚਣੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ, ਸਾਡੇ ਸੁਚੇਤ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਂ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਾਡੇ ਅਚੇਤ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰੇਤਾਂ, ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਪਲਿਆ ਹੈ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਸਦਮਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਭੂਤਾਂ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ : {{gap}}ਸ਼ੁੱਭ ਸਮਾਂ, ਲੱਕੀ ਨੰਬਰ, ਸ਼ਗਨ, ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਕਾਲੀ ਜ਼ੁਬਾਨ, ਕਿਸਮਤੀ ਰੰਗ, ਕਿਸਮਤੀ ਨਗ, ਟੂਣੇ,<noinclude></noinclude> 2uzb01a2s6o2bgjyr1fmfub04p2ge9w 250 72102 217118 217081 2026-05-02T12:19:06Z Harchand Bhinder 2624 217118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{c|15||}}</noinclude>ਜੋਤਿਸ਼, ਹੱਥ ਰੇਖਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਫੜ੍ਹਨੀ, ਬੋਲਦਾ ਗਲਾਸ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ, ਕਾਰਡ ਰੀਡਿੰਗ, ਨੰਬਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੂਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਵਿੱਦਿਆ, ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਆਉਣਾ, ਹਵਾ ਵਿੱਚੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਫੜਨੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀਆਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਪੂਜਾ, ਮੰਤ੍ਰ, ਬਲੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਖ, ਫੁੱਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ, ਟੈਲੀਪੈਥੀ, ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਰੋਣਾ, ਉੱਲੂ ਦਾ ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਹਿਮ ਮੇਰੀ ਖੋਜ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਲਾਈ ਲੱਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਵਹਿਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਚੇਲਿਆਂ, ਬਾਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਨੇ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਅਜਿਹੇ ਲਾਈ ਲੱਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਹਨ। ਪੂਜਾ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਭੇਟਾ ਅਤੇ ਬਲੀ ਦਾ ਅਸਰ ਤਾਂ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਉੱਤੇ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਵਰਗਾ ਅਸਰ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਧ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਦਾ ਲਾਈਲੱਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਖੌਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਉਲੰਘਣਾ ਬਾਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਡਰ ਹੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਭਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਹਿਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਦੋ ਸਾਲ ਮੈਂ ਹੱਥ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼, ਸਿੱਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੇਰੀ ਇਸ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਅਰਥ ਹੋਣ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਸ਼ੁੱਭ ਦਿਨਾਂ' ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੱਥੋ ਖੋ ਦਿੱਤਾ, ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਰਜਿਸਟਰੀ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੋਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਬੁਰਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੋਂਦੇ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ। ਪਾਮਾਨਕਾਂਡਾ ਲੇਨ, ਕੋਲੰਬੋ-6 ਵਿਖੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੋਠੀ ‘ਤਿਰੂਵਾਲਾ’ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਸ਼ੁੱਭ ਦਿਨ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ, ਸਿਰਫ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਸ਼ੂਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਸ ਲਈ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ, ਰੋਜ਼ੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫ਼ਰੇਬੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਜਾਰੀ, ਕਤਾਦੀ, ਜੋਤਿਸ਼ੀ, ਪਾਂਡੇ, ਰੂਹਾਨੀਵਾਦੀ, ਕਿਸਮਤ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟੈਲੀਪੈਥੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕੁਝ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੂਣਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਖਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦੇ ਧੋਖਿਆਂ ਅਤੇ ਗੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨੰਗਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਣ ਜਿਥੇ ਧੋਖ਼ਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ 15<noinclude></noinclude> 8yrqwk3lx8114j1q61t21xyqb3lasvk 217133 217118 2026-05-03T01:09:07Z Charan Gill 36 217133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{c|15||}}</noinclude>ਜੋਤਿਸ਼, ਹੱਥ ਰੇਖਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਫੜ੍ਹਨੀ, ਬੋਲਦਾ ਗਲਾਸ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ, ਕਾਰਡ ਰੀਡਿੰਗ, ਨੰਬਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੂਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਵਿੱਦਿਆ, ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਆਉਣਾ, ਹਵਾ ਵਿੱਚੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਫੜਨੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀਆਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਪੂਜਾ, ਮੰਤ੍ਰ, ਬਲੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਖ, ਫੁੱਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ, ਟੈਲੀਪੈਥੀ, ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਰੋਣਾ, ਉੱਲੂ ਦਾ ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਹਿਮ {{gap}}ਮੇਰੀ ਖੋਜ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਲਾਈ ਲੱਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਵਹਿਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਚੇਲਿਆਂ, ਬਾਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਨੇ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਅਜਿਹੇ ਲਾਈ ਲੱਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਹਨ। ਪੂਜਾ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਭੇਟਾ ਅਤੇ ਬਲੀ ਦਾ ਅਸਰ ਤਾਂ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਉੱਤੇ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਵਰਗਾ ਅਸਰ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਧ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਦਾ ਲਾਈਲੱਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਖੌਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਉਲੰਘਣਾ ਬਾਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਡਰ ਹੀ ਹੈ। {{gap}}ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਭਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਹਿਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਦੋ ਸਾਲ ਮੈਂ ਹੱਥ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼, ਸਿੱਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੇਰੀ ਇਸ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਅਰਥ ਹੋਣ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਸ਼ੁੱਭ ਦਿਨਾਂ' ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੱਥੋ ਖੋ ਦਿੱਤਾ, ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਰਜਿਸਟਰੀ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੋਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਬੁਰਾ ਸੀ। {{gap}}ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੋਂਦੇ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ। {{gap}}ਪਾਮਾਨਕਾਂਡਾ ਲੇਨ, ਕੋਲੰਬੋ-6 ਵਿਖੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੋਠੀ ‘ਤਿਰੂਵਾਲਾ’ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਸ਼ੁੱਭ ਦਿਨ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ। {{gap}}ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ, ਸਿਰਫ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਸ਼ੂਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਸ ਲਈ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ, ਰੋਜ਼ੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫ਼ਰੇਬੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਜਾਰੀ, ਕਤਾਦੀ, ਜੋਤਿਸ਼ੀ, ਪਾਂਡੇ, ਰੂਹਾਨੀਵਾਦੀ, ਕਿਸਮਤ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟੈਲੀਪੈਥੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕੁਝ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੂਣਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਆਖਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦੇ ਧੋਖਿਆਂ ਅਤੇ ਗੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨੰਗਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਣ ਜਿਥੇ ਧੋਖ਼ਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ<noinclude></noinclude> 0fjh940cqm7kecxsp8hpdxncixgy9js 217211 217133 2026-05-03T11:15:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 217211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{c|15||}}</noinclude>ਜੋਤਿਸ਼, ਹੱਥ ਰੇਖਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਫੜ੍ਹਨੀ, ਬੋਲਦਾ ਗਲਾਸ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ, ਕਾਰਡ ਰੀਡਿੰਗ, ਨੰਬਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੂਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਵਿੱਦਿਆ, ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਆਉਣਾ, ਹਵਾ ਵਿੱਚੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਫੜਨੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀਆਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਪੂਜਾ, ਮੰਤ੍ਰ, ਬਲੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਖ, ਫੁੱਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ, ਟੈਲੀਪੈਥੀ, ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਰੋਣਾ, ਉੱਲੂ ਦਾ ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਹਿਮ {{gap}}ਮੇਰੀ ਖੋਜ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਲਾਈ ਲੱਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਵਹਿਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਚੇਲਿਆਂ, ਬਾਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਨੇ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਅਜਿਹੇ ਲਾਈ ਲੱਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਹਨ। ਪੂਜਾ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਭੇਟਾ ਅਤੇ ਬਲੀ ਦਾ ਅਸਰ ਤਾਂ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਉੱਤੇ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਵਰਗਾ ਅਸਰ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਧ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਦਾ ਲਾਈਲੱਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਖੌਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਉਲੰਘਣਾ ਬਾਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਡਰ ਹੀ ਹੈ। {{gap}}ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਭਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਹਿਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਦੋ ਸਾਲ ਮੈਂ ਹੱਥ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼, ਸਿੱਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੇਰੀ ਇਸ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਅਰਥ ਹੋਣ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਸ਼ੁੱਭ ਦਿਨਾਂ' ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੱਥੋ ਖੋ ਦਿੱਤਾ, ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਰਜਿਸਟਰੀ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੋਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਬੁਰਾ ਸੀ। {{gap}}ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੋਂਦੇ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ। {{gap}}ਪਾਮਾਨਕਾਡਾ ਲੇਨ, ਕੋਲੰਬੋ-6 ਵਿਖੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੋਠੀ ‘ਤਿਰੂਵਾਲਾ’ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਸ਼ੁੱਭ ਦਿਨ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ। {{gap}}ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ, ਸਿਰਫ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਸ਼ੂਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਸ ਲਈ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ, ਰੋਜ਼ੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫ਼ਰੇਬੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਜਾਰੀ, ਕਤਾਦੀ, ਜੋਤਿਸ਼ੀ, ਪਾਂਡੇ, ਰੂਹਾਨੀਵਾਦੀ, ਕਿਸਮਤ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਟੈਲੀਪੈਥੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕੁਝ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੂਣਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਆਖਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦੇ ਧੋਖਿਆਂ ਅਤੇ ਗੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨੰਗਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਣ ਜਿਥੇ ਧੋਖ਼ਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ<noinclude></noinclude> 25p665qy69rnjl8gybncl4heqqibhxk 250 72103 217117 2026-05-02T12:18:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਹੋਵੇ।ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਦੇ ਚੈਲੰਜ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲੋਕੀ ਇਹ ਸਮਝਣਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਭਾਲਣ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨਾਮ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਚ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 217117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{c|16||}}</noinclude>ਹੋਵੇ।ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਦੇ ਚੈਲੰਜ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲੋਕੀ ਇਹ ਸਮਝਣਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਭਾਲਣ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨਾਮ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਚੁਣੋਤੀ ਦੇ ਖਤਰਨਾਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣੂ ਹਾਂ। ਜੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਆਦਮੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਯਤੀਮਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਯਕੀਨ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕ ਪੈਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਾਰਾਗਾਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਆਰਥਕ ਹਾਲਤ ਉਸ ਨੂੰ ਇਜਾਜਤ ਦੇਵੇ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ, ਜੂਨ 1963 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਸੀਲਬੰਦ ਲਿਫਾਫੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਨੋਟ ਦਾ ਲੜੀ ਨੰਬਰ ਦੱਸਣ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 1000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ 25000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਕੇ ਓਨਾ ਹੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਪੈਥੀ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੈ ਇਕ ਜੱਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੋਟ ਦਾ ਨੰਬਰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਟੈਲੀਪੈਥ, ਜੱਜ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਸਕੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਡਾਕਟਰ ਜੇ. ਬੀ. ਰਾਈਨੇ ਨੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਡਿਊਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੈਲੀਪੈਥ ਹੈ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1965 ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਵਧਾਕੇ 75000 ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਚਮਤਕਾਰੀ ਆਦਮੀ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋ ਕੋਲੰਬੋ ਆ ਕੇ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਸਮੇਤ, ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ। 1966 ਵਿੱਚ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਕਤਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ, ਸੀਲਬੰਦ ਨੋਟ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਰਕਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਹੇਠਲੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਰਕਮ ਨੂੰ 1000 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਸਿਰਫ 75 ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰੂਹਪ੍ਰਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 5000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇਵਾਗਾਂ ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਣ, ਜਿਸਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਜੋਤਿਸ਼ ਜੂਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਮੈਂ 10 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ, ਜਨਮ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸਥਾਨ, ਸਮੇਤ ਅਖਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰੇਖਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾਗਾਂ। ਉਸ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਇਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸੈਕਸ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ (ਜੇਕਰ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ) ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸ ਦੇਵੇਗਾ, ਮੈਂ 1000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇਵਾਗਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤੀਆਂ, ਵਿੱਚੋ 5% ਗਲਤੀ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੱਥ-ਰੇਖਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 10 ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਦੇਵਾਗਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁਫਤ ਆਪਣੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਮੈ 75 ਰੁਪਏ ਦੀ ਮੋੜਨ ਯੋਗ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਹਿੰਦੂਆ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋ ਇਹ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬੀ. ਵੀ. ਰਮਨ ਸਮੇਤ, ਜੋਤਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਸੈਕੜੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ, ਨੂੰ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋ ਚੈਲੰਜ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਭੇਜੀਆਂ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੀ ਜੋਤਸ਼ੀ 75 ਰੁਪਏ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀ ਹੋਇਆ।<noinclude></noinclude> p4xqlnf24kz8stsjtwy997jdyygl4sz 217134 217117 2026-05-03T01:10:58Z Charan Gill 36 217134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{c|16||}}</noinclude>ਹੋਵੇ।ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਦੇ ਚੈਲੰਜ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲੋਕੀ ਇਹ ਸਮਝਣਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਭਾਲਣ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨਾਮ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਚੁਣੋਤੀ ਦੇ ਖਤਰਨਾਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣੂ ਹਾਂ। ਜੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਆਦਮੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਯਤੀਮਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਯਕੀਨ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕ ਪੈਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਾਰਾਗਾਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਆਰਥਕ ਹਾਲਤ ਉਸ ਨੂੰ ਇਜਾਜਤ ਦੇਵੇ। {{gap}}ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ, ਜੂਨ 1963 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਸੀਲਬੰਦ ਲਿਫਾਫੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਨੋਟ ਦਾ ਲੜੀ ਨੰਬਰ ਦੱਸਣ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 1000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ 25000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਕੇ ਓਨਾ ਹੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਪੈਥੀ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੈ ਇਕ ਜੱਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੋਟ ਦਾ ਨੰਬਰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਟੈਲੀਪੈਥ, ਜੱਜ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਸਕੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਡਾਕਟਰ ਜੇ. ਬੀ. ਰਾਈਨੇ ਨੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਡਿਊਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੈਲੀਪੈਥ ਹੈ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1965 ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਵਧਾਕੇ 75000 ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਚਮਤਕਾਰੀ ਆਦਮੀ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋ ਕੋਲੰਬੋ ਆ ਕੇ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਸਮੇਤ, ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ। {{gap}}1966 ਵਿੱਚ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਕਤਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ, ਸੀਲਬੰਦ ਨੋਟ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਰਕਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਹੇਠਲੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਰਕਮ ਨੂੰ 1000 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਸਿਰਫ 75 ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਰੂਹਪ੍ਰਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 5000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇਵਾਗਾਂ ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਣ, ਜਿਸਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਜੋਤਿਸ਼ ਜੂਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਮੈਂ 10 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ, ਜਨਮ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸਥਾਨ, ਸਮੇਤ ਅਖਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰੇਖਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾਗਾਂ। ਉਸ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਇਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸੈਕਸ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ (ਜੇਕਰ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ) ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸ ਦੇਵੇਗਾ, ਮੈਂ 1000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇਵਾਗਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤੀਆਂ, ਵਿੱਚੋ 5% ਗਲਤੀ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੱਥ-ਰੇਖਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 10 ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਦੇਵਾਗਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁਫਤ ਆਪਣੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਮੈ 75 ਰੁਪਏ ਦੀ ਮੋੜਨ ਯੋਗ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਹਿੰਦੂਆ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋ ਇਹ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬੀ. ਵੀ. ਰਮਨ ਸਮੇਤ, ਜੋਤਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਸੈਕੜੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ, ਨੂੰ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋ ਚੈਲੰਜ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਭੇਜੀਆਂ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੀ ਜੋਤਸ਼ੀ 75 ਰੁਪਏ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀ ਹੋਇਆ।<noinclude></noinclude> 0mjijwmfkzzk1zpwnzc0ttrn4j6p0je 250 72104 217135 2026-05-03T01:15:08Z Charan Gill 36 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{gap}}ਸਿਨਹਾਲੀ, ਤਾਮਿਲ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਤਿੰਨ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਚੈਲਿੰਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂ-ਟੂਣਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 2 ਮਾਰ ਦੇਣ।..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 217135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Charan Gill" /></noinclude> {{gap}}ਸਿਨਹਾਲੀ, ਤਾਮਿਲ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਤਿੰਨ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਚੈਲਿੰਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂ-ਟੂਣਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 2 ਮਾਰ ਦੇਣ। ਤਿੰਨਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੂਣੇ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਲਗਭਗ 50 ਟੂਣੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਕੁੱਝ ਚਾਂਦੀ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪੱਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਤੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਕਤਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋ ਭੇਜੇ ਗਏ ਇਹਨਾਂ ਟੂਣਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹਾਂ। ਹੋਰਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਖੀਰ ਜਦ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਗਾਂ ਤਾਂ ਇਹ-ਟੂਣੇ ਵਾਲੇ ਜਰੂਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਟੂਣਿਆਂ ਦੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਅਸਰ ਕਾਰਨ ਮਰਿਆ ਹਾਂ। {{gap}}1970 ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਾਤਾਰਗਾਮਾ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਇਨਾਮ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿਹੜਾ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਉੱਪਰ 30 ਸੈਕਿੰਡਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੇਗਾ। ਚੁਣੌਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ 1000 ਰੁਪਏ ਬਤੌਰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ। {{gap}}ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰ, 1000 ਰੁਪਏ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਚੈਲਿੰਜ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਬਹੁਤ ਜਣੇ ਅਜਿਹੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਰੂਰ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਨਹੀ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਹੜੇ 1000 ਰੁਪਏ ਵੀ ਦਾਅ ਤੇ ਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਣ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਧੋਖਾ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਟੈਸਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਨਵੀਲੇ ਡੀ ਸਿਲਵਾ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਸੀਲੋਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਪੈਥੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਵਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵਾਂ। 15 ਅਗਸਤ 1967 ' ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਸੀਲੋਨ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਗਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਦਾ ਜਵਾਬ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਕਿਸਮਤ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਸੀ. ਡੀ. ਐਡਸੂਰੀਆ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਵਾਸਕਾਡੂਵਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਿੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਦਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਵਜ਼ੀਰ, ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਉਸਦੀਆਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਨ।ਉਸ ਨੇ ਡਾਵਾਸਾ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਸੇਫ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸੀਲ ਬੰਦ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਦਾ ਨੰਬਰ, ਮੁਫ਼ਤ ਹੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹਾਜ਼ਰ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਲੱਭਣ ਲਈ ਲਾਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੂਜਾ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਅਦਿੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ। ਆਖਰਕਾਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੋਟ ਦਾ ਨੰਬਰ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਅੰਕ ਠੀਕ ਨਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੂਰਖ ਲੋਕ, ਸੱਤਿਆ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਂਈ ਬਾਬਾ, ਪਾਂਦਰੀਮਾਲਾਈ ਸਵਾਮੀਗਲ, ਨੀਲਕਾਂਡਾ ਸਵਾਮੀਗਲ, ਦਾਤਾਬਲ, ਦਾਦਾ ਜੀ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਰਜਨੀਸ਼ ਵਰਗੇ ਮਦਾਰੀਆਂ<noinclude></noinclude> 4gffm16wjizqwce1cemmatqslyp6kmw 250 72105 217143 2026-05-03T05:13:34Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦੀ ਭਗਵਾਨ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਖੰਡੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਖ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 217143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>ਦੀ ਭਗਵਾਨ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਖੰਡੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਖ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਛਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਾਈਲੱਗ ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੈਲੰਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਵਿਖਾਉਣ। ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਅਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਨੋਟ ਦੀ ਠੀਕ ਨਕਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਣ, ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਵਾਗਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਅਖੌਤੀ ਭਗਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਹੀ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤੱਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜੋਰਦਾਰ ਦਲੀਲ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿਪਨੋਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਕਥਿਤ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋ. ਕੇ. ਐਨ. ਯਾਤਿਲੋਕੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੱਕ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿ ਹਿਪਨੋਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਸਰੀਰਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਗਲਤ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਬੇਥਵੇਪਣ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 75 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 75000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ (ਸ਼ਰਤ ਵਜੋਂ) ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਜੁੜਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ, ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਵਰਣਨ ਕਰਵਾਉਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਹਿਪਨੋਟਇਜ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੈਲੰਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ, ਇੱਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬੇ-ਸੁਰਤ ਕਰਕੇ, ਹਿਪਨੋਟਿਜ਼ਮ ਰਾਹੀਂ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅਲੋਪ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ, ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣ। ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿਪਨੋਟਿਜ਼ਮ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਿੱਸਣ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਫਰੇਬੀ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਰੈਵ ਵਾਲਗੇਦਰਾ ਇੰਦੂਸਮਾਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿਨਹਾਲੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਓਸੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਘੱਲ ਦਿੱਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਾ ਦਿੱਤਾ | ਪਾਨਾਦੁਰਾ ਦੇ ਨੰਦਰਿਸ ਡੀ ਸਿਲਵਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਲੂਮਿਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਹਥੇਲੀ ਤੇ ਭੂਤ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੂੰ ਦਰਪਣ (ਸ਼ੀਸ਼ੇ) ਰਾਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਬੈਠਾ ਹੋਵਾਂ ਉਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਜਕੜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਰਨੀਚਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਬੂ ਹੇਠਲੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਤੋਂ ਤੁੜਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਲੂਮਿਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ 18<noinclude></noinclude> pqf6mwb7vgpgjbjlrzz1f2aa2vtz2tl 250 72106 217144 2026-05-03T05:13:54Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਸੱਦਿਆ ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਆਇਆ। 1969 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨਜ਼ੀਮ, ਜੋ ਕਿ ਅਟਵਾਲਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 217144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਸੱਦਿਆ ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਆਇਆ। 1969 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨਜ਼ੀਮ, ਜੋ ਕਿ ਅਟਵਾਲਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ : 66 ਪ੍ਰੇਤ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇਣ ਲਈ ਮੈਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣੀ ਪੱਖ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਛੁਪਣ ਤੇ ਪਹੁ-ਫੁੱਟਣ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਚੈਲੰਜ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਹੀ ਹੈ, ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਆਦਮੀ, ਕਮਰੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਬੁਝਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਮੋਮਬੱਤੀ ਜਾਂ ਲੈਂਪ ਜਲਾ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਤਾਲਾ ਲਗਾ ਕੇ ਆਪ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਾਰੇ ਹਾਜ਼ਰ ਬੰਦੇ, ਮੇਰੇ ਸਮੇਤ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣਗੇ। ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੋਮਬੱਤੀ ਜਾਂ ਲੈਂਪ ਬੁਝ ਜਾਵੇਗੀ। ਦਸ ਮਿੰਟ ਬਾਦ ਫਿਰ ਮੋਮਬੱਤੀ ਜਾਂ ਲੈਂਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਗ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖੁੱਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇ ਛੱਤ ਤੇ ਕੋਈ ਕੀਮਤੀ ਲੈਂਪ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਮਰੇ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਸੁਟਵਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਫਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਦੇਣਾ।” ਮੈਂ ਡਾਕਟਰ ਨਜ਼ੀਮ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ ਕਿ 22 ਨਵੰਬਰ 1969 ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਖੇ ਆ ਕੇ ਜੱਜਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ। ਉਸਨੇ ਮੇਰਾ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਚਮਤਕਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦਿਨ ਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣ ਕਰਕੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਸੀਲੋਨ ਨੇ ਇਸ ਸੁਰਖ਼ੀ ਨਾਲ ਖ਼ਬਰ ਲਾਈ :- “ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਕਾਵੂਰ ਜੇਤੂ ਕਰਾਰ “ਉਹ ਕਦੇ ਨਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਿਰਕੱਢ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਕਾਵੂਰ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।” ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਦਾ ਚੈਲੰਜ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਖਰੀ ਵਿਅਕਤੀ, ਵਾਟਵਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਆਤਮਾਵਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਕਾਵੂਰ ਨਾਲ ਚਿੱਠੀ ਪੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਾਵੂਰ ਦੇ ਵੈਲਵਾਟਾ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ 7-00 ਤੋਂ 9-00 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇਗਾ | “ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕਾਫੀ ਜਣੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਜ਼ੀਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੋ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।” ਜਨਵਰੀ 1969 ਵਿੱਚ ਵੀਕੈਂਡਰ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੂਹਰਲੇ ਸਫੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਆਦਮੀ ਵੱਲੋ ਚੈਲੰਜ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਦਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਕੈਲਾਨੀਆਂ ਬੁੱਧ ਮੰਦਰ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਚੈਲੰਜ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਦੱਸ ਦੇਵੇ। ਬਗੈਰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸੇ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਵੀਕੈਂਡਰ 19<noinclude></noinclude> 04syk34iin8s84noqyi59pitpyd5yui 250 72107 217145 2026-05-03T05:14:12Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਟਾਈਮਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਉਸ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ 3 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 8-00 ਵਜੇ, ਉਹ ਕੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਮਕਰਬੋਰਾਨਾ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ | ਚੈਲੰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਸਵੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 217145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>ਟਾਈਮਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਉਸ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ 3 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 8-00 ਵਜੇ, ਉਹ ਕੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਮਕਰਬੋਰਾਨਾ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ | ਚੈਲੰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਜੁੜ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਅਦਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਿੱਛੋ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਖਾਣ ਕਰਕੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਕੈਂਪਟੀਆ, ਗੈਮੇਜ ਅਤੇ ਐਸ. ਪੀ. ਵੈਨਕੁਇਲੇਨਬਰਗ ਅਜਿਹੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਸਨ, ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਟੈਸਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਥਰੀਸਟਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਾਰੀਖਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ। ਐਬੀਕਲਾਵੇਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਣਾਵਾਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਲੂਮਿਨਾ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਫੋਟੋ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰਾਂ ਨੇ ਖਿੱਚੀ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੱਪ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ, ਕੋਲੰਬੋ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਦੇਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਸ ਵੱਲੋ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਆਇਆ। ਆਖਿਰਕਾਰ, ਲੰਕਾ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰ, ਕੈਮਰੇ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਚਮਤਕਾਰੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਐਬੀਕੋਲਾਵੇਵਾ ਗਏ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋ ਉਹ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਣਾਵਾਕਾ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਖੰਡ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਘਰੇ ਭੇਟਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪੈਣ। ਸੀਲੋਨ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੀਟਿੰਗ 11 ਜੁਲਾਈ, 1970 ਨੂੰ, ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਹੋਈ, ਜਿਹੜਾ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦੇ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰੀ ਭਗਤ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਂਦਰਾਵੇਲਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਵਾਮੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨਾਲ ਕੋਲੰਬੋ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਭਗਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਵੇਲਾ ਤੋਂ ਖਿਸਕ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਪਾਖੰਡੀ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਸੈਂਕੜੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਡੀ. ਡਬਲਯੂ. . ਚੰਦਰਸੇਨਾ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਜਾਦੂਗਰ ਸੀ, ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਤਮਾਸ਼ੇ ਵਿਖਾਏ। ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਭਗਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਦਰਸੇਨਾ ਨੇ ਜਿਹੜੀ ਰਾਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਗਾਨੇਸਵਰਨ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਸੀਲੋਨ ਦਾ ਕਲਰਕ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਟੈਲੀਫੋਨ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਟੂਣੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮੂਹਰਲੀ ਉਂਗਲੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਉਣ ਲਈ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਹੋ 20<noinclude></noinclude> 4cv35veyhmt4otdbbv78r0fedzvgbe2 250 72108 217154 2026-05-03T06:50:29Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 217154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> {{Block center|<poem>ਉਹ ਮਾਸੂਮ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਕੁਝ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹਨ ਰੱਬ ਨੂੰ ਉਲਾਂਭੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਰਕੇ ਫਰੋਲਦੀਆਂ ਆਥਣ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦੇ ਜੁਗਾੜ ਖਾਤਰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬੇਧਿਆਨ ਹੋ ਜੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਖਿੱਲਰਿਆ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅਸਮਾਨ ਲੱਭਣ। *****</poem>}}<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 22}}</noinclude> q7ucdzuem6m7vc80vuzhb2ioyc86ko3 217206 217154 2026-05-03T11:02:41Z Sonia Atwal 2031 217206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>ਉਹ ਮਾਸੂਮ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਕੁਝ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹਨ ਰੱਬ ਨੂੰ ਉਲਾਂਭੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਰਕੇ ਫਰੋਲਦੀਆਂ ਆਥਣ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦੇ ਜੁਗਾੜ ਖਾਤਰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬੇਧਿਆਨ ਹੋ ਜੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਖਿੱਲਰਿਆ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅਸਮਾਨ ਲੱਭਣ। *****</poem>}} {{dhr|3em}} {{nop}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 22'''}}</noinclude> tf8mkj1fzbm8n3rqds8v5xyesf7rf28 250 72109 217155 2026-05-03T06:56:39Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 217155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem> '''{{larger|ਸਬਕ-1}}''' ਹੁਣ ਕੁਦਰਤ ਸਾਡਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਕਾਦਰ ਤਕ ਰਿਹਾ ਬੰਦੇ ਦੀ ਬੇਵਸੀ ਨੂੰ। ਉਸੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜੋ ਰੱਬ ਦਾ ਸਿਰਜਿਆ ਕਾਇਨਾਤ ਦਾ ਮਹਾਂ ਭੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਹੰਕਾਰੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਸੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ। ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਅਣਦਿੱਸਦੇ ਜੀਵਾਣੂੰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਿਆ ਤੇ ਘਰ 'ਚ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਮਜਬੂਰ। ਕਿੱਥੋਂ ਗਏ ਉਹਦੇ ਹੁਣ ਉਹ ਟੂਣੇ ਟਾਮਣ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਹਾਂ-ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਾਇਨਾਤ ਨੂੰ ਮੁੱਠੀ 'ਚ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਥਾਂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਿਰਜੇ ਹੋਏ ਰੱਬ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 23}}</noinclude> kdox7epebborprmz8l2vlwfuh6xvtd2 217207 217155 2026-05-03T11:06:06Z Sonia Atwal 2031 217207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{Block center|<poem>{{x-larger|'''ਸਬਕ-1'''}} ਹੁਣ ਕੁਦਰਤ ਸਾਡਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਕਾਦਰ ਤਕ ਰਿਹਾ ਬੰਦੇ ਦੀ ਬੇਵਸੀ ਨੂੰ। ਉਸੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜੋ ਰੱਬ ਦਾ ਸਿਰਜਿਆ ਕਾਇਨਾਤ ਦਾ ਮਹਾਂ ਭੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਹੰਕਾਰੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਸੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ। ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਅਣਦਿੱਸਦੇ ਜੀਵਾਣੂੰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਿਆ ਤੇ ਘਰ 'ਚ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਮਜਬੂਰ। ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਉਹਦੇ ਹੁਣ ਉਹ ਟੂਣੇ ਟਾਮਣ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਹਾਂ-ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਾਇਨਾਤ ਨੂੰ ਮੁੱਠੀ 'ਚ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਥਾਂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਿਰਜੇ ਹੋਏ ਰੱਬ।</poem>}} {{dhr|3em}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 23'''}}</noinclude> 2wovytm29p998xgm4xq0hxd47yz6bg5 250 72110 217170 2026-05-03T09:15:56Z Amritpal Aman 2020 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਵਿਚ ਤਾਂ ਚਿੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਦਿਸਦੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਓਦੋਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਗੇਟ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅਕਸਰ ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 217170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਵਿਚ ਤਾਂ ਚਿੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਦਿਸਦੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਓਦੋਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਗੇਟ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅਕਸਰ ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਲੋਕ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਬੁਰਕੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਉਮਰ ਵੰਡਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਰੱਬ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮੰਗੀ ਸੀ। ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਜੇਕਰ ਇਨਸਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰੋਟੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਵੇਗਾ।" ਪਰ ਹੁਣ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਘਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੇਟ ਲੱਗ ਗਏ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁੱਤਾ ਤਾਂ ਘਰ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਉਂਝ ਭਾਵੇਂ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਸ਼ੌਕੀਆ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁੱਤੇ ਪਾਲ਼ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਫੱਟੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇਕ 'ਪੜਛੱਤਾ' ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੇਕਾਰ ਸਾਮਾਨ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਗੁੜ੍ਹ ਦੇ ਪਥਨੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਘਰ ਕੱਚਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਚੂਹੇ ਬਹੁਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਚੂਹੇ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਕੁੜਿਕੀ ਜਾਂ ਪਿੰਜਰੇ ਨਾਲ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਪੜਛੱਤੇ ਵਿਚ ਪੂਰੀਆਂ ਕਲੋਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਏਦਾਂ ਖੜ੍ਹਕਾ ਕਰਦੇ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਚੋਰ ਆ ਗਏ ਹੋਣ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਸੀਮਿੰਟ ਦੀ ਬਣੀ ਇਕ ਚੌਰਸ ਚੌਂਕੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਲੀ ਬਾਹਰ ਗਲੀ ਦੀ ਨਾਲੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ। ਮਾਂ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਸਿਰ ਧੋਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਵਾਲ ਬੜੇ ਲੰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਇਸ ਕਾਰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਸਿਰ ਧੋਣ ਸਮੇਂ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਿਰ ਵਿਚ ਸਾਬਣ ਚਿਪਕ ਜਾਣੀ ਤਾਂ ਮਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵੀ ਸਿਰ ਧੋ ਦਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਿਰ ਧੋ ਕੇ ਜੂੜਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਕੱਪੜਾ ਲਪੇਟ ਕੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਕੋਈ ਖੇਸੀ ਵਗੈਰਾ ਲਪੇਟ ਕੇ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਨਹਾਉਣ ਕਰਕੇ ਹਵਾ ਲਗ ਕੇ ਗਰਮ ਸਰਦ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਉਥੇ ਤੱਕ ਚੱਲ ਕੇ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਣ, ਦੁਪਹਿਰ ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਰੋਟੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਫਿਰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪ ਨਿਭਾਈ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਮ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਵੀ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਿਆਂ<noinclude>{{rh||10}}</noinclude> af2bcz63zgp9aj0bavtxwd7538sdkv5 217171 217170 2026-05-03T09:16:16Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 217171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਵਿਚ ਤਾਂ ਚਿੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਦਿਸਦੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਓਦੋਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਗੇਟ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅਕਸਰ ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਲੋਕ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਬੁਰਕੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਉਮਰ ਵੰਡਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਰੱਬ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮੰਗੀ ਸੀ। ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਜੇਕਰ ਇਨਸਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰੋਟੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਵੇਗਾ।" ਪਰ ਹੁਣ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਘਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੇਟ ਲੱਗ ਗਏ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁੱਤਾ ਤਾਂ ਘਰ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਉਂਝ ਭਾਵੇਂ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਸ਼ੌਕੀਆ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁੱਤੇ ਪਾਲ਼ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਫੱਟੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇਕ 'ਪੜਛੱਤਾ' ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੇਕਾਰ ਸਾਮਾਨ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਗੁੜ੍ਹ ਦੇ ਪਥਨੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਘਰ ਕੱਚਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਚੂਹੇ ਬਹੁਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਚੂਹੇ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਕੁੜਿਕੀ ਜਾਂ ਪਿੰਜਰੇ ਨਾਲ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਪੜਛੱਤੇ ਵਿਚ ਪੂਰੀਆਂ ਕਲੋਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਏਦਾਂ ਖੜ੍ਹਕਾ ਕਰਦੇ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਚੋਰ ਆ ਗਏ ਹੋਣ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਸੀਮਿੰਟ ਦੀ ਬਣੀ ਇਕ ਚੌਰਸ ਚੌਂਕੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਲੀ ਬਾਹਰ ਗਲੀ ਦੀ ਨਾਲੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ। ਮਾਂ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਸਿਰ ਧੋਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਵਾਲ ਬੜੇ ਲੰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਇਸ ਕਾਰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਸਿਰ ਧੋਣ ਸਮੇਂ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਿਰ ਵਿਚ ਸਾਬਣ ਚਿਪਕ ਜਾਣੀ ਤਾਂ ਮਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵੀ ਸਿਰ ਧੋ ਦਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਿਰ ਧੋ ਕੇ ਜੂੜਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਕੱਪੜਾ ਲਪੇਟ ਕੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਕੋਈ ਖੇਸੀ ਵਗੈਰਾ ਲਪੇਟ ਕੇ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਨਹਾਉਣ ਕਰਕੇ ਹਵਾ ਲਗ ਕੇ ਗਰਮ ਸਰਦ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਉਥੇ ਤੱਕ ਚੱਲ ਕੇ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਣ, ਦੁਪਹਿਰ ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਰੋਟੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਫਿਰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪ ਨਿਭਾਈ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਮ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਵੀ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਿਆਂ<noinclude>{{rh||10}}</noinclude> d93la2r1ijkx8wvv9xe8d9ht7dzsuvj 250 72111 217174 2026-05-03T09:27:12Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 217174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਰੋਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਕਿੱਲੋ ਪਤਾਸੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂ, ਰੋਜ਼ ਚਾਰ ਪੰਜ ਪਤਾਸੇ ਦੇ ਦੇਣਾ।" ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਡਰ ਮੇਰੇ ਮਨ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਪਤਾਸਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। {{gap}}ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਦੋਸਤੀ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਸੀ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਲੀ-ਗਲੋਚ ਕਰਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਣੀਆਂ ਸਿਖ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਵੀ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਮਾਂ-ਭੈਣ ਦੀਆਂ ਗਾਲ਼ਾਂ ਕੱਢਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਵਾਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲੈ ਕੇ ਗਈ। ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੈਦਾ ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਉਦੋਂ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮਾਸਟਰਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮੋਦੀ ਮਾਸਟਰ ਸੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕੁਰੱਖਤ ਬੋਲਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਕਲਾਸ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਮਾਂ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਮਾਂ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ "ਮਾਸਟਰ ਜੀ! ਸੰਗਾਰਾ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਸਮਝਾਇਓ। ਦੇਖਿਉ! ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਡਾਂਟਿਉ।" ਮੈਂ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਬੈਠਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਂਪ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਾਂ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਮੋਦੀ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ "ਓ ਸੰਗਾਰੇ! ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ, ਤੇਰੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਆਏ ਨੇ, ਤੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦਾ ਹੈਂ?" ਬਸ ਇੰਨਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦੇ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਕੰਬਣ। ਇੰਨੇ ਵਿਚ ਪਜ਼ਾਮਾ ਵੀ ਗਿੱਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਮਾਂ ਨੇ ਹੀ ਮਾਸਟਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ "ਜਾਣ ਦਿਓ ਮਾਸਟਰ ਜੀ! ਬਸ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈ, ਜੇ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਡਾਂਟ ਦਿਓ।" ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ "ਜੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਆਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕੁੱਟਾਂਗਾ।" ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਇਹ ਆਦਤ ਵੀ ਹਟ ਗਈ। {{gap}}ਮੇਰੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਵਿਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੜੀਆਂ, ਟਾਈਮ ਪੀਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਤਰੀਕਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਣ ਆਦਿ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਇਕ 'ਓਟਾ' ਜਿਹਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਲਗਾ ਲਈ ਕਿ ਜਦੋਂ 'ਓਟੇ' ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਇਥੇ ਕੁ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਕੁ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਕਮਾਲ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿੰਟ ਦਾ ਵੀ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕਲਾਸ ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ<noinclude>{{rh||11}}</noinclude> 069dqml7hobwigq7eecld0vd6ktd6r4 250 72112 217176 2026-05-03T09:37:07Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 217176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਸਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ "ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੇਟਾ ਰੋਟੀ ਪਕਾਂਦੀ ਪਕਾਂਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪੇੜਾ ਪਰਾਂਤ ਵਿਚ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਟ ਨਾ ਹੋਵਾਂ।" ਪਰ ਘਰੇਲੂ ਝਮੇਲੇ ਹੀ ਇੰਨੇ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੜਾ ਨਰਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਬੱਚੇ ਦਾ ਮਨ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਜਾਂ ਘਾਲਣਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਹੁਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਠੋਕਰਾਂ ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਸਮਝ ਆਈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਛੇਵੀਂ ਜਾਂ ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਚ ਹੋਵਾਂਗਾ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ Murphy ਰੇਡੀਓ ਖਰੀਦਿਆ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਰੇਡੀਓ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਆਏ ਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਗਮੋਹਨ ਕੌਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ ਆਇਆ ਸੀ "ਬਾਪੂ ਵੇ ਅੱਡ ਹੁੰਨੀ ਆਂ, ਇਕ ਗੈਂ ਲੈ ਦੇ, ਇਕ ਮਹਿੰ ਲੈ ਦੇ, ਦੋ ਬਲਦ ਟੱਲੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਬੋਤੀ ਲੈ ਦੇ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਵਾਲੀ ਵੇ ਅੱਡ ਹੁੰਨੀ ਆਂ, ਮਖਾਂ ਬਾਪੂ ਦੇ ਅੱਡ ਹੁੰਨੀ ਆਂ"। ਰੇਡੀਓ ਦਾ ਹੁਣ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਟਾਈਮ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ, ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਵਿਚ ਲੰਚ ਪੁਚਾਉਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਕਈਂ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਭੈਣਾਂ ਘਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਲੰਚ ਦੇਣ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਭਾਵ 8-9 ਸਾਲ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਕੇ ਪੜਾਇਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਭਰਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ, ਬੋਝ-ਭਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਮਮਤਾ ਦੀ ਮਾਰੀ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾਈ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਆਏ ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਸਕੂਲ ਹੈੱਡਮਿਸਟ੍ਰੈੱਸ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਰਮਨ ਕਾਂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੰਮੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਕਰੋ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿਓ, ਪਰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਬੋਝ ਚੁੱਕਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਸੀ? ਬਾਪੂ ਤਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।<noinclude>{{rh||12}}</noinclude> od29hfbbg80nxu4txf5t5irn8fxrl5l 250 72113 217208 2026-05-03T11:06:59Z Sonia Atwal 2031 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਬਾਹਰ ਪੰਛੀ ਚਹਿਕਦੇ ਟਿਮ ਟਿਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਸ਼ਬਨਮ ਭਿੱਜੇ ਟਹਿਕਦੇ ਫੁੱਲ ਸ਼ਾਇਦ ਕਹਿ ਰਹੇ ਨੇ ਹੁਣ ਵੀ ਬੰਦਾ ਬਣ ਕਾਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਕਰਨੀਆਂ ਛੇੜਖਾਨੀਆਂ ਧਰਤ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀ ਨਾ ਬਣਾ ਨਾ ਧੁਆਂਖ ਪੌਣਾਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 217208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sonia Atwal" /></noinclude>ਬਾਹਰ ਪੰਛੀ ਚਹਿਕਦੇ ਟਿਮ ਟਿਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਸ਼ਬਨਮ ਭਿੱਜੇ ਟਹਿਕਦੇ ਫੁੱਲ ਸ਼ਾਇਦ ਕਹਿ ਰਹੇ ਨੇ ਹੁਣ ਵੀ ਬੰਦਾ ਬਣ ਕਾਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਕਰਨੀਆਂ ਛੇੜਖਾਨੀਆਂ ਧਰਤ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀ ਨਾ ਬਣਾ ਨਾ ਧੁਆਂਖ ਪੌਣਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰ ਵਿਸ਼ੈਲਾ ਰੁੱਖਾਂ ਸੰਗ ਦੋਸਤੀਆਂ ਪਾ। ਹੁਣ ਵੀ ਜੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਇਹ ਸਬਕ ਨਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਸਾਹਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਜਾਣਿਓ ਕੋਈ ਸਹਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। .....<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 24}}</noinclude> i5p65vzct2wjqqq0a7e182nsq0kosr9 217209 217208 2026-05-03T11:11:27Z Sonia Atwal 2031 /* ਸੋਧਣਾ */ 217209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sonia Atwal" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>ਬਾਹਰ ਪੰਛੀ ਚਹਿਕਦੇ ਟਿਮ ਟਿਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਸ਼ਬਨਮ ਭਿੱਜੇ ਟਹਿਕਦੇ ਫੁੱਲ ਸ਼ਾਇਦ ਕਹਿ ਰਹੇ ਨੇ ਹੁਣ ਵੀ ਬੰਦਾ ਬਣ ਕਾਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਕਰਨੀਆਂ ਛੇੜਖਾਨੀਆਂ ਧਰਤ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀ ਨਾ ਬਣਾ ਨਾ ਧੁਆਂਖ ਪੌਣਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰ ਵਿਸ਼ੈਲਾ ਰੁੱਖਾਂ ਸੰਗ ਦੋਸਤੀਆਂ ਪਾ। ਹੁਣ ਵੀ ਜੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਇਹ ਸਬਕ ਨਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਸਾਹਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਜਾਣਿਓ ਕੋਈ ਸਹਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। .....</poem>}} {{dhr|3em}} {{nop}}<noinclude>{{rh||'''ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 24'''}}</noinclude> bhwjsmq2ihrztq0azrnijw7c84kbsyi