ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 17769 232238 231850 2026-08-16T01:33:08Z Harchand Bhinder 2624 232238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem> 1. {{gap}}ਸਾਧੂ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ 2.{{gap}} ਹਰਦਮ ਮਸਤ (ਵਾਸੀ ਚਕਵਾਲ 3.{{gap}} ਕਲਆਣ ਦਾਸ 4.{{gap}} ਕਾਦਰ ਯਾਰ 5.{{gap}} ਕਾਲੀਦਾਸ ਮਰਹੂਮ 6.{{gap}} ਕਾਲੀਦਾਸ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੀਆ 7.{{gap}} ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼ 8.{{gap}} ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ 9.{{gap}} ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ 10.{{gap}} ਨੰਦ ਸਿੰਘ 11.{{gap}} ਬਾਲਕ ਰਾਮ 12. {{gap}}ਰਾਮ ਨਰਾਇਣ 13. {{gap}}ਨੱਥੂ ਰਾਮ </poem>}}<noinclude>{{center|95/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> mi1nk6ov7ea4pau85rv7d9r6ojrb456 250 17780 232228 48612 2026-08-16T00:34:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 232228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}} {{Playscript|ਨਾਂ |ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ}} {{Playscript|ਜਨਮ|12 ਜੂਨ, 1935}} {{Playscript|ਜਨਮ ਸਥਾਨ |ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ}} {{Playscript|ਮਾਪੇ|ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ)}} {{Playscript|ਸਥਾਈ ਪਤਾ|ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472}} {{Playscript|ਵਿੱਦਿਆ|ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ)}} {{Playscript|ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ |ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 ਅਕਾਦਮਕ}} {{Playscript| |}} 1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ | ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ 1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ : 1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ<noinclude></noinclude> jgivyd34boq5rzh4sdle0ysc1nwgk4p 232229 232228 2026-08-16T01:09:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{rh|ਨਾਂ |ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ}} {{rh|ਜਨਮ|12 ਜੂਨ, 1935}} {{rh|ਜਨਮ ਸਥਾਨ |ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ}} {{rh|ਮਾਪੇ|ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ)}} {{rh|ਸਥਾਈ ਪਤਾ|ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472}} {{rh|ਵਿੱਦਿਆ|ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ)}} {{rh|ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ |ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 }} {{rh|ਅਕਾਦਮਕ |1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980)}} {{rh|| 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993}} {{rh||3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ}} {{rh||4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ}} {{rh|ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ|1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ}} {{rh||2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. }} {{rh||ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ}} {{rh|ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ : |1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ}} {{rh||2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ}} {{Playscript| |}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> nwqikntcmcfzl27zp3i4v8ocml77itt 232230 232229 2026-08-16T01:11:21Z Harchand Bhinder 2624 232230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block left|<poem> {{rh|ਨਾਂ |ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ}} {{rh|ਜਨਮ|12 ਜੂਨ, 1935}} {{rh|ਜਨਮ ਸਥਾਨ |ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ}} {{rh|ਮਾਪੇ|ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ)}} {{rh|ਸਥਾਈ ਪਤਾ|ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472}} {{rh|ਵਿੱਦਿਆ|ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ)}} {{rh|ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ |ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 }} {{rh|ਅਕਾਦਮਕ |1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980)}} {{rh|| 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993}} {{rh||3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ}} {{rh||4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ}} {{rh|ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ|1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ}} {{rh||2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. }} {{rh||ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ}} {{rh|ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ : |1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ}} {{rh||2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ}} </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> 43xkaj1gkqawsw1qiyj4wius0vd3jq5 232231 232230 2026-08-16T01:24:02Z Harchand Bhinder 2624 232231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{Multicol}} ਨਾਂ ਜਨਮ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮਾਪੇ ਸਥਾਈ ਪਤਾ ਵਿੱਦਿਆ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਅਕਾਦਮਕ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ : {{Multicol-break}} ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ 12 ਜੂਨ, 1935 ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ 1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> b2rmrktsshk4160jjcto8eyc41e8rkk 232232 232231 2026-08-16T01:24:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 232232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{Multicol}} ਨਾਂ ਜਨਮ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮਾਪੇ ਸਥਾਈ ਪਤਾ ਵਿੱਦਿਆ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਅਕਾਦਮਕ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ : {{Multicol-break}} ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ 12 ਜੂਨ, 1935 ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ 1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> rwskxg4fsi9gkm7mmo9mekakquighbt 232233 232232 2026-08-16T01:24:53Z Harchand Bhinder 2624 232233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{Multicol}} ਨਾਂ ਜਨਮ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮਾਪੇ ਸਥਾਈ ਪਤਾ ਵਿੱਦਿਆ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਅਕਾਦਮਕ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ : {{Multicol-break}} ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ 12 ਜੂਨ, 1935 ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ 1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> gkp5tf4kp0dcifm3g9c5v3565gfcecj 232234 232233 2026-08-16T01:26:19Z Harchand Bhinder 2624 232234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{Multicol}} ਨਾਂ ਜਨਮ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮਾਪੇ ਸਥਾਈ ਪਤਾ ਵਿੱਦਿਆ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਅਕਾਦਮਕ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ : {{Multicol-break}} ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ 12 ਜੂਨ, 1935 ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ 1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> 83f1vyctfisjyd4j7abs0an9grdgl3o 232235 232234 2026-08-16T01:27:58Z Harchand Bhinder 2624 232235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{Multicol}} ਨਾਂ ਜਨਮ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮਾਪੇ ਸਥਾਈ ਪਤਾ ਵਿੱਦਿਆ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਅਕਾਦਮਕ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ : {{Multicol-break}} ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ 12 ਜੂਨ, 1935 ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ 1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> n10g3zp4wz7dadb8y93bt261xbi4vh1 232236 232235 2026-08-16T01:28:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{Multicol}} ਨਾਂ ਜਨਮ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮਾਪੇ ਸਥਾਈ ਪਤਾ ਵਿੱਦਿਆ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਅਕਾਦਮਕ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ : {{Multicol-break}} ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ 12 ਜੂਨ, 1935 ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ 1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> h322xyg3iq6hbqpfchh2z1ybunlkijr 232243 232236 2026-08-16T06:06:13Z Harchand Bhinder 2624 232243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|ਨਾਂ|depth=8em}}ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ {{overfloat left|ਜਨਮ|depth=8em}}12 ਜੂਨ, 1935 {{overfloat left|ਜਨਮ ਸਥਾਨ|depth=8em}}ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ {{overfloat left|ਮਾਪੇ|depth=8em}}ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) {{overfloat left|ਸਥਾਈ ਪਤਾ|depth=8em}}ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 {{overfloat left|ਵਿੱਦਿਆ|depth=8em}}ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) {{overfloat left|ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ |depth=8em}}ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 {{overfloat left|ਅਕਾਦਮਕ|depth=8em}}1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ {{overfloat left|ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ|depth=8em}}1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ {{overfloat left|ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ|depth=8em}}1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> eeusnmob36xntkvsschhn2jddpk4z6g 232244 232243 2026-08-16T06:24:47Z Harchand Bhinder 2624 232244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|ਨਾਂ|depth=8em}}ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ {{overfloat left|ਜਨਮ|depth=8em}}12 ਜੂਨ, 1935 {{overfloat left|ਜਨਮ ਸਥਾਨ|depth=8em}}ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ {{overfloat left|ਮਾਪੇ|depth=8em}}ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) {{overfloat left|ਸਥਾਈ ਪਤਾ|depth=8em}}ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 {{overfloat left|ਵਿੱਦਿਆ|depth=8em}}ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) {{overfloat left|ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ |depth=8em}}ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 {{overfloat left|ਅਕਾਦਮਕ|depth=8em}}1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ {{overfloat left|ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ|depth=8em}}1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ {{overfloat left|ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ|depth=8em}}1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> f3ik7tlendl6epdegaakekx7tsez1zo 232245 232244 2026-08-16T06:26:07Z Harchand Bhinder 2624 232245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|ਨਾਂ|depth=8em}}ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ {{overfloat left|ਜਨਮ|depth=8em}}12 ਜੂਨ, 1935 {{overfloat left|ਜਨਮ ਸਥਾਨ|depth=8em}}ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ {{overfloat left|ਮਾਪੇ|depth=8em}}ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) {{overfloat left|ਸਥਾਈ ਪਤਾ|depth=8em}}ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 {{overfloat left|ਵਿੱਦਿਆ|depth=8em}}ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) {{overfloat left|ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ |depth=8em}}ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 {{overfloat left|ਅਕਾਦਮਕ|depth=8em}}1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ {{overfloat left|ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ|depth=8em}}1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ {{overfloat left|ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ|depth=8em}}1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> sjogebb2uhx1co4qqolqpmb1p48y5i6 232246 232245 2026-08-16T06:31:31Z Harchand Bhinder 2624 232246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|ਨਾਂ|depth=8em}}ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ {{overfloat left|ਜਨਮ|depth=8em}}12 ਜੂਨ, 1935 {{overfloat left|ਜਨਮ ਸਥਾਨ|depth=8em}}ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ {{overfloat left|ਮਾਪੇ|depth=8em}}ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) {{overfloat left|ਸਥਾਈ ਪਤਾ|depth=8em}}ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 {{overfloat left|ਵਿੱਦਿਆ|depth=8em}}ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) {{overfloat left|ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ |depth=8em}}ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 {{overfloat left|ਅਕਾਦਮਕ|depth=8em}}1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ {{overfloat left|ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ|depth=8em}}1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ {{overfloat left|ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ|depth=8em}}1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> j5yxtwy1uoz2l885ckcqce851esu830 232247 232246 2026-08-16T06:32:47Z Harchand Bhinder 2624 232247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|1em}} {{center|{{larger|ਅਤਿੰਕਾ-3}}}} {{center|{{larger|'''ਜੀਵਨ-ਬਿਉਰਾ ਲੇਖਕ'''}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|ਨਾਂ|depth=8em}}ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ {{overfloat left|ਜਨਮ|depth=8em}}12 ਜੂਨ, 1935 {{overfloat left|ਜਨਮ ਸਥਾਨ|depth=8em}}ਪਿੰਡ ਮਾਦਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਸਮਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ {{overfloat left|ਮਾਪੇ|depth=8em}}ਸ. ਦਿਆ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ), ਬੇਬੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ (ਮਾਤਾ) {{overfloat left|ਸਥਾਈ ਪਤਾ|depth=8em}}ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ) 141401, ਫੋਨ : 01628-224704, ਮੋਬਾ. 94630-34472 {{overfloat left|ਵਿੱਦਿਆ|depth=8em}}ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ) {{overfloat left|ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ |depth=8em}}ਅਧਿਆਪਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ 19 ਮਈ 1954 ਤੋਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1978 {{overfloat left|ਅਕਾਦਮਕ|depth=8em}}1. ਬਤੌਰ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਰ ਪੰਜਾਬੀ-ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (1-2-1978 ਤੋਂ 31-3-1980) 2. ਬਤੌਰ ਸੰਪਾਦਕ ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਬਾਲ ਰਸਾਲੇ), ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ, 1993 3. ਬਤੌਰ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ 4. ਸੰਚਾਲਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) 1-7-1993 ਤੋਂ 31-12-1996 ਤਕ {{overfloat left|ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ|depth=8em}}1. ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ 2. ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ 3. ਮੈਂਬਰ ਔਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਫੋਕ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ {{overfloat left|ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ|depth=8em}}1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ 2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ </poem>}}<noinclude>{{center|97/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> lpqsbzv0ndw3yrd9ppyqtd99o6oqi1l 250 17785 232241 231854 2026-08-16T05:45:48Z Harchand Bhinder 2624 232241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਸਕਾਰ}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|1.|depth=2em}}‘ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ' (ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ) 1995, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਲਾਂਬੜਾ {{overfloat left|2.|depth=2em}}‘ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ` (1995), ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ {{overfloat left|3.|depth=2em}} ‘ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2003), ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ, ਰਾਮਪੁਰ {{overfloat left|4.|depth=2em}}‘ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2008), ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ {{overfloat left|5.|depth=2em}}‘ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ (2006), ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ {{overfloat left|6.|depth=2em}}‘ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਨਜੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ` (2010), ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਟਰੱਸਟ, ਕੈਨੇਡਾ {{overfloat left|7.|depth=2em}} ‘ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ (2014), ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਸਾਹਿਤਕ ਟਰੱਸਟ, ਘੁੰਨਸ (ਬਰਨਾਲਾ) {{overfloat left|8.|depth=2em}} ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2015), ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ। '''ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ''' {{overfloat left|1.|depth=2em}} ‘ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' (1979), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ।' {{overfloat left|2.|depth=2em}} ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1991), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ ‘ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ {{overfloat left|3.|depth=2em}} “ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ 'ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ' {{overfloat left|4.|depth=2em}} ‘ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2009), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ਾਵਾ ਨੀ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ।' {{overfloat left|5.|depth=2em}} ਪਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ` (2011), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ 'ਕੱਲਰ ਦੀਵਾ ਮੱਚਦਾ' {{overfloat left|6.|depth=2em}} ‘ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2013), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ 'ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਲਾਂ-ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ।' </poem>}}<noinclude>{{center|98/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> nifiv55zuur7d3emia0kp7u0sji2s30 232242 232241 2026-08-16T05:47:08Z Harchand Bhinder 2624 232242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਸਕਾਰ}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|1.|depth=2em}}‘ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ' (ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ) 1995, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਲਾਂਬੜਾ {{overfloat left|2.|depth=2em}}‘ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ` (1995), ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ {{overfloat left|3.|depth=2em}} ‘ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2003), ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ, ਰਾਮਪੁਰ {{overfloat left|4.|depth=2em}}‘ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2008), ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ {{overfloat left|5.|depth=2em}}‘ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ (2006), ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ {{overfloat left|6.|depth=2em}}‘ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਨਜੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ` (2010), ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਟਰੱਸਟ, ਕੈਨੇਡਾ {{overfloat left|7.|depth=2em}} ‘ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ (2014), ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਸਾਹਿਤਕ ਟਰੱਸਟ, ਘੁੰਨਸ (ਬਰਨਾਲਾ) {{overfloat left|8.|depth=2em}} ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2015), ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ। '''ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ''' {{overfloat left|1.|depth=2em}} ‘ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' (1979), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ।' {{overfloat left|2.|depth=2em}} ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1991), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ ‘ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ {{overfloat left|3.|depth=2em}} 'ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2005), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ 'ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ' {{overfloat left|4.|depth=2em}} ‘ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2009), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ਾਵਾ ਨੀ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ।' {{overfloat left|5.|depth=2em}} ਪਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ` (2011), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ 'ਕੱਲਰ ਦੀਵਾ ਮੱਚਦਾ' {{overfloat left|6.|depth=2em}} ‘ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2013), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ 'ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਲਾਂ-ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ।' </poem>}}<noinclude>{{center|98/ ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}}</noinclude> 584x6o6imnicey2hl7i7x4kx97tuefl 250 17805 232237 61080 2026-08-16T01:30:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਇਸ਼ਕ_ਸਿਰਾਂ_ਦੀ_ਬਾਜ਼ੀ_-_ਸੁਖਦੇਵ_ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf |Page = 118 |bSize = 450 |cWidth = 375 |cHeight = 646 |oTop = -1 |oLeft = 41 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> sle3ld8xi6wsntl11uopdcjqnwzy0jr 250 22519 232261 53637 2026-08-16T10:40:39Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੬੪}}</noinclude>ਆਏ॥ ਜਿਸੁ ਭਾਣਾ ਭਾਵੈ ਸੋ ਤੁਝਹਿ ਸਮਾਏ॥ ਭਾਣੇ ਵਿਚਿ ਵਡੀ ਵਡਿਆਈ ਭਾਣਾ ਕਿਸਹਿ ਕਰਾਇਦਾ॥੩॥ ਜਾ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਾ ਗੁਰੂ ਮਿਲਾਏ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਪਾਏ॥ ਤੁਧੁ ਆਪਣੈ ਭਾਣੈ ਸਭ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਈ ਜਿਸ ਨੋ ਭਾਣਾ ਦੇਹਿ ਤਿਸੁ ਭਾਇਦਾ॥੪॥ ਮਨਮੁਖੁ ਅੰਧੁ ਕਰੇ ਚਤੁਰਾਈ॥ ਭਾਣਾ ਨ ਮੰਨੇ ਬਹੁਤੁ ਦੁਖੁ ਪਾਈ॥ ਭਰਮੇ ਭੂਲਾ ਆਵੈ ਜਾਏ ਘਰੁ ਮਹਲੁ ਨ ਕਬਹੂ ਪਾਇਦਾ॥੫॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲੇ ਦੇ ਵਡਿਆਈ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਧੁਰਿ ਫੁਰਮਾਈ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਤਾ ਨਾਮੁ ਪਾਏ ਨਾਮੇ ਹੀ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ॥੬॥ ਸਭ ਨਾਵਹੁ ਉਪਜੈ ਨਾਵਹੁ ਛੀਜੈ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਮਨੁ ਤਨੁ ਭੀਜੈ॥ ਰਸਨਾ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ ਰਸਿ ਭੀਜੈ ਰਸ ਹੀ ਤੇ ਰਸੁ ਪਾਇਦਾ॥੭॥ ਮਹਲੈ ਅੰਦਰਿ ਮਹਲੁ ਕੋ ਪਾਏ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਚਿ ਚਿਤੁ ਲਾਏ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਸਚੁ ਦੇਇ ਸੋਈ ਸਚੁ ਪਾਏ ਸਚੇ ਸਚਿ ਮਿਲਾਇਦਾ॥੮॥ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ਮਨਿ ਤਨਿ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਸਭੁ ਰੋਗੁ ਕਮਾਇਆ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਮਨੁ ਤਨੁ ਹੈ ਕੁਸਟੀ ਨਰਕੇ ਵਾਸਾ ਪਾਇਦਾ॥੯॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਤਿਨ ਨਿਰਮਲ ਦੇਹਾ॥ ਨਿਰਮਲ ਹੰਸਾ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਨੇਹਾ॥ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਪਾਇਦਾ॥੧੦॥ ਸਭੁ ਕੋ ਵਣਜੁ ਕਰੇ ਵਾਪਾਰਾ॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਸਭੁ ਕੋਟਾ ਸੰਸਾਰਾ॥ ਨਾਗੋ ਆਇਆ ਨਾਗੋ ਜਾਸੀ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਦੁਖੁ ਪਾਇਦਾ॥੧੧॥ ਜਿਸ ਨੋ ਨਾਮੁ ਦੇਇ ਸੋ ਪਾਏ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਨਾਮੁ ਵਸਿਆ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਨਾਮੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਦਾ॥੧੨॥ ਨਾਵੈ ਨੋ ਲੋਚੈ ਜੇਤੀ ਸਭ ਆਈ॥ ਨਾਉ ਤਿਨਾ ਮਿਲੈ ਧੁਰਿ ਪੁਰਬਿ ਕਮਾਈ॥ ਜਿਨੀ ਨਾਉ ਪਾਇਆ ਸੇ ਵਡਭਾਗੀ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਇਦਾ॥੧੩॥ ਕਾਇਆ ਕੋਟੁ ਅਤਿ ਅਪਾਰਾ॥ ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਬਹਿ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰੇ ਵੀਚਾਰਾ॥ ਸਚਾ ਨਿਆਉ ਸਚੈ ਵਾਪਾਰਾ ਨਿਹਚਲੁ ਵਾਸਾ ਪਾਇਦਾ॥੧੪॥ ਅੰਤਰ ਘਰ ਬੰਕੇ ਥਾਨੁ ਸੁਹਾਇਆ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲੈ ਕਿਨੈ ਥਾਨੁ ਪਾਇਆ॥ ਇਤੁ ਸਾਥਿ ਨਿਬਹੈ ਸਾਲਾਹੇ ਸਚੇ ਹਰਿ ਸਚਾ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਦਾ॥੧੫॥ ਮੇਰੈ ਕਰਤੈ ਇਕ ਬਣਤ ਬਣਾਈ॥ ਇਸੁ ਦੇਹੀ ਵਿਚਿ ਸਭ ਵਥੁ ਪਾਈ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਵਣਜਹਿ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋ ਨਾਮੁ ਪਾਇਦਾ॥੧੬॥੬॥੨੦॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩॥ ਕਾਇਆ ਕੰਚਨੁ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਾ॥ ਤਿਥੈ ਹਰਿ ਵਸੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰਾ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਹਰਿ ਸੇਵਿਹੁ ਸਚੀ ਬਾਣੀ ਹਰਿ ਜੀਉ<noinclude></noinclude> ki5fsmtle1ooq2duwu1i7dcmk5wk2mg 250 22524 232262 53642 2026-08-16T10:50:29Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੬੫}}</noinclude>ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਇਦਾ॥੧॥ ਹਰਿ ਚੇਤਹਿ ਤਿਨ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਤਿਨ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਉ॥ ਤਿਨ ਕੀ ਧੂਰਿ ਲਾਈ ਮੁਖਿ ਮਸਤਕਿ ਸਤਸੰਗਤਿ ਬਹਿ ਗੁਣ ਗਾਇਦਾ॥੨॥ ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਵਾ ਜੇ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵਾ॥ ਅੰਤਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਵਾ॥ ਗੁਰਬਾਣੀ ਚਹੁ ਕੁੰਡੀ ਸੁਣੀਐ ਸਾਚੈ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇਦਾ॥੩॥ ਸੋ ਜਨੁ ਸਾਚਾ ਜਿ ਅੰਤਰੁ ਭਾਲੇ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਹਰਿ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲੇ॥ ਗਿਆਨ ਅੰਜਨੁ ਪਾਏ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਨਦਰੀ ਨਦਰਿ ਮਿਲਾਇਦਾ॥੪॥ ਵਡੈ ਭਾਗਿ ਇਹੁ ਸਰੀਰੁ ਪਾਇਆ॥ ਮਾਣਸ ਜਨਮਿ ਸਬਦਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਸਭੁ ਅੰਧ ਅੰਧੇਰਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਿਸਹਿ ਬੁਝਾਇਦਾ॥੫॥ ਇਕਿ ਕਿਤੁ ਆਏ ਜਨਮੁ ਗਵਾਏ॥ ਮਨਮੁਖ ਲਾਗੇ ਦੂਜੈ ਭਾਏ॥ ਏਹ ਵੇਲਾ ਫਿਰਿ ਹਾਥਿ ਨ ਆਵੈ ਪਗਿ ਖਿਸਿਐ ਪਛੁਤਾਇਦਾ॥੬॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਪਵਿਤ੍ਰੁ ਸਰੀਰਾ॥ ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਵਸੈ ਸਚੁ ਗੁਣੀ ਗਹੀਰਾ॥ ਸਚੋ ਸਚੁ ਵੇਖੈ ਸਭ ਥਾਈ ਸਚੁ ਸੁਣਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਦਾ॥੭॥ ਹਉਮੈ ਗਣਤ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਨਿਵਾਰੇ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਹਿਰਦੈ ਰਖਹੁ ਉਰ ਧਾਰੇ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਦਾ ਸਾਲਾਹੇ ਮਿਲਿ ਸਾਚੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ॥੮॥ ਸੋ ਚੇਤੇ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਚੇਤਾਏ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਏ॥ ਆਪੇ ਵੇਖੈ ਆਪੇ ਬੂਝੈ ਆਪੈ ਆਪੁ ਸਮਾਇਦਾ॥੯॥ ਜਿਨਿ ਮਨ ਵਿਚਿ ਵਥੁ ਪਾਈ ਸੋਈ ਜਾਣੈ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦੇ ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ॥ ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ ਸੋਈ ਜਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਬਾਣੀ ਸਬਦੁ ਸੁਣਾਇਦਾ॥੧੦॥ ਏਹ ਕਾਇਆ ਪਵਿਤੁ ਹੈ ਸਰੀਰੁ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਚੇਤੈ ਗੁਣੀ ਗਹੀਰੁ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ਗੁਣ ਕਹਿ ਗੁਣੀ ਸਮਾਇਦਾ॥੧੧॥ ਏਹੁ ਸਰੀਰੁ ਸਭ ਮੂਲੁ ਹੈ ਮਾਇਆ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਆ॥ ਹਰਿ ਨ ਚੇਤੈ ਸਦਾ ਦੁਖੁ ਪਾਏ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਚੇਤੇ ਦੁਖੁ ਪਾਇਦਾ॥੧੨॥ ਜਿ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਸੋ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਕਾਇਆ ਹੰਸੁ ਨਿਰਮਲੁ ਦਰਿ ਸਚੈ ਜਾਣੁ॥ ਹਰਿ ਸੇਵੇ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ਸੋਹੈ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇਦਾ॥੧੩॥ ਬਿਨੁ ਭਾਗਾ ਗੁਰੁ ਸੇਵਿਆ ਨ ਜਾਇ॥ ਮਨਮੁਖ ਭੂਲੇ ਮੁਏ ਬਿਲਲਾਇ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਨਦਰਿ ਹੋਵੈ ਗੁਰ ਕੇਰੀ ਹਰਿ ਜੀਉ ਆਪਿ ਮਿਲਾਇਦਾ॥੧੪॥ ਕਾਇਆ ਕੋਟੁ ਪਕੇ ਹਟਨਾਲੇ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਲੇਵੈ ਵਸਤੁ ਸਮਾਲੇ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਊਤਮ ਪਦਵੀ ਪਾਇਦਾ॥੧੫॥ ਆਪੇ ਸਚਾ ਹੈ ਸੁਖਦਾਤਾ॥ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਪਛਾਤਾ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹੇ ਸਾਚਾ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਕੋ ਪਾਇਦਾ<noinclude></noinclude> 2ksboziutruifgqrf06yybu5dyvn1id 250 22529 232264 53647 2026-08-16T11:02:46Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੬੬}}</noinclude>॥੧੬॥੭॥੨੧॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩॥ ਨਿਰੰਕਾਰਿ ਆਕਾਰੁ ਉਪਾਇਆ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਹੁਕਮਿ ਬਣਾਇਆ॥ ਆਪੇ ਖੇਲ ਕਰੇ ਸਭਿ ਕਰਤਾ ਸੁਣਿ ਸਾਚਾ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਦਾ॥੧॥ ਮਾਇਆ ਮਾਈ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਪਰਸੂਤਿ ਜਮਾਇਆ॥ ਚਾਰੇ ਬੇਦ ਬ੍ਰਹਮੇ ਨੋ ਫੁਰਮਾਇਆ॥ ਵਰ੍ਹੇ ਮਾਹ ਵਾਰ ਥਿਤੀ ਕਰਿ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਸੋਝੀ ਪਾਇਦਾ॥੨॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਕਰਣੀ ਸਾਰ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਰਾਖਹੁ ਉਰਿ ਧਾਰ॥ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਰਤੀ ਜਗ ਅੰਤਰਿ ਇਸੁ ਬਾਣੀ ਤੇ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਪਾਇਦਾ॥੩॥ ਵੇਦੁ ਪੜੈ ਅਨਦਿਨੁ ਵਾਦ ਸਮਾਲੇ॥ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤੈ ਬਧਾ ਜਮਕਾਲੇ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਸਦਾ ਦੁਖੁ ਪਾਏ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਦਾ॥੪॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਏਕਸੁ ਸਿਉ ਲਿਵ ਲਾਏ॥ ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਨਸਾ ਮਨਹਿ ਸਮਾਏ॥ ਸਾਚੈ ਸਬਦਿ ਸਦਾ ਹੈ ਮੁਕਤਾ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਚੁਕਾਇਦਾ॥੫॥ ਜੋ ਧੁਰਿ ਰਾਤੇ ਸੇ ਹੁਣਿ ਰਾਤੇ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਹਜੇ ਮਾਤੇ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਆਪੈ ਆਪੁ ਮਿਲਾਇਦਾ॥੬॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਭਰਮਿ ਨ ਪਾਏ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਲਗਾ ਦੁਖੁ ਪਾਏ॥ ਸੂਹਾ ਰੰਗੁ ਦਿਨ ਥੋੜੇ ਹੋਵੈ ਇਸੁ ਜਾਦੇ ਬਿਲਮ ਨ ਲਾਇਦਾ॥੭॥ ਏਹੁ ਮਨੁ ਭੈ ਭਾਇ ਰੰਗਾਏ॥ ਇਤੁ ਰੰਗਿ ਸਾਚੇ ਮਾਹਿ ਸਮਾਏ॥ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਕੋ ਇਹੁ ਰੰਗੁ ਪਾਏ ਗੁਰਮਤੀ ਰੰਗੁ ਚੜਾਇਦਾ॥੮॥ ਮਨਮੁਖੁ ਬਹੁਤੁ ਕਰੇ ਅਭਿਮਾਨੁ॥ ਦਰਗਹ ਕਬ ਹੀ ਨ ਪਾਵੈ ਮਾਨੁ॥ ਦੂਜੈ ਲਾਗੇ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ਬਿਨੁ ਬੂਝੇ ਦੁਖੁ ਪਾਇਦਾ॥੯॥ ਮੇਰੈ ਪ੍ਰਭਿ ਅੰਦਰਿ ਆਪੁ ਲੁਕਾਇਆ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹਰਿ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਇਆ॥ ਸਚਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸਚਾ ਵਾਪਾਰਾ ਨਾਮੁ ਅਮੋਲਕੁ ਪਾਇਦਾ॥੧੦॥ ਇਸੁ ਕਾਇਆ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਈ॥ ਮੇਰੈ ਠਾਕੁਰਿ ਇਹ ਬਣਤ ਬਣਾਈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਕਾਇਆ ਸੋਧੈ ਆਪਹਿ ਆਪੁ ਮਿਲਾਇਦਾ॥੧੧॥ ਕਾਇਆ ਵਿਚਿ ਤੋਟਾ ਕਾਇਆ ਵਿਚਿ ਲਾਹਾ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਖੋਜੇ ਵੇਪਰਵਾਹੁ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਣਜਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਮਿਲਾਇਦਾ॥੧੨॥ ਸਚਾ ਮਹਲੁ ਸਚੇ ਭੰਡਾਰਾ॥ ਆਪੇ ਦੇਵੈ ਦੇਵਣਹਾਰਾ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਲਾਹੇ ਸੁਖਦਾਤੇ ਮਨਿ ਮੇਲੇ ਕੀਮਤਿ ਪਾਇਦਾ॥੧੩॥ ਕਾਇਆ ਵਿਚਿ ਵਸਤੁ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪੇ ਦੇ ਵਡਿਆਈ॥ ਜਿਸ ਦਾ ਹਟੁ ਸੋਈ ਵਥੁ ਜਾਣੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇਇ ਨ ਪਛੋਤਾਇਦਾ॥੧੪॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਭ ਮਹਿ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪਾਇਆ ਜਾਈ॥ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ਆਪੇ ਸਬਦੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਇਦਾ॥੧੫॥<noinclude></noinclude> bz2af8klm3859e9n2i4l4apxuv7c9oc 250 22534 232267 53652 2026-08-16T11:31:56Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੬੭}}</noinclude>ਆਪੇ ਸਚਾ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਏ॥ ਸਬਦੇ ਵਿਚਹੁ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਏ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਨਾਮੇ ਹੀ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ॥੧੬॥੮॥੨੨॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩॥ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰ ਵੇਪਰਵਾਹੇ॥ ਆਪੇ ਮਿਹਰਵਾਨ ਅਗਮ ਅਥਾਹੇ॥ ਅਪੜਿ ਕੋਇ ਨ ਸਕੈ ਤਿਸ ਨੋ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਮੇਲਾਇਆ॥੧॥ ਤੁਧੁਨੋ ਸੇਵਹਿ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵਹਿ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦੇ ਸਚਿ ਸਮਾਵਹਿ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਗੁਣ ਰਵਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਰਸੁ ਭਾਇਆ॥੨॥ ਸਬਦਿ ਮਰਹਿ ਸੇ ਮਰਣੁ ਸਵਾਰਹਿ॥ ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਣ ਹਿਰਦੈ ਉਰ ਧਾਰਹਿ॥ ਜਨਮੁ ਸਫਲੁ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਲਾਗੇ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਚੁਕਾਇਆ॥੩॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਮੇਲੇ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦੇ ਆਪੁ ਗਵਾਏ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਦਾ ਹਰਿ ਭਗਤੀ ਰਾਤੇ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਲਾਹਾ ਪਾਇਆ॥੪॥ ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਕਹਾ ਮੈ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ॥ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ॥ ਆਪੇ ਦਇਆ ਕਰੇ ਸੁਖਦਾਤਾ ਗੁਣ ਮਹਿ ਗੁਣੀ ਸਮਾਇਆ॥੫॥ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਮੋਹੁ ਹੈ ਪਾਸਾਰਾ॥ ਮਨਮੁਖੁ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧੁ ਅੰਧਾਰਾ॥ ਧੰਧੈ ਧਾਵਤੁ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ॥੬॥ ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਤਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪਾਏ॥ ਹਉਮੈ ਮੈਲੁ ਸਬਦਿ ਜਲਾਏ॥ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਗਿਆਨੁ ਰਤਨੁ ਚਾਨਣੁ ਅਗਿਆਨੁ ਅੰਧੇਰੁ ਗਵਾਇਆ॥੭॥ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਅਨੇਕ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ॥ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਹਿਰਦੈ ਵਸਾਈ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਉਣੁ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੀ ਤੂ ਆਪੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਇਆ॥੮॥ ਨਾਮੁ ਅਮੋਲਕੁ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ॥ ਨਾ ਕੋ ਹੋਆ ਤੋਲਣਹਾਰਾ॥ ਆਪੇ ਤੋਲੇ ਤੋਲਿ ਤੋਲਾਏ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਮੇਲਿ ਤੋਲਾਇਆ॥੯॥ ਸੇਵਕ ਸੇਵਹਿ ਕਰਹਿ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਤੂ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਬਹਾਲਹਿ ਪਾਸਿ॥ ਸਭਨਾ ਜੀਆ ਕਾ ਸੁਖਦਾਤਾ ਪੂਰੈ ਕਰਮਿ ਧਿਆਇਆ॥੧੦॥ ਜਤੁ ਸਤੁ ਸੰਜਮੁ ਜਿ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਜਿ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ॥ ਇਸੁ ਬਿਖੁ ਮਹਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹਰਿ ਜੀਉ ਮੇਰੇ ਭਾਇਆ॥੧੧॥ ਜਿਸ ਨੋ ਬੁਝਾਏ ਸੋਈ ਬੂਝੈ॥ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਅੰਦਰੁ ਸੂਝੈ॥ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ਠਾਕਿ ਰਹਾਏ ਸਹਜੇ ਹੀ ਸਚੁ ਪਾਇਆ॥੧੨॥ ਬਿਨੁ ਕਰਮਾ ਹੋਰ ਫਿਰੈ ਘਨੇਰੀ॥ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜੰਮੈ ਚੁਕੈ ਨ ਫੇਰੀ॥ ਬਿਖੁ ਕਾ ਰਾਤਾ ਬਿਖੁ ਕਮਾਵੈ ਸੁਖੁ ਨ ਕਬਹੂ ਪਾਇਆ॥੧੩॥ ਬਹੁਤੇ ਭੇਖ ਕਰੇ ਭੇਖਧਾਰੀ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਹਉਮੈ ਕਿਨੈ ਨ ਮਾਰੀ॥ ਜੀਵਤੁ ਮਰੈ ਤਾ ਮੁਕਤਿ ਪਾਏ ਸਚੈ ਨਾਇ ਸਮਾਇਆ॥੧੪॥ ਅਗਿਆਨੁ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਇਸੁ ਤਨਹਿ ਜਲਾਏ॥<noinclude></noinclude> 3fjqwf2w64mcq8ee6vru5h6kybgbrny 250 22539 232268 53657 2026-08-16T11:42:04Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੬੮}}</noinclude>ਤਿਸ ਦੀ ਬੂਝੈ ਜਿ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਕਮਾਏ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਸੀਤਲੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਨਿਵਾਰੇ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਸਮਾਇਆ॥੧੫॥ ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਸਚੀ ਵਡਿਆਈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਵਿਰਲੈ ਪਾਈ॥ ਨਾਨਕੁ ਏਕ ਕਹੈ ਬੇਨੰਤੀ ਨਾਮੇ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇਆ ॥੧੬॥੧॥੨੩॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩॥ ਨਦਰੀ ਭਗਤਾ ਲੈਹੁ ਮਿਲਾਏ॥ ਭਗਤ ਸਲਾਹਨਿ ਸਦਾ ਲਿਵ ਲਾਏ॥ ਤਉ ਸਰਣਾਈ ਉਬਰਹਿ ਕਰਤੇ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇਆ॥੧॥ ਪੂਰੈ ਸਬਦਿ ਭਗਤਿ ਸੁਹਾਈ॥ ਅੰਤਰਿ ਸੁਖੁ ਤੇਰੈ ਮਨਿ ਭਾਈ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਸਚੀ ਭਗਤੀ ਰਾਤਾ ਸਚੇ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥੨॥ ਹਉਮੈ ਵਿਚਿ ਸਦ ਜਲੈ ਸਰੀਰਾ॥ ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਭੇਟੇ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ॥ ਅੰਤਰਿ ਅਗਿਆਨੁ ਸਬਦਿ ਬੁਝਾਏ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ॥੩॥ ਮਨਮੁਖੁ ਅੰਧਾ ਅੰਧੁ ਕਮਾਏ॥ ਬਹੁ ਸੰਕਟ ਜੋਨੀ ਭਰਮਾਏ॥ ਜਮ ਕਾ ਜੇਵੜਾ ਕਦੇ ਨ ਕਾਟੈ ਅੰਤੇ ਬਹੁ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ॥੪॥ ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਸਬਦਿ ਨਿਵਾਰੇ॥ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਰਖੈ ਉਰ ਧਾਰੇ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਮਰੈ ਮਨੁ ਮਾਰੇ ਹਉਮੈ ਜਾਇ ਸਮਾਇਆ॥੫॥ ਆਵਣ ਜਾਣੈ ਪਰਜ ਵਿਗੋਈ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਥਿਰੁ ਕੋਇ ਨ ਹੋਈ॥ ਅੰਤਰਿ ਜੋਤਿ ਸਬਦਿ ਸੁਖੁ ਵਸਿਆ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਮਿਲਾਇਆ॥੬॥ ਪੰਚ ਦੂਤ ਚਿਤਵਹਿ ਵਿਕਾਰਾ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਕਾ ਏਹੁ ਪਸਾਰਾ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਤਾ ਮੁਕਤੁ ਹੋਵੈ ਪੰਚ ਦੂਤ ਵਸਿ ਆਇਆ॥੭॥ ਬਾਝੁ ਗੁਰੂ ਹੈ ਮੋਹੁ ਗੁਬਾਰਾ॥ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਡੂਬੈ ਵਾਰੋ ਵਾਰਾ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਭੇਟੇ ਸਚੁ ਦ੍ਰਿੜਾਏ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਮਨਿ ਭਾਇਆ॥੮॥ ਸਾਚਾ ਦਰੁ ਸਾਚਾ ਦਰਵਾਰਾ॥ ਸਚੇ ਸੇਵਹਿ ਸਬਦਿ ਪਿਆਰਾ॥ ਸਚੀ ਧੁਨਿ ਸਚੇ ਗੁਣ ਗਾਵਾ ਸਚੇ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇਆ॥੯॥ ਘਰੈ ਅੰਦਰਿ ਕੋ ਘਰੁ ਪਾਏ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦੇ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਏ॥ ਓਥੈ ਸੋਗੁ ਵਿਜੋਗੁ ਨ ਵਿਆਪੈ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਇਆ ॥੧੦॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਦੁਸਟਾ ਕਾ ਵਾਸਾ॥ ਭਉਦੇ ਫਿਰਹਿ ਬਹੁ ਮੋਹ ਪਿਆਸਾ॥ ਕੁਸੰਗਤਿ ਬਹਹਿ ਸਦਾ ਦੁਖੁ ਪਾਵਹਿ ਦੁਖੋ ਦੁਖੁ ਕਮਾਇਆ॥੧੧॥ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝਹੁ ਸੰਗਤਿ ਨ ਹੋਈ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੇ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਏ ਕੋਈ॥ ਸਹਜੇ ਗੁਣ ਰਵਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਮਿਲਾਇਆ॥੧੨॥ ਕਾਇਆ ਬਿਰਖੁ ਪੰਖੀ ਵਿਚਿ ਵਾਸਾ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਚੁਗਹਿ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਨਿਵਾਸਾ॥ ਉਡਹਿ ਨ ਮੂਲੇ ਨ ਆਵਹਿ ਨ ਜਾਹੀ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਪਾਇਆ॥੧੩॥ ਕਾਇਆ ਸੋਧਹਿ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਹਿ॥ ਮੋਹ ਠਗਉਰੀ ਭਰਮੁ ਨਿਵਾਰਹਿ॥ ਆਪੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਸੁਖਦਾਤਾ ਆਪੇ ਮੇਲਿ<noinclude></noinclude> 1vnn09acfbip30i9tp4044sh2j4jjyg 250 22544 232269 53663 2026-08-16T11:52:29Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੬੯}}</noinclude>ਮਿਲਾਇਆ॥੧੪॥ ਸਦ ਹੀ ਨੇੜੈ ਦੂਰਿ ਨ ਜਾਣਹੁ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਨਜੀਕਿ ਪਛਾਣਹੁ॥ ਬਿਗਸੈ ਕਮਲੁ ਕਿਰਣਿ ਪਰਗਾਸੈ ਪਰਗਟੁ ਕਰਿ ਦੇਖਾਇਆ॥੧੫॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਸਚਾ ਸੋਈ॥ ਆਪੇ ਮਾਰਿ ਜੀਵਾਲੇ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ॥੧੬॥੨॥੨੪॥ {{center|ਮਾਰੂ ਸੋਲਹੇ ਮਹਲਾ ੪ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸਚਾ ਆਪਿ ਸਵਾਰਣਹਾਰਾ॥ ਅਵਰ ਨ ਸੂਝਸਿ ਬੀਜੀ ਕਾਰਾ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਵਸੈ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਸਹਜੇ ਸਚਿ ਸਮਾਈ ਹੇ॥੧॥ ਸਭਨਾ ਸਚੁ ਵਸੈ ਮਨ ਮਾਹੀ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਹਜਿ ਸਮਾਹੀ॥ ਗੁਰੁ ਗੁਰੁ ਕਰਤ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਈ ਹੇ॥੨॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਹੈ ਗਿਆਨੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਹੈ ਪੂਜਾ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੀ ਅਵਰੁ ਨ ਦੂਜਾ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਨਾਮੁ ਰਤਨ ਧਨੁ ਪਾਇਆ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਭਾਈ ਹੇ॥੩॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਜੋ ਦੂਜੈ ਲਾਗੇ॥ ਆਵਹਿ ਜਾਹਿ ਭ੍ਰਮਿ ਮਰਹਿ ਅਭਾਗੇ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਨ ਕੀ ਫਿਰਿ ਗਤਿ ਹੋਵੈ ਜਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਹਹਿ ਸਰਣਾਈ ਹੇ॥੪॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸਦਾ ਹੈ ਸਾਚੀ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਮਾਗਉ ਨਾਮੁ ਅਜਾਚੀ॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਹਰਿ ਜੀਉ ਰਖਿ ਲੇਵਹੁ ਗੁਰ ਸਰਣਾਈ ਹੇ॥੫॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੁਆਇਆ॥ ਦਸਵੈ ਦੁਆਰਿ ਪ੍ਰਗਟੁ ਹੋਇ ਆਇਆ॥ ਤਹ ਅਨਹਦ ਸਬਦ ਵਜਹਿ ਧੁਨਿ ਬਾਣੀ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਈ ਹੇ॥੬॥ ਜਿਨ ਕਉ ਕਰਤੈ ਧੁਰਿ ਲਿਖਿ ਪਾਈ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਗੁਰੁ ਗੁਰੁ ਕਰਤ ਵਿਹਾਈ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ ਸੀਝੈ ਨਾਹੀ ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਈ ਹੇ॥੭॥ ਜਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਿਸੁ ਆਪੇ ਦੇਇ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਲੇਇ॥ ਆਪੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਨਾਮੁ ਦੇਵੈ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਸਮਾਈ ਹੇ॥੮॥ ਗਿਆਨ ਰਤਨੁ ਮਨਿ ਪਰਗਟੁ ਭਇਆ॥ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਸਹਜੇ ਲਇਆ॥ ਏਹ ਵਡਿਆਈ ਗੁਰ ਤੇ ਪਾਈ ਸਤਿਗੁਰ ਕਉ ਸਦ ਬਲਿ ਜਾਈ ਹੇ॥੯॥ ਪ੍ਰਗਟਿਆ ਸੂਰੁ ਨਿਸਿ ਮਿਟਿਆ ਅੰਧਿਆਰਾ॥ ਅਗਿਆਨੁ ਮਿਟਿਆ ਗੁਰ ਰਤਨਿ ਅਪਾਰਾ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਗਿਆਨੁ ਰਤਨੁ ਅਤਿ ਭਾਰੀ ਕਰਮਿ ਮਿਲੈ ਸੁਖੁ ਪਾਈ ਹੇ॥੧੦॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਪ੍ਰਗਟੀ ਹੈ ਸੋਇ॥ ਚਹੁ ਜੁਗਿ ਨਿਰਮਲੁ ਹਛਾ ਲੋਇ॥ ਨਾਮੇ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਨਾਮਿ ਰਹਿਆ ਲਿਵ ਲਾਈ ਹੇ॥੧੧॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ॥ ਸਹਜੇ ਜਾਗੈ ਸਹਜੇ<noinclude></noinclude> aw30nmz3dchkbg5xl0vgdjlc61wqmlr 250 28368 232248 70797 2026-08-16T06:37:45Z Harchand Bhinder 2624 232248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rorki amandeep sandhu" /></noinclude> {{center|<poem>{{xx-larger|'''ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ'''}} '''(ਦੋਹੇ, ਮਾਹੀਆ, ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ)''' {{dhr|10em}} '''''ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ''''' {{dhr|13em}} {{Css image crop |Image = ਨੈਣੀਂ_ਨੀਂਦ_ਨਾ_ਆਵੇ_-_ਸੁਖਦੇਵ_ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf |Page = 7 |bSize = 548 |cWidth = 110 |cHeight = 100 |oTop = 554 |oLeft = 224 |Location = center |Description = }} {{x-larger|'''ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ'''}} ''2-ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਮਾਰਕੀਟ, ਲੁਧਿਆਣਾ''</poem>}}<noinclude></noinclude> jovktank8qg892iev342cu9e4efoqwc 232249 232248 2026-08-16T06:42:01Z Harchand Bhinder 2624 232249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rorki amandeep sandhu" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|<poem>{{xx-larger|'''ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ'''}} '''(ਦੋਹੇ, ਮਾਹੀਆ, ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ)'''</poem>}} {{dhr|10em}} {{center|'''''ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ'''''}} {{dhr|13em}} {{Css image crop |Image = ਨੈਣੀਂ_ਨੀਂਦ_ਨਾ_ਆਵੇ_-_ਸੁਖਦੇਵ_ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf |Page = 7 |bSize = 548 |cWidth = 110 |cHeight = 100 |oTop = 554 |oLeft = 224 |Location = center |Description = }} {{center|<poem>{{x-larger|'''ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ'''}} ''2-ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਮਾਰਕੀਟ, ਲੁਧਿਆਣਾ'' </poem>}}<noinclude></noinclude> ecuv7l7490x8dh0f1tm87auwtyjktgn 232250 232249 2026-08-16T06:43:54Z Harchand Bhinder 2624 232250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rorki amandeep sandhu" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|<poem>{{xx-larger|'''ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ'''}} '''(ਦੋਹੇ, ਮਾਹੀਆ, ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ)'''</poem>}} {{dhr|12em}} {{center|'''''ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ'''''}} {{dhr|15em}} {{Css image crop |Image = ਨੈਣੀਂ_ਨੀਂਦ_ਨਾ_ਆਵੇ_-_ਸੁਖਦੇਵ_ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf |Page = 7 |bSize = 548 |cWidth = 110 |cHeight = 100 |oTop = 554 |oLeft = 224 |Location = center |Description = }} {{center|<poem>{{x-larger|'''ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ'''}} '''''2-ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਮਾਰਕੀਟ, ਲੁਧਿਆਣਾ''''' </poem>}}<noinclude></noinclude> 7oxs04vo7fxd03h3whunwowofehqnjf 232251 232250 2026-08-16T06:44:25Z Harchand Bhinder 2624 232251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rorki amandeep sandhu" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|<poem>{{xx-larger|'''ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ'''}} '''(ਦੋਹੇ, ਮਾਹੀਆ, ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ)'''</poem>}} {{dhr|12em}} {{center|'''''ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ'''''}} {{dhr|16em}} {{Css image crop |Image = ਨੈਣੀਂ_ਨੀਂਦ_ਨਾ_ਆਵੇ_-_ਸੁਖਦੇਵ_ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf |Page = 7 |bSize = 548 |cWidth = 110 |cHeight = 100 |oTop = 554 |oLeft = 224 |Location = center |Description = }} {{center|<poem>{{x-larger|'''ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ'''}} '''''2-ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਮਾਰਕੀਟ, ਲੁਧਿਆਣਾ''''' </poem>}}<noinclude></noinclude> smku81u4vbeb6jumjfua0nsdphlddii 250 47284 232239 122410 2026-08-16T05:25:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹਿਟਲਰਾਂ, ਮੁਸੋਲਿਨੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਉਸ ਧੌਲਦਾੜੀਏ ਟੋਲੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਫ਼ੈਸ਼ਨ-ਮੁਖੀ ਸਾਹਿਤਕ ਵਾਦਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਤੇ ਪਥਰੀਲੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼...ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂਤਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਰੁਬਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਉਦਾਸੀ, ਆਕ੍ਰੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ...ਅਰਦਾਸ, ਆਸ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਆਨਦੀ ਸਰੋਦੀ ਸਤਰਾਂ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਮਾਨਵਤਾ, ਪੰਜਾਬ, ਸਰੋਦ ਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਅਵੱਸ਼ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗੀ। {{right|{{bar|3}}ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ (ਡਾ.)}} {{overfloat left|*|depth=1em}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਇਕ ਐਸਾ ਰੁੱਖ ਏ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਜੜਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਰਲੀਆਂ ਵੀ ਸੁਣੀਆਂ ਨੇ। ਉਹ ਇਕ ਵਣਜਾਰਾ ਏ ਗਲੀ ਗਲੀ ਹੋਕਾ ਦਿੰਦਾ, ਅੰਦਰ ਦੇ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨ, ਨਿਖਾਰਣ ਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਦਾ। ਸੱਚ ਦੇ ਲਾਲਾਂ ਦਾ। ਇਕਤਾਰੇ ਵਾਲਾ ਸਿਆਲਕੋਟੀ ਰਮਤਾ ਫ਼ਕੀਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਬਸਤੀ ਬਸਤੀ ਡੇਰੇ ਡੇਰੇ, ਬੂਹੇ ਬੁਹੇ। ਵਿਹੜੇ ਵੱਸਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦਾ। ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਦੀ ਖੈਰ ਮੰਗਦਾ। ਇਕ ਵੈਦ ਜੋ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਨਬਜ਼ਾਂ ਟੋਂਹਦਾ, ਅਹੂਰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਦਾ ਦਾਰੂ ਦੱਸਦਾ ਏ। ਇਕ ਫ਼ਲ ਤੋੜਾਵਾ ਜੇ ਕੁਝ ਫ਼ਲ ਝੋਲੀ ਭਰਦਾ ਏ ਤੇ ਕੁਝ ਹਲੁਣਾ ਮਾਰ ਕੇ ਭੁੰਜੇ ਡੇਗਦਾ ਹੇਠ ਖਲੋਤਿਆਂ ਦੇ ਚੁਗਣ ਲਈ। ਖਟਮਿੱਠੇ ਫਲ।" {{right|{{bar|3}}ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ}} {{overfloat left|*|depth=1em}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਵੇਦਨਾ ਮਾਨਵੀ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਤਣਾਉ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਅੰਦਰ ਜੀਵੰਤ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਜੀਣ ਦੀ ਤਮੰਨਾ ਦਾ ਪਵਚਨ ਉਸਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਚਨ ਸਥਾਪਤੀ ਤੇ ਵਿਸਥਾਪਤੀ, ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦਰਮਿਆਨ ਉਪਜੇ ਤਣਾਉ ਵਿਚੋਂ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਵਿਵੇਕਮਈ ਸੂਝ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਅਤੇ ਇਹਦੀਆਂ ਸੰਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਤਾਪ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਤਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਵੈ-ਸਵਾਰਥੀ ਰੁਚੀ ਤੇ ਉਂਗਲ ਧਰਦੀ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਾਵਿ-ਸੰਵੇਦਨਾ ਵਿਚਲੇ ਲੋਕ-ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। {{right|{{bar|3}}ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ (ਡਾ.)}} {{overfloat left|*|depth=1em}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਇਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦਾ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਰੰਤਰ ਲੜਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝਾਉਣੀ ਉਹ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਜਾਂ ਖੜਕਵੇਂ<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 147}}</noinclude> gijzl9755lkmjiltm65iu9uzcdj55nq 232240 232239 2026-08-16T05:33:30Z Harchand Bhinder 2624 232240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹਿਟਲਰਾਂ, ਮੁਸੋਲਿਨੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਉਸ ਧੌਲਦਾੜੀਏ ਟੋਲੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਫ਼ੈਸ਼ਨ-ਮੁਖੀ ਸਾਹਿਤਕ ਵਾਦਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਤੇ ਪਥਰੀਲੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼...ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂਤਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਰੁਬਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਉਦਾਸੀ, ਆਕ੍ਰੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ...ਅਰਦਾਸ, ਆਸ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਆਨਦੀ ਸਰੋਦੀ ਸਤਰਾਂ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਮਾਨਵਤਾ, ਪੰਜਾਬ, ਸਰੋਦ ਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਅਵੱਸ਼ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗੀ। {{right|{{bar|1}}'''''ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ''' ('''ਡਾ.''')''}} {{overfloat left|*|depth=1em}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਇਕ ਐਸਾ ਰੁੱਖ ਏ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਜੜਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਰਲੀਆਂ ਵੀ ਸੁਣੀਆਂ ਨੇ। ਉਹ ਇਕ ਵਣਜਾਰਾ ਏ ਗਲੀ ਗਲੀ ਹੋਕਾ ਦਿੰਦਾ, ਅੰਦਰ ਦੇ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨ, ਨਿਖਾਰਣ ਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਦਾ। ਸੱਚ ਦੇ ਲਾਲਾਂ ਦਾ। ਇਕਤਾਰੇ ਵਾਲਾ ਸਿਆਲਕੋਟੀ ਰਮਤਾ ਫ਼ਕੀਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਬਸਤੀ ਬਸਤੀ ਡੇਰੇ ਡੇਰੇ, ਬੂਹੇ ਬੁਹੇ। ਵਿਹੜੇ ਵੱਸਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦਾ। ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਦੀ ਖੈਰ ਮੰਗਦਾ। ਇਕ ਵੈਦ ਜੋ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਨਬਜ਼ਾਂ ਟੋਂਹਦਾ, ਅਹੂਰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਦਾ ਦਾਰੂ ਦੱਸਦਾ ਏ। ਇਕ ਫ਼ਲ ਤੋੜਾਵਾ ਜੇ ਕੁਝ ਫ਼ਲ ਝੋਲੀ ਭਰਦਾ ਏ ਤੇ ਕੁਝ ਹਲੁਣਾ ਮਾਰ ਕੇ ਭੁੰਜੇ ਡੇਗਦਾ ਹੇਠ ਖਲੋਤਿਆਂ ਦੇ ਚੁਗਣ ਲਈ। ਖਟਮਿੱਠੇ ਫਲ।" {{right|{{bar|1}}'''''ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ'''''}} {{overfloat left|*|depth=1em}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਵੇਦਨਾ ਮਾਨਵੀ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਤਣਾਉ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਅੰਦਰ ਜੀਵੰਤ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਜੀਣ ਦੀ ਤਮੰਨਾ ਦਾ ਪਵਚਨ ਉਸਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਚਨ ਸਥਾਪਤੀ ਤੇ ਵਿਸਥਾਪਤੀ, ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦਰਮਿਆਨ ਉਪਜੇ ਤਣਾਉ ਵਿਚੋਂ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਵਿਵੇਕਮਈ ਸੂਝ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਅਤੇ ਇਹਦੀਆਂ ਸੰਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਤਾਪ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਤਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਵੈ-ਸਵਾਰਥੀ ਰੁਚੀ ਤੇ ਉਂਗਲ ਧਰਦੀ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਾਵਿ-ਸੰਵੇਦਨਾ ਵਿਚਲੇ ਲੋਕ-ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। {{right|{{bar|1}}'''''ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ''' ('''ਡਾ.''')''}} {{overfloat left|*|depth=1em}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਇਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦਾ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਰੰਤਰ ਲੜਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝਾਉਣੀ ਉਹ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਜਾਂ ਖੜਕਵੇਂ<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 147}}</noinclude> fiqvqg1tg2muz8r8lrbo47juzqzmnkl 250 51727 232218 135732 2026-08-15T13:41:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{center|{{larger|''ਅੰਤਿਕਾ''}}}} {{rh|'''''ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ '''''||}} {{rh|'''''ਪੰਜਾਬੀ :''''' ||}} {{rh|ਸੰਤ ਰਾਮ|: ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ|(1927)}} {{rh|ਪੰਡਿਤ ਰਾਮ ਸਰਨ|: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੀਤ|(1931)}} {{rh|ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ|: ਗਿੱਧਾ|(1936)}} {{rh|ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ|: ਪੰਜਾਬਣ ਦੇ ਗੀਤ|(1940)}} {{rh|ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ|: ਨੈਂ ਝਨਾਂ|(1942)}} {{rh|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ| : ਜੀਉਂਦੀ ਦੁਨੀਆਂ|(1942)}} {{rh||ਨੀਲੀ ਤੇ ਰਾਵੀ|(1961)}} {{rh|ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ|: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼|(1952)}} {{rh||ਮੌਲੀ ਤੇ ਮਹਿੰਦੀ |(1955)}} {{rh|ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਲੇਰ| : ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ|}} {{rh||ਬਣਤਰ ਤੇ ਵਿਕਾਸ|(1954)}} {{rh|ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰ| : ਬਾਰ ਦੇ ਢੋਲੇ|(1954)}} {{rh|ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ|: ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਬਾਰੇ|(1954)}} {{rh|ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ|: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ|(1955)}} {{rh|ਰੰਧਾਵਾ ਤੇ ਸਤਿਆਰਥੀ| : ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ| (1960)}} {{rh|ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ|: ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ|(1968)}} {{rh|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|: ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ| (1959)}} {{rh||ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੀ ਚੰਗੇਰ |(1979)}} {{rh||ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ|(2003)}} {{rh|ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ|:ਦੇਸ ਦੁਆਬਾ|(1982)}} {{rh||ਧਰਤ ਦੁਆਬੇ ਦੀ|(1985)}} {{rh|| ਕੋਲਾਂ ਕੂਕਦੀਆਂ |(1989)}} {{rh||ਮੋਰੀ ਰੁਣ ਝੁਣ ਲਾਇਆ|(1989)}} {{rh||ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ|(1990)}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਆਖਿਆ / 198}}</noinclude> s1uqckh98slvqdfqjdkwkujq04j5zoj 250 51728 232226 135733 2026-08-16T00:18:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Block left|<poem>{{Multicol}} ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ : ਸੈਫੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਡਾਰ : ਹੁਕਮ ਚੰਦ ਰਾਜਪਾਲ : {{Multicol-break}} ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪੈੜ (2002) ਕਾਲਿਆਂ ਹਰਨਾਂ ਰੋਹੀਏਂ ਫਿਰਨਾ (1985) ਲੌਂਗ ਬੁਰਜੀਆਂ ਵਾਲਾ (1998) ਚੰਨਾ ਵੇ ਤੇਰੀ ਚਾਨਣੀ (1998) ਖੂਨੀ ਨੈਣ ਜਲ ਭਰੇ (1999) ਮਾਂ ਸੁਹਾਗਣ ਸ਼ਗਨ ਕਰੇ (2001 ਜਿੱਥੇ ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਾਂ (1995) ਮੁਲਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ (1996) {{Multicol-end}} '''''ਹਿੰਦੀ''''' {{Multicol}} ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ : ਰਾਮ ਨਰੇਸ਼ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ : ਸ਼ਯਾਮ ਪਰਮਾਰ : ਸਤੇਂਦ੍ਰ : {{Multicol-break}} ਧਰਤੀ ਗਾਤੀ ਹੈ। (1948) ਧੀਰੇ ਬਹੇ ਗੰਗਾ (1948) ਬੇਲਾ ਫੂਲੇ ਆਧੀ ਰਾਤ (1952) ਗ੍ਰਾਮ ਗੀਤ (1963) ਭਾਰਤੀਯ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤਯ (1954} ਬ੍ਰਜ਼ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤਯ ਕਾ ਅਧਿਐਨ (1958) {{Multicol-end}} '''''ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ''''' 1. R.C. Temple : The Legends of the Punjab {{gap}}(1884-1901) Three Volumes 2. Devendra Satyarthi : Meet My People (1946) 3. Durga Bhagwat : A Outline of Indian Folklore (1958) 4. W. Crooke : Popular Religion and Folklore of Northern {{gap}}India, Oxford - (1926) 5. A.H. Krappe : The Science of Folklore, New York (1962) 6. Y.M. Sokolov : Russian Folklore (1950) 7. S.S. Gupta : Studies in India Folk-culture (1969) 8. Standard Dictionary of Folklore, Mythology and Legend {{gap}}(Ed. Maria Leach), New York (1949) 9. Dictionary of Mythology, Folklore and Symbols, {{gap}}(Ed. Gertrude jobes), New York (1962) </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਆਖਿਆ 199}}</noinclude> fymru8z050gzs2soch98q8hyzywa3qv 232227 232226 2026-08-16T00:25:10Z Harchand Bhinder 2624 232227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block left|<poem>{{Multicol}} ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ : ਸੈਫੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਡਾਰ : ਹੁਕਮ ਚੰਦ ਰਾਜਪਾਲ : {{Multicol-break}} ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪੈੜ (2002) ਕਾਲਿਆਂ ਹਰਨਾਂ ਰੋਹੀਏਂ ਫਿਰਨਾ (1985) ਲੌਂਗ ਬੁਰਜੀਆਂ ਵਾਲਾ (1998) ਚੰਨਾ ਵੇ ਤੇਰੀ ਚਾਨਣੀ (1998) ਖੂਨੀ ਨੈਣ ਜਲ ਭਰੇ (1999) ਮਾਂ ਸੁਹਾਗਣ ਸ਼ਗਨ ਕਰੇ (2001 ਜਿੱਥੇ ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਾਂ (1995) ਮੁਲਤਾਨੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ (1996) {{Multicol-end}} '''''ਹਿੰਦੀ''''' {{Multicol}} ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ : ਰਾਮ ਨਰੇਸ਼ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ : ਸ਼ਯਾਮ ਪਰਮਾਰ : ਸਤੇਂਦ੍ਰ : {{Multicol-break}} ਧਰਤੀ ਗਾਤੀ ਹੈ। (1948) ਧੀਰੇ ਬਹੇ ਗੰਗਾ (1948) ਬੇਲਾ ਫੂਲੇ ਆਧੀ ਰਾਤ (1952) ਗ੍ਰਾਮ ਗੀਤ (1963) ਭਾਰਤੀਯ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤਯ (1954} ਬ੍ਰਜ਼ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤਯ ਕਾ ਅਧਿਐਨ (1958) {{Multicol-end}} '''''ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ''''' 1. R.C. Temple : The Legends of the Punjab {{gap}}(1884-1901) Three Volumes 2. Devendra Satyarthi : Meet My People (1946) 3. Durga Bhagwat : A Outline of Indian Folklore (1958) 4. W. Crooke : Popular Religion and Folklore of Northern {{gap}}India, Oxford - (1926) 5. A.H. Krappe : The Science of Folklore, New York (1962) 6. Y.M. Sokolov : Russian Folklore (1950) 7. S.S. Gupta : Studies in India Folk-culture (1969) 8. Standard Dictionary of Folklore, Mythology and Legend {{gap}}(Ed. Maria Leach), New York (1949) 9. Dictionary of Mythology, Folklore and Symbols, {{gap}}(Ed. Gertrude jobes), New York (1962) </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਆਖਿਆ 199}}</noinclude> bldk2b15p1eyr022lx3epl2vql5bive 250 62220 232211 173589 2026-08-15T13:03:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅਮਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਭ ਲਈ, ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ ਹੋਏ । {{larger|'''ਸੱਤ ਸਾਤੇ -'''}} {{gap}}ਬੋਧੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਬੁਧ ਦੇਵ ਸੱਤ ਸਾਤੇ ਤਕ ਬੋਧੀ ਬ੍ਰਿਛ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਕੋਲ ਦੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਉਹ ਇਕ ਇਕ ਸਾਤਾ ਰਹੇ। ਇਕ ਸਾਤਾ ਉਹ ਉਸ ਪਿਪਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਰਹੇ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੈਸਾਖ ਦੀ ਪੁੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਜਾਤਾ ਕੋਲੋਂ ਖੀਰ ਖਾਧੀ ਸੀ । ਇਥੇ ਫਿਰ ਬੁੱਧ ਦੇਵ ਨੂੰ ਗਿਰਾਉਣ ਦੀ, ਪਤਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਹੋਈ ਪਰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਇਥੇ ਹੀ ਇਕ ਅਭਿਮਾਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਵੀ ਟੱਕਰ ਹੋਈ ਤੇ ਬੁਧ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ {{gap}}ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਬੁਧ ‘ਰਾਜਾ ਯਤਨ” ਨਾਮ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗਏ ਇਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਉੜੀਸਾ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗੱਡੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਲੈ ਕੇ ਕਿਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਦੋ ਬਾਣੀਏਂ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤੂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਬਣੇ ਕੁਝ ਲਡੂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ। ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਸਰ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਹੁਣ ਬੁਧ ਦੇਵ ਸੋਚਣ ਲਗੇ ਇਹ ਜਿਹੜਾ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਫਲ ਸਰੂਪ ਬੋਧੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ </poem>}}<noinclude>{{left|੬੨}}</noinclude> podd54lmw4osvtvkvxkje3snhlgmfyy 250 62235 232212 173452 2026-08-15T13:05:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਕੋਲ) ਬਿਤਾਇਆ । ਇਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਬੜੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਾਨਤਾਂ ਪਾਈਆਂ। {{gap}}ਨੌਵਾਂ-ਕੌਸ਼ਾਂਭੀ (ਇਲਾਵਾਦ) ਵਿਚ । ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਕੁੜੀ ਮਾਂਗਧੀ ਬਧ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀ । ਬੁਧ ਭਲਾ ਕਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ । ਉਹ ਕੌਸ਼ਾਂਭੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਦੈਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀ ਗਈ । ਉਦੇਨ ਦੀ ਵਿਚਲੀ ਰਾਣੀ ਬੁਧ ਦੀ ਭਗਤਨੀ ਸੀ। ਬਸ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਮਾਂਗਧੀ ਨੇ ਜਿਊਂਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਦਸਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਪਾਸ ਪਿਪਲੋਯ ਨਾਉਂਦੇ ਇਕ ਬਨ ਵਿਚ ਇਕਲਿਆ ਹੀ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਵਸਤੀ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਧਰੋਂ ਦੇਵਦਤ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿੰਬਸਾਰ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਜਾਤ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਅਡੇ ਲਾ ਕੇ ਬੁਧ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}( ਗਿਆਰਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਨਵੇਕਲੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਤੇ ਇਥੇ ਕ੍ਰਿਖੀ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ-ਮਥੁਰਾ ਕਨੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਰੁਜ਼ਰ ਗਾਉਂਦੇ ਕੋਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ । {{gap}}ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ—ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਾਸ ਚੇਲੀਯ ਪਰਬਤ ਤੇ । ਇਥੇ ਗਯਾ ਦੇ ਦੋ ਯੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਬੜੇ ਆਕੜ ਖਾਂ ਸਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ ।<noinclude>{{right|੭੭}}</noinclude> 20t9jnrys3n1ut62h8cgx3xi0tm34pl 232213 232212 2026-08-15T13:06:50Z Harchand Bhinder 2624 232213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਕੋਲ) ਬਿਤਾਇਆ । ਇਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਬੜੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਾਨਤਾਂ ਪਾਈਆਂ। {{gap}}ਨੌਵਾਂ-ਕੌਸ਼ਾਂਭੀ (ਇਲਾਵਾਦ) ਵਿਚ । ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਕੁੜੀ ਮਾਂਗਧੀ ਬਧ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀ । ਬੁਧ ਭਲਾ ਕਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ । ਉਹ ਕੌਸ਼ਾਂਭੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਦੈਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀ ਗਈ । ਉਦੇਨ ਦੀ ਵਿਚਲੀ ਰਾਣੀ ਬੁਧ ਦੀ ਭਗਤਨੀ ਸੀ। ਬਸ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਮਾਂਗਧੀ ਨੇ ਜਿਊਂਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਦਸਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਪਾਸ ਪਿਪਲੋਯ ਨਾਉਂਦੇ ਇਕ ਬਨ ਵਿਚ ਇਕਲਿਆ ਹੀ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਵਸਤੀ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਧਰੋਂ ਦੇਵਦਤ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿੰਬਸਾਰ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਜਾਤ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਅਡੇ ਲਾ ਕੇ ਬੁਧ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}} ਗਿਆਰਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਨਵੇਕਲੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਤੇ ਇਥੇ ਕ੍ਰਿਖੀ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ-ਮਥੁਰਾ ਕਨੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਰੁਜ਼ਰ ਗਾਉਂਦੇ ਕੋਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ । {{gap}}ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ—ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਾਸ ਚੇਲੀਯ ਪਰਬਤ ਤੇ । ਇਥੇ ਗਯਾ ਦੇ ਦੋ ਯੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਬੜੇ ਆਕੜ ਖਾਂ ਸਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ ।</poem>}}<noinclude>{{right|੭੭}}</noinclude> oht1bkczppz5ote35cnqdm4u6zug0s7 232214 232213 2026-08-15T13:08:49Z Harchand Bhinder 2624 232214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਕੋਲ) ਬਿਤਾਇਆ । ਇਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਬੜੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਾਨਤਾਂ ਪਾਈਆਂ। {{gap}}ਨੌਵਾਂ-ਕੌਸ਼ਾਂਭੀ (ਇਲ੍ਹਾਵਾਦ) ਵਿਚ । ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਕੁੜੀ ਮਾਂਗਧੀ ਬਧ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀ । ਬੁਧ ਭਲਾ ਕਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ । ਉਹ ਕੌਸ਼ਾਂਭੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਦੈਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀ ਗਈ । ਉਦੇਨ ਦੀ ਵਿਚਲੀ ਰਾਣੀ ਬੁਧ ਦੀ ਭਗਤਨੀ ਸੀ। ਬਸ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਮਾਂਗਧੀ ਨੇ ਜਿਊਂਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਦਸਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਪਾਸ ਪਿਪਲੋਯ ਨਾਉਂਦੇ ਇਕ ਬਨ ਵਿਚ ਇਕਲਿਆ ਹੀ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਵਸਤੀ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਧਰੋਂ ਦੇਵਦਤ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿੰਬਸਾਰ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਜਾਤ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਅਡੇ ਲਾ ਕੇ ਬੁਧ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}} ਗਿਆਰਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਨਵੇਕਲੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਤੇ ਇਥੇ ਕ੍ਰਿਖੀ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ-ਮਥੁਰਾ ਕਨੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਰੁਜ਼ਰ ਗਾਉਂਦੇ ਕੋਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ । {{gap}}ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ—ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਾਸ ਚੇਲੀਯ ਪਰਬਤ ਤੇ । ਇਥੇ ਗਯਾ ਦੇ ਦੋ ਯੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਬੜੇ ਆਕੜ ਖਾਂ ਸਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ ।</poem>}}<noinclude>{{right|੭੭}}</noinclude> 01ohzeqa6suxbpta4ehxy6xvzwgg3xu 232217 232214 2026-08-15T13:12:49Z Harchand Bhinder 2624 232217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block left|<poem> ਕੋਲ) ਬਿਤਾਇਆ । ਇਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਬੜੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਾਨਤਾਂ ਪਾਈਆਂ। {{gap}}ਨੌਵਾਂ-ਕੌਸ਼ਾਂਭੀ (ਇਲ੍ਹਾਵਾਦ) ਵਿਚ । ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਕੁੜੀ ਮਾਂਗਧੀ ਬਧ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀ । ਬੁਧ ਭਲਾ ਕਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ । ਉਹ ਕੌਸ਼ਾਂਭੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਦੈਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀ ਗਈ । ਉਦੇਨ ਦੀ ਵਿਚਲੀ ਰਾਣੀ ਬੁਧ ਦੀ ਭਗਤਨੀ ਸੀ। ਬਸ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਮਾਂਗਧੀ ਨੇ ਜਿਊਂਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਦਸਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਪਾਸ ਪਿਪਲੋਯ ਨਾਉਂਦੇ ਇਕ ਬਨ ਵਿਚ ਇਕਲਿਆ ਹੀ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਵਸਤੀ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਧਰੋਂ ਦੇਵਦਤ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿੰਬਸਾਰ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਜਾਤ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਅਡੇ ਲਾ ਕੇ ਬੁਧ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}} ਗਿਆਰਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਨਵੇਕਲੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਤੇ ਇਥੇ ਕ੍ਰਿਖੀ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ-ਮਥੁਰਾ ਕਨੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਰੁਜ਼ਰ ਗਾਉਂਦੇ ਕੋਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ । {{gap}}ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ—ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਾਸ ਚੇਲੀਯ ਪਰਬਤ ਤੇ । ਇਥੇ ਗਯਾ ਦੇ ਦੋ ਯੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਬੜੇ ਆਕੜ ਖਾਂ ਸਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ ।</poem>}}<noinclude>{{right|੭੭}}</noinclude> 8zm8cmo8245e8qnfr3jh59ddff9xrju 250 62236 232215 173454 2026-08-15T13:11:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}ਚੌਵਾਂ-ਵਸਤੀ ਦੇ ਜੇਤ ਬਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਰਾਜ ਪਰੋਹਤ ਦੇ ਪੁਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਬੜਾ ਗੁੰਡਾ ਸੀ, ਨੇਕ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪਾਇਆ। {{gap}}ਪੰਦਰ੍ਹਵਾਂ-ਕਪਲ ਵਸਤੂ ਦੇ ਪਾਸ ਲੌਧ ਗ੍ਰਾਮ ਬਿਤਾਇਆ। ਬਆਦ ਸ੍ਰਾਵਸਤੀ ਗਏ । ਉਥੇ ਇਕ ਜਨਾ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਮਨੁਖ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਸੀ । ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਬਣਾਇਆ। {{gap}}ਸੋਲਵਾਂ-ਝਾਵਸਤੀ ਦੇ ਉਸੇ ਕਸਬੇ 'ਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਿਥੇ ਇਕ ਨਰ ਮਾਸ ਭੁਖੀ ਨੂੰ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਤੇ ਅਠਾਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਕਟਿਆਂ। ਇਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਦੇਵਦਤ ਨੇ ਕਈ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਕੀਤੀ । ਪਰ ਪੇਸ਼ ਕੋਈ ਨਾ ਗਈ । {{gap}}ਉਨੀਵਾਂ-ਚਲਿਆ ਪਰਬਤ ਤੇ ਕਟ ਕੇ ਫਿਰ ਰਾਜ ਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਕੋਲ ਗ੍ਰਿਧਕੂਣ ਪਰਬਤਤੇ ਆ ਗਏ। ਦੇਵਦੱਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ । ਉਸ ਨੇ ਬਿੰਬਸਾਰ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਜਾਤ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਅਡੇ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਉਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਵਾਇਆ ਹੋਈਆ ਸੀ। {{gap}}ਵੀਹਵਾਂ-ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਬਿਤਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਇਥੇ ਨਹੀਂ ਆਏ। {{gap}}ਇਕੀਵਾਂ-ਸ਼ਾਵਸਤੀ ਵਿਚ ਕਟਿਆ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸਦਾ ਭੂਮਣ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਚੌਮਾਸਾ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਟਿਆ। ਸਦਾ ਇਥੇ ਹੀ ਕੁੱਟਿਆ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ </poem>}}<noinclude>{{left|੭੮}}</noinclude> 41a93epfs9nnjn1bqjifjuybvp870na 232216 232215 2026-08-15T13:12:22Z Harchand Bhinder 2624 232216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block left|<poem>{{gap}}ਚੌਵਾਂ-ਵਸਤੀ ਦੇ ਜੇਤ ਬਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਰਾਜ ਪਰੋਹਤ ਦੇ ਪੁਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਬੜਾ ਗੁੰਡਾ ਸੀ, ਨੇਕ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪਾਇਆ। {{gap}}ਪੰਦਰ੍ਹਵਾਂ-ਕਪਲ ਵਸਤੂ ਦੇ ਪਾਸ ਲੌਧ ਗ੍ਰਾਮ ਬਿਤਾਇਆ। ਬਆਦ ਸ੍ਰਾਵਸਤੀ ਗਏ । ਉਥੇ ਇਕ ਜਨਾ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਮਨੁਖ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਸੀ । ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਬਣਾਇਆ। {{gap}}ਸੋਲਵਾਂ-ਝਾਵਸਤੀ ਦੇ ਉਸੇ ਕਸਬੇ 'ਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਿਥੇ ਇਕ ਨਰ ਮਾਸ ਭੁਖੀ ਨੂੰ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਤੇ ਅਠਾਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਕਟਿਆਂ। ਇਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਦੇਵਦਤ ਨੇ ਕਈ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਕੀਤੀ । ਪਰ ਪੇਸ਼ ਕੋਈ ਨਾ ਗਈ । {{gap}}ਉਨੀਵਾਂ-ਚਲਿਆ ਪਰਬਤ ਤੇ ਕਟ ਕੇ ਫਿਰ ਰਾਜ ਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਕੋਲ ਗ੍ਰਿਧਕੂਣ ਪਰਬਤਤੇ ਆ ਗਏ। ਦੇਵਦੱਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ । ਉਸ ਨੇ ਬਿੰਬਸਾਰ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਜਾਤ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਅਡੇ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਉਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਵਾਇਆ ਹੋਈਆ ਸੀ। {{gap}}ਵੀਹਵਾਂ-ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਬਿਤਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਇਥੇ ਨਹੀਂ ਆਏ। {{gap}}ਇਕੀਵਾਂ-ਸ਼ਾਵਸਤੀ ਵਿਚ ਕਟਿਆ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸਦਾ ਭੂਮਣ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਚੌਮਾਸਾ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਟਿਆ। ਸਦਾ ਇਥੇ ਹੀ ਕੁੱਟਿਆ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ </poem>}}<noinclude>{{left|੭੮}}</noinclude> ps4c3l0czuuznqeehj1uvhn58qjauzm 250 70356 232221 212368 2026-08-15T23:21:14Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 232221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{larger|'''ਪੋਥੀ'''}} {{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਪੋਥੀ ਰੱਬ ਦੀ ਦੇਹੀ ਧੰਨੁ ਸੁ ਅੱਖਰ ਸ਼ਬਦ ਧੰਨੁ ਧੰਨੁ ਕਾਤਬ ਧੰਨੁ ਲਿਖਾਰੀ ਜਿਸ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਧੰਨੁ ਲਿਖਿਆ ਵਾਚਣ ਵਾਲ਼ਾ ਧੰਨੁ ਪਾਠੀ ਪਾਠ ਵਿਚਾਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਧੰਨੁ ਸਰੋਤਾ ਜਿਸਦੇ ਕੰਨੀਂ ਰਿਸਦੀ ਵਾਣੀ ਧੰਨੁ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋ ਪੋਥੀ ਛੁਹੰਦੇ ਹੱਥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੋਥੀ ਛੋਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪੋਥੀ ਹੋਣੀ ਧੰਨੁ ਸੁ ਹੱਥ ਸਭ ਕੁਛ ਸਾਜਣ ਵਾਲ਼ਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> pskut3dq775a6xl2gck1wppq8b3067f 232222 232221 2026-08-15T23:32:32Z Tamanpreet Kaur 606 232222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||੩੩}}</noinclude>{{larger|'''ਪੋਥੀ'''}} {{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਪੋਥੀ ਰੱਬ ਦੀ ਦੇਹੀ ਧੰਨੁ ਸੁ ਅੱਖਰ ਸ਼ਬਦ ਧੰਨੁ ਧੰਨੁ ਕਾਤਬ ਧੰਨੁ ਲਿਖਾਰੀ ਜਿਸ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਧੰਨੁ ਲਿਖਿਆ ਵਾਚਣ ਵਾਲ਼ਾ ਧੰਨੁ ਪਾਠੀ ਪਾਠ ਵਿਚਾਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਧੰਨੁ ਸਰੋਤਾ ਜਿਸਦੇ ਕੰਨੀਂ ਰਿਸਦੀ ਵਾਣੀ ਧੰਨੁ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋ ਪੋਥੀ ਛੁਹੰਦੇ ਹੱਥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੋਥੀ ਛੋਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪੋਥੀ ਹੋਣੀ ਧੰਨੁ ਸੁ ਹੱਥ ਸਭ ਕੁਛ ਸਾਜਣ ਵਾਲ਼ਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> 460fjq4a1beplxrdvjndi64e5jjxdd1 250 70357 232223 212369 2026-08-15T23:35:00Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 232223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||੩੫|}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਧੰਨੁ ਜਾਨਵਰ ਜਿਸਦੀ ਚਮੜੀ ਲੱਗੀ ਪੋਥੀ ਲੇਖੇ ਧੰਨੁ ਬਗੜ-ਮੰਜ ਜੋ ਗਲ਼ ਕੇ ਕਾਗਦੁ ਰੂਪ ਸਮਾਈ ਧੰਨੁ ਉਹ ਕਾਗਦੁ ਉੜਨ ਖਟੋਲਾ ਧੰਨੁ ਕਾਗਦੁ ਰਚੀ ਸਿਆਹੀ ਜਿਸਕੇ ਸਦਕੇ ਅੱਖਰ ਬਣਿਆ ਤੇ ਜੋ ਕੁਛ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਕੁਛ ਉਸ ਮਾਹੀਂ ਧੰਨੁ ਘੁਮਿਆਰ ਜਿਸ ਰੋਸ਼ਨਾਈ ਦਵਾਤ ਬਣਾਈ ਧੰਨੁ ਸੁ ਕਲਮ ਕਿਸ ਕੀਏ 'ਸ਼ਨਾਨਾ ਧੰਨ ਚਮਿਆਰ ਜਿਸਨੇ ਚਮੜਾ ਉਸ ਕੇ ਰੰਗ ਮੇਂ ਰਾਤਾ ਧੰਨੁ ਸੁ ਖੁਰਪੀ ਧੰਨੁ ਸੁ ਆਟਾ ਧਾਗਾ ਜਿਤ ਸੁਹਣੀ ਜਿਲਤ ਬੰਧਾਈ ਧੰਨੁ ਸੰਤੋਖੀ ਪੋਥੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਨੇਰ੍ਹਾ ਧੰਨੁ ਲਏ ਵਾਕ ਦਾ ਚਾਨਣ ਧੰਨੁ ਉਹ ਥਾਨ ਜਿਥੇ ਪੋਥੀ ਦਾ ਹੈ ਵਾਸਾ ਜਿਸ ਥਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਵਾਅਦਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> 4tuv9xgc3t5hkyh8ubm1rs2ctm5ge5s 232224 232223 2026-08-15T23:35:46Z Tamanpreet Kaur 606 232224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||੩੫}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਧੰਨੁ ਜਾਨਵਰ ਜਿਸਦੀ ਚਮੜੀ ਲੱਗੀ ਪੋਥੀ ਲੇਖੇ ਧੰਨੁ ਬਗੜ-ਮੰਜ ਜੋ ਗਲ਼ ਕੇ ਕਾਗਦੁ ਰੂਪ ਸਮਾਈ ਧੰਨੁ ਉਹ ਕਾਗਦੁ ਉੜਨ ਖਟੋਲਾ ਧੰਨੁ ਕਾਗਦੁ ਰਚੀ ਸਿਆਹੀ ਜਿਸਕੇ ਸਦਕੇ ਅੱਖਰ ਬਣਿਆ ਤੇ ਜੋ ਕੁਛ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਕੁਛ ਉਸ ਮਾਹੀਂ ਧੰਨੁ ਘੁਮਿਆਰ ਜਿਸ ਰੋਸ਼ਨਾਈ ਦਵਾਤ ਬਣਾਈ ਧੰਨੁ ਸੁ ਕਲਮ ਕਿਸ ਕੀਏ 'ਸ਼ਨਾਨਾ ਧੰਨ ਚਮਿਆਰ ਜਿਸਨੇ ਚਮੜਾ ਉਸ ਕੇ ਰੰਗ ਮੇਂ ਰਾਤਾ ਧੰਨੁ ਸੁ ਖੁਰਪੀ ਧੰਨੁ ਸੁ ਆਟਾ ਧਾਗਾ ਜਿਤ ਸੁਹਣੀ ਜਿਲਤ ਬੰਧਾਈ ਧੰਨੁ ਸੰਤੋਖੀ ਪੋਥੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਨੇਰ੍ਹਾ ਧੰਨੁ ਲਏ ਵਾਕ ਦਾ ਚਾਨਣ ਧੰਨੁ ਉਹ ਥਾਨ ਜਿਥੇ ਪੋਥੀ ਦਾ ਹੈ ਵਾਸਾ ਜਿਸ ਥਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਵਾਅਦਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> jzg89k0aq1t3vh52lwvekynnkvch9dx 250 70358 232225 212371 2026-08-15T23:41:49Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 232225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||੩੭}}</noinclude>{{larger|'''ਗੁਰਮੁਖੀ'''}} {{dhr|3em}} {{Block center|<poem> ਗੁਰਮੁਖੀ ਹੈ ਪੰਚਮੁਖੀ ਕੰਚਮੁਖੀ ਭਗਨਮੁਖੀ ਹੈ ਪਵਨਮੁਖੀ। ਜਲਮੁਖੀ ਥਲਮੁਖੀ ਹੈ ਨਭੋਮੁਖੀ। ਮੌਨਮੁਖੀ ਯੌਨਮੁਖੀ ਹੈ ਮਾਤਮੁਖੀ। ਹਰ ਜਾਤਿਮੁਖੀ ਪੁਸ਼ਪਮੁਖੀ ਲਿਪਤਮੁਖੀ ਹੈ ਸੁਪਤਮੁਖੀ। ਸੁਪਨਮੁਖੀ ਹੈ ਸੂਰਯਮੁਖੀ ਜਾਗ ਜਾਗ ਹੇ ਦਹਮੁਖ ਮੰਡਲ॥ </poem>}}<noinclude></noinclude> 5d9d1i82o9uwxnakq3yjbk2snuwcww8 250 72609 232259 219733 2026-08-16T08:20:44Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 232259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|(੮੭)}}</noinclude>ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇਤਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇਵੇ ਤਾਂਕਿ ਇ ਸਦੁਖ ਤੋਂ ਛੁਟੀ ਮਿਲੇ। ਮੈਂ ਇਤਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਗੱਲ ਤਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਅਧੀ ਰਾਤਵੇਲੇ ਮੈਂ ਓਸੇ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਪਿਆ੨ ਮੌਤ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਕੋਠੜੀ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੁਲਾ ਅਰ ਇਕ ਨਕਾਬ ਪੋਸ਼ ਹੱਥ ਦੇ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਖੱਬੇ ਹਥ ਵਿਚ ਗੰਢ ਲਈ ਅੰਦਰ ਆਂਉਂਦਾ ਦਿਸਿਆ। ਇਕ ਤਲਵਾਰ ਹਥ ਵਿਚ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਤਲਵਾਰ ਓਸਦੇ ਲੁਕ ਵਿਚ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੋਠੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਓਸਨੇ ਬੂਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ ਅਰ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਗਿਆ। ਹਥ ਦੀ ਗੰਢ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੱਖਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਕੇ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਓਸਦਾ ਇਤਨਾ ਪਰੇਮ ਵੇਖਕੇ ਮੈਂ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ ਅਰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰਤ ਮਲੂਮ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰ ਪੁਰਾਣਾ ਨੌਕਰ “ਹਰਦੀਨ ਹੈਂ ਓਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਕਾਬ ਹਟਾਕੇ ਮੈਂ ਓਸਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੌਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਹਰਦੀਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ:-“ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚ ਤਾਂ ਗਿਆ ਹਾਂ ਪਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਜਾਣਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਆਪ ਘਬਰਾਓ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤਾਏ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਹੁਣ ਆਪ ਛੇਤੀ ਉਠੋ ਅਰ ਕੁਝ ਖਾ ਪੀ ਕੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਜਾਓ। {{gap}}ਜੋ ਗੱਠੜੀ ਹਰਦੀਨ ਲਿਆਇਆ ਸੀ ਉਸ ਵਿਚ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਕੇ ਪਾਣੀ ਪਿਆਇਆ ਅਰ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਤਲਵਾਰ ਦੇਕੇ ਬੋਲਿਆ ਆਪ ਉਠੋ ਅਰ ਮੇਰੇ<noinclude></noinclude> bytgt0ylnoae02izndv7rb1k41l0o1v 250 72610 232260 219734 2026-08-16T08:26:06Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 232260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੮੮ )}}</noinclude>ਪਿੱਛੇ ੨ ਤੁਰ ਪਵੋ ਇਤਨਾ ਸਮਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪ ਨਾਲ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਾਂ ਅਰ ਇਹ ਥਾਂ ਭੀ ਤਲਿਸਮ ਦਾ ਇਕ ਅੰਗ ਹੈ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੇਰੇਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੁਝਬਲਹੋਗਿਆਅਰ ਕੈਦੋਂ ਛੁਟਨ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ ਤਕੜਾ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਮੈਂ ਉਠ ਕੇ ਹਰਦੀਨ ਦੇ ਪਿਛੇ ੨ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਕੋਠੜੀ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੋਲਣ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਜਦ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਖਾਸ ਬਾਗ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਦਰਜੇ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਚੁਕਾ ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬੜਾ ਹੀ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖਾਸ ਬਾਗ ਵਿਚ ਹੀ ਦਰੋਗਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਏਤਨਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਰ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕੁਛ ਪਤਾ ਤਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਜੇਹੀਆਂ ਭੀ ਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਦਰੋਗਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਘਰ ਰਾਜਾਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕੁਛ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਸੁਖ! ਮੈਂ ਕੋਠੜੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋਕੇ ਬਰਾਂਡੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾ ਜਿਥੋਂ ਸਜੇ ਖਬੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਸਨ, ਸਜੇ ਪਾਸੇ ਵਲ ਸੈਨਤ ਕਰਕੇ ਹਰਦੀਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਏਸੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਦਰੋਗਾ ਜੈਪਾਲ ਤੇ ਹੋਰ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ ਏਸ ਪਾਸੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਏਧਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਹਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਚਲੋ ਕਿਤੇ ਨ ਕਿਤੇ ਰਸਤਾ ਮਿਲ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਸੀ ਤੇ ਉਪਰ ਕੋਈ ਛੱਤ ਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਓਥੋਂ ਦੀ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ ਨਜਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਦਮੀ ਖਬੇ ਪਾਸੇ ਤੁਰ ਪਏ, ਲਗ ਭਗ ਪੰਜਾਹਕੁ ਕਦਮ ਜਾਣ<noinclude></noinclude> 170nemzy9abg1lleeg9gwpse96f7dfd 250 73502 232205 232203 2026-08-15T12:16:18Z Harchand Bhinder 2624 232205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|ਰਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਏ...। ਤੜਕੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪਈਂ...। (''ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ'')}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|(ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|(''ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।'') ਪਰ ਮੁੱਲਾ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹੀਂ ।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ, ਮੁੱਲਾ,,,। (''ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਉਂਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ...।'') ਚੱਲ ਵਈ ਰਾਂਝਿਆ... ਹੀਰੇ ਲੱਭਣੇ ਸੌਖੇ...ਹੀਰ ਔਖੀ!}} {{Playscript||(ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਰੁਕਦਾ ਹੈ।) ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript||{{right|(''ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਵੰਝਲੀ ਛੋਹ ਲੈਂਦਾ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖਲੋਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਖਬਰ ਹੈ।'')}}}} {{Playscript||{{left|<poem>ਭੁੱਖ ਨੰਗ ਨੂੰ ਝਾਗ ਕੇ ਪੰਧ ਕਰਦਾ, ਰਾਤੀਂ ਵਿੱਚ ਮਸੀਤ ਦੇ ਆਇਆ ਈ। ਹੱਥ ਵੰਝਲੀ ਪਕੜ ਕੇ ਰਾਤ ਅੱਧੀ, ਰਾਂਝੇ ਮਜ਼ਾ ਭੀ ਖੂਬ ਬਣਾਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{left|{{gap}}{{gap}} ...............}} {{Playscript|ਕਥਾਕਾਰ{{gap}}:| ...ਵੰਝਲੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ 'ਚ... ਤੇ ...ਈਸ਼ਾ ਦੀ ਨਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (''ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।'') ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ...}} {{Playscript|1{{gap}}:|ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਵਦਾ ਈ...}} {{Playscript|2{{gap}}:|}} {{Playscript||...ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ ਅੰਦਰ!}} {{Playscript||{{|<poem>ਰੰਨ ਮਰਦ ਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕਾਈ, ਸੱਭੇ ਗਿਰਦ ਮਸੀਤ ਦੇ ਧਾਇਆ ਈ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਪੰਡ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ, ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੱਲਾ ਮਸੀਤ ਦਾ ਆਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{center|''(ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਵੰਝਲੀ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||21 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> mu2cmsdz8w5vjggaoedn5m6zwbsj3xc 232206 232205 2026-08-15T12:20:41Z Harchand Bhinder 2624 232206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|ਰਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਏ...। ਤੜਕੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪਈਂ...। (''ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ'')}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|(ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|(''ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।'') ਪਰ ਮੁੱਲਾ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹੀਂ ।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ, ਮੁੱਲਾ,,,। (''ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਉਂਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ...।'') ਚੱਲ ਵਈ ਰਾਂਝਿਆ... ਹੀਰੇ ਲੱਭਣੇ ਸੌਖੇ...ਹੀਰ ਔਖੀ!}} {{Playscript||(ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਰੁਕਦਾ ਹੈ।) ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript||{{Block center|<poem>(''ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਵੰਝਲੀ ਛੋਹ ਲੈਂਦਾ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖਲੋਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਖਬਰ ਹੈ।'')</poem>}}}} {{Playscript||{{left|<poem>ਭੁੱਖ ਨੰਗ ਨੂੰ ਝਾਗ ਕੇ ਪੰਧ ਕਰਦਾ, ਰਾਤੀਂ ਵਿੱਚ ਮਸੀਤ ਦੇ ਆਇਆ ਈ। ਹੱਥ ਵੰਝਲੀ ਪਕੜ ਕੇ ਰਾਤ ਅੱਧੀ, ਰਾਂਝੇ ਮਜ਼ਾ ਭੀ ਖੂਬ ਬਣਾਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{left|{{gap}}{{gap}} ...............}} {{Playscript|ਕਥਾਕਾਰ{{gap}}:| ...ਵੰਝਲੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ 'ਚ... ਤੇ ...ਈਸ਼ਾ ਦੀ ਨਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (''ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।'') ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ...}} {{Playscript|1{{gap}}:|ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਵਦਾ ਈ...}} {{Playscript|2{{gap}}:|}} {{Playscript||...ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ ਅੰਦਰ!}} {{Playscript||{{|<poem>ਰੰਨ ਮਰਦ ਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕਾਈ, ਸੱਭੇ ਗਿਰਦ ਮਸੀਤ ਦੇ ਧਾਇਆ ਈ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਪੰਡ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ, ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੱਲਾ ਮਸੀਤ ਦਾ ਆਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{center|''(ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਵੰਝਲੀ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||21 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> e29q7jrhiip9m5sdl39z2rpwa3igd0c 232207 232206 2026-08-15T12:23:56Z Harchand Bhinder 2624 232207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|ਰਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਏ...। ਤੜਕੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪਈਂ...। (''ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ'')}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|(ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|(''ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।'') ਪਰ ਮੁੱਲਾ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹੀਂ ।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ, ਮੁੱਲਾ,,,। (''ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਉਂਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ...।'') ਚੱਲ ਵਈ ਰਾਂਝਿਆ... ਹੀਰੇ ਲੱਭਣੇ ਸੌਖੇ...ਹੀਰ ਔਖੀ!}} {{Playscript||(ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਰੁਕਦਾ ਹੈ।) ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript||{{Block center|<poem>''(ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਵੰਝਲੀ ਛੋਹ ਲੈਂਦਾ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖਲੋਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਖਬਰ ਹੈ।)''</poem>}}}} {{Playscript||{{left|<poem>ਭੁੱਖ ਨੰਗ ਨੂੰ ਝਾਗ ਕੇ ਪੰਧ ਕਰਦਾ, ਰਾਤੀਂ ਵਿੱਚ ਮਸੀਤ ਦੇ ਆਇਆ ਈ। ਹੱਥ ਵੰਝਲੀ ਪਕੜ ਕੇ ਰਾਤ ਅੱਧੀ, ਰਾਂਝੇ ਮਜ਼ਾ ਭੀ ਖੂਬ ਬਣਾਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{left|{{gap}}{{gap}} ...............}} {{Playscript|ਕਥਾਕਾਰ{{gap}}:| ...ਵੰਝਲੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ 'ਚ... ਤੇ ...ਈਸ਼ਾ ਦੀ ਨਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (''ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।'') ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ...}} {{Playscript|1{{gap}}:|ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਵਦਾ ਈ...}} {{Playscript|2{{gap}}:|...ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ ਅੰਦਰ!}} {{Playscript||{{|<poem>ਰੰਨ ਮਰਦ ਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕਾਈ, ਸੱਭੇ ਗਿਰਦ ਮਸੀਤ ਦੇ ਧਾਇਆ ਈ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਪੰਡ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ, ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੱਲਾ ਮਸੀਤ ਦਾ ਆਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{center|''(ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਵੰਝਲੀ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||21 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> cjhmcvmk16nmqs20s3prpadrynacbvr 232208 232207 2026-08-15T12:26:45Z Harchand Bhinder 2624 232208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|ਰਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਏ...। ਤੜਕੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪਈਂ...। (''ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ'')}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|(ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|(''ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।'') ਪਰ ਮੁੱਲਾ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹੀਂ ।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ, ਮੁੱਲਾ,,,। (''ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਉਂਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ...।'') ਚੱਲ ਵਈ ਰਾਂਝਿਆ... ਹੀਰੇ ਲੱਭਣੇ ਸੌਖੇ...ਹੀਰ ਔਖੀ!}} {{Playscript||(ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਰੁਕਦਾ ਹੈ।) ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript||{{Block center|<poem>''(ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਵੰਝਲੀ ਛੋਹ ਲੈਂਦਾ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖਲੋਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਖਬਰ ਹੈ।)''</poem>}}}} {{Playscript||{{left|<poem>ਭੁੱਖ ਨੰਗ ਨੂੰ ਝਾਗ ਕੇ ਪੰਧ ਕਰਦਾ, ਰਾਤੀਂ ਵਿੱਚ ਮਸੀਤ ਦੇ ਆਇਆ ਈ। ਹੱਥ ਵੰਝਲੀ ਪਕੜ ਕੇ ਰਾਤ ਅੱਧੀ, ਰਾਂਝੇ ਮਜ਼ਾ ਭੀ ਖੂਬ ਬਣਾਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{left|{{gap}}{{gap}} ...............}} {{Playscript|ਕਥਾਕਾਰ{{gap}} :| ...ਵੰਝਲੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ 'ਚ... ਤੇ ...ਈਸ਼ਾ ਦੀ ਨਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (''ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।'') ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ...}} {{Playscript|1{{gap}}:|ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਵਦਾ ਈ...}} {{Playscript|2{{gap}}:|...ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ ਅੰਦਰ!}} {{Playscript||{{|<poem>ਰੰਨ ਮਰਦ ਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕਾਈ, ਸੱਭੇ ਗਿਰਦ ਮਸੀਤ ਦੇ ਧਾਇਆ ਈ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਪੰਡ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ, ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੱਲਾ ਮਸੀਤ ਦਾ ਆਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{center|''(ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਵੰਝਲੀ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||21 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> duiepqolce3hqabyro5omhm4mm1p2zh 232209 232208 2026-08-15T12:29:41Z Harchand Bhinder 2624 232209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|ਰਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਏ...। ਤੜਕੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪਈਂ...। (''ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ'')}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|(ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|(''ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।'') ਪਰ ਮੁੱਲਾ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹੀਂ ।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ, ਮੁੱਲਾ,,,। (''ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਉਂਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ...।'') ਚੱਲ ਵਈ ਰਾਂਝਿਆ... ਹੀਰੇ ਲੱਭਣੇ ਸੌਖੇ...ਹੀਰ ਔਖੀ!}} {{Playscript||(ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਰੁਕਦਾ ਹੈ।) ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript||{{Block center|<poem>''(ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਵੰਝਲੀ ਛੋਹ ਲੈਂਦਾ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖਲੋਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਖਬਰ ਹੈ।)''</poem>}}}} {{Playscript||{{left|<poem>ਭੁੱਖ ਨੰਗ ਨੂੰ ਝਾਗ ਕੇ ਪੰਧ ਕਰਦਾ, ਰਾਤੀਂ ਵਿੱਚ ਮਸੀਤ ਦੇ ਆਇਆ ਈ। ਹੱਥ ਵੰਝਲੀ ਪਕੜ ਕੇ ਰਾਤ ਅੱਧੀ, ਰਾਂਝੇ ਮਜ਼ਾ ਭੀ ਖੂਬ ਬਣਾਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{left|{{gap}}{{gap}} ...............}} {{Playscript| ਕਥਾਕਾਰ {{gap}} :| ...ਵੰਝਲੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ 'ਚ... ਤੇ ...ਈਸ਼ਾ ਦੀ ਨਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ''(ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ...}} {{Playscript|1{{gap}}:|ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਵਦਾ ਈ...}} {{Playscript|2{{gap}}:|...ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ ਅੰਦਰ!}} {{Playscript||{{|<poem>ਰੰਨ ਮਰਦ ਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕਾਈ, ਸੱਭੇ ਗਿਰਦ ਮਸੀਤ ਦੇ ਧਾਇਆ ਈ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਪੰਡ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ, ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੱਲਾ ਮਸੀਤ ਦਾ ਆਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{center|''(ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਵੰਝਲੀ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||21 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 47n4ilo8bfg844h8xuay336zlev3t1y 232210 232209 2026-08-15T12:34:14Z Harchand Bhinder 2624 232210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|ਰਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਏ...। ਤੜਕੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪਈਂ...। (''ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ'')}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|(ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ{{gap}}:|(''ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।'') ਪਰ ਮੁੱਲਾ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹੀਂ ।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ, ਮੁੱਲਾ,,,। (''ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਉਂਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ...।'') ਚੱਲ ਵਈ ਰਾਂਝਿਆ... ਹੀਰੇ ਲੱਭਣੇ ਸੌਖੇ...ਹੀਰ ਔਖੀ!}} {{Playscript||(ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਰੁਕਦਾ ਹੈ।) ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript||{{Block center|<poem>''(ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਵੰਝਲੀ ਛੋਹ ਲੈਂਦਾ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖਲੋਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਖਬਰ ਹੈ।)''</poem>}}}} {{Playscript||{{left|<poem>ਭੁੱਖ ਨੰਗ ਨੂੰ ਝਾਗ ਕੇ ਪੰਧ ਕਰਦਾ, ਰਾਤੀਂ ਵਿੱਚ ਮਸੀਤ ਦੇ ਆਇਆ ਈ। ਹੱਥ ਵੰਝਲੀ ਪਕੜ ਕੇ ਰਾਤ ਅੱਧੀ, ਰਾਂਝੇ ਮਜ਼ਾ ਭੀ ਖੂਬ ਬਣਾਇਆ ਈ।</poem>}}}} {{left|{{gap}}{{gap}} ...............}} {{Playscript|ਕਥਾਕਾਰ |: ...ਵੰਝਲੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ 'ਚ... ਤੇ ...ਈਸ਼ਾ ਦੀ ਨਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ''(ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ...}} {{Playscript|1{{gap}}:|ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਵਦਾ ਈ...}} {{Playscript|2{{gap}}:|...ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ ਅੰਦਰ!}} {{Playscript||{{left|<poem>ਰੰਨ ਮਰਦ ਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕਾਈ, ਸੱਭੇ ਗਿਰਦ ਮਸੀਤ ਦੇ ਧਾਇਆ ਈ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਪੰਡ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ, ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੱਲਾ ਮਸੀਤ ਦਾ ਆਇਆ ਈ।</poem>}} }} {{center|''(ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਵੰਝਲੀ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||21 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> h87ff3041tknlyx4dwq5tzf91an88ri 250 73503 232219 2026-08-15T16:28:24Z Jalseerat Aman 2446 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "( ੧੯ ) ਇਹ ਗਲ ਚਿਤ ਚੇਤੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਉਪਰ ਇਹ ਅਖਿਉ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਟਾਕਸ਼ਨੀ ਕਉਤਕ ਵਰਤਣੇ ਹਨ । ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਬਸ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਵਿਖੇ ਜੁਟੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਕਮ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 232219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>( ੧੯ ) ਇਹ ਗਲ ਚਿਤ ਚੇਤੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਉਪਰ ਇਹ ਅਖਿਉ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਟਾਕਸ਼ਨੀ ਕਉਤਕ ਵਰਤਣੇ ਹਨ । ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਬਸ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਵਿਖੇ ਜੁਟੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਕਮਾਈਆਂ ਉਤੇ ਤੁੱਠ ਕੇ ਦਾਤਾਰ ਗੁਰੂ ਕਰਤਾਰ ਉਪਰ ਦਸੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਖਸ਼ਿੰਦ ਦਾਤਾਰ ਦਾ ਦਾਤ ਜੋਤ ਮਈ ਹੁਕਮ ਅਮਿਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੋਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਹੁਕਮੀ ਸਚੇ ਹਾਕਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਕਮੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਵੀ ਪਿਆਈਦਾ ਹੈ। (੪) ਕਰਤੇ ਪੁਰਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਬਿਸਮ ਬਿਨੋਦੀ ਚੋਜ ਅਤੀ ਅਸਚਰਜ ਅਤੇ ਪਰਮ ਅਧਿਭੂਤ ਹਨ ਕਿ ਭੂਲੇ ਜਾਂਦੇ ਅਉਝੜ ਪਏ ਹੋਏ ਬਿਖਈ ਮਨ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਬਾਣੀ ਦੀ ਗੁਰਪਰਸਾਦੀ ਟੇਕ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ ਗੁਰਮਤ ਮਾਰਗੀ ਸੁਮਾਰਗ ਉਤੇ ਫੇਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਉਣ ਦਾ ਅਚਰਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਏਹ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦਸਮ ਦੁਆਰ ਵਿਖੇ ਅਨ- ਹਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧੰਨਕਾਰ ਇਸ ਨਾਮ ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪਾਰਸ = ਪਰਤਾਪ ਦੁਆਰਾ ਆਣ ਵਜਦੀ ਹੈ। (ਪ) ਭੂਲੇ ਜਾਂਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਸ ਅਚਰਜ ਫੇਰਨੀ ਫੇਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੀ ਮੂਲ ਅਸਲੇ ਲਈ ਸਨਾਤਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਆ ਪਲਦਾ-<noinclude></noinclude> sguc0ycohc6h7tcxf3euiwx6ro2v4i1 232220 232219 2026-08-15T16:28:48Z Jalseerat Aman 2446 232220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>________________ ( ੧੯ ) ਇਹ ਗਲ ਚਿਤ ਚੇਤੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਉਪਰ ਇਹ ਅਖਿਉ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਟਾਕਸ਼ਨੀ ਕਉਤਕ ਵਰਤਣੇ ਹਨ । ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਬਸ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਵਿਖੇ ਜੁਟੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਕਮਾਈਆਂ ਉਤੇ ਤੁੱਠ ਕੇ ਦਾਤਾਰ ਗੁਰੂ ਕਰਤਾਰ ਉਪਰ ਦਸੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਖਸ਼ਿੰਦ ਦਾਤਾਰ ਦਾ ਦਾਤ ਜੋਤ ਮਈ ਹੁਕਮ ਅਮਿਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੋਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਹੁਕਮੀ ਸਚੇ ਹਾਕਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਕਮੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਵੀ ਪਿਆਈਦਾ ਹੈ। (੪) ਕਰਤੇ ਪੁਰਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਬਿਸਮ ਬਿਨੋਦੀ ਚੋਜ ਅਤੀ ਅਸਚਰਜ ਅਤੇ ਪਰਮ ਅਧਿਭੂਤ ਹਨ ਕਿ ਭੂਲੇ ਜਾਂਦੇ ਅਉਝੜ ਪਏ ਹੋਏ ਬਿਖਈ ਮਨ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਬਾਣੀ ਦੀ ਗੁਰਪਰਸਾਦੀ ਟੇਕ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ ਗੁਰਮਤ ਮਾਰਗੀ ਸੁਮਾਰਗ ਉਤੇ ਫੇਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਉਣ ਦਾ ਅਚਰਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਏਹ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦਸਮ ਦੁਆਰ ਵਿਖੇ ਅਨ- ਹਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧੰਨਕਾਰ ਇਸ ਨਾਮ ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪਾਰਸ = ਪਰਤਾਪ ਦੁਆਰਾ ਆਣ ਵਜਦੀ ਹੈ। (ਪ) ਭੂਲੇ ਜਾਂਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਸ ਅਚਰਜ ਫੇਰਨੀ ਫੇਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੀ ਮੂਲ ਅਸਲੇ ਲਈ ਸਨਾਤਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਆ ਪਲਦਾ-<noinclude></noinclude> isni31z1c5lts0dzy2xw93de8kq4mnc 250 73504 232252 2026-08-16T06:55:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{Multicol}} ਖੱਦਰ-71, 88, 97, 145 ਖੰਘਰ-156 ਖੇਡ-29, 50, 61, 69, 124, 125, 155 ਗਊ-24 ''ਗ'' ਗਹਿਣਾ–50, 85, 107, 133 ਗਠੜੀ-114 ਗਤੀ-88, 32, 33, 150 ਗਮ-71, 82 ਗਰਦ-113 ਗ਼ਲ-37,71 ਗਲ਼ੀ-71, 76 ਗੜਵਾ-50, 144, 152 ਗਾਨੀ-42 ਗੁਆਂਢਣ-75, 76, 119, 126 ਗੁਜਰੀ-49, 55 ਗੁੱਟ-92 ਗੁੱਤ-42, 55, 56, 62, 93 ਗੁਤਾਵਾਂ-163 ਗੁਰੂ-30 ਗੁਲਕੰਦ-162 ਗੁਲਾਬੀ ਝੋਨਾ-115 ਗੁੜ-66, 111, 114, 115, 158 ਗੋਦੀ-43, 69 ਗੱਠ-70 ਗੱਠੜੀ-108 ਗੱਡੀ-73, 78, 79, 110, 111, 119, 126 ਗੰਢੇ-41 ਗੰਦਲ−39, 41, 60 ਗੰਨੇ−39, 41, 60 {{Multicol-break}} ''ਘ'' ਘਰਾਟ–157 ਘੜਾ-63, 144 ਘੜੀ−25, 27 ਘੁੰਗਰ-49, 93, 122, 141 ਘੁੰਡ-54, 62, 86, 87, 90, 99, 121, 131, 156, 167 ਘੁੱਦੂ-114 ਘੁਲਾੜੀ-115 ਘੋਟਣਾ-36, 126 ਘੋੜਾ-45,75 ਘੋੜੀ-24, 45, 116 ਘੱਗਰਾ-87, 123 ਘੱਗਰੀ-155 ''ਚ'' ਚਕਵਾਂ ਚੁੱਲ੍ਹਾ-151 ਚੱਕੀ-124, 129 ਚੁਟਕ—152 ਚਟਣੀ–157 ਚਰਖਾ-35, 54, 62, 63, 78. 122, 128,144,154, 166 ਚਰਖੀ-62 ਚਰੀ-41, 42, 107, 130, 131, 133, 148, 152 ਚਾਦਰਾ-41, 88, 89, 92, 141, 148, 151 ਚਿੱਠੀ—64, 80, 81, 111 ਚਿੱਤ-69, 73, 82, 83, 84, 153, 162 ਚਿਤਮਣੀ—69 ਚੀਰਾ-89, 131 {{Multicol-end}}</poem>}}<noinclude>{{rh|172 :: ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ||}}</noinclude> 6zv9rmj0ae2lhf0rj4j27uvta3g8tm4 232253 232252 2026-08-16T06:56:18Z Harchand Bhinder 2624 232253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{Multicol}} ਖੱਦਰ-71, 88, 97, 145 ਖੰਘਰ-156 ਖੇਡ-29, 50, 61, 69, 124, 125, 155 ''ਗ'' ਗਊ-24 ਗਹਿਣਾ–50, 85, 107, 133 ਗਠੜੀ-114 ਗਤੀ-88, 32, 33, 150 ਗਮ-71, 82 ਗਰਦ-113 ਗ਼ਲ-37,71 ਗਲ਼ੀ-71, 76 ਗੜਵਾ-50, 144, 152 ਗਾਨੀ-42 ਗੁਆਂਢਣ-75, 76, 119, 126 ਗੁਜਰੀ-49, 55 ਗੁੱਟ-92 ਗੁੱਤ-42, 55, 56, 62, 93 ਗੁਤਾਵਾਂ-163 ਗੁਰੂ-30 ਗੁਲਕੰਦ-162 ਗੁਲਾਬੀ ਝੋਨਾ-115 ਗੁੜ-66, 111, 114, 115, 158 ਗੋਦੀ-43, 69 ਗੱਠ-70 ਗੱਠੜੀ-108 ਗੱਡੀ-73, 78, 79, 110, 111, 119, 126 ਗੰਢੇ-41 ਗੰਦਲ−39, 41, 60 ਗੰਨੇ−39, 41, 60 {{Multicol-break}} ''ਘ'' ਘਰਾਟ–157 ਘੜਾ-63, 144 ਘੜੀ−25, 27 ਘੁੰਗਰ-49, 93, 122, 141 ਘੁੰਡ-54, 62, 86, 87, 90, 99, 121, 131, 156, 167 ਘੁੱਦੂ-114 ਘੁਲਾੜੀ-115 ਘੋਟਣਾ-36, 126 ਘੋੜਾ-45,75 ਘੋੜੀ-24, 45, 116 ਘੱਗਰਾ-87, 123 ਘੱਗਰੀ-155 ''ਚ'' ਚਕਵਾਂ ਚੁੱਲ੍ਹਾ-151 ਚੱਕੀ-124, 129 ਚੁਟਕ—152 ਚਟਣੀ–157 ਚਰਖਾ-35, 54, 62, 63, 78. 122, 128,144,154, 166 ਚਰਖੀ-62 ਚਰੀ-41, 42, 107, 130, 131, 133, 148, 152 ਚਾਦਰਾ-41, 88, 89, 92, 141, 148, 151 ਚਿੱਠੀ—64, 80, 81, 111 ਚਿੱਤ-69, 73, 82, 83, 84, 153, 162 ਚਿਤਮਣੀ—69 ਚੀਰਾ-89, 131 {{Multicol-end}}</poem>}}<noinclude>{{rh|172 :: ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ||}}</noinclude> o1j5u64ugrtv0taffkw0t0sxrkcuqxp 232254 232253 2026-08-16T06:59:10Z Harchand Bhinder 2624 232254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{Multicol}} ਖੱਦਰ-71, 88, 97, 145 ਖੰਘਰ-156 ਖੇਡ-29, 50, 61, 69, 124, {{gap}}125, 155 ''ਗ'' ਗਊ-24 ਗਹਿਣਾ–50, 85, 107, 133 ਗਠੜੀ-114 ਗਤੀ-88, 32, 33, 150 ਗਮ-71, 82 ਗਰਦ-113 ਗ਼ਲ-37,71 ਗਲ਼ੀ-71, 76 ਗੜਵਾ-50, 144, 152 ਗਾਨੀ-42 ਗੁਆਂਢਣ-75, 76, 119, 126 ਗੁਜਰੀ-49, 55 ਗੁੱਟ-92 ਗੁੱਤ-42, 55, 56, 62, 93 ਗੁਤਾਵਾਂ-163 ਗੁਰੂ-30 ਗੁਲਕੰਦ-162 ਗੁਲਾਬੀ ਝੋਨਾ-115 ਗੁੜ-66, 111, 114, 115, 158 ਗੋਦੀ-43, 69 ਗੱਠ-70 ਗੱਠੜੀ-108 ਗੱਡੀ-73, 78, 79, 110, 111, {{gap}}119, 126 ਗੰਢੇ-41 ਗੰਦਲ−39, 41, 60 ਗੰਨੇ−39, 41, 60 {{Multicol-break}} ''ਘ'' ਘਰਾਟ–157 ਘੜਾ-63, 144 ਘੜੀ−25, 27 ਘੁੰਗਰ-49, 93, 122, 141 ਘੁੰਡ-54, 62, 86, 87, 90, 99, {{gap}}121, 131, 156, 167 ਘੁੱਦੂ-114 ਘੁਲਾੜੀ-115 ਘੋਟਣਾ-36, 126 ਘੋੜਾ-45,75 ਘੋੜੀ-24, 45, 116 ਘੱਗਰਾ-87, 123 ਘੱਗਰੀ-155 ''ਚ'' ਚਕਵਾਂ ਚੁੱਲ੍ਹਾ-151 ਚੱਕੀ-124, 129 ਚੁਟਕ—152 ਚਟਣੀ–157 ਚਰਖਾ-35, 54, 62, 63, 78. {{gap}}122, 128,144,154, 166 ਚਰਖੀ-62 ਚਰੀ-41, 42, 107, 130, 131, {{gap}}133, 148, 152 ਚਾਦਰਾ-41, 88, 89, 92, 141, {{gap}}148, 151 ਚਿੱਠੀ—64, 80, 81, 111 ਚਿੱਤ-69, 73, 82, 83, 84, {{gap}}153, 162 ਚਿਤਮਣੀ—69 ਚੀਰਾ-89, 131 {{Multicol-end}}</poem>}}<noinclude>{{rh|172 :: ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ||}}</noinclude> riusemmsnjnzhhcyr8x1ba70ekgqbe1 250 73505 232255 2026-08-16T07:17:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{Multicol}} ਚੁਗਲ - 53 ਚੁਬਾਰਾ-60, 117, 123 ਚੁੰਨੀ-89 ਚੂਹੀ-45 ਚੂਚਕ−154 ਚੂੰਡਾ-93 ਚੂਰੀ-111 ਚੂੜਾ-88, 166 ਚੂੜੀਆਂ-88, 90, 166 ਚੋਗ-53 ਚੋਬਰ-152 ਚੋਬਰੀ-120 ਚੱਪਣੀ–138 ਚੰਦਨ−33, 106, 166 ਚਮ-27 ''ਛ'' ਛਟੀ-32, 104, 153 ਛਤਰੀ-156 ਛੱਪਰੀ-24 ਛੱਪੜ-28, 56, 61, 86 ਛੱਪੜੀ-112 ਛਪਾਰ−160 ਛਮਕਾਂ-165 ਛਵੀਂ-150 ਛੜਾ-35, 44, 80, 90, 136, {{gap}}137, 141 ਛਾਉਣੀ-80 ਛਾਤੀ-59 ਛੀਂਟ-56, 156 ਛੁਰੀ-81 ਛੇਕ-59 ਛੈਣੇ–93 {{Multicol-break}} ਛੋਪ-68 ਛੋਲੇ-42, 130 ਛੱਕ—108 ਛੱਜ-50 ਛੱਤਣ—108 ਛੱਲੀ-44 ਛੰਨਾ-112, 124 ''ਜ'' ਜਗੀਰ-28 ਜਠਾਣੀ-130, 131, 132 ਜਠੇਰੇ-103 ਜਰਗ-62, 160 ਜਲੰਬੀ-159 ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ-27 ਜਾਗ-76 ਜਾਗਟ—89 ਜਾਂਗੀਆ-49 ਜਾਤੂ-32 ਜਾਨ-71, 83 ਜਾਨੀ—164 ਜਿੰਦ-67, 69, 77 ਜਿੰਦੜੀ-66, 72, 82 ਜੀਜਾ-159 ਜੁਆਨੀ-63 ਜੁੱਤੀ-90, 96, 132, 163, 167 ਜੁਲਾਹਾ-24 ਜੂਹ–167 ਜੇਠ-32, 42, 36, 87, 130, {{gap}}131, 132 ਜੈਤੋ-160 ਜੋਗੀ-55 ਜੋਬਨ−27, 64 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{rh|||ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ :: 173}}</noinclude> hgdc66daaxlppw0en935yljmap1nbk8 232256 232255 2026-08-16T07:19:33Z Harchand Bhinder 2624 232256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{Multicol}} ਚੁਗਲ - 53 ਚੁਬਾਰਾ-60, 117, 123 ਚੁੰਨੀ-89 ਚੂਹੀ-45 ਚੂਚਕ−154 ਚੂੰਡਾ-93 ਚੂਰੀ-111 ਚੂੜਾ-88, 166 ਚੂੜੀਆਂ-88, 90, 166 ਚੋਗ-53 ਚੋਬਰ-152 ਚੋਬਰੀ-120 ਚੱਪਣੀ–138 ਚੰਦਨ−33, 106, 166 ਚਮ-27 ''ਛ'' ਛਟੀ-32, 104, 153 ਛਤਰੀ-156 ਛੱਪਰੀ-24 ਛੱਪੜ-28, 56, 61, 86 ਛੱਪੜੀ-112 ਛਪਾਰ−160 ਛਮਕਾਂ-165 ਛਵੀਂ-150 ਛੜਾ-35, 44, 80, 90, 136, {{gap}}137, 141 ਛਾਉਣੀ-80 ਛਾਤੀ-59 ਛੀਂਟ-56, 156 ਛੁਰੀ-81 ਛੇਕ-59 ਛੈਣੇ–93 {{Multicol-break}} ਛੋਪ-68 ਛੋਲੇ-42, 130 ਛੱਕ—108 ਛੱਜ-50 ਛੱਤਣ—108 ਛੱਲੀ-44 ਛੰਨਾ-112, 124 ''ਜ'' ਜਗੀਰ-28 ਜਠਾਣੀ-130, 131, 132 ਜਠੇਰੇ-103 ਜਰਗ-62, 160 ਜਲੰਬੀ-159 ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ-27 ਜਾਗ-76 ਜਾਗਟ—89 ਜਾਂਗੀਆ-49 ਜਾਤੂ-32 ਜਾਨ-71, 83 ਜਾਨੀ—164 ਜਿੰਦ-67, 69, 77 ਜਿੰਦੜੀ-66, 72, 82 ਜੀਜਾ-159 ਜੁਆਨੀ-63 ਜੁੱਤੀ-90, 96, 132, 163, 167 ਜੁਲਾਹਾ-24 ਜੂਹ–167 ਜੇਠ-32, 42, 36, 87, 130, {{gap}}131, 132 ਜੈਤੋ-160 ਜੋਗੀ-55 ਜੋਬਨ−27, 64 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{rh|||ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ :: 173}}</noinclude> 555c5eu7qwa17v1v0txbuixqfja4euu 250 73506 232257 2026-08-16T07:34:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{Multicol}} ਜ਼ੋਰਾਵਰ–158 ਜੱਕਾ-46, 80 ਜੱਗਾ-150 ਜੱਟ-149, 150 ਜੱਜ-142 ਜੰਗ-179 ਜੰਞ-24 ਜੰਜੀਰੀ-89, 113 ਜੰਡ-33, 34 ''ਝ'' ਝਾਕਾ-63 ਝਾਫਾ-168 ਝਾਂਜਰ-45, 47, 86, 90, 131, {{gap}}138, 139, 142, 165 ਝਿਮਣ-162 ਝੁਮਕੇ−36, 90, 91 ਝੋਟਾ-152 ਝੋਰਾ-120 ਝੋਲੀ-29'' ''ਟ'' ਟਸਰੀ-116 ਟਾਹਲਾ-34 ਟਾਹਲੀ—35 ਟਾਕੀ-147 ਟਾਂਡੇ–164 ਟਿਕਟ–79 ਟਿੱਬੇ-63 ਟਿੰਡ-34 ਟੀਂਡੇ–40 ਟੁੱਕ-72, 115 ਟੇਸਣ-80, 148 {{Multicol-break}} ਟੇਕ-66 ਟੋਕਰਾ-115 ਟੋਡੀ−145 ਟੋਭਾ—160 ਟੋਲੀ-159 ''ਠ'' ਠਾਣਾ-105 ਠਾਣੇਦਾਰ-45, 46, 90, 98, {{gap}}109, 142 ''ਡ'' ਡਲ਼ੀ-75, 112 ਡਰਾਈਵਰੀ−162 ਡਾਕੀਆ-81 ਡਾਕੇ—75 ਡਾਂਗ-86, 109, 142, 151 ਕੁਲ-26 ਡੋਲੇ–32 ਡਰ-164 ਡੋਰੀ-84, 93 ਡੋਰੀਆ-73, 97, 133 ਡੱਬ-43, 94, 97, 166 ਡੱਬੀ-67 ਡੱਬੀ ਕੁੱਤੀ-45, 46, 71 ਡੰਡੀ-156 ਡੰਡੀਆਂ-41, 46, 47 ਢਿਡ-122 ਢੇਰੀ—25, 29 ਢੋਈ-166 ਢੋਲਾ-74 {{Multicol-end}}</poem>}}<noinclude>{{rh|174 :: ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ||}}</noinclude> 3uqcfh52tv83ektq4tcvtyc9bayija7 232258 232257 2026-08-16T07:36:34Z Harchand Bhinder 2624 232258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{Multicol}} ਜ਼ੋਰਾਵਰ–158 ਜੱਕਾ-46, 80 ਜੱਗਾ-150 ਜੱਟ-149, 150 ਜੱਜ-142 ਜੰਗ-179 ਜੰਞ-24 ਜੰਜੀਰੀ-89, 113 ਜੰਡ-33, 34 ''ਝ'' ਝਾਕਾ-63 ਝਾਫਾ-168 ਝਾਂਜਰ-45, 47, 86, 90, 131, {{gap}}138, 139, 142, 165 ਝਿਮਣ-162 ਝੁਮਕੇ−36, 90, 91 ਝੋਟਾ-152 ਝੋਰਾ-120 ਝੋਲੀ-29'' ''ਟ'' ਟਸਰੀ-116 ਟਾਹਲਾ-34 ਟਾਹਲੀ—35 ਟਾਕੀ-147 ਟਾਂਡੇ–164 ਟਿਕਟ–79 ਟਿੱਬੇ-63 ਟਿੰਡ-34 ਟੀਂਡੇ–40 ਟੁੱਕ-72, 115 ਟੇਸਣ-80, 148 {{Multicol-break}} ਟੇਕ-66 ਟੋਕਰਾ-115 ਟੋਡੀ−145 ਟੋਭਾ—160 ਟੋਲੀ-159 ''ਠ'' ਠਾਣਾ-105 ਠਾਣੇਦਾਰ-45, 46, 90, 98, {{gap}}109, 142 ''ਡ'' ਡਲ਼ੀ-75, 112 ਡਰਾਈਵਰੀ−162 ਡਾਕੀਆ-81 ਡਾਕੇ—75 ਡਾਂਗ-86, 109, 142, 151 ਕੁਲ-26 ਡੋਲੇ–32 ਡਰ-164 ਡੋਰੀ-84, 93 ਡੋਰੀਆ-73, 97, 133 ਡੱਬ-43, 94, 97, 166 ਡੱਬੀ-67 ਡੱਬੀ ਕੁੱਤੀ-45, 46, 71 ਡੰਡੀ-156 ਡੰਡੀਆਂ-41, 46, 47 ''ਢ'' ਢਿਡ-122 ਢੇਰੀ—25, 29 ਢੋਈ-166 ਢੋਲਾ-74 {{Multicol-end}}</poem>}}<noinclude>{{rh|174 :: ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ||}}</noinclude> 3s6bywsixscs7jyeoc0haoxtu2o5c9j 250 73507 232263 2026-08-16T10:58:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{Multicol}} ਢੱਕਣ-43, 114 ''ਤ'' ਤਖਾਣੀ−65 ਤਲੰਗਾ−80 ਤਵਾ−79, 153, 157 ਤਵੀਤ−48, 91, 137, 149 ਤਵੀਤੀਆਂ−140 ਤਾਪ−72 ਤਾਣਾ−24 ਤਾਰੇ−40 ਤਿਣ−65 ਤਿੱਤਰ−53 ਤਿੱਤਰੀ−39, 41 ਤ੍ਰਿੰਜਣ−68, 79, 82, 123, 128 ਤੀਆਂ−74 ਤੀਰਥ−27 ਤੀਲ੍ਹੀ−98, 99, 143 ਤੂਤ−32, 34 ਤੂੰਬਾ−66 ਤੋਤਾ−35, 40, 53 ਤੋਰੀਆਂ−154 ਤਪ−152 ਤੰਦ−63, 78 ਤੰਦੂਰ−162 ''ਥ'' ਬਾਲ−71 ਥਾਲ਼ੀ−59 ਥਾਨ−71 ''ਦ'' ਦਸੌਰੀ ਦਾਖਾ−26 {{Multicol-break}} ਦਹੀਂ−25 ਦਖਾਣ–118 ਦਰਗਾਹ−23 ਦਰਵਾਜ਼ਾ−66 ਦਲੀਆ −167 ਦਲੇਲ ਗੁੱਜਰ−150 ਦਾਖਾਂ−26 ਦਾਤਣ−36, 89 ਦਾਣੇ−44 ਦਾਤਾ−30 ਦਾਤੀ−122 ਦਾਰੂ−86 ਦਾਲ−140 ਦਾਲ ਫੁਲਕਾ−59 ਦਾੜ੍ਹੀ–164 ਦਿਓਰ−49, 131, 133, 134, {{gap}}157 ਦਿਲ−25 ਦਿੱਲੀ−161 ਦੁਆਬਾ−31 ਦੁਆਨੀ−147 ਦੁੱਖ−82 ਦੁੱਧ−129, 159, 164 ਦੁੱਲਾ−153 ਦੰਦ−89 ਦੰਮ−74, 104 ''ਧ'' ਧਰਤੀ−23, 146 ਧਾਗਾ−24 ਧੁੱਪ−153 ਧੂੰਆਂ−81 ਧੂਰਕੋਟ−64 {{Multicol-end}}</poem>}}<noinclude>{{rh|||ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ :: 175}}</noinclude> 4tgukjkddehpshqp7eoev94lbi6b04n 250 73508 232265 2026-08-16T11:27:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Multicol}} ਧੂੜ−47, 64 ਧੋਬੀ−120 ਧੌਲ਼ੇ−27, 119 ਧੌੜੀ−90 ਧੰਨਾ−24 ''ਨ'' ਨਸੀਬ−64 ਨਸ਼ਾ−64, 65 ਨਹਿਰੂ−145 ਨਗੌਰੀ−49 ਨਘੋਚਣ−119 ਨਣਦ−39, 123, 127, 128, {{gap}}129 ਨੱਤੀਆਂ−91, 92, 103, 108, {{gap}}109 ਨਦੀ−154 ਨਨਕਾਣਾ−144 ਨਫ਼ਾ−119 ਨਲਕਾ−160 ਨਰਕ−166 ਨਰਮਾ−40, 90 ਨਾਈ−119, 151 ਨਾਗ−42 ਨਾਭਾ−64 ਨਾਮ−24, 29, 80 ਨਾਮਦੇਵ−24 ਨਾਰ−34 ਨਿਆਣੀ−152 ਨਿੰਬੂ−36 ਨਿੰਮ−35, 36, 53, 108, 126, {{gap}}141 ਨੀਂਦ−66 {{Multicol-break}} ਨੀਰ−28, 83 ਨੇਤਰ−67 ਨੇਮ−68 ਨੰਦਕੁਰ−72 ''ਪ'' ਪਊਏ−93 ਪਸ਼ੂ−27 ਪਹਾੜ−30, 67 ਪਹੁੰਚੀ−92 ਪਜਾਮਾ−48 ਪਟੋਲਾ−61 ਪਟਵਾਰੀ−32, 59, 85, 107, {{gap}}136, 143 ਪਤਾਸੇ−22, 35, 58, 108 ਪਤੀਲਾ−150 ਪਤੰਗ−64 ਪਰਤਾਪੀ−150 ਪਰਾਹੁਣਾ−118, 141, 154 ਪਰਮੇਸ਼ਰ − 27 ਪਰੌਂਠੇ −140 ਪਲੇਥਣ −116 ਪਾਂਡਾ−84 ਪਾਤਸ਼ਾਹ−24 ਪਾਵਾ−28, 35 ਪਿੰਗਲਾ−30 ਪਿੰਜਣੀ−118, 120 ਪਿੱਪਲ−36, 78, 166 ਪਿਪਲ ਪੱਤੀਆਂ−91, 115 ਪੀਹੜੀ−106 ਪੀਂਘ−35 ਪੰਨੂ−83 ਪੂਣੀਆਂ−55 {{Multicol-end}}<noinclude>{{rh|176 :: ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ||}}</noinclude> sni3yk3onjndb5bqtwmpvq747fld8xo 232266 232265 2026-08-16T11:29:10Z Harchand Bhinder 2624 232266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{Multicol}} ਧੂੜ−47, 64 ਧੋਬੀ−120 ਧੌਲ਼ੇ−27, 119 ਧੌੜੀ−90 ਧੰਨਾ−24 ''ਨ'' ਨਸੀਬ−64 ਨਸ਼ਾ−64, 65 ਨਹਿਰੂ−145 ਨਗੌਰੀ−49 ਨਘੋਚਣ−119 ਨਣਦ−39, 123, 127, 128, {{gap}}129 ਨੱਤੀਆਂ−91, 92, 103, 108, {{gap}}109 ਨਦੀ−154 ਨਨਕਾਣਾ−144 ਨਫ਼ਾ−119 ਨਲਕਾ−160 ਨਰਕ−166 ਨਰਮਾ−40, 90 ਨਾਈ−119, 151 ਨਾਗ−42 ਨਾਭਾ−64 ਨਾਮ−24, 29, 80 ਨਾਮਦੇਵ−24 ਨਾਰ−34 ਨਿਆਣੀ−152 ਨਿੰਬੂ−36 ਨਿੰਮ−35, 36, 53, 108, 126, {{gap}}141 ਨੀਂਦ−66 {{Multicol-break}} ਨੀਰ−28, 83 ਨੇਤਰ−67 ਨੇਮ−68 ਨੰਦਕੁਰ−72 ''ਪ'' ਪਊਏ−93 ਪਸ਼ੂ−27 ਪਹਾੜ−30, 67 ਪਹੁੰਚੀ−92 ਪਜਾਮਾ−48 ਪਟੋਲਾ−61 ਪਟਵਾਰੀ−32, 59, 85, 107, {{gap}}136, 143 ਪਤਾਸੇ−22, 35, 58, 108 ਪਤੀਲਾ−150 ਪਤੰਗ−64 ਪਰਤਾਪੀ−150 ਪਰਾਹੁਣਾ−118, 141, 154 ਪਰਮੇਸ਼ਰ − 27 ਪਰੌਂਠੇ −140 ਪਲੇਥਣ −116 ਪਾਂਡਾ−84 ਪਾਤਸ਼ਾਹ−24 ਪਾਵਾ−28, 35 ਪਿੰਗਲਾ−30 ਪਿੰਜਣੀ−118, 120 ਪਿੱਪਲ−36, 78, 166 ਪਿਪਲ ਪੱਤੀਆਂ−91, 115 ਪੀਹੜੀ−106 ਪੀਂਘ−35 ਪੰਨੂ−83 ਪੂਣੀਆਂ−55 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{rh|176 :: ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ||}}</noinclude> 5nshoycha7vuhlvjyidoqnb5836dhog 250 73509 232270 2026-08-16T11:53:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{Multicol}} ਪੂਲੀ−152 ਪੇਟੀ−110 ਪੈੜ−60, 162 ਪੌੜੀਆਂ−23, 130 ਪੱਟ−64, 93 ਪੱਤਣ−75 ਪੰਸੇਰੀ−63 ਪੰਘੂੜਾ−81 ''ਫ'' ਫਟੀਕ−162 ਫਲ−28, 134 ਫਲੀਆਂ −112 ਫਰੰਗੀ−79, 80, 145 ਫੀਮ−71 ਫੁੱਫੜ−50 ਫੁਲਕਾ −42, 116 ਫੁਲ−25, 32, 34, 39, 40, 164 ਫੁਲਕਾਰੀ −94 ਫ਼ੌਜ −110 ''ਬ'' ਬਸਰਾ−79, 80 ਬਖਤਾਵਰ −105 ਬਗਲਾ−54 ਬਟੇਰਾ−53 ਬਠਿੰਡਾ−161 ਬਚੋਲਾ−118 ਬਛੇਰੀ−116 ਬਘਿਆੜੀ−124 ਬਣਾਂ−24, 32, 33, 35 ਬਣ−108 ਬਣਵਾਸ−24 {{Multicol-break}} ਬਦੀ−72 ਬਨੇਰਾ−60 ਬਰੋਟਾ−36, 37 ਬਲਦ ਬੈਲ−48 ਬਲੋਚ−24 ਬਾਹਮਣ−83, 26 ਬਾਹਮਣੀ−154, 159 ਬਾਂਹ-25 ਬਾਂਕਾਂ−95 ਬਾਗ਼−31, 34 ਬਾਣੀਆਂ−36, 39, 41, 59, 148 ਬਾਬੂ-179 ਬਾਪੂ−103, 106 ਬਾਬਰੀਆਂ−83 ਬਾਬਲ−103, 104, 105, 106, {{gap}}120 ਬਾਬਾ−151 ਬਾਣਾ−145 ਬਾਲੇ−94, 105 ਬਾਰਬਟਣ −151 ਬਾਜਰਾ−22, 43 ਬਾਜ−39, 53 ਬਾੜ−27 ਬੀਹੀ−62, 63, 90, 91, 94 ਬੂਹਾ−150 ਬੂਟਾ−114 ਬੂਟੀ−87 ਬੂਰੀ ਮੱਝ−50 ਬੋਰ−24, 28, 36, 37, 38 ਬੇਰੀ−28, 33, 34 ਬੇੜਾ−27, 38, 49 ਬੈਣ−75 ਬੈਂਤ−153 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{rh|||ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ :: 177}}</noinclude> g22o2ihqxiu6x82lwu5zqgu4t5oeyal