Wikipedia pflwiki https://pfl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Haubdsaid MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Medium Schbezial Babble Middawaida Middawaida Dischbediere Wikipedia Wikipedia Dischbediere Dadai Dadai Dischbediere MediaWiki MediaWiki Dischbediere Vorlach Vorlach Dischbediere Hilf Hilf Dischbediere Sachgrubb Sachgrubb Dischbediere Portal Portal Diskussion Buch Buch Dischbediere Wort Wort Dischbediere Text Text Dischbediere Spruch Spruch Dischbediere Nochricht Nochricht Dischbediere TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 104 794 93379 93039 2026-04-19T07:02:03Z Manuae 53 /* B */ 93379 wikitext text/x-wiki == G'brauch == Pälza Schimpwärda wären ofd zusoamme mit oanäre Wärda benuzd. Ma saacht zum Baisbiel ofd net efach ''Debb'', woann äner was bleedes g'macht hot, sondan ''bleeda Debb'', ''Debb, bleeda'' oda awa ''bleeda Debb, dapischer''. Ä Schimpwoard muss im Pälzische awa ned ima bees g'meend soi. Moanche Wärda wie zum Baisbiel d' ''Belseniggel'' oda d' ''Sebbedefdl'' sin nedd g'meend. Moanchmool känen Schimpwärda awa a aus Iwwerraschung oda Bessawisserai rausrudsche. Woann äna zum Baisbiel um soi Fraa besorschd is, saachd da viilaischd ''Bass uff Liiwes'' um doan, wense doan doch hiig'falle isch sowas zu saache wie ''A do lischd se jezd, die bleed Kuu''. Die Pälza duun iwwahaabd gärn schänne - sä hän jo aach Gnieschnd Grundezu. Awwa trodzdäm ises aach imma ä bißje humoavull un ned su biaärnschd - es is hald ä äschdi Warnung, ned zu iwwadraiwe un nuch räschdzaidich die Hondbrems zu ziehe - odda is im noochenoi än Vasuch, ä glääbißje Dombf abzlosse, wommas aach nimmi ännan konn, wails jo schun passiad is. == Wärda == === A === * '''Aff''' is ener wo sich wie n Verrickte benemme duud. * '''Aldi Schachdl''' ischä aldi uffgedagelde Fraa. * '''Aldi Schees''' ischä aldi uffgedagelde Fraa. === B === * '''Babbsack''' is ener, weller klebe duut. * '''Bach[[wutz]]''' sachdma zuem Kind, wu im Babbl gspield hodd. * '''Bagaasch''' (ausm frz. ''le bagage'' - Raisegpägg) sachdma fas Lumbepagg odda awwa a fa ä Grubb vun Laid, wuma nedd laide konn odda liewevoll a fa die Vawondschafd. * '''Bapptruuschel''' saat mär zu ner Fraa wo sich net wesche duut (kummd waaschoinlisch vun [[Truuschele]]). * '''Bärschl''' isch an klääne Borsch un des saachd ma zu äm, wu äm bleed kumme duud. * '''Bebbara''' isch änna, wu dauwand vor sisch hie bebbare dud. Ä Fraa, wu bebbad isch ä '''Bebban'''. * '''Belseniggel''' koan ma zu äm Kind saache, wens was luschdiges oag'steld hot. * '''Bleedl''' ischn bleede Kerl. Konn awwa a freundlisch gmeend soi, wonn z. B. enna n'Widz gemachd hodd, komma saache "du bischd viellaischdn Bleedl". * '''Bongerd''' (oda a ''Bong'gadd'') hessdma än fresche Junge, der uffmipfisch isch. Uaspringlisch heeßd u'ehelisches Kind. S'kummt vum "uff der Sitzbank gezaigt" vum [[fronzeesisch Schbrooch| fronzeesische]] ''banc'' * '''Bockschell''' is ä Fra wu imer die bä brät macht * '''Brunztulp''' uaspringlisch n onnara Nãme fir de Leewezoh (ä [[Bluume|Bluum]]) * '''beschebad''' driggd aus, dass jemond nedd alle Tasse im Schronkg hod (a, bischd bschebad?) === D === * '''Dabbes''' isch äner, wu sisch ä bissl bleed oaschdelt. * '''Daggel''' sachdma zu em, wu sisch bleed oschdelle dud. * '''Dappscheedel''' saachd ma zu äm bleede Kerl. * '''Deedl''' guggschd bai ''Bleedl''. * '''Defdl''' saachd ma, wenn äna ebbes net rischdig g'macht hod un moan den awa kennd. * '''Dinnbräddbohra''' sin nuch zu bleed fär Dollbohra zu soi - bai dänne longds när fär die gonz dinne Brädda... * '''Dibbelschisser''' saachd ma zu äm, wu ima alles goans g'nau nimmd. * '''Dollboorer''' isch än dodaale Dappscheedel (äwwe ääna wu när die Lescha fär die Dolle bohre konn un sunsch nix). * '''Dodd'l''' isch än bleede Borsch. * '''Dummbabbler''' babbeld bleed rum. * '''Dummbaidl''' jemond, wu bleed is. * '''Dunsl''' isch ä loangwailischi Schloofmitz. * '''Dut''' isch a bleedes Waibsstig. === F === * '''Filuu''' (ausm franz. ''le Filou'') isch aischendlisch än klewere Borsch, wus fauschddick hinad' Oohre hot. * '''Fassräf''' Ich glob der die Fassräf noi * '''Färzbaidl''' ischn Ogewwer * '''Funsel''' isch nedd der odda die helschd === E === * '''Elendicher Saugriwwl''' is ä typischi Beleidichung fa en klänne uffmuckende Halbstaake. Bevorzucht benutzt werd derre [[Ausdrugg|Ausdrugg]] von äldere Leit, die domit fasuche die junge Bengel zur Fanunft zu bringe. Will de Rawachsende s äfach nit kapiere, kummmen ämol Ausdriegg wie "Bass bloos uff, sunschd zieh ich der d Sogge lang" oder "Ich kumm der glei na" zu Daach. === G === * '''G'widderross''' isch ä tempramendvolles Waibsstig. * '''Goggel''' isch so än Dib, wu sisch ima uffbluschdere dud um uffzufalle. * '''Gogglpiss''' iss a Rhoigennemer Ausdrugg far die Biersorte, wu net in [[Rhoigennem]] gebraut werre (Rhoigennem iss a Stadtdääl vun [[Ludwichshafe]]). * '''Granad''', ma saachd z. B. "des isch awwa ä Granad" odda "do sinn awwa Granade om Weag gwesd" n meend domi Laid, wus nedd kennen. * '''Gredsche''' ischä longwailischs Meedl. * '''Griwwelbissa''' hodd oan allem unn jedem ebbes zu meggare. * '''Grummla''' isch äna oda äni (donn die '''Grummlan'''), dem odda der nix pasd un ima vor sisch hi grummeld. * '''Gruschedel''' isch a aldi Jungfa. === H === * '''Hambammel''' isch än nochlässige Dip, wu alles bamble losd. * '''Haanebambel''' gugschd bai ''Hambammel''. * '''Holldowwel''' ischn uugschiggda Keal, än Troambel. * n''''Honsel''' isch nedd de helschd. * '''Hing'gel''' isch ä iwerdreedi oder scheeli Fra. * '''Hinnerpalz:''' Hinnerpälzer is fä en [[Vorderpalz|Vorrerpälzer]] faschd a Schimpfword. Als die Hinnerpalz bezeichned wärren al aus`m Dal hinneraus Richdung [[Lautre]]. Die Hinnerpälzer dun jo net babble sondern die singen und deswesche will en Vorrerpälzer ach nie als Hinnerpälzer bezeichnet wärre. Unn fer die Hinnerpälzer gibs gaa kää Hinnerpalz unn nenne die Hinnerpalz Weschdpalz. * '''Hoppschlodel''' isch uub'holfe. * '''Huddelduddel''' isch so uug'schigt, daser sogar iwwer die aischene Fiis schtolberd. === I === * '''Iwwerkandidld''' is äna oda äni, wu uff etepedete dud, un wu sisch doodruff a noch was oibild. * '''Iwwerzwersch''' ischn Daggel (gugschd owwe). === K === * '''Kichaliesl''' isch dauernd oam kischere. * '''Kimmlschbalda''' isch'n Gaizhals * '''Kleene Forza''' sachd ma zu ebbes kleenem, wu äm geärschad hod. * '''Kleene Gruza''' gugschd bai ''Kleene Forza''. * De '''Knewwera''' un die '''Knewwan''' nerscheln a oadauernd. * '''Knewwerhex''' isch a oadauernd nerschenldi Fra. * '''Knoaze''' komma zuem kleene Bong'gad sache. * '''Knodderer''' isch äner, der ima un oan allem was zu megere hot. * '''Krischer''' isch eefach zu laud. === L === * '''Labbedoddel''' saachd ma zu äm faische Kerl, des iss äähner wu faig, schlaff unn läppisch iss. * '''Loddel''' saachd ma zu äm verlodderde Kerl. * '''Lumbedeiwl''' ennert wo nix zum anziehe hot * '''Lumbesäggl''' dodemid saachd ma, daß jemond zum G'sindl khead. * '''Luuda''' saachd ma zu änare gerissene Fra. === M === * '''Maismelga''' en tüürk der nix schaffe tut === N === * '''Nachtkapp''' esch en ziemlich lahmer und tranfunzlicher Kerl === O === * '''Ochsetrompel''' is n Dabb weller tollpatschig is. * '''Olwaniggel''' is n grobe Kerl. * '''Orchel''' isch än beese Noame fer a Fraa. === P === * '''Pannekuche''' en Schiri mit Tomate uf de AAAge * Ä '''Pfeffaminzl''' isch ä uuschoinbari Fraa. * '''Pimbaliesl''' heesd a woinalisches Medl. * '''Piensa''' heesd ma jemond, wu wesche jeda Gleenischkaid rumpiense dud. === Q === * '''Quasselschdribb''' isch ä Fra, wu ned uffhere dud mid babble. === R === * '''Raiwer''' sachd ma zu em leebhafde Bu, wener was oog'steld hot. * '''Redsche''' isch ä Dradscharin. * '''Riwwel''' hod uuglaawblich schleschde Moaniere. === S === * '''Sägl''' isch aischendlich än klääne Sagg. Saachd ma zu em, wu sisch fa klewer g'halde un was oog'steld hot. * '''Scharwensler''' isch äner, wu ima um die Fraue rumschlawnselt um Oidrug zu schinde. * '''Schdängara''' isch äna und ä '''Schdängarn''' isch äni, wu ima ebbes zum schdängere finne dun. * '''Schding'gschdifl''' ischn äna oda äni, wu imma bloos was zu schdängere hod. * '''Schdierbaidl''' ischn schdure Kobb. * '''scheel''', bischd scheel? komma froche, womma meend, änna odda änni hodd was nedd gseje. * '''Schees''' isch ä aldi Doam. * '''Schereschlaifa''' ischn fresche Buu. * '''Schickmamsel''' isch ä uffg'donnadi Fraa. * '''Schikonebuggl''' schiganierd ima alle wesche nix un wider nix rum. * '''Schlamb''' saachd ma zuner dregischi, stingischi oda babischi Fraa. * '''Schlawiner''' dengd er hots awer fauschdick hinner de Ohre. * '''Schläwagosch''' oda '''Schläwawaib''' isch ä Schläwer'n, wu äfach nemme uffhärd zu babble. * '''Schläwahonnes''' ischn Schläwara. * '''Schloofkopp''' is äner der hinnerher kummt wie die ald Fassenacht odder alsemol was viel zu schbeed rafft. * '''Schnall''' ischn ä abfellisches Woad fa ä Fraa. * '''Schnebb''' ischn ä Fraa, wu sisch onnare obied. * '''Schnääger''' issd net alles was uff de Disch kummd, sondern bloos was'm schmegd. * '''Schnookerippsche''' iss ener weller wenisch Muschkln hod un dinn is wie ä Bohnestang. * '''Schpruchbaidl'''/'''Schprischbaidl''' ischn Oagewwa, all änna odda änni, wu viel babbld awwa kä Ohnung hodd. * '''Schwellkopp''' ischn Kopp uffm Wache baim Rosemondachsumzuch. ''Schwellkepp'' hodd in Määnz die B“daidung vun Bedonkopp. * '''Sebbedefdl''' saachd ma, wenn äna ebbes falsch g'macht un ma awa net ''Depp'' saache koan, wails än Freund isch. * '''Sefdl''' saachd ma, wenn äna ebbes net rischdig g'macht hod. * '''Simbel''' isch än oifäldische Kerl. * '''Schoofel''' isch änna, wu wenisch Moral hodd. * '''Spitzkligger''' isch än schlaue Borsch. * '''Stromer''' isch än Rummddraiwer. * '''Suffkobb''' is än Alkoholiga - awwa kää anonyme! === T === * '''Tranfunsel''' is e Schloofkopp der efders näber de Spur laaft * '''Tusnelda''' saacht ma zu äna iwakandidlde Fra. === W === * '''Woileisch''' wen äner oda äni zu dief ins Glaas gegugt hot. * '''[[Wutz]]''' ischä Sau unn des saachdma a wonn sisch äner oda äni dregisch g'macht hodd uns nedd hed soi misse. * '''Wutzebäbbel''', gugschd bai ''Wudz''. === Z === * '''Zeck''' isch ä zickischi Fraa * '''Zimbaliesl''' heesd jemoand, wu iwweremfindlisch isch. [[Kategorie:Wort]] [[Kategorie:Kuldur]] [[Kategorie:Pälzisch]] 3rox1nd2532tull31jt280wycibvgl9 93380 93379 2026-04-19T07:05:10Z Manuae 53 /* G */ 93380 wikitext text/x-wiki == G'brauch == Pälza Schimpwärda wären ofd zusoamme mit oanäre Wärda benuzd. Ma saacht zum Baisbiel ofd net efach ''Debb'', woann äner was bleedes g'macht hot, sondan ''bleeda Debb'', ''Debb, bleeda'' oda awa ''bleeda Debb, dapischer''. Ä Schimpwoard muss im Pälzische awa ned ima bees g'meend soi. Moanche Wärda wie zum Baisbiel d' ''Belseniggel'' oda d' ''Sebbedefdl'' sin nedd g'meend. Moanchmool känen Schimpwärda awa a aus Iwwerraschung oda Bessawisserai rausrudsche. Woann äna zum Baisbiel um soi Fraa besorschd is, saachd da viilaischd ''Bass uff Liiwes'' um doan, wense doan doch hiig'falle isch sowas zu saache wie ''A do lischd se jezd, die bleed Kuu''. Die Pälza duun iwwahaabd gärn schänne - sä hän jo aach Gnieschnd Grundezu. Awwa trodzdäm ises aach imma ä bißje humoavull un ned su biaärnschd - es is hald ä äschdi Warnung, ned zu iwwadraiwe un nuch räschdzaidich die Hondbrems zu ziehe - odda is im noochenoi än Vasuch, ä glääbißje Dombf abzlosse, wommas aach nimmi ännan konn, wails jo schun passiad is. == Wärda == === A === * '''Aff''' is ener wo sich wie n Verrickte benemme duud. * '''Aldi Schachdl''' ischä aldi uffgedagelde Fraa. * '''Aldi Schees''' ischä aldi uffgedagelde Fraa. === B === * '''Babbsack''' is ener, weller klebe duut. * '''Bach[[wutz]]''' sachdma zuem Kind, wu im Babbl gspield hodd. * '''Bagaasch''' (ausm frz. ''le bagage'' - Raisegpägg) sachdma fas Lumbepagg odda awwa a fa ä Grubb vun Laid, wuma nedd laide konn odda liewevoll a fa die Vawondschafd. * '''Bapptruuschel''' saat mär zu ner Fraa wo sich net wesche duut (kummd waaschoinlisch vun [[Truuschele]]). * '''Bärschl''' isch an klääne Borsch un des saachd ma zu äm, wu äm bleed kumme duud. * '''Bebbara''' isch änna, wu dauwand vor sisch hie bebbare dud. Ä Fraa, wu bebbad isch ä '''Bebban'''. * '''Belseniggel''' koan ma zu äm Kind saache, wens was luschdiges oag'steld hot. * '''Bleedl''' ischn bleede Kerl. Konn awwa a freundlisch gmeend soi, wonn z. B. enna n'Widz gemachd hodd, komma saache "du bischd viellaischdn Bleedl". * '''Bongerd''' (oda a ''Bong'gadd'') hessdma än fresche Junge, der uffmipfisch isch. Uaspringlisch heeßd u'ehelisches Kind. S'kummt vum "uff der Sitzbank gezaigt" vum [[fronzeesisch Schbrooch| fronzeesische]] ''banc'' * '''Bockschell''' is ä Fra wu imer die bä brät macht * '''Brunztulp''' uaspringlisch n onnara Nãme fir de Leewezoh (ä [[Bluume|Bluum]]) * '''beschebad''' driggd aus, dass jemond nedd alle Tasse im Schronkg hod (a, bischd bschebad?) === D === * '''Dabbes''' isch äner, wu sisch ä bissl bleed oaschdelt. * '''Daggel''' sachdma zu em, wu sisch bleed oschdelle dud. * '''Dappscheedel''' saachd ma zu äm bleede Kerl. * '''Deedl''' guggschd bai ''Bleedl''. * '''Defdl''' saachd ma, wenn äna ebbes net rischdig g'macht hod un moan den awa kennd. * '''Dinnbräddbohra''' sin nuch zu bleed fär Dollbohra zu soi - bai dänne longds när fär die gonz dinne Brädda... * '''Dibbelschisser''' saachd ma zu äm, wu ima alles goans g'nau nimmd. * '''Dollboorer''' isch än dodaale Dappscheedel (äwwe ääna wu när die Lescha fär die Dolle bohre konn un sunsch nix). * '''Dodd'l''' isch än bleede Borsch. * '''Dummbabbler''' babbeld bleed rum. * '''Dummbaidl''' jemond, wu bleed is. * '''Dunsl''' isch ä loangwailischi Schloofmitz. * '''Dut''' isch a bleedes Waibsstig. === F === * '''Filuu''' (ausm franz. ''le Filou'') isch aischendlisch än klewere Borsch, wus fauschddick hinad' Oohre hot. * '''Fassräf''' Ich glob der die Fassräf noi * '''Färzbaidl''' ischn Ogewwer * '''Funsel''' isch nedd der odda die helschd === E === * '''Elendicher Saugriwwl''' is ä typischi Beleidichung fa en klänne uffmuckende Halbstaake. Bevorzucht benutzt werd derre [[Ausdrugg|Ausdrugg]] von äldere Leit, die domit fasuche die junge Bengel zur Fanunft zu bringe. Will de Rawachsende s äfach nit kapiere, kummmen ämol Ausdriegg wie "Bass bloos uff, sunschd zieh ich der d Sogge lang" oder "Ich kumm der glei na" zu Daach. === G === * '''G'widderross''' isch ä tempramendvolles Waibsstig. * '''Goggel''' isch so än Dib, wu sisch ima uffbluschdere dud um uffzufalle. * '''Gogglpiss''' iss a Rhoigennemer Ausdrugg far die Biersorte, wu net in [[Rhoigennem]] gebraut werre (Rhoigennem iss a Stadtdääl vun [[Ludwichshafe]]). * '''Granad''', ma saachd z. B. "des isch awwa ä Granad" odda "do sinn awwa Granade om Weag gwesd" n meend domi Laid, wus nedd kennen. * '''Gredsche''' ischä longwailischs Meedl. * '''Griwwelbissa''' hodd oan allem unn jedem ebbes zu meggare. * '''Grudze''' isch abfellisch faen gleene Mensch unn sachdma umen jemnond runnazubudze. * '''Grummla''' isch äna oda äni (donn die '''Grummlan'''), dem odda der nix pasd un ima vor sisch hi grummeld. * '''Gruschedel''' isch a aldi Jungfa. === H === * '''Hambammel''' isch än nochlässige Dip, wu alles bamble losd. * '''Haanebambel''' gugschd bai ''Hambammel''. * '''Holldowwel''' ischn uugschiggda Keal, än Troambel. * n''''Honsel''' isch nedd de helschd. * '''Hing'gel''' isch ä iwerdreedi oder scheeli Fra. * '''Hinnerpalz:''' Hinnerpälzer is fä en [[Vorderpalz|Vorrerpälzer]] faschd a Schimpfword. Als die Hinnerpalz bezeichned wärren al aus`m Dal hinneraus Richdung [[Lautre]]. Die Hinnerpälzer dun jo net babble sondern die singen und deswesche will en Vorrerpälzer ach nie als Hinnerpälzer bezeichnet wärre. Unn fer die Hinnerpälzer gibs gaa kää Hinnerpalz unn nenne die Hinnerpalz Weschdpalz. * '''Hoppschlodel''' isch uub'holfe. * '''Huddelduddel''' isch so uug'schigt, daser sogar iwwer die aischene Fiis schtolberd. === I === * '''Iwwerkandidld''' is äna oda äni, wu uff etepedete dud, un wu sisch doodruff a noch was oibild. * '''Iwwerzwersch''' ischn Daggel (gugschd owwe). === K === * '''Kichaliesl''' isch dauernd oam kischere. * '''Kimmlschbalda''' isch'n Gaizhals * '''Kleene Forza''' sachd ma zu ebbes kleenem, wu äm geärschad hod. * '''Kleene Gruza''' gugschd bai ''Kleene Forza''. * De '''Knewwera''' un die '''Knewwan''' nerscheln a oadauernd. * '''Knewwerhex''' isch a oadauernd nerschenldi Fra. * '''Knoaze''' komma zuem kleene Bong'gad sache. * '''Knodderer''' isch äner, der ima un oan allem was zu megere hot. * '''Krischer''' isch eefach zu laud. === L === * '''Labbedoddel''' saachd ma zu äm faische Kerl, des iss äähner wu faig, schlaff unn läppisch iss. * '''Loddel''' saachd ma zu äm verlodderde Kerl. * '''Lumbedeiwl''' ennert wo nix zum anziehe hot * '''Lumbesäggl''' dodemid saachd ma, daß jemond zum G'sindl khead. * '''Luuda''' saachd ma zu änare gerissene Fra. === M === * '''Maismelga''' en tüürk der nix schaffe tut === N === * '''Nachtkapp''' esch en ziemlich lahmer und tranfunzlicher Kerl === O === * '''Ochsetrompel''' is n Dabb weller tollpatschig is. * '''Olwaniggel''' is n grobe Kerl. * '''Orchel''' isch än beese Noame fer a Fraa. === P === * '''Pannekuche''' en Schiri mit Tomate uf de AAAge * Ä '''Pfeffaminzl''' isch ä uuschoinbari Fraa. * '''Pimbaliesl''' heesd a woinalisches Medl. * '''Piensa''' heesd ma jemond, wu wesche jeda Gleenischkaid rumpiense dud. === Q === * '''Quasselschdribb''' isch ä Fra, wu ned uffhere dud mid babble. === R === * '''Raiwer''' sachd ma zu em leebhafde Bu, wener was oog'steld hot. * '''Redsche''' isch ä Dradscharin. * '''Riwwel''' hod uuglaawblich schleschde Moaniere. === S === * '''Sägl''' isch aischendlich än klääne Sagg. Saachd ma zu em, wu sisch fa klewer g'halde un was oog'steld hot. * '''Scharwensler''' isch äner, wu ima um die Fraue rumschlawnselt um Oidrug zu schinde. * '''Schdängara''' isch äna und ä '''Schdängarn''' isch äni, wu ima ebbes zum schdängere finne dun. * '''Schding'gschdifl''' ischn äna oda äni, wu imma bloos was zu schdängere hod. * '''Schdierbaidl''' ischn schdure Kobb. * '''scheel''', bischd scheel? komma froche, womma meend, änna odda änni hodd was nedd gseje. * '''Schees''' isch ä aldi Doam. * '''Schereschlaifa''' ischn fresche Buu. * '''Schickmamsel''' isch ä uffg'donnadi Fraa. * '''Schikonebuggl''' schiganierd ima alle wesche nix un wider nix rum. * '''Schlamb''' saachd ma zuner dregischi, stingischi oda babischi Fraa. * '''Schlawiner''' dengd er hots awer fauschdick hinner de Ohre. * '''Schläwagosch''' oda '''Schläwawaib''' isch ä Schläwer'n, wu äfach nemme uffhärd zu babble. * '''Schläwahonnes''' ischn Schläwara. * '''Schloofkopp''' is äner der hinnerher kummt wie die ald Fassenacht odder alsemol was viel zu schbeed rafft. * '''Schnall''' ischn ä abfellisches Woad fa ä Fraa. * '''Schnebb''' ischn ä Fraa, wu sisch onnare obied. * '''Schnääger''' issd net alles was uff de Disch kummd, sondern bloos was'm schmegd. * '''Schnookerippsche''' iss ener weller wenisch Muschkln hod un dinn is wie ä Bohnestang. * '''Schpruchbaidl'''/'''Schprischbaidl''' ischn Oagewwa, all änna odda änni, wu viel babbld awwa kä Ohnung hodd. * '''Schwellkopp''' ischn Kopp uffm Wache baim Rosemondachsumzuch. ''Schwellkepp'' hodd in Määnz die B“daidung vun Bedonkopp. * '''Sebbedefdl''' saachd ma, wenn äna ebbes falsch g'macht un ma awa net ''Depp'' saache koan, wails än Freund isch. * '''Sefdl''' saachd ma, wenn äna ebbes net rischdig g'macht hod. * '''Simbel''' isch än oifäldische Kerl. * '''Schoofel''' isch änna, wu wenisch Moral hodd. * '''Spitzkligger''' isch än schlaue Borsch. * '''Stromer''' isch än Rummddraiwer. * '''Suffkobb''' is än Alkoholiga - awwa kää anonyme! === T === * '''Tranfunsel''' is e Schloofkopp der efders näber de Spur laaft * '''Tusnelda''' saacht ma zu äna iwakandidlde Fra. === W === * '''Woileisch''' wen äner oda äni zu dief ins Glaas gegugt hot. * '''[[Wutz]]''' ischä Sau unn des saachdma a wonn sisch äner oda äni dregisch g'macht hodd uns nedd hed soi misse. * '''Wutzebäbbel''', gugschd bai ''Wudz''. === Z === * '''Zeck''' isch ä zickischi Fraa * '''Zimbaliesl''' heesd jemoand, wu iwweremfindlisch isch. [[Kategorie:Wort]] [[Kategorie:Kuldur]] [[Kategorie:Pälzisch]] hm03a8wf1m1dvid2yf0k7ethbjrir4x 104 1505 93376 93034 2026-04-19T06:56:08Z Manuae 53 /* V */ 93376 wikitext text/x-wiki '''Pälza Ausdrigg''' sin all die Pälza Wärda, wu kää [[Wort:Synonyme|Synonyme]] un aach kää [[Wort:Pälza Schimpwärda|Schimpfwerda]] sin. Kappes z. B. ghead in Synonyme (Uusinn) '''un''' hiahea fär "Kraut", "Kohlkopp". == A == * '''Abbord''' sachdma fas Klo. * '''allegebod''' sachdma z. B. „Mensch kumm doch nedd allegebod“ (alla kumm nedd dauwernd). * '''allegeridd''' gugschd bai ''allegebod''. * '''arrisch''' sachdma, woma was vaschderge will: "Des gfalldma jedz awwa arrisch gud" odda "Drausse isches awwa arrisch kald". * '''ausglabuschdre''' heesd ebbes aushegge odda a ausnonnanemme. * '''Awai''' heesd soviel wie "Jezad", awa das heesd jo noch gaanix, weil: wann wea seed: "Awai gehma fatt!!", dann kamma das ganit wörtlich iwwersedse weil die, wo när Hochdaidsch verschdehn, dodemit nix aafange kenne. == B == * '''babbe'''/'''babbisch''' isch gleewe/gleewrisch (''des babbd awwa'' odda ''des Gudsl isch babbisch''). * '''Babbedeggel''' uff daitsch ''Karton''. * '''Babbel''' uff daitsch ''Matsch''. * '''Bänsel''' ischn „Pinsel“. * '''badduh''' heesd soviel wie "durchaus", "unbedingt" (woans badduh so hawwe wilschd). * '''bebbare''' isch grummle. * '''Beddl''' isch wasma zu draache hodd (''isch schmaissda de Beddl hie''). * '''Berschel''' saachdma zum Kerl als Waanung (''Baß blos uff Berschel''). * '''Bischbare''' uff Daitsch "flüstern". * '''Bizzla''' sachdma zum naije Woi. * '''Blagge''' ischn Flegg. * '''[[Blimcheskaffee]]''' is e dermase dinner Malzkaffee (Kaffeeersadz), daß ma segar bei voller Tass es Muschder uff em Tasseboddem sihn kann. * '''Blotza''' sachdma zum Hinnare un '''blotze losse''' womma was hodd falle losse. * '''Blodse''' sachdma womma änni raache dud. * '''Bluns''' is ä Grieweworschd in änärem digge Daam un ''bleed Bluns'' hodma zunea bleedi Fraa g'sachd. * '''Bobbeschees''' waa ä Kinnaschees fär Bobbe * '''Bobbekisch''' sachdma fa ä Kisch fa Bobbe. * '''Bobblsche''' waa ä Glääkindl, vunde Vaniedlischung vun Bobbe * '''Bobbe''' sin haid noch es menscheähnlisch Schbielzaich * '''Bobbes''' sachdma a zum Hinnare. * '''Borsch''' ischn junga Kerl. * '''Bossler''' ischn Baschdler * '''Brie''' uff Daidsch ''Brühe''. Sachn Laid z. B. „Hab isch ä Brie im Bauch“ un meenen, dassen s’Esse im Maache lische dud. * '''Bredullje''' saachdma, womma Broblem hodd oda b’drengd wead (''Bischd inde Bredullje?''). * '''Buggs''' isch ä Unnahos * '''bussiere''' hessd, dassma midd jemond zsomme isch. * '''Buzze''' sachdma fas Uffrome odda fa'n Nasepobel odda awwa fa irschdwas glänes dreggisches. == D == * '''Dea'reffl''' isch jemond, wu dinn isch. * '''daab''' sachdma wonn jemond nix here dud, donn ischa daab. * '''dabbisch''' - bleed, "Wonnse määne se habbe änn Dabbischa vor sisch, kummese bei mia groad onde Rischdische" * '''daddsche''' ofasse, z. B. "muggschd alles odaddsche?" * '''Debbisch''' sachdma a zu änna Wolldegg, mid dea ma sisch im Winda noch zusedzlisch zudegge dud (''än Debbisch im Bedd''). * '''Deez''' saachdma zum Kobb. * '''Dengle''' saachdma zum Baischbiel fas runnadengle vun Walniss. * '''dewedda''' heesd uff Daidsch „dagegen“. * '''dodewedda''' gugschd bai dewedda. * '''dormelisch''' uff Daidsch „schwindlig“. * '''Dresch''' sinn Schleesch, z. B. ''willschd Dresch hawwe?''. * '''driedze''' wonn jemond dauwand oogonge wead (''hodda disch widda g’driedzd?''). * '''driwweliere''' hesd nerschle. * '''Duggmaiser''' isch jemond, wu sisch unna die Meenung vunn onnare duggd. * '''dummle''' hesd sisch beaile (z. B. ''dummel disch''). * '''Dudd''' isch än Baidl. == F == * '''Feaz''' sinn Widz odda Bledsinn (Dea hodd bloos Feaz im Kobb). * '''Feng krische''' hen Kinna g'sachd, wense vaklobbd worre sin. * '''Fissemadende''' sinn Färz, wude Laid oifalle dun. * '''fuxe''' saachdma, womma sisch ärschare dud (''des fuxd misch jedz awwa''). == G == * '''G'begsl''' saachdma zum Woihnachdsg'begg. * '''G'deens''' saachn Pelsa dzu, wonna meene dud, daß än onnare iwwameesisch Uffhewe um ebbes mach dud, wasses em ga ned wead isch. Donn frochda viellaischd "Was ischn des faä G'dehns?" un meend, "heama uff".<ref>[http://www.predigten.uni-goettingen.de/archiv/981231-2.html "Machen nit soviel Gedeens, daß mer ufrecht dorchs Lewe gehe sollt."]</ref> S'wärds ofd aach wies niedadaidsche Gedöns fär Radau vawend. * '''Geesegischda''' isch noch schlimma alsde Gischda. * '''Gischda''' sachdma z. B. ''do krischd die awwa de Gischda'' un meend, do krischd enni Ongschd iwwa. * '''Gloa''' sachdma womma was gud finne dud (''des isch awwa gloa''). * '''Gosch''' sachma zum Mund (z. B. ''hald doi Gosch''). * '''Gorschel''' ischde Hals. * '''Graddl''' saachdma z. B. ''do konschd awwa de Graddl grische'' odda ''do hodda de Graddl grischd'' un meend des isch doch zum dfulaafe. * '''Griwwl''' odda '''Griffl''': Finga * '''Grumbeagnebb''': hän frija in [[Speyer|Schbaija]] Glees keese, wuma aus [[Kartoffel|Grumbeere]] g'machd kabd hodd. * '''Grumbeagnebb''': hän frija in [[Speyer|Schbaija]] Glees keese, wuma aus [[Kartoffel|Grumbeere]] g'machd kabd hodd. * '''Gruschd''' isch uunedisches Zaisch. * '''Gudsel''' sinn Siesischkaide zum Ludsche. == H == * '''Haffe''' ischn Topp. * '''Hing’gel''' isch ä Huhn odda a iwwadredi Fraa. * '''Hubsa''' ischn Schbrung. * '''hubse''' sachdma womma schbringe dud. * '''hudle''' ebbes schnell unn schlombisch mache * '''Hutzl''' ischn Toannezapfe == J == * '''Jesses''' sachdma zum Baischbiel womman Schregg krische dud odda iwwaraschd wead. * '''juggle''' wonn sisch jemond uuruisch hie unn hea beweschd. == K == * '''Kappes''': Kohlkopp * '''Kligga''' isch ä Murmel (z. B. Kliggales schbiele) * '''Klor''' heesd, daß ebbes guud isch (z. B. des isch jedz awwa klor) * '''Knärzl''' / '''Knärzje''': Brodooschnidd * '''Knibbel''' ischn Knoode, awwa ''willschd Knibbel hawwe'' frochd, ob Dresch hawwe willschd * '''Krodze'''/'''Krudze''' de Abbelkrodze/Abbelkrudze ischs Keang'hais vum Abbel * '''Krodzlisch''' meend, dass ebbes neeme schää ausseje dud unn z. B. Kalkflegge odda Riggschdänd vun Dregg hodd odda im schlimmschde Fall vaschimmld isch * '''Krottle''' saachdma bai Naischadt unn inde Siedpalz fa kriesche, krawwle odda kleddare (uffde Dachstuhl nuffkrottle, der isch so fix un ferdisch, der konn nemme krottle) * '''Krumbel''' isch ä Schderung, ma sachd z. B. „mach jedz nedd de Krumbel noi“ == L == * '''laadsche''' z. B. ''sollischda änni laadsche?'' womma a Ohrfaisch odrohd. * '''Ledz''' sachdma, wonn was falsch gonge isch odda ma vawiad isch (z. B. ''jedz bin isch ledz''). ==M== * '''Migg ''' midd Migge mänd än Pelza Schnooge odda ä Fliesche. * '''Moschkopp '''(Plural '''Moschkepp'''): n riesischa Kopp * '''mummle ''' z. B. sisch innä Degg oimummle * '''Muus ''' isch vamadschdes Obschd ==N== * '''Nexe ''' uff Daitsch "necken". == O == * '''oidulfe''' sachdma wonnse sisch viel Pafiem iwwaschiddn. ==P== * '''paduu''' uubedingd, z. B. "des hoschd jedz awwa paduu mache misse". * '''Peasching''' sachdma zude Pfirsich. * Midd '''Piffedeggel''' driggma aus, dass ebbes vagesse konschd. * '''Pund''' hoddma fa ä halwes Kilo gsachd. ==Q== * '''Quedsche''' sinn Zwetschen * '''Quedschekuche''' guggschd bai ''Quedsche'' * '''Quedschkommod''': uff standardaitsch Ziehharmonika ==R== * '''Reff''' odda '''Reffl''' isch ä uuadragdivi Fraa * '''Raidschul''' isch ä Karusell * '''runnabuzze''' saachma fa än Oaschiss (denn du isch runnabuzze) ==S== * '''Saija''' sachdma zu äm Siewb. * '''Schbidzgligga''' ischn Schbidzbuu odda Schlitzohr * '''Schdumbe''' sachdma zu äm Reschd odda ä iwwrischgbliwenes Schdigg. * '''Schdorze''' sachdma zu äm ''Stumpf''. * '''Scheel''' schief, z. B. gugg nedd so scheel. * '''schinond''' sachdma zu äm odda änna, wu schischdan isch. * '''schirga''' sachdma wonn was faschd gäklabbd hodd. * '''Schlewwere''' sachdma woann Laid viel iwwa b'longloses Zaisch redde dun. * '''Schlingel''' sachdma zum Griff, alla zum Baischbiel de Fenschdaschlingel. * '''Schlorbse''' sachdma wonn die Laid baim Geje die Fiess nedd hewe dun. * '''Schlotze''' sachdma fas Schlegge (z. B. än Bolle Ais zum glaischschlotze). * '''Schludzle''' uff Daidsch uugfähr ''Saugen''. * '''Schneeges''' sinn Siesischkaide un '''schneege''' wommase esse dud. * '''Schnorres''' ischn Owwalibbabart * '''Schombel''' sachdma zum Kroom. * '''Suggle''' gugschd bai ''Schludzle''. == U == * '''Uumuus''': womma äm Uumuus mache dud, hodda viel Erwedd. == V == * '''vadorzeld''': sachdma, wonn ebbes gons und ga zommegschrummbld isch, wails kä Flissigkaid mea hawwa dud. * '''vaschommariere''': ebbes vauuschdalde odda in ebbes Schromme noi mache. * '''vaschlewwere''': womma iwwam schlewwere die Zaid vagesse dud odda womma sisch beim Esse vasuddeld. ==W== * '''Wärsching''': Kopp vun näm Mensche. Aigentlisch määnd Wärsching (standardaitsch Wirsing) ä spezielli Art vum [[Wirsing|G'mieskohl]] * '''Wee''': sinn Schmerze (z. B. Koppwee odda Maachewee) * '''Weschscher''': n grooßa kräfdischa Kärl odda n'große Gescheschdond odda awwa ä safdischi Oafaisch odda Schlach * '''Worgse''' uff Daidsch ''Würgen'' * '''[[Wutz]]''' ischä Sau ==Z== * '''Zibbelmidz''' ischä Midz midm „Zipfel“ * '''zobble''' heesd uff Hochdaidsch "zupfen" * '''Zoddle''' sinn uugfleschde Hoa odda a n'schleschde Hoaschnidd * '''Zornniggl''' isch änn Mensch, wo laischd zornisch wädd == Nochwees == <references/> [[Kategorie:Wort]] [[Kategorie:Pälzisch]] hji7psf2siw6awjwawmpn76yuj8ka4c 93377 93376 2026-04-19T06:58:32Z Manuae 53 /* Z */ 93377 wikitext text/x-wiki '''Pälza Ausdrigg''' sin all die Pälza Wärda, wu kää [[Wort:Synonyme|Synonyme]] un aach kää [[Wort:Pälza Schimpwärda|Schimpfwerda]] sin. Kappes z. B. ghead in Synonyme (Uusinn) '''un''' hiahea fär "Kraut", "Kohlkopp". == A == * '''Abbord''' sachdma fas Klo. * '''allegebod''' sachdma z. B. „Mensch kumm doch nedd allegebod“ (alla kumm nedd dauwernd). * '''allegeridd''' gugschd bai ''allegebod''. * '''arrisch''' sachdma, woma was vaschderge will: "Des gfalldma jedz awwa arrisch gud" odda "Drausse isches awwa arrisch kald". * '''ausglabuschdre''' heesd ebbes aushegge odda a ausnonnanemme. * '''Awai''' heesd soviel wie "Jezad", awa das heesd jo noch gaanix, weil: wann wea seed: "Awai gehma fatt!!", dann kamma das ganit wörtlich iwwersedse weil die, wo när Hochdaidsch verschdehn, dodemit nix aafange kenne. == B == * '''babbe'''/'''babbisch''' isch gleewe/gleewrisch (''des babbd awwa'' odda ''des Gudsl isch babbisch''). * '''Babbedeggel''' uff daitsch ''Karton''. * '''Babbel''' uff daitsch ''Matsch''. * '''Bänsel''' ischn „Pinsel“. * '''badduh''' heesd soviel wie "durchaus", "unbedingt" (woans badduh so hawwe wilschd). * '''bebbare''' isch grummle. * '''Beddl''' isch wasma zu draache hodd (''isch schmaissda de Beddl hie''). * '''Berschel''' saachdma zum Kerl als Waanung (''Baß blos uff Berschel''). * '''Bischbare''' uff Daitsch "flüstern". * '''Bizzla''' sachdma zum naije Woi. * '''Blagge''' ischn Flegg. * '''[[Blimcheskaffee]]''' is e dermase dinner Malzkaffee (Kaffeeersadz), daß ma segar bei voller Tass es Muschder uff em Tasseboddem sihn kann. * '''Blotza''' sachdma zum Hinnare un '''blotze losse''' womma was hodd falle losse. * '''Blodse''' sachdma womma änni raache dud. * '''Bluns''' is ä Grieweworschd in änärem digge Daam un ''bleed Bluns'' hodma zunea bleedi Fraa g'sachd. * '''Bobbeschees''' waa ä Kinnaschees fär Bobbe * '''Bobbekisch''' sachdma fa ä Kisch fa Bobbe. * '''Bobblsche''' waa ä Glääkindl, vunde Vaniedlischung vun Bobbe * '''Bobbe''' sin haid noch es menscheähnlisch Schbielzaich * '''Bobbes''' sachdma a zum Hinnare. * '''Borsch''' ischn junga Kerl. * '''Bossler''' ischn Baschdler * '''Brie''' uff Daidsch ''Brühe''. Sachn Laid z. B. „Hab isch ä Brie im Bauch“ un meenen, dassen s’Esse im Maache lische dud. * '''Bredullje''' saachdma, womma Broblem hodd oda b’drengd wead (''Bischd inde Bredullje?''). * '''Buggs''' isch ä Unnahos * '''bussiere''' hessd, dassma midd jemond zsomme isch. * '''Buzze''' sachdma fas Uffrome odda fa'n Nasepobel odda awwa fa irschdwas glänes dreggisches. == D == * '''Dea'reffl''' isch jemond, wu dinn isch. * '''daab''' sachdma wonn jemond nix here dud, donn ischa daab. * '''dabbisch''' - bleed, "Wonnse määne se habbe änn Dabbischa vor sisch, kummese bei mia groad onde Rischdische" * '''daddsche''' ofasse, z. B. "muggschd alles odaddsche?" * '''Debbisch''' sachdma a zu änna Wolldegg, mid dea ma sisch im Winda noch zusedzlisch zudegge dud (''än Debbisch im Bedd''). * '''Deez''' saachdma zum Kobb. * '''Dengle''' saachdma zum Baischbiel fas runnadengle vun Walniss. * '''dewedda''' heesd uff Daidsch „dagegen“. * '''dodewedda''' gugschd bai dewedda. * '''dormelisch''' uff Daidsch „schwindlig“. * '''Dresch''' sinn Schleesch, z. B. ''willschd Dresch hawwe?''. * '''driedze''' wonn jemond dauwand oogonge wead (''hodda disch widda g’driedzd?''). * '''driwweliere''' hesd nerschle. * '''Duggmaiser''' isch jemond, wu sisch unna die Meenung vunn onnare duggd. * '''dummle''' hesd sisch beaile (z. B. ''dummel disch''). * '''Dudd''' isch än Baidl. == F == * '''Feaz''' sinn Widz odda Bledsinn (Dea hodd bloos Feaz im Kobb). * '''Feng krische''' hen Kinna g'sachd, wense vaklobbd worre sin. * '''Fissemadende''' sinn Färz, wude Laid oifalle dun. * '''fuxe''' saachdma, womma sisch ärschare dud (''des fuxd misch jedz awwa''). == G == * '''G'begsl''' saachdma zum Woihnachdsg'begg. * '''G'deens''' saachn Pelsa dzu, wonna meene dud, daß än onnare iwwameesisch Uffhewe um ebbes mach dud, wasses em ga ned wead isch. Donn frochda viellaischd "Was ischn des faä G'dehns?" un meend, "heama uff".<ref>[http://www.predigten.uni-goettingen.de/archiv/981231-2.html "Machen nit soviel Gedeens, daß mer ufrecht dorchs Lewe gehe sollt."]</ref> S'wärds ofd aach wies niedadaidsche Gedöns fär Radau vawend. * '''Geesegischda''' isch noch schlimma alsde Gischda. * '''Gischda''' sachdma z. B. ''do krischd die awwa de Gischda'' un meend, do krischd enni Ongschd iwwa. * '''Gloa''' sachdma womma was gud finne dud (''des isch awwa gloa''). * '''Gosch''' sachma zum Mund (z. B. ''hald doi Gosch''). * '''Gorschel''' ischde Hals. * '''Graddl''' saachdma z. B. ''do konschd awwa de Graddl grische'' odda ''do hodda de Graddl grischd'' un meend des isch doch zum dfulaafe. * '''Griwwl''' odda '''Griffl''': Finga * '''Grumbeagnebb''': hän frija in [[Speyer|Schbaija]] Glees keese, wuma aus [[Kartoffel|Grumbeere]] g'machd kabd hodd. * '''Grumbeagnebb''': hän frija in [[Speyer|Schbaija]] Glees keese, wuma aus [[Kartoffel|Grumbeere]] g'machd kabd hodd. * '''Gruschd''' isch uunedisches Zaisch. * '''Gudsel''' sinn Siesischkaide zum Ludsche. == H == * '''Haffe''' ischn Topp. * '''Hing’gel''' isch ä Huhn odda a iwwadredi Fraa. * '''Hubsa''' ischn Schbrung. * '''hubse''' sachdma womma schbringe dud. * '''hudle''' ebbes schnell unn schlombisch mache * '''Hutzl''' ischn Toannezapfe == J == * '''Jesses''' sachdma zum Baischbiel womman Schregg krische dud odda iwwaraschd wead. * '''juggle''' wonn sisch jemond uuruisch hie unn hea beweschd. == K == * '''Kappes''': Kohlkopp * '''Kligga''' isch ä Murmel (z. B. Kliggales schbiele) * '''Klor''' heesd, daß ebbes guud isch (z. B. des isch jedz awwa klor) * '''Knärzl''' / '''Knärzje''': Brodooschnidd * '''Knibbel''' ischn Knoode, awwa ''willschd Knibbel hawwe'' frochd, ob Dresch hawwe willschd * '''Krodze'''/'''Krudze''' de Abbelkrodze/Abbelkrudze ischs Keang'hais vum Abbel * '''Krodzlisch''' meend, dass ebbes neeme schää ausseje dud unn z. B. Kalkflegge odda Riggschdänd vun Dregg hodd odda im schlimmschde Fall vaschimmld isch * '''Krottle''' saachdma bai Naischadt unn inde Siedpalz fa kriesche, krawwle odda kleddare (uffde Dachstuhl nuffkrottle, der isch so fix un ferdisch, der konn nemme krottle) * '''Krumbel''' isch ä Schderung, ma sachd z. B. „mach jedz nedd de Krumbel noi“ == L == * '''laadsche''' z. B. ''sollischda änni laadsche?'' womma a Ohrfaisch odrohd. * '''Ledz''' sachdma, wonn was falsch gonge isch odda ma vawiad isch (z. B. ''jedz bin isch ledz''). ==M== * '''Migg ''' midd Migge mänd än Pelza Schnooge odda ä Fliesche. * '''Moschkopp '''(Plural '''Moschkepp'''): n riesischa Kopp * '''mummle ''' z. B. sisch innä Degg oimummle * '''Muus ''' isch vamadschdes Obschd ==N== * '''Nexe ''' uff Daitsch "necken". == O == * '''oidulfe''' sachdma wonnse sisch viel Pafiem iwwaschiddn. ==P== * '''paduu''' uubedingd, z. B. "des hoschd jedz awwa paduu mache misse". * '''Peasching''' sachdma zude Pfirsich. * Midd '''Piffedeggel''' driggma aus, dass ebbes vagesse konschd. * '''Pund''' hoddma fa ä halwes Kilo gsachd. ==Q== * '''Quedsche''' sinn Zwetschen * '''Quedschekuche''' guggschd bai ''Quedsche'' * '''Quedschkommod''': uff standardaitsch Ziehharmonika ==R== * '''Reff''' odda '''Reffl''' isch ä uuadragdivi Fraa * '''Raidschul''' isch ä Karusell * '''runnabuzze''' saachma fa än Oaschiss (denn du isch runnabuzze) ==S== * '''Saija''' sachdma zu äm Siewb. * '''Schbidzgligga''' ischn Schbidzbuu odda Schlitzohr * '''Schdumbe''' sachdma zu äm Reschd odda ä iwwrischgbliwenes Schdigg. * '''Schdorze''' sachdma zu äm ''Stumpf''. * '''Scheel''' schief, z. B. gugg nedd so scheel. * '''schinond''' sachdma zu äm odda änna, wu schischdan isch. * '''schirga''' sachdma wonn was faschd gäklabbd hodd. * '''Schlewwere''' sachdma woann Laid viel iwwa b'longloses Zaisch redde dun. * '''Schlingel''' sachdma zum Griff, alla zum Baischbiel de Fenschdaschlingel. * '''Schlorbse''' sachdma wonn die Laid baim Geje die Fiess nedd hewe dun. * '''Schlotze''' sachdma fas Schlegge (z. B. än Bolle Ais zum glaischschlotze). * '''Schludzle''' uff Daidsch uugfähr ''Saugen''. * '''Schneeges''' sinn Siesischkaide un '''schneege''' wommase esse dud. * '''Schnorres''' ischn Owwalibbabart * '''Schombel''' sachdma zum Kroom. * '''Suggle''' gugschd bai ''Schludzle''. == U == * '''Uumuus''': womma äm Uumuus mache dud, hodda viel Erwedd. == V == * '''vadorzeld''': sachdma, wonn ebbes gons und ga zommegschrummbld isch, wails kä Flissigkaid mea hawwa dud. * '''vaschommariere''': ebbes vauuschdalde odda in ebbes Schromme noi mache. * '''vaschlewwere''': womma iwwam schlewwere die Zaid vagesse dud odda womma sisch beim Esse vasuddeld. ==W== * '''Wärsching''': Kopp vun näm Mensche. Aigentlisch määnd Wärsching (standardaitsch Wirsing) ä spezielli Art vum [[Wirsing|G'mieskohl]] * '''Wee''': sinn Schmerze (z. B. Koppwee odda Maachewee) * '''Weschscher''': n grooßa kräfdischa Kärl odda n'große Gescheschdond odda awwa ä safdischi Oafaisch odda Schlach * '''Worgse''' uff Daidsch ''Würgen'' * '''[[Wutz]]''' ischä Sau ==Z== * '''Zibbelmidz''' ischä Midz midm „Zipfel“ * '''zobble''' heesd uff Hochdaidsch "zupfen" * '''Zoddle''' sinn uugfleschde Hoa odda a n'schleschde Hoaschnidd * '''zommegschrummbld''' isch ebbes, wu in sisch zommegfalle, alla gons glää, awwa in äm Schdigg isch. * '''Zornniggl''' isch änn Mensch, wo laischd zornisch wädd == Nochwees == <references/> [[Kategorie:Wort]] [[Kategorie:Pälzisch]] k7bzjglnk6ery9v7dy3pcwe5vg8yps9 93378 93377 2026-04-19T06:59:55Z Manuae 53 /* R */ 93378 wikitext text/x-wiki '''Pälza Ausdrigg''' sin all die Pälza Wärda, wu kää [[Wort:Synonyme|Synonyme]] un aach kää [[Wort:Pälza Schimpwärda|Schimpfwerda]] sin. Kappes z. B. ghead in Synonyme (Uusinn) '''un''' hiahea fär "Kraut", "Kohlkopp". == A == * '''Abbord''' sachdma fas Klo. * '''allegebod''' sachdma z. B. „Mensch kumm doch nedd allegebod“ (alla kumm nedd dauwernd). * '''allegeridd''' gugschd bai ''allegebod''. * '''arrisch''' sachdma, woma was vaschderge will: "Des gfalldma jedz awwa arrisch gud" odda "Drausse isches awwa arrisch kald". * '''ausglabuschdre''' heesd ebbes aushegge odda a ausnonnanemme. * '''Awai''' heesd soviel wie "Jezad", awa das heesd jo noch gaanix, weil: wann wea seed: "Awai gehma fatt!!", dann kamma das ganit wörtlich iwwersedse weil die, wo när Hochdaidsch verschdehn, dodemit nix aafange kenne. == B == * '''babbe'''/'''babbisch''' isch gleewe/gleewrisch (''des babbd awwa'' odda ''des Gudsl isch babbisch''). * '''Babbedeggel''' uff daitsch ''Karton''. * '''Babbel''' uff daitsch ''Matsch''. * '''Bänsel''' ischn „Pinsel“. * '''badduh''' heesd soviel wie "durchaus", "unbedingt" (woans badduh so hawwe wilschd). * '''bebbare''' isch grummle. * '''Beddl''' isch wasma zu draache hodd (''isch schmaissda de Beddl hie''). * '''Berschel''' saachdma zum Kerl als Waanung (''Baß blos uff Berschel''). * '''Bischbare''' uff Daitsch "flüstern". * '''Bizzla''' sachdma zum naije Woi. * '''Blagge''' ischn Flegg. * '''[[Blimcheskaffee]]''' is e dermase dinner Malzkaffee (Kaffeeersadz), daß ma segar bei voller Tass es Muschder uff em Tasseboddem sihn kann. * '''Blotza''' sachdma zum Hinnare un '''blotze losse''' womma was hodd falle losse. * '''Blodse''' sachdma womma änni raache dud. * '''Bluns''' is ä Grieweworschd in änärem digge Daam un ''bleed Bluns'' hodma zunea bleedi Fraa g'sachd. * '''Bobbeschees''' waa ä Kinnaschees fär Bobbe * '''Bobbekisch''' sachdma fa ä Kisch fa Bobbe. * '''Bobblsche''' waa ä Glääkindl, vunde Vaniedlischung vun Bobbe * '''Bobbe''' sin haid noch es menscheähnlisch Schbielzaich * '''Bobbes''' sachdma a zum Hinnare. * '''Borsch''' ischn junga Kerl. * '''Bossler''' ischn Baschdler * '''Brie''' uff Daidsch ''Brühe''. Sachn Laid z. B. „Hab isch ä Brie im Bauch“ un meenen, dassen s’Esse im Maache lische dud. * '''Bredullje''' saachdma, womma Broblem hodd oda b’drengd wead (''Bischd inde Bredullje?''). * '''Buggs''' isch ä Unnahos * '''bussiere''' hessd, dassma midd jemond zsomme isch. * '''Buzze''' sachdma fas Uffrome odda fa'n Nasepobel odda awwa fa irschdwas glänes dreggisches. == D == * '''Dea'reffl''' isch jemond, wu dinn isch. * '''daab''' sachdma wonn jemond nix here dud, donn ischa daab. * '''dabbisch''' - bleed, "Wonnse määne se habbe änn Dabbischa vor sisch, kummese bei mia groad onde Rischdische" * '''daddsche''' ofasse, z. B. "muggschd alles odaddsche?" * '''Debbisch''' sachdma a zu änna Wolldegg, mid dea ma sisch im Winda noch zusedzlisch zudegge dud (''än Debbisch im Bedd''). * '''Deez''' saachdma zum Kobb. * '''Dengle''' saachdma zum Baischbiel fas runnadengle vun Walniss. * '''dewedda''' heesd uff Daidsch „dagegen“. * '''dodewedda''' gugschd bai dewedda. * '''dormelisch''' uff Daidsch „schwindlig“. * '''Dresch''' sinn Schleesch, z. B. ''willschd Dresch hawwe?''. * '''driedze''' wonn jemond dauwand oogonge wead (''hodda disch widda g’driedzd?''). * '''driwweliere''' hesd nerschle. * '''Duggmaiser''' isch jemond, wu sisch unna die Meenung vunn onnare duggd. * '''dummle''' hesd sisch beaile (z. B. ''dummel disch''). * '''Dudd''' isch än Baidl. == F == * '''Feaz''' sinn Widz odda Bledsinn (Dea hodd bloos Feaz im Kobb). * '''Feng krische''' hen Kinna g'sachd, wense vaklobbd worre sin. * '''Fissemadende''' sinn Färz, wude Laid oifalle dun. * '''fuxe''' saachdma, womma sisch ärschare dud (''des fuxd misch jedz awwa''). == G == * '''G'begsl''' saachdma zum Woihnachdsg'begg. * '''G'deens''' saachn Pelsa dzu, wonna meene dud, daß än onnare iwwameesisch Uffhewe um ebbes mach dud, wasses em ga ned wead isch. Donn frochda viellaischd "Was ischn des faä G'dehns?" un meend, "heama uff".<ref>[http://www.predigten.uni-goettingen.de/archiv/981231-2.html "Machen nit soviel Gedeens, daß mer ufrecht dorchs Lewe gehe sollt."]</ref> S'wärds ofd aach wies niedadaidsche Gedöns fär Radau vawend. * '''Geesegischda''' isch noch schlimma alsde Gischda. * '''Gischda''' sachdma z. B. ''do krischd die awwa de Gischda'' un meend, do krischd enni Ongschd iwwa. * '''Gloa''' sachdma womma was gud finne dud (''des isch awwa gloa''). * '''Gosch''' sachma zum Mund (z. B. ''hald doi Gosch''). * '''Gorschel''' ischde Hals. * '''Graddl''' saachdma z. B. ''do konschd awwa de Graddl grische'' odda ''do hodda de Graddl grischd'' un meend des isch doch zum dfulaafe. * '''Griwwl''' odda '''Griffl''': Finga * '''Grumbeagnebb''': hän frija in [[Speyer|Schbaija]] Glees keese, wuma aus [[Kartoffel|Grumbeere]] g'machd kabd hodd. * '''Grumbeagnebb''': hän frija in [[Speyer|Schbaija]] Glees keese, wuma aus [[Kartoffel|Grumbeere]] g'machd kabd hodd. * '''Gruschd''' isch uunedisches Zaisch. * '''Gudsel''' sinn Siesischkaide zum Ludsche. == H == * '''Haffe''' ischn Topp. * '''Hing’gel''' isch ä Huhn odda a iwwadredi Fraa. * '''Hubsa''' ischn Schbrung. * '''hubse''' sachdma womma schbringe dud. * '''hudle''' ebbes schnell unn schlombisch mache * '''Hutzl''' ischn Toannezapfe == J == * '''Jesses''' sachdma zum Baischbiel womman Schregg krische dud odda iwwaraschd wead. * '''juggle''' wonn sisch jemond uuruisch hie unn hea beweschd. == K == * '''Kappes''': Kohlkopp * '''Kligga''' isch ä Murmel (z. B. Kliggales schbiele) * '''Klor''' heesd, daß ebbes guud isch (z. B. des isch jedz awwa klor) * '''Knärzl''' / '''Knärzje''': Brodooschnidd * '''Knibbel''' ischn Knoode, awwa ''willschd Knibbel hawwe'' frochd, ob Dresch hawwe willschd * '''Krodze'''/'''Krudze''' de Abbelkrodze/Abbelkrudze ischs Keang'hais vum Abbel * '''Krodzlisch''' meend, dass ebbes neeme schää ausseje dud unn z. B. Kalkflegge odda Riggschdänd vun Dregg hodd odda im schlimmschde Fall vaschimmld isch * '''Krottle''' saachdma bai Naischadt unn inde Siedpalz fa kriesche, krawwle odda kleddare (uffde Dachstuhl nuffkrottle, der isch so fix un ferdisch, der konn nemme krottle) * '''Krumbel''' isch ä Schderung, ma sachd z. B. „mach jedz nedd de Krumbel noi“ == L == * '''laadsche''' z. B. ''sollischda änni laadsche?'' womma a Ohrfaisch odrohd. * '''Ledz''' sachdma, wonn was falsch gonge isch odda ma vawiad isch (z. B. ''jedz bin isch ledz''). ==M== * '''Migg ''' midd Migge mänd än Pelza Schnooge odda ä Fliesche. * '''Moschkopp '''(Plural '''Moschkepp'''): n riesischa Kopp * '''mummle ''' z. B. sisch innä Degg oimummle * '''Muus ''' isch vamadschdes Obschd ==N== * '''Nexe ''' uff Daitsch "necken". == O == * '''oidulfe''' sachdma wonnse sisch viel Pafiem iwwaschiddn. ==P== * '''paduu''' uubedingd, z. B. "des hoschd jedz awwa paduu mache misse". * '''Peasching''' sachdma zude Pfirsich. * Midd '''Piffedeggel''' driggma aus, dass ebbes vagesse konschd. * '''Pund''' hoddma fa ä halwes Kilo gsachd. ==Q== * '''Quedsche''' sinn Zwetschen * '''Quedschekuche''' guggschd bai ''Quedsche'' * '''Quedschkommod''': uff standardaitsch Ziehharmonika ==R== * '''Raddediggl''' ischn schleschde Schnaps * '''Reff''' odda '''Reffl''' isch ä uuadragdivi Fraa * '''Raidschul''' isch ä Karusell * '''runnabuzze''' saachma fa än Oaschiss (denn du isch runnabuzze) ==S== * '''Saija''' sachdma zu äm Siewb. * '''Schbidzgligga''' ischn Schbidzbuu odda Schlitzohr * '''Schdumbe''' sachdma zu äm Reschd odda ä iwwrischgbliwenes Schdigg. * '''Schdorze''' sachdma zu äm ''Stumpf''. * '''Scheel''' schief, z. B. gugg nedd so scheel. * '''schinond''' sachdma zu äm odda änna, wu schischdan isch. * '''schirga''' sachdma wonn was faschd gäklabbd hodd. * '''Schlewwere''' sachdma woann Laid viel iwwa b'longloses Zaisch redde dun. * '''Schlingel''' sachdma zum Griff, alla zum Baischbiel de Fenschdaschlingel. * '''Schlorbse''' sachdma wonn die Laid baim Geje die Fiess nedd hewe dun. * '''Schlotze''' sachdma fas Schlegge (z. B. än Bolle Ais zum glaischschlotze). * '''Schludzle''' uff Daidsch uugfähr ''Saugen''. * '''Schneeges''' sinn Siesischkaide un '''schneege''' wommase esse dud. * '''Schnorres''' ischn Owwalibbabart * '''Schombel''' sachdma zum Kroom. * '''Suggle''' gugschd bai ''Schludzle''. == U == * '''Uumuus''': womma äm Uumuus mache dud, hodda viel Erwedd. == V == * '''vadorzeld''': sachdma, wonn ebbes gons und ga zommegschrummbld isch, wails kä Flissigkaid mea hawwa dud. * '''vaschommariere''': ebbes vauuschdalde odda in ebbes Schromme noi mache. * '''vaschlewwere''': womma iwwam schlewwere die Zaid vagesse dud odda womma sisch beim Esse vasuddeld. ==W== * '''Wärsching''': Kopp vun näm Mensche. Aigentlisch määnd Wärsching (standardaitsch Wirsing) ä spezielli Art vum [[Wirsing|G'mieskohl]] * '''Wee''': sinn Schmerze (z. B. Koppwee odda Maachewee) * '''Weschscher''': n grooßa kräfdischa Kärl odda n'große Gescheschdond odda awwa ä safdischi Oafaisch odda Schlach * '''Worgse''' uff Daidsch ''Würgen'' * '''[[Wutz]]''' ischä Sau ==Z== * '''Zibbelmidz''' ischä Midz midm „Zipfel“ * '''zobble''' heesd uff Hochdaidsch "zupfen" * '''Zoddle''' sinn uugfleschde Hoa odda a n'schleschde Hoaschnidd * '''zommegschrummbld''' isch ebbes, wu in sisch zommegfalle, alla gons glää, awwa in äm Schdigg isch. * '''Zornniggl''' isch änn Mensch, wo laischd zornisch wädd == Nochwees == <references/> [[Kategorie:Wort]] [[Kategorie:Pälzisch]] aof0bffunuxhuunha2lt9hl8imz5jou 93381 93378 2026-04-19T07:08:57Z Manuae 53 /* G */ 93381 wikitext text/x-wiki '''Pälza Ausdrigg''' sin all die Pälza Wärda, wu kää [[Wort:Synonyme|Synonyme]] un aach kää [[Wort:Pälza Schimpwärda|Schimpfwerda]] sin. Kappes z. B. ghead in Synonyme (Uusinn) '''un''' hiahea fär "Kraut", "Kohlkopp". == A == * '''Abbord''' sachdma fas Klo. * '''allegebod''' sachdma z. B. „Mensch kumm doch nedd allegebod“ (alla kumm nedd dauwernd). * '''allegeridd''' gugschd bai ''allegebod''. * '''arrisch''' sachdma, woma was vaschderge will: "Des gfalldma jedz awwa arrisch gud" odda "Drausse isches awwa arrisch kald". * '''ausglabuschdre''' heesd ebbes aushegge odda a ausnonnanemme. * '''Awai''' heesd soviel wie "Jezad", awa das heesd jo noch gaanix, weil: wann wea seed: "Awai gehma fatt!!", dann kamma das ganit wörtlich iwwersedse weil die, wo när Hochdaidsch verschdehn, dodemit nix aafange kenne. == B == * '''babbe'''/'''babbisch''' isch gleewe/gleewrisch (''des babbd awwa'' odda ''des Gudsl isch babbisch''). * '''Babbedeggel''' uff daitsch ''Karton''. * '''Babbel''' uff daitsch ''Matsch''. * '''Bänsel''' ischn „Pinsel“. * '''badduh''' heesd soviel wie "durchaus", "unbedingt" (woans badduh so hawwe wilschd). * '''bebbare''' isch grummle. * '''Beddl''' isch wasma zu draache hodd (''isch schmaissda de Beddl hie''). * '''Berschel''' saachdma zum Kerl als Waanung (''Baß blos uff Berschel''). * '''Bischbare''' uff Daitsch "flüstern". * '''Bizzla''' sachdma zum naije Woi. * '''Blagge''' ischn Flegg. * '''[[Blimcheskaffee]]''' is e dermase dinner Malzkaffee (Kaffeeersadz), daß ma segar bei voller Tass es Muschder uff em Tasseboddem sihn kann. * '''Blotza''' sachdma zum Hinnare un '''blotze losse''' womma was hodd falle losse. * '''Blodse''' sachdma womma änni raache dud. * '''Bluns''' is ä Grieweworschd in änärem digge Daam un ''bleed Bluns'' hodma zunea bleedi Fraa g'sachd. * '''Bobbeschees''' waa ä Kinnaschees fär Bobbe * '''Bobbekisch''' sachdma fa ä Kisch fa Bobbe. * '''Bobblsche''' waa ä Glääkindl, vunde Vaniedlischung vun Bobbe * '''Bobbe''' sin haid noch es menscheähnlisch Schbielzaich * '''Bobbes''' sachdma a zum Hinnare. * '''Borsch''' ischn junga Kerl. * '''Bossler''' ischn Baschdler * '''Brie''' uff Daidsch ''Brühe''. Sachn Laid z. B. „Hab isch ä Brie im Bauch“ un meenen, dassen s’Esse im Maache lische dud. * '''Bredullje''' saachdma, womma Broblem hodd oda b’drengd wead (''Bischd inde Bredullje?''). * '''Buggs''' isch ä Unnahos * '''bussiere''' hessd, dassma midd jemond zsomme isch. * '''Buzze''' sachdma fas Uffrome odda fa'n Nasepobel odda awwa fa irschdwas glänes dreggisches. == D == * '''Dea'reffl''' isch jemond, wu dinn isch. * '''daab''' sachdma wonn jemond nix here dud, donn ischa daab. * '''dabbisch''' - bleed, "Wonnse määne se habbe änn Dabbischa vor sisch, kummese bei mia groad onde Rischdische" * '''daddsche''' ofasse, z. B. "muggschd alles odaddsche?" * '''Debbisch''' sachdma a zu änna Wolldegg, mid dea ma sisch im Winda noch zusedzlisch zudegge dud (''än Debbisch im Bedd''). * '''Deez''' saachdma zum Kobb. * '''Dengle''' saachdma zum Baischbiel fas runnadengle vun Walniss. * '''dewedda''' heesd uff Daidsch „dagegen“. * '''dodewedda''' gugschd bai dewedda. * '''dormelisch''' uff Daidsch „schwindlig“. * '''Dresch''' sinn Schleesch, z. B. ''willschd Dresch hawwe?''. * '''driedze''' wonn jemond dauwand oogonge wead (''hodda disch widda g’driedzd?''). * '''driwweliere''' hesd nerschle. * '''Duggmaiser''' isch jemond, wu sisch unna die Meenung vunn onnare duggd. * '''dummle''' hesd sisch beaile (z. B. ''dummel disch''). * '''Dudd''' isch än Baidl. == F == * '''Feaz''' sinn Widz odda Bledsinn (Dea hodd bloos Feaz im Kobb). * '''Feng krische''' hen Kinna g'sachd, wense vaklobbd worre sin. * '''Fissemadende''' sinn Färz, wude Laid oifalle dun. * '''fuxe''' saachdma, womma sisch ärschare dud (''des fuxd misch jedz awwa''). == G == * '''G'begsl''' saachdma zum Woihnachdsg'begg. * '''G'deens''' saachn Pelsa dzu, wonna meene dud, daß än onnare iwwameesisch Uffhewe um ebbes mach dud, wasses em ga ned wead isch. Donn frochda viellaischd "Was ischn des faä G'dehns?" un meend, "heama uff".<ref>[http://www.predigten.uni-goettingen.de/archiv/981231-2.html "Machen nit soviel Gedeens, daß mer ufrecht dorchs Lewe gehe sollt."]</ref> S'wärds ofd aach wies niedadaidsche Gedöns fär Radau vawend. * '''Geesegischda''' isch noch schlimma alsde Gischda. * '''Gischda''' sachdma z. B. ''do krischd die awwa de Gischda'' un meend, do krischd enni Ongschd iwwa. * '''Gloa''' sachdma womma was gud finne dud (''des isch awwa gloa''). * '''Gosch''' sachma zum Mund (z. B. ''hald doi Gosch''). * '''Gorschel''' ischde Hals. * '''Graddl''' saachdma z. B. ''do konschd awwa de Graddl grische'' odda ''do hodda de Graddl grischd'' un meend des isch doch zum dfulaafe. * '''Griwwl''' odda '''Griffl''': Finga * '''Grudze''' ischn des was iwwrischblaid, womman Abbl odda ä Beer abgresse hodd. * '''Grumbeagnebb''': hän frija in [[Speyer|Schbaija]] Glees keese, wuma aus [[Kartoffel|Grumbeere]] g'machd kabd hodd. * '''Gruschd''' isch uunedisches Zaisch. * '''Gudsel''' sinn Siesischkaide zum Ludsche. == H == * '''Haffe''' ischn Topp. * '''Hing’gel''' isch ä Huhn odda a iwwadredi Fraa. * '''Hubsa''' ischn Schbrung. * '''hubse''' sachdma womma schbringe dud. * '''hudle''' ebbes schnell unn schlombisch mache * '''Hutzl''' ischn Toannezapfe == J == * '''Jesses''' sachdma zum Baischbiel womman Schregg krische dud odda iwwaraschd wead. * '''juggle''' wonn sisch jemond uuruisch hie unn hea beweschd. == K == * '''Kappes''': Kohlkopp * '''Kligga''' isch ä Murmel (z. B. Kliggales schbiele) * '''Klor''' heesd, daß ebbes guud isch (z. B. des isch jedz awwa klor) * '''Knärzl''' / '''Knärzje''': Brodooschnidd * '''Knibbel''' ischn Knoode, awwa ''willschd Knibbel hawwe'' frochd, ob Dresch hawwe willschd * '''Krodze'''/'''Krudze''' de Abbelkrodze/Abbelkrudze ischs Keang'hais vum Abbel * '''Krodzlisch''' meend, dass ebbes neeme schää ausseje dud unn z. B. Kalkflegge odda Riggschdänd vun Dregg hodd odda im schlimmschde Fall vaschimmld isch * '''Krottle''' saachdma bai Naischadt unn inde Siedpalz fa kriesche, krawwle odda kleddare (uffde Dachstuhl nuffkrottle, der isch so fix un ferdisch, der konn nemme krottle) * '''Krumbel''' isch ä Schderung, ma sachd z. B. „mach jedz nedd de Krumbel noi“ == L == * '''laadsche''' z. B. ''sollischda änni laadsche?'' womma a Ohrfaisch odrohd. * '''Ledz''' sachdma, wonn was falsch gonge isch odda ma vawiad isch (z. B. ''jedz bin isch ledz''). ==M== * '''Migg ''' midd Migge mänd än Pelza Schnooge odda ä Fliesche. * '''Moschkopp '''(Plural '''Moschkepp'''): n riesischa Kopp * '''mummle ''' z. B. sisch innä Degg oimummle * '''Muus ''' isch vamadschdes Obschd ==N== * '''Nexe ''' uff Daitsch "necken". == O == * '''oidulfe''' sachdma wonnse sisch viel Pafiem iwwaschiddn. ==P== * '''paduu''' uubedingd, z. B. "des hoschd jedz awwa paduu mache misse". * '''Peasching''' sachdma zude Pfirsich. * Midd '''Piffedeggel''' driggma aus, dass ebbes vagesse konschd. * '''Pund''' hoddma fa ä halwes Kilo gsachd. ==Q== * '''Quedsche''' sinn Zwetschen * '''Quedschekuche''' guggschd bai ''Quedsche'' * '''Quedschkommod''': uff standardaitsch Ziehharmonika ==R== * '''Raddediggl''' ischn schleschde Schnaps * '''Reff''' odda '''Reffl''' isch ä uuadragdivi Fraa * '''Raidschul''' isch ä Karusell * '''runnabuzze''' saachma fa än Oaschiss (denn du isch runnabuzze) ==S== * '''Saija''' sachdma zu äm Siewb. * '''Schbidzgligga''' ischn Schbidzbuu odda Schlitzohr * '''Schdumbe''' sachdma zu äm Reschd odda ä iwwrischgbliwenes Schdigg. * '''Schdorze''' sachdma zu äm ''Stumpf''. * '''Scheel''' schief, z. B. gugg nedd so scheel. * '''schinond''' sachdma zu äm odda änna, wu schischdan isch. * '''schirga''' sachdma wonn was faschd gäklabbd hodd. * '''Schlewwere''' sachdma woann Laid viel iwwa b'longloses Zaisch redde dun. * '''Schlingel''' sachdma zum Griff, alla zum Baischbiel de Fenschdaschlingel. * '''Schlorbse''' sachdma wonn die Laid baim Geje die Fiess nedd hewe dun. * '''Schlotze''' sachdma fas Schlegge (z. B. än Bolle Ais zum glaischschlotze). * '''Schludzle''' uff Daidsch uugfähr ''Saugen''. * '''Schneeges''' sinn Siesischkaide un '''schneege''' wommase esse dud. * '''Schnorres''' ischn Owwalibbabart * '''Schombel''' sachdma zum Kroom. * '''Suggle''' gugschd bai ''Schludzle''. == U == * '''Uumuus''': womma äm Uumuus mache dud, hodda viel Erwedd. == V == * '''vadorzeld''': sachdma, wonn ebbes gons und ga zommegschrummbld isch, wails kä Flissigkaid mea hawwa dud. * '''vaschommariere''': ebbes vauuschdalde odda in ebbes Schromme noi mache. * '''vaschlewwere''': womma iwwam schlewwere die Zaid vagesse dud odda womma sisch beim Esse vasuddeld. ==W== * '''Wärsching''': Kopp vun näm Mensche. Aigentlisch määnd Wärsching (standardaitsch Wirsing) ä spezielli Art vum [[Wirsing|G'mieskohl]] * '''Wee''': sinn Schmerze (z. B. Koppwee odda Maachewee) * '''Weschscher''': n grooßa kräfdischa Kärl odda n'große Gescheschdond odda awwa ä safdischi Oafaisch odda Schlach * '''Worgse''' uff Daidsch ''Würgen'' * '''[[Wutz]]''' ischä Sau ==Z== * '''Zibbelmidz''' ischä Midz midm „Zipfel“ * '''zobble''' heesd uff Hochdaidsch "zupfen" * '''Zoddle''' sinn uugfleschde Hoa odda a n'schleschde Hoaschnidd * '''zommegschrummbld''' isch ebbes, wu in sisch zommegfalle, alla gons glää, awwa in äm Schdigg isch. * '''Zornniggl''' isch änn Mensch, wo laischd zornisch wädd == Nochwees == <references/> [[Kategorie:Wort]] [[Kategorie:Pälzisch]] bceqbcezkgjbr1buz9f8ky2l5mjg2sz 93382 93381 2026-04-19T07:13:33Z Manuae 53 /* B */ 93382 wikitext text/x-wiki '''Pälza Ausdrigg''' sin all die Pälza Wärda, wu kää [[Wort:Synonyme|Synonyme]] un aach kää [[Wort:Pälza Schimpwärda|Schimpfwerda]] sin. Kappes z. B. ghead in Synonyme (Uusinn) '''un''' hiahea fär "Kraut", "Kohlkopp". == A == * '''Abbord''' sachdma fas Klo. * '''allegebod''' sachdma z. B. „Mensch kumm doch nedd allegebod“ (alla kumm nedd dauwernd). * '''allegeridd''' gugschd bai ''allegebod''. * '''arrisch''' sachdma, woma was vaschderge will: "Des gfalldma jedz awwa arrisch gud" odda "Drausse isches awwa arrisch kald". * '''ausglabuschdre''' heesd ebbes aushegge odda a ausnonnanemme. * '''Awai''' heesd soviel wie "Jezad", awa das heesd jo noch gaanix, weil: wann wea seed: "Awai gehma fatt!!", dann kamma das ganit wörtlich iwwersedse weil die, wo när Hochdaidsch verschdehn, dodemit nix aafange kenne. == B == * '''babbe'''/'''babbisch''' isch gleewe/gleewrisch (''des babbd awwa'' odda ''des Gudsl isch babbisch''). * '''Babbedeggel''' uff daitsch ''Karton''. * '''Babbel''' uff daitsch ''Matsch''. * '''Bänsel''' ischn „Pinsel“. * '''badduh''' heesd soviel wie "durchaus", "unbedingt" (woans badduh so hawwe wilschd). * '''bebbare''' isch grummle. * '''Beddl''' isch wasma zu draache hodd (''isch schmaissda de Beddl hie''). * '''Berschel''' saachdma zum Kerl als Waanung (''Baß blos uff Berschel''). * '''Bischbare''' uff Daitsch "flüstern". * '''Bizzla''' sachdma zum naije Woi. * '''Blagge''' ischn Flegg. * '''[[Blimcheskaffee]]''' is e dermase dinner Malzkaffee (Kaffeeersadz), daß ma segar bei voller Tass es Muschder uff em Tasseboddem sihn kann. * '''Blotza''' sachdma zum Hinnare un '''blotze losse''' womma was hodd falle losse. * '''Blodse''' sachdma womma änni raache dud. * '''Bluns''' is ä Grieweworschd in änärem digge Daam un ''bleed Bluns'' hodma zunea bleedi Fraa g'sachd. * '''Bobbeschees''' waa ä Kinnaschees fär Bobbe * '''Bobbekisch''' sachdma fa ä Kisch fa Bobbe. * '''Bobblsche''' waa ä Glääkindl, vunde Vaniedlischung vun Bobbe * '''Bobbe''' sin haid noch es menscheähnlisch Schbielzaich * '''Bobbes''' sachdma a zum Hinnare. * '''Bolle''' ischä Kuchl (isch krisch zwee Bolle Ais inde Dud zum glaisch do Ludsche, ämol Persching unn ämol Konztrowwe) * '''Borsch''' ischn junga Kerl. * '''Bossler''' ischn Baschdler * '''Brie''' uff Daidsch ''Brühe''. Sachn Laid z. B. „Hab isch ä Brie im Bauch“ un meenen, dassen s’Esse im Maache lische dud. * '''Bredullje''' saachdma, womma Broblem hodd oda b’drengd wead (''Bischd inde Bredullje?''). * '''Buggs''' isch ä Unnahos * '''bussiere''' hessd, dassma midd jemond zsomme isch. * '''Buzze''' sachdma fas Uffrome odda fa'n Nasepobel odda awwa fa irschdwas glänes dreggisches. == D == * '''Dea'reffl''' isch jemond, wu dinn isch. * '''daab''' sachdma wonn jemond nix here dud, donn ischa daab. * '''dabbisch''' - bleed, "Wonnse määne se habbe änn Dabbischa vor sisch, kummese bei mia groad onde Rischdische" * '''daddsche''' ofasse, z. B. "muggschd alles odaddsche?" * '''Debbisch''' sachdma a zu änna Wolldegg, mid dea ma sisch im Winda noch zusedzlisch zudegge dud (''än Debbisch im Bedd''). * '''Deez''' saachdma zum Kobb. * '''Dengle''' saachdma zum Baischbiel fas runnadengle vun Walniss. * '''dewedda''' heesd uff Daidsch „dagegen“. * '''dodewedda''' gugschd bai dewedda. * '''dormelisch''' uff Daidsch „schwindlig“. * '''Dresch''' sinn Schleesch, z. B. ''willschd Dresch hawwe?''. * '''driedze''' wonn jemond dauwand oogonge wead (''hodda disch widda g’driedzd?''). * '''driwweliere''' hesd nerschle. * '''Duggmaiser''' isch jemond, wu sisch unna die Meenung vunn onnare duggd. * '''dummle''' hesd sisch beaile (z. B. ''dummel disch''). * '''Dudd''' isch än Baidl. == F == * '''Feaz''' sinn Widz odda Bledsinn (Dea hodd bloos Feaz im Kobb). * '''Feng krische''' hen Kinna g'sachd, wense vaklobbd worre sin. * '''Fissemadende''' sinn Färz, wude Laid oifalle dun. * '''fuxe''' saachdma, womma sisch ärschare dud (''des fuxd misch jedz awwa''). == G == * '''G'begsl''' saachdma zum Woihnachdsg'begg. * '''G'deens''' saachn Pelsa dzu, wonna meene dud, daß än onnare iwwameesisch Uffhewe um ebbes mach dud, wasses em ga ned wead isch. Donn frochda viellaischd "Was ischn des faä G'dehns?" un meend, "heama uff".<ref>[http://www.predigten.uni-goettingen.de/archiv/981231-2.html "Machen nit soviel Gedeens, daß mer ufrecht dorchs Lewe gehe sollt."]</ref> S'wärds ofd aach wies niedadaidsche Gedöns fär Radau vawend. * '''Geesegischda''' isch noch schlimma alsde Gischda. * '''Gischda''' sachdma z. B. ''do krischd die awwa de Gischda'' un meend, do krischd enni Ongschd iwwa. * '''Gloa''' sachdma womma was gud finne dud (''des isch awwa gloa''). * '''Gosch''' sachma zum Mund (z. B. ''hald doi Gosch''). * '''Gorschel''' ischde Hals. * '''Graddl''' saachdma z. B. ''do konschd awwa de Graddl grische'' odda ''do hodda de Graddl grischd'' un meend des isch doch zum dfulaafe. * '''Griwwl''' odda '''Griffl''': Finga * '''Grudze''' ischn des was iwwrischblaid, womman Abbl odda ä Beer abgresse hodd. * '''Grumbeagnebb''': hän frija in [[Speyer|Schbaija]] Glees keese, wuma aus [[Kartoffel|Grumbeere]] g'machd kabd hodd. * '''Gruschd''' isch uunedisches Zaisch. * '''Gudsel''' sinn Siesischkaide zum Ludsche. == H == * '''Haffe''' ischn Topp. * '''Hing’gel''' isch ä Huhn odda a iwwadredi Fraa. * '''Hubsa''' ischn Schbrung. * '''hubse''' sachdma womma schbringe dud. * '''hudle''' ebbes schnell unn schlombisch mache * '''Hutzl''' ischn Toannezapfe == J == * '''Jesses''' sachdma zum Baischbiel womman Schregg krische dud odda iwwaraschd wead. * '''juggle''' wonn sisch jemond uuruisch hie unn hea beweschd. == K == * '''Kappes''': Kohlkopp * '''Kligga''' isch ä Murmel (z. B. Kliggales schbiele) * '''Klor''' heesd, daß ebbes guud isch (z. B. des isch jedz awwa klor) * '''Knärzl''' / '''Knärzje''': Brodooschnidd * '''Knibbel''' ischn Knoode, awwa ''willschd Knibbel hawwe'' frochd, ob Dresch hawwe willschd * '''Krodze'''/'''Krudze''' de Abbelkrodze/Abbelkrudze ischs Keang'hais vum Abbel * '''Krodzlisch''' meend, dass ebbes neeme schää ausseje dud unn z. B. Kalkflegge odda Riggschdänd vun Dregg hodd odda im schlimmschde Fall vaschimmld isch * '''Krottle''' saachdma bai Naischadt unn inde Siedpalz fa kriesche, krawwle odda kleddare (uffde Dachstuhl nuffkrottle, der isch so fix un ferdisch, der konn nemme krottle) * '''Krumbel''' isch ä Schderung, ma sachd z. B. „mach jedz nedd de Krumbel noi“ == L == * '''laadsche''' z. B. ''sollischda änni laadsche?'' womma a Ohrfaisch odrohd. * '''Ledz''' sachdma, wonn was falsch gonge isch odda ma vawiad isch (z. B. ''jedz bin isch ledz''). ==M== * '''Migg ''' midd Migge mänd än Pelza Schnooge odda ä Fliesche. * '''Moschkopp '''(Plural '''Moschkepp'''): n riesischa Kopp * '''mummle ''' z. B. sisch innä Degg oimummle * '''Muus ''' isch vamadschdes Obschd ==N== * '''Nexe ''' uff Daitsch "necken". == O == * '''oidulfe''' sachdma wonnse sisch viel Pafiem iwwaschiddn. ==P== * '''paduu''' uubedingd, z. B. "des hoschd jedz awwa paduu mache misse". * '''Peasching''' sachdma zude Pfirsich. * Midd '''Piffedeggel''' driggma aus, dass ebbes vagesse konschd. * '''Pund''' hoddma fa ä halwes Kilo gsachd. ==Q== * '''Quedsche''' sinn Zwetschen * '''Quedschekuche''' guggschd bai ''Quedsche'' * '''Quedschkommod''': uff standardaitsch Ziehharmonika ==R== * '''Raddediggl''' ischn schleschde Schnaps * '''Reff''' odda '''Reffl''' isch ä uuadragdivi Fraa * '''Raidschul''' isch ä Karusell * '''runnabuzze''' saachma fa än Oaschiss (denn du isch runnabuzze) ==S== * '''Saija''' sachdma zu äm Siewb. * '''Schbidzgligga''' ischn Schbidzbuu odda Schlitzohr * '''Schdumbe''' sachdma zu äm Reschd odda ä iwwrischgbliwenes Schdigg. * '''Schdorze''' sachdma zu äm ''Stumpf''. * '''Scheel''' schief, z. B. gugg nedd so scheel. * '''schinond''' sachdma zu äm odda änna, wu schischdan isch. * '''schirga''' sachdma wonn was faschd gäklabbd hodd. * '''Schlewwere''' sachdma woann Laid viel iwwa b'longloses Zaisch redde dun. * '''Schlingel''' sachdma zum Griff, alla zum Baischbiel de Fenschdaschlingel. * '''Schlorbse''' sachdma wonn die Laid baim Geje die Fiess nedd hewe dun. * '''Schlotze''' sachdma fas Schlegge (z. B. än Bolle Ais zum glaischschlotze). * '''Schludzle''' uff Daidsch uugfähr ''Saugen''. * '''Schneeges''' sinn Siesischkaide un '''schneege''' wommase esse dud. * '''Schnorres''' ischn Owwalibbabart * '''Schombel''' sachdma zum Kroom. * '''Suggle''' gugschd bai ''Schludzle''. == U == * '''Uumuus''': womma äm Uumuus mache dud, hodda viel Erwedd. == V == * '''vadorzeld''': sachdma, wonn ebbes gons und ga zommegschrummbld isch, wails kä Flissigkaid mea hawwa dud. * '''vaschommariere''': ebbes vauuschdalde odda in ebbes Schromme noi mache. * '''vaschlewwere''': womma iwwam schlewwere die Zaid vagesse dud odda womma sisch beim Esse vasuddeld. ==W== * '''Wärsching''': Kopp vun näm Mensche. Aigentlisch määnd Wärsching (standardaitsch Wirsing) ä spezielli Art vum [[Wirsing|G'mieskohl]] * '''Wee''': sinn Schmerze (z. B. Koppwee odda Maachewee) * '''Weschscher''': n grooßa kräfdischa Kärl odda n'große Gescheschdond odda awwa ä safdischi Oafaisch odda Schlach * '''Worgse''' uff Daidsch ''Würgen'' * '''[[Wutz]]''' ischä Sau ==Z== * '''Zibbelmidz''' ischä Midz midm „Zipfel“ * '''zobble''' heesd uff Hochdaidsch "zupfen" * '''Zoddle''' sinn uugfleschde Hoa odda a n'schleschde Hoaschnidd * '''zommegschrummbld''' isch ebbes, wu in sisch zommegfalle, alla gons glää, awwa in äm Schdigg isch. * '''Zornniggl''' isch änn Mensch, wo laischd zornisch wädd == Nochwees == <references/> [[Kategorie:Wort]] [[Kategorie:Pälzisch]] 8v8b8vvy4py511aq6hhva5pud8105ep 93383 93382 2026-04-19T07:15:03Z Manuae 53 /* B */ 93383 wikitext text/x-wiki '''Pälza Ausdrigg''' sin all die Pälza Wärda, wu kää [[Wort:Synonyme|Synonyme]] un aach kää [[Wort:Pälza Schimpwärda|Schimpfwerda]] sin. Kappes z. B. ghead in Synonyme (Uusinn) '''un''' hiahea fär "Kraut", "Kohlkopp". == A == * '''Abbord''' sachdma fas Klo. * '''allegebod''' sachdma z. B. „Mensch kumm doch nedd allegebod“ (alla kumm nedd dauwernd). * '''allegeridd''' gugschd bai ''allegebod''. * '''arrisch''' sachdma, woma was vaschderge will: "Des gfalldma jedz awwa arrisch gud" odda "Drausse isches awwa arrisch kald". * '''ausglabuschdre''' heesd ebbes aushegge odda a ausnonnanemme. * '''Awai''' heesd soviel wie "Jezad", awa das heesd jo noch gaanix, weil: wann wea seed: "Awai gehma fatt!!", dann kamma das ganit wörtlich iwwersedse weil die, wo när Hochdaidsch verschdehn, dodemit nix aafange kenne. == B == * '''babbe'''/'''babbisch''' isch gleewe/gleewrisch (''des babbd awwa'' odda ''des Gudsl isch babbisch''). * '''Babbedeggel''' uff daitsch ''Karton''. * '''Babbel''' uff daitsch ''Matsch''. * '''Bänsel''' ischn „Pinsel“. * '''badduh''' heesd soviel wie "durchaus", "unbedingt" (woans badduh so hawwe wilschd). * '''bebbare''' isch grummle. * '''Beddl''' isch wasma zu draache hodd (''isch schmaissda de Beddl hie''). * '''Bendl''' ischä dinnes Bond, z. B. de Brillebendl. * '''Berschel''' saachdma zum Kerl als Waanung (''Baß blos uff Berschel''). * '''Bischbare''' uff Daitsch "flüstern". * '''Bizzla''' sachdma zum naije Woi. * '''Blagge''' ischn Flegg. * '''[[Blimcheskaffee]]''' is e dermase dinner Malzkaffee (Kaffeeersadz), daß ma segar bei voller Tass es Muschder uff em Tasseboddem sihn kann. * '''Blotza''' sachdma zum Hinnare un '''blotze losse''' womma was hodd falle losse. * '''Blodse''' sachdma womma änni raache dud. * '''Bluns''' is ä Grieweworschd in änärem digge Daam un ''bleed Bluns'' hodma zunea bleedi Fraa g'sachd. * '''Bobbeschees''' waa ä Kinnaschees fär Bobbe * '''Bobbekisch''' sachdma fa ä Kisch fa Bobbe. * '''Bobblsche''' waa ä Glääkindl, vunde Vaniedlischung vun Bobbe * '''Bobbe''' sin haid noch es menscheähnlisch Schbielzaich * '''Bobbes''' sachdma a zum Hinnare. * '''Bolle''' ischä Kuchl (isch krisch zwee Bolle Ais inde Dud zum glaisch do Ludsche, ämol Persching unn ämol Konztrowwe) * '''Borsch''' ischn junga Kerl. * '''Bossler''' ischn Baschdler * '''Brie''' uff Daidsch ''Brühe''. Sachn Laid z. B. „Hab isch ä Brie im Bauch“ un meenen, dassen s’Esse im Maache lische dud. * '''Bredullje''' saachdma, womma Broblem hodd oda b’drengd wead (''Bischd inde Bredullje?''). * '''Buggs''' isch ä Unnahos * '''bussiere''' hessd, dassma midd jemond zsomme isch. * '''Buzze''' sachdma fas Uffrome odda fa'n Nasepobel odda awwa fa irschdwas glänes dreggisches. == D == * '''Dea'reffl''' isch jemond, wu dinn isch. * '''daab''' sachdma wonn jemond nix here dud, donn ischa daab. * '''dabbisch''' - bleed, "Wonnse määne se habbe änn Dabbischa vor sisch, kummese bei mia groad onde Rischdische" * '''daddsche''' ofasse, z. B. "muggschd alles odaddsche?" * '''Debbisch''' sachdma a zu änna Wolldegg, mid dea ma sisch im Winda noch zusedzlisch zudegge dud (''än Debbisch im Bedd''). * '''Deez''' saachdma zum Kobb. * '''Dengle''' saachdma zum Baischbiel fas runnadengle vun Walniss. * '''dewedda''' heesd uff Daidsch „dagegen“. * '''dodewedda''' gugschd bai dewedda. * '''dormelisch''' uff Daidsch „schwindlig“. * '''Dresch''' sinn Schleesch, z. B. ''willschd Dresch hawwe?''. * '''driedze''' wonn jemond dauwand oogonge wead (''hodda disch widda g’driedzd?''). * '''driwweliere''' hesd nerschle. * '''Duggmaiser''' isch jemond, wu sisch unna die Meenung vunn onnare duggd. * '''dummle''' hesd sisch beaile (z. B. ''dummel disch''). * '''Dudd''' isch än Baidl. == F == * '''Feaz''' sinn Widz odda Bledsinn (Dea hodd bloos Feaz im Kobb). * '''Feng krische''' hen Kinna g'sachd, wense vaklobbd worre sin. * '''Fissemadende''' sinn Färz, wude Laid oifalle dun. * '''fuxe''' saachdma, womma sisch ärschare dud (''des fuxd misch jedz awwa''). == G == * '''G'begsl''' saachdma zum Woihnachdsg'begg. * '''G'deens''' saachn Pelsa dzu, wonna meene dud, daß än onnare iwwameesisch Uffhewe um ebbes mach dud, wasses em ga ned wead isch. Donn frochda viellaischd "Was ischn des faä G'dehns?" un meend, "heama uff".<ref>[http://www.predigten.uni-goettingen.de/archiv/981231-2.html "Machen nit soviel Gedeens, daß mer ufrecht dorchs Lewe gehe sollt."]</ref> S'wärds ofd aach wies niedadaidsche Gedöns fär Radau vawend. * '''Geesegischda''' isch noch schlimma alsde Gischda. * '''Gischda''' sachdma z. B. ''do krischd die awwa de Gischda'' un meend, do krischd enni Ongschd iwwa. * '''Gloa''' sachdma womma was gud finne dud (''des isch awwa gloa''). * '''Gosch''' sachma zum Mund (z. B. ''hald doi Gosch''). * '''Gorschel''' ischde Hals. * '''Graddl''' saachdma z. B. ''do konschd awwa de Graddl grische'' odda ''do hodda de Graddl grischd'' un meend des isch doch zum dfulaafe. * '''Griwwl''' odda '''Griffl''': Finga * '''Grudze''' ischn des was iwwrischblaid, womman Abbl odda ä Beer abgresse hodd. * '''Grumbeagnebb''': hän frija in [[Speyer|Schbaija]] Glees keese, wuma aus [[Kartoffel|Grumbeere]] g'machd kabd hodd. * '''Gruschd''' isch uunedisches Zaisch. * '''Gudsel''' sinn Siesischkaide zum Ludsche. == H == * '''Haffe''' ischn Topp. * '''Hing’gel''' isch ä Huhn odda a iwwadredi Fraa. * '''Hubsa''' ischn Schbrung. * '''hubse''' sachdma womma schbringe dud. * '''hudle''' ebbes schnell unn schlombisch mache * '''Hutzl''' ischn Toannezapfe == J == * '''Jesses''' sachdma zum Baischbiel womman Schregg krische dud odda iwwaraschd wead. * '''juggle''' wonn sisch jemond uuruisch hie unn hea beweschd. == K == * '''Kappes''': Kohlkopp * '''Kligga''' isch ä Murmel (z. B. Kliggales schbiele) * '''Klor''' heesd, daß ebbes guud isch (z. B. des isch jedz awwa klor) * '''Knärzl''' / '''Knärzje''': Brodooschnidd * '''Knibbel''' ischn Knoode, awwa ''willschd Knibbel hawwe'' frochd, ob Dresch hawwe willschd * '''Krodze'''/'''Krudze''' de Abbelkrodze/Abbelkrudze ischs Keang'hais vum Abbel * '''Krodzlisch''' meend, dass ebbes neeme schää ausseje dud unn z. B. Kalkflegge odda Riggschdänd vun Dregg hodd odda im schlimmschde Fall vaschimmld isch * '''Krottle''' saachdma bai Naischadt unn inde Siedpalz fa kriesche, krawwle odda kleddare (uffde Dachstuhl nuffkrottle, der isch so fix un ferdisch, der konn nemme krottle) * '''Krumbel''' isch ä Schderung, ma sachd z. B. „mach jedz nedd de Krumbel noi“ == L == * '''laadsche''' z. B. ''sollischda änni laadsche?'' womma a Ohrfaisch odrohd. * '''Ledz''' sachdma, wonn was falsch gonge isch odda ma vawiad isch (z. B. ''jedz bin isch ledz''). ==M== * '''Migg ''' midd Migge mänd än Pelza Schnooge odda ä Fliesche. * '''Moschkopp '''(Plural '''Moschkepp'''): n riesischa Kopp * '''mummle ''' z. B. sisch innä Degg oimummle * '''Muus ''' isch vamadschdes Obschd ==N== * '''Nexe ''' uff Daitsch "necken". == O == * '''oidulfe''' sachdma wonnse sisch viel Pafiem iwwaschiddn. ==P== * '''paduu''' uubedingd, z. B. "des hoschd jedz awwa paduu mache misse". * '''Peasching''' sachdma zude Pfirsich. * Midd '''Piffedeggel''' driggma aus, dass ebbes vagesse konschd. * '''Pund''' hoddma fa ä halwes Kilo gsachd. ==Q== * '''Quedsche''' sinn Zwetschen * '''Quedschekuche''' guggschd bai ''Quedsche'' * '''Quedschkommod''': uff standardaitsch Ziehharmonika ==R== * '''Raddediggl''' ischn schleschde Schnaps * '''Reff''' odda '''Reffl''' isch ä uuadragdivi Fraa * '''Raidschul''' isch ä Karusell * '''runnabuzze''' saachma fa än Oaschiss (denn du isch runnabuzze) ==S== * '''Saija''' sachdma zu äm Siewb. * '''Schbidzgligga''' ischn Schbidzbuu odda Schlitzohr * '''Schdumbe''' sachdma zu äm Reschd odda ä iwwrischgbliwenes Schdigg. * '''Schdorze''' sachdma zu äm ''Stumpf''. * '''Scheel''' schief, z. B. gugg nedd so scheel. * '''schinond''' sachdma zu äm odda änna, wu schischdan isch. * '''schirga''' sachdma wonn was faschd gäklabbd hodd. * '''Schlewwere''' sachdma woann Laid viel iwwa b'longloses Zaisch redde dun. * '''Schlingel''' sachdma zum Griff, alla zum Baischbiel de Fenschdaschlingel. * '''Schlorbse''' sachdma wonn die Laid baim Geje die Fiess nedd hewe dun. * '''Schlotze''' sachdma fas Schlegge (z. B. än Bolle Ais zum glaischschlotze). * '''Schludzle''' uff Daidsch uugfähr ''Saugen''. * '''Schneeges''' sinn Siesischkaide un '''schneege''' wommase esse dud. * '''Schnorres''' ischn Owwalibbabart * '''Schombel''' sachdma zum Kroom. * '''Suggle''' gugschd bai ''Schludzle''. == U == * '''Uumuus''': womma äm Uumuus mache dud, hodda viel Erwedd. == V == * '''vadorzeld''': sachdma, wonn ebbes gons und ga zommegschrummbld isch, wails kä Flissigkaid mea hawwa dud. * '''vaschommariere''': ebbes vauuschdalde odda in ebbes Schromme noi mache. * '''vaschlewwere''': womma iwwam schlewwere die Zaid vagesse dud odda womma sisch beim Esse vasuddeld. ==W== * '''Wärsching''': Kopp vun näm Mensche. Aigentlisch määnd Wärsching (standardaitsch Wirsing) ä spezielli Art vum [[Wirsing|G'mieskohl]] * '''Wee''': sinn Schmerze (z. B. Koppwee odda Maachewee) * '''Weschscher''': n grooßa kräfdischa Kärl odda n'große Gescheschdond odda awwa ä safdischi Oafaisch odda Schlach * '''Worgse''' uff Daidsch ''Würgen'' * '''[[Wutz]]''' ischä Sau ==Z== * '''Zibbelmidz''' ischä Midz midm „Zipfel“ * '''zobble''' heesd uff Hochdaidsch "zupfen" * '''Zoddle''' sinn uugfleschde Hoa odda a n'schleschde Hoaschnidd * '''zommegschrummbld''' isch ebbes, wu in sisch zommegfalle, alla gons glää, awwa in äm Schdigg isch. * '''Zornniggl''' isch änn Mensch, wo laischd zornisch wädd == Nochwees == <references/> [[Kategorie:Wort]] [[Kategorie:Pälzisch]] avvhe99ulrnr7h3jirju5u6tyj22otk 0 8706 93387 91826 2026-04-19T08:20:11Z Manuae 53 /* Gugschd a uff */ 93387 wikitext text/x-wiki {{Dialegd|Uff=Speyerisch}}{{DISPLAYTITLE:Aldanadive Fagde}} [[Datei:Kellyanne Conway by Gage Skidmore.jpg|mini|hochkant|Kellyanne Conway (2016)]] [[File:White House Spokesman Spicer Holds News Conference.webm|thumb|300px|De Sean Spicer baim Bressbriefing]] De B'griff vunde '''Aldanadive Fagde''' (uff englisch ''alternative facts'') hodd die Kellyanne Conway, die B'rodarin vum ejemolische US-Bresidend [[Donald Trump]], b'nudzd. Om 22. Januwa 2017 hoddse des wehrend em Indaview inde omerikonische Polit-[[Talkshow|Talkschau]] ''[[Meet the Press]]'' gsachd, um die falsch Aussach vum [[Pressesprecher des Weißen Hauses|Bresseschbrescha vum Waise Haus]] em Sean Spicer iwwa die Ozahl vunde Laid om Waise Haus baide Omdsoifiehrung vum Donald Trump zu reschdferdische. Alsde Chuck Todd inde Sendung die Conway gfochd hodd, warumde Spice "ä nochwaislisch Uuwaahaid" gsachd hodd, hoddse g'mänd, dassde Spicer "aldanadive Fagde" g'nonnd hedd. Dodruff hodde Todd gsachd: "Herense, aldanadive Fagde sinn kä Fagde. Des sinn Uuwaahaide."<ref name ="WP2217">[https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2017/01/22/kellyanne-conway-says-donald-trumps-team-has-alternate-facts-which-pretty-much-says-it-all/ Kellyanne Conway says Donald Trump's team has 'alternative facts.' Which pretty much says it all.], The Washington Post, 22. Janua 2017</ref> Die Conway hodd schbeda ihr Wordwahl vadaidisch unn gsachd "aldanadive Fagde" sinn "zusedzlische Fagde und aldanadive Informazijone".<ref name="nuzzi">Olivia Nuzzi, [http://nymag.com/daily/intelligencer/2017/03/kellyanne-conway-trumps-first-lady.html Kellyanne Conway Is the Real First Lady of Trump's America], Daily Intelligencer, März 2017</ref> De B'griff isch in [[Deutschland|Daidschlond]] unn [[Österreich|Öschdaraisch]] zum [[Unwort|Uuword]] vum Johr 2017 g'wehld worre.<ref>''[https://www.derstandard.de/story/2000072373884/alternative-fakten-ist-auch-deutsches-unwort-des-jahres-2017 „Alternative Fakten“ ist Unwort des Jahres 2017.]'' Der Standard, 16. Januar 2016, abgerufen am 16. Januar 2016.</ref> == Vaglaisch midd Orwells Roman 1984 == Die Aißarung vunde Conway isch midde Monibulazionsteschnigge vum [[George Orwell|Orwellesche]] Roman [[1984 (Roman)|1984]] vaglische worre unn die Verkaufszahle vum Roman sinn in die Heh gschnelld.<ref>{{Literatur |Titel=Sales of George Orwell’s 1984 surge after Kellyanne Conway’s ‘alternative facts’ |Sammelwerk=The Guardian |Datum=2017-01-24 |Online=[https://www.theguardian.com/books/2017/jan/24/george-orwell-1984-sales-surge-kellyanne-conway-alternative-facts Online] |Abruf=2017-02-23}}</ref>De Bezuch zum Roman hawwen Medije zum Baischbiel beim CNN’s ''Reliable Sources'' hergschdelld, wu die Repordarin vunde [[The Washington Post|Washington Post]], die Karen Tumulty, gsachd hodd “Alternative facts is a George Orwell phrase”.<ref>Brian Stelter, [https://money.cnn.com/2017/01/22/media/alternative-facts-donald-trump/ 'Alternative facts:' Why the Trump team is 'planting a flag' in war on media], CNN Business, 22. Janua 2017</ref> Baide [[Deutsche Welle|Daidsche Well]] hodde Martin Muno uff Orwell unn die Gfah uffmergsom g'machd, dasses do zuna Vawischung vun Liesche unde Wohrhaid kummd unn hodd gfrochd, ob hinna dem nedd a än Blon lische ded.<ref>{{Internetquelle |autor=Martin Muno |url=http://www.dw.com/de/kommentar-%C3%BCber-alternative-fakten-in-den-orwell-staat/a-37304601 |titel=Kommentar: Über „alternative Fakten“ in den Orwell-Staat |werk=Deutsche Welle |datum=2017-01-30 |zugriff=2017-02-24}}</ref> == Newelkerz == Die [[Kommunikationswissenschaft|Kommunikazionswisseschafd]]larin Elisabeth Wehling määnd, dassde Donald Trump middm Begriff vunde ''aldanadive Fagde'' ä [[Red Herring (Redewendung)|Newelkerz]] gschmisse unn dobai uff Exberde zuriggg'roffe hodd, wu schun de [[Irakkrieg]] schbrochlisch uffb'raid heddn. Des ischä Method vum bolidische [[Framing (Sozialwissenschaften)|Framing]]. {{Zitat |Text=Eine der Trumpschen Nebelkerzen lautet zum Beispiel ‚alternative Fakten‘. Alles schreit auf und diskutiert das Thema tagelang, während Trump im Hintergrund Politik macht, die der Schlagzeilen würdiger wäre: Reduzierung der Mittel für Frauengesundheit weltweit, Kappen der Gesundheitsversorgung für Amerikaner, Rücknahme der Entscheidung Obamas gegen die Keystone-Pipeline. Es erstaunt mich, wie sich die Medien von Trumps Nebelkerzen ködern lassen.}} Die Wehling isch iwwazaischd, dassde Trump unn die Kellyanne Conway wissen, dass ''aldanadive Fagde'' Liesche sinn unn held die b'wussd falsche Oischädzung vunde Bsuchazahle fa ä „Trumpsche Rauchbomb, wu ableng'ge soll. Unn als Teschd, um zu gugge, welsche Medije widdahohlen die Ideen unn Formulierunge unn wer gridisierd“<ref>{{Literatur |Titel=„Wir gehen Trump immer noch auf den Leim“ |TitelErg=Interview mit der Sprachforscherin Elisabeth Wehling |Sammelwerk=Der Tagesspiegel |Datum=2017-02-03 |Online=[http://www.tagesspiegel.de/medien/sprachforscherin-elisabeth-wehling-wir-gehen-trump-immer-noch-auf-den-leim/19345710.html Online] |Abruf=2017-04-07}}</ref> == Geschesadz zude Fake News == Aldanadive Fagde unn [[Fake News]] lossen sisch nedd imma glaa unnaschaide. Baides sinn Liesche, wu entwedda b'wussd odda wenischa b'wussd vabraid werren. Nochde Hanna Steinharter wes de Audot selwa vun Ofong oa, dass die Fake News, wua vabraide dud, Liesch sinn, während aldanadive Fagde vum Audor g'glaawd werre kennen, wonase babbld. Aldanadive Fagde dedn do'd'noch ireschend än Bezuch zu de Realided hawwe, um den rum sisch de Audor soin aischeni Realided baschdle dud. Noch der Definizion sinn aldanadive Fagde [[Wunschdenken|Wunschvorschdellunge]] vum Audor.<ref>Hannah Steinharter: [https://web.archive.org/web/20220305000156/http://www.pflichtlektuere.com/24/01/2017/fake-news-das-spiel-mit-der-realitaet/ ''Fake News – Das Spiel mit der Realität.''] In: Pflichtlektüre – Onlinemagazin für Studierende, 24. Januar 2017, abgerufen am 5.&nbsp;März 2022.</ref><!-- Beleg wenig reputabel und relevant --> == Gugschd a uff== * [[Spin (Propaganda)|Spin]] * [[Fake News]] * [[Relativistischer Trugschluss|Reladiwischdische Druchschluss]] == Vawais == <references /> [[Sachgrubb:Propaganda]] [[Sachgrubb:Rhetorik]] 5v61pm9zvsz8owfpgs4r9g6r1o0jxjk 0 8962 93384 93339 2026-04-19T07:52:10Z Manuae 53 93384 wikitext text/x-wiki {{Dialegd|Uff=Speyerisch}}{{DISPLAYTITLE:Reladiwischdische Druchschluss}} Die '''Reladiwischdische Druchschluss''' (a „subjugdiwischdische Druchschluss“) ischn [[Informaler Fehlschluss|informale Fehlschluss]], wu jemond b'haupd, dass ä (vamaindlisch) objektivi [[Tatsach]] fa ä Person [[Wahrheit|wohr]] isch, awwa nedd fa ä onnari Person. [[Sachgrubb:Informaler Fehlschluss]] 5eavj8prm7gg1u8nno3qegnkeuyltrj 93385 93384 2026-04-19T08:04:30Z Manuae 53 93385 wikitext text/x-wiki {{Dialegd|Uff=Speyerisch}}{{DISPLAYTITLE:Reladiwischdische Druchschluss}} Die '''Reladiwischdische Druchschluss''' (a „subjugdiwischdische Druchschluss“) ischn [[Informaler Fehlschluss|informale Fehlschluss]], wu jemond b'haupd, dass ä (vamaindlisch) objektivi [[Tatsach]] fa ä Person [[Wahrheit|wohr]] isch, awwa nedd fa ä onnari Person. Des ischä [[Ad-hoc-Hypothese|Ad-hoc Onnohm]], um middm reladiwischdische Schdondpungd efach ä schdridischi Posidzjon zu vataidische. [[Sachgrubb:Informaler Fehlschluss]] 2wj9bg6f52a4kudgwdz9he6xanlji49 93386 93385 2026-04-19T08:18:52Z Manuae 53 93386 wikitext text/x-wiki {{Dialegd|Uff=Speyerisch}}{{DISPLAYTITLE:Reladiwischdische Druchschluss}} Die '''Reladiwischdische Druchschluss''' (a „subjugdiwischdische Druchschluss“) ischn [[Informaler Fehlschluss|informale Fehlschluss]], wu jemond b'haupd, dass ä (vamaindlisch) objektivi [[Tatsach]] fa ä Person [[Wahrheit|wohr]] isch, awwa nedd fa ä onnari Person. Des ischä [[Ad-hoc-Hypothese|Ad-hoc Onnohm]], um middm reladiwischdische Schdondpungd efach ä schdridischi Posidzjon zu [[Verteidigung|vataidische]]. Des isch donn ä simbles, ubgrindedes unn domid fadeschoinisches Agumend, womma sachd, dass [[Wahrheit|Wohrheid]] odda [[Maßstb|Maßsteb]] inde logische [[Konsequenz]]e va unnaschiedlische Laid odda Grubbe vaschiede sinn. == Gugschd a uff== * [[Alternative Fakten|Aldanadive Fagde]] [[Sachgrubb:Informaler Fehlschluss]] 5z8l5m7w4l3fvafilb70ds56r2s82si 93388 93386 2026-04-19T08:29:44Z Manuae 53 93388 wikitext text/x-wiki {{Dialegd|Uff=Speyerisch}}{{DISPLAYTITLE:Reladiwischdische Druchschluss}} Die '''Reladiwischdische Druchschluss''' (a „subjugdiwischdische Druchschluss“) ischn [[Informaler Fehlschluss|informale Fehlschluss]], wu jemond b'haupd, dass ä (vamaindlisch) objektivi [[Tatsach]] fa ä Person [[Wahrheit|wohr]] isch, awwa nedd fa ä onnari Person.<ref>Stephen Law, Thinking Tools: The Relativist Fallacy, ''Think: Philosophy for everyone'', 2005, Cambridge University Press, Think 3(9), S. 57-58, doi: 10.1017/S1477175600002074</ref><ref>Bradley Dowden, [http://www.iep.utm.edu/fallacy/#Subjectivist Subjectivist fallacy], Internet Encyclopedia of Philosophy, 2010</ref> Des ischä [[Ad-hoc-Hypothese|Ad-hoc Onnohm]], um middm reladiwischdische Schdondpungd efach ä schdridischi Posidzjon zu [[Verteidigung|vataidische]]. Des isch donn ä simbles, ubgrindedes unn domid fadeschoinisches Agumend, womma sachd, dass [[Wahrheit|Wohrheid]] odda [[Maßstb|Maßsteb]] inde logische [[Konsequenz]]e va unnaschiedlische Laid odda Grubbe vaschiede sinn. == Gugschd a uff== * [[Alternative Fakten|Aldanadive Fagde]] == Vawais == <references /> [[Sachgrubb:Informaler Fehlschluss]] ek5ph0aa66ypj461u0gt7f7fuyyaq3s 93389 93388 2026-04-19T09:00:50Z Manuae 53 93389 wikitext text/x-wiki {{Dialegd|Uff=Speyerisch}}{{DISPLAYTITLE:Reladiwischdische Druchschluss}} Die '''Reladiwischdische Druchschluss''' (a „subjugdiwischdische Druchschluss“) ischn [[Informaler Fehlschluss|informale Fehlschluss]], wu jemond b'haupd, dass ä (vamaindlisch) objektivi [[Tatsach]] fa ä Person [[Wahrheit|wohr]] isch, awwa nedd fa ä onnari Person.<ref>Stephen Law, Thinking Tools: The Relativist Fallacy, ''Think: Philosophy for everyone'', 2005, Cambridge University Press, Think 3(9), S. 57-58, doi: 10.1017/S1477175600002074</ref><ref>Bradley Dowden, [http://www.iep.utm.edu/fallacy/#Subjectivist Subjectivist fallacy], Internet Encyclopedia of Philosophy, 2010</ref> Des ischä [[Ad-hoc-Hypothese|Ad-hoc Onnohm]], um middm reladiwischdische Schdondpungd efach ä schdridischi Posidzjon zu [[Verteidigung|vataidische]]. Des isch donn ä simbles, ubgrindedes unn domid fadeschoinisches Agumend, womma sachd, dass [[Wahrheit|Wohrheid]] odda [[Maßstb|Maßsteb]] inde logische [[Konsequenz]]e va unnaschiedlische Laid odda Grubbe vaschiede sinn. De Schdonpungd konn a „Wohrhaid“ unn „objegdive Tadsache“ als ebbes grundsedzlich reladives b'haubd werre. Inde Agumendadzjon werren a [[Kultur|kuldurelle]] Unnaschied ins Schbiel g'brochd, um die „Wohrhaid“ unn „objegdive Tadsache“ zu reladiwiere.<ref>Stephen Law, ''Is it all relative?'', 2002, Think 1(2), S. 69-82</ref> == Gugschd a uff== * [[Alternative Fakten|Aldanadive Fagde]] == Vawais == <references /> [[Sachgrubb:Informaler Fehlschluss]] e7wsjv833o7ypmz0brpgpqm014jeyko 93390 93389 2026-04-19T09:53:37Z Manuae 53 93390 wikitext text/x-wiki {{Dialegd|Uff=Speyerisch}}{{DISPLAYTITLE:Reladiwischdische Druchschluss}} Die '''Reladiwischdische Druchschluss''' (a „subjugdiwischdische Druchschluss“) ischn [[Informaler Fehlschluss|informale Fehlschluss]], wu jemond b'haupd, dass ä (vamaindlisch) objektivi [[Tatsach]] fa ä Person [[Wahrheit|wohr]] isch, awwa nedd fa ä onnari Person.<ref>Stephen Law, Thinking Tools: The Relativist Fallacy, ''Think: Philosophy for everyone'', 2005, Cambridge University Press, Think 3(9), S. 57-58, doi: 10.1017/S1477175600002074</ref><ref>Bradley Dowden, [http://www.iep.utm.edu/fallacy/#Subjectivist Subjectivist fallacy], Internet Encyclopedia of Philosophy, 2010</ref> Des ischä [[Ad-hoc-Hypothese|Ad-hoc Onnohm]], um middm reladiwischdische Schdondpungd efach ä schdridischi Posidzjon zu [[Verteidigung|vataidische]]. Des isch donn ä simbles, ubgrindedes unn domid fadeschoinisches Agumend, womma sachd, dass [[Wahrheit|Wohrheid]] odda [[Maßstb|Maßsteb]] inde logische [[Konsequenz]]e va unnaschiedlische Laid odda Grubbe vaschiede sinn. De Schdonpungd konn a „Wohrhaid“ unn „objegdive Tadsache“ als ebbes grundsedzlich reladives b'haubd werre. Inde Agumendadzjon werren a [[Kultur|kuldurelle]] Unnaschied ins Schbiel g'brochd, um die „Wohrhaid“ unn „objegdive Tadsache“ zu reladiwiere.<ref>Stephen Law, ''Is it all relative?'', 2002, Think 1(2), S. 69-82</ref> == Form == De Druchschluss hodd de Form {{Schlusstabelle | P1 = De ''x'' sachd, dass '''P''' wohr / falsch (ä gildischi / ugildischi Tatsach) isch. | P2 = S'hodd awwa kä Wohrhaid unn a kä absolud gildische Tatsache '''P'''. | S = Druchschluss: | K = Alla, deswesche isch '''P''' fa onnare Laid odda Grubbe falsch / wohr. }} == Gugschd a uff== * [[Alternative Fakten|Aldanadive Fagde]] == Vawais == <references /> [[Sachgrubb:Informaler Fehlschluss]] pws2o0e6gxwhmzai068fwg6faastooa