ਇੰਡੈਕਸ:Alochana Magazine April, May and June 1968.pdf

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਸਰੋਤ</sitename>
    <dbname>pawikisource</dbname>
    <base>https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.6</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਲੇਖਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ਲਿਖਤ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="114" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ</namespace>
      <namespace key="115" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">ਪੰਨਾ</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Alochana Magazine April, May and June 1968.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>13562</id>
    <revision>
      <id>221345</id>
      <parentid>43667</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:33:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>221345</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278" sha1="tteusvunserdonaw41i1ffmftbekhj6" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=Alochana Magazine April, May and June 1968
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਕਵਰ&quot; 2to3=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; 4=&quot;ਤਤਕਰਾ&quot; 5=&quot;3&quot; 7to8=&quot;4ਓ&quot; 9=&quot;5&quot; 25to26=&quot;-&quot; 27=&quot;21&quot; 107to108=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>tteusvunserdonaw41i1ffmftbekhj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>29616</id>
    <revision>
      <id>221348</id>
      <parentid>220501</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221348</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="394" sha1="cwkc0oy45ng6a8c7s733xfiwh0teg3s" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q137845519
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=2012
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=T
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਕਵਰ&quot; 3=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 4=&quot;ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ&quot; 5=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 6=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; 7=&quot;ਸਮਰਪਣ&quot; 9=&quot;ਤਤਕਰਾ&quot; 8=&quot;-&quot; 10=&quot;-&quot; 11to12=&quot;ਦੋ ਸ਼ਬਦ&quot; 2=&quot;-&quot; 175to177=&quot;-&quot; 178=&quot;ਕਵਰ&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks={{ਪੰਨਾ:ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/9}}
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ]]</text>
      <sha1>cwkc0oy45ng6a8c7s733xfiwh0teg3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>29828</id>
    <revision>
      <id>221346</id>
      <parentid>211418</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221346</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1563" sha1="a9h9159od0rfcelc3icj5kk056c0l6n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Kuldeepburjbhalaike&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|&lt;poem&gt;ISBN: 978-81-924288-4-0
Price: 150/-
{{dhr|3em}}

'''Lokgeetan Dian Kuhlan'''
'''Shagnan De Geet'''
''by''
'''[[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|Sukhdev Madpuri]]'''
H.No. 2, St. No. 9, Samadhi Road, Khanna,
Distt. Ludhiana, Punjab (INDIA)-141401.
Ph: [tel://01628224704 01628-224704]
Mobile: [tel://09463034472 094630-34472]

2012
Shruti Pocket Books
S.C.O. 26-27, Sector 34 A, Chandigarh-160022
Ph. [tel://01725077427 0172-5077427], [tel://5077428 5077428]. [tel://5098761 5098761]
Type Setting &amp; Design PCIS
Printed &amp; bound at Unistar Books Pvt. Ltd.
301, Industrial Area, Phase-9.
S.A.S. Nagar, Mohali-Chandigarh (India)
Mob: [tel://9815471219 98154-71219]

© ''2012 Author''
''Produced and bound in India''

{{smaller|All rights reserved}}
{{smaller|{{gap}}''This book is sold subject to the condition that it shall not, by way of trade or otherwise, be lent, resold, hired out, or otherwise circulated without the publisher's prior written consent in any form of hinding or cover other than that in which it is published and without a similar condition including this condition being imposed on the subsequent purchaser and without limiting the rights under copyright reserved above, no part of this publication may be reproduced, stored in or introduced into a retrieval system, or transmitted in any form or by any means (electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise), without the prior written permission of both the copyright owner and the above-mentioned publisher of this book.''}}
&lt;/poem&gt;}}{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a9h9159od0rfcelc3icj5kk056c0l6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>29829</id>
    <revision>
      <id>221349</id>
      <parentid>211486</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221349</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3330" sha1="k5vzywwyfce4psa4kr1lt0dkta2rtbl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harnoor ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;center&gt;{{x-larger|'''ਤਤਕਰਾ'''}}
{| 
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਦੋ ਸ਼ਬਦ|ਦੋ ਸ਼ਬਦ]]{{gap|4em}}|| || 9
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਿਰੜ-ਸਿਦਕ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤ|ਸਿਰੜ-ਸਿਦਕ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤ]]|| || 11
|-
| || || [[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ- ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ/'''ਰੰਗਲਾ ਬਚਪਨ'''|'''ਰੰਗਲਾ ਬਚਪਨ''']]|| 
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੋਰੀਆਂ|ਲੋਰੀਆਂ]]|| || 15
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਕਿੱਕਲੀ|ਕਿੱਕਲੀ]]|| || 22
|-
| *|| [[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਥਾਲ਼|ਥਾਲ਼]]|| || 28
|-
| || ||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/'''ਮੁਹੱਬਤ ਦੀਆਂ ਕੂਲ੍ਹਾਂ'''|'''ਮੁਹੱਬਤ ਦੀਆਂ ਕੂਲ੍ਹਾਂ''']]|| 
|-
| *|| [[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੰਬੇ ਗੌਣ-ਬਿਰਹਾੜੇ|ਲੰਬੇ ਗੌਣ-ਬਿਰਹਾੜੇ]]|| || 35
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ|ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ]]|| || 43
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਦੋਹੇ|ਦੋਹੇ]]|| || 57
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਮਾਹੀਆ|ਮਾਹੀਆ]]|| || 64
|-
| || ||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/'''ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ'''|'''ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ''']]||
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸੁਹਾਗ|ਸੁਹਾਗ]]||  || 69
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਘੋੜੀਆਂ|ਘੋੜੀਆਂ]]||  || 79
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਿਠਣੀਆਂ|ਸਿਠਣੀਆਂ]]|| || 92
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਹੇਅਰੇ|ਹੇਅਰੇ]]|| || 106
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਆਉਂਦੀ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੀ ਕੁੜੀਏ|ਆਉਂਦੀ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੀ ਕੁੜੀਏ]]|| || 114
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ|ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ]]|| ||125
|-
| || ||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/'''ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ'''|'''ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ''']]|| 
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਾਵੇਂ| ਸਾਵੇਂ]]||  || 129
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ|ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]] || || 139
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ|ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ]]|| || 143
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ|ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ]]|| || 151
|-
| || ||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ- ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ/'''ਅੰਤਿਕਾ'''|'''ਅੰਤਿਕਾ''']] || 
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੇਖਕ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ|ਲੇਖਕ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ]] ||  || 158
|-
| *||[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ|ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ]] || || 173
|}
&lt;/center&gt;{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k5vzywwyfce4psa4kr1lt0dkta2rtbl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221363</id>
      <parentid>221349</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T05:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221363</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2932" sha1="nwgciws6r3plosx3kyyv0xgim73hmrt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harnoor ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|'''ਤਤਕਰਾ'''}}}}
{| {{ts|ma|w75}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਦੋ ਸ਼ਬਦ|ਦੋ ਸ਼ਬਦ]]{{gap|4em}}|| 9
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਿਰੜ-ਸਿਦਕ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤ|ਸਿਰੜ-ਸਿਦਕ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤ]]|| 11
|-
| colspan=2|{{center|'''ਰੰਗਲਾ ਬਚਪਨ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੋਰੀਆਂ|ਲੋਰੀਆਂ]]|| 15
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਕਿੱਕਲੀ|ਕਿੱਕਲੀ]]|| 22
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਥਾਲ਼|ਥਾਲ਼]]|| 28
|-
| colspan=2|{{center|'''ਮੁਹੱਬਤ ਦੀਆਂ ਕੂਲ੍ਹਾਂ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੰਬੇ ਗੌਣ-ਬਿਰਹਾੜੇ|ਲੰਬੇ ਗੌਣ-ਬਿਰਹਾੜੇ]]|| 35
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ|ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ]]|| 43
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਦੋਹੇ|ਦੋਹੇ]]|| 57
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਮਾਹੀਆ|ਮਾਹੀਆ]]|| 64
|-
| colspan=2|{{center|'''ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸੁਹਾਗ|ਸੁਹਾਗ]] || 69
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਘੋੜੀਆਂ|ਘੋੜੀਆਂ]] || 79
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਿਠਣੀਆਂ|ਸਿਠਣੀਆਂ]]|| 92
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਹੇਅਰੇ|ਹੇਅਰੇ]]|| 106
|-
| ● {{gap}}ਆਉਂਦੀ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੀ ਕੁੜੀਏ|| 114
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ|ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ]] ||125
|-
| colspan=2|{{center|'''ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਾਵੇਂ| ਸਾਵੇਂ]]|| 129
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ|ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]] || 139
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ|ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ]]|| 143
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ|ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ]]|| 151
|-
| colspan=2|{{center|'''ਅੰਤਿਕਾ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੇਖਕ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ|ਲੇਖਕ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ]] || 158
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ|ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ]] || 173
|}
&lt;/center&gt;{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nwgciws6r3plosx3kyyv0xgim73hmrt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221364</id>
      <parentid>221363</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T05:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221364</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3030" sha1="7xk6gdrt6fj0q8e3j10tnnhauvo5k6s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harnoor ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|'''ਤਤਕਰਾ'''}}}}
{| {{ts|ma|w75}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਦੋ ਸ਼ਬਦ|ਦੋ ਸ਼ਬਦ]]{{gap|4em}}|| 9
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਿਰੜ-ਸਿਦਕ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤ|ਸਿਰੜ-ਸਿਦਕ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤ]]|| 11
|-
| colspan=2|{{center|'''ਰੰਗਲਾ ਬਚਪਨ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੋਰੀਆਂ|ਲੋਰੀਆਂ]]|| 15
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਕਿੱਕਲੀ|ਕਿੱਕਲੀ]]|| 22
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਥਾਲ਼|ਥਾਲ਼]]|| 28
|-
| colspan=2|{{center|'''ਮੁਹੱਬਤ ਦੀਆਂ ਕੂਲ੍ਹਾਂ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੰਬੇ ਗੌਣ-ਬਿਰਹੜੇ|ਲੰਬੇ ਗੌਣ-ਬਿਰਹੜੇ]]|| 35
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ|ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ]]|| 43
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਦੋਹੇ|ਦੋਹੇ]]|| 57
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਮਾਹੀਆ|ਮਾਹੀਆ]]|| 64
|-
| colspan=2|{{center|'''ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸੁਹਾਗ|ਸੁਹਾਗ]] || 69
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਘੋੜੀਆਂ|ਘੋੜੀਆਂ]] || 79
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਿਠਣੀਆਂ|ਸਿਠਣੀਆਂ]]|| 92
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਹੇਅਰੇ|ਹੇਅਰੇ]]|| 106
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਆਉਂਦੀ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੀ ਕੁੜੀਏ|ਆਉਂਦੀ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੀ ਕੁੜੀਏ]]|| 114
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ|ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ]] ||125
|-
| colspan=2|{{center|'''ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਾਵੇਂ| ਸਾਵੇਂ]]|| 129
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ|ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]] || 139
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ|ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ]]|| 143
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ|ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ]]|| 151
|-
| colspan=2|{{center|'''ਅੰਤਿਕਾ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੇਖਕ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ|ਲੇਖਕ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ]] || 158
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ|ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ]] || 173
|}
&lt;/center&gt;{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7xk6gdrt6fj0q8e3j10tnnhauvo5k6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221369</id>
      <parentid>221364</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T05:26:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221369</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3033" sha1="nac2gm0r4jtueufvapwndt3gy38pd8h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harnoor ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|'''ਤਤਕਰਾ'''}}}}
{| {{ts|ma|w75}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਦੋ ਸ਼ਬਦ|ਦੋ ਸ਼ਬਦ]]{{gap|4em}}|| 9
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਿਰੜ-ਸਿਦਕ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤ|ਸਿਰੜ-ਸਿਦਕ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤ]]|| 11
|-
| colspan=2|{{center|'''ਰੰਗਲਾ ਬਚਪਨ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੋਰੀਆਂ|ਲੋਰੀਆਂ]]|| 15
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਕਿੱਕਲੀ|ਕਿੱਕਲੀ]]|| 22
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਥਾਲ਼|ਥਾਲ਼]]|| 28
|-
| colspan=2|{{center|'''ਮੁਹੱਬਤ ਦੀਆਂ ਕੂਲ੍ਹਾਂ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੰਬੇ ਗੌਣ-ਬਿਰਹੜੇ|ਲੰਬੇ ਗੌਣ-ਬਿਰਹੜੇ]]|| 35
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ|ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ]]|| 43
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਦੋਹੇ|ਦੋਹੇ]]|| 57
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਮਾਹੀਆ|ਮਾਹੀਆ]]|| 64
|-
| colspan=2|{{center|'''ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸੁਹਾਗ|ਸੁਹਾਗ]] || 69
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਘੋੜੀਆਂ|ਘੋੜੀਆਂ]] || 79
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਿਠਣੀਆਂ|ਸਿਠਣੀਆਂ]]|| 92
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਹੇਅਰੇ|ਹੇਅਰੇ]]|| 106
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਆਉਂਦੀ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੀਏ ਕੁੜੀਏ|ਆਉਂਦੀ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੀ ਕੁੜੀਏ]]|| 114
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ|ਛੰਦ ਪਰਾਗੇ]] ||125
|-
| colspan=2|{{center|'''ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਾਵੇਂ| ਸਾਵੇਂ]]|| 129
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗਾ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ|ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]] || 139
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ|ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ]]|| 143
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ|ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ]]|| 151
|-
| colspan=2|{{center|'''ਅੰਤਿਕਾ'''}}
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਲੇਖਕ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ|ਲੇਖਕ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ]] || 158
|-
| ● {{gap}}[[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ|ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ]] || 173
|}
&lt;/center&gt;{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nac2gm0r4jtueufvapwndt3gy38pd8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/174</title>
    <ns>250</ns>
    <id>30366</id>
    <revision>
      <id>221347</id>
      <parentid>158000</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:49:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221347</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1981" sha1="p1hyeeu4wfe0lhjgdmibje3anczod7n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Kuldeepburjbhalaike&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|{{multicol}}
&lt;poem&gt;{{dhr|5em}}&lt;/br&gt;
﻿ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ:&lt;/br&gt;{{dhr|6em}}
ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ:&lt;/br&gt;{{dhr|8em}}
ਸੈਫੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਡਾਰ:
ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ: 
ਪ੍ਰਭਸ਼ਰਨ ਜੋਤ ਕੌਰ:&lt;/br&gt;{{dhr|3em}}
ਡਾ. ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ&lt;/poem&gt;
{{multicol-break}}
&lt;poem&gt;ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ (2004) 
ਕਿੱਕਲੀ ਕਲੀਰ ਦੀ (2008) 
ਸ਼ਾਵਾਂ ਨੀ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ (2008) 
ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ (2009) 
ਕੱਲਰ ਦੀਵਾ ਮੱਚਦਾ (2010)
ਦੇਸ ਦੁਆਬਾ (1982) 
ਧਰਤ ਦੁਆਬੇ ਦੀ (1985) 
ਕੋਲਾਂ ਕੂਕਦੀਆਂ (1989) 
ਮੋਰੀਂ ਰੁਣਝੁਣ ਲਾਇਆ (1989) 
ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪੈੜ (2002) 
ਕੂੰਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸਣਾਂ (2004) 
ਕਾਲ਼ਿਆਂ ਹਰਨਾਂ ਰੋਹੀਏਂ ਫਿਰਨਾ (1985) 
ਲੌਂਗ ਬੁਰਜੀਆਂ ਵਾਲ਼ਾ (1998) 
ਖੂਨੀ ਨੈਣ ਜਲ ਭਰੇ (1995) 
ਚੰਨਾ ਵੇ ਤੇਰੀ ਚਾਨਣੀ (1998) 
ਬਾਗੀਂ ਚੰਬਾ ਖਿੜ ਰਿਹਾ (1999) 
ਰੜੇ ਭੰਬੀਰੀ ਬੋਲੇ (2000) 
ਮਾਂ ਸੁਹਾਗਣ ਸ਼ਗਨ ਕਰੇ (2001) 
ਜਿੱਥੇ ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੀ ਠੰਢੀ ਛਾਂ (1995) 
ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਬੰਨੇ ਦੀਏ ਮਾਏ (2005) 
ਪਿੱਪਲ ਦਿਆ ਪੱਤਿਆ ਵੇ (2006) 
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ (2007) 
ਦਾਤੀ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਵਾਲ਼ੀ (2007) 
ਵੇ ਬਾਗਾਂ ਦਿਆ ਮੋਰਾ (2011) 
ਬਿਰਹੜਾ ਲੋਕ ਗੀਤ (2003) 
ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤ-ਸਿਠਣੀਆਂ (2008) 
ਪੁਆਧ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਲੋਕ ਗੀਤ (2008)&lt;/poem&gt;{{multicol-end}}|7em}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|174/ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p1hyeeu4wfe0lhjgdmibje3anczod7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:ਕਿੱਕਰ ਸਿੰਘ.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>30446</id>
    <revision>
      <id>221279</id>
      <parentid>218779</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T16:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>221279</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="e2f9q9uz483rnef69e9esh5kt6ly7a7" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q110811522
|Title=ਕਿੱਕਰ ਸਿੰਘ
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=V
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist
1to4=&quot;-&quot;
5=&quot;ਕਵਰ&quot;
6=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot;
7=&quot;ਭੂਮਕਾ&quot;
8=&quot;2&quot;
10=&quot;ਜਨਮ&quot;
11=&quot;6&quot;
40to41=&quot;-&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>e2f9q9uz483rnef69e9esh5kt6ly7a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਭਾਗ 2.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>31340</id>
    <revision>
      <id>221340</id>
      <parentid>220047</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <origin>221340</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235" sha1="azcfu3vpx9un5th9tydeswx7f881dtm" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਕਵਰ&quot; 6=&quot;761&quot; 66=&quot;ਤਸਵੀਰ&quot; 67=&quot;821&quot; 2=&quot;ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ&quot; 3to5=&quot;ਸੰਖੇਪ ਸੰਕੇਤ&quot; 70=&quot;826&quot; 73=&quot;ਤਸਵੀਰ&quot; 74=&quot;830&quot; 129=&quot;ਤਸਵੀਰ&quot; 130=&quot;885&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>azcfu3vpx9un5th9tydeswx7f881dtm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ:Cropimage.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>32402</id>
    <revision>
      <id>221370</id>
      <parentid>85069</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T05:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221370</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="26718" sha1="d439d4dwb6928gn0yozi5qet43j0wp0" xml:space="preserve">/**
 * Tutorial script: ExtractImage (&quot;Extract area typically image  from pdf/djvu files of pages&quot;)
 *
 * A user script which adds a link to the toolbox to show a pop-up
 * dialog with page graphic of a book  and  enable a selection of an area(typically image) in it.
 *
 * Demonstrates:
 * - Use of the API
 * - Use of jQuery
 * - Use of ResourceLoader and some of the default modules that come with it
 * - Use of localization
 *
 * (Be bold and improve it!)
 *
 * Authors:
 * Arjuna Rao Chavala, 2015, Public domain
 * 
 * Maintenace:
 * User:Jayprakash12345, 2018
 * 
 */
//$(document).ready(function() {
//$(function(mw) {
    // Import the jQuery dialog plugin before starting the rest of this script
    mw.loader.using(['jquery.ui'], function() {
    //        var cancel = function() {
    //            $(&quot;#myDialog&quot;).dialog(&quot;close&quot;);
    //        }
  
    var dialogobjcreated;
    function renderCropImageDialog(pageLinks) {
        dialogobj = $(this);
        //    	dialogobj.dialog('destroy');
        var cictext=[&quot;&quot;];
        var scale=1.50;
       
        $dialog = $('&lt;div&gt;&lt;/div&gt;')
            .html(
                '&lt;div id=&quot;container&quot;&gt;' +
                '&lt;canvas id=&quot;canvas1&quot; width=&quot;300&quot; height=&quot;400&quot; style=&quot;border: 1px solid black;&quot;&gt;' +
                'This text is displayed if your browser does not support HTML5 Canvas.' +
                '&lt;/canvas&gt;' +
                '&lt;/div&gt;'
                //				pageLinks.join( '&lt;br /&gt;&lt;li&gt;' ) + '&lt;/ul&gt;'
            )
            .dialog({
                autoOpen: true,
                title: 'Crop image!',
                dialogClass: &quot;no-close&quot;, 
                width: '70%',
                modal: true,
                closeOnEscape: false,
//                open: function (event, ui) {
						//	 $(&quot;.ui-dialog-titlebar-close&quot;, ui.dialog || ui).hide();
//		 		},
                buttons: {
                    &quot;Done&quot;: function() {
                        	getTemplatetext(cictext,scale);
                            console.log(cictext[0]);
        					//add to document
							var $txt = $('#wpTextbox1');
//							$txt.prepend(cictext[0]); //did not work on page namespace
							$(&quot;#wpTextbox1&quot;).val(cictext[0]+$(&quot;#wpTextbox1&quot;).val());
                        	$(this).dialog('destroy').remove();
                    },
                    &quot;Cancel&quot;: function(event, ui) {
                        $(this).dialog('destroy').remove(); //cancel
                    }
                },
            });
    }
    function cropimage() {
            var myPageLinks = [];
            // remdering and data preparations to be done
            renderCropImageDialog(myPageLinks);
			shapeinit();
        }
        // By Simon Sarris
        // www.simonsarris.com
        // sarris@acm.org
        //
        // Code from the following pages merged by Andrew Clark (amclark7@gmail.com):
        //   http://simonsarris.com/blog/510-making-html5-canvas-useful
        //   http://simonsarris.com/blog/225-canvas-selecting-resizing-shape
        // Last update June 2013
        //
        // Free to use and distribute at will
        // So long as you are nice to people, etc

    // Constructor for Shape objects to hold data for all drawn objects.
    // For now they will just be defined as rectangles.
    function Shape(state, x, y, w, h, fill) {
        &quot;use strict&quot;;
        // This is a very simple and unsafe constructor. All we're doing is checking if the values exist.
        // &quot;x || 0&quot; just means &quot;if there is a value for x, use that. Otherwise use 0.&quot;
        // But we aren't checking anything else! We could put &quot;Lalala&quot; for the value of x 
        this.state = state;
        this.x = x || 0;
        this.y = y || 0;
        this.w = w || 1;
        this.h = h || 1;
        this.fill = fill || '#AAAAAA';
    }

    // Draws this shape to a given context
    Shape.prototype.draw = function(ctx, optionalColor) {
        &quot;use strict&quot;;
        var i, cur, half;
        ctx.fillStyle = this.fill;
        ctx.fillRect(this.x, this.y, this.w, this.h);
        if (this.state.selection === this) {
            ctx.strokeStyle = this.state.selectionColor;
            ctx.lineWidth = this.state.selectionWidth;
            ctx.strokeRect(this.x, this.y, this.w, this.h);

            // draw the boxes
            half = this.state.selectionBoxSize / 2;

            // 0  1  2
            // 3     4
            // 5  6  7

            // top left, middle, right
            this.state.selectionHandles[0].x = this.x - half;
            this.state.selectionHandles[0].y = this.y - half;

            this.state.selectionHandles[1].x = this.x + this.w / 2 - half;
            this.state.selectionHandles[1].y = this.y - half;

            this.state.selectionHandles[2].x = this.x + this.w - half;
            this.state.selectionHandles[2].y = this.y - half;

            //middle left
            this.state.selectionHandles[3].x = this.x - half;
            this.state.selectionHandles[3].y = this.y + this.h / 2 - half;

            //middle right
            this.state.selectionHandles[4].x = this.x + this.w - half;
            this.state.selectionHandles[4].y = this.y + this.h / 2 - half;

            //bottom left, middle, right
            this.state.selectionHandles[6].x = this.x + this.w / 2 - half;
            this.state.selectionHandles[6].y = this.y + this.h - half;

            this.state.selectionHandles[5].x = this.x - half;
            this.state.selectionHandles[5].y = this.y + this.h - half;

            this.state.selectionHandles[7].x = this.x + this.w - half;
            this.state.selectionHandles[7].y = this.y + this.h - half;
            ctx.fillStyle = this.state.selectionBoxColor;
            for (i = 0; i &lt; 8; i += 1) {
                cur = this.state.selectionHandles[i];
                ctx.fillRect(cur.x, cur.y, this.state.selectionBoxSize, this.state.selectionBoxSize);
            }
        }
    };

    // Determine if a point is inside the shape's bounds
    Shape.prototype.contains = function(mx, my) {
        &quot;use strict&quot;;
        // All we have to do is make sure the Mouse X,Y fall in the area between
        // the shape's X and (X + Height) and its Y and (Y + Height)
        return (this.x &lt;= mx) &amp;&amp; (this.x + this.w &gt;= mx) &amp;&amp;
            (this.y &lt;= my) &amp;&amp; (this.y + this.h &gt;= my);
    };
	var myState=[]; //need to access it for return values for shape code
    var imageObj = new Image();
    var curResourceCounter = 0;
    var initcomplete = false;
    function CanvasState(canvas) {
        &quot;use strict&quot;;
        // **** First some setup! ****
        this.canvas = canvas;
        this.width = canvas.width;
        this.height = canvas.height;
        this.ctx = canvas.getContext('2d');
        // This complicates things a little but but fixes mouse co-ordinate problems
        // when there's a border or padding. See getMouse for more detail
        var stylePaddingLeft, stylePaddingTop, styleBorderLeft, styleBorderTop,
            html, i;
        if (document.defaultView &amp;&amp; document.defaultView.getComputedStyle) {
            this.stylePaddingLeft = parseInt(document.defaultView.getComputedStyle(canvas, null).paddingLeft, 10) || 0;
            this.stylePaddingTop = parseInt(document.defaultView.getComputedStyle(canvas, null).paddingTop, 10) || 0;
            this.styleBorderLeft = parseInt(document.defaultView.getComputedStyle(canvas, null).borderLeftWidth, 10) || 0;
            this.styleBorderTop = parseInt(document.defaultView.getComputedStyle(canvas, null).borderTopWidth, 10) || 0;
        }
        // Some pages have fixed-position bars (like the stumbleupon bar) at the top or left of the page
        // They will mess up mouse coordinates and this fixes that
        html = document.body.parentNode;
        this.htmlTop = html.offsetTop;
        this.htmlLeft = html.offsetLeft;
        // **** Keep track of state! ****
        this.valid = false; // when set to false, the canvas will redraw everything
        this.shapes = []; // the collection of things to be drawn
        this.dragging = false; // Keep track of when we are dragging
        this.resizeDragging = false; // Keep track of resize
        this.expectResize = -1; // save the # of the selection handle 
        // the current selected object. In the future we could turn this into an array for multiple selection
        this.selection = null;
        this.dragoffx = 0; // See mousedown and mousemove events for explanation
        this.dragoffy = 0;
        // New, holds the 8 tiny boxes that will be our selection handles
        // the selection handles will be in this order:
        // 0  1  2
        // 3     4
        // 5  6  7
        this.selectionHandles = [];
        for (i = 0; i &lt; 8; i += 1) {
            this.selectionHandles.push(new Shape(this));
        }
    	this.displayedImageWidth = 0;
    	this.displayedImageHeight = 0;
    	this.horScalingFactor = 0;
    	this.verScalingFactor = 0;
//        this.img = imageObj;// keep imageObj outside of myState
        // **** Then events! ****
        // This is an example of a closure!
        // Right here &quot;this&quot; means the CanvasState. But we are making events on the Canvas itself,
        // and when the events are fired on the canvas the variable &quot;this&quot; is going to mean the canvas!
        // Since we still want to use this particular CanvasState in the events we have to save a reference to it.
        // This is our reference!
        myState = this;
        //fixes a problem where double clicking causes text to get selected on the canvas
        canvas.addEventListener('selectstart', function(e) {
            e.preventDefault();
            return false;
        }, false);
        // Up, down, and move are for dragging
        canvas.addEventListener('mousedown', function(e) {
            var mouse, mx, my, shapes, l, i, mySel;
            if (myState.expectResize !== -1) {
                myState.resizeDragging = true;
                return;
            }
            mouse = myState.getMouse(e);
            mx = mouse.x;
            my = mouse.y;
            shapes = myState.shapes;
            l = shapes.length;
            for (i = l - 1; i &gt;= 0; i -= 1) {
                if (shapes[i].contains(mx, my)) {
                    mySel = shapes[i];
                    // Keep track of where in the object we clicked
                    // so we can move it smoothly (see mousemove)
                    myState.dragoffx = mx - mySel.x;
                    myState.dragoffy = my - mySel.y;
                    myState.dragging = true;
                    myState.selection = mySel;
                    myState.valid = false;
                    return;
                }
            }
            // havent returned means we have failed to select anything.
            // If there was an object selected, we deselect it
            if (myState.selection) {
                myState.selection = null;
                myState.valid = false; // Need to clear the old selection border
            }
        }, true);
        canvas.addEventListener('mousemove', function(e) {
            var mouse = myState.getMouse(e),
                mx = mouse.x,
                my = mouse.y,
                oldx, oldy, i, cur;
            if (myState.dragging) {
                mouse = myState.getMouse(e);
                // We don't want to drag the object by its top-left corner, we want to drag it
                // from where we clicked. Thats why we saved the offset and use it here
                myState.selection.x = mouse.x - myState.dragoffx;
                myState.selection.y = mouse.y - myState.dragoffy;
                myState.valid = false; // Something's dragging so we must redraw
            } else if (myState.resizeDragging) {
                // time ro resize!
                oldx = myState.selection.x;
                oldy = myState.selection.y;

                // 0  1  2
                // 3     4
                // 5  6  7
                switch (myState.expectResize) {
                    case 0:
                        myState.selection.x = mx;
                        myState.selection.y = my;
                        myState.selection.w += oldx - mx;
                        myState.selection.h += oldy - my;
                        break;
                    case 1:
                        myState.selection.y = my;
                        myState.selection.h += oldy - my;
                        break;
                    case 2:
                        myState.selection.y = my;
                        myState.selection.w = mx - oldx;
                        myState.selection.h += oldy - my;
                        break;
                    case 3:
                        myState.selection.x = mx;
                        myState.selection.w += oldx - mx;
                        break;
                    case 4:
                        myState.selection.w = mx - oldx;
                        break;
                    case 5:
                        myState.selection.x = mx;
                        myState.selection.w += oldx - mx;
                        myState.selection.h = my - oldy;
                        break;
                    case 6:
                        myState.selection.h = my - oldy;
                        break;
                    case 7:
                        myState.selection.w = mx - oldx;
                        myState.selection.h = my - oldy;
                        break;
                }

                myState.valid = false; // Something's dragging so we must redraw
            }

            // if there's a selection see if we grabbed one of the selection handles
            if (myState.selection !== null &amp;&amp; !myState.resizeDragging) {
                for (i = 0; i &lt; 8; i += 1) {
                    // 0  1  2
                    // 3     4
                    // 5  6  7

                    cur = myState.selectionHandles[i];

                    // we dont need to use the ghost context because
                    // selection handles will always be rectangles
                    if (mx &gt;= cur.x &amp;&amp; mx &lt;= cur.x + myState.selectionBoxSize &amp;&amp;
                        my &gt;= cur.y &amp;&amp; my &lt;= cur.y + myState.selectionBoxSize) {
                        // we found one!
                        myState.expectResize = i;
                        myState.valid = false;

                        switch (i) {
                            case 0:
                                this.style.cursor = 'nw-resize';
                                break;
                            case 1:
                                this.style.cursor = 'n-resize';
                                break;
                            case 2:
                                this.style.cursor = 'ne-resize';
                                break;
                            case 3:
                                this.style.cursor = 'w-resize';
                                break;
                            case 4:
                                this.style.cursor = 'e-resize';
                                break;
                            case 5:
                                this.style.cursor = 'sw-resize';
                                break;
                            case 6:
                                this.style.cursor = 's-resize';
                                break;
                            case 7:
                                this.style.cursor = 'se-resize';
                                break;
                        }
                        return;
                    }

                }
                // not over a selection box, return to normal
                myState.resizeDragging = false;
                myState.expectResize = -1;
                this.style.cursor = 'auto';
            }
        }, true);
        canvas.addEventListener('mouseup', function(e) {
            myState.dragging = false;
            myState.resizeDragging = false;
            myState.expectResize = -1;
            if (myState.selection !== null) {
                if (myState.selection.w &lt; 0) {
                    myState.selection.w = -myState.selection.w;
                    myState.selection.x -= myState.selection.w;
                }
                if (myState.selection.h &lt; 0) {
                    myState.selection.h = -myState.selection.h;
                    myState.selection.y -= myState.selection.h;
                }
            }
        }, true);
        // double click for making new shapes .. not needed
        //canvas.addEventListener('dblclick', function(e) {
        //  var mouse = myState.getMouse(e);
        //  myState.addShape(new Shape(myState, mouse.x - 10, mouse.y - 10, 20, 20, 'rgba(0,255,0,.6)'));
        //}, true);
        // **** Options! ****
        this.selectionColor = '#CC0000';
        this.selectionWidth = 2;
        this.selectionBoxSize = 6;
        this.selectionBoxColor = 'darkred';
        this.interval = 30;
        //  this.bSize=0; //to store displayed image width
        setInterval(function() {
            myState.draw();
        }, myState.interval);
    }

    CanvasState.prototype.addShape = function(shape) {
        &quot;use strict&quot;;
        this.shapes.push(shape);
        this.valid = false;
    };

    CanvasState.prototype.clear = function() {
        &quot;use strict&quot;;
        this.ctx.clearRect(0, 0, this.width, this.height);
    };

    // While draw is called as often as the INTERVAL variable demands,
    // It only ever does something if the canvas gets invalidated by our code
    CanvasState.prototype.draw = function() {
        &quot;use strict&quot;;
        var ctx, shapes, l, i, shape, mySel, img;
        // if our state is invalid, redraw and validate!
        if (!this.valid) {
            ctx = this.ctx;
            shapes = this.shapes;
            img = imageObj;
            this.clear();
            //log shape location
            //    console.log(&quot;Scaled image width, height:&quot;,displayedImageWidth,displayedImageHeight);
            //    console.log(&quot;Ext Image location:&quot;, shapes[0].x,shapes[0].y);
            //    console.log(&quot;Ext extents:&quot;,shapes[0].w,shapes[0].h);
            //output Template text
            // ** Add stuff you want drawn in the background all the time here **
            //*** Background picture on which graphic part is to be selected**
	//add background image
           if (curResourceCounter &gt; 0) {
                // if height is more than width make height is equal to canvas height
                if (img.height &gt;= img.width) {
                    this.displayedImageHeight = this.height;
                    this.verScalingFactor = this.height / img.height;
                    this.displayedImageWidth = Math.round(this.verScalingFactor * img.width);
                    this.horScalingFactor = this.verScalingFactor;
                } else {
                    this.displayedImageWidth = this.width;
                    this.horScalingFactor = this.width / img.width;
                    this.displayedImageHeight = Math.round(this.horScalingFactor * img.height);
                    this.verScalingFactor = this.horScalingFactor;
                }
                // if width is more than height  make width equal to canvas height
                //   this.bSize=displayedImageWidth;
//                imgSmall.removeAttr(&quot;class&quot;).removeAttr(&quot;height&quot;).removeAttr(&quot;style&quot;).css(&quot;width&quot;, &quot;inherit&quot;);
// append to DOM for drawing
//				$(&quot;canvas1&quot;).append(imgSmall);
                ctx.drawImage(img, 0, 0, this.displayedImageWidth, this.displayedImageHeight);
                //first time setting of shape for center of image
                if (initcomplete  ){
                    shapes[0].x = Math.round(this.displayedImageWidth / 2 - 0.1 * this.displayedImageWidth);
                    shapes[0].y = Math.round(this.displayedImageHeight / 2 - 0.1 * this.displayedImageHeight);
                    shapes[0].w = Math.round(0.2 * this.displayedImageWidth);
                    shapes[0].h = Math.round(0.2 * this.displayedImageHeight);
                    initcomplete = false; 
                }
            }
            // draw all shapes
            l = shapes.length;
            for (i = 0; i &lt; l; i += 1) {
                shape = shapes[i];
                // We can skip the drawing of elements that have moved off the screen:
                if (shape.x &lt;= this.width &amp;&amp; shape.y &lt;= this.height &amp;&amp;
                    shape.x + shape.w &gt;= 0 &amp;&amp; shape.y + shape.h &gt;= 0) {
                    shapes[i].draw(ctx);
                }
            }
            // draw selection
            // right now this is just a stroke along the edge of the selected Shape
            if (this.selection !== null) {
                ctx.strokeStyle = this.selectionColor;
                ctx.lineWidth = this.selectionWidth;
                mySel = this.selection;
                ctx.strokeRect(mySel.x, mySel.y, mySel.w, mySel.h);
            }
            // ** Add stuff you want drawn on top all the time here **
            this.valid = true;
        }
    };
    // Creates an object with x and y defined, set to the mouse position relative to the state's canvas
    // If you wanna be super-correct this can be tricky, we have to worry about padding and borders
    CanvasState.prototype.getMouse = function(e) {
        &quot;use strict&quot;;
        var element = this.canvas,
            offsetX = 0,
            offsetY = 0,
            mx, my;

        // Compute the total offset
        if (element.offsetParent !== undefined) {
            do {
                offsetX += element.offsetLeft;
                offsetY += element.offsetTop;
                element = element.offsetParent;
            } while (element);
        }

        // Add padding and border style widths to offset
        // Also add the &lt;html&gt; offsets in case there's a position:fixed bar
        offsetX += this.stylePaddingLeft + this.styleBorderLeft + this.htmlLeft;
        offsetY += this.stylePaddingTop + this.styleBorderTop + this.htmlTop;

        mx = e.pageX - offsetX;
        my = e.pageY - offsetY;

        // We return a simple javascript object (a hash) with x and y defined
        return {
            x: mx,
            y: my
        };
    };
    var getTemplatetext = function(a,scale) {
    	    //{{Css image crop

    var cic = {
        Image: &quot;&quot;,
        Page: 0,
        bSize: 0,
        cWidth: 0,
        cHeight: 0,
        oTop: 0,
        oLeft: 0,
        Location: &quot;&quot;,
        Description: &quot;&quot;
    };
	var str=&quot;&quot;;
    //|Image   =TeluguVariJanapadaKalarupalu.djvu
    //|Page    = 35
    //|bSize   = 351
    //|cWidth  = 274
    //|cHeight = 165
    //|oTop    =210
    //|oLeft   = 17
    //|Location = center
    //|Description    = 
    //}}
    	var cictext=a[0];
        //   console.log('{{Css image crop');
        str = imageObj.src;
        if (str===null){
        	alert('Wait for scan image of page to load completely and then try');
        }
        cic.Image = str.substring(str.search(&quot;px-&quot;) + 3, str.search(&quot;.jpg&quot;));
        str = str.match(/page[0-9]+/);
        cic.Page = str[0].replace(&quot;page&quot;, &quot;&quot;);
        cic.bSize = Math.round(myState.displayedImageWidth*scale);
        cic.cWidth = Math.round(myState.shapes[0].w*scale);
        cic.cHeight = Math.round(myState.shapes[0].h*scale);
        cic.oTop = Math.round(myState.shapes[0].y*scale);
        cic.oLeft = Math.round(myState.shapes[0].x*scale);
        cic.Location = &quot;center&quot;;
        cic.Description = &quot;&quot;;
        //compose string
        //{&quot;Image&quot;:&quot;file:///home/arjun/extractimagejq/images/page35-3091px-TeluguVariJanapadaKalarupalu.djvu.jpg&quot;,&quot;Page&quot;:1,&quot;bSize&quot;:281,&quot;cWidth&quot;:56,&quot;cHeight&quot;:80,&quot;oTop&quot;:160,&quot;oLeft&quot;:112,&quot;Location&quot;:&quot;&quot;,&quot;Description&quot;:&quot;&quot;}
		cictext = &quot;{{Css image crop\n&quot;;
        cictext += &quot;|Image = &quot; + decodeURIComponent(cic.Image) + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|Page = &quot; + cic.Page + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|bSize = &quot; + cic.bSize + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|cWidth = &quot; + cic.cWidth + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|cHeight = &quot; + cic.cHeight + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|oTop = &quot; + cic.oTop + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|oLeft = &quot; + cic.oLeft + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|Location = &quot; + cic.Location + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|Description = &quot; + cic.Description + &quot;\n}}\n&quot;;
        a[0]=cictext;
        return true;
    };

    // If you dont want to use &lt;body onLoad='init()'&gt;
    // You could uncomment this init() reference and place the script reference inside the body tag
    //init();

    function shapeinit() {
        &quot;use strict&quot;;

        var s = new CanvasState(document.getElementById('canvas1'));

        // add a large green rectangle dummy will be set after img size is available
        s.addShape(new Shape(s, 0, 0, 50, 50, 'rgba(0,205,0,0.7)'));
        var imgSmall = $('.prp-page-image img');
          imageObj.height = imgSmall.attr('height');
          imageObj.width = imgSmall.attr('width');
      imageObj.onload = function () {
        ++curResourceCounter;
        initcomplete = true;
        myState.valid = false;
//        alert(&quot;img loaded &quot;+imageObj.src);
      };
      imageObj.src = imgSmall.attr('src');
//      alert(&quot;img src &quot;+imageObj.src);
        // add a green-blue rectangle
        //  s.addShape(new Shape(s, 240, 120, 40, 40, 'rgba(2,165,165,0.7)'));
        // add a smaller purple rectangle
        //  s.addShape(new Shape(s, 5, 60, 25, 25, 'rgba(150,150,250,0.7)'));
    }
    
    var customizeToolbar = function() {
    	if (mw.config.get(&quot;wgCanonicalNamespace&quot;)==&quot;Page&quot;) {
//		if ( typeof $ != 'undefined' &amp;&amp; typeof $.fn.wikiEditor != 'undefined' ) {$( function() {
        $('#wpTextbox1').wikiEditor('addToToolbar', {
            section: 'main',
            group: 'insert',
            tools: {
                &quot;strikethrough&quot;: {
                    label: 'Crop image',
                    type: 'button',
//                    filters: ['body.ns-250, body.ns-page'],
                    icon: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e4/Crop_button.svg',
                    action: {
                        type: 'callback',
                        execute: function(context) {
                            cropimage();
                        }
                    }
                }
            }
     	});
		}
    };
    /* Check if view is in edit mode and that the required modules are available. Then, customize the toolbar … */
    if ( $.inArray( mw.config.get( 'wgAction' ), [ 'edit', 'submit' ] ) !== -1 ) {
        $.when( mw.loader.using( 'ext.wikiEditor' ), $.ready)
         .then( customizeToolbar );
	}
});
//});
//})(mediawiki);</text>
      <sha1>d439d4dwb6928gn0yozi5qet43j0wp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:ਸੰਧੂਰਦਾਨੀ - ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>46900</id>
    <revision>
      <id>221339</id>
      <parentid>121534</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <origin>221339</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="237" sha1="qyvybpqjk8w32qqy9w146qxf3bnd6gw" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=ਸੰਧੂਰਦਾਨੀ
|Language=pa
|Volume=
|Author=ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=ਸੰਗਮ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼
|Address=ਸਮਾਣਾ
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਕਵਰ&quot; 2=&quot;ਤਤਕਰਾ&quot; 3=&quot;ਕਵਰ&quot; 4=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; 5to6=&quot;-&quot; 7=&quot;7&quot; 119=&quot;-&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>qyvybpqjk8w32qqy9w146qxf3bnd6gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:ਬੱਚੇ ਕਦੇ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>56994</id>
    <revision>
      <id>221379</id>
      <parentid>163296</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T07:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221379</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="6oiiysxmjgmas80uugjz24y6lqoomsq" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140219314
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=3
|Progress=T
|Transclusion=yes
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਕਵਰ&quot; 2=&quot;-&quot; 3=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 4=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; 8=&quot;-&quot; 9=&quot;9&quot; 5to6=&quot;ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਬਦ&quot; 7=&quot;ਦੋ ਕੁ ਗੱਲਾਂ&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ]]</text>
      <sha1>6oiiysxmjgmas80uugjz24y6lqoomsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਕਰ ਸਿੰਘ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57258</id>
    <revision>
      <id>221278</id>
      <parentid>156368</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T16:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>221278</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1293" sha1="tegem9fueuvz8edz14my1pbn7f5vav1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕੇਸ ਨਿਖਾਰ ਚੂਰਨ
ਇਹ ਪੀਖਯਕ ਤੇ ਸਿਧ ਚੂਰਨ ਜੋ ਕਿ ਕੇਸਾਂ ਦੀ
ਮੈਲ ਅਰ ਸਿਕਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਲੀਖਾਂ ਤੇ ਜੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ
ਕੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮ ਅਤੇ ਲੰਮਿਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪੈਕਟ
ਜਿਸ ਵਿਚ ੧੬ ਵਾਰੀ ਧੋਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ ਮੁਲ)
ਪਤਾ-ਪਿਤਾ
ਮੈਨੇਜਰ ਅਮਰ ਪ੍ਰਕਾਸ ਏਜੰਸੀ
628G
ਅੰਮਰਤ ਸਰ
“ਬਾਲ ਸੁਧਾਰ ਫੁਲਵਾੜੀ'
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦਾਇਕ ਪੁਸਤਕ ਜਿਸਨੂੰ
ਸਸਤਾ ਤਾਲੀਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਹਾਦਰ ਨੇ
ਪਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜਨ ਲਈ ਪਰਵਾਨ ਕੀਤਾ
ਹੈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪਤੇ ਤੇ ਮੰਗਾਓ ॥
ਮਾਸਟਰ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ
ਹਕੀਮ ਚੌਂਕ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ
ਅੰਮਰਤਸਰ
ਨੋਟ-ਉਕਤ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਉਕਤ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫਾਰ
ਲਕਸੀ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਉਲਥਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tegem9fueuvz8edz14my1pbn7f5vav1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗਾ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57884</id>
    <revision>
      <id>221365</id>
      <parentid>157990</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T05:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗਾ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]] ਨੂੰ [[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ</comment>
      <origin>157990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="3vp3ubdl6gw4qdkap02c0277ajp5sq5" xml:space="preserve">{{header
 | title      = [[../]]
 | author     = ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ
 | translator = 
 | section    = ਗੁੱਗਾ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ
 | previous   = [[../ਸਾਵੇਂ|ਸਾਵੇਂ]] 
 | next       = [[../ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ|ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ]]
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf&quot; from=139 to=142 /&gt;</text>
      <sha1>3vp3ubdl6gw4qdkap02c0277ajp5sq5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221367</id>
      <parentid>221365</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T05:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kuldeepburjbhalaike moved page [[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]] to [[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗਾ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]] over redirect</comment>
      <origin>157990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="3vp3ubdl6gw4qdkap02c0277ajp5sq5" xml:space="preserve">{{header
 | title      = [[../]]
 | author     = ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ
 | translator = 
 | section    = ਗੁੱਗਾ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ
 | previous   = [[../ਸਾਵੇਂ|ਸਾਵੇਂ]] 
 | next       = [[../ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ|ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤ]]
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf&quot; from=139 to=142 /&gt;</text>
      <sha1>3vp3ubdl6gw4qdkap02c0277ajp5sq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70928</id>
    <revision>
      <id>221295</id>
      <parentid>218429</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:14:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221295</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3291" sha1="cg7xxv5j6df2zeim233mca00gm8ts64" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ- ਹੱਥ ਪੈਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੁਰਨ-ਫਿਰਨ ਤੋਂ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀ ਸਕਦਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਹਰੇਕ ਅੰਗਹੀਣ ਆਦਮੀ 'ਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਭਾ/ਹੁਨਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਲੋੜ ਹੈ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ/ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਚਿਤ ਮੌਕਾ, ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਦੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਗਹੀਣ ਵਰਗ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕੇ।

{{gap}}ਅਜੋਕੇ ਯੁਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅੰਗਹੀਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸਿਰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਖਾਸ ਅੰਗਹੀਣ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਹਨ- ਲੂਈ ਬ੍ਰੇਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੇਤਰਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰੇਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ; ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰਿੜ੍ਹ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੀ. ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ, ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਖੋਜੀ ਮਾਰਕੋਨੀ, ਜੋ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਬੋਲੇ ਸਨ; ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਅੰਜਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ (ਇਹ ਵੀ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਬੋਲੇ ਸਨ); ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਯੂਰੀ' ਦੀ ਹੀਰੋਇਨ ਸੁਧਾ ਚੰਦ੍ਰਨ, ਜਿਸਦੀ ਇਕ ਲੱਤ ਨਕਲੀ ਹੈ, ਆਦਿ। ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਅੰਗਹੀਣ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੈਰਤਅੰਗੇਜ਼ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਅੰਗਹੀਣ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਕ ਗੂੰਗੇ-ਬੋਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਈ.ਟੀ. ਚੈਲੇਂਜ ਫਾਰ ਯੂਥ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀਜ਼ 2017 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆ ਕੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਮਾਣ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||2}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cg7xxv5j6df2zeim233mca00gm8ts64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70929</id>
    <revision>
      <id>221296</id>
      <parentid>218430</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:16:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221296</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1652" sha1="78h0ooli77ivyxhwb367uwgigfwou7a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਅੰਗਹੀਣ_ਸੂਰਮੇ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 7
|bSize = 548
|cWidth = 441
|cHeight = 591
|oTop = 8
|oLeft = 5
|Location = center
|Description = 
}}
{{center|ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਮਿਤੀ 23 ਜੁਲਾਈ, 2017}}

{{gap}}ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਪੈਮਾਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਦਫਤਰ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਸਬੰਧੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 40% ਅਪੰਗਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ ਭਾਵ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਪੰਗਤਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤਾਂ 40% ਅਪੰਗਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਵੀ ਬੇਤੁਕੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਗ ਦਾ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਕਾਰਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹਰ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||3}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>78h0ooli77ivyxhwb367uwgigfwou7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70930</id>
    <revision>
      <id>221297</id>
      <parentid>218527</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221297</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3888" sha1="7vtovifqfyec77x52ix8kl95x5ysffa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਦਿੱਕਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ 40% ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਅੰਗਹੀਣ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

{{gap}}ਪ੍ਰਾਪਤ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ 1 ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਵ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 15% ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਅਪੰਗਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ।

{{gap}}ਸਾਲ 1939 ਤੋਂ 1945 ਤੱਕ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਫੌਜੀ ਜਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿੰਨਾਂ ਦਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਕਾਰਾ ਹੋ ਗਏ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਅੰਗ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਆ ਬੈਠੇ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਰਗ ਦੇ ਸਰਵਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ 1981 'ਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅੰਗਹੀਣ ਵਰ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਨੇ 1982 'ਚ ਕੌਮੀ ਵਰ੍ਹਾ ਤੇ ਸਾਰਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 1992 'ਚ ਅੰਗਹੀਣ ਵਰ੍ਹਾ ਐਲਾਨਿਆ ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ 'ਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਤਰੱਕੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੇਫਿਕ ਰੀਜਨ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿਖੇ 1 ਤੋਂ 5 ਦਸੰਬਰ, 1992 ਤਕ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਹਿੱਤ 1992-2003 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਐਲਾਨਿਆ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਐਲਾਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ 22 ਦਸੰਬਰ, 1995 ਨੂੰ ਇਸ ਵਰਗ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਬੰਧੀ ਐਕਟ 1995 ਦੇ ਤਹਿਤ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ, ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ) ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||4}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7vtovifqfyec77x52ix8kl95x5ysffa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71449</id>
    <revision>
      <id>221381</id>
      <parentid>215663</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T07:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <origin>221381</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3871" sha1="rn59231nyf1jcut4y9dq9c516v4ldzq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
'''{{larger|ਏਰੰਡ}}'''

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:

ਏਰੰਡ ਦਾ ਬੂਟਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 10 ਤੋਂ 15 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਣਾ ਹਰਾ, ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਹਰੇ, ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 5 ਤੋਂ 11 ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲਾਲ ਅਤੇ ਬੈਂਗਨੀ ਰੰਗ ਦੇ 30-60 ਸੈਂਟੀ ਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਟਾਹਣੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਬੈਂਗਨੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਮਿਕਸ ਰੰਗ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਫਲ ਵਿਚ 3 ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਸਖਤ ਪੜਤ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬੂਟੇ ਦੇ ਤਣਿਆਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉਪਰ ਧੂੜ ਜਿਹੀ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਹੱਥ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਹੱਥ ਨੂੰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਤਣੇ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਵਾਲੇ ਏਰੰਡ ਨੂੰ ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਏਰੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ- ਏਰੰਡ। ਹਿੰਦੀ-ਅੰਡੀ, ਏਰੰਡ। ਮਰਾਠੀ-ਏਰੰਡੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ- ਏਰੰਡੋ ਦਿਵੇਲੇ।
ਬੰਗਾਲੀ- ਡੇਰੇਂਡਾ, ਛਾਦਾਰੇਡੀ। ਅੰਗਰੇਜੀ- ਕੈਸਟਰ ਪਲਾਂਟ (Castor Plant)। ਲੈਟਿਨ-
ਰਿਸਿਨਸ ਕੌਮਯੁਨਿਟਸ (Ricinus Communits)।

ਗੁਣ:

ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਏਰੰਡ ਮਧੁਰ, ਗਰਮ, ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ,
ਤੇਜ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਤ ਸ਼ਮਨ ਕਰਨ, ਮਲ ਦਾ ਸ਼ੋਧਨ ਕਰਨ, ਸੋਜ, ਸੂਲ, ਸਿਰ
ਦਾ ਦਰਦ, ਬੁਖਾਰ, ਉਧਰ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਛਾਤੀ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਗੈਸ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਬਵਾਸੀਰ, ਗਰਮੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪਿੱਠ ਦਰਦ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੀਰਜ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਏਰੰਡ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਬੀਜ, ਤੇਲ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੋਤਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤਾਂਤਰਿਕ ਵੀ
ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਏਰੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਏਰੰਡ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੇ ਇਹ

ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 29&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rn59231nyf1jcut4y9dq9c516v4ldzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72435</id>
    <revision>
      <id>221298</id>
      <parentid>218529</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221298</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3877" sha1="8b5qqjv77f9xb425h525swmrhfrmm6e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਰਨਾ, ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਵਰਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਸੂਬਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਨਾ ਆਦਿ। ਐਕਟ 1995 ਦੇ ਕੁੱਲ 14 ਚੈਪਟਰਜ਼ ਦੀਆਂ 74 ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਐਕਟ-2016 ਦੇ ਕੁੱਲ 17 ਚੈਪਟਰਜ਼ ਦੀਆਂ 102 ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ।

{{gap}}ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੂਹ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਸ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੋਣ ਦੀ ਮੋਹਰ ਲੱਗੀ। ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਸਭ ਲਈ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਕ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਦੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਅੰਗਹੀਣ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਹੀ ਪੀੜ੍ਹਿਤ ਯੂਨਿਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਜ, ਪੜ੍ਹਾਈ, ਕੰਮ-ਕਾਰ, ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਆਦਿ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਯੂਨਾਈਟਡ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਪਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਇਕ ਐਕਟ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਦ ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ (ਸਮਾਨ ਮੌਕੇ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ) ਐਕਟ 1995' ਹੈ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 1996 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਇਹ ਖਾਮੀ ਸੀ ਕਿ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਵੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਗੋਂ ਇਕ ਲਾਈਨ 'ਆਪਣੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ' ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||5}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8b5qqjv77f9xb425h525swmrhfrmm6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72472</id>
    <revision>
      <id>221299</id>
      <parentid>218615</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221299</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3687" sha1="g32xyhri5f3hihb60dhvopgtourjk4e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਸਹੂਲਤ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਖਾਮੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਦਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਐਕਟ ਬਣਨ ਦੇ 21 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਵੀ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਅਤੇ 100% ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਧਾਰਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ 7 ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਗਿਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਅੰਨਾਪਣ, ਘੱਟ ਨਜ਼ਰ, ਲੈਪਰੋਸੀ, ਘੱਟ ਸੁਨਣਾ, ਚੱਲਣ ਫਿਰਨ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣਾ, ਮਾਨਸਿਕ ਪਛੜਾਪਨ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ।

{{gap}}ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰ 2005 ਨੂੰ ਬਣਿਆਂ ਅਜੇ ਲਗਭਗ 12 ਸਾਲ ਹੀ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਮੂਹ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਿਕਮੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੂਚਨਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਐਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ (ਅਖਬਾਰ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ.), ਸੈਮੀਨਾਰ, ਰੈਲੀਆਂ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਏ.ਪੀ.ਆਈ.ਓ., ਪੀ.ਆਈ.ਓ. ਅਤੇ ਐਪੇਲੇਟ ਅਥਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸੂਚਨਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਬੋਰਡ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੋਬਾਇਲ ਨੰਬਰ ਵੀ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਲਈ ਵੀ ਕਦਮ ਉਠਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਮਜ਼ਾਲ ਐ ਕਿ ਇਹ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਨਾ ਹੋਵੇ!

{{gap}}ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||6}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g32xyhri5f3hihb60dhvopgtourjk4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72473</id>
    <revision>
      <id>221301</id>
      <parentid>218616</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:36:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221301</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1260" sha1="5ektf9cenvb0miievymhse9lqhe7zfs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;21 ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

1. Leprosy Cured Persons

2. Autism Spectrum Disorder

3. Specific Learning Disability

4. Speech and Language Disability

5. Chronic Neurological Conditions

6. Hearing Impairment (deaf and hard of hearing)

7. Multiple Disabilities including Deaf-Blindness

8. Multiple Sclerosis

9. Sickle Cell Disease

10. Parkinson's Disease

11. Intellectual Disability

12. Muscular Dystrophy

13. Acid Attack Victims

14. Locomotor Disability

15. Blindness

16. Dwarfism

17. Low-vision

18. Thalassemia

19. Haemophilia

20. Mental Illness

21. Cerebral Palsy

ਉਕਤ ਐਕਟ ਵਿਚ 14 ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਕਾਫੀ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਕ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਐਕਟ ਦੀ ਕਿਸੇ ਧਾਰਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਮੰਨਣ 'ਤੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||7}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ektf9cenvb0miievymhse9lqhe7zfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72483</id>
    <revision>
      <id>221302</id>
      <parentid>218666</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:41:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221302</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4155" sha1="ly67skj3esfg3kpemc0murdzjbv7c0d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਆਦਿ ਕਰਨ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਇਸ ਐਕਟ ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਐਕਟ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਜਲਦੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਬੱਝੀ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਦੱਸੇਗਾ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਵੀ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਕ ਬੋਝ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਖ-ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਰੋਲ ਵੀ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਮਾਂ ਹੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੋਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਵਿਚ ਮਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਕਹਾਂ ਕਿ ਮਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹਰ ਪਲ, ਹਰ ਘੜੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਦਦ ਨਾ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ, ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਹੋਣਾ ਵੀ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਨ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਕੇ ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਖਾਣਾ ਫੜਾ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਸਮੇਂ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਘਰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 9 ਸਾਲ ਪੁਗਾਇਆ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ 100% ਹਾਜ਼ਰੀ ਰਹੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

{{gap}}ਲਗਭਗ ਹਰੇਕ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਤੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਇਹੀ ਫਿਕਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ&lt;noinclude&gt;{{rh||8}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ly67skj3esfg3kpemc0murdzjbv7c0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72484</id>
    <revision>
      <id>221304</id>
      <parentid>218667</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221304</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4108" sha1="0p6jit7k5bwb56fxlmkfqqr3yexe2fk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹੀ ਵਰਤਾਰਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਲੜਕੇ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਅੰਗਹੀਣ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਵਿਆਹ ਉਪਰੰਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਲ ਰਲ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਘੱਟ ਅੰਗਹੀਣਤਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਵੱਧ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੜਕੀ ਅੰਗਹੀਣ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੜਕਾ ਅੰਗਹੀਣ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੱਝਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਹੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕਾ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਨਸ਼ਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਅੰਗਹੀਣ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਵੈਸੇ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਅਸਲੀ ਅੰਗਹੀਣ ਤਾਂ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਹਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇੜੀ ਹੈ। ਪਰ ਹਰੇਕ ਲੜਕੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕਾ ਅੰਗਹੀਣ ਨਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਠੱਗ ਲਾੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਧੋਖੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ।

{{gap}}ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਵੀ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚੇ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲੜਕੇ) ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਪਿਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੋਚ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਬੋਝ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬੋਝ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ ਭਾਵ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਤਮ (finish) ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਵਾਧੂ ਬਟਵਾਰਾ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ। ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਕੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ ਤਾਂ ਪੈਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0p6jit7k5bwb56fxlmkfqqr3yexe2fk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72491</id>
    <revision>
      <id>221305</id>
      <parentid>218801</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:56:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221305</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3935" sha1="50qpxfftq8yui960pz5to92qpj8826u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੁੰਦੀ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 50% ਅੰਗਹੀਣ ਕੁਆਰੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਭੋਗ ਕੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿਚ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉਸ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਇਕ ਵਾਧੂ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅੰਗਹੀਣ ਨਰਕ ਵਰਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭੋਗ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਰੁਖਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣਕੇ ਮੰਗਣ ਲਈ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਬ੍ਰਿਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬਾਕੀ 50% ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਇਕ 'ਵਿਆਹ' ਨਹੀਂ 'ਐਡਜਸਟਮੈਂਟ' ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਕਿਤੇ ਦੋਨੋਂ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਤੇ ਲੜਕੀ ਅਤਿ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚੋਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਤੇ ਲੜਕੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨਸ਼ੇੜੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੜਕੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇਵਿਧਵਾ/ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ (ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ), ਕਿਤੇ ਵਡੇਰੀ   ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿਚ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ.. ਆਦਿ।

{{gap}}ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ, ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੋਚ, ਦਾਜ ਦੀ ਲਾਹਣਤ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਆਦਿ ਕਾਰਨ ਮਰਦਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਘਟ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਰਨ ਅੰਗਹੀਣ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਇੰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਨਾ ਵਿਆਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰੀਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਘਰੇਲੂ ਆਦਿ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਵੀ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੋਈ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੜਕੀ ਅੰਗਹੀਣ ਲੜਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਲਈ ਨਾਮਾਤਰ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਰਦਾਂ ਦਾ
ਅਨੁਪਾਤ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧੀ ਅਖਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਇਸ਼ਤਿਆਰ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਭਗ&lt;noinclude&gt;{{rh||10}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>50qpxfftq8yui960pz5to92qpj8826u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72492</id>
    <revision>
      <id>221306</id>
      <parentid>218802</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T02:01:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>221306</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3988" sha1="mp8fg96f81wgegnlai1funqyrfnhh2h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;35 ਤੋਂ 45 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਬਦ+ਕਾਲਮ ਚਾਰਜਿਜ਼ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅੰਗਹੀਣ ਇਕ ਵਾਰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਣ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਜੇਕਰ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮਾਮੂਲੀ ਰੇਟ ਤੇ ਛਾਪਣ ਲਈ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣ। ਸ਼ਾਦੀ ਉਪਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਪੰਗਤਾ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸੁਖ-ਆਰਾਮ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਅਕਸਰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਜਿਥੇ ਅੰਗਹੀਣ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਜੰਗ ਲੜੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਪਰ ਇਕ ਅੰਗਹੀਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੰਗ ਲੜਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੰਗਹੀਣ ਦੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਮਾਂ-ਬਾਪ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਦਦ ਜਾਂ ਸੁਵਿਧਾ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੂਰ ਦੀ ਰਹੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਖ੍ਹ਼ੁਦ ਮਦਦ ਜਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਅੰਗਹੀਣ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ 26 ਜਨਵਰੀ ਜਾਂ 15 ਅਗਸਤ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਈਸਾਈਕਲ ਵੰਡਣ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪੰਚਾਇਤ ਤੋਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਤੱਕ ਹਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਸੰਵਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||11}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mp8fg96f81wgegnlai1funqyrfnhh2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72503</id>
    <revision>
      <id>221307</id>
      <parentid>218934</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T02:04:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajdeep ghuman</username>
        <id>714</id>
      </contributor>
      <origin>221307</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2108" sha1="bgbsfxzu3oaahf2yi4u3ttdkwp7bjr0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖਦਿਆਂ 26 ਜੂਨ, 2017 ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਰਵੱਈਏ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਫੋਟੋ ਸਮੇਤ ਖ਼ਬਰ ਸੀ ਕਿ ਪੈਰਿਸ 'ਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਮੈਨੂਅਲ ਮੈਕਰੋਨ ਨੇ ਦਿਵਿਆਂਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਇਆ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਓਲੰਪਿਕ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਪਾਰਕ 'ਚ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਇਥੇ

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ 'ਤੇ ਖੇਡੀ ਟੈਨਿਸ

ਪੇਰਿਸ 'ਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਮੈਨੂਅਲ ਮੈਕਰੋਨ ਨੇ ਦਿਆਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ  ਟੈਨਿਸ ਪੰਡਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਇਆ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਓਲੰਪਿਕ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਪਾਰਕ 'ਚ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਏ।

ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਮਿਤੀ 26 ਜੂਨ, 2017

ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਛਪੀ ਫੋਟੋ ਦੇਣੀ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਗ ਆ ਜਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਲਗਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਜਾਗ ਆਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਗਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਨੀਂਦ ਕਾਰਨ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;{{rh||12}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bgbsfxzu3oaahf2yi4u3ttdkwp7bjr0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72711</id>
    <revision>
      <id>221280</id>
      <parentid>220095</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T17:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muskan1903</username>
        <id>2644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>221280</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3502" sha1="b93bnnqj27dwrb0k6e2ktvwcicfv9q1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Muskan1903&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪਟੜੀ ਦੇ ਇਕ ਪੁਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੀਜੇ, ਫਿਰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪੁਲ ਤੇ ਆ ਬੈਠਾ
ਤਾਂ। ਸੁੰਨ ਮਸਾਨ ਥਾਂ ਸੀ, ਨਹਿਰ ਸੁੱਕੀ ਸੀ – ਐਨ ਮੇਰੇ ਸੁੱਕੇ ਹੋਠਾਂ ਵਾਂਗ ਜਿਹਨਾਂ ਤੇ ਸਿਕਰੀ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਨਹਿਰ ਦੇ ਮੋਟੇ ਭੂਰੇ ਰੇਤੇ ਵਿਚ ਅਬਰਕ ਕਣ ਚਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ
ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸਜ ਵਿਆਹੀ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਦੁੱਪਟੇ ਉੱਤੇ ਸਿਤਾਰੇ। ਦੂਰ ਪਿੰਡ ਵਲੋਂ ਆ
ਰਹੀ ਮੱਧਮ ਸ਼ਹਿਨਾਈ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਢੋਲ ਤੇ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਡੱਗ-ਡੱਗ ਡੱਗ ਮੇਰੇ ਲਈ
ਅਸਿਹ ਪੀੜ ਬਣ ਰਹੇ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਰਬ ਦਰਦ ਪੀੜ ਨਾਲ ਪਾਟ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ
ਪਲਕਾਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸਾਂਭ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਰਲ-ਪਰਲ ਪਾਣੀ ਚੋ ਰਿਹਾ
ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬੱਝਾ ਕੜ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਹ ਪੋਲੇ ਪੈਰੀਂ ਆਈ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਦੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ
ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਉਹ ਗਾੜ੍ਹੇ ਹਰੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਪਟੀ ਸਬਜ਼-ਪਰੀ ਲਗ ਰਹੀ
ਸੀ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਸ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੁਮਾਲ ਮੇਰੇ ਵਲ ਵਧਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਲੈ, ਅੱਥਰੂ ਪੂੰਝ ਲੈ।”&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਵਲ ਬੇਰੁਖੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਮੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝੀਆਂ। ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਖੱਬੀ ਤੇ ਖੱਬੀ ਨਾਲ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਪੂੰਝੀ ਪਰ ਲਾਲ ਬਿੰਬ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ ਪਿੜ ਬੰਨ੍ਹ ਖਲੋਤੀ ਸੀ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਸ ਪੁਛਿਆ, “ਰੋਂਦਾ ਕਿਉਂ ਏ ?”&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਤਕਲੀਫ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਨਫਰਤ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੇ ਸੱਟ ਏ, ਫੱਟ ਏ, ਦੁੱਖ ਏ, ਦਰਦ ਏ, ਅਸਿਹ ਪੀੜ ਏ।”&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਸ ਕਿਹਾ, “ਆਹ ਜਿਹੜੀ ਡੋਲੀ ਚੜ੍ਹ ਚੱਲੀ ਏ, ਇਹਦੇ ਕਰਕੇ ?”&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇਕ ਸਹਾਰਾ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਹਮਦਰਦ, ਮੇਰੀ ਹਮਰਾਜ਼, ਮੇਰੇ ਜਖ਼ਮ, ਮੇਰੇ ਫੱਟ ਤੇ ਮਰਹਮ ਲਾਣ ਵਾਲੀ। ਉਹਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਫੱਟ ਉੱਭਰ ਆਏ ਨੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਸੂਲਾਂ ਬਣ ਉੱਗੀਆਂ ਨੇ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੁੰਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹਾਂ”।&lt;noinclude&gt;{{rh||12}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b93bnnqj27dwrb0k6e2ktvwcicfv9q1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72712</id>
    <revision>
      <id>221283</id>
      <parentid>220096</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muskan1903</username>
        <id>2644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>221283</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3381" sha1="s1wr0fl7v6rxouhzjb82lk6ui348cxm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Muskan1903&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;“ਫਿਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਫੱਟ ਦਾ ਬਿੰਬ ਕੋਣ ਏ”। ਉਸ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਉਹ ਬਾਲਪਣ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਹ-ਸਾਹ, ਲੂੰ-ਲੂੰ ਵਿਚ ਰਚੀ ਵਸੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤਕ ਵਸਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਲ-ਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ, ਪਰ ਮੈਥੋਂ ਇਸ ਕਰੂੜ ਸਮਾਜ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਸਦਾ ਲਈ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ ਅਸਿਹ ਜਖਮ ਪੀੜ ਦਾ ਬਿੰਬ ਏ।”&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਸ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਵਲ ਦੇਖ”।&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਉਸ ਵਲ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਵਲੂੰਦਰ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸੂਰਤ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਸ ਮੋਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਪਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਥਾਂ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ”?&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਨਹੀਂ, ਮਾਫ ਕਰਨਾ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਇਕੋ ਹੀ ਥਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਹਦੀ ਹੀ ਮੂਰਤ ਏ।”&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਸ ਕਿਹਾ, “ਸੋਚ ਲੈ, ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਸਾਥ ਦਿਆਂਗੀ। ਉਮਰ ਭਰ ਤੇਰੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਚੁਸਾਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਫੱਟ, ਤੇਰੇ ਜਖਮ ਸੀਵਾਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਸਾਹੀਂ ਜੀਵਾਂਗੀ। ਤੇਰਾ ਸਾਇਆ ਸਾਥ ਛੱਡ ਜਾਏ ਮੈਂ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗੀ।”&lt;br&gt;
{{gap}}ਪਿੰਡ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹਿਨਾਈ ਤੇ ਡੱਗੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਡੋਲੀ ਵਿਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਵੀ ਸਹਾਰਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਪੁੜਪੁੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੇਕ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਕਾਲਜੇ ਦਾ ਰੁੱਗ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਧੁੰਦਲਾ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤਾ। ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਥਿੜਕ ਗਈਆਂ। ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਸ ਪੁਲ ਤੇ ਬੈਠੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੋਂ ਤਰਲਾ ਮਾਰਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਨਾ, ਮੈਨੂੰ
ਅਪਣਾ ਲੈ। ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਏ”।&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਬੇਇਰਾਦਾ ਫੋਕੀ ਜਹੀ ਹਾਸੀ ਹੱਸਿਆ, ਬੇਰਸ ਹਾਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਮਹਾਰਾਣੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||13}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s1wr0fl7v6rxouhzjb82lk6ui348cxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72713</id>
    <revision>
      <id>221285</id>
      <parentid>220102</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muskan1903</username>
        <id>2644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>221285</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3623" sha1="gsgoxrqc1bsdx3c88yo9y1iaxqzajc7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Muskan1903&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਅਜੇ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਹੀ ਕੀ ਏ, ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ”।&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਸ ਹੋਕਾ ਭਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹਾਂ, ਹਾਂ, ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ। ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲੜ ਲਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਥ ਦੀ ਲੋੜ ਏ”।&lt;br&gt;
{{gap}}ਪੁਲ ਤੋਂ ਦੋ ਪੈਲੀਆਂ ਹਟਵਾਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਪੱਠਿਆਂ ਦੀ ਪੰਡ ਚੁਕਾਣ ਲਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਪੁਲ ਤੇ ਬੈਠੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਤਰਾਈ ਉੱਤਰ ਕੇ ਉਸ ਬੰਦੇ ਵਲ ਵੱਟ ਪੈ ਤੁਰਿਆ। ਇਕ ਮਿੱਠੀ ਜਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਟਕਰਾਈ, “ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਦਾ ਖੁੱਲੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਸਦਾ ਉਡੀਕਾਂਗੀ, ਜਦ ਮਰਜੀ ਅਪਣਾ ਲਈ”।&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਪੰਡ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਤੁਫਾਨ ਉਠਿਆ ਜਿਸ ਸਭ ਕੁਝ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਜੜ-ਪੁੱਜੜ ਗਏ, ਬੇਘਰ-ਬੇਦਰ ਹੋ ਗਏ, ਸੰਗ ਸਹਾਰੇ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਦਿਲ ਤੇ ਪੀੜਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਰਤਾਂ ਜੰਮ ਗਈਆਂ। ਪੀੜਾਂ ਦੀਆਂ ਤੈਹਾਂ ਤੇ ਤੈਹਾਂ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਬਚਪਨ ਦਾ ਫੱਟ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਥਹੁ ਪਤਾ ਈ ਨਾ ਲਗਾ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਸਿਆਲ ਦੀ ਇਕ ਠਰੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਮ ਸੀ। ਠਰਿਆ ਜਿਹਾ ਸੂਰਜ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਪੀਲਾ ਹੋਇਆ ਲੁਕਣ ਘੁਰਨੇ ਵਲ ਉਲਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਮੈਂ ਇਕ ਖੂਹ ਦੀ ਮਣ ਤੇ ਬੈਠਾ ਪੀੜਾਂ ਤੇ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਗੋਤੇ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਡੁੱਬ ਤਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੂਰ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਆਪੇ ਉੱਗੇ ਤਾਰੇ ਮੀਰੇ ਦੇ ਖੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਪਸਰੇ ਪਏ ਸਨ। ਤਾਰੇ ਮੀਰੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਹਰਨੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਝੁੰਡ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਘਾਹ ਚਰਾਂਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਖੂਹ ਦੀ ਮਣ ਤੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਬੈਠੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ,&lt;br&gt;
{{gap}}“ਕੀਹਨਾ ਸੋਚਾਂ ’ਚ ਪਿਆ ਏਂ?” ਉਹ ਗੂਹੜੇ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦੇ ਸੂਟ ਵਿਚ ਅਪੱਸਰਾ ਲਗ ਰਹੀ ਸੀ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੰਡਿਆਲੇ ਪੰਧ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।”&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਸ ਕਿਹਾ, “ਕੋਈ ਸਾਥ, ਕੋਈ ਪੰਧ ਪਾਂਧੀ ਮਿਲਿਆ ?”&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਅਜੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਪੀੜਾਂ ਪੱਲੇ ਪੈ ਗਈਆਂ ਨੇ। ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ। ਅਜੇ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਹੀ ਕੀ ਏ ?”&lt;noinclude&gt;{{rh||14}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gsgoxrqc1bsdx3c88yo9y1iaxqzajc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72714</id>
    <revision>
      <id>221398</id>
      <parentid>220103</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T09:57:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muskan1903</username>
        <id>2644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>221398</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3902" sha1="f2mgrmot2ge49acmpazq8efytlx42v7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Muskan1903&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਉਸ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ, ਮੇਰੇ ਸਾਥ ਬਾਰੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਖਿਆਲ ਹੈ ?”&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਸੁੰਦਰ ਏ, ਸਲੋਣੀ ਏਂ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਅਪਣਾ ਸਕਾਂ। ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕੋਈ ਮਸੀਹਾ ਕੋਈ ਮਹਿਰਮ ਮਿਲੇ ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਫੱਟਾਂ ਤੇ ਮਰਹਮ ਲਾਵੇ। ਮੇਰੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਚੁਗੇ, ਕੁਝ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇ”।&lt;br&gt;
{{gap}}ਉਸ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਿਆ ਏਂ, ਤੂੰ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਚੋਖਾ ਕੱਟ ਚੁੱਕਾ ਏਂ। ਰਹਿੰਦਾ ਵੀ ਕੱਟਿਆ ਜਾਏਂਗਾ। ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਕੋਣ ਮਿਲੇਗਾ ਤੇਰੇ ਫੱਟ ਸੀਣ ਵਾਲਾ, ਪੀੜ ਪੀਣ ਵਾਲਾ?”&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਉੱਠ ਖਲੋਤਾ। ਉਸ ਖੂਹ ਦੇ ਮਣ ਤੇ ਬੈਠੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੈਨੂੰ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਥ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਉਮਰ ਭਰ ਸਾਹ-ਸਾਹ ਸਾਥ ਦਿਆਂਗੀ, ਤੋੜ ਨਿਭਾਵਾਂਗੀ”।&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਨਹੀਂ, ਅਜੇ ਕੀ ਏ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ! ਉੱਨੀ ਸਾਲ”।&lt;br&gt;
{{gap}}ਦਿਨ ਛਿਪ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਨੇਰਾ ਪਸਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਤਾਰੇ ਮੀਰੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਧਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਇਹ ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਅਸੀਂ ਭਟਕਦੇ ਭਟਕਦੇ ਜਮਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੇੜੇ ਆ ਪਨਾਹ ਲਈ। ਸੰਘਣੇ ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਲਗਵਾਂ ਖੂਹ ਮਿਲਿਆ। ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਲਾਵੇਂ ਖਾਂਦੀ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਨਦੀ ਤੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਪਾਣੀ, ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਿਰਜਿਆ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਘਾਟ ਇਕ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਡੂੰਘ ਤੇ ਰੇਤਲੇ ਘਾਟ ਤੇ ਖੜੀ ਖਜੂਰ ਮੇਰਾ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਿੰਨਾ ਸ਼ਾਂਤ, ਕਿੰਨਾ ਇਕਾਂਤ, ਕਿੰਨਾ ਆਨੰਦਮਈ ਸੀ ਇਹ ਠਕਾਣਾ, ਇਹ ਘਾਟ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਬਾਲ ਵਰੇਸੀ ਖੁੱਸੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸੱਟ ਭਾਵੇਂ ਚੱਤੋ ਪਹਿਰ ਲੂੰਹਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਘਾਟ ਤੇ, ਇਸ ਖਜੂਰ ਹੇਠਾਂ ਕਿਸੇ ਮੇਰੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਣ ਦਾ ਵਾਹਦਾ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਚੋਖੀ ਪੀੜ ਪੀ ਵੀ ਲਈ। ਉਹਦੇ ਰੂਪ ਸਲੀਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਮੋਹ ਸੁਨੇਹ ਹਮਦਰਦੀ ਨੇ ਕਾਫੀ ਫੱਟ ਭਰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਪੂਰੇ ਘਾਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਿਕਾਂਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਮੋਹ ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਰੁੱਖੇ ਸੁੱਖੇ ਜੀਵਨ ਪੰਧ ਵਿਚ ਖੇੜੇ ਮੋੜ ਲਿਆਂਦੇ। ਉਸ ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਲਗ ਮੇਰੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਨਸ਼ਿਆ ਦਿੱਤਾ ਮਹਿਕਾ ਦਿੱਤਾ।&lt;br&gt;
{{gap}}ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਡੂੰਘ ਵਿਚ ਮੱਝਾਂ ਬੈਠਾ ਕੇ ਖਜੂਰਾਂ ਢੱਕਾਂ ਵੇਲਾਂ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||15}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f2mgrmot2ge49acmpazq8efytlx42v7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72715</id>
    <revision>
      <id>221402</id>
      <parentid>220104</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T10:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muskan1903</username>
        <id>2644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>221402</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3910" sha1="g4f38a1ozhpw4htx1saqb3fnvf7sn2b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Muskan1903&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੁਰ ਪਿਆ ਬਣ-ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ। ਮੈਂ ਕੇਸੂ ਦੇ ਕੇਸਰੀ ਫੁੱਲ ਤੋੜੇ। ਵੇਲਾਂ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਨੀਲੇ, ਨਰੰਗੀ, ਕਾਸ਼ਨੀ ਤੇ ਪੀਲੇ ਗੁਲਾਬੀ ਫੁੱਲ ਤੋੜੇ। ਮੈਂ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਭਰ ਲਈ। ਮੈਂ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲ ਉਹਦੇ ਕੋਮਲ ਨਾਜ਼ਕ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਵਛਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਆਪ ਵੀ ‘ਸਨ-ਫਲਾਵਰ’ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਸੀ। ਨਰਗਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ, ਲਾਜਵੰਤੀ ਵਰਗੀ ਲਜਾਈ, ਜੂਹੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਨਾਜ਼ਕ, ਕਚਨਾਰ ਦੀ ਗੰਦਲ ਵਰਗੀ ਲਚਕੀਲੀ ਅਤੇ ਸੂਹੇ ਗੁਲਾਬ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀ-ਖਿੜੀ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਫੁੱਲ ਵਛਾ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਗੁਲਦਸਤੇ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਫੁੱਲ ਤੋੜਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਘਾਟ ਤੋਂ ਚੋਖੀ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਘਾਟ ਵਲ ਮੁੜਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅਗੋਂ ਆਉਂਦੀ ਦਿਸੀ, ਗੁਲਾਬੀ ਵਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਪਟੀ ਧੁੱਪ ਵਾਂਗ ਨਿੱਖਰੀ ਹੋਈ। ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਏਥੇ ਵੀ?”&lt;br&gt;
{{gap}}“ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਉੱਥ ਮੈਂ।” ਉਸ ਮੁਸਕਰਾਂਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਫੁੱਲ ਕਿਹਦੇ ਲਈ ਤੋੜੇ ਨੇ?”&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਫੁੱਲ ਮੇਰੇ ਮਹਿਬੂਬ ਮੇਰੇ ਮਸੀਹਾ, ਜਿਸ ਮੇਰੇ ਜਖਮ ਸੀਤੇ, ਮੇਰੀ ਪੀੜ ਪੀਤੀ ਉਹਦੇ ਲਈ।”&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਤੁਰਦਾ-ਤੁਰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਘਾਟ ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰੀ ਆਈ। ਮੈਂ ਗਿੱਟੇ ਗੋਡੇ ਪਾਣੀ 'ਚੋਂ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੇ ਰੇਤੇ ਉੱਤੇ ਜਾ ਖਲੋਤਾ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਦੇਖਾਂ ਤੇਰਾ ਪਥ ਪਾਂਧੀ ਕੌਣ ਏ, ਜਿਸ ਤੇਰੀ ਪੀੜ ਚੁਗੀ ?”&lt;br&gt;
{{gap}}ਦੂਰ ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਟਿਆਰ ਤੁਰੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕੋਲ
ਦੁਪਿਹਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਸੀ। ਉਸ ਪੁਛਿਆ, “ਇਹ ਕੌਣ ਏ ?”&lt;br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਹੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ, ਮੇਰੀ ਪੀੜ, ਮੇਰੇ ਫੱਟਾਂ ਦੀ ਮਸੀਹਾ ਏ। ਏਸੇ ਨੇ ਹੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੰਡਿਆਲੇ ਜੀਵਨ ਪੰਧ ਸਵਾਰੇ ਨੇ, ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਨੇ। ਇਸ ਨੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਫੱਟ ਸੀਤੇ, ਮੇਰੀ ਪੀੜ ਪੀਤੀ, ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸੁਖਾਵਾਂ ਕੀਤਾ ਏ। ਇਹਦੇ ਹੀ ਕੋਮਲ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਵਿਛਾਣ ਲਈ ਮੈਂ ਫੁੱਲ ਤੋੜੇ ਨੇ”।&lt;noinclude&gt;{{rh||16}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4f38a1ozhpw4htx1saqb3fnvf7sn2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/45</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72933</id>
    <revision>
      <id>221315</id>
      <parentid>221194</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>221315</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2821" sha1="2cbk7s7ajaetxyczdq0qzo8xjhu09ao" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ (CWP No. 7233/2010) ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ੁਰਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਪੱਖ ਵਿਚ ਹੀ ਆਇਆ। ਆਉਣਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ, ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ, ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜਾਉਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਅੰਗਹੀਣ ਜਾਗੋ ਅਤੇ ਐਕਟ ਪ੍ਰਤੀ ਸੋਝੀ ਆਈ ਤਾਂ ਪਦ-ਉਨਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ 3% ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਾ ਕੇਸ ਕੋਰਟ 'ਚ ਜਿੱਤ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ 1996 ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਇਹ 3% ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦੀ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਭਾਵ 1996 ਤੋਂ ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਕੇਸ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਜ਼ੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।

{{gap}}ਇਥੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਰਾਈਟਸ ਆਫ਼ ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ 2016 ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣਾ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਧਾਰਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨੀਆਂ ਬਾਕੀ ਹਨ ;

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-II

RIGHTS AND ENTITLEMENTS&lt;/poem&gt;}}

3. (1) The appropriate Government shall ensure that the persons with disabilities enjoy the right to equality, life with dignity and respect for his or her integrity equally with others.
(3) No person with disability shall be discriminated on the ground of disability, unless it is shown that the impugned act or omission is a proportionate means of achieving a legitimate aim.
(4) No person shall be deprived of his or her personal liberty only on the ground of disability.
41&lt;noinclude&gt;{{rh||41}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2cbk7s7ajaetxyczdq0qzo8xjhu09ao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221316</id>
      <parentid>221315</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>221316</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2820" sha1="9ucowyyj9vsgrt8v5u2uom26d31c6n6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ (CWP No. 7233/2010) ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ੁਰਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਪੱਖ ਵਿਚ ਹੀ ਆਇਆ। ਆਉਣਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ, ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ, ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜਾਉਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਅੰਗਹੀਣ ਜਾਗੋ ਅਤੇ ਐਕਟ ਪ੍ਰਤੀ ਸੋਝੀ ਆਈ ਤਾਂ ਪਦ-ਉਨਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ 3% ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਾ ਕੇਸ ਕੋਰਟ 'ਚ ਜਿੱਤ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ 1996 ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਇਹ 3% ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦੀ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਭਾਵ 1996 ਤੋਂ ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਕੇਸ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਜ਼ੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।

{{gap}}ਇਥੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਰਾਈਟਸ ਆਫ਼ ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ 2016 ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣਾ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਧਾਰਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨੀਆਂ ਬਾਕੀ ਹਨ ;

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-II

RIGHTS AND ENTITLEMENTS&lt;/poem&gt;}}

3. (1) The appropriate Government shall ensure that the persons with disabilities enjoy the right to equality, life with dignity and respect for his or her integrity equally with others.

(3) No person with disability shall be discriminated on the ground of disability, unless it is shown that the impugned act or omission is a proportionate means of achieving a legitimate aim.

(4) No person shall be deprived of his or her personal liberty only on the ground of disability.&lt;noinclude&gt;{{rh||41}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ucowyyj9vsgrt8v5u2uom26d31c6n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ – ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72936</id>
    <revision>
      <id>221281</id>
      <parentid>221215</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221281</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4028" sha1="18zomy0ce0ityjt3tfh1n96cjxtaofs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ   &lt;br/&gt;(੧੨)  &lt;br/&gt;       ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥
ਵਾਸਤੇ ਯਾਦਗਰੀ  ਂ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੋ
ਮੁ ॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
॥ਆਂ
ਓਹ ਅਲਬੇ ਚ ਚੰਗਾਂ।
ਸਦੇ ਸਾਥ
ਸਤ॥
ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
ਟੀ-ਓ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ
ਓਸਤੇ।ਉਸਦੇਸਾਥ ਬਨੀਜ/ਭਾਵਬ੍ਰਿਤੀ।
-ਓਹੁ ਮਿਲਬੈਠਣ
ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਭਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ
ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ । ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਥਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੇਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋਂ
ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਸਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ
ਪਾਦ ਬਨਾਮ ਕੋ ਜੋ ਜਿਸਮੇਂ ਸੰਤਾਨੀ ਕੰਮ ਬਦ
ਬਰਾ
ਉ
Ho
ਜਾਮ ਹੋਵੇ !
ਮੂ ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥
ਕਿ ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥
ਟੀਕਾ ਓਹ ਮਿਲ ਬੋਠਨਾ ਬਣਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਗਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪੂਰਨ ॥
ਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ
ਤਾ ਦੇਖੀੜਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ-ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ' ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>18zomy0ce0ityjt3tfh1n96cjxtaofs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221282</id>
      <parentid>221281</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221282</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4036" sha1="4rcee2oegohcf5zlet5s9u4p7js3hj3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}} (੧੨)  {{gap}}      ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥&lt;br/&gt;

ਵਾਸਤੇ ਯਾਦਗਰੀ  ਂ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੋ
ਮੁ ॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
॥ਆਂ
ਓਹ ਅਲਬੇ ਚ ਚੰਗਾਂ।
ਸਦੇ ਸਾਥ
ਸਤ॥
ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
ਟੀ-ਓ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ
ਓਸਤੇ।ਉਸਦੇਸਾਥ ਬਨੀਜ/ਭਾਵਬ੍ਰਿਤੀ।
-ਓਹੁ ਮਿਲਬੈਠਣ
ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਭਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ
ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ । ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਥਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੇਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋਂ
ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਸਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ
ਪਾਦ ਬਨਾਮ ਕੋ ਜੋ ਜਿਸਮੇਂ ਸੰਤਾਨੀ ਕੰਮ ਬਦ
ਬਰਾ
ਉ
Ho
ਜਾਮ ਹੋਵੇ !
ਮੂ ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥
ਕਿ ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥
ਟੀਕਾ ਓਹ ਮਿਲ ਬੋਠਨਾ ਬਣਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਗਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪੂਰਨ ॥
ਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ
ਤਾ ਦੇਖੀੜਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ-ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ' ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4rcee2oegohcf5zlet5s9u4p7js3hj3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221284</id>
      <parentid>221282</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221284</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3942" sha1="rewb1k0n4spjevfzy94h0rbvk3v1tdc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}} {{center|(੧੨)}}    {{gap}}      ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥&lt;br/&gt;

{{Block center|&lt;poem&gt;{{center|ਮੁ:॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥}}&lt;/poem&gt;}}

&lt;/br&gt;
ਟੀ: ਓਹੁ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ
ਓਸਤੇ।ਉਸਦੇਸਾਥ ਬਨੀਜ/ਭਾਵਬ੍ਰਿਤੀ।
-ਓਹੁ ਮਿਲਬੈਠਣ
ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਭਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ
ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ । ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਥਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੇਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋਂ
ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਸਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ
ਪਾਦ ਬਨਾਮ ਕੋ ਜੋ ਜਿਸਮੇਂ ਸੰਤਾਨੀ ਕੰਮ ਬਦ
ਬਰਾ
ਉ
Ho
ਜਾਮ ਹੋਵੇ !
ਮੂ ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥
ਕਿ ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥
ਟੀਕਾ ਓਹ ਮਿਲ ਬੋਠਨਾ ਬਣਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਗਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪੂਰਨ ॥
ਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ
ਤਾ ਦੇਖੀੜਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ-ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ' ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rewb1k0n4spjevfzy94h0rbvk3v1tdc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221286</id>
      <parentid>221284</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221286</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3759" sha1="03fywv8r8oo9vjwxlkjt227z9vhal1n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}} {{center|(੧੨)}}{{gap}}  ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥&lt;br/&gt;

'''{{Block center|&lt;poem&gt;{{center|ਮੁ:॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥}}&lt;/poem&gt;}}'''

&lt;/br&gt;
ਟੀ: ਓਹੁ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ। ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਬ੍ਰਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੈਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਪ੍ਰਸੰਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;
'''ਮੂ: ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥
ਕਿ ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥'''{{center|}}

&lt;/br&gt;
ਟੀ: ਕਾ ਓਹ ਮਿਲ ਬੋਠਨਾ ਬਣਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਗਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪੂਰਨ ॥
ਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ
ਤਾ ਦੇਖੀੜਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ-ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ' ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>03fywv8r8oo9vjwxlkjt227z9vhal1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221287</id>
      <parentid>221286</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221287</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3781" sha1="jn3avjf2q1hs6eisymptrtkt5jlc0ah" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}}         (੧੨)              {{gap}}  ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥&lt;br/&gt;

'''{{Block center|&lt;poem&gt;{{center|ਮੁ:॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥}}&lt;/poem&gt;}}'''

&lt;/br&gt;
ਟੀ: ਓਹੁ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ। ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਬ੍ਰਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੈਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਪ੍ਰਸੰਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;'''ਮੂ: ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥
ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥'''&lt;/poem&gt;}}

&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ- ਓਹ ਮਿਲ ਬੋਠਨਾ ਬਣਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਗਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪੂਰਨ ॥
ਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ
ਤਾ ਦੇਖੀੜਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ-ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ' ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jn3avjf2q1hs6eisymptrtkt5jlc0ah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221288</id>
      <parentid>221287</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:35:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221288</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3792" sha1="qf6r95ebfr3w6z0j5lrvfqlbxm22sad" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}}         (੧੨)              {{gap}}  ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥&lt;br/&gt;

{{Block center|&lt;poem&gt;{{center|’’’ਮੁ:॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥’’’}}&lt;/poem&gt;}}

&lt;/br&gt;
ਟੀ: ਓਹੁ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ। ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਬ੍ਰਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੈਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਪ੍ਰਸੰਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;'''ਮੂ: ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥
ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥'''&lt;/poem&gt;}}

&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ- ਓਹ ਮਿਲ ਬੋਠਨਾ ਬਣਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਗਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪੂਰਨ ॥
ਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ
ਤਾ ਦੇਖੀੜਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ-ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ' ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qf6r95ebfr3w6z0j5lrvfqlbxm22sad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221289</id>
      <parentid>221288</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221289</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3773" sha1="ayo19b9t9tlge99464y58g3nuf1u82f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}}           (੧੨)              {{gap}}  ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥&lt;br/&gt;

{{Block center|&lt;poem&gt; '''ਮੂ:॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥''' &lt;/poem&gt;}}

&lt;/br&gt;
ਟੀ: ਓਹੁ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ। ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਬ੍ਰਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੈਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਪ੍ਰਸੰਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;'''ਮੂ: ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥
ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥'''&lt;/poem&gt;}}

&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ- ਓਹ ਮਿਲ ਬੋਠਨਾ ਬਣਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂ ਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਗਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪੂਰਨ ॥
ਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ
ਤਾ ਦੇਖੀੜਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ-ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ' ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ayo19b9t9tlge99464y58g3nuf1u82f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221290</id>
      <parentid>221289</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221290</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3822" sha1="9qptnn1ehf144qfk0njt2t6lun0swon" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}}           (੧੨)              {{gap}}  ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥&lt;br/&gt;

{{Block center|&lt;poem&gt; '''ਮੂ:॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥''' &lt;/poem&gt;}}

&lt;/br&gt;
ਟੀ: ਓਹੁ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ। ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਬ੍ਰਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੈਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਪ੍ਰਸੰਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;'''ਮੂ: ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥
ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥'''&lt;/poem&gt;}}

&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ- ਓਹ ਮਿਲ ਬੇਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਲਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ॥
ਮਾਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਪ੍ਰਤਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ
ਤਾ ਦੇਖੀਤਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9qptnn1ehf144qfk0njt2t6lun0swon</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221291</id>
      <parentid>221290</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221291</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3823" sha1="0fqwdwhozwf4upthoj793c7nq06brkf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}}           (੧੨)              {{gap}}  ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥&lt;br/&gt;

{{Block center|&lt;poem&gt; '''ਮੂ:॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥
ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥''' &lt;/poem&gt;}}

&lt;/br&gt;
ਟੀ: ਓਹੁ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ। ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਬ੍ਰਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੈਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਪ੍ਰਸੰਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;'''ਮੂ: ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥
ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥'''&lt;/poem&gt;}}

&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ- ਓਹ ਮਿਲ ਬੇਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਲਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ॥
ਮਾਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਪ੍ਰਤਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ ਤਾ ਦੇਖੀਤਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org }}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0fqwdwhozwf4upthoj793c7nq06brkf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221300</id>
      <parentid>221291</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charan Gill</username>
        <id>36</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>221300</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3853" sha1="c8fylt0cbmbnydwvfbeiuh40qmk6m8k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}}           (੧੨)              {{gap}}  ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥&lt;br/&gt;

{{Block center|&lt;poem&gt; '''ਮੂ:॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥'''
'''ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥''' &lt;/poem&gt;}}

{{larger|'''ਟੀ'''}}:- ਓਹੁ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ। ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਬ੍ਰਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੈਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਪ੍ਰਸੰਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਉਤ੍ਰ ।।

{{Block center|&lt;poem&gt;'''ਮੂ: ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥'''
'''ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥'''&lt;/poem&gt;}}

{{larger|'''ਟੀਕਾ'''}}- ਓਹ ਮਿਲ ਬੇਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਲਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ॥
ਮਾਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਪ੍ਰਤਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ ਤਾ ਦੇਖੀਤਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org }}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c8fylt0cbmbnydwvfbeiuh40qmk6m8k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221415</id>
      <parentid>221300</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221415</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3823" sha1="th968hhq4r15yn646ya64i567mtrt96" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਭਲਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਕੇਵਲ ਜੀਵਣੇ ਦਾ
ਬੀਚਾਰ ਹੋਵੈ) ਭਾਵ ਜਿਸ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਛੂਟ ਜਾਵੈ
॥੨॥੨੩॥&lt;br/&gt;

{{Block center|&lt;poem&gt; '''ਮੂ:॥ ਆਂ ਹਜਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਬਹਿਰੇ ਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥'''
'''ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਖੁਸ਼ ਕਿ ਹੱਕ ਬੁਨੀਯਾਦਿ ਓਸਤ ॥''' &lt;/poem&gt;}}

{{larger|'''ਟੀ'''}}:- ਓਹੁ ਮਿਲ ਬੈਠਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਦੇ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਜਿਥੇ ਹਰੀ ਕੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਸੁਨੈ ਸੁਨਾਵੈ ਅਰੁ ਭੁਲੈ ਨਹੀਂ ॥੧॥
ਪੁਨਾ ਓਹੁ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨਾ ਅਛਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਥੇ ਬੈਠਨੋ ਕਰ ਉਸ ਸਚੇ ਸਾਬ ਜੜ ਲਗ ਜਾਵੈ। ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਬ ਬ੍ਰਿਤੀ ਜੁੜ ਜਾਵੈਂ ਜਿਸ ਕਰ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹੈ ॥੨॥ ੨੪॥ ਪ੍ਰਸੰਨ ॥ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨੇ
ਕਾ ਲਾਭ ਜੈਸੋ ਆਪ ਨੇ ਕੋਹਿਬ ਹੈ ਐਸੇ ਕੁਸੰਗ ਕਾ ਭੀ ਵਰਨਨ ਕਰੀਏ
ਜੋ ਕੁਸੰਗ ਕਿਸ ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਤਿਸਦੈ ਕਿਆ ਫਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਉਤ੍ਰ ।।

{{Block center|&lt;poem&gt;'''ਮੂ: ਆਂ ਹਜੂਮੇ ਬਦ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਂਨੀ ਬਵੱਦ॥'''
'''ਆਕਿਬਤ ਅਜ਼ ਵੈ ਪਸ਼ੇਮਾਨੀ ਬਵਦ॥'''&lt;/poem&gt;}}

{{larger|'''ਟੀਕਾ'''}}- ਓਹ ਮਿਲ ਬੇਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਮੈ ਸੈਤਾਨੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇਂ
ਨਾ ਉਨਾਂਕਰਮਾ ਸੋਮਾਨੀਨਾਮਾਂਸਰਮਿੰਦਗੀ ਬਦਨਾਮਹੋਤੀਏ
ਭਾਵ ਕਾਮ ਆਦੀ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਂਸ ਸ਼ਰਾਬ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਤੇ ਚੋਰੀ
ਯਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਲਾਵਾਂ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪਰੇਰੈਂ ਇਨਾਂ ਵਲ ਐਸੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਾਲਯਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਨਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ॥ ੧ । ਕਿਉਂਜੋ ਓੜਕ ਨੂ ਉਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਕੇ ਕਰਨੇ ਸੇ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਭੋਗਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ
ਪ੍ਰਤਖ ਰੋਂਗ ਹੋਜਾਤੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਲੋਕੋਂ ਮੈਂ ਸਰਮਿੰਦਗੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕਮ
ਸਜਾਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਮਰਨੇ ਤੇ ਪਸਚਾਤ ਜਬ ਧਰਮ ਪੁਰੀ ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ
ਜਮਰਾਜ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭੈ ਏਹੁ ਖੋਟੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਹੈ ਭਾਈ ਹਰੀ ਨਾਮ
ਕੋ ਛੋਡਕੋ ਏਕੁਕਰਮ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਹੈਂ ਤਬ ਸੁਨਕੈ ਲਵਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ
ਅਰੁ ਉਨ ਕੀਏ ਕਰਮਾਂ ਕਾ ਫਲ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ॥੨॥੨੫॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ॥
ਮਾਪਨੇ ਤੇ ਇਨ ਕਰਮੋਂ ਕੋ ਸੁਰਾ ਕਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਪ੍ਰਤਖ ਤੋ ਇਨ ਮੈਂ ਆਨੰਦ ਤਾ ਦੇਖੀਤਾ ਹੈ ਅਰੂ ਇਨਕੇ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦੇਖੀਤੇ ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੁਰੇ&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org }}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>th968hhq4r15yn646ya64i567mtrt96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ – ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72938</id>
    <revision>
      <id>221292</id>
      <parentid>221217</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221292</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4216" sha1="9vb0s40fbls8b5rmixbglnphj5sbp8u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ
(੧੮)
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਹੈਂ ਤਾਂ ਇਨਾਂ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਕੈਸੇ ਹੋਵੇ ਹੈ । ਉਤ੍ਰ ।।

ਮੂ: ਈਂ ਜਹਾਨੋ ਵਾ ਜਹਾਂ ਅਫਸ਼ਾਨ ਏਸਤ ।
31
ਕੁਮਾਇਆ &quot; ਈ ਏਹ - ਅਜਵੇਂ ਦਾ - ਅਸ਼ਨਾਮ ਹੈ । ਯਰਗਮ ਇੱਕੂ ਦਾ ਸੇ
ਆ - ਹੇ। ਰਾਮਾਇਕ
ਗਿਣਦੇਇਸ਼ ਦੇ ਦੀਵਾਆਂ ਅੱਜ ਖੋਸ਼ਏ ਅਸ ਯੋਕਦਾਨ, ਦੋਸਤ
ਵਾਲੇ ਇਕ ਟੀਕਾ ਚ 4 ਲੋਕ ਅਰੁ ਓਹੁ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਦੋਨੋ ਕਹਣੇ ਮਾ ਹੀ ਹੈ ਭਾਵ
ਅਨਾਮਓਹਲੋਕ।ਮਾਇਆਕੂਪੀਖੇਸ ਨਾਮਸਿਟਸ ਇਹ ਅਜ
,
ਮੈਂ
ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਮਿਤ੍ਯਾਹੈ ਅਰ ਇਨ ਮੈ ਸੁਖ ਭੀ ਕਹਿਣੇ ਮਾ ਹੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੂੰ
ਅਨਿਸਬਤ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ॥ ਏ . ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਖ ਦੇਖੀਤੇ ਹੈਂ ਅਰੂ
ਆਪਨੇ ਇਨ ਕੋ ਕਿਸ ਰੀਤੀ ਸੋ ਕਹਿਣੇ ਮਾਤ ਕਹਾ ਹੈ । ਉ ॥ ਏ ਲੋਕ
ਆਰੁ ਓਹੁ ਲੋਕ ਮਾਥਾ ਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਣੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੈ।ਭਾਵ
ਮਾਯਾ ਦੀ ਇਕ ਅੰਸ ਸੇ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਬਣੇ ਹੈਂ ਸੋ ਜਬ ਬਿਚਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਏਹ
ਮਾਯਾ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਅਰ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਬ ਮਾਯਾ ਹੀ ਅਸਭ ਰੂਪ
ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਸਾਰ ਕਹਾਂ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਬ ਸੰਸਾਰ ਝੂਠਾ
ਹਯਾ ਤਾਂ ਤਿਸਦੇ ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਸੁਖਰੂਪ ਹਵੈਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨਿਸਬਰ ਭੋਗਾਂ ਮੈ
ਜੋ ਸੁਖ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਅੰਤ ਕੋ ਉਨ ਕੇ ਵਿਛੜੇ ਸੇ ਦੁਖਹੋਤਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਏ
ਕਰਮ ਬੁਰੇ ਹੈਂ ਪੂਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਿਚਾਰ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੋ ਇਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕੇ
ਸੁਖ ਖਿਣ ਭੰਗਰ ਹੈ ਤਾਂ ਬਚਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ ਅਰੁ ਜੋ ਸਤ ਰੂਪ ਵਸਤੂ ਹੋਵੈ ਓਹੁ
ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਸ਼ੇ, ਪਰੇਮ ਕਰੀਏ ਜਿਸਕਰ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਬਨਾ
ਰਹੇ ॥੨॥੨੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਓਹੁ ਸਤਰੂਪ ਵਸਤੂੰ ਕੇੜੀ ਹੈ ਓਹ ਕਹੀਏ ਜਿਸ
ਕੋ ਜਾਨ ਕੈ ਪਰੇਮ ਕਰੈ ਉ॥
f
ਕਰਬਾਂ
ਏਸਲੋਕਦੇ। ਅਤੇ ਉਹ ਨਾਮਸੋਕਦਾ ਜੀਵ। ਅਚਵਹਿਗੁਰੂ
ਮਾਂ ਵਾਂ ॥
। ਈਂ ਜਹਾਂਨੋ ਵੀ ਜਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਕ ਪਸ
ਹਮ ਸਚੇਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਔਲੀਆ ਓ ਅੰਬੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ
ਜਗਰ
ਔਲੀਆਰਾਮਸਕਰੀਆਵਾਲੇ ਅੰਬੀਆਨਾਮਅਵਤਾਰ
ਜਾਣਦੇ
ਟੀਕਾ ਓਹ ਸਰੂਪ ਵਸਤੂ ਸੱਚਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈ । ਏਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ
ਅਰੁ ਉਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਦੋਨੋ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਚੇ ਤੋਂ ਵਾਰਨੇ ੨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ।੧॥ ਪੂਨਾ ਇ ਜੀਵਾਂ
ਕੀ ਕਿਆ ਬਾਤ ਹੈ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਕੇ ਸੰਭ ਅਰੁ ਔਤਾਰ ਸਚੇ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ
ਦੇਖ ੨ ਕੇ ਅਸਚਰਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਜਬ ਉਨ ਸੇ ਆਦਿ ਅੰਤ ਕੁਛ ਨਾ
ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਭਬ ਓੜਕ ਏਹ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਕਹਾ ਜੋ ਸਚੇ ਦਾ ਭੇਦ ਕੁ
ਨਹੀਂ ਜਾਨਾ ਸਾਧਾ ਤਾਂਤੇ ਸਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ॥੨॥੩
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9vb0s40fbls8b5rmixbglnphj5sbp8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221293</id>
      <parentid>221292</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T18:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221293</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4216" sha1="f1svk41ifmc3p4ofc5baqige3m0z1k5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ
(੧੮)
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਹੈਂ ਤਾਂ ਇਨਾਂ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਕੈਸੇ ਹੋਵੇ ਹੈ । ਉਤ੍ਰ ।।

ਮੂ: ਈਂ ਜਹਾਨੋ ਵਾ ਜਹਾਂ ਅਫਸ਼ਾਨ ਏਸਤ ।
31
ਕੁਮਾਇਆ &quot; ਈ ਏਹ - ਅਜਵੇਂ ਦਾ - ਅਸ਼ਨਾਮ ਹੈ । ਯਰਗਮ ਇੱਕੂ ਦਾ ਸੇ
ਆ - ਹੇ। ਰਾਮਾਇਕ
ਗਿਣਦੇਇਸ਼ ਦੇ ਦੀਵਾਆਂ ਅੱਜ ਖੋਸ਼ਏ ਅਸ ਯੋਕਦਾਨ, ਦੋਸਤ
ਵਾਲੇ ਇਕ ਟੀਕਾ ਚ 4 ਲੋਕ ਅਰੁ ਓਹੁ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਦੋਨੋ ਕਹਣੇ ਮਾ ਹੀ ਹੈ ਭਾਵ
ਅਨਾਮਓਹਲੋਕ।ਮਾਇਆਕੂਪੀਖੇਸ ਨਾਮਸਿਟਸ ਇਹ ਅਜ
,
ਮੈਂ
ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਮਿਤ੍ਯਾਹੈ ਅਰ ਇਨ ਮੈ ਸੁਖ ਭੀ ਕਹਿਣੇ ਮਾ ਹੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੂੰ
ਅਨਿਸਬਤ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ॥ ਏ . ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਖ ਦੇਖੀਤੇ ਹੈਂ ਅਰੂ
ਆਪਨੇ ਇਨ ਕੋ ਕਿਸ ਰੀਤੀ ਸੋ ਕਹਿਣੇ ਮਾਤ ਕਹਾ ਹੈ । ਉ ॥ ਏ ਲੋਕ
ਆਰੁ ਓਹੁ ਲੋਕ ਮਾਥਾ ਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਣੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੈ।ਭਾਵ
ਮਾਯਾ ਦੀ ਇਕ ਅੰਸ ਸੇ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਬਣੇ ਹੈਂ ਸੋ ਜਬ ਬਿਚਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਏਹ
ਮਾਯਾ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਅਰ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਬ ਮਾਯਾ ਹੀ ਅਸਭ ਰੂਪ
ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਸਾਰ ਕਹਾਂ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਬ ਸੰਸਾਰ ਝੂਠਾ
ਹਯਾ ਤਾਂ ਤਿਸਦੇ ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਸੁਖਰੂਪ ਹਵੈਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨਿਸਬਰ ਭੋਗਾਂ ਮੈ
ਜੋ ਸੁਖ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਅੰਤ ਕੋ ਉਨ ਕੇ ਵਿਛੜੇ ਸੇ ਦੁਖਹੋਤਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਏ
ਕਰਮ ਬੁਰੇ ਹੈਂ ਪੂਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਿਚਾਰ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੋ ਇਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕੇ
ਸੁਖ ਖਿਣ ਭੰਗਰ ਹੈ ਤਾਂ ਬਚਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ ਅਰੁ ਜੋ ਸਤ ਰੂਪ ਵਸਤੂ ਹੋਵੈ ਓਹੁ
ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਸ਼ੇ, ਪਰੇਮ ਕਰੀਏ ਜਿਸਕਰ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਬਨਾ
ਰਹੇ ॥੨॥੨੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਓਹੁ ਸਤਰੂਪ ਵਸਤੂੰ ਕੇੜੀ ਹੈ ਓਹ ਕਹੀਏ ਜਿਸ
ਕੋ ਜਾਨ ਕੈ ਪਰੇਮ ਕਰੈ ਉ॥
f
ਕਰਬਾਂ
ਏਸਲੋਕਦੇ। ਅਤੇ ਉਹ ਨਾਮਸੋਕਦਾ ਜੀਵ। ਅਚਵਹਿਗੁਰੂ
ਮਾਂ ਵਾਂ ॥
। ਈਂ ਜਹਾਂਨੋ ਵੀ ਜਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਕ ਪਸ
ਹਮ ਸਚੇਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਔਲੀਆ ਓ ਅੰਬੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ
ਜਗਰ
ਔਲੀਆਰਾਮਸਕਰੀਆਵਾਲੇ ਅੰਬੀਆਨਾਮਅਵਤਾਰ
ਜਾਣਦੇ
ਟੀਕਾ ਓਹ ਸਰੂਪ ਵਸਤੂ ਸੱਚਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈ । ਏਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ
ਅਰੁ ਉਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਦੋਨੋ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਚੇ ਤੋਂ ਵਾਰਨੇ ੨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ।੧॥ ਪੂਨਾ ਇ ਜੀਵਾਂ
ਕੀ ਕਿਆ ਬਾਤ ਹੈ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਕੇ ਸੰਭ ਅਰੁ ਔਤਾਰ ਸਚੇ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ
ਦੇਖ ੨ ਕੇ ਅਸਚਰਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਜਬ ਉਨ ਸੇ ਆਦਿ ਅੰਤ ਕੁਛ ਨਾ
ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਭਬ ਓੜਕ ਏਹ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਕਹਾ ਜੋ ਸਚੇ ਦਾ ਭੇਦ ਕੁ
ਨਹੀਂ ਜਾਨਾ ਸਾਧਾ ਤਾਂਤੇ ਸਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ॥੨॥੩
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f1svk41ifmc3p4ofc5baqige3m0z1k5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221311</id>
      <parentid>221293</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221311</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3690" sha1="n4v7ll1w55c8ofjhnqqhzm06h5rp5jy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}}
(੧੮){{gap}}
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਹੈਂ ਤਾਂ ਇਨਾਂ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਕੈਸੇ ਹੋਵੇ ਹੈ । ਉਤ੍ਰ ।।

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਜਹਾਨੋ ਵਾ ਜਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਕ ।।&lt;/br&gt;
ਔਲੀਆ ਓ ਅੰਬੀਆ ਹੈਰਾਨ ਹਕ ।।'''}}

ਟੀਕਾ- ਚ 4 ਲੋਕ ਅਰੁ ਓਹੁ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਦੋਨੋ ਕਹਣੇ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ ਭਾਵ ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਮਿਤ੍ਯਾਹੈ ਅਰ ਇਨ ਮੈ ਸੁਖ ਭੀ ਕਹਿਣੇ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੈ ਅਨਿਸਬਤ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ॥ ਏ . ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਖ ਦੇਖੀਤੇ ਹੈਂ ਅਰੂ
ਆਪਨੇ ਇਨ ਕੋ ਕਿਸ ਰੀਤੀ ਸੋ ਕਹਿਣੇ ਮਾਤ ਕਹਾ ਹੈ । ਉ ॥ ਏ ਲੋਕ
ਆਰੁ ਓਹੁ ਲੋਕ ਮਾਥਾ ਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਣੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੈ।ਭਾਵ
ਮਾਯਾ ਦੀ ਇਕ ਅੰਸ ਸੇ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਬਣੇ ਹੈਂ ਸੋ ਜਬ ਬਿਚਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਏਹ
ਮਾਯਾ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਅਰ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਬ ਮਾਯਾ ਹੀ ਅਸਭ ਰੂਪ
ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਸਾਰ ਕਹਾਂ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਬ ਸੰਸਾਰ ਝੂਠਾ
ਹਯਾ ਤਾਂ ਤਿਸਦੇ ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਸੁਖਰੂਪ ਹਵੈਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨਿਸਬਰ ਭੋਗਾਂ ਮੈ
ਜੋ ਸੁਖ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਅੰਤ ਕੋ ਉਨ ਕੇ ਵਿਛੜੇ ਸੇ ਦੁਖਹੋਤਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਏ
ਕਰਮ ਬੁਰੇ ਹੈਂ ਪੂਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਿਚਾਰ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੋ ਇਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕੇ
ਸੁਖ ਖਿਣ ਭੰਗਰ ਹੈ ਤਾਂ ਬਚਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ ਅਰੁ ਜੋ ਸਤ ਰੂਪ ਵਸਤੂ ਹੋਵੈ ਓਹੁ
ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਸ਼ੇ, ਪਰੇਮ ਕਰੀਏ ਜਿਸਕਰ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਬਨਾ
ਰਹੇ ॥੨॥੨੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਓਹੁ ਸਤਰੂਪ ਵਸਤੂੰ ਕੇੜੀ ਹੈ ਓਹ ਕਹੀਏ ਜਿਸ
ਕੋ ਜਾਨ ਕੈ ਪਰੇਮ ਕਰੈ ।।ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

 {{center|'''ਮੂ: ।। ਈਂ ਜਹਾਂਨੋ ਵੀ ਜਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਕ ।।
ਔਲੀਆ ਓ ਅੰਬੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹਕ ।।'''}}

&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ- ਓਹ ਸਤਰੂਪ ਵਸਤੂ ਸੱਚਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈ ।। ਏਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ
ਅਰੁ ਉਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਦੋਨੋ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਚੇ ਤੋਂ ਵਾਰਨੇ ੨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ।੧॥ ਪੂਨਾ ਇ ਜੀਵਾਂ
ਕੀ ਕਿਆ ਬਾਤ ਹੈ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਕੇ ਸੰਭ ਅਰੁ ਔਤਾਰ ਸਚੇ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ
ਦੇਖ ੨ ਕੇ ਅਸਚਰਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਜਬ ਉਨ ਸੇ ਆਦਿ ਅੰਤ ਕੁਛ ਨਾ
ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਭਬ ਓੜਕ ਏਹ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਕਹਾ ਜੋ ਸਚੇ ਦਾ ਭੇਦ ਕੁ
ਨਹੀਂ ਜਾਨਾ ਸਾਧਾ ਤਾਂਤੇ ਸਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ॥੨॥੨੭
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n4v7ll1w55c8ofjhnqqhzm06h5rp5jy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221312</id>
      <parentid>221311</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221312</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3703" sha1="025bbw01z2jb30tt1ty979e4gbp5b5b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}}
(੧੮){{gap}}
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਹੈਂ ਤਾਂ ਇਨਾਂ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਕੈਸੇ ਹੋਵੇ ਹੈ । ਉਤ੍ਰ ।।

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਜਹਾਨੋ ਵਾ ਜਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਕ ।।&lt;/br&gt;
ਔਲੀਆ ਓ ਅੰਬੀਆ ਹੈਰਾਨ ਹਕ ।।'''}}

ਟੀਕਾ- ਚ 4 ਲੋਕ ਅਰੁ ਓਹੁ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਦੋਨੋ ਕਹਣੇ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ ਭਾਵ ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਮਿਤ੍ਯਾਹੈ ਅਰ ਇਨ ਮੈ ਸੁਖ ਭੀ ਕਹਿਣੇ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੈ ਅਨਿਸਬਤ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ॥ ਏ . ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਖ ਦੇਖੀਤੇ ਹੈਂ ਅਰੂ
ਆਪਨੇ ਇਨ ਕੋ ਕਿਸ ਰੀਤੀ ਸੋ ਕਹਿਣੇ ਮਾਤ ਕਹਾ ਹੈ । ਉ ॥ ਏ ਲੋਕ
ਆਰੁ ਓਹੁ ਲੋਕ ਮਾਥਾ ਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਣੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੈ।ਭਾਵ
ਮਾਯਾ ਦੀ ਇਕ ਅੰਸ ਸੇ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਬਣੇ ਹੈਂ ਸੋ ਜਬ ਬਿਚਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਏਹ
ਮਾਯਾ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਅਰ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਬ ਮਾਯਾ ਹੀ ਅਸਭ ਰੂਪ
ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਸਾਰ ਕਹਾਂ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਬ ਸੰਸਾਰ ਝੂਠਾ
ਹਯਾ ਤਾਂ ਤਿਸਦੇ ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਸੁਖਰੂਪ ਹਵੈਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨਿਸਬਰ ਭੋਗਾਂ ਮੈ
ਜੋ ਸੁਖ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਅੰਤ ਕੋ ਉਨ ਕੇ ਵਿਛੜੇ ਸੇ ਦੁਖਹੋਤਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਏ
ਕਰਮ ਬੁਰੇ ਹੈਂ ਪੂਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਿਚਾਰ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੋ ਇਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕੇ
ਸੁਖ ਖਿਣ ਭੰਗਰ ਹੈ ਤਾਂ ਬਚਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ ਅਰੁ ਜੋ ਸਤ ਰੂਪ ਵਸਤੂ ਹੋਵੈ ਓਹੁ
ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਸ਼ੇ, ਪਰੇਮ ਕਰੀਏ ਜਿਸਕਰ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਬਨਾ
ਰਹੇ ॥੨॥੨੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਓਹੁ ਸਤਰੂਪ ਵਸਤੂੰ ਕੇੜੀ ਹੈ ਓਹ ਕਹੀਏ ਜਿਸ
ਕੋ ਜਾਨ ਕੈ ਪਰੇਮ ਕਰੈ ।।ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

 {{center|'''ਮੂ: ।। ਈਂ ਜਹਾਂਨੋ ਵੀ ਜਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਕ ।। '''&lt;/br&gt;
''' ਔਲੀਆ ਓ ਅੰਬੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹਕ ।।'''}}

&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ- ਓਹ ਸਤਰੂਪ ਵਸਤੂ ਸੱਚਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈ ।। ਏਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ
ਅਰੁ ਉਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਦੋਨੋ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਚੇ ਤੋਂ ਵਾਰਨੇ ੨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ।੧॥ ਪੂਨਾ ਇ ਜੀਵਾਂ
ਕੀ ਕਿਆ ਬਾਤ ਹੈ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਕੇ ਸੰਭ ਅਰੁ ਔਤਾਰ ਸਚੇ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ
ਦੇਖ ੨ ਕੇ ਅਸਚਰਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਜਬ ਉਨ ਸੇ ਆਦਿ ਅੰਤ ਕੁਛ ਨਾ
ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਭਬ ਓੜਕ ਏਹ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਕਹਾ ਜੋ ਸਚੇ ਦਾ ਭੇਦ ਕੁ
ਨਹੀਂ ਜਾਨਾ ਸਾਧਾ ਤਾਂਤੇ ਸਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ॥੨॥੨੭
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>025bbw01z2jb30tt1ty979e4gbp5b5b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221313</id>
      <parentid>221312</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221313</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3718" sha1="aqv1it7vexxmkdspopnqiblze4td8gv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ {{gap}}
(੧੮){{gap}}
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਹੈਂ ਤਾਂ ਇਨਾਂ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਕੈਸੇ ਹੋਵੇ ਹੈ । ਉਤ੍ਰ ।।

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਜਹਾਨੋ ਵਾ ਜਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਕ ।। ''' &lt;/br&gt;
''' ਔਲੀਆ ਓ ਅੰਬੀਆ ਹੈਰਾਨ ਹਕ ।।'''}}

ਟੀਕਾ- ਚ 4 ਲੋਕ ਅਰੁ ਓਹੁ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਦੋਨੋ ਕਹਣੇ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ ਭਾਵ ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਮਿਤ੍ਯਾਹੈ ਅਰ ਇਨ ਮੈ ਸੁਖ ਭੀ ਕਹਿਣੇ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੈ ਅਨਿਸਬਤ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ॥ ਏ . ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਖ ਦੇਖੀਤੇ ਹੈਂ ਅਰੂ
ਆਪਨੇ ਇਨ ਕੋ ਕਿਸ ਰੀਤੀ ਸੋ ਕਹਿਣੇ ਮਾਤ ਕਹਾ ਹੈ । ਉ ॥ ਏ ਲੋਕ
ਆਰੁ ਓਹੁ ਲੋਕ ਮਾਥਾ ਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਣੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੈ।ਭਾਵ
ਮਾਯਾ ਦੀ ਇਕ ਅੰਸ ਸੇ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਬਣੇ ਹੈਂ ਸੋ ਜਬ ਬਿਚਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਏਹ
ਮਾਯਾ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਅਰ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਬ ਮਾਯਾ ਹੀ ਅਸਭ ਰੂਪ
ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਸਾਰ ਕਹਾਂ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਬ ਸੰਸਾਰ ਝੂਠਾ
ਹਯਾ ਤਾਂ ਤਿਸਦੇ ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਸੁਖਰੂਪ ਹਵੈਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨਿਸਬਰ ਭੋਗਾਂ ਮੈ
ਜੋ ਸੁਖ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਅੰਤ ਕੋ ਉਨ ਕੇ ਵਿਛੜੇ ਸੇ ਦੁਖਹੋਤਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਏ
ਕਰਮ ਬੁਰੇ ਹੈਂ ਪੂਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਿਚਾਰ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੋ ਇਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕੇ
ਸੁਖ ਖਿਣ ਭੰਗਰ ਹੈ ਤਾਂ ਬਚਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ ਅਰੁ ਜੋ ਸਤ ਰੂਪ ਵਸਤੂ ਹੋਵੈ ਓਹੁ
ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਸ਼ੇ, ਪਰੇਮ ਕਰੀਏ ਜਿਸਕਰ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਬਨਾ
ਰਹੇ ॥੨॥੨੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਓਹੁ ਸਤਰੂਪ ਵਸਤੂੰ ਕੇੜੀ ਹੈ ਓਹ ਕਹੀਏ ਜਿਸ
ਕੋ ਜਾਨ ਕੈ ਪਰੇਮ ਕਰੈ ।।ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

 {{center|'''ਮੂ: ।। ਈਂ ਜਹਾਂਨੋ ਵੀ ਜਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਕ ।। '''&lt;/br&gt;
''' ਔਲੀਆ ਓ ਅੰਬੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹਕ ।।'''}}

&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ- ਓਹ ਸਤਰੂਪ ਵਸਤੂ ਸੱਚਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈ ।। ਏਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ
ਅਰੁ ਉਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਦੋਨੋ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਚੇ ਤੋਂ ਵਾਰਨੇ ੨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ।੧॥ ਪੂਨਾ ਇ ਜੀਵਾਂ
ਕੀ ਕਿਆ ਬਾਤ ਹੈ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਕੇ ਸੰਭ ਅਰੁ ਔਤਾਰ ਸਚੇ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ
ਦੇਖ ੨ ਕੇ ਅਸਚਰਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਜਬ ਉਨ ਸੇ ਆਦਿ ਅੰਤ ਕੁਛ ਨਾ
ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਭਬ ਓੜਕ ਏਹ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਕਹਾ ਜੋ ਸਚੇ ਦਾ ਭੇਦ ਕੁ
ਨਹੀਂ ਜਾਨਾ ਸਾਧਾ ਤਾਂਤੇ ਸਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ॥੨॥੨੭
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aqv1it7vexxmkdspopnqiblze4td8gv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221414</id>
      <parentid>221313</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221414</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3707" sha1="hd102nbj9r7x9pbjy5qqestrba17tcm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;
ਹੈਂ ਤਾਂ ਇਨਾਂ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਕੈਸੇ ਹੋਵੇ ਹੈ । ਉਤ੍ਰ ।।

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਜਹਾਨੋ ਵਾ ਜਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਕ ।। ''' &lt;/br&gt;
''' ਔਲੀਆ ਓ ਅੰਬੀਆ ਹੈਰਾਨ ਹਕ ।।'''}}

ਟੀਕਾ- ਚ 4 ਲੋਕ ਅਰੁ ਓਹੁ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਦੋਨੋ ਕਹਣੇ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ ਭਾਵ ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਮਿਤ੍ਯਾਹੈ ਅਰ ਇਨ ਮੈ ਸੁਖ ਭੀ ਕਹਿਣੇ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੈ ਅਨਿਸਬਤ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ॥ ਏ . ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਖ ਦੇਖੀਤੇ ਹੈਂ ਅਰੂ
ਆਪਨੇ ਇਨ ਕੋ ਕਿਸ ਰੀਤੀ ਸੋ ਕਹਿਣੇ ਮਾਤ ਕਹਾ ਹੈ । ਉ ॥ ਏ ਲੋਕ
ਆਰੁ ਓਹੁ ਲੋਕ ਮਾਥਾ ਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਣੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੈ।ਭਾਵ
ਮਾਯਾ ਦੀ ਇਕ ਅੰਸ ਸੇ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਬਣੇ ਹੈਂ ਸੋ ਜਬ ਬਿਚਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਏਹ
ਮਾਯਾ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਅਰ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਬ ਮਾਯਾ ਹੀ ਅਸਭ ਰੂਪ
ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਸਾਰ ਕਹਾਂ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਬ ਸੰਸਾਰ ਝੂਠਾ
ਹਯਾ ਤਾਂ ਤਿਸਦੇ ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਸੁਖਰੂਪ ਹਵੈਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨਿਸਬਰ ਭੋਗਾਂ ਮੈ
ਜੋ ਸੁਖ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਅੰਤ ਕੋ ਉਨ ਕੇ ਵਿਛੜੇ ਸੇ ਦੁਖਹੋਤਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਏ
ਕਰਮ ਬੁਰੇ ਹੈਂ ਪੂਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਿਚਾਰ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੋ ਇਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕੇ
ਸੁਖ ਖਿਣ ਭੰਗਰ ਹੈ ਤਾਂ ਬਚਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ ਅਰੁ ਜੋ ਸਤ ਰੂਪ ਵਸਤੂ ਹੋਵੈ ਓਹੁ
ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਸ਼ੇ, ਪਰੇਮ ਕਰੀਏ ਜਿਸਕਰ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਬਨਾ
ਰਹੇ ॥੨॥੨੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਓਹੁ ਸਤਰੂਪ ਵਸਤੂੰ ਕੇੜੀ ਹੈ ਓਹ ਕਹੀਏ ਜਿਸ
ਕੋ ਜਾਨ ਕੈ ਪਰੇਮ ਕਰੈ ।।ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

 {{center|'''ਮੂ: ।। ਈਂ ਜਹਾਂਨੋ ਵੀ ਜਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਕ ।। '''&lt;/br&gt;
''' ਔਲੀਆ ਓ ਅੰਬੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹਕ ।।'''}}

&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ- ਓਹ ਸਤਰੂਪ ਵਸਤੂ ਸੱਚਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈ ।। ਏਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ
ਅਰੁ ਉਸ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ ਅਰੁ ਦੋਨੋ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਚੇ ਤੋਂ ਵਾਰਨੇ ੨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ।੧॥ ਪੂਨਾ ਇ ਜੀਵਾਂ
ਕੀ ਕਿਆ ਬਾਤ ਹੈ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਕੇ ਸੰਭ ਅਰੁ ਔਤਾਰ ਸਚੇ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ
ਦੇਖ ੨ ਕੇ ਅਸਚਰਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਜਬ ਉਨ ਸੇ ਆਦਿ ਅੰਤ ਕੁਛ ਨਾ
ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਭਬ ਓੜਕ ਏਹ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਕਹਾ ਜੋ ਸਚੇ ਦਾ ਭੇਦ ਕੁ
ਨਹੀਂ ਜਾਨਾ ਸਾਧਾ ਤਾਂਤੇ ਸਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ॥੨॥੨੭
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hd102nbj9r7x9pbjy5qqestrba17tcm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ – ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72939</id>
    <revision>
      <id>221314</id>
      <parentid>221218</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221314</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4132" sha1="lp7q4zjbr8lslhdnoa5f0jrt1mk63lj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ    {{gap}}
(੧੯)।   {{gap}}
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਆਏ ।
ਮੂ ਹਰਕਿ ਦਰ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਦਾਇਮ ਬਰੱਦ
ਬਾ ਖੁਦਾ ਕਾਇਮ ਰੱਦ ਕਾਇਮ ਬਦ #
ਸਾਥ।
ਕਾਇਮਨ ਬਦ ਦੁਆ ਹੈ)
ਦੁਆ ਹੈ।
11-
ਹੂਏ ਹੈ
ਓਸਭ ਰਾਉਸ ਵਾਹਿ
ਕ
ਟੀਕਾ-ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਵਿਖੇ
ਹਮੇਸਾਂ ਇਸਥਿਤ ਹੂਆ ਹੈ॥੧॥ ਓਹੁ ਸਾਥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਕਾਇਮ ਹੂ ਅ
ਹੈ੨॥ਭਾਵਅਭੇਦਹੂਆ ਹੈ ॥੨॥੨੮॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਕੇਭਗਤੀ ਵਾਲਾ
ਹਰੀ ਸਾਥ ਅਭੇਦ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹੂਆ ਹੈ . ਏ ਤੋ ਨਿਸਚਤ ਹੂਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ
ਸ਼ੰਸਾਰ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਕਿਸ ਸੇ ਮਾਨੇ ਮਾਯਾ ਤੋਂ ਜੜ ਰੂਪ ਆਪਨੇ ਕਹੀ ਹੈ ਦੋ ਲੋਕ ਪ
ਉਹ ਰਾਮ ਏਦੋਨੋਂ ਆਸਮਰਾਮਲੋਕ ਜਏ ਨਾਮਚਰਭਗਤ ਸਰੂਪ ਅਜਮੇਰ
ਮੂ # ਈਂ ਦੁ ਆਲਮ ਜ਼ਰਏ ਅਜ਼ਨੂਰ ਓਸਤ'
ਮਿਹਰ ਮਹਿ ਮਸਅਲ ਕਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਓਸ਼ਤ ॥ ਸਭਾ
ਫੀਕਾਰ ਭਾਈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਰੌਚਕ
ਮਿਹਰ ਨਾਮ ਸੂਰਜ ਮਹਿਨਾਮਚੰਦਮਾਂ ਏਹਦੋ ਈਸਰਟੋਕਸੇਨਾਮਆਦਮੀ, ਸਾਦੇ
ਸਰੂਪ ਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੂਏ ਹੈਂ ( ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਆਪਣੇ ਆਪ
ਸਖ੍ਯਾ ਪਾ ਕਰ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਰਚਤੀ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਚੇਤਨ
ਸਨ ਜਥਾ ਚੇਤਨ ਸਪਸੇ ਸੰਸਾਰ ਪਗ
ਜਗਤ ਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ ਹੋਣਾ ਜ
ਜੋ ਬੰਦ ਕਰਨਾ
E
ਪ੍ਰਕਾਸਤਾਰੂ
-ਕਨਵ
ਵਰ ਚੇਤਨ-ਅਕਰਨਾ
ਜੋੜ ਹੈ ਚੇਤਨ ਕੀ ਮਜੂਰ ਹੈ।
ਸਪ ਸੇ ਜਗਤ ਕਹਾਹੈ।
ਹੂਆ ਭੰਬ ਚੇਤਨ ਸੱਪ ਕਾ ਹੀ
-ਪੀਏ ਅਰੁ ਸਭ ਲੋਕ ਅਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਏਹ ਕਹਿਤੇ ਹੈ
ਜਗ ਮੈ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ਏਹੀ ਈਸ ਹੈ।ਉਂਝ (1
ਭਾਈ ਸੂਰਜ ਅਰੁ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਏ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ . ਦੇਖੀਦੇ ਹੈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ
ਏ
ਪ੍ਰਕਾਸਤਾ ਰੂਪੀ ਮਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਕੜਨੋਂ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਮਜੂਰ ਉਸ ਰਖਕ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਹੈ । ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਕਾਸਤੋਂ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ
ਜੜ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਏਹ ਈ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਮਾਨ ਸਭ ਮੈਂ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ ॥
ਜਿਸਦੇ ਚਾਨਣੈ ਸਭ ਮੈ ਚਾਨਣ ਹੋਇ ॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਃ ੧ ॥ ਅਰੁਕਹਿਣੇ
ਵਾਲਯੋ ਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਹੈ ਸੋ ਬਾਹਜ ਮੁਖ ਦ੍ਰਿਟੀ ਮੈਂ ਕਹਾ ਹੈ ॥੨॥੨੯॥
ਪਿਛੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਨ ਕੀਆ ਸੀ ਕੇ ਮਾਯਾ ਦੀ ਉਪਲਭਦੀ ਭੀ ਚਾਹੀਏ
ਜਰੂਰ
੨ ਤਿਸਕਾ ॥ ਉਤ ॥
ਹਾਸਲ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ। ਦੁਨੀਆਂਨਾਮਮਾਇਆਦੀ ਈਨਾਮਏਹ
ਭੀ। ਵਰਦੇ ਪੀੜ। ਸਰਸਿਕਦੀ ਅਸਤ
ਜੈ
ਮੂ ਹਾਸਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਹਮੀ ਦਰਦੋ ਸਰ-ਅਸਤ
ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਜ਼ਿੰ ਹਕ
ਕੋਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂਵਲੋਂ
ਗਾਵੋ ਪਰ ਅਸਤ ॥
ਓਹੁ ਗਾਵ
॥
ਨਫ਼ਸ ਕਦਮ ਆਏ। ਵਾਹਿਗੁਰੂਵਲੋਂ ਨਾਮਗਊ ਨਿਖਰਨਾਮ ਦਾ ਹਰੇ।

&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
s.&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lp7q4zjbr8lslhdnoa5f0jrt1mk63lj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221323</id>
      <parentid>221314</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221323</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3781" sha1="786gtuvw11aifczgquq0e1qhqradeuz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ    {{gap}}
(੧੯)।   {{gap}}
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਮੂ: ਹਰਕਿ ਦਰ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਦਾਇਮ ਬਵੱਦ।।&lt;/br&gt;
ਬਾ ਖੁਦਾ ਕਾਇਮ ਬਵੱਦ ਕਾਇਮ ਬਵੱਦ ।।

&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ- ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਵਿਖੇ ਹਮੇਸਾਂ ਇਸਥਿਤ ਹੂਆ ਹੈ॥੧॥ ਓਹੁ ਸਾਥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਕਾਇਮ ਹੂਆ ਹੈ੨॥ਭਾਵਅਭੇਦਹੂਆ ਹੈ ॥੨॥੨੮॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਕੇਭਗਤੀ ਵਾਲਾ
ਹਰੀ ਸਾਥ ਅਭੇਦ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹੂਆ ਹੈ ਏ ਤੋ ਨਿਸਚਤ ਹੂਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਸ਼ੰਸਾਰ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਕਿਸ ਸੇ ਮਾਨੇ ਮਾਯਾ ਤੋਂ ਜੜ ਰੂਪ ਆਪਨੇ ਕਹੀ ਹੈ ਊਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

ਮੂ: ਈਂ ਦੁ ਆਲਮ ਜ਼ਰਏ ਅਜ਼ਨੂਰ ਓਸਤ।।&lt;/br&gt;
ਮਿਹਰ ਮਹਿ ਮਸਅਲ ਕਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਓਸਤ ॥

&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ- ਹੇ ਭਾਈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਰੰਚਕ ਭਰ ਚੇਤਨ 
ਸਰੂਪ ਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੂਏ ਹੈਂ (ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਆਪਣੇ ਆਪ
ਸਖ੍ਯਾ ਪਾ ਕਰ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਰਚਤੀ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਚੇਤਨ
ਸਨ ਜਥਾ ਚੇਤਨ ਸਪਸੇ ਸੰਸਾਰ ਪਗ
ਜਗਤ ਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ ਹੋਣਾ ਜ
ਜੋ ਬੰਦ ਕਰਨਾ
E
ਪ੍ਰਕਾਸਤਾਰੂ
-ਕਨਵ
ਵਰ ਚੇਤਨ-ਅਕਰਨਾ
ਜੋੜ ਹੈ ਚੇਤਨ ਕੀ ਮਜੂਰ ਹੈ।
ਸਪ ਸੇ ਜਗਤ ਕਹਾਹੈ।
ਹੂਆ ਭੰਬ ਚੇਤਨ ਸੱਪ ਕਾ ਹੀ
-ਪੀਏ ਅਰੁ ਸਭ ਲੋਕ ਅਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਏਹ ਕਹਿਤੇ ਹੈ
ਜਗ ਮੈ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ਏਹੀ ਈਸ ਹੈ।ਉਂਝ (1
ਭਾਈ ਸੂਰਜ ਅਰੁ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਏ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ . ਦੇਖੀਦੇ ਹੈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ
ਏ
ਪ੍ਰਕਾਸਤਾ ਰੂਪੀ ਮਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਕੜਨੋਂ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਮਜੂਰ ਉਸ ਰਖਕ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਹੈ । ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਕਾਸਤੋਂ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ
ਜੜ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਏਹ ਈ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਮਾਨ ਸਭ ਮੈਂ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ ॥
ਜਿਸਦੇ ਚਾਨਣੈ ਸਭ ਮੈ ਚਾਨਣ ਹੋਇ ॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਃ ੧ ॥ ਅਰੁਕਹਿਣੇ
ਵਾਲਯੋ ਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਹੈ ਸੋ ਬਾਹਜ ਮੁਖ ਦ੍ਰਿਟੀ ਮੈਂ ਕਹਾ ਹੈ ॥੨॥੨੯॥
ਪਿਛੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਨ ਕੀਆ ਸੀ ਕੇ ਮਾਯਾ ਦੀ ਉਪਲਭਦੀ ਭੀ ਚਾਹੀਏ
ਜਰੂਰ
੨ ਤਿਸਕਾ ॥ ਉਤ ॥
ਹਾਸਲ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ। ਦੁਨੀਆਂਨਾਮਮਾਇਆਦੀ ਈਨਾਮਏਹ
ਭੀ। ਵਰਦੇ ਪੀੜ। ਸਰਸਿਕਦੀ ਅਸਤ
ਜੈ
ਮੂ ਹਾਸਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਹਮੀ ਦਰਦੋ ਸਰ-ਅਸਤ
ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਜ਼ਿੰ ਹਕ
ਕੋਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂਵਲੋਂ
ਗਾਵੋ ਪਰ ਅਸਤ ॥
ਓਹੁ ਗਾਵ
॥
ਨਫ਼ਸ ਕਦਮ ਆਏ। ਵਾਹਿਗੁਰੂਵਲੋਂ ਨਾਮਗਊ ਨਿਖਰਨਾਮ ਦਾ ਹਰੇ।

&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
s.&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>786gtuvw11aifczgquq0e1qhqradeuz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221337</id>
      <parentid>221323</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221337</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3394" sha1="2pv3loxblqdvzmhbpxjl3petrqi39tg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ    {{gap}}
(੧੯)।   {{gap}}
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਮੂ: ਹਰਕਿ ਦਰ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਦਾਇਮ ਬਵੱਦ।।&lt;/br&gt;
ਬਾ ਖੁਦਾ ਕਾਇਮ ਬਵੱਦ ਕਾਇਮ ਬਵੱਦ ।।

&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ- ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਵਿਖੇ ਹਮੇਸਾਂ ਇਸਥਿਤ ਹੂਆ ਹੈ॥੧॥ ਓਹੁ ਸਾਥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਕਾਇਮ ਹੂਆ ਹੈ੨॥ਭਾਵਅਭੇਦਹੂਆ ਹੈ ॥੨॥੨੮॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਕੇਭਗਤੀ ਵਾਲਾ
ਹਰੀ ਸਾਥ ਅਭੇਦ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹੂਆ ਹੈ ਏ ਤੋ ਨਿਸਚਤ ਹੂਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਸ਼ੰਸਾਰ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਕਿਸ ਸੇ ਮਾਨੇ ਮਾਯਾ ਤੋਂ ਜੜ ਰੂਪ ਆਪਨੇ ਕਹੀ ਹੈ ਊਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਦੁ ਆਲਮ ਜ਼ਰਏ ਅਜ਼ਨੂਰ ਓਸਤ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਮਿਹਰ ਮਹਿ ਮਸਅਲ ਕਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਓਸਤ ॥'''
}}
&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ- ਹੇ ਭਾਈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਰੰਚਕ ਭਰ ਚੇਤਨ 
ਸਰੂਪ ਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੂਏ ਹੈਂ (ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜੜ੍ਹ ਹੈ ਚੇਤਨ ਕੀ ਸਤਯਾ ਪਾ ਕਰ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਰਚਤੀ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਸੇ ਜਗਤ ਕਹਾਹੈ ।।੧।।ਪ੍ਰਸਨ ਜਬ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਸੰਸਾਰ ਪਗ ਹੂਆ ਤਬ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਕਾ ਹੀ ਜਗਤ ਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ ਹੋਨਾ ਚਾਹੀਏ ਅਰ ਸਭ ਲੋਕ ਅਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਏਹ ਕਹਿਤੇ ਹੈ ਜੋ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਜਗ ਮੈ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ਏਹੀ ਈਸ੍ਰ ਹੈ। ਉਤ੍ਰ ।। ਹੇ ਭਾਈ ਸੂਰਜ ਅਰੁ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਏ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ
ਏ ਪ੍ਰਕਾਸਤਾ ਰੂਪੀ ਮਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਕੜਨੋਂ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਮਜੂਰ ਉਸ ਰਖਕ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਹੈ । ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਕਾਸਤੋਂ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ
ਜੜ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਏਹ ਈ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਮਾਨ ਸਭ ਮੈਂ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ ॥
ਜਿਸਦੇ ਚਾਨਣੈ ਸਭ ਮੈ ਚਾਨਣ ਹੋਇ ॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਃ ੧ ॥ ਅਰੁਕਹਿਣੇ
ਵਾਲਯੋ ਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਹੈ ਸੋ ਬਾਹਜ ਮੁਖ ਦ੍ਰਿਟੀ ਮੈਂ ਕਹਾ ਹੈ ॥੨॥੨੯॥
ਪਿਛੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਨ ਕੀਆ ਸੀ ਕੇ ਮਾਯਾ ਦੀ ਉਪਲਭਦੀ ਭੀ ਚਾਹੀਏ
ਜਰੂਰ ੨ ਤਿਸਕਾ ॥ ਊਤ੍ਰ ।।

&lt;/br&gt;
{{center|
'''ਮੂ: ਹਾਸਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਹਮੀ ਦਰਦੋ ਸਰ-ਅਸਤ ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਜ਼ਿ ਹਕ ਗਾਵੋ ਪਰ ਅਸਤ ॥'''}}


&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
s.&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2pv3loxblqdvzmhbpxjl3petrqi39tg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221343</id>
      <parentid>221337</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221343</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3417" sha1="spdidwcbpsks3vlcucv4augc6zfz4j0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ    {{gap}}
(੧੯)।   {{gap}}
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
{{center|'''ਮੂ: ਹਰਕਿ ਦਰ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਦਾਇਮ ਬਵੱਦ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਬਾ ਖੁਦਾ ਕਾਇਮ ਬਵੱਦ ਕਾਇਮ ਬਵੱਦ ।।'''}}

&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ- ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਵਿਖੇ ਹਮੇਸਾਂ ਇਸਥਿਤ ਹੂਆ ਹੈ॥੧॥ ਓਹੁ ਸਾਥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਕਾਇਮ ਹੂਆ ਹੈ੨॥ਭਾਵਅਭੇਦਹੂਆ ਹੈ ॥੨॥੨੮॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਕੇਭਗਤੀ ਵਾਲਾ
ਹਰੀ ਸਾਥ ਅਭੇਦ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹੂਆ ਹੈ ਏ ਤੋ ਨਿਸਚਤ ਹੂਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਸ਼ੰਸਾਰ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਕਿਸ ਸੇ ਮਾਨੇ ਮਾਯਾ ਤੋਂ ਜੜ ਰੂਪ ਆਪਨੇ ਕਹੀ ਹੈ ਊਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਦੁ ਆਲਮ ਜ਼ਰਏ ਅਜ਼ਨੂਰ ਓਸਤ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਮਿਹਰ ਮਹਿ ਮਸਅਲ ਕਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਓਸਤ ॥'''
}}
&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ- ਹੇ ਭਾਈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਰੰਚਕ ਭਰ ਚੇਤਨ 
ਸਰੂਪ ਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੂਏ ਹੈਂ (ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜੜ੍ਹ ਹੈ ਚੇਤਨ ਕੀ ਸਤਯਾ ਪਾ ਕਰ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਰਚਤੀ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਸੇ ਜਗਤ ਕਹਾਹੈ ।।੧।।ਪ੍ਰਸਨ ਜਬ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਸੰਸਾਰ ਪਗ ਹੂਆ ਤਬ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਕਾ ਹੀ ਜਗਤ ਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ ਹੋਨਾ ਚਾਹੀਏ ਅਰ ਸਭ ਲੋਕ ਅਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਏਹ ਕਹਿਤੇ ਹੈ ਜੋ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਜਗ ਮੈ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ਏਹੀ ਈਸ੍ਰ ਹੈ। ਉਤ੍ਰ ।। ਹੇ ਭਾਈ ਸੂਰਜ ਅਰੁ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਏ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ
ਏ ਪ੍ਰਕਾਸਤਾ ਰੂਪੀ ਮਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਕੜਨੋਂ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਮਜੂਰ ਉਸ ਰਖਕ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਹੈ । ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਕਾਸਤੋਂ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ
ਜੜ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਏਹ ਈ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਮਾਨ ਸਭ ਮੈਂ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ ॥
ਜਿਸਦੇ ਚਾਨਣੈ ਸਭ ਮੈ ਚਾਨਣ ਹੋਇ ॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਃ ੧ ॥ ਅਰੁਕਹਿਣੇ
ਵਾਲਯੋ ਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਹੈ ਸੋ ਬਾਹਜ ਮੁਖ ਦ੍ਰਿਟੀ ਮੈਂ ਕਹਾ ਹੈ ॥੨॥੨੯॥
ਪਿਛੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਨ ਕੀਆ ਸੀ ਕੇ ਮਾਯਾ ਦੀ ਉਪਲਭਦੀ ਭੀ ਚਾਹੀਏ
ਜਰੂਰ ੨ ਤਿਸਕਾ ॥ ਊਤ੍ਰ ।।

&lt;/br&gt;
{{center|
'''ਮੂ: ਹਾਸਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਹਮੀ ਦਰਦੋ ਸਰ-ਅਸਤ ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਜ਼ਿ ਹਕ ਗਾਵੋ ਪਰ ਅਸਤ ॥'''}}


&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
s.&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>spdidwcbpsks3vlcucv4augc6zfz4j0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221344</id>
      <parentid>221343</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221344</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3426" sha1="b6cumeeptwjr25rw1m9fkuuq8hui3e5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ    {{gap}}
(੧੯)।   {{gap}}
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
{{center|'''ਮੂ: ਹਰਕਿ ਦਰ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਦਾਇਮ ਬਵੱਦ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਬਾ ਖੁਦਾ ਕਾਇਮ ਬਵੱਦ ਕਾਇਮ ਬਵੱਦ ।।'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀਕਾ'''- ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਵਿਖੇ ਹਮੇਸਾਂ ਇਸਥਿਤ ਹੂਆ ਹੈ॥੧॥ ਓਹੁ ਸਾਥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਕਾਇਮ ਹੂਆ ਹੈ੨॥ਭਾਵਅਭੇਦਹੂਆ ਹੈ ॥੨॥੨੮॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਕੇਭਗਤੀ ਵਾਲਾ
ਹਰੀ ਸਾਥ ਅਭੇਦ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹੂਆ ਹੈ ਏ ਤੋ ਨਿਸਚਤ ਹੂਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਸ਼ੰਸਾਰ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਕਿਸ ਸੇ ਮਾਨੇ ਮਾਯਾ ਤੋਂ ਜੜ ਰੂਪ ਆਪਨੇ ਕਹੀ ਹੈ ਊਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਦੁ ਆਲਮ ਜ਼ਰਏ ਅਜ਼ਨੂਰ ਓਸਤ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਮਿਹਰ ਮਹਿ ਮਸਅਲ ਕਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਓਸਤ ॥'''
}}
&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''- ਹੇ ਭਾਈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਰੰਚਕ ਭਰ ਚੇਤਨ 
ਸਰੂਪ ਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੂਏ ਹੈਂ (ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜੜ੍ਹ ਹੈ ਚੇਤਨ ਕੀ ਸਤਯਾ ਪਾ ਕਰ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਰਚਤੀ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਸੇ ਜਗਤ ਕਹਾਹੈ ।।੧।।ਪ੍ਰਸਨ ਜਬ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਸੰਸਾਰ ਪਗ ਹੂਆ ਤਬ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਕਾ ਹੀ ਜਗਤ ਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ ਹੋਨਾ ਚਾਹੀਏ ਅਰ ਸਭ ਲੋਕ ਅਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਏਹ ਕਹਿਤੇ ਹੈ ਜੋ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਜਗ ਮੈ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ਏਹੀ ਈਸ੍ਰ ਹੈ। ਉਤ੍ਰ ।। ਹੇ ਭਾਈ ਸੂਰਜ ਅਰੁ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਏ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ
ਏ ਪ੍ਰਕਾਸਤਾ ਰੂਪੀ ਮਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਕੜਨੋਂ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਮਜੂਰ ਉਸ ਰਖਕ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਹੈ । ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਕਾਸਤੋਂ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ
ਜੜ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਏਹ ਈ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਮਾਨ ਸਭ ਮੈਂ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ ॥
ਜਿਸਦੇ ਚਾਨਣੈ ਸਭ ਮੈ ਚਾਨਣ ਹੋਇ ॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਃ ੧ ॥ ਅਰੁਕਹਿਣੇ
ਵਾਲਯੋ ਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਹੈ ਸੋ ਬਾਹਜ ਮੁਖ ਦ੍ਰਿਟੀ ਮੈਂ ਕਹਾ ਹੈ ॥੨॥੨੯॥
ਪਿਛੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਨ ਕੀਆ ਸੀ ਕੇ ਮਾਯਾ ਦੀ ਉਪਲਭਦੀ ਭੀ ਚਾਹੀਏ
ਜਰੂਰ ੨ ਤਿਸਕਾ ॥ ਊਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;
{{center|
'''ਮੂ: ਹਾਸਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਹਮੀ ਦਰਦੋ ਸਰ-ਅਸਤ ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਜ਼ਿ ਹਕ ਗਾਵੋ ਪਰ ਅਸਤ ॥'''}}
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
s.&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b6cumeeptwjr25rw1m9fkuuq8hui3e5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221413</id>
      <parentid>221344</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221413</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3406" sha1="cbyl46ri0gr2b6oxxr252vuj5vvlqav" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;
{{center|'''ਮੂ: ਹਰਕਿ ਦਰ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਦਾਇਮ ਬਵੱਦ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਬਾ ਖੁਦਾ ਕਾਇਮ ਬਵੱਦ ਕਾਇਮ ਬਵੱਦ ।।'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀਕਾ'''- ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਵਿਖੇ ਹਮੇਸਾਂ ਇਸਥਿਤ ਹੂਆ ਹੈ॥੧॥ ਓਹੁ ਸਾਥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਕਾਇਮ ਹੂਆ ਹੈ੨॥ਭਾਵਅਭੇਦਹੂਆ ਹੈ ॥੨॥੨੮॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਕੇਭਗਤੀ ਵਾਲਾ
ਹਰੀ ਸਾਥ ਅਭੇਦ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹੂਆ ਹੈ ਏ ਤੋ ਨਿਸਚਤ ਹੂਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਸ਼ੰਸਾਰ ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਕਿਸ ਸੇ ਮਾਨੇ ਮਾਯਾ ਤੋਂ ਜੜ ਰੂਪ ਆਪਨੇ ਕਹੀ ਹੈ ਊਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਦੁ ਆਲਮ ਜ਼ਰਏ ਅਜ਼ਨੂਰ ਓਸਤ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਮਿਹਰ ਮਹਿ ਮਸਅਲ ਕਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਓਸਤ ॥'''
}}
&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''- ਹੇ ਭਾਈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਰੰਚਕ ਭਰ ਚੇਤਨ 
ਸਰੂਪ ਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੂਏ ਹੈਂ (ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜੜ੍ਹ ਹੈ ਚੇਤਨ ਕੀ ਸਤਯਾ ਪਾ ਕਰ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਰਚਤੀ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਸੇ ਜਗਤ ਕਹਾਹੈ ।।੧।।ਪ੍ਰਸਨ ਜਬ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਸੰਸਾਰ ਪਗ ਹੂਆ ਤਬ ਚੇਤਨ ਸ੍ਰਪ ਕਾ ਹੀ ਜਗਤ ਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ ਹੋਨਾ ਚਾਹੀਏ ਅਰ ਸਭ ਲੋਕ ਅਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਏਹ ਕਹਿਤੇ ਹੈ ਜੋ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਜਗ ਮੈ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ਏਹੀ ਈਸ੍ਰ ਹੈ। ਉਤ੍ਰ ।। ਹੇ ਭਾਈ ਸੂਰਜ ਅਰੁ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਏ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ ਕਰਤੇ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈ ਏਹ ਦੋਨੋਂ
ਏ ਪ੍ਰਕਾਸਤਾ ਰੂਪੀ ਮਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਕੜਨੋਂ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਮਜੂਰ ਉਸ ਰਖਕ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਹੈ । ਭਾਵ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਕਾਸਤੋਂ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ
ਜੜ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਏਹ ਈ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਮਾਨ ਸਭ ਮੈਂ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ ॥
ਜਿਸਦੇ ਚਾਨਣੈ ਸਭ ਮੈ ਚਾਨਣ ਹੋਇ ॥ ਧਨਾਸਰੀ ਮਃ ੧ ॥ ਅਰੁਕਹਿਣੇ
ਵਾਲਯੋ ਨੇ ਜੋ ਕਹਾ ਹੈ ਸੋ ਬਾਹਜ ਮੁਖ ਦ੍ਰਿਟੀ ਮੈਂ ਕਹਾ ਹੈ ॥੨॥੨੯॥
ਪਿਛੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਨ ਕੀਆ ਸੀ ਕੇ ਮਾਯਾ ਦੀ ਉਪਲਭਦੀ ਭੀ ਚਾਹੀਏ
ਜਰੂਰ ੨ ਤਿਸਕਾ ॥ ਊਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;
{{center|
'''ਮੂ: ਹਾਸਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਹਮੀ ਦਰਦੋ ਸਰ-ਅਸਤ ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਜ਼ਿ ਹਕ ਗਾਵੋ ਪਰ ਅਸਤ ॥'''}}
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org
s.&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cbyl46ri0gr2b6oxxr252vuj5vvlqav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ – ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ.pdf/5</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72940</id>
    <revision>
      <id>221371</id>
      <parentid>221219</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T06:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221371</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4241" sha1="gt64off9zkqws6zcn5fjx90eylghjhm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ{{gap}}   (੨੦)। {{gap}}।     ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਟੀਕਾ-ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮ'ਯਾ ਦੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਏਹ ਨਿਸਰੇ ਪੀੜਾ ਸਿਰਦੀ ਹੈ) ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਮੈ ਖਰਤ ਹੋਨੇ ਸੇ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ, ਮੈਂ ਦੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਯਦਪ ਦੇਖਨੇ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿਹਾਰ ਮੈ ਸੁਖ ਦਿਖਾਵਤੀ ਹੈ
ਪ੍ਰੰਤੂ ਨਾਮ ਕੋ ਤ੍ਯਾਗ ਕੈ ਮਾਯਕ ਸੁਖੋਂ ਮੈਂ ਖਰੜ ਹੋਨੇ ਤੇ ਆਤਮਕ ਸੁਖ
ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ॥੧॥ ਤਾਂਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਮੈ ਲਗਕਰ ਦੀ ਹੂਆ
ਹੈ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਓਹ ਥੈਲ ਹੈ । ਪੁਨਾ ਗਧਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ
ਜੇਮੇ ਪਸੁ ਕੋ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਕੀ ਅਰੁ ਵਿਸੇ ਕੀ ਗਯਾਤ ਹੋਤੀ ਹੈ ਅਰੁ ਮੇ ਕੇ ਕੋ ਪ੍ਰਮੇਸ ਜਾਨੇ ਕੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਤੇ ਸੇ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਭੋਗਨੇ ਵਾਲਯੋ ਕੋ ਹਰੀ ਕੀ ਯਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ ਇਸਤੇ ਪਸ਼ੂ ਸਮਾਨ ਕਹੇ ਹੈਂ ਪ੍ਰਮਾਨ-ਆਵਨ ਆਇ ਕਿਸਹਿ ਮੇਂ ਸਦਿ ਮੇਂ ਬਿਲ ਬੂਝੇ ਪਸੁ ਢੋਰ ॥ ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ ਮਃ ੫ ਸਲੋਕ ॥੨॥੩੦॥ ਧਨ ਖੋਢਤਾ ਵਾਸਤੇ ॥ 

{{center|'''ਮੂਲ।। ਗਫ਼ਲਤ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਸਦ ਮਰਗਦਾਂ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯਾਦਸਤ ਨਿੱਜ਼ਦੇ ਆਕਲਾਂ'''}}

ਟੀਕਾ -ਆਦੀ ਹੋਣਾ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ਸੌ ਮੌ
ਜਾਣ) ਭਾਵ ਗਾਵਲ ਪੁਰਸ ਨਾ ੨ ਸੈਂਕੜੇ ਵੇਰੀ ਜਨਮ ਮਰ
ਤਾਂ ਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰੀਏ॥੧॥ ਸੋ ਜੀਵਨ ਰੂਪ ਭਗਤੀ ਪਾਸ ਅਕਲਮੰਦ
ਹੈ । ਭਾਵ ਅਯਾਸੀ ਸੰਤਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੧॥ ਸਿਧਾਂਤ
ਉਸਕੀ ਪਭਾਵਜਿ ਮੂਲ ॥ ਹਰ ਦਮ ਕੇ ਬੁਜ਼ਰਦ ਦਰ ਯਾਦਵ
੭ ॥ ਦੇਸ਼
ਤਕਾਰ ਇਕਦਾਸ ਬਾਅਦਾ ਕਾਇਮ ਬਵਦ ਬੁਨੀ ਯਾਦਿਓ
ਹਾਕੋ ਕੇ ਨਾਮ ਜੋ ਓਨਾਮ
ਬਾ ਸਾਥ
ਯਾਦ ਗਰ
ਕਾਇਮ ਬਦਨਾਮ ਬਸੀਨਾਮਜ਼ ਭਾਵ
ਟੀਕਾ ਜੋ ਜਿਸਕਾ ਹਰ ਇਕ ਸੁਆਸ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦ ਹੀ
ਅੰਦ੍ਰ ॥ ੧ ॥ ਹੋ ਭਾਈ ਸਾਬ ਵਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਕਇਮ ਹੋਤੀਹੈ ਜੜ ਉਸਕੀ) ਭਾ
ਉਸ ਯਾਸੂ ਕੀ ਮੇ ਮੈ ਅਭੇਦਤਾ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੨॥ਪਿਛੇ ਜੋ ਭਗ
ਤਿਨ ਪਰਤ ਹੀ ਕਹੀ ਹੈ ਉਸ ਮੈ ਸੇ ਏਕ ਤਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਾ ਕਰਨਾ ਐ
ਵਲੋਤੇ ਹੈਂ ਯਾਮਜੋਕੋਈ ਸਿਰੇਨਾਮਸਿਮਕੋਨਾਮਕਰਕੇ ਰਾਜਦ ਨਾ
7
803
ਦੂਸਰਾਂ/ਅਰਥ ਹਰਨਾ -
ਨਾਮ
ਮਸਕਾਰ
ਅਸਚਰਜ ਪੱਥਰਦ
ਮੂਲ ਸਵਰ ਸਰੇ ਕੂੰ ਸਜਦ ਹੋ ਸੁਹਾਂਨ ਕਰਦਾ
ਜੇ ਕੋਈ, ਫਿਰ ਕੋ ਦੁਟ ਮਰੋਰਾ ਸਾਹਿਬੇ ਈਮਾਂਨ ਕਰਦ॥
ਕੇਸਜਦਹੇਨਾਮਨਿਮ ਸਚਾਵਾਹਿਗੁਰੂ।ਮਰੋਰਾ॥ਮਰਨਾਮਨਿਸਚੇਕਰਕੇ
ਕਾਮਲ ਨਾਮ ਉਸਕੇ ਨਾਮਈ (ਸਾਹਿਬਨਾਮਮਾਸਕਈ
ਸਚਰਜਕ ਹਨ । ਕਰਦ ਮਾਨਦਕਰਤਾ
ਕਰਦਾਏ ਕਨਾਮਸ
ਹਿਗੁਮਨਾਮਨਿਸਚੋਕਲੇ
੧
ਰੋ ਉਸਕੇ।ਰਮਤਾਈ ਸਾਹਿਬਮਾਲਈਆਂ।
Digitized by Panjab
Digital Library | ww.panjabdigilib.org
॥
ਦਰਦਰਵਾਰਿ ॥੧॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gt64off9zkqws6zcn5fjx90eylghjhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221374</id>
      <parentid>221371</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T06:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221374</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4115" sha1="epbbgnoc799etf95hk8bejsxdm8rm1z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ{{gap}}   (੨੦)।   {{gap}}        ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਟੀਕਾ-ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮ'ਯਾ ਦੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਏਹ ਨਿਸਰੇ ਪੀੜਾ ਸਿਰਦੀ ਹੈ) ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਮੈ ਖਰਤ ਹੋਨੇ ਸੇ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ, ਮੈਂ ਦੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਯਦਪ ਦੇਖਨੇ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿਹਾਰ ਮੈ ਸੁਖ ਦਿਖਾਵਤੀ ਹੈ
ਪ੍ਰੰਤੂ ਨਾਮ ਕੋ ਤ੍ਯਾਗ ਕੈ ਮਾਯਕ ਸੁਖੋਂ ਮੈਂ ਖਰੜ ਹੋਨੇ ਤੇ ਆਤਮਕ ਸੁਖ
ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ॥੧॥ ਤਾਂਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਮੈ ਲਗਕਰ ਦੀ ਹੂਆ
ਹੈ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਓਹ ਥੈਲ ਹੈ । ਪੁਨਾ ਗਧਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ
ਜੇਮੇ ਪਸੁ ਕੋ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਕੀ ਅਰੁ ਵਿਸੇ ਕੀ ਗਯਾਤ ਹੋਤੀ ਹੈ ਅਰੁ ਮੇ ਕੇ ਕੋ ਪ੍ਰਮੇਸ ਜਾਨੇ ਕੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਤੇ ਸੇ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਭੋਗਨੇ ਵਾਲਯੋ ਕੋ ਹਰੀ ਕੀ ਯਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ ਇਸਤੇ ਪਸ਼ੂ ਸਮਾਨ ਕਹੇ ਹੈਂ ਪ੍ਰਮਾਨ-ਆਵਨ ਆਇ ਕਿਸਹਿ ਮੇਂ ਸਦਿ ਮੇਂ ਬਿਲ ਬੂਝੇ ਪਸੁ ਢੋਰ ॥ ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ ਮਃ ੫ ਸਲੋਕ ॥੨॥੩੦॥ ਧਨ ਖੋਢਤਾ ਵਾਸਤੇ ॥ 

{{center|'''ਮੂਲ।। ਗਫ਼ਲਤ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਸਦ ਮਰਗਦਾਂ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯਾਦਸਤ ਨਿੱਜ਼ਦੇ ਆਕਲਾਂ'''}}

ਟੀਕਾ -ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਹੋਣਾ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ਸੌ ਮੌ
ਜਾਣ) ਭਾਵ ਗਾਵਲ ਪੁਰਸ ਪੁਨਾ ੨ ਸੈਂਕੜੇ ਵੇਰੀ ਜਨਮਤਾ ਮਰਤਾ ਹੈ ਤਾਂਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰੀਏ॥੧॥ ਸੋ ਜੀਵਨ ਰੂਪ ਭਗਤੀ ਪਾਸ ਅਕਲਮੰਦਾਂ ਹੈ । ਭਾਵ ਅਭਯਾਸੀ ਸੰਤਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੧॥ ਸਿਧਾਂਤ।।

{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਹਰ ਦਮ ਕੇ ਬੁਗੁਜ਼ਰਦ ਦਰ ਯਾਦਿਓ'''&lt;/br&gt;
'''ਬਾਖੁਦਾ ਕਾਇਮ ਬਵਦ ਬੁਨੀ ਯਾਦਿਓ ।।'''}}


ਟੀਕਾ- ਜੋ ਜਿਸਕਾ ਹਰ ਇਕ ਸੁਆਸ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦ ਹੀ
ਅੰਦ੍ਰ ॥ ੧ ॥ ਹੋ ਭਾਈ ਸਾਬ ਵਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਕਇਮ ਹੋਤੀਹੈ ਜੜ ਉਸਕੀ) ਭਾ
ਉਸ ਯਾਸੂ ਕੀ ਮੇ ਮੈ ਅਭੇਦਤਾ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੨॥ਪਿਛੇ ਜੋ ਭਗ
ਤਿਨ ਪਰਤ ਹੀ ਕਹੀ ਹੈ ਉਸ ਮੈ ਸੇ ਏਕ ਤਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਾ ਕਰਨਾ ਐ
ਵਲੋਤੇ ਹੈਂ ਯਾਮਜੋਕੋਈ ਸਿਰੇਨਾਮਸਿਮਕੋਨਾਮਕਰਕੇ ਰਾਜਦ ਨਾ
7
803
ਦੂਸਰਾਂ/ਅਰਥ ਹਰਨਾ -
ਨਾਮ
ਮਸਕਾਰ
ਅਸਚਰਜ ਪੱਥਰਦ
ਮੂਲ ਸਵਰ ਸਰੇ ਕੂੰ ਸਜਦ ਹੋ ਸੁਹਾਂਨ ਕਰਦਾ
ਜੇ ਕੋਈ, ਫਿਰ ਕੋ ਦੁਟ ਮਰੋਰਾ ਸਾਹਿਬੇ ਈਮਾਂਨ ਕਰਦ॥
ਕੇਸਜਦਹੇਨਾਮਨਿਮ ਸਚਾਵਾਹਿਗੁਰੂ।ਮਰੋਰਾ॥ਮਰਨਾਮਨਿਸਚੇਕਰਕੇ
ਕਾਮਲ ਨਾਮ ਉਸਕੇ ਨਾਮਈ (ਸਾਹਿਬਨਾਮਮਾਸਕਈ
ਸਚਰਜਕ ਹਨ । ਕਰਦ ਮਾਨਦਕਰਤਾ
ਕਰਦਾਏ ਕਨਾਮਸ
ਹਿਗੁਮਨਾਮਨਿਸਚੋਕਲੇ
੧
ਰੋ ਉਸਕੇ।ਰਮਤਾਈ ਸਾਹਿਬਮਾਲਈਆਂ।
Digitized by Panjab
Digital Library | ww.panjabdigilib.org
॥
ਦਰਦਰਵਾਰਿ ॥੧॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>epbbgnoc799etf95hk8bejsxdm8rm1z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221377</id>
      <parentid>221374</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T07:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221377</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="8q3xtdoqymzy62renznnvx2k7ixzv5c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ{{gap}}   (੨੦)।   {{gap}}        ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਟੀਕਾ-ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮ'ਯਾ ਦੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਏਹ ਨਿਸਰੇ ਪੀੜਾ ਸਿਰਦੀ ਹੈ) ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਮੈ ਖਰਤ ਹੋਨੇ ਸੇ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ, ਮੈਂ ਦੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਯਦਪ ਦੇਖਨੇ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿਹਾਰ ਮੈ ਸੁਖ ਦਿਖਾਵਤੀ ਹੈ
ਪ੍ਰੰਤੂ ਨਾਮ ਕੋ ਤ੍ਯਾਗ ਕੈ ਮਾਯਕ ਸੁਖੋਂ ਮੈਂ ਖਰੜ ਹੋਨੇ ਤੇ ਆਤਮਕ ਸੁਖ
ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ॥੧॥ ਤਾਂਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਮੈ ਲਗਕਰ ਦੀ ਹੂਆ
ਹੈ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਓਹ ਥੈਲ ਹੈ । ਪੁਨਾ ਗਧਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ
ਜੇਮੇ ਪਸੁ ਕੋ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਕੀ ਅਰੁ ਵਿਸੇ ਕੀ ਗਯਾਤ ਹੋਤੀ ਹੈ ਅਰੁ ਮੇ ਕੇ ਕੋ ਪ੍ਰਮੇਸ ਜਾਨੇ ਕੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਤੇ ਸੇ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਭੋਗਨੇ ਵਾਲਯੋ ਕੋ ਹਰੀ ਕੀ ਯਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ ਇਸਤੇ ਪਸ਼ੂ ਸਮਾਨ ਕਹੇ ਹੈਂ ਪ੍ਰਮਾਨ-ਆਵਨ ਆਇ ਕਿਸਹਿ ਮੇਂ ਸਦਿ ਮੇਂ ਬਿਲ ਬੂਝੇ ਪਸੁ ਢੋਰ ॥ ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ ਮਃ ੫ ਸਲੋਕ ॥੨॥੩੦॥ ਧਨ ਖੋਢਤਾ ਵਾਸਤੇ ॥ 

{{center|'''ਮੂਲ।। ਗਫ਼ਲਤ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਸਦ ਮਰਗਦਾਂ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯਾਦਸਤ ਨਿੱਜ਼ਦੇ ਆਕਲਾਂ'''}}

ਟੀਕਾ -ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਹੋਣਾ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ਸੌ ਮੌ
ਜਾਣ) ਭਾਵ ਗਾਵਲ ਪੁਰਸ ਪੁਨਾ ੨ ਸੈਂਕੜੇ ਵੇਰੀ ਜਨਮਤਾ ਮਰਤਾ ਹੈ ਤਾਂਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰੀਏ॥੧॥ ਸੋ ਜੀਵਨ ਰੂਪ ਭਗਤੀ ਪਾਸ ਅਕਲਮੰਦਾਂ ਹੈ । ਭਾਵ ਅਭਯਾਸੀ ਸੰਤਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੧॥ ਸਿਧਾਂਤ।।

{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਹਰ ਦਮ ਕੇ ਬੁਗੁਜ਼ਰਦ ਦਰ ਯਾਦਿਓ'''&lt;/br&gt;
'''ਬਾਖੁਦਾ ਕਾਇਮ ਬਵਦ ਬੁਨੀ ਯਾਦਿਓ ।।'''}}


ਟੀਕਾ- ਜੋ ਜਿਸਕਾ ਹਰ ਇਕ ਸੁਆਸ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦ ਹੀ ਅੰਦ੍ਰ ॥ ੧ ॥ ਹੇ ਭਾਈ ਸਾਬ ਵਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਕਇਮ ਹੋਤੀਹੈ ਜੜ ਉਸਕੀ) ਭਾ ਉਸ ਯਾਸੂ ਕੀ ਮੇ ਮੈ ਅਭੇਦਤਾ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੨॥ਪਿਛੇ ਜੋ ਭਗ ਤਿਨ ਪਰਤ ਹੀ ਕਹੀ ਹੈ ਉਸ ਮੈ ਸੇ ਏਕ ਤਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਾ ਕਰਨਾ ਐ
ਵਲ ਕਹਤ ਹੈ।

{{center|'''ਮੂਲ।। ਸਵਰ ਸਰੇ ਕ੍ਰੋ ਸਜਦ ਹੇ ਸੁਬਹਾਂਨ ਕਰਦਾ'''&lt;/br&gt;
'''ਹਰ ਮਰੋਰਾ ਸਾਹਿਬੇ ਈਮਾਂਨ ਕਰਦ॥'''}}
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab
Digital Library | ww.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8q3xtdoqymzy62renznnvx2k7ixzv5c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221378</id>
      <parentid>221377</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T07:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221378</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3443" sha1="bhm659s87lupa8vvx9oeog31s73s1nt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ{{gap}}   (੨੦)।   {{gap}}        ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
'''ਟੀਕਾ'''-ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮ'ਯਾ ਦੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਏਹ ਨਿਸਰੇ ਪੀੜਾ ਸਿਰਦੀ ਹੈ) ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਮੈ ਖਰਤ ਹੋਨੇ ਸੇ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ, ਮੈਂ ਦੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਯਦਪ ਦੇਖਨੇ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿਹਾਰ ਮੈ ਸੁਖ ਦਿਖਾਵਤੀ ਹੈ
ਪ੍ਰੰਤੂ ਨਾਮ ਕੋ ਤ੍ਯਾਗ ਕੈ ਮਾਯਕ ਸੁਖੋਂ ਮੈਂ ਖਰੜ ਹੋਨੇ ਤੇ ਆਤਮਕ ਸੁਖ
ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ॥੧॥ ਤਾਂਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਮੈ ਲਗਕਰ ਦੀ ਹੂਆ
ਹੈ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਓਹ ਥੈਲ ਹੈ । ਪੁਨਾ ਗਧਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ
ਜੇਮੇ ਪਸੁ ਕੋ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਕੀ ਅਰੁ ਵਿਸੇ ਕੀ ਗਯਾਤ ਹੋਤੀ ਹੈ ਅਰੁ ਮੇ ਕੇ ਕੋ ਪ੍ਰਮੇਸ ਜਾਨੇ ਕੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਤੇ ਸੇ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਭੋਗਨੇ ਵਾਲਯੋ ਕੋ ਹਰੀ ਕੀ ਯਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ ਇਸਤੇ ਪਸ਼ੂ ਸਮਾਨ ਕਹੇ ਹੈਂ ਪ੍ਰਮਾਨ-ਆਵਨ ਆਇ ਕਿਸਹਿ ਮੇਂ ਸਦਿ ਮੇਂ ਬਿਲ ਬੂਝੇ ਪਸੁ ਢੋਰ ॥ ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ ਮਃ ੫ ਸਲੋਕ ॥੨॥੩੦॥ ਧਨ ਖੋਢਤਾ ਵਾਸਤੇ ॥ 

{{center|'''ਮੂਲ।। ਗਫ਼ਲਤ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਸਦ ਮਰਗਦਾਂ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯਾਦਸਤ ਨਿੱਜ਼ਦੇ ਆਕਲਾਂ'''}}

'''ਟੀਕਾ''' -ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਹੋਣਾ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ਸੌ ਮੌ
ਜਾਣ) ਭਾਵ ਗਾਵਲ ਪੁਰਸ ਪੁਨਾ ੨ ਸੈਂਕੜੇ ਵੇਰੀ ਜਨਮਤਾ ਮਰਤਾ ਹੈ ਤਾਂਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰੀਏ॥੧॥ ਸੋ ਜੀਵਨ ਰੂਪ ਭਗਤੀ ਪਾਸ ਅਕਲਮੰਦਾਂ ਹੈ । ਭਾਵ ਅਭਯਾਸੀ ਸੰਤਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੧॥ ਸਿਧਾਂਤ।।

{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਹਰ ਦਮ ਕੇ ਬੁਗੁਜ਼ਰਦ ਦਰ ਯਾਦਿਓ'''&lt;/br&gt;
'''ਬਾਖੁਦਾ ਕਾਇਮ ਬਵਦ ਬੁਨੀ ਯਾਦਿਓ ।।'''}}


'''ਟੀਕਾ'''- ਜੋ ਜਿਸਕਾ ਹਰ ਇਕ ਸੁਆਸ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦ ਹੀ ਅੰਦ੍ਰ ॥ ੧ ॥ ਹੇ ਭਾਈ ਸਾਬ ਵਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਕਇਮ ਹੋਤੀਹੈ ਜੜ ਉਸਕੀ) ਭਾ ਉਸ ਯਾਸੂ ਕੀ ਮੇ ਮੈ ਅਭੇਦਤਾ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੨॥ਪਿਛੇ ਜੋ ਭਗ ਤਿਨ ਪਰਤ ਹੀ ਕਹੀ ਹੈ ਉਸ ਮੈ ਸੇ ਏਕ ਤਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਾ ਕਰਨਾ ਐ
ਵਲ ਕਹਤ ਹੈ।

{{center|'''ਮੂਲ।। ਸਵਰ ਸਰੇ ਕ੍ਰੋ ਸਜਦ ਹੇ ਸੁਬਹਾਂਨ ਕਰਦਾ'''&lt;/br&gt;
'''ਹਰ ਮਰੋਰਾ ਸਾਹਿਬੇ ਈਮਾਂਨ ਕਰਦ॥'''}}
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab
Digital Library | ww.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhm659s87lupa8vvx9oeog31s73s1nt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221412</id>
      <parentid>221378</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221412</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3466" sha1="173nqfvf4krqnygly926867rs0ntvs0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;
'''ਟੀਕਾ'''-ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮ'ਯਾ ਦੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਏਹ ਨਿਸਰੇ ਪੀੜਾ ਸਿਰਦੀ ਹੈ) ਭਾਵ ਮਾਯਾ ਮੈ ਖਰਤ ਹੋਨੇ ਸੇ ਦੋਨੋ ਲੋਕਾਂ, ਮੈਂ ਦੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਯਦਪ ਦੇਖਨੇ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿਹਾਰ ਮੈ ਸੁਖ ਦਿਖਾਵਤੀ ਹੈ
ਪ੍ਰੰਤੂ ਨਾਮ ਕੋ ਤ੍ਯਾਗ ਕੈ ਮਾਯਕ ਸੁਖੋਂ ਮੈਂ ਖਰੜ ਹੋਨੇ ਤੇ ਆਤਮਕ ਸੁਖ
ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ॥੧॥ ਤਾਂਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਮੈ ਲਗਕਰ ਦੀ ਹੂਆ
ਹੈ ਸਚੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਓਹ ਥੈਲ ਹੈ । ਪੁਨਾ ਗਧਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ
ਜੇਮੇ ਪਸੁ ਕੋ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਕੀ ਅਰੁ ਵਿਸੇ ਕੀ ਗਯਾਤ ਹੋਤੀ ਹੈ ਅਰੁ ਮੇ ਕੇ ਕੋ ਪ੍ਰਮੇਸ ਜਾਨੇ ਕੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਤੇ ਸੇ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਭੋਗਨੇ ਵਾਲਯੋ ਕੋ ਹਰੀ ਕੀ ਯਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ ਇਸਤੇ ਪਸ਼ੂ ਸਮਾਨ ਕਹੇ ਹੈਂ ਪ੍ਰਮਾਨ-ਆਵਨ ਆਇ ਕਿਸਹਿ ਮੇਂ ਸਦਿ ਮੇਂ ਬਿਲ ਬੂਝੇ ਪਸੁ ਢੋਰ ॥ ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ ਮਃ ੫ ਸਲੋਕ ॥੨॥੩੦॥ ਧਨ ਖੋਢਤਾ ਵਾਸਤੇ ॥ 

{{center|'''ਮੂਲ।। ਗਫ਼ਲਤ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਸਦ ਮਰਗਦਾਂ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯਾਦਸਤ ਨਿੱਜ਼ਦੇ ਆਕਲਾਂ'''}}

'''ਟੀਕਾ''' -ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਹੋਣਾ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ਸੌ ਮੌ
ਜਾਣ) ਭਾਵ ਗਾਵਲ ਪੁਰਸ ਪੁਨਾ ੨ ਸੈਂਕੜੇ ਵੇਰੀ ਜਨਮਤਾ ਮਰਤਾ ਹੈ ਤਾਂਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰੀਏ॥੧॥ ਸੋ ਜੀਵਨ ਰੂਪ ਭਗਤੀ ਪਾਸ ਅਕਲਮੰਦਾਂ ਹੈ । ਭਾਵ ਅਭਯਾਸੀ ਸੰਤਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੧॥ ਸਿਧਾਂਤ।।

{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਹਰ ਦਮ ਕੇ ਬੁਗੁਜ਼ਰਦ ਦਰ ਯਾਦਿਓ'''&lt;/br&gt;
'''ਬਾਖੁਦਾ ਕਾਇਮ ਬਵਦ ਬੁਨੀ ਯਾਦਿਓ ।।'''}}


'''ਟੀਕਾ'''- ਜੋ ਜਿਸਕਾ ਹਰ ਇਕ ਸੁਆਸ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦ ਹੀ ਅੰਦ੍ਰ ॥ ੧ ॥ ਹੇ ਭਾਈ ਸਾਬ ਵਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਕਇਮ ਹੋਤੀਹੈ ਜੜ ਉਸਕੀ) ਭਾ ਉਸ ਯਾਸੂ ਕੀ ਮੇ ਮੈ ਅਭੇਦਤਾ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੨॥ਪਿਛੇ ਜੋ ਭਗ ਤਿਨ ਪਰਤ ਹੀ ਕਹੀ ਹੈ ਉਸ ਮੈ ਸੇ ਏਕ ਤਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਾ ਕਰਨਾ ਐ
ਵਲ ਕਹਤ ਹੈ।

{{center|'''ਮੂਲ।। ਸਵਰ ਸਰੇ ਕ੍ਰੋ ਸਜਦ ਹੇ ਸੁਬਹਾਂਨ ਕਰਦਾ'''&lt;/br&gt;
'''ਹਰ ਮਰੋਰਾ ਸਾਹਿਬੇ ਈਮਾਂਨ ਕਰਦ॥'''}}
&lt;/br&gt;
'''ਮੋਟੀ ਲਿਖਤ'''&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab
Digital Library | ww.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>173nqfvf4krqnygly926867rs0ntvs0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ – ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72941</id>
    <revision>
      <id>221382</id>
      <parentid>221220</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T07:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221382</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3653" sha1="4zy9cdcjuv6wgddse4qq9mh6kgy02sh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ।   {{gap}} (੨੧)          {{gap}} ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਟੀਕਾ- ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਸੋਭਨੀਕ ਅਸਚਰਜ ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ ਗੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਸਚਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਉਸਕੇ ਤਾਂਈਂ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਭਾਵ
ਧਰਮ ਉਸਦੀ ਸਫਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਿਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ
ਸੁਰਖੁਰੂ ਹੋਨੇ ਤੇ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਨੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਫਲ ਕਹਾ
ਹੈ ਸੋ ਜੇਕਰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿਆਂ ਦੋਸ ਹੈ ਉ ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰ
ਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।੧। ਸਚਾ ਨਿਸਚੈ
ਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ) ਭਾਵ ਝੂਠਾ ਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋਨੇ
ਤੇ ਚੌਰਾਸੀ ਮੈ ਫੋਰਦਾ ਹੈ॥੨ ॥੩੩॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾ ਨਿਵਾਨੇ
ਕਾ ਜੋ ਬਡਾਂ ਦੋਸ ਦਿਖਾਯਾ ਹੋ ਇਸ ਮੈਂ ਕਿਆ ਹੇਤੁ ਹੈ ਸੋ ਕਹੀਏ॥ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

ਮੂਲ ॥ ਸਰ ਬਰਾਏ ਸਜ਼ੲਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ॥
ਦਰਦ ਹਰ ਸਰ ਰਾ ਮਦਾਵਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ ॥

&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ—ਹੇ ਭਾਈ ਸਿਰ ਵਾਸਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ
ਸਭ ਅੰਗ ਭਿਨ ੨ ਕਾਰਜ ਕੋ ਉਤਪਤਿ ਕੀਏਹੈਂ ਤਿਨੋਂ ਜੇ ਸਿਰ ਨਮਸਕਾਰ
ਕੋ ਤਿਨੋਲੈ ਮੈਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਸਫਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਪੁੰਨਾ ਤਮਾਮ ਸਿਰਦੀ ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਏਹ
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਦਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਕੈਸੇ ਭੀ ਕੋਈ ਕਠੋਰ ਚਿਤ
ਹੋ ਉਸ ਆਗੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਓਹੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕਰ ਨਰਮ ਦਿਲਹੋ ਜਾਤਾ
ਹੈ ਇਸਤਰਾਂ ਸਭ ਥਲਵਾ ਦਫਾ ਹੋਕਰ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਅਰੂ
ਨਾਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਦੁਖਾਂ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੪॥
&lt;/br&gt;
ਮੂਝ॥ ਪਸ਼ ਤੁਰਾ ਬਾਇਦਕੁਨੀ ਹਰਦਮ ਸਜ਼ੂਦ।।
ਗਾਫਲ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਆਰਫ ਨਬੂਦ।।
&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ—ਐਸਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਜਾਨਕਰ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਤਾਂਈ ਭੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਨਾਮ
ਹਰ ਵਕਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਤੇ ਜਾਤੇਂ ਇਸਰੀਤ ਨ
ਅਨੁਸਾਰ ॥੧॥ ਸਨ ॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਨਮਕਾਰ ਕਰਨੀ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਠੀਕ
ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਯਾਸੂ ਕੋ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ੨ ਚਾਹੀਏ ਅਰੁ ਜਬ ਜਯਾਮਾ ਕਾਲਸੇ
ਉਸਤ ਵਾਲਾ ਹੌ ਜਾਇ ਤਬ ਫੇਰ ਕਿਆ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਭ
ਹੈ ਜੋ
ਤੂ ਨਹੀਏ
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4zy9cdcjuv6wgddse4qq9mh6kgy02sh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221383</id>
      <parentid>221382</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T07:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221383</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3576" sha1="m6qugbscgiqx2lta729z4v43avfu2rj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ।   {{gap}} (੨੧)          {{gap}} ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
ਟੀਕਾ- ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਸੋਭਨੀਕ ਅਸਚਰਜ ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ ਗੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਸਚਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਉਸਕੇ ਤਾਂਈਂ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਭਾਵ
ਧਰਮ ਉਸਦੀ ਸਫਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਿਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ
ਸੁਰਖੁਰੂ ਹੋਨੇ ਤੇ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਨੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਫਲ ਕਹਾ
ਹੈ ਸੋ ਜੇਕਰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿਆਂ ਦੋਸ ਹੈ ਉ ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰ
ਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।੧। ਸਚਾ ਨਿਸਚੈ
ਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ) ਭਾਵ ਝੂਠਾ ਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋਨੇ
ਤੇ ਚੌਰਾਸੀ ਮੈ ਫੋਰਦਾ ਹੈ॥੨ ॥੩੩॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾ ਨਿਵਾਨੇ
ਕਾ ਜੋ ਬਡਾਂ ਦੋਸ ਦਿਖਾਯਾ ਹੋ ਇਸ ਮੈਂ ਕਿਆ ਹੇਤੁ ਹੈ ਸੋ ਕਹੀਏ॥ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

ਮੂਲ ॥ ਸਰ ਬਰਾਏ ਸਜ਼ੲਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ॥ &lt;/br&gt;
ਦਰਦ ਹਰ ਸਰ ਰਾ ਮਦਾਵਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ ॥

&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ—ਹੇ ਭਾਈ ਸਿਰ ਵਾਸਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ
ਸਭ ਅੰਗ ਭਿਨ ੨ ਕਾਰਜ ਕੋ ਉਤਪਤਿ ਕੀਏਹੈਂ ਤਿਨੋਂ ਜੇ ਸਿਰ ਨਮਸਕਾਰ
ਕੋ ਤਿਨੋਲੈ ਮੈਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਸਫਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਪੁੰਨਾ ਤਮਾਮ ਸਿਰਦੀ ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਏਹ
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਦਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਕੈਸੇ ਭੀ ਕੋਈ ਕਠੋਰ ਚਿਤ
ਹੋ ਉਸ ਆਗੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਓਹੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕਰ ਨਰਮ ਦਿਲਹੋ ਜਾਤਾ
ਹੈ ਇਸਤਰਾਂ ਸਭ ਥਲਵਾ ਦਫਾ ਹੋਕਰ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਅਰੂ
ਨਾਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਦੁਖਾਂ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੪॥
&lt;/br&gt;
ਮੂਝ॥ ਪਸ਼ ਤੁਰਾ ਬਾਇਦਕੁਨੀ ਹਰਦਮ ਸਜ਼ੂਦ।। &lt;/br&gt;
ਗਾਫਲ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਆਰਫ ਨਬੂਦ।।
&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ—ਐਸਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਜਾਨਕਰ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਤਾਂਈ ਭੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਨਾਮ
ਹਰ ਵਕਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਤੇ ਜਾਤੇਂ ਇਸਰੀਤ ਨ
ਅਨੁਸਾਰ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸਨ ॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਨਮਕਾਰ ਕਰਨੀ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਠੀਕ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਗਯਾਸਾ ਕਾਲਸੇ ਉਪ੍ਰਵਸਤਾ ਵਾਲਾ ਹੌ ਜਾਇ ਤਬ ਫੇਰ ਕਿਆ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਭ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6qugbscgiqx2lta729z4v43avfu2rj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221384</id>
      <parentid>221383</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T07:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221384</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3641" sha1="35oy59wj5mrwggzqbyx1gpw71rfedms" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ।   {{gap}} (੨੧)          {{gap}} ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
'''ਟੀਕਾ'''- ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਸੋਭਨੀਕ ਅਸਚਰਜ ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ ਗੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਸਚਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਉਸਕੇ ਤਾਂਈਂ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਭਾਵ
ਧਰਮ ਉਸਦੀ ਸਫਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਿਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ
ਸੁਰਖੁਰੂ ਹੋਨੇ ਤੇ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਨੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਫਲ ਕਹਾ
ਹੈ ਸੋ ਜੇਕਰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿਆਂ ਦੋਸ ਹੈ ਉ ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰ
ਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।੧। ਸਚਾ ਨਿਸਚੈ
ਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ) ਭਾਵ ਝੂਠਾ ਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋਨੇ
ਤੇ ਚੌਰਾਸੀ ਮੈ ਫੋਰਦਾ ਹੈ॥੨ ॥੩੩॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾ ਨਿਵਾਨੇ
ਕਾ ਜੋ ਬਡਾਂ ਦੋਸ ਦਿਖਾਯਾ ਹੋ ਇਸ ਮੈਂ ਕਿਆ ਹੇਤੁ ਹੈ ਸੋ ਕਹੀਏ॥ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਸਰ ਬਰਾਏ ਸਜ਼ੲਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਦਰਦ ਹਰ ਸਰ ਰਾ ਮਦਾਵਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ ॥'''}}

&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''—ਹੇ ਭਾਈ ਸਿਰ ਵਾਸਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ
ਸਭ ਅੰਗ ਭਿਨ ੨ ਕਾਰਜ ਕੋ ਉਤਪਤਿ ਕੀਏਹੈਂ ਤਿਨੋਂ ਜੇ ਸਿਰ ਨਮਸਕਾਰ
ਕੋ ਤਿਨੋਲੈ ਮੈਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਸਫਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਪੁੰਨਾ ਤਮਾਮ ਸਿਰਦੀ ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਏਹ
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਦਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਕੈਸੇ ਭੀ ਕੋਈ ਕਠੋਰ ਚਿਤ
ਹੋ ਉਸ ਆਗੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਓਹੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕਰ ਨਰਮ ਦਿਲਹੋ ਜਾਤਾ
ਹੈ ਇਸਤਰਾਂ ਸਭ ਥਲਵਾ ਦਫਾ ਹੋਕਰ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਅਰੂ
ਨਾਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਦੁਖਾਂ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੪॥
&lt;/br&gt;
{{center|'''ਮੂਝ॥ ਪਸ਼ ਤੁਰਾ ਬਾਇਦਕੁਨੀ ਹਰਦਮ ਸਜ਼ੂਦ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਗਾਫਲ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਆਰਫ ਨਬੂਦ।।'''}}
&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''—ਐਸਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਜਾਨਕਰ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਤਾਂਈ ਭੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਨਾਮ
ਹਰ ਵਕਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਤੇ ਜਾਤੇਂ ਇਸਰੀਤ ਨ
ਅਨੁਸਾਰ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸਨ ॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਨਮਕਾਰ ਕਰਨੀ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਠੀਕ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਗਯਾਸਾ ਕਾਲਸੇ ਉਪ੍ਰਵਸਤਾ ਵਾਲਾ ਹੌ ਜਾਇ ਤਬ ਫੇਰ ਕਿਆ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਭ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>35oy59wj5mrwggzqbyx1gpw71rfedms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221385</id>
      <parentid>221384</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T07:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221385</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3652" sha1="mahhcrffilju2gh4ikm8qr3oqowalid" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ।   {{gap}} (੨੧)          {{gap}} ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
'''ਟੀਕਾ'''- ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਸੋਭਨੀਕ ਅਸਚਰਜ ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ ਗੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਸਚਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਉਸਕੇ ਤਾਂਈਂ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਭਾਵ
ਧਰਮ ਉਸਦੀ ਸਫਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਿਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ
ਸੁਰਖੁਰੂ ਹੋਨੇ ਤੇ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਨੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਫਲ ਕਹਾ
ਹੈ ਸੋ ਜੇਕਰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿਆਂ ਦੋਸ ਹੈ ਉ ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰ
ਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।੧। ਸਚਾ ਨਿਸਚੈ
ਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ) ਭਾਵ ਝੂਠਾ ਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋਨੇ
ਤੇ ਚੌਰਾਸੀ ਮੈ ਫੋਰਦਾ ਹੈ॥੨ ॥੩੩॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾ ਨਿਵਾਨੇ
ਕਾ ਜੋ ਬਡਾਂ ਦੋਸ ਦਿਖਾਯਾ ਹੋ ਇਸ ਮੈਂ ਕਿਆ ਹੇਤੁ ਹੈ ਸੋ ਕਹੀਏ॥ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਸਰ ਬਰਾਏ ਸਜ਼ੲਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਦਰਦ ਹਰ ਸਰ ਰਾ ਮਦਾਵਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ ॥'''}}

&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''—ਹੇ ਭਾਈ ਸਿਰ ਵਾਸਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ
ਸਭ ਅੰਗ ਭਿਨ ੨ ਕਾਰਜ ਕੋ ਉਤਪਤਿ ਕੀਏਹੈਂ ਤਿਨੋਂ ਜੇ ਸਿਰ ਨਮਸਕਾਰ
ਕੋ ਤਿਨੋਲੈ ਮੈਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਸਫਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਪੁੰਨਾ ਤਮਾਮ ਸਿਰਦੀ ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਏਹ
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਦਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਕੈਸੇ ਭੀ ਕੋਈ ਕਠੋਰ ਚਿਤ
ਹੋ ਉਸ ਆਗੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਓਹੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕਰ ਨਰਮ ਦਿਲਹੋ ਜਾਤਾ
ਹੈ ਇਸਤਰਾਂ ਸਭ ਥਲਵਾ ਦਫਾ ਹੋਕਰ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਅਰੂ
ਨਾਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਦੁਖਾਂ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੪॥
&lt;/br&gt;
{{center|'''ਮੂਝ॥ ਪਸ਼ ਤੁਰਾ ਬਾਇਦਕੁਨੀ ਹਰਦਮ ਸਜ਼ੂਦ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਗਾਫਲ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਆਰਫ ਨਬੂਦ।।'''}}
&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''—ਐਸਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਜਾਨਕਰ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਤਾਂਈ ਭੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਨਾਮ
ਹਰ ਵਕਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਤੇ ਜਾਤੇਂ ਇਸਰੀਤ ਨ
ਅਨੁਸਾਰ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸਨ ॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਨਮਕਾਰ ਕਰਨੀ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਠੀਕ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਗਯਾਸਾ ਕਾਲਸੇ ਉਪ੍ਰਵਸਤਾ ਵਾਲਾ ਹੌ ਜਾਇ ਤਬ ਫੇਰ ਕਿਆ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਭ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mahhcrffilju2gh4ikm8qr3oqowalid</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221386</id>
      <parentid>221385</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T08:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221386</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3651" sha1="kiwqr3bqdchg78txymiwzhusxdglkzt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ।   {{gap}} (੨੧)          {{gap}} ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮ&lt;/noinclude&gt;
'''ਟੀਕਾ'''- ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਸੋਭਨੀਕ ਅਸਚਰਜ ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ ਗੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਸਚਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਉਸਕੇ ਤਾਂਈਂ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਭਾਵ
ਧਰਮ ਉਸਦੀ ਸਫਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਿਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ
ਸੁਰਖੁਰੂ ਹੋਨੇ ਤੇ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਨੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਫਲ ਕਹਾ
ਹੈ ਸੋ ਜੇਕਰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿਆਂ ਦੋਸ ਹੈ ਉ ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰ
ਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।੧। ਸਚਾ ਨਿਸਚੈ
ਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ) ਭਾਵ ਝੂਠਾ ਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋਨੇ
ਤੇ ਚੌਰਾਸੀ ਮੈ ਫੋਰਦਾ ਹੈ॥੨ ॥੩੩॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾ ਨਿਵਾਨੇ
ਕਾ ਜੋ ਬਡਾਂ ਦੋਸ ਦਿਖਾਯਾ ਹੋ ਇਸ ਮੈਂ ਕਿਆ ਹੇਤੁ ਹੈ ਸੋ ਕਹੀਏ॥ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਸਰ ਬਰਾਏ ਸਜ਼ੲਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਦਰਦ ਹਰ ਸਰ ਰਾ ਮਦਾਵਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ ॥'''}}

&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''—ਹੇ ਭਾਈ ਸਿਰ ਵਾਸਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ
ਸਭ ਅੰਗ ਭਿਨ ੨ ਕਾਰਜ ਕੋ ਉਤਪਤਿ ਕੀਏਹੈਂ ਤਿਨੋਂ ਜੇ ਸਿਰ ਨਮਸਕਾਰ
ਕੋ ਤਿਨੋਲੈ ਮੈਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਸਫਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਪੁੰਨਾ ਤਮਾਮ ਸਿਰਦੀ ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਏਹ
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਦਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਕੈਸੇ ਭੀ ਕੋਈ ਕਠੋਰ ਚਿਤ
ਹੋ ਉਸ ਆਗੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਓਹੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕਰ ਨਰਮ ਦਿਲਹੋ ਜਾਤਾ
ਹੈ ਇਸਤਰਾਂ ਸਭ ਥਲਵਾ ਦਫਾ ਹੋਕਰ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਅਰੂ
ਨਾਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਦੁਖਾਂ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੪॥
&lt;/br&gt;
{{center|'''ਮੂਝ॥ ਪਸ਼ ਤੁਰਾ ਬਾਇਦਕੁਨੀ ਹਰਦਮ ਸਜ਼ੂਦ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਗਾਫਲ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਆਰਫ ਨਬੂਦ।।'''}}
&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''—ਐਸਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਜਾਨਕਰ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਤਾਂਈ ਭੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਨਾਮ
ਹਰ ਵਕਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਤੇ ਜਾਤੇਂ ਇਸਰੀਤ ਨ
ਅਨੁਸਾਰ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸਨ ॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਨਮਕਾਰ ਕਰਨੀ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਠੀਕ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਗਯਾਸਾ ਕਾਲਸੇ ਉਪ੍ਰਵਸਤਾ ਵਾਲਾ ਹੌ ਜਾਇ ਤਬ ਫੇਰ ਕਿਆ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਭ
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kiwqr3bqdchg78txymiwzhusxdglkzt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221411</id>
      <parentid>221386</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221411</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="iou39xjjly1me40wtot4o6thjiof37g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;
'''ਟੀਕਾ'''- ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਸੋਭਨੀਕ ਅਸਚਰਜ ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਭਾਵ ਗੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਸਚਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਉਸਕੇ ਤਾਂਈਂ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਭਾਵ
ਧਰਮ ਉਸਦੀ ਸਫਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਿਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ
ਸੁਰਖੁਰੂ ਹੋਨੇ ਤੇ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਨੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਫਲ ਕਹਾ
ਹੈ ਸੋ ਜੇਕਰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿਆਂ ਦੋਸ ਹੈ ਉ ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰ
ਕਰਕੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।੧। ਸਚਾ ਨਿਸਚੈ
ਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ) ਭਾਵ ਝੂਠਾ ਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋਨੇ
ਤੇ ਚੌਰਾਸੀ ਮੈ ਫੋਰਦਾ ਹੈ॥੨ ॥੩੩॥ ਪ੍ਰਸਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾ ਨਿਵਾਨੇ
ਕਾ ਜੋ ਬਡਾਂ ਦੋਸ ਦਿਖਾਯਾ ਹੋ ਇਸ ਮੈਂ ਕਿਆ ਹੇਤੁ ਹੈ ਸੋ ਕਹੀਏ॥ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਸਰ ਬਰਾਏ ਸਜ਼ੲਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਦਰਦ ਹਰ ਸਰ ਰਾ ਮਦਾਵਾ ਕਰਦਹ ਅੰਦ ॥'''}}

&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''—ਹੇ ਭਾਈ ਸਿਰ ਵਾਸਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ
ਸਭ ਅੰਗ ਭਿਨ ੨ ਕਾਰਜ ਕੋ ਉਤਪਤਿ ਕੀਏਹੈਂ ਤਿਨੋਂ ਜੇ ਸਿਰ ਨਮਸਕਾਰ
ਕੋ ਤਿਨੋਲੈ ਮੈਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਸਫਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਪੁੰਨਾ ਤਮਾਮ ਸਿਰਦੀ ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਏਹ
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਦਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਕੈਸੇ ਭੀ ਕੋਈ ਕਠੋਰ ਚਿਤ
ਹੋ ਉਸ ਆਗੇ ਨਿਮਸਕਾਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਓਹੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕਰ ਨਰਮ ਦਿਲਹੋ ਜਾਤਾ
ਹੈ ਇਸਤਰਾਂ ਸਭ ਥਲਵਾ ਦਫਾ ਹੋਕਰ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਅਰੂ
ਨਾਂ ਕਰਨੇ ਸੇ ਦੁਖਾਂ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ॥੨॥੩੪॥
&lt;/br&gt;
{{center|'''ਮੂਝ॥ ਪਸ਼ ਤੁਰਾ ਬਾਇਦਕੁਨੀ ਹਰਦਮ ਸਜ਼ੂਦ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਗਾਫਲ ਅਜ਼ਵੈ ਯਕ ਜਮਾਂ ਆਰਫ ਨਬੂਦ।।'''}}
&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''—ਐਸਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਜਾਨਕਰ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਤਾਂਈ ਭੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਨਾਮ
ਹਰ ਵਕਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਤੇ ਜਾਤੇਂ ਇਸਰੀਤ ਨ
ਅਨੁਸਾਰ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸਨ ॥ ਆਪਨੇ ਜੋ ਨਮਕਾਰ ਕਰਨੀ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਠੀਕ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਗਯਾਸਾ ਕਾਲਸੇ ਉਪ੍ਰਵਸਤਾ ਵਾਲਾ ਹੌ ਜਾਇ ਤਬ ਫੇਰ ਕਿਆ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਭ
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iou39xjjly1me40wtot4o6thjiof37g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ – ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72942</id>
    <revision>
      <id>221387</id>
      <parentid>221221</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T08:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221387</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3516" sha1="2pa7p9udsw2x3ic5pop4yiixyas5s2t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;{ 22 )
ਸ
ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ
ਲੋਕ ਉਸਦੋਂ-ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਉ॥ ਹੇ ਭਾਈ ਉਸ
ਕੀ ਤਰਫ ਅਰੂ ਗੁਰਾਂ ਕੀ ਤੋਂ ਸੰਤਾ ਕੀ ਤਫ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੈ, ਸੇ
ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਭੀ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ (ਗਾਵਲ) ਪ੍ਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ ਤੇ
ਜੇਕਰ ਆਪਨੇ ਆਪਕੋ ਤੂੰ ਯਾਨਵਾਨ ਕਹਾਂਵਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਈ ਨਾ,
ਹੋਹੁ ॥੨॥੩੫॥
ਕੋਈ
ਜੋਕੋ, ਮਾਈ
1
ਹੈ
ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਸੁਨਾਮ ਆਖੇ ਗੁਪਾਸੋਂ। ਪਰਾਮ ਕਿਆ
ਅਕਸਵਾਲਾਥ
ਮਃ ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਚਰਾਂ ਆਕਲ ਬਵਦ ॥
ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਗਤ ਓ ਜ਼ਾਹਲ ਬਵੰਦ (ਟੀ
ਦੁਆਰੇ ਜਾਹਬਰਾਮਮੂਰਖ।ਬਵਦ ਹੋਤਾ ਹੈ।
ਟੀਕਾ ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਜਾਨ ਬੂਝੈ ॥ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਗੁਰ
ਸੰਤਾ ਸੇ ਓਥੁ ਕਿਆ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਓਹੁ ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨ
ਨਹੀਂ ਹੈ ॥ ੧ ॥ ਪੂਨਾ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਓਹੁ ਹਮਾਰੀ ਸਮਝ ਮੈਂ
ਮੂਰਖ ਹੈਂ ਅਯਾਨੀ ਹੈ ॥੨॥੩੬ ॥ ਸਨ ਆਪਨੇ ਜੋ ਯਾਵਾਨ ‘ਕਹੇ
ਉਨਕਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ ਵਾਕਰਤਬ ਕਹੀਏ ਜਿਸ ਕਰ ਹਮ ਭੀ ਜਾਨ ਲੇਵੈ॥
ਆਰਨਾਮ ਸੰਤ, ਫਾਰਗਨਿਆ ਦੂਰੋ ਨਾਮ,ਸੰਕਲਪ,
ਜੇ ਚਿਹਨਾਮਬਿਕਲ,ਅਸ
ਯਾਦਗੀ ਖ਼ਤਮ,
ਮੂ ॥ ਮਰਦੇ ਆਰਫ ਫਾਰਗ ਅੱਜ ਖੂਨੋ ਚਰਾਸਤ ॥
ਹਾਸਲੇ ਉਮਰਸ਼ ਹੋਮੀ ਥਾਣੇ ਖੁਦਾਸਤ ਦੀ॥
ਟੀਕਾ ਗ੍ਯਾਨਵਾਂਨ ਪੁਰਸ ਨਿਆਰੇ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਕਲਪ
ਉਮਰ ਨਾਮਜੀਵਨੋਦ ਹਮਭੀ ਈਂ।ਇਹੀਜਾਨਿਆਂ
ਸੈਂ। ਭਾਵ ਨਿਮਰ ਚਿਤ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ, ਈਰਖਾ ਬਖੀਲੀ ਕਿਸੇ ਸੇ ਨਹੀਂ
ਕਰਤੇ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਨਵਾ ਇਸ ਜੀਵਣੇ ਦਾ ਉਨਾਂ ਨੇ ਭੀ ਏਹੀ ਜਾਣਿਆ
ਜੋ ਯਾਦਗੀਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਰਨੀ ਕਰਾਨੀ ਤੇ ਨਮੂ ਹੋਣਾ ॥੨॥ ੩੭
ਮਾਲਕ ਧਰਮਦਾ। ਮਾਂਨਾਮਓ ਕਹੀਦਾ ਬਾਸਦਨਾਮ ਹੈ
ਮਃ ਸਾਹਿਬੇ ਮਾਂ ਹਮਾਂ ਬਾਦ ਹੁਮਾਂ ॥
ਕੌਨ ਬਾਅਦ ਗਾਫਲ ਅਜ਼ ਵੇ ਯਕ ਜ਼ਮਾਂ n
ਟੀ-ਸਿਧਾਂਤ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਓਹ ਹੈ ੨॥ ਭਾਵ ਓਹੁ
) ਕੇ ਜੋ ਨਾਮ
ਇਹ ਨਹੀਂ
ਦੇ ਬਾਸਮਤਾ ਪ੍ਰਮਾਦੀ।
ਯਕ ਇਕ ਜਮਧਾਮਸੁਆਸ
ਸੇ ਦੇ ਨਾਮ ਉਸਕੀਭਗਤੀਸ
ਸਨਮੁਖ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਦੀ ਉਸਾ ਕੀ
ਭਗਤੀ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ॥੨ ॥ ੩੮॥ ਦੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2pa7p9udsw2x3ic5pop4yiixyas5s2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221388</id>
      <parentid>221387</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T08:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221388</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3482" sha1="fbx5bl5q9lw0k1i28s0sqxsxzh7qvkb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ।      ( 22 )&lt;/noinclude&gt;ਲੋਕ ਉਸਦੋਂ-ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਉ॥ ਹੇ ਭਾਈ ਉਸ
ਕੀ ਤਰਫ ਅਰੂ ਗੁਰਾਂ ਕੀ ਤੋਂ ਸੰਤਾ ਕੀ ਤਫ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੈ, ਸੇ
ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਭੀ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ (ਗਾਵਲ) ਪ੍ਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ ਤੇ
ਜੇਕਰ ਆਪਨੇ ਆਪਕੋ ਤੂੰ ਯਾਨਵਾਨ ਕਹਾਂਵਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਈ ਨਾ,
ਹੋਹੁ ॥੨॥੩੫॥
ਕੋਈ
ਜੋਕੋ, ਮਾਈ
1
ਹੈ
ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਸੁਨਾਮ ਆਖੇ ਗੁਪਾਸੋਂ। ਪਰਾਮ ਕਿਆ
ਅਕਸਵਾਲਾਥ
ਮਃ ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਚਰਾਂ ਆਕਲ ਬਵਦ ॥
ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਗਤ ਓ ਜ਼ਾਹਲ ਬਵੰਦ (ਟੀ
ਦੁਆਰੇ ਜਾਹਬਰਾਮਮੂਰਖ।ਬਵਦ ਹੋਤਾ ਹੈ।
ਟੀਕਾ ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਜਾਨ ਬੂਝੈ ॥ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਗੁਰ
ਸੰਤਾ ਸੇ ਓਥੁ ਕਿਆ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਓਹੁ ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨ
ਨਹੀਂ ਹੈ ॥ ੧ ॥ ਪੂਨਾ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਓਹੁ ਹਮਾਰੀ ਸਮਝ ਮੈਂ
ਮੂਰਖ ਹੈਂ ਅਯਾਨੀ ਹੈ ॥੨॥੩੬ ॥ ਸਨ ਆਪਨੇ ਜੋ ਯਾਵਾਨ ‘ਕਹੇ
ਉਨਕਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ ਵਾਕਰਤਬ ਕਹੀਏ ਜਿਸ ਕਰ ਹਮ ਭੀ ਜਾਨ ਲੇਵੈ॥
ਆਰਨਾਮ ਸੰਤ, ਫਾਰਗਨਿਆ ਦੂਰੋ ਨਾਮ,ਸੰਕਲਪ,
ਜੇ ਚਿਹਨਾਮਬਿਕਲ,ਅਸ
ਯਾਦਗੀ ਖ਼ਤਮ,
ਮੂ ॥ ਮਰਦੇ ਆਰਫ ਫਾਰਗ ਅੱਜ ਖੂਨੋ ਚਰਾਸਤ ॥
ਹਾਸਲੇ ਉਮਰਸ਼ ਹੋਮੀ ਥਾਣੇ ਖੁਦਾਸਤ ਦੀ॥
ਟੀਕਾ ਗ੍ਯਾਨਵਾਂਨ ਪੁਰਸ ਨਿਆਰੇ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਕਲਪ
ਉਮਰ ਨਾਮਜੀਵਨੋਦ ਹਮਭੀ ਈਂ।ਇਹੀਜਾਨਿਆਂ
ਸੈਂ। ਭਾਵ ਨਿਮਰ ਚਿਤ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ, ਈਰਖਾ ਬਖੀਲੀ ਕਿਸੇ ਸੇ ਨਹੀਂ
ਕਰਤੇ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਨਵਾ ਇਸ ਜੀਵਣੇ ਦਾ ਉਨਾਂ ਨੇ ਭੀ ਏਹੀ ਜਾਣਿਆ
ਜੋ ਯਾਦਗੀਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਰਨੀ ਕਰਾਨੀ ਤੇ ਨਮੂ ਹੋਣਾ ॥੨॥ ੩੭
ਮਾਲਕ ਧਰਮਦਾ। ਮਾਂਨਾਮਓ ਕਹੀਦਾ ਬਾਸਦਨਾਮ ਹੈ
ਮਃ ਸਾਹਿਬੇ ਮਾਂ ਹਮਾਂ ਬਾਦ ਹੁਮਾਂ ॥
ਕੌਨ ਬਾਅਦ ਗਾਫਲ ਅਜ਼ ਵੇ ਯਕ ਜ਼ਮਾਂ n
ਟੀ-ਸਿਧਾਂਤ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਓਹ ਹੈ ੨॥ ਭਾਵ ਓਹੁ
) ਕੇ ਜੋ ਨਾਮ
ਇਹ ਨਹੀਂ
ਦੇ ਬਾਸਮਤਾ ਪ੍ਰਮਾਦੀ।
ਯਕ ਇਕ ਜਮਧਾਮਸੁਆਸ
ਸੇ ਦੇ ਨਾਮ ਉਸਕੀਭਗਤੀਸ
ਸਨਮੁਖ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਦੀ ਉਸਾ ਕੀ
ਭਗਤੀ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ॥੨ ॥ ੩੮॥ ਦੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fbx5bl5q9lw0k1i28s0sqxsxzh7qvkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221390</id>
      <parentid>221388</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T08:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221390</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2897" sha1="d7wrjz227m557w3a4rn24mwwplb55t0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt; ਸਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ           {{gap}}    (੨੨)  {{gap}}           ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;ਲੋਕ ਉਸਦੋਂ-ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਉ॥ ਹੇ ਭਾਈ ਉਸ
ਕੀ ਤਰਫ ਅਰੂ ਗੁਰਾਂ ਕੀ ਤੋਂ ਸੰਤਾ ਕੀ ਤਫ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੈ, ਸੇ
ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਭੀ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ (ਗਾਵਲ) ਪ੍ਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ ਤੇ
ਜੇਕਰ ਆਪਨੇ ਆਪਕੋ ਤੂੰ ਯਾਨਵਾਨ ਕਹਾਂਵਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਈ ਨਾ,
ਹੋਹੁ ॥੨॥੩੫॥
&lt;/br&gt;
ਮੂ:।। ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਚਰਾਂ ਆਕਲ ਬਵਦ ॥
ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਗਸ਼ਤ ਓ ਜ਼ਾਹਲ ਬਵੰਦ (ਟੀ:
&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ- ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਜਾਨ ਬੂਝਕੈ ॥ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਗੁਰ
ਸੰਤਾ ਸੇ ਓਥੁ ਕਿਆ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਓਹੁ ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨ
ਨਹੀਂ ਹੈ ॥ ੧ ॥ ਪੂਨਾ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਓਹੁ ਹਮਾਰੀ ਸਮਝ ਮੈਂ
ਮੂਰਖ ਹੈਂ ਅਯਾਨੀ ਹੈ ॥੨॥੩੬ ॥ ਸਨ ਆਪਨੇ ਜੋ ਯਾਵਾਨ ‘ਕਹੇ
ਉਨਕਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ ਵਾਕਰਤਬ ਕਹੀਏ ਜਿਸ ਕਰ ਹਮ ਭੀ ਜਾਨ ਲੇਵੈ॥ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

ਮੂ ॥ ਮਰਦ ਆਰਫ ਫਾਰਗ ਅਜ਼ ਚੂਨੋ ਚਰਾਸਤ ॥
ਹਾਸਲੇ ਉਮਰਸ਼ ਹਮੀ ਯਾਏ ਖੁਦਾਸਤ ਟੀ ।।
&lt;/br&gt;

ਟੀਕਾ-ਗ੍ਯਾਨਵਾਂਨ ਪੁਰਸ ਨਿਆਰੇ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਕਲਪ ਸੈਂ। ਭਾਵ ਨਿਮਰ ਚਿਤ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ, ਈਰਖਾ ਬਖੀਲੀ ਕਿਸੇ ਸੇ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਨਵਾ ਇਸ ਜੀਵਣੇ ਦਾ ਉਨਾਂ ਨੇ ਭੀ ਏਹੀ ਜਾਣਿਆ
ਜੋ ਯਾਦਗੀਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਰਨੀ ਕਰਾਨੀ ਤੇ ਨਮੂ ਹੋਣਾ ॥੨॥ ੩੭
&lt;/br&gt;

ਮੂ: ਸਾਹਿਬੇ ਈਮਾਂ ਹੁਮਾਂ ਬਾਸ਼ਦ ਹੁਮਾਂ ॥
ਕੌਨ ਬਾਸ਼ਦ ਗਾਫਲ ਅਜ਼ ਵੈ ਯਕ ਜ਼ਮਾਂ ।।
&lt;/br&gt;
ਟੀਕਾ- ਸਿਧਾਂਤ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਓਹ ਹੈ ੨॥ ਭਾਵ ਓਹੁ ਸਨਮੁਖ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਉਸਾ ਕੀ ਭਗਤੀ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ॥੨ ॥ ੩੮॥ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7wrjz227m557w3a4rn24mwwplb55t0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221391</id>
      <parentid>221390</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T08:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221391</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="79kgil1q8afl63kenito3264ujy13hj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt; ਸਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ           {{gap}}    (੨੨)  {{gap}}           ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;ਲੋਕ ਉਸਦੋਂ-ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਉ॥ ਹੇ ਭਾਈ ਉਸ
ਕੀ ਤਰਫ ਅਰੂ ਗੁਰਾਂ ਕੀ ਤੋਂ ਸੰਤਾ ਕੀ ਤਫ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੈ, ਸੇ
ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਭੀ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ (ਗਾਵਲ) ਪ੍ਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ ਤੇ
ਜੇਕਰ ਆਪਨੇ ਆਪਕੋ ਤੂੰ ਯਾਨਵਾਨ ਕਹਾਂਵਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਈ ਨਾ,
ਹੋਹੁ ॥੨॥੩੫॥
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ:।। ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਚਰਾਂ ਆਕਲ ਬਵਦ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਗਸ਼ਤ ਓ ਜ਼ਾਹਲ ਬਵੰਦ (ਟੀ:'''}}

&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''- ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਜਾਨ ਬੂਝਕੈ ॥ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਗੁਰ
ਸੰਤਾ ਸੇ ਓਥੁ ਕਿਆ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਓਹੁ ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨ
ਨਹੀਂ ਹੈ ॥ ੧ ॥ ਪੂਨਾ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਓਹੁ ਹਮਾਰੀ ਸਮਝ ਮੈਂ
ਮੂਰਖ ਹੈਂ ਅਯਾਨੀ ਹੈ ॥੨॥੩੬ ॥ ਸਨ ਆਪਨੇ ਜੋ ਯਾਵਾਨ ‘ਕਹੇ
ਉਨਕਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ ਵਾਕਰਤਬ ਕਹੀਏ ਜਿਸ ਕਰ ਹਮ ਭੀ ਜਾਨ ਲੇਵੈ॥ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ:॥ ਮਰਦ ਆਰਫ ਫਾਰਗ ਅਜ਼ ਚੂਨੋ ਚਰਾਸਤ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਹਾਸਲੇ ਉਮਰਸ਼ ਹਮੀ ਯਾਏ ਖੁਦਾਸਤ ਟੀ ।।'''}}

&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''-ਗ੍ਯਾਨਵਾਂਨ ਪੁਰਸ ਨਿਆਰੇ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਕਲਪ ਸੈਂ। ਭਾਵ ਨਿਮਰ ਚਿਤ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ, ਈਰਖਾ ਬਖੀਲੀ ਕਿਸੇ ਸੇ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਨਵਾ ਇਸ ਜੀਵਣੇ ਦਾ ਉਨਾਂ ਨੇ ਭੀ ਏਹੀ ਜਾਣਿਆ
ਜੋ ਯਾਦਗੀਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਰਨੀ ਕਰਾਨੀ ਤੇ ਨਮੂ ਹੋਣਾ ॥੨॥ ੩੭
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ: ਸਾਹਿਬੇ ਈਮਾਂ ਹੁਮਾਂ ਬਾਸ਼ਦ ਹੁਮਾਂ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਕੌਨ ਬਾਸ਼ਦ ਗਾਫਲ ਅਜ਼ ਵੈ ਯਕ ਜ਼ਮਾਂ ।।'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀਕਾ'''- ਸਿਧਾਂਤ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਓਹ ਹੈ ੨॥ ਭਾਵ ਓਹੁ ਸਨਮੁਖ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਉਸਾ ਕੀ ਭਗਤੀ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ॥੨ ॥ ੩੮॥ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>79kgil1q8afl63kenito3264ujy13hj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221392</id>
      <parentid>221391</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T08:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221392</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="knrqmzxj1jokmu4laatyuczy4dw3twk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt; ਸਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ           {{gap}}    (੨੨)  {{gap}}           ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;ਲੋਕ ਉਸਦੋਂ-ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਉ॥ ਹੇ ਭਾਈ ਉਸ
ਕੀ ਤਰਫ ਅਰੂ ਗੁਰਾਂ ਕੀ ਤੋਂ ਸੰਤਾ ਕੀ ਤਫ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੈ, ਸੇ
ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਭੀ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ (ਗਾਵਲ) ਪ੍ਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ ਤੇ
ਜੇਕਰ ਆਪਨੇ ਆਪਕੋ ਤੂੰ ਯਾਨਵਾਨ ਕਹਾਂਵਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਈ ਨਾ,
ਹੋਹੁ ॥੨॥੩੫॥
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ:।। ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਚਰਾਂ ਆਕਲ ਬਵਦ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਗਸ਼ਤ ਓ ਜ਼ਾਹਲ ਬਵੰਦ (ਟੀ:'''}}

&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''- ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਜਾਨ ਬੂਝਕੈ ॥ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਗੁਰ
ਸੰਤਾ ਸੇ ਓਥੁ ਕਿਆ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਓਹੁ ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨ
ਨਹੀਂ ਹੈ ॥ ੧ ॥ ਪੂਨਾ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਓਹੁ ਹਮਾਰੀ ਸਮਝ ਮੈਂ
ਮੂਰਖ ਹੈਂ ਅਯਾਨੀ ਹੈ ॥੨॥੩੬ ॥ ਸਨ ਆਪਨੇ ਜੋ ਯਾਵਾਨ ‘ਕਹੇ
ਉਨਕਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ ਵਾਕਰਤਬ ਕਹੀਏ ਜਿਸ ਕਰ ਹਮ ਭੀ ਜਾਨ ਲੇਵੈ॥ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ:॥ ਮਰਦ ਆਰਫ ਫਾਰਗ ਅਜ਼ ਚੂਨੋ ਚਰਾਸਤ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਹਾਸਲੇ ਉਮਰਸ਼ ਹਮੀ ਯਾਏ ਖੁਦਾਸਤ ਟੀ ।।'''}}

&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''-ਗ੍ਯਾਨਵਾਂਨ ਪੁਰਸ ਨਿਆਰੇ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਕਲਪ ਸੈਂ। ਭਾਵ ਨਿਮਰ ਚਿਤ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ, ਈਰਖਾ ਬਖੀਲੀ ਕਿਸੇ ਸੇ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਨਵਾ ਇਸ ਜੀਵਣੇ ਦਾ ਉਨਾਂ ਨੇ ਭੀ ਏਹੀ ਜਾਣਿਆ
ਜੋ ਯਾਦਗੀਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਰਨੀ ਕਰਾਨੀ ਤੇ ਨਮੂ ਹੋਣਾ ॥੨॥ ੩੭
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ: ਸਾਹਿਬੇ ਈਮਾਂ ਹੁਮਾਂ ਬਾਸ਼ਦ ਹੁਮਾਂ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਕੌਨ ਬਾਸ਼ਦ ਗਾਫਲ ਅਜ਼ ਵੈ ਯਕ ਜ਼ਮਾਂ ।।'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀਕਾ'''- ਸਿਧਾਂਤ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਓਹ ਹੈ ੨॥ ਭਾਵ ਓਹੁ ਸਨਮੁਖ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਉਸਾ ਕੀ ਭਗਤੀ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ॥੨ ॥ ੩੮॥ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>knrqmzxj1jokmu4laatyuczy4dw3twk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221410</id>
      <parentid>221392</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221410</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2974" sha1="pw2r29bg0a5lvwt2ipi8rjla9nbca2t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt; {{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;ਲੋਕ ਉਸਦੋਂ-ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਉ॥ ਹੇ ਭਾਈ ਉਸ
ਕੀ ਤਰਫ ਅਰੂ ਗੁਰਾਂ ਕੀ ਤੋਂ ਸੰਤਾ ਕੀ ਤਫ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੈ, ਸੇ
ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਭੀ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ (ਗਾਵਲ) ਪ੍ਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ ਤੇ
ਜੇਕਰ ਆਪਨੇ ਆਪਕੋ ਤੂੰ ਯਾਨਵਾਨ ਕਹਾਂਵਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਈ ਨਾ,
ਹੋਹੁ ॥੨॥੩੫॥
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ:।। ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਸ਼ੁਦ ਚਰਾਂ ਆਕਲ ਬਵਦ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਹਰਕਿ ਗਾਫਲ ਗਸ਼ਤ ਓ ਜ਼ਾਹਲ ਬਵੰਦ (ਟੀ:'''}}

&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''- ਹੇ ਭਾਈ ਐਸੇ ਜਾਨ ਬੂਝਕੈ ॥ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਗੁਰ
ਸੰਤਾ ਸੇ ਓਥੁ ਕਿਆ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਹੈ) ਭਾਵ ਓਹੁ ਗ੍ਯਾਨਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨ
ਨਹੀਂ ਹੈ ॥ ੧ ॥ ਪੂਨਾ ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਫਲ ਹੂਆ ਹੈ ਓਹੁ ਹਮਾਰੀ ਸਮਝ ਮੈਂ
ਮੂਰਖ ਹੈਂ ਅਯਾਨੀ ਹੈ ॥੨॥੩੬ ॥ ਸਨ ਆਪਨੇ ਜੋ ਯਾਵਾਨ ‘ਕਹੇ
ਉਨਕਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ ਵਾਕਰਤਬ ਕਹੀਏ ਜਿਸ ਕਰ ਹਮ ਭੀ ਜਾਨ ਲੇਵੈ॥ ਉਤ੍ਰ ।।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ:॥ ਮਰਦ ਆਰਫ ਫਾਰਗ ਅਜ਼ ਚੂਨੋ ਚਰਾਸਤ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਹਾਸਲੇ ਉਮਰਸ਼ ਹਮੀ ਯਾਏ ਖੁਦਾਸਤ ਟੀ ।।'''}}

&lt;/br&gt;

'''ਟੀਕਾ'''-ਗ੍ਯਾਨਵਾਂਨ ਪੁਰਸ ਨਿਆਰੇ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਕਲਪ ਸੈਂ। ਭਾਵ ਨਿਮਰ ਚਿਤ ਰਹਿਤੇ ਹੈਂ ਅਰੁ, ਈਰਖਾ ਬਖੀਲੀ ਕਿਸੇ ਸੇ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਨਵਾ ਇਸ ਜੀਵਣੇ ਦਾ ਉਨਾਂ ਨੇ ਭੀ ਏਹੀ ਜਾਣਿਆ
ਜੋ ਯਾਦਗੀਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਰਨੀ ਕਰਾਨੀ ਤੇ ਨਮੂ ਹੋਣਾ ॥੨॥ ੩੭
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ: ਸਾਹਿਬੇ ਈਮਾਂ ਹੁਮਾਂ ਬਾਸ਼ਦ ਹੁਮਾਂ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਕੌਨ ਬਾਸ਼ਦ ਗਾਫਲ ਅਜ਼ ਵੈ ਯਕ ਜ਼ਮਾਂ ।।'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀਕਾ'''- ਸਿਧਾਂਤ ਮਾਲਕ ਧਰਮ ਦਾ ਓਹ ਹੈ ੨॥ ਭਾਵ ਓਹੁ ਸਨਮੁਖ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕਹੀਦਾ ਹੈ ॥੧॥ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਉਸਾ ਕੀ ਭਗਤੀ ਸੇ ਇਕ ਸੁਆਸ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ॥੨ ॥ ੩੮॥ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pw2r29bg0a5lvwt2ipi8rjla9nbca2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ – ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72943</id>
    <revision>
      <id>221397</id>
      <parentid>221222</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T09:51:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221397</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3978" sha1="oqm9bu2p6iuu0hmxp7v33f8mi5sneb4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪਦਾਈ ਟੀਕਾ{{gap}}
(੨੩){{gap}}
ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਬਵਸਥਾ ਬੀਚਾਰਕੈ ਭਾਈ ਜੀ ਦੁਖ ਕਾ ਬਚਨ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸੁਨਾਤੇ ਹੈਂ ਮਤਾਂ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਸੁਨਕਕੈ ਸਮਝ ਜਾਵੈ ।

ਮੂ ॥ ਕੁਫਰ ਬਾਅਦ ਅਜ਼ ਖੁਦਾ ਗਾਫਲ ਸਦਨ ॥
ਬਰ ਲਿਬਾਸੇ ਦਵੀ ਮਾਇਲ ਸ਼ੁਵਨ ॥
ਉੱਪ) ਲਿਬਾਸੇ।ਰਾਮਰੂਪ ਤੱਕੀਆਂ।ਉਸ ਜੋੜ ਮਾਇਨਾਮੋਮਸਤਨਾਮਹੋਈ
ਪ੍ਰਦੀ
ਹੇ ਭਾਈਓ ਬਲਾ ਲੋਹੜਾ ਹੈ . ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਕਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ
ਹੋਣਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਆਪ ਭੁਲਨਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਕੋਹਰੀ ਤੇ ਭੁਲਾ ਦੇਣਾ ॥੧॥ ਪੂਨਾ
ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕਰ ਜੋ ਮਾਯਾ ਏ (ਭੇਸ) ਚਮਤਕਾਰ ਖਾਨ ਪਾਨ ਪੈਰਾਨ
ਆਦੀ ਸੁਖਾਂ ਕੇ ਉਪਰ ਜੋੜਾ ਮੋਹਤ ਹੋਣਾ ਹੈ ਏਹ ਭੀ ਬੜਾ ਲੋਹੜਾ ਹੈ। ਭਾਵ
ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਮੈ ਜੋ ਜੰਞ ਖਚਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਸੌ ਦੁਖੀ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ॥੨॥
੩੯।। (ਆਪਨੇ
੩੯ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (। ਆਪਨੇ ਮਾਯਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਮੈਂ ਦੁਖ ਹੋਨਾ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰੁ
ਪ੍ਰਤਖ ਸਭੀ ਸੁਖ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਾਯਾ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀਤਾ
ਇਸ ਤੇ ਆਪ ਮੈਂ ਦ ਖ ਹੋਨੇ ਕਾ ਕਾਰਨ ਨਿਰਨੇ ਸੇ ਕਹੰਏ ਉ ॥
ਮਃ
ਮਃ 1 ਈਂ ਲਿੱਬਾਸੇ ਦੁਯਾਂ ਫਾਨੀ ਬੇਹੱਦ
ਬੁਰ ਖੁਦਾਵੰਦੀਸ ਅਰਜਾਨੀ ਬਵਦ
ਜੋ
ਮਰਜਕਰਨੇ ਵਾਲਾ
ਟੀ—ਹੇ ਭਾਈ ਏ
—ਹੇ ਭਾਈ ਏਹ ਜੋ ਚਮਤਕਾਰ' ਖਾਨਾਈਨ ਭੋਗ ਆਦੀ ਮਾਯਾ ਦੇ
ਵੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਸੋ ਵਾਸਤਰ ਬੰਦ ਹੋ ਪਰ ਦਾ
ਹੈ
1
0
ਦੇ
ਨਾਮ ਰੂਪ ਹੈ।ਭਾਵ ਪਹਿਲੇ ਤੋ ਏਹ ਮਾਯਾ ਹੀ
ਬਸ ਹੋਨੇ &quot; ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਬ ਏਹੀਂ ਸਦਾ ਰਹਿਨੇ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ' ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਦੌ
ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਇਸਥਿਤ ਅਰੁ ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਵੇਂਗੇ। ਯਦਪ ਕਿੰਚਤ ਮਾਤ੍ਰ ਸੁਖ ਦੇਖੀ ਤੇ
ਹੈਂ ਪਰੰਤੂ ਅੰਤ ਕੋ ਨਾਸ ਹੋਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਜੋ ਬੀਚਾਰ ਕਰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ
ਹਰ ਵਖਤ ਦੁਖ ਰੂਪ ਹੈ ਮਾਯਾ ਕੈਸੇ ਜੋ ਪਹਿਲੇ(ਜਤਨ)ਦੁਖਾਂ ਸੇ ਕਮਾਈਦੀ ਹੈ
ਪੂਨਾ ਰਖਨੇ ਮੇ ਜਤਨ ਕਰੀਦਾ ਹੈ ਪੁਨਾ ਚੋਰਾਂ ਆਦਿਕਾਂ ਕੇ ਲੈਜਾਨੇ ਸੇ ਦੁਖ
ਹੋਤਾ ਹੈ ਐਸੀ ਦੁਖ ਰੂਪ ਮਾਯਾ ਮੇਂ ਖਚਤ ਹੋਨੇ ਵਾਲਿਯੋਂ ਕੇ ਲੋਕ ਮੈ
ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੋਤਾ ਹੇਤੁ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ॥ ਆਪ ਨੇ ਮਾਥਾ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ
ਕਹੀ ਹੈ ਅਰੁ ਹੋਰ ਲੋਕ ਮਾਯਾ ਕੋ ਅਨਾਦੀ ਕਹਿਤੇ ਹੈਂ ਡਾਂਡੇ ਜੋ ਵਸਤੂ
ਨਾਸ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਕੀ ਉਛਪਤੀ ਭੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਸੋ ਇਸ ਮਾਯਾ ਕੀ ਉਤਪਤੀ
ਕਹਾਂ ਸੇ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਸੋ ਕਹੀਏ ਜੀ ॥ ਉ॥ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਸਾਹਿ
ਉਪਰ ਏ ਮਾਯਾ ਅਰੁ ਮਾਯਾ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਬਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਭਾਵ ਮਾਯਾ
:
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oqm9bu2p6iuu0hmxp7v33f8mi5sneb4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221399</id>
      <parentid>221397</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T10:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221399</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3794" sha1="018zjbevh34d6kkoi4hzabg07u17q42" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪਦਾਈ ਟੀਕਾ{{gap}}
(੨੩){{gap}}
ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਬਵਸਥਾ ਬੀਚਾਰਕੈ ਭਾਈ ਜੀ ਦੁਖ ਕਾ ਬਚਨ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸੁਨਾਤੇ ਹੈਂ ਮਤਾਂ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਸੁਨਕਕੈ ਸਮਝ ਜਾਵੈ ।
&lt;/br&gt;
ਮੂ ॥ ਕੁਫਰ ਬਾਸ਼ਦ ਅਜ਼ ਖੁਦਾ ਗਾਫਲ ਸਦਨ ॥
ਬਰ ਲਿਬਾਸੇ ਦਵੀ ਮਾਇਲ ਸ਼ੁਵਨ ॥
&lt;/br&gt;
ਟੀ:- ਹੇ ਭਾਈਓ ਬਲਾ ਲੋਹੜਾ ਹੈ . ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਕਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਆਪ ਭੁਲਨਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਕੋਹਰੀ ਤੇ ਭੁਲਾ ਦੇਣਾ ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕਰ ਜੋ ਮਾਯਾ ਏ (ਭੇਸ) ਚਮਤਕਾਰ ਖਾਨ ਪਾਨ ਪੈਰਾਨ
ਆਦੀ ਸੁਖਾਂ ਕੇ ਉਪਰ ਜੋੜਾ ਮੋਹਤ ਹੋਣਾ ਹੈ ਏਹ ਭੀ ਬੜਾ ਲੋਹੜਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਮੈ ਜੋ ਜੰਞ ਖਚਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਸੌ ਦੁਖੀ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ॥੨॥
੩੯।। ਪ੍ਰਸ਼ਨ (। ਆਪਨੇ ਮਾਯਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਮੈਂ ਦੁਖ ਹੋਨਾ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰੁ ਪ੍ਰਤਖ ਸਭੀ ਸੁਖ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਾਯਾ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀਤਾ ਇਸ ਤੇ ਆਪ ਸੋ ਦੁਖ ਹੋਨੇ ਕਾ ਕਾਰਨ ਨਿਰਨੇ ਸੇ ਕਹੰਏ ਉਤ੍ਰ ॥
&lt;/br&gt;

ਮਃ 1 ਈਂ ਲਿੱਬਾਸੇ ਦੁਨਯਾਵੀਫਾਨੀ ਬਵੱਦ ।। &lt;/br&gt;
ਬਰ ਖੁਦਾਵੰਦੀਸ ਅਰਜਾਨੀ ਬਵੱਦ ।।

&lt;/br&gt;
ਟੀ:—ਹੇ ਭਾਈ ਏਹ ਜੋ ਚਮਤਕਾਰ' ਖਾਨਾਪਾਨ ਭੋਗ ਆਦੀ ਮਾਯਾ ਦੇ
ਵੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਸੋ ਵਾਸਤਰ ਅੰਤ ਕੋ ਨਾਮ ਰੂਪ ਹੈ।ਭਾਵ ਪਹਿਲੇ ਤੋ ਏਹ ਮਾਯਾ ਹੀ
ਬਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਬ ਏਹੀਂ ਸਦਾ ਰਹਿਨੇ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਦੇ 
ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਇਸਥਿਤ ਅਰੁ ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਵੇਂਗੇ। ਯਦਪ ਕਿੰਚਤ ਮਾਤ੍ਰ ਸੁਖ ਦੇਖੀ ਤੇ
ਹੈਂ ਪਰੰਤੂ ਅੰਤ ਕੋ ਨਾਸ ਹੋਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਜੋ ਬੀਚਾਰ ਕਰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ
ਹਰ ਵਖਤ ਦੁਖ ਰੂਪ ਹੈ ਮਾਯਾ ਕੈਸੇ ਜੋ ਪਹਿਲੇ(ਜਤਨ)ਦੁਖਾਂ ਸੇ ਕਮਾਈਦੀ ਹੈ
ਪੂਨਾ ਰਖਨੇ ਮੇ ਜਤਨ ਕਰੀਦਾ ਹੈ ਪੁਨਾ ਚੋਰਾਂ ਆਦਿਕਾਂ ਕੇ ਲੈਜਾਨੇ ਸੇ ਦੁਖ
ਹੋਤਾ ਹੈ ਐਸੀ ਦੁਖ ਰੂਪ ਮਾਯਾ ਮੇਂ ਖਚਤ ਹੋਨੇ ਵਾਲਿਯੋਂ ਕੇ ਲੋਕ ਮੈ
ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੋਤਾ ਹੇਤੁ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ॥ ਆਪ ਨੇ ਮਾਥਾ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ
ਕਹੀ ਹੈ ਅਰੁ ਹੋਰ ਲੋਕ ਮਾਯਾ ਕੋ ਅਨਾਦੀ ਕਹਿਤੇ ਹੈਂ ਡਾਂਡੇ ਜੋ ਵਸਤੂ
ਨਾਸ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਕੀ ਉਛਪਤੀ ਭੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਸੋ ਇਸ ਮਾਯਾ ਕੀ ਉਤਪਤੀ
ਕਹਾਂ ਸੇ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਸੋ ਕਹੀਏ ਜੀ ॥ ਉ॥ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਸਾਹਿ
ਉਪਰ ਏ ਮਾਯਾ ਅਰੁ ਮਾਯਾ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਬਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਭਾਵ ਮਾਯਾ
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>018zjbevh34d6kkoi4hzabg07u17q42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221400</id>
      <parentid>221399</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T10:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221400</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3921" sha1="s7rcqrpsgnwkdc0t7sh8hwqkn8zcpid" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪਦਾਈ ਟੀਕਾ{{gap}}
(੨੩){{gap}}
ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਬਵਸਥਾ ਬੀਚਾਰਕੈ ਭਾਈ ਜੀ ਦੁਖ ਕਾ ਬਚਨ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸੁਨਾਤੇ ਹੈਂ ਮਤਾਂ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਸੁਨਕਕੈ ਸਮਝ ਜਾਵੈ ।
&lt;/br&gt;

Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org

{{center|'''ਮੂ:॥ ਕੁਫਰ ਬਾਸ਼ਦ ਅਜ਼ ਖੁਦਾ ਗਾਫਲ ਸਦਨ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਬਰ ਲਿਬਾਸੇ ਦਵੀ ਮਾਇਲ ਸ਼ੁਵਨ ॥'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀ:'''- ਹੇ ਭਾਈਓ ਬਲਾ ਲੋਹੜਾ ਹੈ . ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਕਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਆਪ ਭੁਲਨਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਕੋਹਰੀ ਤੇ ਭੁਲਾ ਦੇਣਾ ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕਰ ਜੋ ਮਾਯਾ ਏ (ਭੇਸ) ਚਮਤਕਾਰ ਖਾਨ ਪਾਨ ਪੈਰਾਨ
ਆਦੀ ਸੁਖਾਂ ਕੇ ਉਪਰ ਜੋੜਾ ਮੋਹਤ ਹੋਣਾ ਹੈ ਏਹ ਭੀ ਬੜਾ ਲੋਹੜਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਮੈ ਜੋ ਜੰਞ ਖਚਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਸੌ ਦੁਖੀ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ॥੨॥
੩੯।। ਪ੍ਰਸ਼ਨ (। ਆਪਨੇ ਮਾਯਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਮੈਂ ਦੁਖ ਹੋਨਾ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰੁ ਪ੍ਰਤਖ ਸਭੀ ਸੁਖ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਾਯਾ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀਤਾ ਇਸ ਤੇ ਆਪ ਸੋ ਦੁਖ ਹੋਨੇ ਕਾ ਕਾਰਨ ਨਿਰਨੇ ਸੇ ਕਹੰਏ ਉਤ੍ਰ ॥
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਲਿੱਬਾਸੇ ਦੁਨਯਾਵੀਫਾਨੀ ਬਵੱਦ ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਬਰ ਖੁਦਾਵੰਦੀਸ ਅਰਜਾਨੀ ਬਵੱਦ ।।'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀ:'''—ਹੇ ਭਾਈ ਏਹ ਜੋ ਚਮਤਕਾਰ' ਖਾਨਾਪਾਨ ਭੋਗ ਆਦੀ ਮਾਯਾ ਦੇ
ਵੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਸੋ ਵਾਸਤਰ ਅੰਤ ਕੋ ਨਾਮ ਰੂਪ ਹੈ।ਭਾਵ ਪਹਿਲੇ ਤੋ ਏਹ ਮਾਯਾ ਹੀ
ਬਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਬ ਏਹੀਂ ਸਦਾ ਰਹਿਨੇ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਦੇ 
ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਇਸਥਿਤ ਅਰੁ ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਵੇਂਗੇ। ਯਦਪ ਕਿੰਚਤ ਮਾਤ੍ਰ ਸੁਖ ਦੇਖੀ ਤੇ
ਹੈਂ ਪਰੰਤੂ ਅੰਤ ਕੋ ਨਾਸ ਹੋਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਜੋ ਬੀਚਾਰ ਕਰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ
ਹਰ ਵਖਤ ਦੁਖ ਰੂਪ ਹੈ ਮਾਯਾ ਕੈਸੇ ਜੋ ਪਹਿਲੇ(ਜਤਨ)ਦੁਖਾਂ ਸੇ ਕਮਾਈਦੀ ਹੈ
ਪੂਨਾ ਰਖਨੇ ਮੇ ਜਤਨ ਕਰੀਦਾ ਹੈ ਪੁਨਾ ਚੋਰਾਂ ਆਦਿਕਾਂ ਕੇ ਲੈਜਾਨੇ ਸੇ ਦੁਖ
ਹੋਤਾ ਹੈ ਐਸੀ ਦੁਖ ਰੂਪ ਮਾਯਾ ਮੇਂ ਖਚਤ ਹੋਨੇ ਵਾਲਿਯੋਂ ਕੇ ਲੋਕ ਮੈ
ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੋਤਾ ਹੇਤੁ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ॥ ਆਪ ਨੇ ਮਾਥਾ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ
ਕਹੀ ਹੈ ਅਰੁ ਹੋਰ ਲੋਕ ਮਾਯਾ ਕੋ ਅਨਾਦੀ ਕਹਿਤੇ ਹੈਂ ਡਾਂਡੇ ਜੋ ਵਸਤੂ
ਨਾਸ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਕੀ ਉਛਪਤੀ ਭੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਸੋ ਇਸ ਮਾਯਾ ਕੀ ਉਤਪਤੀ
ਕਹਾਂ ਸੇ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਸੋ ਕਹੀਏ ਜੀ ॥ ਉ॥ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਸਾਹਿ
ਉਪਰ ਏ ਮਾਯਾ ਅਰੁ ਮਾਯਾ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਬਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਭਾਵ ਮਾਯਾ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s7rcqrpsgnwkdc0t7sh8hwqkn8zcpid</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221401</id>
      <parentid>221400</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T10:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221401</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3860" sha1="4fvbcuxafj0yn8emoiy0so1euv1fp46" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪਦਾਈ ਟੀਕਾ{{gap}}
(੨੩){{gap}}
ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;
ਬਵਸਥਾ ਬੀਚਾਰਕੈ ਭਾਈ ਜੀ ਦੁਖ ਕਾ ਬਚਨ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸੁਨਾਤੇ ਹੈਂ ਮਤਾਂ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਸੁਨਕਕੈ ਸਮਝ ਜਾਵੈ ।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ:॥ ਕੁਫਰ ਬਾਸ਼ਦ ਅਜ਼ ਖੁਦਾ ਗਾਫਲ ਸਦਨ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਬਰ ਲਿਬਾਸੇ ਦਵੀ ਮਾਇਲ ਸ਼ੁਵਨ ॥'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀ:'''- ਹੇ ਭਾਈਓ ਬਲਾ ਲੋਹੜਾ ਹੈ . ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਕਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਆਪ ਭੁਲਨਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਕੋਹਰੀ ਤੇ ਭੁਲਾ ਦੇਣਾ ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕਰ ਜੋ ਮਾਯਾ ਏ (ਭੇਸ) ਚਮਤਕਾਰ ਖਾਨ ਪਾਨ ਪੈਰਾਨ
ਆਦੀ ਸੁਖਾਂ ਕੇ ਉਪਰ ਜੋੜਾ ਮੋਹਤ ਹੋਣਾ ਹੈ ਏਹ ਭੀ ਬੜਾ ਲੋਹੜਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਮੈ ਜੋ ਜੰਞ ਖਚਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਸੌ ਦੁਖੀ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ॥੨॥
੩੯।। ਪ੍ਰਸ਼ਨ (। ਆਪਨੇ ਮਾਯਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਮੈਂ ਦੁਖ ਹੋਨਾ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰੁ ਪ੍ਰਤਖ ਸਭੀ ਸੁਖ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਾਯਾ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀਤਾ ਇਸ ਤੇ ਆਪ ਸੋ ਦੁਖ ਹੋਨੇ ਕਾ ਕਾਰਨ ਨਿਰਨੇ ਸੇ ਕਹੰਏ ਉਤ੍ਰ ॥
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਲਿੱਬਾਸੇ ਦੁਨਯਾਵੀਫਾਨੀ ਬਵੱਦ ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਬਰ ਖੁਦਾਵੰਦੀਸ ਅਰਜਾਨੀ ਬਵੱਦ ।।'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀ:'''—ਹੇ ਭਾਈ ਏਹ ਜੋ ਚਮਤਕਾਰ' ਖਾਨਾਪਾਨ ਭੋਗ ਆਦੀ ਮਾਯਾ ਦੇ
ਵੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਸੋ ਵਾਸਤਰ ਅੰਤ ਕੋ ਨਾਮ ਰੂਪ ਹੈ।ਭਾਵ ਪਹਿਲੇ ਤੋ ਏਹ ਮਾਯਾ ਹੀ
ਬਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਬ ਏਹੀਂ ਸਦਾ ਰਹਿਨੇ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਦੇ 
ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਇਸਥਿਤ ਅਰੁ ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਵੇਂਗੇ। ਯਦਪ ਕਿੰਚਤ ਮਾਤ੍ਰ ਸੁਖ ਦੇਖੀ ਤੇ
ਹੈਂ ਪਰੰਤੂ ਅੰਤ ਕੋ ਨਾਸ ਹੋਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਜੋ ਬੀਚਾਰ ਕਰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ
ਹਰ ਵਖਤ ਦੁਖ ਰੂਪ ਹੈ ਮਾਯਾ ਕੈਸੇ ਜੋ ਪਹਿਲੇ(ਜਤਨ)ਦੁਖਾਂ ਸੇ ਕਮਾਈਦੀ ਹੈ
ਪੂਨਾ ਰਖਨੇ ਮੇ ਜਤਨ ਕਰੀਦਾ ਹੈ ਪੁਨਾ ਚੋਰਾਂ ਆਦਿਕਾਂ ਕੇ ਲੈਜਾਨੇ ਸੇ ਦੁਖ
ਹੋਤਾ ਹੈ ਐਸੀ ਦੁਖ ਰੂਪ ਮਾਯਾ ਮੇਂ ਖਚਤ ਹੋਨੇ ਵਾਲਿਯੋਂ ਕੇ ਲੋਕ ਮੈ
ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੋਤਾ ਹੇਤੁ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ॥ ਆਪ ਨੇ ਮਾਥਾ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ
ਕਹੀ ਹੈ ਅਰੁ ਹੋਰ ਲੋਕ ਮਾਯਾ ਕੋ ਅਨਾਦੀ ਕਹਿਤੇ ਹੈਂ ਡਾਂਡੇ ਜੋ ਵਸਤੂ
ਨਾਸ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਕੀ ਉਛਪਤੀ ਭੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਸੋ ਇਸ ਮਾਯਾ ਕੀ ਉਤਪਤੀ
ਕਹਾਂ ਸੇ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਸੋ ਕਹੀਏ ਜੀ ॥ ਉ॥ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਸਾਹਿ
ਉਪਰ ਏ ਮਾਯਾ ਅਰੁ ਮਾਯਾ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਬਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਭਾਵ ਮਾਯਾ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4fvbcuxafj0yn8emoiy0so1euv1fp46</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221409</id>
      <parentid>221401</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221409</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3859" sha1="h54zae14kag5dvzn0b2uegi1q8axhq4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;
ਬਵਸਥਾ ਬੀਚਾਰਕੈ ਭਾਈ ਜੀ ਦੁਖ ਕਾ ਬਚਨ ਸੰਗਤ ਕੋ ਸੁਨਾਤੇ ਹੈਂ ਮਤਾਂ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਸੁਨਕਕੈ ਸਮਝ ਜਾਵੈ ।
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ:॥ ਕੁਫਰ ਬਾਸ਼ਦ ਅਜ਼ ਖੁਦਾ ਗਾਫਲ ਸਦਨ ॥''' &lt;/br&gt;
'''ਬਰ ਲਿਬਾਸੇ ਦਵੀ ਮਾਇਲ ਸ਼ੁਵਨ ॥'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀ:'''- ਹੇ ਭਾਈਓ ਬਲਾ ਲੋਹੜਾ ਹੈ . ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਕਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਆਪ ਭੁਲਨਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਕੋਹਰੀ ਤੇ ਭੁਲਾ ਦੇਣਾ ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕਰ ਜੋ ਮਾਯਾ ਏ (ਭੇਸ) ਚਮਤਕਾਰ ਖਾਨ ਪਾਨ ਪੈਰਾਨ
ਆਦੀ ਸੁਖਾਂ ਕੇ ਉਪਰ ਜੋੜਾ ਮੋਹਤ ਹੋਣਾ ਹੈ ਏਹ ਭੀ ਬੜਾ ਲੋਹੜਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਮਾਯਕ ਸੁਖ ਮੈ ਜੋ ਜੰਞ ਖਚਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਸੌ ਦੁਖੀ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਇਸਤੇ ॥੨॥
੩੯।। ਪ੍ਰਸ਼ਨ (। ਆਪਨੇ ਮਾਯਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਮੈਂ ਦੁਖ ਹੋਨਾ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰੁ ਪ੍ਰਤਖ ਸਭੀ ਸੁਖ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਾਯਾ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀਤਾ ਇਸ ਤੇ ਆਪ ਸੋ ਦੁਖ ਹੋਨੇ ਕਾ ਕਾਰਨ ਨਿਰਨੇ ਸੇ ਕਹੰਏ ਉਤ੍ਰ ॥
&lt;/br&gt;

{{center|'''ਮੂ: ਈਂ ਲਿੱਬਾਸੇ ਦੁਨਯਾਵੀਫਾਨੀ ਬਵੱਦ ।।''' &lt;/br&gt;
'''ਬਰ ਖੁਦਾਵੰਦੀਸ ਅਰਜਾਨੀ ਬਵੱਦ ।।'''}}

&lt;/br&gt;
'''ਟੀ:'''—ਹੇ ਭਾਈ ਏਹ ਜੋ ਚਮਤਕਾਰ' ਖਾਨਾਪਾਨ ਭੋਗ ਆਦੀ ਮਾਯਾ ਦੇ
ਵੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਸੋ ਵਾਸਤਰ ਅੰਤ ਕੋ ਨਾਮ ਰੂਪ ਹੈ।ਭਾਵ ਪਹਿਲੇ ਤੋ ਏਹ ਮਾਯਾ ਹੀ
ਬਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਬ ਏਹੀਂ ਸਦਾ ਰਹਿਨੇ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਦੇ 
ਭੋਗ ਕਹਾਂ ਇਸਥਿਤ ਅਰੁ ਸੁਖ ਰੂਪ ਹੋਵੇਂਗੇ। ਯਦਪ ਕਿੰਚਤ ਮਾਤ੍ਰ ਸੁਖ ਦੇਖੀ ਤੇ
ਹੈਂ ਪਰੰਤੂ ਅੰਤ ਕੋ ਨਾਸ ਹੋਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਹੈਂ ਪੁਨਾ ਜੋ ਬੀਚਾਰ ਕਰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ
ਹਰ ਵਖਤ ਦੁਖ ਰੂਪ ਹੈ ਮਾਯਾ ਕੈਸੇ ਜੋ ਪਹਿਲੇ(ਜਤਨ)ਦੁਖਾਂ ਸੇ ਕਮਾਈਦੀ ਹੈ
ਪੂਨਾ ਰਖਨੇ ਮੇ ਜਤਨ ਕਰੀਦਾ ਹੈ ਪੁਨਾ ਚੋਰਾਂ ਆਦਿਕਾਂ ਕੇ ਲੈਜਾਨੇ ਸੇ ਦੁਖ
ਹੋਤਾ ਹੈ ਐਸੀ ਦੁਖ ਰੂਪ ਮਾਯਾ ਮੇਂ ਖਚਤ ਹੋਨੇ ਵਾਲਿਯੋਂ ਕੇ ਲੋਕ ਮੈ
ਬਡਾ ਦੁਖ ਹੋਤਾ ਹੇਤੁ ਹੈ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ॥ ਆਪ ਨੇ ਮਾਥਾ ਨਾਸ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ
ਕਹੀ ਹੈ ਅਰੁ ਹੋਰ ਲੋਕ ਮਾਯਾ ਕੋ ਅਨਾਦੀ ਕਹਿਤੇ ਹੈਂ ਡਾਂਡੇ ਜੋ ਵਸਤੂ
ਨਾਸ ਹੋਤੀ ਹੈ ਉਸ ਕੀ ਉਛਪਤੀ ਭੀ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਸੋ ਇਸ ਮਾਯਾ ਕੀ ਉਤਪਤੀ
ਕਹਾਂ ਸੇ ਹੋਤੀ ਹੈ । ਸੋ ਕਹੀਏ ਜੀ ॥ ਉ॥ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਸਾਹਿ
ਉਪਰ ਏ ਮਾਯਾ ਅਰੁ ਮਾਯਾ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਬਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਭਾਵ ਮਾਯਾ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h54zae14kag5dvzn0b2uegi1q8axhq4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ – ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72944</id>
    <revision>
      <id>221403</id>
      <parentid>221223</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T10:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221403</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3242" sha1="g3qlfcma3v7fxysqul63x26ug6lxxh4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ।         {{gap}}(੨੪){{gap}}
ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਇਛਿਆ ਸੇ ਹੈ ਤਾਂਤੇ ਜੋ ਇਛਿਆ ਉਤਪਤਿ
ਹੋਤੀ ਹੈ ਓਹੁ ਨਵਿਰਤ ਭੀ ਹੋਜਾਤੀ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਤਪਤੀ ਅਰੁ ਨਾਸਤਾ
ਹੋਤੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਏਹ ਮਾਯਾ ਚੇਤਨ ਕੀ, ਸਤ੍ਯਾ ਪਾਕਰ ਇਸਥਿਤ ਦੇਖੀ ਹੈ ਅਰੁ ਉਸਦਾ ਕਰਤੀ ਹੈ ਪਰ ਆਪਨੇ ਆਪ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਚੇਤਨ ਸਤ੍ਯਾ ਬਿਨਾ ਇਸ ਸੇ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੋਸਕੜਾ ਅਰੁ ਨਾਂ ਇਸਬਿਤ ਰਹਿ ਸਕਤੀ ਹੈ । ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਚੇਸਟਾ ਮੈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ ਸਰਬਕਾਲ ਸਬ ਜਗ ਕੇ ਤਾਤਾ । ਤਾਂਤੇ ਭਯੋ ਤੋਜ ਬਖਯਾਤਾ। ਸੋਈ ਭਵਾਨੀ ਨਾਮ ਕਹਾਯੋ। ਜਿਨ ਸਗਰੀ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਬਣਾਯੋ ।।੨।।੪੦।।

ਮੂਲ।। ਚੀਸਤ ਦੁਨੀਆਂਓ ਲਿਬਾਸੇ ਦੁਨ੍ਯਵੀ।।
ਅਜ਼ ਖੁਦਾ ਗਾਫਲ ਸੁਦੱਨ ਏ ਮੌਲਵੀ ।।


ਟੀ:- ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਾਯਾ ਕਿਆ ਚੀਜ ਹੈ ਅਰ ਮਯਾ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਭੋਗ ਕਿਆ ਹੈ ।। ੧ ।। ਉਤ੍ਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਜੇਹੜਾ ਗਾਫਲ ਹੋਣਾ ਹੈ ਏਹੀ ਮਾਯਾ ਅਰੁ ਏਹੀ ਭੋਗ ਹੈ ਐ ਬੁਧੀਮਾਨ ਭਾਵ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਕੋ ਯਾਗ ਕੋ ਜੋ
ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਭੋਗੋ ਮੈ ਖਖਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਏਹੀ ਮਾਯਾ ਹੈ ਇਸ ਕਰ ਜੀਵ ਦੁਖ ਭੋਗਤੇ ਹੈ ।। ੨ ।। ੪੧।।


ਮੂਲ ॥ ਚੀਸਤ ਅਹਿਸਾਂ ਸੁਹਬਤੇ ਮਰਦਾਨ ਹੰਕ ॥
ਆਂਕਿ ਮਖਾਨੰਦ ਅੱਜ਼ ਇਸ਼ਕਸ਼ ਸ਼ਬਕ ।।


ਟੀ-ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਚੇ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਕਾ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕਿਸ
ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਸੰਗਤਿ ਕਰਨੀ ਆਪ ਕੈਭੇ ਹੋ ॥੧॥ ਉ
(ਓਹ ਜੋ) ਸੰਤ ਪੜਾਂਵਦੇ ਹੈਂ ਉਸ ਸਚੇ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾਠ) ਭਾਵ ਜੋ ਸੰਤਾਂ
ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਕਰੈ ਉਸ ਕੋ ਹਰੀ ਦੇ ਪਰੇਮ ਕੀ ਪ੍ਰਪਤੀ ਕਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ
ਹੈਂ ਏਹ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਕਾ ਉਪਕਾਰ ਹੈ ਇਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਮੈ ਸੁਖ ਹੋਭਾ
ਹੈ ॥੨॥੪੨॥ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਾ ਸਿਧਾਂਤ।।

ਮੂ: ਯਾਦਿ ਓ ਸਰਮਾਇਹੇ ਈਮਾਂ ਬਵੱਦ ॥
ਹਰ ਗਦਾ ਅਜ਼ ਯਾਦਿ ਓ ਸੁਲਤਾਂ ਬਵੱਦ ॥

ਟੀ:-ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਪੂੰਜੀ ਧਰਮ ਦੀ ਹੈ॥ ਜਿਸਕੋਰ ਧਰਮ
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g3qlfcma3v7fxysqul63x26ug6lxxh4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221405</id>
      <parentid>221403</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T10:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221405</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3345" sha1="62y1fnd7w7lptepalw8ep96vqsfkx6c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ।         {{gap}}(੨੪){{gap}}
ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਇਛਿਆ ਸੇ ਹੈ ਤਾਂਤੇ ਜੋ ਇਛਿਆ ਉਤਪਤਿ
ਹੋਤੀ ਹੈ ਓਹੁ ਨਵਿਰਤ ਭੀ ਹੋਜਾਤੀ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਤਪਤੀ ਅਰੁ ਨਾਸਤਾ
ਹੋਤੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਏਹ ਮਾਯਾ ਚੇਤਨ ਕੀ, ਸਤ੍ਯਾ ਪਾਕਰ ਇਸਥਿਤ ਦੇਖੀ ਹੈ ਅਰੁ ਉਸਦਾ ਕਰਤੀ ਹੈ ਪਰ ਆਪਨੇ ਆਪ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਚੇਤਨ ਸਤ੍ਯਾ ਬਿਨਾ ਇਸ ਸੇ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੋਸਕੜਾ ਅਰੁ ਨਾਂ ਇਸਬਿਤ ਰਹਿ ਸਕਤੀ ਹੈ । ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਚੇਸਟਾ ਮੈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ ਸਰਬਕਾਲ ਸਬ ਜਗ ਕੇ ਤਾਤਾ । ਤਾਂਤੇ ਭਯੋ ਤੋਜ ਬਖਯਾਤਾ। ਸੋਈ ਭਵਾਨੀ ਨਾਮ ਕਹਾਯੋ। ਜਿਨ ਸਗਰੀ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਬਣਾਯੋ ।।੨।।੪੦।।

{{center|'''ਮੂਲ।। ਚੀਸਤ ਦੁਨੀਆਂਓ ਲਿਬਾਸੇ ਦੁਨ੍ਯਵੀ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਅਜ਼ ਖੁਦਾ ਗਾਫਲ ਸੁਦੱਨ ਏ ਮੌਲਵੀ ।।'''}}


'''ਟੀ:-''' ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਾਯਾ ਕਿਆ ਚੀਜ ਹੈ ਅਰ ਮਯਾ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਭੋਗ ਕਿਆ ਹੈ ।। ੧ ।। ਉਤ੍ਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਜੇਹੜਾ ਗਾਫਲ ਹੋਣਾ ਹੈ ਏਹੀ ਮਾਯਾ ਅਰੁ ਏਹੀ ਭੋਗ ਹੈ ਐ ਬੁਧੀਮਾਨ ਭਾਵ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਕੋ ਯਾਗ ਕੋ ਜੋ
ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਭੋਗੋ ਮੈ ਖਖਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਏਹੀ ਮਾਯਾ ਹੈ ਇਸ ਕਰ ਜੀਵ ਦੁਖ ਭੋਗਤੇ ਹੈ ।। ੨ ।। ੪੧।।


{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਚੀਸਤ ਅਹਿਸਾਂ ਸੁਹਬਤੇ ਮਰਦਾਨ ਹੰਕ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਆਂਕਿ ਮਖਾਨੰਦ ਅੱਜ਼ ਇਸ਼ਕਸ਼ ਸ਼ਬਕ ।।'''}}


'''ਟੀ:'''-ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਚੇ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਕਾ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕਿਸ
ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਸੰਗਤਿ ਕਰਨੀ ਆਪ ਕੈਭੇ ਹੋ ॥੧॥ ਉ
(ਓਹ ਜੋ) ਸੰਤ ਪੜਾਂਵਦੇ ਹੈਂ ਉਸ ਸਚੇ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾਠ) ਭਾਵ ਜੋ ਸੰਤਾਂ
ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਕਰੈ ਉਸ ਕੋ ਹਰੀ ਦੇ ਪਰੇਮ ਕੀ ਪ੍ਰਪਤੀ ਕਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ
ਹੈਂ ਏਹ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਕਾ ਉਪਕਾਰ ਹੈ ਇਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਮੈ ਸੁਖ ਹੋਭਾ
ਹੈ ॥੨॥੪੨॥ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਾ ਸਿਧਾਂਤ।।

{{center|'''ਮੂ: ਯਾਦਿ ਓ ਸਰਮਾਇਹੇ ਈਮਾਂ ਬਵੱਦ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਹਰ ਗਦਾ ਅਜ਼ ਯਾਦਿ ਓ ਸੁਲਤਾਂ ਬਵੱਦ ॥'''}}

'''ਟੀ:'''-ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਪੂੰਜੀ ਧਰਮ ਦੀ ਹੈ॥ ਜਿਸਕੋਰ ਧਰਮ
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>62y1fnd7w7lptepalw8ep96vqsfkx6c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221406</id>
      <parentid>221405</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T10:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221406</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3346" sha1="5gipz2ql41btei35m0xkoxkc7yjp3wg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ।         {{gap}}(੨੪){{gap}}
ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਇਛਿਆ ਸੇ ਹੈ ਤਾਂਤੇ ਜੋ ਇਛਿਆ ਉਤਪਤਿ
ਹੋਤੀ ਹੈ ਓਹੁ ਨਵਿਰਤ ਭੀ ਹੋਜਾਤੀ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਤਪਤੀ ਅਰੁ ਨਾਸਤਾ
ਹੋਤੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਏਹ ਮਾਯਾ ਚੇਤਨ ਕੀ, ਸਤ੍ਯਾ ਪਾਕਰ ਇਸਥਿਤ ਦੇਖੀ ਹੈ ਅਰੁ ਉਸਦਾ ਕਰਤੀ ਹੈ ਪਰ ਆਪਨੇ ਆਪ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਚੇਤਨ ਸਤ੍ਯਾ ਬਿਨਾ ਇਸ ਸੇ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੋਸਕੜਾ ਅਰੁ ਨਾਂ ਇਸਬਿਤ ਰਹਿ ਸਕਤੀ ਹੈ । ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਚੇਸਟਾ ਮੈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ ਸਰਬਕਾਲ ਸਬ ਜਗ ਕੇ ਤਾਤਾ । ਤਾਂਤੇ ਭਯੋ ਤੋਜ ਬਖਯਾਤਾ। ਸੋਈ ਭਵਾਨੀ ਨਾਮ ਕਹਾਯੋ। ਜਿਨ ਸਗਰੀ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਬਣਾਯੋ ।।੨।।੪੦।।

{{center|'''ਮੂਲ।। ਚੀਸਤ ਦੁਨੀਆਂਓ ਲਿਬਾਸੇ ਦੁਨ੍ਯਵੀ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਅਜ਼ ਖੁਦਾ ਗਾਫਲ ਸੁਦੱਨ ਏ ਮੌਲਵੀ ।।'''}}


'''ਟੀ:-''' ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਾਯਾ ਕਿਆ ਚੀਜ ਹੈ ਅਰ ਮਯਾ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਭੋਗ ਕਿਆ ਹੈ ।। ੧ ।। ਉਤ੍ਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਜੇਹੜਾ ਗਾਫਲ ਹੋਣਾ ਹੈ ਏਹੀ ਮਾਯਾ ਅਰੁ ਏਹੀ ਭੋਗ ਹੈ ਐ ਬੁਧੀਮਾਨ ਭਾਵ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਕੋ ਯਾਗ ਕੋ ਜੋ
ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਭੋਗੋ ਮੈ ਖਖਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਏਹੀ ਮਾਯਾ ਹੈ ਇਸ ਕਰ ਜੀਵ ਦੁਖ ਭੋਗਤੇ ਹੈ ।। ੨ ।। ੪੧।।


{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਚੀਸਤ ਅਹਿਸਾਂ ਸੁਹਬਤੇ ਮਰਦਾਨ ਹੰਕ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਆਂਕਿ ਮਖਾਨੰਦ ਅੱਜ਼ ਇਸ਼ਕਸ਼ ਸ਼ਬਕ ।।'''}}


'''ਟੀ:'''-ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਚੇ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਕਾ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕਿਸ
ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਸੰਗਤਿ ਕਰਨੀ ਆਪ ਕੈਭੇ ਹੋ ॥੧॥ ਉ
(ਓਹ ਜੋ) ਸੰਤ ਪੜਾਂਵਦੇ ਹੈਂ ਉਸ ਸਚੇ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾਠ) ਭਾਵ ਜੋ ਸੰਤਾਂ
ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਕਰੈ ਉਸ ਕੋ ਹਰੀ ਦੇ ਪਰੇਮ ਕੀ ਪ੍ਰਪਤੀ ਕਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ
ਹੈਂ ਏਹ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਕਾ ਉਪਕਾਰ ਹੈ ਇਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਮੈ ਸੁਖ ਹੋਭਾ
ਹੈ ॥੨॥੪੨॥ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਾ ਸਿਧਾਂਤ।।

{{center|'''ਮੂ: ਯਾਦਿ ਓ ਸਰਮਾਇਹੇ ਈਮਾਂ ਬਵੱਦ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਹਰ ਗਦਾ ਅਜ਼ ਯਾਦਿ ਓ ਸੁਲਤਾਂ ਬਵੱਦ ॥'''}}

'''ਟੀ:'''-ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਪੂੰਜੀ ਧਰਮ ਦੀ ਹੈ॥ ਜਿਸਕੋਰ ਧਰਮ
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5gipz2ql41btei35m0xkoxkc7yjp3wg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221407</id>
      <parentid>221406</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T10:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221407</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3344" sha1="fyon4oryvcakxv553rutu06rognz35n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ।         {{gap}}(੨੪){{gap}}
ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ&lt;/noinclude&gt;ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਇਛਿਆ ਸੇ ਹੈ ਤਾਂਤੇ ਜੋ ਇਛਿਆ ਉਤਪਤਿ
ਹੋਤੀ ਹੈ ਓਹੁ ਨਵਿਰਤ ਭੀ ਹੋਜਾਤੀ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਤਪਤੀ ਅਰੁ ਨਾਸਤਾ
ਹੋਤੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਏਹ ਮਾਯਾ ਚੇਤਨ ਕੀ, ਸਤ੍ਯਾ ਪਾਕਰ ਇਸਥਿਤ ਦੇਖੀ ਹੈ ਅਰੁ ਉਸਦਾ ਕਰਤੀ ਹੈ ਪਰ ਆਪਨੇ ਆਪ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਚੇਤਨ ਸਤ੍ਯਾ ਬਿਨਾ ਇਸ ਸੇ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੋਸਕੜਾ ਅਰੁ ਨਾਂ ਇਸਬਿਤ ਰਹਿ ਸਕਤੀ ਹੈ । ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਚੇਸਟਾ ਮੈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ ਸਰਬਕਾਲ ਸਬ ਜਗ ਕੇ ਤਾਤਾ । ਤਾਂਤੇ ਭਯੋ ਤੋਜ ਬਖਯਾਤਾ। ਸੋਈ ਭਵਾਨੀ ਨਾਮ ਕਹਾਯੋ। ਜਿਨ ਸਗਰੀ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਬਣਾਯੋ ।।੨।।੪੦।।

{{center|'''ਮੂਲ।। ਚੀਸਤ ਦੁਨੀਆਂਓ ਲਿਬਾਸੇ ਦੁਨ੍ਯਵੀ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਅਜ਼ ਖੁਦਾ ਗਾਫਲ ਸੁਦੱਨ ਏ ਮੌਲਵੀ ।।'''}}

'''ਟੀ:-''' ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਾਯਾ ਕਿਆ ਚੀਜ ਹੈ ਅਰ ਮਯਾ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਭੋਗ ਕਿਆ ਹੈ ।। ੧ ।। ਉਤ੍ਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਜੇਹੜਾ ਗਾਫਲ ਹੋਣਾ ਹੈ ਏਹੀ ਮਾਯਾ ਅਰੁ ਏਹੀ ਭੋਗ ਹੈ ਐ ਬੁਧੀਮਾਨ ਭਾਵ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਕੋ ਯਾਗ ਕੋ ਜੋ
ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਭੋਗੋ ਮੈ ਖਖਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਏਹੀ ਮਾਯਾ ਹੈ ਇਸ ਕਰ ਜੀਵ ਦੁਖ ਭੋਗਤੇ ਹੈ ।। ੨ ।। ੪੧।।

{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਚੀਸਤ ਅਹਿਸਾਂ ਸੁਹਬਤੇ ਮਰਦਾਨ ਹੰਕ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਆਂਕਿ ਮਖਾਨੰਦ ਅੱਜ਼ ਇਸ਼ਕਸ਼ ਸ਼ਬਕ ।।'''}}

'''ਟੀ:'''-ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਚੇ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਕਾ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕਿਸ
ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਸੰਗਤਿ ਕਰਨੀ ਆਪ ਕੈਭੇ ਹੋ ॥੧॥ ਉ
(ਓਹ ਜੋ) ਸੰਤ ਪੜਾਂਵਦੇ ਹੈਂ ਉਸ ਸਚੇ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾਠ) ਭਾਵ ਜੋ ਸੰਤਾਂ
ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਕਰੈ ਉਸ ਕੋ ਹਰੀ ਦੇ ਪਰੇਮ ਕੀ ਪ੍ਰਪਤੀ ਕਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ
ਹੈਂ ਏਹ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਕਾ ਉਪਕਾਰ ਹੈ ਇਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਮੈ ਸੁਖ ਹੋਭਾ
ਹੈ ॥੨॥੪੨॥ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਾ ਸਿਧਾਂਤ।।

{{center|'''ਮੂ: ਯਾਦਿ ਓ ਸਰਮਾਇਹੇ ਈਮਾਂ ਬਵੱਦ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਹਰ ਗਦਾ ਅਜ਼ ਯਾਦਿ ਓ ਸੁਲਤਾਂ ਬਵੱਦ ॥'''}}

'''ਟੀ:'''-ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਪੂੰਜੀ ਧਰਮ ਦੀ ਹੈ॥ ਜਿਸਕੋਰ ਧਰਮ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fyon4oryvcakxv553rutu06rognz35n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221408</id>
      <parentid>221407</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T10:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221408</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3326" sha1="02e058z4u58rhf2u84so609m8mb3kv7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;ਕੀ ਉਤਪਤੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਇਛਿਆ ਸੇ ਹੈ ਤਾਂਤੇ ਜੋ ਇਛਿਆ ਉਤਪਤਿ
ਹੋਤੀ ਹੈ ਓਹੁ ਨਵਿਰਤ ਭੀ ਹੋਜਾਤੀ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਤਪਤੀ ਅਰੁ ਨਾਸਤਾ
ਹੋਤੀ ਹੈ ਵਾਸਤਵ ਤੇ ਏਹ ਮਾਯਾ ਚੇਤਨ ਕੀ, ਸਤ੍ਯਾ ਪਾਕਰ ਇਸਥਿਤ ਦੇਖੀ ਹੈ ਅਰੁ ਉਸਦਾ ਕਰਤੀ ਹੈ ਪਰ ਆਪਨੇ ਆਪ ਜੜ ਰੂਪ ਹੈ ਚੇਤਨ ਸਤ੍ਯਾ ਬਿਨਾ ਇਸ ਸੇ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੋਸਕੜਾ ਅਰੁ ਨਾਂ ਇਸਬਿਤ ਰਹਿ ਸਕਤੀ ਹੈ । ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਚੇਸਟਾ ਮੈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ ਸਰਬਕਾਲ ਸਬ ਜਗ ਕੇ ਤਾਤਾ । ਤਾਂਤੇ ਭਯੋ ਤੋਜ ਬਖਯਾਤਾ। ਸੋਈ ਭਵਾਨੀ ਨਾਮ ਕਹਾਯੋ। ਜਿਨ ਸਗਰੀ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਬਣਾਯੋ ।।੨।।੪੦।।

{{center|'''ਮੂਲ।। ਚੀਸਤ ਦੁਨੀਆਂਓ ਲਿਬਾਸੇ ਦੁਨ੍ਯਵੀ।।'''&lt;/br&gt;
'''ਅਜ਼ ਖੁਦਾ ਗਾਫਲ ਸੁਦੱਨ ਏ ਮੌਲਵੀ ।।'''}}

'''ਟੀ:-''' ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਾਯਾ ਕਿਆ ਚੀਜ ਹੈ ਅਰ ਮਯਾ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਭੋਗ ਕਿਆ ਹੈ ।। ੧ ।। ਉਤ੍ਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੇ ਜੇਹੜਾ ਗਾਫਲ ਹੋਣਾ ਹੈ ਏਹੀ ਮਾਯਾ ਅਰੁ ਏਹੀ ਭੋਗ ਹੈ ਐ ਬੁਧੀਮਾਨ ਭਾਵ ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਕੋ ਯਾਗ ਕੋ ਜੋ
ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਭੋਗੋ ਮੈ ਖਖਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਏਹੀ ਮਾਯਾ ਹੈ ਇਸ ਕਰ ਜੀਵ ਦੁਖ ਭੋਗਤੇ ਹੈ ।। ੨ ।। ੪੧।।

{{center|'''ਮੂਲ ॥ ਚੀਸਤ ਅਹਿਸਾਂ ਸੁਹਬਤੇ ਮਰਦਾਨ ਹੰਕ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਆਂਕਿ ਮਖਾਨੰਦ ਅੱਜ਼ ਇਸ਼ਕਸ਼ ਸ਼ਬਕ ।।'''}}

'''ਟੀ:'''-ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਚੇ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਕਾ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕਿਸ
ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਸੰਗਤਿ ਕਰਨੀ ਆਪ ਕੈਭੇ ਹੋ ॥੧॥ ਉ
(ਓਹ ਜੋ) ਸੰਤ ਪੜਾਂਵਦੇ ਹੈਂ ਉਸ ਸਚੇ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾਠ) ਭਾਵ ਜੋ ਸੰਤਾਂ
ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਕਰੈ ਉਸ ਕੋ ਹਰੀ ਦੇ ਪਰੇਮ ਕੀ ਪ੍ਰਪਤੀ ਕਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ
ਹੈਂ ਏਹ ਸੰਗਤ ਕਰਨੇ ਕਾ ਉਪਕਾਰ ਹੈ ਇਸਕਰ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਮੈ ਸੁਖ ਹੋਭਾ
ਹੈ ॥੨॥੪੨॥ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਾ ਸਿਧਾਂਤ।।

{{center|'''ਮੂ: ਯਾਦਿ ਓ ਸਰਮਾਇਹੇ ਈਮਾਂ ਬਵੱਦ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਹਰ ਗਦਾ ਅਜ਼ ਯਾਦਿ ਓ ਸੁਲਤਾਂ ਬਵੱਦ ॥'''}}

'''ਟੀ:'''-ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਪੂੰਜੀ ਧਰਮ ਦੀ ਹੈ॥ ਜਿਸਕੋਰ ਧਰਮ

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>02e058z4u58rhf2u84so609m8mb3kv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ – ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72945</id>
    <revision>
      <id>221416</id>
      <parentid>221224</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:08:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221416</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3939" sha1="475x13qgptf1y0ugidwq3rqjnuudkxn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;1
(24)
ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮ
ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ
ਕੀਆ ਹੂਆ ਸਫਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਤਮਾਮ ਮੰਗੜੇ ਗ੍ਰੰਥ ਯਾਦਗੀਰੀ
ਉਸਕੀ ਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਚਵਰਤੀ ਹੂਏ ਹੈਂ। ਹੋਰ ਤਮਾਮ ਫਕੀਰ ਉਸਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੇ ਸੇ ਚਵਰਤੀ ਪਾਤਿਸਾਹ ਹੈਂ ॥੨॥੪੩॥
ਇਨ ਕਾਤ ਵਿੱਚ
ਰੌਹਬਾ| ਜਾਂਦਾਨਾਮ ਅਨੰਦ
ਮੂ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਬ ਦੱਰ ਬੰਦਗੀ ਬਾਸ਼ਿੰਦ ਸ਼ਾਦ ॥
ਬੰਦਗੀ ਓ ਬੰਦਗੀ ਓ ਯਾਦ ਯਾਦ ॥
ਟੀਕਾ-ਕਿਉ ਜੋ ਦਿਨ ਰਾਤ ਅੰਦਰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰੈਤਾ ਹੈ ॥੧॥
ਇਸੀ ਤੇ ਭਗੜੀ ਉਸਕੀ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ੨ ਯਾਦਗੀਰੀ ਸੇ ੨ ਤਾਂਤੇ ਆਪ ਭੀ
ਦਗੀਰੀ ਸੇ ਭਗਤੀ ਕਰੋ ਜਿਸਕਰ ਪਾਤਸਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇ॥ ੨॥੪੪॥
) ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੀ ਨਾਮਕਿਆਮਸਤ
ਕਿਅਬਿਦਾਨਾਮਜਾਈਏ।
ਚੀਸਤ ਸੁਲਤਾਨੀ ਓ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਬਿਦਾਂ ॥
00
ਜਾਂ ਨਾਮਜਾਂ ਬਖਸ਼ੀਆਂਰੋਹੈ।
---
ਇਨਸਨਾਮਮਤਾਕੋ ਤੇਜ ਨਾਮਦੇਵਤਿਆਂ
ਹੈ
ਬਾਦਸ਼ਾਹ
ਯਾਦ ਆ ਜਾਂ ਆਫਰੀਨੋ ਇਨਸ ਜਾਂ ॥
੭੩) ਅਪਮਸਕੋ ਯਾਦ
ਗਰਜੋੜ ਏਹੀ ਆਫਰੀਨਾਮਵ
ਕਾ-ਪਤਸਾਹੀ ਕਿਆ ਵੱਸਤੂ ਹੈ ਅਰੁ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਫਕੀਰੀ ਕਿਆ ਜਾਣੀਏ ਕੀਮਤੇਏਰੀ
੧॥ ਉਤ (ਇਨਸ) ਮਨੁਖਾਂ ਅਰੁ (ਸਾਂ) ਦੇ ਵਯਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਜਿਸਨੇ ਦ
ਤਾਈਆਂ ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੀ ਜੋ ਹੈ ਏਹੀ ਬਾਦਸਾਹੀ ਹੈ ਅਰ
ਮੈਂ ਸਚੀ ਫਕੀਰੀ ਹੈ । ਭਾਵ ਇਸਤੇ ਸੁਖ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਸੋਭਾ ਹੋਤੀ ਹੈ ਅਰੁ
ਦੇਖਾਵੇ ਮਾਤ੍ਰ ਫਕੀਰ ਹੋਰ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਸੌ ਫਕੀਰ ਨਹੀਂ ਕੀਰ ਹੈ ਪ੍ਰਮਾਨ
ਤਵੇਸੀ ਕੇ ਜਾਣਸੀ ਵਿਰਲਾ ਕੋ ਦਰਵੇਸ॥ ਘਰ ਘਰ ਹੰਢੈ ਮੰਗਦੇ ਧਿਗ
ਵਣ ਧ੍ਰਿਗਵੇਸ ॥ ਫਰੀਦਾ। ਹੋਰ ਅਭਿਆਗਤ ਏਹ ਨ ਆਖੀਐ ਜੋ ਪਰ
ਤ ਭੋਜਨ ਕਰੇਨ ॥ ਉਦਰੈ ਕਰਨ ਆਪਣੇ ਬਹਲੇ ਭੇਖ ਕਰਨ ਵਾਰ
ਵਧੀਰ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਹਰ ਇਕ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਫਕੀਰ ਪਦ ਕਾ ਅਰਥ
ਤਾਂ ਹੈ ॥ ਫਢਾ ਕਹੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਾਕਾਕਰੁ ਸੰਤੋਖਰਖੁ ਯਥਾ ਲਾਫ਼ ਸੰਤੁਸਟਾ
3 ਸਬਰ ਤੋਸਾ ਮਲਾਇਕਾ ॥ ਙਕਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਨਾਰਾ ਕਰ
ਰਾਗ ਧਾਰਕੇ ਇਕੰਤ ਰਹੋ &quot;ਰਾਰਾ ਕਹਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰਿਆਇਤ ਦਯਾ ਕਰੁ
1 ਗੁਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਫਕੀਰ ਹੋਹੁ ਨਹੀ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਹੁ ॥੨॥੪੫॥ ਦ੍ਰਿੜਤਾ
ਵਾਸਤੇ ਓਹੀ ॥
11
11
ਜਾਨ,
) ਯਾਦਗੀ ਉਸਕੀ ਜੇਕਰ ਮੁਨਸ਼ੇ ਨਾਮਦੋਸਤ) ਤੂ ਤੇਰੀ ਜਾ ਜਨਕੀ ਸ਼ੱਦਦ ਨਾਮ ਹੋਵੇ
ਮੂ ਯਾਦਿ ਓ ਗੁਰ ਮੂਨਸੇ ਜਾਨਤ ਬਵੰਦ ॥
ਹਰਦੁ ਆਲਮ ਜ਼ੋਹ ਫੁਰਮਾਨਤ ਦੰਦ ॥
ਤਦਕ ) ੩ ਤਰਦੇ ਸੰਦ ਰੋਜ਼ਾਨ
1
*
1
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>475x13qgptf1y0ugidwq3rqjnuudkxn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221420</id>
      <parentid>221416</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221420</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3168" sha1="kaeecpy1oxfnppndwm1rbl21fumoo70" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;ਕੀਆ ਹੂਆ ਸਫਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਤਮਾਮ ਮੰਗੜੇ ਗ੍ਰੰਥ ਯਾਦਗੀਰੀ
ਉਸਕੀ ਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਚਵਰਤੀ ਹੂਏ ਹੈਂ। ਹੋਰ ਤਮਾਮ ਫਕੀਰ ਉਸਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੇ ਸੇ ਚਵਰਤੀ ਪਾਤਿਸਾਹ ਹੈਂ ॥੨॥੪੩॥

ਮੂ: ਰੋਜ਼ ਸ਼ਬ ਦਰ ਬੰਦਗੀ ਬਾਸ਼ੰਦ ਸ਼ਾਦ ॥
ਬੰਦਗੀ ਓ ਬੰਦਗੀ ਓ ਯਾਦ ਯਾਦ ॥


ਟੀਕਾ-ਕਿਉ ਜੋ ਦਿਨ ਰਾਤ ਅੰਦਰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰੈਤਾ ਹੈ ॥੧॥
ਇਸੀ ਤੇ ਭਗਤੀ ਉਸਕੀ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ੨ ਯਾਦਗੀਰੀ ਸੇ ੨ ਤਾਂਤੇ ਆਪ ਭੀ
ਦਗੀਰੀ ਸੇ ਭਗਤੀ ਕਰੋ ਜਿਸਕਰ ਪਾਤਸਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇ॥ ੨॥੪੪॥

ਮੂ: ਚੀਸਤ ਸੁਲਤਾਨੀ ਓ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਬਿਦਾਂ ॥
ਯਾਦ ਆ ਜਾਂ ਆਫਰੀਨੇ ਇਨਸ ਜਾਂ ॥

ਟੀਕਾ-ਪਤਸਾਹੀ ਕਿਆ ਵੱਸਤੂ ਹੈ ਅਰੁ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਫਕੀਰੀ ਕਿਆ ਜਾਣੀਏ ੧॥ ਉਤ੍ਰ (ਇਨਸ) ਮਨੁਖਾਂ ਅਰੁ (ਜਾਂ) ਦੇਵਤਯਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਜਿਸਨੇ ਣਾਈਆ ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੀ ਜੋ ਹੈ ਏਹੀ ਬਾਦਸਾਹੀ ਹੈ ਅਰ
ਮੈਂ ਸਚੀ ਫਕੀਰੀ ਹੈ । ਭਾਵ ਇਸਤੇ ਸੁਖ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਸੋਭਾ ਹੋਤੀ ਹੈ ਅਰੁ ਦੇਖਾਵੇ ਮਾਤ੍ਰ ਫਕੀਰ ਹੋਰ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਸੌ ਫਕੀਰ ਨਹੀਂ ਕੀਰ ਹੈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਤਵੇਸੀ ਕੇ ਜਾਣਸੀ ਵਿਰਲਾ ਕੋ ਦਰਵੇਸ॥ ਘਰ ਘਰ ਹੰਢੈ ਮੰਗਦੇ ਧਿਗ
ਵਣ ਧ੍ਰਿਗਵੇਸ ॥ ਫਰੀਦਾ। ਹੋਰ ਅਭਿਆਗਤ ਏਹ ਨ ਆਖੀਐ ਜੋ ਪਰ
ਤ ਭੋਜਨ ਕਰੇਨ ॥ ਉਦਰੈ ਕਰਨ ਆਪਣੇ ਬਹਲੇ ਭੇਖ ਕਰਨ ਵਾਰ
ਵਧੀਰ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਹਰ ਇਕ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਫਕੀਰ ਪਦ ਕਾ ਅਰਥ
ਤਾਂ ਹੈ ॥ ਫਢਾ ਕਹੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਾਕਾਕਰੁ ਸੰਤੋਖਰਖੁ ਯਥਾ ਲਾਫ਼ ਸੰਤੁਸਟਾ
3 ਸਬਰ ਤੋਸਾ ਮਲਾਇਕਾ ॥ ਙਕਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਨਾਰਾ ਕਰ
ਰਾਗ ਧਾਰਕੇ ਇਕੰਤ ਰਹੋ &quot;ਰਾਰਾ ਕਹਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰਿਆਇਤ ਦਯਾ ਕਰੁ
1 ਗੁਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਫਕੀਰ ਹੋਹੁ ਨਹੀ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਹੁ ॥੨॥੪੫॥ ਦ੍ਰਿੜਤਾ
ਵਾਸਤੇ ਓਹੀ ॥


ਮੂ: ਯਾਦਿ ਓ ਗੁਰ ਮੂਨਸੇ ਜਾਨਤੁ ਬਵੱਦ ॥
ਹਰਦੁ ਆਲਮ ਜ਼ੋਰ ਫੁਰਮਾਨਤ ਬਵੱਦ ।।&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kaeecpy1oxfnppndwm1rbl21fumoo70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221421</id>
      <parentid>221420</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:39:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221421</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3271" sha1="116p04b5wnol7eodayawi175adv3y3r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;ਕੀਆ ਹੂਆ ਸਫਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਤਮਾਮ ਮੰਗੜੇ ਗ੍ਰੰਥ ਯਾਦਗੀਰੀ
ਉਸਕੀ ਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਚਵਰਤੀ ਹੂਏ ਹੈਂ। ਹੋਰ ਤਮਾਮ ਫਕੀਰ ਉਸਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੇ ਸੇ ਚਵਰਤੀ ਪਾਤਿਸਾਹ ਹੈਂ ॥੨॥੪੩॥

{{center|'''ਮੂ: ਰੋਜ਼ ਸ਼ਬ ਦਰ ਬੰਦਗੀ ਬਾਸ਼ੰਦ ਸ਼ਾਦ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਬੰਦਗੀ ਓ ਬੰਦਗੀ ਓ ਯਾਦ ਯਾਦ ॥'''}}


'''ਟੀਕਾ'''-ਕਿਉ ਜੋ ਦਿਨ ਰਾਤ ਅੰਦਰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰੈਤਾ ਹੈ ॥੧॥
ਇਸੀ ਤੇ ਭਗਤੀ ਉਸਕੀ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ੨ ਯਾਦਗੀਰੀ ਸੇ ੨ ਤਾਂਤੇ ਆਪ ਭੀ
ਦਗੀਰੀ ਸੇ ਭਗਤੀ ਕਰੋ ਜਿਸਕਰ ਪਾਤਸਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇ॥ ੨॥੪੪॥

{{center|'''ਮੂ: ਚੀਸਤ ਸੁਲਤਾਨੀ ਓ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਬਿਦਾਂ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਯਾਦ ਆ ਜਾਂ ਆਫਰੀਨੇ ਇਨਸ ਜਾਂ ॥'''}}

'''ਟੀਕਾ'''-ਪਤਸਾਹੀ ਕਿਆ ਵੱਸਤੂ ਹੈ ਅਰੁ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਫਕੀਰੀ ਕਿਆ ਜਾਣੀਏ ੧॥ ਉਤ੍ਰ (ਇਨਸ) ਮਨੁਖਾਂ ਅਰੁ (ਜਾਂ) ਦੇਵਤਯਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਜਿਸਨੇ ਣਾਈਆ ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੀ ਜੋ ਹੈ ਏਹੀ ਬਾਦਸਾਹੀ ਹੈ ਅਰ
ਮੈਂ ਸਚੀ ਫਕੀਰੀ ਹੈ । ਭਾਵ ਇਸਤੇ ਸੁਖ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਸੋਭਾ ਹੋਤੀ ਹੈ ਅਰੁ ਦੇਖਾਵੇ ਮਾਤ੍ਰ ਫਕੀਰ ਹੋਰ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਸੌ ਫਕੀਰ ਨਹੀਂ ਕੀਰ ਹੈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਤਵੇਸੀ ਕੇ ਜਾਣਸੀ ਵਿਰਲਾ ਕੋ ਦਰਵੇਸ॥ ਘਰ ਘਰ ਹੰਢੈ ਮੰਗਦੇ ਧਿਗ
ਵਣ ਧ੍ਰਿਗਵੇਸ ॥ ਫਰੀਦਾ। ਹੋਰ ਅਭਿਆਗਤ ਏਹ ਨ ਆਖੀਐ ਜੋ ਪਰ
ਤ ਭੋਜਨ ਕਰੇਨ ॥ ਉਦਰੈ ਕਰਨ ਆਪਣੇ ਬਹਲੇ ਭੇਖ ਕਰਨ ਵਾਰ
ਵਧੀਰ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਹਰ ਇਕ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਫਕੀਰ ਪਦ ਕਾ ਅਰਥ
ਤਾਂ ਹੈ ॥ ਫਢਾ ਕਹੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਾਕਾਕਰੁ ਸੰਤੋਖਰਖੁ ਯਥਾ ਲਾਫ਼ ਸੰਤੁਸਟਾ
3 ਸਬਰ ਤੋਸਾ ਮਲਾਇਕਾ ॥ ਙਕਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਨਾਰਾ ਕਰ
ਰਾਗ ਧਾਰਕੇ ਇਕੰਤ ਰਹੋ &quot;ਰਾਰਾ ਕਹਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰਿਆਇਤ ਦਯਾ ਕਰੁ
1 ਗੁਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਫਕੀਰ ਹੋਹੁ ਨਹੀ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਹੁ ॥੨॥੪੫॥ ਦ੍ਰਿੜਤਾ
ਵਾਸਤੇ ਓਹੀ ॥


{{center|'''ਮੂ: ਯਾਦਿ ਓ ਗੁਰ ਮੂਨਸੇ ਜਾਨਤੁ ਬਵੱਦ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਹਰਦੁ ਆਲਮ ਜ਼ੋਰ ਫੁਰਮਾਨਤ ਬਵੱਦ ।।'''}}

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>116p04b5wnol7eodayawi175adv3y3r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221422</id>
      <parentid>221421</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221422</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3270" sha1="1kywad5hczt0s0pxrwv54c54xqzhw9k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;ਕੀਆ ਹੂਆ ਸਫਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਪੂਨਾ ਤਮਾਮ ਮੰਗੜੇ ਗ੍ਰੰਥ ਯਾਦਗੀਰੀ
ਉਸਕੀ ਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਚਵਰਤੀ ਹੂਏ ਹੈਂ। ਹੋਰ ਤਮਾਮ ਫਕੀਰ ਉਸਕੀ
ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੇ ਸੇ ਚਵਰਤੀ ਪਾਤਿਸਾਹ ਹੈਂ ॥੨॥੪੩॥

{{center|'''ਮੂ: ਰੋਜ਼ ਸ਼ਬ ਦਰ ਬੰਦਗੀ ਬਾਸ਼ੰਦ ਸ਼ਾਦ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਬੰਦਗੀ ਓ ਬੰਦਗੀ ਓ ਯਾਦ ਯਾਦ ॥'''}}


'''ਟੀਕਾ'''-ਕਿਉ ਜੋ ਦਿਨ ਰਾਤ ਅੰਦਰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰੈਤਾ ਹੈ ॥੧॥
ਇਸੀ ਤੇ ਭਗਤੀ ਉਸਕੀ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ੨ ਯਾਦਗੀਰੀ ਸੇ ੨ ਤਾਂਤੇ ਆਪ ਭੀ
ਦਗੀਰੀ ਸੇ ਭਗਤੀ ਕਰੋ ਜਿਸਕਰ ਪਾਤਸਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇ॥ ੨॥੪੪॥

{{center|'''ਮੂ: ਚੀਸਤ ਸੁਲਤਾਨੀ ਓ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਬਿਦਾਂ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਯਾਦ ਆ ਜਾਂ ਆਫਰੀਨੇ ਇਨਸ ਜਾਂ ॥'''}}

'''ਟੀਕਾ'''-ਪਤਸਾਹੀ ਕਿਆ ਵੱਸਤੂ ਹੈ ਅਰੁ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਫਕੀਰੀ ਕਿਆ ਜਾਣੀਏ ੧॥ ਉਤ੍ਰ (ਇਨਸ) ਮਨੁਖਾਂ ਅਰੁ (ਜਾਂ) ਦੇਵਤਯਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਜਿਸਨੇ ਣਾਈਆ ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੀ ਜੋ ਹੈ ਏਹੀ ਬਾਦਸਾਹੀ ਹੈ ਅਰ
ਮੈਂ ਸਚੀ ਫਕੀਰੀ ਹੈ । ਭਾਵ ਇਸਤੇ ਸੁਖ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਸੋਭਾ ਹੋਤੀ ਹੈ ਅਰੁ ਦੇਖਾਵੇ ਮਾਤ੍ਰ ਫਕੀਰ ਹੋਰ ਦੇਖੀਦੇ ਹੈਂ ਸੌ ਫਕੀਰ ਨਹੀਂ ਕੀਰ ਹੈ ਪ੍ਰਮਾਨ ਤਵੇਸੀ ਕੇ ਜਾਣਸੀ ਵਿਰਲਾ ਕੋ ਦਰਵੇਸ॥ ਘਰ ਘਰ ਹੰਢੈ ਮੰਗਦੇ ਧਿਗ
ਵਣ ਧ੍ਰਿਗਵੇਸ ॥ ਫਰੀਦਾ। ਹੋਰ ਅਭਿਆਗਤ ਏਹ ਨ ਆਖੀਐ ਜੋ ਪਰ
ਤ ਭੋਜਨ ਕਰੇਨ ॥ ਉਦਰੈ ਕਰਨ ਆਪਣੇ ਬਹਲੇ ਭੇਖ ਕਰਨ ਵਾਰ
ਵਧੀਰ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਹਰ ਇਕ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਫਕੀਰ ਪਦ ਕਾ ਅਰਥ
ਤਾਂ ਹੈ ॥ ਫਢਾ ਕਹੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਾਕਾਕਰੁ ਸੰਤੋਖਰਖੁ ਯਥਾ ਲਾਫ਼ ਸੰਤੁਸਟਾ
3 ਸਬਰ ਤੋਸਾ ਮਲਾਇਕਾ ॥ ਙਕਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਨਾਰਾ ਕਰ
ਰਾਗ ਧਾਰਕੇ ਇਕੰਤ ਰਹੋ &quot;ਰਾਰਾ ਕਹਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰਿਆਇਤ ਦਯਾ ਕਰੁ
1 ਗੁਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਫਕੀਰ ਹੋਹੁ ਨਹੀ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਹੁ ॥੨॥੪੫॥ ਦ੍ਰਿੜਤਾ
ਵਾਸਤੇ ਓਹੀ ॥

{{center|'''ਮੂ: ਯਾਦਿ ਓ ਗੁਰ ਮੂਨਸੇ ਜਾਨਤੁ ਬਵੱਦ ॥'''&lt;/br&gt;
'''ਹਰਦੁ ਆਲਮ ਜ਼ੋਰ ਫੁਰਮਾਨਤ ਬਵੱਦ ।।'''}}

&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1kywad5hczt0s0pxrwv54c54xqzhw9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ – ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72946</id>
    <revision>
      <id>221417</id>
      <parentid>221225</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:09:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navneetkaurbrar7</username>
        <id>2578</id>
      </contributor>
      <origin>221417</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3681" sha1="2dk7qljb24uikgpquhiw1lzx8sdc6f9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Navneetkaurbrar7&quot; /&gt;{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੪)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}&lt;/noinclude&gt;ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ
(੨੬)
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮ
ਟੀਕਾ-ਹੋ ਭਾਈ ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਜੇਕਰ ਦੋਸਤ ਜਾਨ
ਤੇਰੀ ਦੀ ਹੋਵੈ। ਭਾਵ ਜੇ ਤੂੰ ਤਨ ਮਨ ਸੇ ਭਗਤੀ ਮੈ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਵੈ ॥
੧॥ ਤਬ ਦੋਨੋ ਲੋਕ ਅਧੀਨ ਹੁਕਮ ਭੋਰੇ ਦੇ ਹੋਵੇ) ਭਾਵ ਸਭੀ ਤੇਰੀ
ਆਯਾ ਮਨਗੇ ॥੨॥ ੪੬ ॥ ਪੂਨਾ
11
) ਬਹੁਤ। ਬਜ਼ੁਰਗੀ ਨਾਮਵਡਿਆਈ। ਸਤਹੈ
ਬਜੁਰਗੀਨਾਮਾ ਹਸਤਹੈ
ਮੂਲ ॥ ਬਸ਼ੋ ਬਜ਼ੁਰਗੀ ਹਸਤ ਅੰਦਰ ਯਾਦਿ ਓ ॥
ਯਾਦਿ ਓ ਕੁਨ ਯਾਦਿ ਓ ਹਾਂ
1 ਨਾਮਖਬਰਦਾਰ
ਯਾਦਿ ਓ
ਟੀਕਾ-ਬੈਂਤ ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਮਹਾਤਮਤਾਈ ਹੈ ਅੰਦ ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸ
ਕੀ ਕੇਂ। ਭਾਵ ਯਾਦਗੀਰੀ ਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਤੀ ਹੈ ॥੧। ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡਿਆਈ
ਦੀ ਕੁਛ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਭਗਤੀ
ਉਸਕੀਕਰੁ ੩ ( ਹਾਂ ) · ਖ਼ਦਾਰ ਹੁਯਾਰ
ਹੋਕੈ ॥੧॥੪੭ ॥
ਜੇਕਰ। ਵਡਿਆਈ। –ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡੇਰੇ
ਮੂਲ ॥ ਗਰ ਬਜ਼ੁਰਗੀ ਬਾਇਦ ਤਕਨ ਬੰਦਗੀ
ਵਰਨ।
2 ਵਰਨਹ ਆਖਰ ਕਸ਼ੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ
ਨਾਮ ਸਰੀਕਰੇਗਾ ਓੜਕ ਨੂੰ
ਐਕਸੀ
॥
ਟੀਕਾ ਪੁਨਾ ਹੇ ਭਾਈ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਰਾਤਬਾ ਚਾਹੁਦਾ ਹੈ ਤਾਂ
ਬੰਦਗੀ ਕਰੁ ॥੧॥ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਾਰਬੋ, ਵਾਸਤੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਕ
ਲਏ ਅਰ ਭਗਤੀ ਨਾਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿਆ ਹਾਨੀ ਹੈ ਉਤਰ ੇ ਭਾ
ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਕਰਦਾ ਰਹੇ ਮਰਾਭਥੇ,  ਂ ਵਾਸਤੇ ਅਰਭਗਤੀ
ਕਰੈ ਤਾਂ ਅੰਤ ਨੂੰ ਸਮਿੰਦਗੀ ਖਿਚੇ ਗਾ।ਭਾਵ ਜੁੰਨਾ ਮੈਂ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇਗ
ਯਪ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਸੇ ਸੰਸਾਰਕ ਮਾਤਬਾ ਭੈ ਸੁਖ ਮਿਲਜਾਏ ਤੋ ਮਿਲ ਜ
ਪੰਭੂ ਭਗਤੀ ਥਿਨਾ ਜਿਸ ਜਿਸ ਸੰਕਲਪ ਮੈਂ ਮਨ ਪਰਬਲ ਲਗਯਾ ਹੋ
ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੂਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਵੇਗਾ ਪ੍ਰਮਾਨ-ਅੰਤ ਕਾਲ ਜੋ ਲਛ
ਸਿਮਰੈ ਐਸੀ ਚਿੰਤਾ ਮੈ ਜੇ ਮਰੇ ॥ ਸਰਪਜਨ ਵਲ ਵਲ ਅਵਤਰੈ॥ਗੂਜ
ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ।। ਐਸੇ ਹੋਰ ਭੀ ਜਾਨ ਲੈਨ ॥ ੨ ॥ ੪੮ ॥ ਨ
ਐਲਾ ਪੈਲ ਇਕੋ ਵੇਰੀ ਤਾ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਤੀ ਤਾਂਤੇ ਭਗਤੀ ਕੀ ਬਾਪ
ਕੋ ਪ੍ਰਿਮ ਕੌਨ ਸਾਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸੋ ਕਹੀਏ ਜੀ ਉਤ॥
। ਹਾਂ ਨਾਮ ਖਬਰਦਾਰ ਹੋ
ਨ
ਮਾਂ ਸ਼ਰਮ ਕੁਨ ਹਾਂ ਸ਼ਰਮ ਕੁਨ ਹਾਂ
ਟੀਕਾ—ਹੇ ਭਾਈ ਵੈਰਾਗ ਵਰੁ ਪਦਾਰਥਾਂਸੇ
ਵੈਰਾਗਕ ਅਤੀ ਸਬੰਧੀਆ ਸੇ ਭਨਕਰ ਅਰੁ ਵੈਰਾਗ
!
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org
ਸ਼ਰਮ ਕੁਝ ਅ
ਅਤੀ ਮਨ ਸੇਅਰੁ
ਕਰੁ ਖ ਦਾਰ ਹੋਕੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2dk7qljb24uikgpquhiw1lzx8sdc6f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/46</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72961</id>
    <revision>
      <id>221317</id>
      <parentid>221241</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>221317</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1469" sha1="ncp9rh9zjb6bvwozc4keh28tdnnn7nk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(5) The appropriate Government shall take necessary steps to
ensure reasonable accommodation for persons with disabilities

6. (1) The appropriate Government shall take measures to protect
persons with disabilities from being subjected to torture, cruel,
inhuman or degrading treatment.

7. (1) The appropriate Government shall take measures to protect
persons with disabilities from all forms of abuse, violence and
exploitation and to prevent the same.

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-III
EDUCATION&lt;/poem&gt;}}
16. The appropriate Government and the local authorities shall
endeavour that all educational institutions funded or recognised
by them provide inclusive education to the children with
disabilities and towards that end shall-

(i) admit them without discrimination and provide education and
opportunities for sports and recreation activities equally with others;

(i) make building, campus and various facilities accessible;

(i) provide reasonable accommodation according to the
individual's requirements.

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-IV
SKILL DEVELOPMENT AND EMPLOYMENT&lt;/poem&gt;}}
19. (1) The appropriate Government shall formulate schemes and
programmes including provision of loans at concessional rates to
facilitate and support employment of persons with disabilities
especially for their vocational training and self-employment.

20. (1) No Government establishment shall discriminate against
any person with disability in any matter relating to employment:&lt;noinclude&gt;{{rh||42}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ncp9rh9zjb6bvwozc4keh28tdnnn7nk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf/53</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72966</id>
    <revision>
      <id>221303</id>
      <parentid>221264</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T01:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>221303</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2475" sha1="ltm3k65k7ylkcrmnctvilcwmic8hich" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harisubeg singh&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ'''}}}}
{{dhr|3em}}
{{gap}}ਪੂਰੇ ਬਾਰਾਂ ਪੈਹਰ ਉਹ ਤਾਪ ਦਾ ਮੱਧਿਆ ਮਧੋਲਿਆ ਮਸਾਂ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉਠਿਆ
ਕੰਬਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਥਿੜਕਦੇ ਪੈਰੀਂ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਸਤਾ ਜਿਹਾ
ਬਾਹਰ ਖੂਹ ਨਾਲ ਪਏ ਤਖਤ ਪੋਸ਼ ਉਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।

{{gap}}ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਉਹ ਤਾਪ ਵਿਚ ਤਪਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਮਰ ਪਖੋਂ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਭਾਵੇਂ ਸੱਤਰਵੇਂ ਇਕੱਤਰਵੇਂ ਵਰੇ ਸੀ ਪਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅਰੋਗ।
ਅੰਗ ਰੰਗ ਸਭ ਠੀਕ ਸਨ। ਹੱਥ ਲੱਤਾਂ ਕੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੰਦ ਸਭ ਠੀਕ ਸਨ। ਏਨੀ ਉਮਰ ਹੋਣ
ਤੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਖਰਵਾਪਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ ਸਗੋਂ ਲਾਲੀ ਦਮਕਦੀ ਸੀ।ਸਿਰ
ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਲ ਵੀ ਕਰੜ ਬਰੜੇ ਯਾਨੀ ਅੱਧੇ ਚਿੱਟੇ ਅੱਧੇ ਕਾਲੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਇਹ
ਸਭ ਬਚਪਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੁਖਾਵੀਂ ਲੰਘੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿੱਗਰ ਖੁਰਾਕ ਸਦਕਾ ਸੀ।

{{gap}}ਪਰ ਹੁਣ ਬੈਂਚ ਉਤੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਪਲ ਪਹਿਲਾਂ
ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰਦਿਤ ਦੇ ਆਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਹਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਪੁੱਛ
ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਲੂਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਰਦਿਤ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਬੱਡੋ
ਬੋਲਣ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

{{gap}}ਗੁਰਦਿਤ ਤਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹਦੇ ਆਖੇ
ਬੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਪਾੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ
ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਸੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
51&lt;noinclude&gt;{{rh||51}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ltm3k65k7ylkcrmnctvilcwmic8hich</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221308</id>
      <parentid>221303</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T02:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>221308</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2478" sha1="5319067jkxlqx9p5gs5a0vs7ol25cxj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harisubeg singh&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ'''}}}}
{{dhr|3em}}
{{gap}}ਪੂਰੇ ਬਾਰਾਂ ਪੈਹਰ ਉਹ ਤਾਪ ਦਾ ਮੱਧਿਆ ਮਧੋਲਿਆ ਮਸਾਂ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉਠਿਆ
ਕੰਬਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਥਿੜਕਦੇ ਪੈਰੀਂ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਸਤਾ ਜਿਹਾ
ਬਾਹਰ ਬੂਹੇ ਨਾਲ ਪਏ ਤਖਤ ਪੋਸ਼ ਉਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।

{{gap}}ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਉਹ ਤਾਪ ਵਿਚ ਤਪਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਮਰ ਪਖੋਂ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਭਾਵੇਂ ਸੱਤਰਵੇਂ ਇਕੱਤਰਵੇਂ ਵਰੇ ਸੀ ਪਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅਰੋਗ।
ਅੰਗ ਰੰਗ ਸਭ ਠੀਕ ਸਨ। ਹੱਥ ਲੱਤਾਂ ਕੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੰਦ ਸਭ ਠੀਕ ਸਨ। ਏਨੀ ਉਮਰ ਹੋਣ
ਤੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਖਰਵਾਪਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ ਸਗੋਂ ਲਾਲੀ ਦਮਕਦੀ ਸੀ।ਸਿਰ
ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਲ ਵੀ ਕਰੜ ਬਰੜੇ ਯਾਨੀ ਅੱਧੇ ਚਿੱਟੇ ਅੱਧੇ ਕਾਲੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਇਹ
ਸਭ ਬਚਪਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੁਖਾਵੀਂ ਲੰਘੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿੱਗਰ ਖੁਰਾਕ ਸਦਕਾ ਸੀ।

{{gap}}ਪਰ ਹੁਣ ਬੈਂਚ ਉਤੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਪਲ ਪਹਿਲਾਂ
ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰਦਿਤ ਦੇ ਆਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਹਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਪੁੱਛ
ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਲੂਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਰਦਿਤ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਬੱਡੋ
ਬੋਲਣ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

{{gap}}ਗੁਰਦਿਤ ਤਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹਦੇ ਆਖੇ
ਬੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਪਾੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ
ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਸੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
51&lt;noinclude&gt;{{rh||51}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5319067jkxlqx9p5gs5a0vs7ol25cxj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221309</id>
      <parentid>221308</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T02:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>221309</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2481" sha1="cywefjlwj309vxrf7i80c6d6jt118ux" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harisubeg singh&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ'''}}}}
{{dhr|3em}}
{{gap}}ਪੂਰੇ ਬਾਰਾਂ ਪੈਹਰ ਉਹ ਤਾਪ ਦਾ ਮੱਧਿਆ ਮਧੋਲਿਆ ਮਸਾਂ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉਠਿਆ
ਕੰਬਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਥਿੜਕਦੇ ਪੈਰੀਂ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਸਤਾ ਜਿਹਾ
ਬਾਹਰ ਬੂਹੇ ਨਾਲ ਪਏ ਤਖਤ ਪੋਸ਼ ਉਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।

{{gap}}ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਉਹ ਤਾਪ ਵਿਚ ਤਪਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਮਰ ਪਖੋਂ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਭਾਵੇਂ ਸੱਤਰਵੇਂ ਇਕੱਤਰਵੇਂ ਵਰੇ ਸੀ ਪਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅਰੋਗ।
ਅੰਗ ਰੰਗ ਸਭ ਠੀਕ ਸਨ। ਹੱਥ ਲੱਤਾਂ ਕੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੰਦ ਸਭ ਠੀਕ ਸਨ। ਏਨੀ ਉਮਰ ਹੋਣ
ਤੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਖਰਵਾਪਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ ਸਗੋਂ ਲਾਲੀ ਦਮਕਦੀ ਸੀ।ਸਿਰ
ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਲ ਵੀ ਕਰੜ ਬਰੜੇ ਯਾਨੀ ਅੱਧੇ ਚਿੱਟੇ ਅੱਧੇ ਕਾਲੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਇਹ
ਸਭ ਬਚਪਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੁਖਾਵੀਂ ਲੰਘੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿੱਗਰ ਖੁਰਾਕ ਸਦਕਾ ਸੀ।

{{gap}}ਪਰ ਹੁਣ ਬੈਂਚ ਉਤੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਪਲ ਪਹਿਲਾਂ
ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰਦਿਤ ਦੇ ਆਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਹਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਪੁੱਛ
ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਲੂਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਰਦਿਤ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਬੀਂਡੇ
ਬੋਲਣ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

{{gap}}ਗੁਰਦਿਤ ਤਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹਦੇ ਆਖੇ
ਬੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਪਾੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ
ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਸੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
51&lt;noinclude&gt;{{rh||51}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cywefjlwj309vxrf7i80c6d6jt118ux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221310</id>
      <parentid>221309</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T02:35:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>221310</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2478" sha1="31bacqha3eb3gdwlf7cpoin0b4uuioj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harisubeg singh&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ'''}}}}
{{dhr|3em}}
{{gap}}ਪੂਰੇ ਬਾਰਾਂ ਪੈਹਰ ਉਹ ਤਾਪ ਦਾ ਮੱਧਿਆ ਮਧੋਲਿਆ ਮਸਾਂ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉਠਿਆ
ਕੰਬਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਥਿੜਕਦੇ ਪੈਰੀਂ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਸਤਾ ਜਿਹਾ
ਬਾਹਰ ਬੂਹੇ ਨਾਲ ਪਏ ਤਖਤ ਪੋਸ਼ ਉਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।

{{gap}}ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਉਹ ਤਾਪ ਵਿਚ ਤਪਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਮਰ ਪਖੋਂ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਭਾਵੇਂ ਸੱਤਰਵੇਂ ਇਕੱਤਰਵੇਂ ਵਰੇ ਸੀ ਪਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅਰੋਗ।
ਅੰਗ ਰੰਗ ਸਭ ਠੀਕ ਸਨ। ਹੱਥ ਲੱਤਾਂ ਕੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੰਦ ਸਭ ਠੀਕ ਸਨ। ਏਨੀ ਉਮਰ ਹੋਣ
ਤੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਖਰਵਾਪਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ ਸਗੋਂ ਲਾਲੀ ਦਮਕਦੀ ਸੀ।ਸਿਰ
ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਲ ਵੀ ਕਰੜ ਬਰੜੇ ਯਾਨੀ ਅੱਧੇ ਚਿੱਟੇ ਅੱਧੇ ਕਾਲੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਇਹ
ਸਭ ਬਚਪਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੁਖਾਵੀਂ ਲੰਘੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿੱਗਰ ਖੁਰਾਕ ਸਦਕਾ ਸੀ।

{{gap}}ਪਰ ਹੁਣ ਬੈਂਚ ਉਤੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਪਲ ਪਹਿਲਾਂ
ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰਦਿਤ ਦੇ ਆਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਹਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਪੁੱਛ
ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਲੂਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਰਦਿਤ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਬੀਂਡੇ
ਬੋਲਣ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

{{gap}}ਗੁਰਦਿਤ ਤਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹਦੇ ਆਖੇ
ਬੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਪਾੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ
ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਸੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।&lt;noinclude&gt;{{rh||51}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>31bacqha3eb3gdwlf7cpoin0b4uuioj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221389</id>
      <parentid>221310</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T08:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>221389</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2475" sha1="2gp0t0v0nqaapm5jy44ndmkk0ir1a8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harisubeg singh&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ'''}}}}
{{dhr|3em}}
{{gap}}ਪੂਰੇ ਬਾਰਾਂ ਪੈਹਰ ਉਹ ਤਾਪ ਦਾ ਮੱਧਿਆ ਮਧੋਲਿਆ ਮਸਾਂ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉਠਿਆ
ਕੰਬਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਥਿੜਕਦੇ ਪੈਰੀਂ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਸਤਾ ਜਿਹਾ
ਬਾਹਰ ਬੂਹੇ ਨਾਲ ਪਏ ਤਖਤ ਪੋਸ਼ ਉਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।

{{gap}}ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਉਹ ਤਾਪ ਵਿਚ ਤਪਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਮਰ ਪਖੋਂ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਭਾਵੇਂ ਸੱਤਰਵੇਂ ਇਕੱਤਰਵੇਂ ਵਰੇ ਸੀ ਪਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅਰੋਗ।
ਅੰਗ ਰੰਗ ਸਭ ਠੀਕ ਸਨ। ਹੱਥ ਲੱਤਾਂ ਕੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੰਦ ਸਭ ਠੀਕ ਸਨ। ਏਨੀ ਉਮਰ ਹੋਣ
ਤੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਖਰਵਾਪਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ ਸਗੋਂ ਲਾਲੀ ਦਮਕਦੀ ਸੀ।ਸਿਰ
ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਲ ਵੀ ਕਰੜ ਬਰੜੇ ਯਾਨੀ ਅੱਧੇ ਚਿੱਟੇ ਅੱਧੇ ਕਾਲੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਇਹ
ਸਭ ਬਚਪਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੁਖਾਵੀਂ ਲੰਘੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿੱਗਰ ਖੁਰਾਕ ਸਦਕਾ ਸੀ।

{{gap}}ਪਰ ਹੁਣ ਬੈਂਚ ਉਤੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਪਲ ਪਹਿਲਾਂ
ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰਦਿਤ ਦੇ ਆਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਹਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਪੱਛ
ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਲੂਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਰਦਿਤ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਬੀਂਡੇ
ਬੋਲਣ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

{{gap}}ਗੁਰਦਿਤ ਤਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹਦੇ ਆਖੇ
ਬੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਪਾੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ
ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਸੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।&lt;noinclude&gt;{{rh||51}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2gp0t0v0nqaapm5jy44ndmkk0ir1a8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Panj Kakaar.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>72967</id>
    <revision>
      <id>221341</id>
      <parentid>221267</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <origin>221341</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="4a8fl9xav0hpb56845qach08lwf90ym" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140160872
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1to2=&quot;-&quot; 3=&quot;ਕਵਰ&quot; 4=&quot;ਤਸਵੀਰ&quot; 5=&quot;ਕਵਰ&quot; 6to7=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; 8=&quot;4&quot; 123to124=&quot;-&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>4a8fl9xav0hpb56845qach08lwf90ym</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221342</id>
      <parentid>221341</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <origin>221342</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="j0o0vvunbd87b1qkag87vwz9ar1ykdi" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140160872
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1to2=&quot;-&quot; 3=&quot;ਕਵਰ&quot; 4=&quot;ਤਸਵੀਰ&quot; 5=&quot;ਕਵਰ&quot; 6to7=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; 8=&quot;4&quot; 123to124=&quot;-&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>j0o0vvunbd87b1qkag87vwz9ar1ykdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Khooni Saal Dian Khooni Holian.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>72968</id>
    <revision>
      <id>221268</id>
      <timestamp>2026-06-14T11:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Awalnoor Singh</username>
        <id>2643</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221268</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="6toxzxn3ajiqdmbwijc1pp9roxl52f2" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198275
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>6toxzxn3ajiqdmbwijc1pp9roxl52f2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221418</id>
      <parentid>221268</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T11:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221418</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="7aq34ln7ihdmz8pd32pxzfoosqmwwsz" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198275
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>7aq34ln7ihdmz8pd32pxzfoosqmwwsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Punjab Dian Varan.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>72969</id>
    <revision>
      <id>221269</id>
      <timestamp>2026-06-14T12:05:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Awalnoor Singh</username>
        <id>2643</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221269</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="atwxdhimwgt4luzgz27t635zdl0cfro" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198292
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>atwxdhimwgt4luzgz27t635zdl0cfro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Maharaja Ranjit Singh.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>72970</id>
    <revision>
      <id>221270</id>
      <timestamp>2026-06-14T12:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Awalnoor Singh</username>
        <id>2643</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221270</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="k0609oprrmy6nslmexpyul46uaikzjh" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198304
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>k0609oprrmy6nslmexpyul46uaikzjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221271</id>
      <parentid>221270</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T12:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Awalnoor Singh</username>
        <id>2643</id>
      </contributor>
      <origin>221271</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="283xhwqyyybm8ujlbf9aexfoz3bev8p" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198304
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=1924
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>283xhwqyyybm8ujlbf9aexfoz3bev8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Badshahiyan.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>72971</id>
    <revision>
      <id>221272</id>
      <timestamp>2026-06-14T12:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Awalnoor Singh</username>
        <id>2643</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221272</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="fsk97vh7ac8unfhnhz01y8v3jjzvgpb" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198313
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=1932
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>fsk97vh7ac8unfhnhz01y8v3jjzvgpb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221273</id>
      <parentid>221272</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T12:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Awalnoor Singh</username>
        <id>2643</id>
      </contributor>
      <origin>221273</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="s5dpneaxoia1vqzu8x7qlzl2he8sjmu" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198313
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=Charan Singh Shaheed
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=1932
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>s5dpneaxoia1vqzu8x7qlzl2he8sjmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Manukh Di Vaar.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>72972</id>
    <revision>
      <id>221274</id>
      <timestamp>2026-06-14T12:17:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Awalnoor Singh</username>
        <id>2643</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221274</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="9ro2l5enyd7dm8a7f6bbb87fosa1vxq" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198331
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>9ro2l5enyd7dm8a7f6bbb87fosa1vxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Preetam Choh.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>72973</id>
    <revision>
      <id>221275</id>
      <timestamp>2026-06-14T12:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Awalnoor Singh</username>
        <id>2643</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221275</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="nxqup5cxrkqvpqxyc94bqb9zxvdq9gc" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198438
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=1927
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>nxqup5cxrkqvpqxyc94bqb9zxvdq9gc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Sukh Marg Prakash.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>72974</id>
    <revision>
      <id>221276</id>
      <timestamp>2026-06-14T13:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Awalnoor Singh</username>
        <id>2643</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221276</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="j9a04crpfu7h9lh8rdzx6ghoyrv7dwh" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198589
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=1912
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>j9a04crpfu7h9lh8rdzx6ghoyrv7dwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Baba Ala Singh KSH.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>72975</id>
    <revision>
      <id>221277</id>
      <timestamp>2026-06-14T13:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Awalnoor Singh</username>
        <id>2643</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221277</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="9q5r3iyysq5jtjxh7bjx18vl1j9r0hf" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140198670
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=1918
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>9q5r3iyysq5jtjxh7bjx18vl1j9r0hf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/47</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72976</id>
    <revision>
      <id>221294</id>
      <timestamp>2026-06-15T00:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;(2) Every Government establishment shall provide reasonable accommodation and appropriate barrier free and conducive environment to employees with disability. (3) No promotion shall be denied to a person merely on the ground of disability. (5) The appropriate Government may frame policies for posting and transfer of employees with disabilities. 23. (1) Every Government establishment shall appoint a Grievance Redressal Officer for the purpose of se...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221294</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="k7g9nz3c7hdrwak2l2dscwn5z8ywnpk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(2) Every Government establishment shall provide reasonable
accommodation and appropriate barrier free and conducive
environment to employees with disability.
(3) No promotion shall be denied to a person merely on the ground
of disability.
(5) The appropriate Government may frame policies for posting
and transfer of employees with disabilities.
23. (1) Every Government establishment shall appoint a
Grievance Redressal Officer for the purpose of section 19 and
shall inform the Chief Commissioner or the State Commissioner,
as the case may be, about the appointment of such officer.
(2) Any person aggrieved with the non-compliance of the
provisions of section 20, may file a complaint with the Grievance
Redressal Officer, who shall investigate it and shall take up the
matter with the establishment for corrective action.
(3) The Grievance Redressal Officer shall maintain a register of
complaints in the manner as may be prescribed by the Central
Government, and every complaint shall be inquired within two
weeks of its registration.
(4) If the aggrieved person is not satisfied with the action taken on
his or her complaint, he or she may approach the District-Level
Committee on disability.
Chapter-V
SOCIAL SECURITY, HEALTH, REHABILITATION AND
RECREATION
24. (1) The appropriate Government shall within the limit of its
economic capacity and development formulate necessary schemes
and programmes to safeguard and promote the right of persons
43&lt;noinclude&gt;{{rh||43}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k7g9nz3c7hdrwak2l2dscwn5z8ywnpk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221318</id>
      <parentid>221294</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>221318</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="tks153nkaihbkxcnu0kq1l95g53nay6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(2) Every Government establishment shall provide reasonable
accommodation and appropriate barrier free and conducive
environment to employees with disability.

(3) No promotion shall be denied to a person merely on the ground
of disability.

(5) The appropriate Government may frame policies for posting
and transfer of employees with disabilities.

23. (1) Every Government establishment shall appoint a
Grievance Redressal Officer for the purpose of section 19 and
shall inform the Chief Commissioner or the State Commissioner,
as the case may be, about the appointment of such officer.

(2) Any person aggrieved with the non-compliance of the
provisions of section 20, may file a complaint with the Grievance
Redressal Officer, who shall investigate it and shall take up the
matter with the establishment for corrective action.

(3) The Grievance Redressal Officer shall maintain a register of
complaints in the manner as may be prescribed by the Central
Government, and every complaint shall be inquired within two
weeks of its registration.

(4) If the aggrieved person is not satisfied with the action taken on
his or her complaint, he or she may approach the District-Level
Committee on disability.

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-V
SOCIAL SECURITY, HEALTH, REHABILITATION AND
RECREATION&lt;/poem&gt;}}

24. (1) The appropriate Government shall within the limit of its
economic capacity and development formulate necessary schemes
and programmes to safeguard and promote the right of persons&lt;noinclude&gt;{{rh||43}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tks153nkaihbkxcnu0kq1l95g53nay6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221319</id>
      <parentid>221318</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <origin>221319</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="s528u54oxxr5vd5f1xc2n3ep6mq0jv9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(2) Every Government establishment shall provide reasonable
accommodation and appropriate barrier free and conducive
environment to employees with disability.

(3) No promotion shall be denied to a person merely on the ground
of disability.

(5) The appropriate Government may frame policies for posting
and transfer of employees with disabilities.

23. (1) Every Government establishment shall appoint a
Grievance Redressal Officer for the purpose of section 19 and
shall inform the Chief Commissioner or the State Commissioner,
as the case may be, about the appointment of such officer.

(2) Any person aggrieved with the non-compliance of the
provisions of section 20, may file a complaint with the Grievance
Redressal Officer, who shall investigate it and shall take up the
matter with the establishment for corrective action.

(3) The Grievance Redressal Officer shall maintain a register of
complaints in the manner as may be prescribed by the Central
Government, and every complaint shall be inquired within two
weeks of its registration.

(4) If the aggrieved person is not satisfied with the action taken on
his or her complaint, he or she may approach the District-Level
Committee on disability.

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-V
SOCIAL SECURITY, HEALTH, REHABILITATION AND
RECREATION&lt;/poem&gt;}}

24. (1) The appropriate Government shall within the limit of its economic capacity and development formulate necessary schemes and programmes to safeguard and promote the right of persons&lt;noinclude&gt;{{rh||43}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s528u54oxxr5vd5f1xc2n3ep6mq0jv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/48</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72977</id>
    <revision>
      <id>221320</id>
      <timestamp>2026-06-15T03:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;with disabilities for adequate standard of living to enable them to live independently or in the community:  (j) comprehensive insurance scheme for persons with disability, not covered under the Employees State Insurance Schemes, or any other statutory or Governments ponsored insurance schemes.  25. (1) The appropriate Government and the local authorities shall take necessary measures for the persons with disabilities to provide,—  (c) priority...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221320</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1606" sha1="ncral8xohrcv0ljtrzqu503yddvlntr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;with disabilities for adequate standard of living to enable them to
live independently or in the community:

(j) comprehensive insurance scheme for persons with disability,
not covered under the Employees State Insurance Schemes, or
any other statutory or Governments ponsored insurance schemes.

25. (1) The appropriate Government and the local authorities
shall take necessary measures for the persons with disabilities to
provide,—

(c) priority in attendance and treatment.

26. The appropriate Government shall, by notification, make
insurance schemes for their employees with disabilities.

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-VI

SPECIAL PROVISIONS FOR PERSONS WITH BENCHMARK DISABIILITES&lt;/poem&gt;}}

31. (1) Notwithstanding anything contained in the Rights of
Children to Free and Compulsory Education Act, 2009, every
child with benchmark disability between the age of six to eighteen
years shall have the right to free education in a neighbourhood
school, or in a special school, of his choice.

32. (1) All Government institutions of higher education and other
higher education institutions receiving aid from the Government
shall reserve not less than five per cent. seats for persons with
benchmark disabilities.

34. (1) Every appropriate Government shall appoint in every
Government establishment, not less than four per cent. of the
total number of vacancies in the cadre strength in each group of
posts meant to be filled with persons with benchmark disabilities
of which, one per cent. each shall be reserved for persons with
benchmark disabilities under clauses (a), (b) and (c) and one per&lt;noinclude&gt;{{rh||44}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ncral8xohrcv0ljtrzqu503yddvlntr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/49</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72978</id>
    <revision>
      <id>221321</id>
      <timestamp>2026-06-15T03:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;cent. for persons with benchmark disabilities under clauses (d) and (e), namely:—  (a) blindness and low vision;  (b) deaf and hard of hearing;  (c) locomotor disability including cerebral palsy, leprosy cured, dwarfism, acid attack victims and muscular dystrophy;  (d) autism, intellectual disability, specific learning disability and mental illness;  (e) multiple disabilities from amongst persons under clauses (a) to  (d) including deaf-blindnes...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221321</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1478" sha1="ff0f45iezvryhipeermf430aixuhrxz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;cent. for persons with benchmark disabilities under clauses (d)
and (e), namely:—

(a) blindness and low vision;

(b) deaf and hard of hearing;

(c) locomotor disability including cerebral palsy, leprosy cured,
dwarfism, acid attack victims and muscular dystrophy;

(d) autism, intellectual disability, specific learning disability and
mental illness;

(e) multiple disabilities from amongst persons under clauses (a) to

(d) including deaf-blindness in the posts identified for each
disabilities

37. The appropriate Government and the local authorities shall,
by notification, make schemes in favour of persons with
benchmark disabilities, to provide,—

(a) five per cent. reservation in allotment of agricultural land and
housing in all relevant schemes and development programmes,
with appropriate priority to women with benchmark disabilities;

(b) five per cent. reservation in all poverty alleviation and various
developmental schemes with priority to women with benchmark
disabilities;

(c) five per cent. reservation in allotment of land on concessional
rate, where such land is to be used for the purpose of promoting
housing, shelter, setting up of occupation, business, enterprise,
recreation centres and production centres.

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-VIII

DUTIES AND RESPONSIBILITIES OF APPROPRIATE GOVERNMENTS&lt;/poem&gt;}}

39. (1) The appropriate Government, in consultation with the Chief
Commissioner or the State Commissioner, as the case may be, shall&lt;noinclude&gt;{{rh||45}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ff0f45iezvryhipeermf430aixuhrxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221322</id>
      <parentid>221321</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T03:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <origin>221322</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1478" sha1="eo9zyyg29uc9x18cler0qrskgw1iw57" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;cent. for persons with benchmark disabilities under clauses (d)
and (e), namely:—

(a) blindness and low vision;

(b) deaf and hard of hearing;

(c) locomotor disability including cerebral palsy, leprosy cured,
dwarfism, acid attack victims and muscular dystrophy;

(d) autism, intellectual disability, specific learning disability and
mental illness;

(e) multiple disabilities from amongst persons under clauses (a) to

(d) including deaf-blindness in the posts identified for each
disabilities

37. The appropriate Government and the local authorities shall,
by notification, make schemes in favour of persons with
benchmark disabilities, to provide,—

(a) five per cent. reservation in allotment of agricultural land and
housing in all relevant schemes and development programmes,
with appropriate priority to women with benchmark disabilities;

(b) five per cent. reservation in all poverty alleviation and various
developmental schemes with priority to women with benchmark
disabilities;

(c) five per cent. reservation in allotment of land on concessional
rate, where such land is to be used for the purpose of promoting
housing, shelter, setting up of occupation, business, enterprise,
recreation centres and production centres.

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-VIII

DUTIES AND RESPONSIBILITIES OF APPROPRIATE GOVERNMENTS&lt;/poem&gt;}}

39. (1) The appropriate Government, in consultation with the Chief Commissioner or the State Commissioner, as the case may be, shall&lt;noinclude&gt;{{rh||45}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eo9zyyg29uc9x18cler0qrskgw1iw57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/50</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72979</id>
    <revision>
      <id>221324</id>
      <timestamp>2026-06-15T03:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;conduct, encourage, support or promote awareness campaigns and sensitisation programmes to ensure that the rights of the persons with disabilities provided under this Act are protected.  (e) provide orientation and sensitisation on disabling conditions and rights of persons with disabilities to employers, administrators and co-workers;  (f) ensure that the rights of persons with disabilities are included in the curriculum in Universities, colleges...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221324</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1495" sha1="tjdqu65bc6yjkj9g8tzwe389dhxi1gt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;conduct, encourage, support or promote awareness campaigns and
sensitisation programmes to ensure that the rights of the persons
with disabilities provided under this Act are protected.

(e) provide orientation and sensitisation on disabling conditions
and rights of persons with disabilities to employers,
administrators and co-workers;

(f) ensure that the rights of persons with disabilities are included
in the curriculum in Universities, colleges and schools.

41. (1) The appropriate Government shall take suitable measures
to provide,―

(a) facilities for persons with disabilities at bus stops, railway stations
and airports conforming to the accessibility standards relating to
parking spaces, toilets, ticketing counters and ticketing machines;

(b) access to all modes of transport that conform the design
standards, including retrofitting old modes of transport, wherever
technically feasible and safe for persons with disabilities,
economically viable and without entailing major structural
changes in design.

(2) The appropriate Government shall develop schemes
programmes to promote the personal mobility of persons with
disabilities at affordable cost to provide for,-

(a) incentives and concessions;&lt;/br&gt;
(b) retrofitting of vehicles; and&lt;/br&gt;
(c) personal mobility assistance.&lt;/br&gt;

44. (1) No establishment shall be granted permission to build any structure if the building plan does not adhere to the rules formulated by the Central Government under section 40.&lt;noinclude&gt;{{rh||46}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tjdqu65bc6yjkj9g8tzwe389dhxi1gt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/51</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72980</id>
    <revision>
      <id>221325</id>
      <timestamp>2026-06-15T03:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;(2) No establishment shall be issued a certificate of completion or allowed to take occupation of a building unless it has adhered to the rules formulated by the Central Government.  45. (1) All existing public buildings shall be made accessible in accordance with the rules formulated by the Central Government within a period not exceeding five years from the date of notification of such rules  (2) All Universities shall promote teaching and resea...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221325</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1536" sha1="2ce07nu7ljf2l8zlduuhm4ezbwul5qw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(2) No establishment shall be issued a certificate of completion or
allowed to take occupation of a building unless it has adhered to
the rules formulated by the Central Government.

45. (1) All existing public buildings shall be made accessible in
accordance with the rules formulated by the Central Government
within a period not exceeding five years from the date of
notification of such rules

(2) All Universities shall promote teaching and research in disability
studies including establishment of study centres for such studies.

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-XII
CHIEF COMMISSIONER AND STATE COMMISSIONER FOR PERSONS WITH&lt;/poem&gt;}}
{{center|DISABILITIES}}

74. (1) The Central Government may, by notification, appoint a Chief
Commissioner for Persons with Disabilities (hereinafter referred to as
the &quot;Chief Commissioner') for the purposes of this Act.

(2) The Central Government may, by notification appoint two
Commissioners to assist the Chief Commissioner, of which one
Commissioner shall be a persons with disability.

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-XIII
SPECIAL COURT&lt;/poem&gt;}}

84. For the purpose of providing speedy trial, the State
Government shall, with the concurrence of the Chief Justice of
the High Court, by notification, specify for each district, a Court
of Session to be a Special Court to try the offences under this Act.

85. (1) For every Special Court, the State Government may, by notification, specify a Public Prosecutor or appoint an advocate, who has been in practice as an advocate for not less than seven&lt;noinclude&gt;{{rh||47}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ce07nu7ljf2l8zlduuhm4ezbwul5qw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/52</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72981</id>
    <revision>
      <id>221326</id>
      <timestamp>2026-06-15T03:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;years, as a Special Public Prosecutor for the purpose of conducting cases in that Court. Chapter-XVI OFFENCES AND PENALTIES 89. Any person who contravenes any of the provisions of this Act, or of any rule made thereunder shall for first contravention be punishable with fine which may extend to ten thounsand rupees and for any subsequent contravention with fine which shall not be less than fifty thousand rupees but which may extend to five lakh rup...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221326</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1446" sha1="invk627vmwq61rm0niaces71a3d8z0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;years, as a Special Public Prosecutor for the purpose of
conducting cases in that Court.
Chapter-XVI
OFFENCES AND PENALTIES
89. Any person who contravenes any of the provisions of this Act,
or of any rule made thereunder shall for first contravention be
punishable with fine which may extend to ten thounsand rupees
and for any subsequent contravention with fine which shall not
be less than fifty thousand rupees but which may extend to five
lakh rupees.
92. Whoever,-
(a) intentionally insults or intimidates with intent to humiliate a
person with disability in any place within public view;
(b) assaults or uses force to any person with disability with intent
to dishonour him or outrage the modesty of a woman with
disability;
(c) having the actual charge or control over a person with
disability voluntarily or knowingly denies food or fluids to him or
her;
(d) being in a position to dominate the will of a child or woman
with disability and uses that position to exploit her sexually;
(e) voluntarily injures, damages or interferes with the use of any
limb or sense or any supporting device of a person with disability;
performs, conducts or directs any medical procedure to be
performed on a woman with disability which leads to or is likely to
lead to termination of pregnancy without her express consent
except in cases where medical procedure for termination of
pregnancy is done in severe cases of disability and with the
48&lt;noinclude&gt;{{rh||48}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>invk627vmwq61rm0niaces71a3d8z0u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221327</id>
      <parentid>221326</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>221327</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1473" sha1="61x0ya07eq3yz2esprq83pb04cbmsrl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;years, as a Special Public Prosecutor for the purpose of
conducting cases in that Court.

{{center|&lt;poem&gt;Chapter-XVI
OFFENCES AND PENALTIES&lt;/poem&gt;}}

89. Any person who contravenes any of the provisions of this Act,
or of any rule made thereunder shall for first contravention be
punishable with fine which may extend to ten thounsand rupees
and for any subsequent contravention with fine which shall not
be less than fifty thousand rupees but which may extend to five
lakh rupees

92. Whoever,-
(a) intentionally insults or intimidates with intent to humiliate a
person with disability in any place within public view;

(b) assaults or uses force to any person with disability with intent
to dishonour him or outrage the modesty of a woman with
disability;

(c) having the actual charge or control over a person with
disability voluntarily or knowingly denies food or fluids to him or
her;

(d) being in a position to dominate the will of a child or woman
with disability and uses that position to exploit her sexually;

(e) voluntarily injures, damages or interferes with the use of any limb or sense or any supporting device of a person with disability; performs, conducts or directs any medical procedure to be performed on a woman with disability which leads to or is likely to lead to termination of pregnancy without her express consent except in cases where medical procedure for termination of pregnancy is done in severe cases of disability and with the&lt;noinclude&gt;{{rh||48}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>61x0ya07eq3yz2esprq83pb04cbmsrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/53</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72982</id>
    <revision>
      <id>221328</id>
      <timestamp>2026-06-15T04:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;opinion of a registered medical practitioner and also with the consent of the guardian of the woman with disability.  {{gap}}ਉਪਰੋਕਤ ਐਕਟ 2016 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਮੂਹ ਅੰਗਹੀਣ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਕਤ ਐਕਟ ਭਾਰਤ ਦੀਆ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221328</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3715" sha1="opffu03w69yj24abbcgkunfpposds8g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;opinion of a registered medical practitioner and also with the
consent of the guardian of the woman with disability.

{{gap}}ਉਪਰੋਕਤ ਐਕਟ 2016 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਮੂਹ
ਅੰਗਹੀਣ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਕਿ ਉਕਤ ਐਕਟ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ
ਛਪਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅੰਗਹੀਣ ਇਸਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਣ।

{{gap}}ਹੁਣ ਉਕਤ ਯਾਰਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਸਥਾਹ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

{{gap}}ਅਧਿਆਇ ਦੂਜਾ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਮਾਣ
ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਿਊਣ ਦਾ
ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਆਧਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨਾਲ ਤਾਂ
ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ
ਹਨਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ
ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ
ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ
ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ੁਲਮ, ਅਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ
ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨਾਲ ਪੈੜ ਪੈਡ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ,
ਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ
ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨਾਲ ਭੈੜਾ ਵਰਤਾਉ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੋਈ
ਉਪਰਾਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

{{gap}}ਐਕਟ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਤੀਜਾ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚਿਆਂ
ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਪੱਖਪਾਤ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ
ਉਸਾਰਿਆ। ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਤਹਿਤ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤਾਂ ਉਪਰਾਲਾ
ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜੇ
ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ।

{{gap}}ਅਧਿਆਇ ਚੌਥਾ ਸਕਿੱਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਤੇ ਰੋਜਗਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਘੱਟ ਵਿਆਜ਼ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਜ਼ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||49}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>opffu03w69yj24abbcgkunfpposds8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/54</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72983</id>
    <revision>
      <id>221329</id>
      <timestamp>2026-06-15T04:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਕਦੇ ਵੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੀਕ ਮਾਰਨ, ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਕਰਕੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4012" sha1="l82iqkonpoxbj8aoj49b27qpkxq135v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਦੇ ਵੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੀਕ ਮਾਰਨ, ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ
ਕਰਕੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਬੱਚੇ
ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ
ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ
ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਹੀਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ
ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਸਵੈ-ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸ਼ੁਰੂ
ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਜ਼ ਕਰਜ਼ਾ ਤਾਂ
ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਪਾਲਿਸੀ
ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾ
ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਭਾਵੇਂ
ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ
ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ
ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਬਦਲੀਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ,
ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ
ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਦਲਾ ਲਊ ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ
ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ
ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ,
ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਚਾਰਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ
ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ 'ਲੰਮੀ' ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ
ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਅਧਿਆਇ ਪੰਜ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਸਕੀਮਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੇਖਣ
ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਕੀਮ ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ
ਸਹੂਲਤਾਂ, ਸਕੀਮਾਂ ਅੰਗਹੀਣਤਾ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥੱਲੇ ਜਾਂਦੇ ਦੁਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||50}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l82iqkonpoxbj8aoj49b27qpkxq135v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221330</id>
      <parentid>221329</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <origin>221330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4012" sha1="os75zqkzd33c63z87ppxfarv4wvspdy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਦੇ ਵੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੀਕ ਮਾਰਨ, ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ
ਕਰਕੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਬੱਚੇ
ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ
ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ
ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਹੀਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ
ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਸਵੈ-ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸ਼ੁਰੂ
ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਜ਼ ਕਰਜ਼ਾ ਤਾਂ
ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਪਾਲਿਸੀ
ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾ
ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਭਾਵੇਂ
ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ
ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ
ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਬਦਲੀਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ,
ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ
ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਦਲਾ ਲਊ ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ
ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ
ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ,
ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਚਾਰਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ
ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ 'ਲੰਮੀ' ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ
ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਅਧਿਆਇ ਪੰਜ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਸਕੀਮਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੇਖਣ
ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਕੀਮ ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਸਕੀਮਾਂ ਅੰਗਹੀਣਤਾ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥੱਲੇ ਜਾਂਦੇ ਦੁਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||50}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>os75zqkzd33c63z87ppxfarv4wvspdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221331</id>
      <parentid>221330</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <origin>221331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4013" sha1="623ronu78wpcuqsri6k9ncm2k2evfhy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਦੇ ਵੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੀਕ ਮਾਰਨ, ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ
ਕਰਕੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਬੱਚੇ
ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ
ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ
ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਹੀਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ
ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਸਵੈ-ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸ਼ੁਰੂ
ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਜ਼ ਕਰਜ਼ਾ ਤਾਂ
ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਪਾਲਿਸੀ
ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾ
ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਭਾਵੇਂ
ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ
ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ
ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਬਦਲੀਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ,
ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ
ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਦਲਾ ਲਊ ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ
ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ
ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ,
ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਚਾਰਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ
ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ 'ਲੰਮੀ' ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ
ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਅਧਿਆਇ ਪੰਜ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਸਕੀਮਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ 
ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਕੀਮ ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਸਕੀਮਾਂ ਅੰਗਹੀਣਤਾ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥੱਲੇ ਜਾਂਦੇ ਦੁਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||50}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>623ronu78wpcuqsri6k9ncm2k2evfhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/55</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72984</id>
    <revision>
      <id>221332</id>
      <timestamp>2026-06-15T04:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਗਰੀਬ ਅਮੀਰ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਖਾਸ ਵਰਗ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈ ਕੇ ਕਰੀਮੀ ਲੇਅਰ ਵਿਚ ਆ ਗ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3956" sha1="mc1t6jimtvh2m3eztbzlsi6484897aq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਗਰੀਬ ਅਮੀਰ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਖਾਸ ਵਰਗ
ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈ ਕੇ ਕਰੀਮੀ ਲੇਅਰ ਵਿਚ ਆ
ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਜਾਂ ਇੰਜ ਕਹਿ
ਲਈਏ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਕੋਲ ਆਮਦਨ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਵਸੀਲੇ ਹਨ ਤਾਂ
ਉਹ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਵਿਚਰ ਸਕਦਾ ਭਾਵ ਤੰਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋ
ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਮੁਤਾਬਕ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੁੰਦਾ
ਹੈ।

ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ
ਵੱਖਰੀਆਂ ਬੀਮਾ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਜ ਕਰਨ
ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਕੰਮ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ
ਰਿਹਾ। ਸਗੋਂ ਸਾਲ 2009 ਵਿਚ ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਦੁਰਘਟਨਾ
ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ
ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਮੂਹ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਘਰਸ਼
ਕਰਨ ਤੇ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ
ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ।


{{gap}}ਅਧਿਆਇ ਛੇਵੇਂ ਅਨੁਸਾਰ 6 ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਦੇ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਵ
ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਤਹਿਤ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ
ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਪੈਂਫਲਿਟ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੇ ਅਮਲ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕੂਲ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ 2% ਸੀਟਾਂ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ
ਸਮੇਂ 3% ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||51&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mc1t6jimtvh2m3eztbzlsi6484897aq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221333</id>
      <parentid>221332</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>221333</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3963" sha1="lgakigdee1ivnpqa8b1z9t7jx6nelkf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਗਰੀਬ ਅਮੀਰ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਖਾਸ ਵਰਗ
ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈ ਕੇ ਕਰੀਮੀ ਲੇਅਰ ਵਿਚ ਆ
ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਜਾਂ ਇੰਜ ਕਹਿ
ਲਈਏ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਕੋਲ ਆਮਦਨ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਵਸੀਲੇ ਹਨ ਤਾਂ
ਉਹ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਵਿਚਰ ਸਕਦਾ ਭਾਵ ਤੰਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋ
ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਮੁਤਾਬਕ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੁੰਦਾ
ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ
ਵੱਖਰੀਆਂ ਬੀਮਾ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਜ ਕਰਨ
ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਕੰਮ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ
ਰਿਹਾ। ਸਗੋਂ ਸਾਲ 2009 ਵਿਚ ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਦੁਰਘਟਨਾ
ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ
ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਮੂਹ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਘਰਸ਼
ਕਰਨ ਤੇ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ
ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ।


{{gap}}ਅਧਿਆਇ ਛੇਵੇਂ ਅਨੁਸਾਰ 6 ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਦੇ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਵ
ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਤਹਿਤ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ
ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਪੈਂਫਲਿਟ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੇ ਅਮਲ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕੂਲ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ 2% ਸੀਟਾਂ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ
ਸਮੇਂ 3% ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||51&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lgakigdee1ivnpqa8b1z9t7jx6nelkf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/56</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72985</id>
    <revision>
      <id>221334</id>
      <timestamp>2026-06-15T04:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਲਈ ਸਿਹਫ 2% ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖਵੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ 4% ਹੋਣੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।  {{gap}}ਇਸੇ ਅਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ 5% ਹਿਜਰਵੇਸ਼ਨ ਦੇਣੀ ਬ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221334</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3926" sha1="1ag4gvwzdxncsbezev26yadcl81fte8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਲਈ ਸਿਹਫ 2% ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖਵੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ 4% ਹੋਣੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

{{gap}}ਇਸੇ ਅਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ
ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ 5% ਹਿਜਰਵੇਸ਼ਨ ਦੇਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਹੀਂ
ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਅੰਗਹੀਣ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗਰੀਬੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ
ਸਕੀਮਾਂ ਲਈ 5% ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ
ਇਲਾਵਾ ਹਾਊਸਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਕਿੱਤੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਵਪਾਰ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਸੈਂਟਰਾਂ
ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ 5% ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ।

{{gap}}ਅਧਿਆਇ ਅੱਠਵਾਂ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ
ਸਰਕਾਰਾਂ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕੈਂਪ ਲਗਾ
ਕੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ
ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ
ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਕਾਲਜਾਂ
ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਗੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ
ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਅਜੇ
ਇਸ ਐਕਟ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੂੰ
ਕਰਵਾਉਣਗੇ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਬੱਸ ਅੱਡਿਆਂ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੇ ਆਉਣ ਜਾਣ, ਟਾਇਲਟ, ਪਾਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਟਿਕਟਾਂ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ
ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਵਿਖਾਵੇ ਲਈ ਜਾਂ ਨਾਮਾਤਰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੇ ਟਾਇਲਟਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ
ਅਕਸਰ ਤਾਲੇ ਹੀ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬਣੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਚ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਹੀਕਲ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ
ਕਾਰਨ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਹੀਕਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਦਿੱਕਤ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ
ਦਹੀਕਲ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਵਹੀਕਲਜ਼ ਲਈ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਬੰਧੀ ਮੈਂਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਗਏ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||52}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ag4gvwzdxncsbezev26yadcl81fte8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221335</id>
      <parentid>221334</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T04:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <origin>221335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3926" sha1="t6uaqnznbsqtxkf768jjbbtw1y4juaz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਲਈ ਸਿਹਫ 2% ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖਵੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ 4% ਹੋਣੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

{{gap}}ਇਸੇ ਅਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ
ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ 5% ਹਿਜਰਵੇਸ਼ਨ ਦੇਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਹੀਂ
ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਅੰਗਹੀਣ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗਰੀਬੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ
ਸਕੀਮਾਂ ਲਈ 5% ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ
ਇਲਾਵਾ ਹਾਊਸਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਕਿੱਤੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਵਪਾਰ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਸੈਂਟਰਾਂ
ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ 5% ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ।

{{gap}}ਅਧਿਆਇ ਅੱਠਵਾਂ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ
ਸਰਕਾਰਾਂ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕੈਂਪ ਲਗਾ
ਕੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ
ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ
ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਕਾਲਜਾਂ
ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਗੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ
ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਅਜੇ
ਇਸ ਐਕਟ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੂੰ
ਕਰਵਾਉਣਗੇ।

{{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਬੱਸ ਅੱਡਿਆਂ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੇ ਆਉਣ ਜਾਣ, ਟਾਇਲਟ, ਪਾਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਟਿਕਟਾਂ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ
ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਵਿਖਾਵੇ ਲਈ ਜਾਂ ਨਾਮਾਤਰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੇ ਟਾਇਲਟਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ
ਅਕਸਰ ਤਾਲੇ ਹੀ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬਣੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਚ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਹੀਕਲ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਹੀਕਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਦਿੱਕਤ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦਹੀਕਲ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਵਹੀਕਲਜ਼ ਲਈ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਬੰਧੀ ਮੈਂਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਗਏ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||52}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t6uaqnznbsqtxkf768jjbbtw1y4juaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/57</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72986</id>
    <revision>
      <id>221336</id>
      <timestamp>2026-06-15T04:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਵਹੀਕਲਜ਼ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਵਹੀਕਲ ਖੜ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221336</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4024" sha1="t7n4bh9wafx77xo873aitluld52q6gw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ
ਵਹੀਕਲਜ਼ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਰਕਿੰਗ
ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਵਹੀਕਲ ਖੜਾ ਹੀ
ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗ਼ੈਰ-ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਪਾਰਕਿੰਗ
ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵਹੀਕਲ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਵਹੀਕਲ
ਨੂੰ ਟੋਅ ਕਰਕੇ ਥਾਣੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਵਹੀਕਲ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨੇ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਸੂਝਵਾ
ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਟੱਡੀ
ਵੀਜ਼ੇ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਗਿਆ ਬੇਟਾ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜੇਕਰ
ਕੋਈ ਅੰਗਹੀਣ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ
ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਇਕਦਮ ਜਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਦ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ
ਉਹ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਸੜਕ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।

{{gap}}ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ
ਛੱਡੋ, ਆਮ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਹੀਕਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਿਚ
ਕਾਫੀ ਦਿੱਕਤ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣ ਦਾ ਵਹੀਕਲ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਚ
ਮੁਫ਼ਤ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮ ਹਨ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੀ
ਪਰਚੀ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਲੜਾਈ-ਝਗੜਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ
ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਵਹੀਕਲਜ਼ ਲਈ ਪਾਰਕਿੰਗ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਕਈ
ਵਾਰ ਤਾਂ ਸੰਬੰਧਤ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵੱਲੋਂ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਅੰਗਹੀਣ ਦੇ ਵਹੀਕਲਜ਼ ਦੀ
ਪਾਰਕਿੰਗ ਪਰਚੀ ਵੀ ਕੱਟ ਕੇ ਫੀਸ ਚਾਰਜ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ
ਫੀਸ ਚਾਰਜ ਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੰਬੰਧਤ ਅੰਗਹੀਣ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ ਕਿ “ਠੀਕ ਹੈ! ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿਓ, ਸਾਡੀ ਕੋਈ
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਇਸੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਰੇਟਾਂ ਤੇ ਦੇਣ ਦਾ
ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਕੂਟਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕੰਪਨੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||53}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t7n4bh9wafx77xo873aitluld52q6gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/58</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72987</id>
    <revision>
      <id>221338</id>
      <timestamp>2026-06-15T04:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਡਿਜਾਇਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮਿਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਕੂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਡੀਫਾਈ ਕਰਦਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਟਰ/ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 15,00W- ਰੁਪਏ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈ ਜਾਂ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221338</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2838" sha1="no0hmn660nl76nmcbegqphu14h41mnx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਡਿਜਾਇਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ
ਮਿਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਕੂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਡੀਫਾਈ ਕਰਦਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ
ਆਮ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਟਰ/ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 15,00W-
ਰੁਪਏ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰ ਲਈ ਜੇਕਰ ਅੰਗਹੀਣ
ਵਿਅਕਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਬੋਰਡ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਧੀ
ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਤੇ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਕਿਸੇ
ਨਿਰਧਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਤੱਕ ਛੋਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੰਮੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਰਿਫੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਥੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਬਣਵਾ ਕੇ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਕੁਝ ਇਕ
ਸਕੂਟਰਜ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਛਾਪਣੀਆਂ ਯੋਗ ਹੋਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵਾਧੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਖਰਚੇ ਬਾਰੇ
ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲੱਗ ਸਕੇ।
Kinetic Honda
Activa
Activa
Hero Honda M/Cycle
ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਸਥਾ ਇਸ ਐਕਟ
ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਪਲਾਨ ਬਣਾਏਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਣਾਉਣ
ਲਈ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਦਿੱਤਾ
ਜਾਵੇਗਾ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ 5 ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ
ਅੰਦਰ ਇਸ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ ਮੋਡੀਫਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹਨ। ਪਰ
ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਪਹਾਣੀਆਂ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ
ਛੱਡੇ, ਕਈ ਤਾਂ ਨਵੀਂਆਂ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੀ ਪਲਾਨ ਤਾਂ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ
ਕੇਂਦਰ/ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ
ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ
54&lt;noinclude&gt;{{rh||54}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>no0hmn660nl76nmcbegqphu14h41mnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/146</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72988</id>
    <revision>
      <id>221350</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:09:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */</comment>
      <origin>221350</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/148</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72989</id>
    <revision>
      <id>221351</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */</comment>
      <origin>221351</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/162</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72990</id>
    <revision>
      <id>221352</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */</comment>
      <origin>221352</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/72</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72991</id>
    <revision>
      <id>221353</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */</comment>
      <origin>221353</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/92</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72992</id>
    <revision>
      <id>221354</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */</comment>
      <origin>221354</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72993</id>
    <revision>
      <id>221355</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */</comment>
      <origin>221355</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72994</id>
    <revision>
      <id>221356</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221356</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="hac7jx294hp6me6m4vs81gvokerhg8k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|3em}}

{{center|ਪ੍ਰਿਯ ਨਵਤੇਜ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਚਿਤ ਨਾਲ.........}}
{{dhr|3em}}
{{right|ਨੌਰੰਗ ਸਿੰਘ

17.5.41}}

{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hac7jx294hp6me6m4vs81gvokerhg8k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221357</id>
      <parentid>221356</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T05:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>221357</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="202" sha1="8klgxkm2dhusq07m3sm35xnnka4dtvc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|3em}}

{{center|{{x-larger|ਪ੍ਰਿਯ ਨਵਤੇਜ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਚਿਤ ਨਾਲ.........}}}}
{{dhr|3em}}
{{right|ਨੌਰੰਗ ਸਿੰਘ

17.5.41}}

{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8klgxkm2dhusq07m3sm35xnnka4dtvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221358</id>
      <parentid>221357</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T05:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>221358</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="200" sha1="juntr6hjssd1je9cgtq5ukf80ukoeal" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|3em}}

{{center|{{larger|ਪ੍ਰਿਯ ਨਵਤੇਜ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਚਿਤ ਨਾਲ.........}}}}
{{dhr|3em}}
{{right|ਨੌਰੰਗ ਸਿੰਘ

17.5.41}}

{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>juntr6hjssd1je9cgtq5ukf80ukoeal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72995</id>
    <revision>
      <id>221359</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */</comment>
      <origin>221359</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72996</id>
    <revision>
      <id>221360</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */</comment>
      <origin>221360</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/185</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72997</id>
    <revision>
      <id>221361</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */</comment>
      <origin>221361</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭੁੱਖੀਆਂ ਰੂਹਾਂ.pdf/186</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72998</id>
    <revision>
      <id>221362</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */</comment>
      <origin>221362</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||-|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttnlysngkjw4s2d1u4lr78i2hyjo8ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73000</id>
    <redirect title="ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗਾ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ" />
    <revision>
      <id>221368</id>
      <timestamp>2026-06-15T05:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>Kuldeepburjbhalaike moved page [[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗੇ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]] to [[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗਾ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]] over redirect</comment>
      <origin>221368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="dusr1wzzb7rsyx7hw0c2xgd6mfgs2ke" xml:space="preserve">#ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ/ਗੁੱਗਾ ਤੇ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੀਤ]]</text>
      <sha1>dusr1wzzb7rsyx7hw0c2xgd6mfgs2ke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:ਲਫ਼ਜਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>73001</id>
    <revision>
      <id>221372</id>
      <timestamp>2026-06-15T06:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221372</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="gvi25s4d47su4cuv8tufmmfmkjvcqyx" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>gvi25s4d47su4cuv8tufmmfmkjvcqyx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221373</id>
      <parentid>221372</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T06:47:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221373</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="dtevd36bl234pct7ygymb28l3esyjzm" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>dtevd36bl234pct7ygymb28l3esyjzm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221375</id>
      <parentid>221373</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T07:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>221375</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="qp9mq8sk5vnh7vrbot195rhssad3t9q" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q140218651
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>qp9mq8sk5vnh7vrbot195rhssad3t9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਲਫ਼ਜਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73002</id>
    <revision>
      <id>221376</id>
      <timestamp>2026-06-15T07:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{header  | title      = ਲਫ਼ਜਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ  | author     =   | translator =   | section    =   | previous   =   | next       =   | year       =   | notes      =  }}  &lt;pages index=&quot;ਲਫ਼ਜਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ.pdf&quot; from=1 to=1/&gt;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="258" sha1="r2c6qrbyecmrenhipu00sdbntlzugwm" xml:space="preserve">{{header
 | title      = ਲਫ਼ਜਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | next       = 
 | year       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;ਲਫ਼ਜਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ.pdf&quot; from=1 to=1/&gt;</text>
      <sha1>r2c6qrbyecmrenhipu00sdbntlzugwm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf/54</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73003</id>
    <revision>
      <id>221380</id>
      <timestamp>2026-06-15T07:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;{{gap}}ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਚਪਨ ਬੜਾ ਲਾਡਾਂ ਪਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਲੰਘਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾ ਮਹਿੰਦਰ ਅਤੇ ਜਗਿੰਦਰੋਂ ਮਾਤਾ ਭਾਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਜੀਅ ਸਨ।ਪੂਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੋਹ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਲੱਧਾ ਸਿ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221380</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4058" sha1="ccclriq2dtiquc9odapbkeapg8sf3qy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਚਪਨ ਬੜਾ ਲਾਡਾਂ ਪਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਲੰਘਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾ ਮਹਿੰਦਰ ਅਤੇ ਜਗਿੰਦਰੋਂ ਮਾਤਾ ਭਾਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਜੀਅ ਸਨ।ਪੂਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੋਹ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾ ਮਹਿਦਰੇ ਤੇ। ਜੁਗਿੰਦਰੋ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਪਿੰਡ ਇਕੋ ਘਰ ਵਿਆਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੋ ਹੀ ਭਰਾ ਸਨ। ਸੱਸ ਸਹੁਰਾ ਤਕੜੇ ਸਨ। ਘਰ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਭੌਂਟੇ ਭਾਂਡਾ ਮੋਕਲਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਪੰਜ ਕਾਮੇ ਰੱਖ ਚੰਗੀ ਚਾਰ ਹਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਡੰਗਰ ਵੱਛਾ ਵਾਹਵਾ ਸੀ। ਦੋ ਊਠ, ਦੋ ਘੋੜੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ ਆਉਣ ਜਾਣ ਨੂੰ। 

{{gap}}ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਬੜੀ ਠੁੱਕ ਨਾਲ ਕੀਤੇ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹਾ ਘੁਮਾਂ ਨਿਆਈਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਖੂਹ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਕਿਸਾਨ ਸੀ। ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਲਵੇਰੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਇਕ ਕਾਮਾ ਰੱਖ ਉਹ ਚੰਗੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਲੋਕ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਦੁੱਧ-ਪੁੱਤ ਦੀ ਸਹੁੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਹੁੰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਘਰ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਘਿਓ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਥੁੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨੀ ਸੁਆਣੀ ਭਾਨ ਕੌਰ ਧੱਕੋ ਧੱਕੀ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਬਣਾ ਕੇ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਵਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।

{{gap}}ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਧਾਰਾਂ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਅੱਧੀ ਮੱਝ ਚੋ ਅੱਧੀ ਲੱਧੇ ਨੂੰ ਚੁੰਘਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦੜਹੇਲ ਤੇ ਸੁਨੱਖਾ ਗਭਰੂ ਸੀ। ਮਾਂ ਪਿਉ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚ ਬੜਾ ਹਿੱਤ ਸੀ

{{gap}}ਭੈਣਾ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਦਸ ਕੋਹ ਦੂਰ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਵੀਹ ਦਿਨੀਂ ਭੈਣਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਬੱਧਾ ਭੈਣਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਦਸ ਕੋਹ ਪੈਂਡੇ ਨੂੰ ਉਹ ਦਸ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਹੀ ਦੱਸਦਾ।

{{gap}}ਤੀਜੇ ਪਹਿਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੰਨਾ ਦੱਥਾ ਪਾ ਉਹ ਘਰੋਂ ਤੁਰਦਾ, ਟਿੱਕੀ ਛਿਪਦੀ ਨੂੰ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਜਾ ਪਿਆਰ ਲੈਂਦਾ। ਰਾਤ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਪਰੌਂਠੇ ਖਾ, ਲੱਸੀ ਪੀ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ। ਤੁਰਨ ਲਗਿਆਂ ਭੈਣਾ ਭਣਜੇ ਕਹਿੰਦੇ, ‘ਘੋੜੀ ਲੈ ਜਾ ਆਪੇ ਕੋਈ ਲਾਗੀ ਲੈ ਆਵੇਗਾ।” ਤਾਂ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹੱਸਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਭੈਣਾ, ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਪੈਂਡਾ ਏ। ਦਸ ਪੁਲਾਘਾਂ। ਤੁਰਿਆ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਏਧਰ ਆਉਨਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕੀਂ
&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||52}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ccclriq2dtiquc9odapbkeapg8sf3qy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221393</id>
      <parentid>221380</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T09:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>221393</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4061" sha1="q9579trr31ubel7252256yroxw58it4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਚਪਨ ਬੜਾ ਲਾਡਾਂ ਪਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਲੰਘਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾ ਮਹਿੰਦਰੋ ਅਤੇ ਜਗਿੰਦਰੋਂ ਮਾਤਾ ਭਾਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਜੀਅ ਸਨ।ਪੂਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੋਹ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾ ਮਹਿਦਰੇ ਤੇ। ਜੁਗਿੰਦਰੋ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਪਿੰਡ ਇਕੋ ਘਰ ਵਿਆਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੋ ਹੀ ਭਰਾ ਸਨ। ਸੱਸ ਸਹੁਰਾ ਤਕੜੇ ਸਨ। ਘਰ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਭੌਂਟੇ ਭਾਂਡਾ ਮੋਕਲਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਪੰਜ ਕਾਮੇ ਰੱਖ ਚੰਗੀ ਚਾਰ ਹਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਡੰਗਰ ਵੱਛਾ ਵਾਹਵਾ ਸੀ। ਦੋ ਊਠ, ਦੋ ਘੋੜੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ ਆਉਣ ਜਾਣ ਨੂੰ। 

{{gap}}ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਬੜੀ ਠੁੱਕ ਨਾਲ ਕੀਤੇ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹਾ ਘੁਮਾਂ ਨਿਆਈਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਖੂਹ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਕਿਸਾਨ ਸੀ। ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਲਵੇਰੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਇਕ ਕਾਮਾ ਰੱਖ ਉਹ ਚੰਗੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਲੋਕ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਦੁੱਧ-ਪੁੱਤ ਦੀ ਸਹੁੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਹੁੰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਘਰ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਘਿਓ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਥੁੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨੀ ਸੁਆਣੀ ਭਾਨ ਕੌਰ ਧੱਕੋ ਧੱਕੀ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਬਣਾ ਕੇ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਵਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।

{{gap}}ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਧਾਰਾਂ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਅੱਧੀ ਮੱਝ ਚੋ ਅੱਧੀ ਲੱਧੇ ਨੂੰ ਚੁੰਘਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦੜਹੇਲ ਤੇ ਸੁਨੱਖਾ ਗਭਰੂ ਸੀ। ਮਾਂ ਪਿਉ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚ ਬੜਾ ਹਿੱਤ ਸੀ

{{gap}}ਭੈਣਾ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਦਸ ਕੋਹ ਦੂਰ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਵੀਹ ਦਿਨੀਂ ਭੈਣਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਬੱਧਾ ਭੈਣਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਦਸ ਕੋਹ ਪੈਂਡੇ ਨੂੰ ਉਹ ਦਸ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਹੀ ਦੱਸਦਾ।

{{gap}}ਤੀਜੇ ਪਹਿਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੰਨਾ ਦੱਥਾ ਪਾ ਉਹ ਘਰੋਂ ਤੁਰਦਾ, ਟਿੱਕੀ ਛਿਪਦੀ ਨੂੰ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਜਾ ਪਿਆਰ ਲੈਂਦਾ। ਰਾਤ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਪਰੌਂਠੇ ਖਾ, ਲੱਸੀ ਪੀ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ। ਤੁਰਨ ਲਗਿਆਂ ਭੈਣਾ ਭਣਜੇ ਕਹਿੰਦੇ, ‘ਘੋੜੀ ਲੈ ਜਾ ਆਪੇ ਕੋਈ ਲਾਗੀ ਲੈ ਆਵੇਗਾ।” ਤਾਂ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹੱਸਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਭੈਣਾ, ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਪੈਂਡਾ ਏ। ਦਸ ਪੁਲਾਘਾਂ। ਤੁਰਿਆ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਏਧਰ ਆਉਨਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕੀਂ
&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||52}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q9579trr31ubel7252256yroxw58it4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221394</id>
      <parentid>221393</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T09:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221394</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4064" sha1="tf9lgsqme2ir3099y25b7w5cch0opj5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਚਪਨ ਬੜਾ ਲਾਡਾਂ ਪਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਲੰਘਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾ ਮਹਿੰਦਰੋ ਅਤੇ ਜਗਿੰਦਰੋਂ ਮਾਤਾ ਭਾਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਜੀਅ ਸਨ।ਪੂਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੋਹ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾ ਮਹਿਦਰੇ ਤੇ। ਜੁਗਿੰਦਰੋ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਪਿੰਡ ਇਕੋ ਘਰ ਵਿਆਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੋ ਹੀ ਭਰਾ ਸਨ। ਸੱਸ ਸਹੁਰਾ ਤਕੜੇ ਸਨ। ਘਰ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਭੌਂਟੇ ਭਾਂਡਾ ਮੋਕਲਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਪੰਜ ਕਾਮੇ ਰੱਖ ਚੰਗੀ ਚਾਰ ਹਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਡੰਗਰ ਵੱਛਾ ਵਾਹਵਾ ਸੀ। ਦੋ ਊਠ, ਦੋ ਘੋੜੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਚਾਰੀ ਆਉਣ ਜਾਣ ਨੂੰ। 

{{gap}}ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਬੜੀ ਠੁੱਕ ਨਾਲ ਕੀਤੇ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹਾ ਘੁਮਾਂ ਨਿਆਈਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਖੂਹ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਕਿਸਾਨ ਸੀ। ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਲਵੇਰੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਇਕ ਕਾਮਾ ਰੱਖ ਉਹ ਚੰਗੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਲੋਕ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਦੁੱਧ-ਪੁੱਤ ਦੀ ਸਹੁੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਹੁੰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਘਰ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਘਿਓ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਥੁੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨੀ ਸੁਆਣੀ ਭਾਨ ਕੌਰ ਧੱਕੋ ਧੱਕੀ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਬਣਾ ਕੇ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਵਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।

{{gap}}ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਧਾਰਾਂ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਅੱਧੀ ਮੱਝ ਚੋ ਅੱਧੀ ਲੱਧੇ ਨੂੰ ਚੁੰਘਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦੜਹੇਲ ਤੇ ਸੁਨੱਖਾ ਗਭਰੂ ਸੀ। ਮਾਂ ਪਿਉ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚ ਬੜਾ ਹਿੱਤ ਸੀ

{{gap}}ਭੈਣਾ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਦਸ ਕੋਹ ਦੂਰ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਵੀਹ ਦਿਨੀਂ ਭੈਣਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਬੱਧਾ ਭੈਣਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਦਸ ਕੋਹ ਪੈਂਡੇ ਨੂੰ ਉਹ ਦਸ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਹੀ ਦੱਸਦਾ।

{{gap}}ਤੀਜੇ ਪਹਿਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੱਠਾ ਦੱਥਾ ਪਾ ਉਹ ਘਰੋਂ ਤੁਰਦਾ, ਟਿੱਕੀ ਛਿਪਦੀ ਨੂੰ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਜਾ ਪਿਆਰ ਲੈਂਦਾ। ਰਾਤ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਪਰੌਂਠੇ ਖਾ, ਲੱਸੀ ਪੀ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ। ਤੁਰਨ ਲਗਿਆਂ ਭੈਣਾ ਭਣੁਜੇ ਕਹਿੰਦੇ, ‘ਘੋੜੀ ਲੈ ਜਾ ਆਪੇ ਕੋਈ ਲਾਗੀ ਲੈ ਆਵੇਗਾ।” ਤਾਂ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹੱਸਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਭੈਣਾ, ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਪੈਂਡਾ ਏ। ਦਸ ਪੁਲਾਘਾਂ। ਤੁਰਿਆ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਏਧਰ ਆਉਨਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕੀਂ
&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||52}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tf9lgsqme2ir3099y25b7w5cch0opj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf/56</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73004</id>
    <revision>
      <id>221395</id>
      <timestamp>2026-06-15T09:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;{{gap}}ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਜਦ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਤੇ ਭਰਜਾਈ ਤਾਂਗਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਉਹ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੇਕੇ ਘਰ ਜਨਮ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਰਹੇ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221395</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3792" sha1="awrelqp1vho4owq9fpnj79tnzckqvit" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਜਦ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਵੱਡਾ
ਭਰਾ ਤੇ ਭਰਜਾਈ ਤਾਂਗਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਉਹ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ
ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੇਕੇ ਘਰ ਜਨਮ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਰਹੇ ਤੇ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲੈ
ਗਏ।

{{gap}}ਮਹਿੰਦਰੋ ਮਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਵਟਾਉਣ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਗਈ ਸੀ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਦੀ ਨੂੰਹ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਭਾਨ ਕੌਰ ਅਸਲੋਂ ਸੁਖਿਆਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਪੋਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਠਰੀ ਸਾਮ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲਾਗੀ ਆਇਆ।ਉਸ ਆ
ਕੇ ਭਾਨ ਕੌਰ ਨੂੰ ਮੁਬਾਰਕਾਂ (ਵਧਾਈ) ਦਿੱਤੀਆਂ: “ਮਾਤਾ ਜੀ, ਧੀ ਰਾਣੀ ਠੀਕ ਏ
ਮੁਬਾਰਕਾਂ ! ਪੋਤਾ ਆਇਆ ਜੇ।”

{{gap}}ਭਾਨ ਕੌਰ ਨੇ ਲਾਗੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਘਿਉ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ
ਅਤੇ ਆਂਢ-ਗਵਾਂਢ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈਆਂ
ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੁਪਈਆਂ ਦਾ ਰੁੱਗ ਭਰ ਲਾਗੀ ਦੀ
ਝੋਲੀ ਭਰ ਦਿੱਤੀ। ਮਹਿੰਦਰੋ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਸੇਵੀਆਂ ਉਬਾਲ ਲਿਆਈ।

{{gap}}ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੱਦ ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਠ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ।ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੇਟੀ ਨਹੀਂ
ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਖਿੱਚ ਹੋਈ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਣ ਦੀ।ਉਹ ਰੋਟੀ ਖਾ ਸਹੁਰੇ ਜਾਣ
ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਤਰ, ਪੋਹ ਦੀ ਸੁੰਨ ਚਾੜ੍ਹਦੀ ਰਾਤ ਏ। ਕੱਲ੍ਹ ਕੁਲ ਨੂੰ ਚਲਾਂਗੇ
। ਅਸੀਂ ਵੀ ਜਾਣਾ ਏ। ਕੋਈ ਗਹਿਣਾ ਨੂੰਹ ਲਈ, ਕਪੜੇ ਸਾਰੇ ਜੀਆਂ ਦੇ ਤੇ ਪੰਜੀਰੀ
ਲੈ ਕੇ ਚਲਾਂਗੇ।
”
{{gap}}ਪਰ ਲੱਧੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ‘“ਮਾਂ, ਆਹ ਅੱਠ ਪੁਲਾਘਾਂ ਪੈਂਡਾ ਏ। ਮੈਂ ਹੁਣੇ
ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਚਲੇ ਜਾਇਓ।ਮੈਂ ਪਿੱਛੋਂ ਘਰ ਬਾਹਰ
ਸਾਂਭਾਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਭਾਵੇਂ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਲਾ ਆਇਓ।”

ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹਰ ਪੈਂਡਾ ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਾ ਅੱਠ ਕੋਹ ਭਾਵੇਂ ਭੈਣਾ ਦੇ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਦਸ ਕੋਰ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾਨਕਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੌਦਾਂ ਕੋਹ ਪੈਦਲ ਹੀ ਜਾਂਦਾ
ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਾਂਘਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜੇ ਮਾਤਾ ਭਾਨ ਕੌਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ
ਜਾਂ ਘਰਵਾਲੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਮਹੁੰਮਦ
54&lt;noinclude&gt;{{rh||54}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>awrelqp1vho4owq9fpnj79tnzckqvit</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>221396</id>
      <parentid>221395</parentid>
      <timestamp>2026-06-15T09:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>221396</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3799" sha1="okqdrozc4p733eg6rbttih1w5hvwksh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਜਦ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਵੱਡਾ
ਭਰਾ ਤੇ ਭਰਜਾਈ ਤਾਂਗਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਉਹ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ
ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੇਕੇ ਘਰ ਜਨਮ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਰਹੇ ਤੇ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲੈ
ਗਏ।

{{gap}}ਮਹਿੰਦਰੋ ਮਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਵਟਾਉਣ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਗਈ ਸੀ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਦੀ ਨੂੰਹ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਭਾਨ ਕੌਰ ਅਸਲੋਂ ਸੁਖਿਆਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਪੋਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਠਰੀ ਸਾਮ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲਾਗੀ ਆਇਆ।ਉਸ ਆ
ਕੇ ਭਾਨ ਕੌਰ ਨੂੰ ਮੁਬਾਰਕਾਂ (ਵਧਾਈ) ਦਿੱਤੀਆਂ: “ਮਾਤਾ ਜੀ, ਧੀ ਰਾਣੀ ਠੀਕ ਏ
ਮੁਬਾਰਕਾਂ ! ਪੋਤਾ ਆਇਆ ਜੇ।”

{{gap}}ਭਾਨ ਕੌਰ ਨੇ ਲਾਗੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਘਿਉ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ
ਅਤੇ ਆਂਢ-ਗਵਾਂਢ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈਆਂ
ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੁਪਈਆਂ ਦਾ ਰੁੱਗ ਭਰ ਲਾਗੀ ਦੀ
ਝੋਲੀ ਭਰ ਦਿੱਤੀ। ਮਹਿੰਦਰੋ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਸੇਵੀਆਂ ਉਬਾਲ ਲਿਆਈ।

{{gap}}ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੱਦ ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਠ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ।ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੇਟੀ ਨਹੀਂ
ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਖਿੱਚ ਹੋਈ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਣ ਦੀ।ਉਹ ਰੋਟੀ ਖਾ ਸਹੁਰੇ ਜਾਣ
ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਤਰ, ਪੋਹ ਦੀ ਸੁੰਨ ਚਾੜ੍ਹਦੀ ਰਾਤ ਏ। ਕੱਲ੍ਹ ਕੁਲ ਨੂੰ ਚਲਾਂਗੇ
। ਅਸੀਂ ਵੀ ਜਾਣਾ ਏ। ਕੋਈ ਗਹਿਣਾ ਨੂੰਹ ਲਈ, ਕਪੜੇ ਸਾਰੇ ਜੀਆਂ ਦੇ ਤੇ ਪੰਜੀਰੀ
ਲੈ ਕੇ ਚਲਾਂਗੇ।
”
{{gap}}ਪਰ ਲੱਧੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ‘“ਮਾਂ, ਆਹ ਅੱਠ ਪੁਲਾਘਾਂ ਪੈਂਡਾ ਏ। ਮੈਂ ਹੁਣੇ
ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਚਲੇ ਜਾਇਓ।ਮੈਂ ਪਿੱਛੋਂ ਘਰ ਬਾਹਰ
ਸਾਂਭਾਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਭਾਵੇਂ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਲਾ ਆਇਓ।”

{{gap}}ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਹਰ ਪੈਂਡਾ ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਾ ਅੱਠ ਕੋਹ ਭਾਵੇਂ ਭੈਣਾ ਦੇ
ਪਿੰਡ ਦਾ ਦਸ ਕੋਰ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾਨਕਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੌਦਾਂ ਕੋਹ ਪੈਦਲ ਹੀ ਜਾਂਦਾ
ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਾਂਘਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜੇ ਮਾਤਾ ਭਾਨ ਕੌਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ
ਜਾਂ ਘਰਵਾਲੀ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਮਹੁੰਮਦ
54&lt;noinclude&gt;{{rh||54}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>okqdrozc4p733eg6rbttih1w5hvwksh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf/57</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73005</id>
    <revision>
      <id>221404</id>
      <timestamp>2026-06-15T10:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਵਲੈਤ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਘੋੜੀ ਲੈ ਆਉਂਦਾ।  {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਵਲੈਤ ਉਹਦਾ ਲੰਗੋਟੀਆ ਯਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਚੋਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਲੱਧੇ ਅਤੇ ਵਲੈਤ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੀ ਵੀ ਜਵਾਬ ਨ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>221404</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4035" sha1="3jfkqbkmjvvhc2eixhdbqf871wm9wkt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਲੈਤ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਘੋੜੀ ਲੈ ਆਉਂਦਾ।

{{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਵਲੈਤ ਉਹਦਾ ਲੰਗੋਟੀਆ ਯਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਦਾ
ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਚੋਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਲੱਧੇ ਅਤੇ ਵਲੈਤ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਅਤੇ
ਕਦੀ ਵੀ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦਾ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਸੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਛੰਨਾ ਪੀ ਪੰਜ ਸਰ
ਘਿਉ ਦਾ ਕੁੱਜਾ ਚੱਕ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਸਹੁਰੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ।ਠੰਡੀ
ਕੱਕਰਾਲੀ ਹਨੇਰੀ ਪੋਹ ਦੀ ਸ਼ੂਕਦੀ ਹੱਡ ਭੰਨਵੀਂ ਹਵਾ ਅਤੇ ਕੱਕਰ ਮਿੱਧਦਾ ਉਸ ਅੱਧੀ
ਰਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਠ ਕੋਹ ਪੈਂਡਾ ਮਾਰ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਇਆ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ
ਦਾ ਮੂੰਹ ਜਾ ਚੁੰਮਿਆ।

{{gap}}ਸੱਸ ਸਹੁਰੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਭਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ
ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਲੈਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ‘ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਏ।”

{{gap}}ਲੱਧ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ, ਜੇ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਏ, ਤਾਂ
ਇਹਦਾ ਨਾ ਵੀ ਫਿਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖ ਦਈਏ।”

{{gap}}ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਘਰ ਘਰ
ਪਤਾਸੇ ਵੰਡੇ। ਫਿਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੋਹੜੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਹਰਦਿੱਤ ਨੂੰ
ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਿਉ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

{{gap}}ਪਰ ਮਾਤਾ ਭਾਨ ਕੌਰ ਦੂਜੇ ਪੋਤਰੇ ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੀ। ਐਵੇਂ ਦੋ ਕੁ ਦਿਨ
ਢਿੱਲੀ ਮੱਠੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਭਰਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਪਰਲੋਕ ਸੁਧਾਰ ਗਈ। ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ
ਅਤੇ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਚੋਖਾ ਦੁੱਖ ਮੰਨਿਆ। ਪਰ ਸਤਾਹਰੇ ਪਿਛੋਂ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲਾ ਹੋ
ਗਿਆ। ਅਫਸੋਸ ਕਰਨ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਅਫਸੋਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ
ਉਹਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਹੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।ਨੂੰਹ, ਪੁੱਤਰ ਧੀਆਂ, ਜਵਾਈਆਂ ਨੇ ਅਣਥੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਕੀਤੀ ਪਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਘਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਬੋਝ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਛੱਡ ਸਾਥ ਛੱਡ ਗਿਆ।

{{gap}}ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਮ ਦਾ ਲਾਗੂ ਅਤੇ ਸਿਰੜੀ ਮਿਹਨਤੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ
ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਖੜਕਿਆ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸਾਥ ਨਾਲ
ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਲੀਹ ਤੇ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਕਠਿਨ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਗੱਡੀ ਅਜੇ ਲੀਹ ਤੇ
ਆਈ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋ ਗਈ। ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਅੱਗ ਦੇ ਭਾਂਬੜ ਮੱਚ ਉਠੇ।
ਕੱਟ, ਵੱਢ, ਲੁੱਟ ਖੋਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਮੌਤ ਨੰਗੀ ਹੋ ਨੱਚੀ। ਘਰ ਬਾਹਰ ਛੁੱਟ ਗਏ&lt;noinclude&gt;{{rh||55}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3jfkqbkmjvvhc2eixhdbqf871wm9wkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73006</id>
    <revision>
      <id>221419</id>
      <timestamp>2026-06-15T11:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muskan1903</username>
        <id>2644</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>221419</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1031" sha1="ib73680e129t8posqwj5ug5h0qilnqw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Muskan1903&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;
{{gap}}ਕਿਵੇਂ ਵਿਚਾਰੀ ਜੀਵੇ ?&lt;br&gt;
ਇਕ ਦਿਨ ਇਕ ਮਹਿਫਲ ਦੇ ਅੰਦਰ,
{{gap}}ਹੱਸ ਪਿਆ ਦੋ ਘੜੀਆਂ,
ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਪਿੱਛੇ,
{{gap}}ਕਈ ਔਕੜਾਂ ਖੜੀਆਂ,
ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਅਸਹਿ ਵਿਛੋੜਾ,
{{gap}}ਓਦਰ ਗਈ ਵਿਚਾਰੀ,
ਲੱਖ ਉਲਾਂਭੇ ਲੱਖ ਨਿਹੋਰੇ,
{{gap}}ਮੈਂ ਮਿੰਨਤਾ ਉਹ ਤੜੀਆਂ।&lt;br&gt;
ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਬਿਸਤਰ ਤੇ ਆਈ,
{{gap}}ਭੁਖੀ ਤੇ ਪਿਆਸੀ,
ਬੇਰੰਗ ਹੋਈ ਫੁੱਟ ਫੁੱਟ ਰੋਈ,
{{gap}}ਓਦਰੀ ਅਤੇ ਹੁਲਾਸੀ,
ਚੁੰਮੀ ਚੱਟੀ ਤੇ ਪੁਚਕਾਰੀ,
{{gap}}ਘੁੱਟ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਾਈ,
ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਸਿਰਫ ਵਿਛੋੜਾ,
{{gap}}ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ ਉਦਾਸੀ।&lt;/poem&gt;}}
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
{{rule}}
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||21}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ib73680e129t8posqwj5ug5h0qilnqw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>