Wikicytaty plwikiquote https://pl.wikiquote.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikicytaty Dyskusja Wikicytatów Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 230 644324 642077 2026-06-20T00:14:09Z Nazwa1234 53893 /* */ 644324 wikitext text/x-wiki [[Plik:Adam Mickiewicz szweycer.jpg|mały|{{center|Adam Mickiewicz}}]] '''[[w:Dziady (dramat)|Dziady]]''' – cykl [[dramat]]ów autorstwa [[Adam Mickiewicz|Adama Mickiewicza]]. ==wiersz ''Upiór''== * Na świecie jeszcze, lecz już nie dla świata!<br />Cóż to za człowiek? – Umarły. ** Zobacz też: [[śmierć]] * Pełno jest wieści o nocnym człowieku,<br />Żyją, co byli na jego pogrzebie;<br />Słychać, iż zginął w młodocianym wieku,<br />Podobno zabił sam siebie. ==Część II== * Bo kto nie był ni razu człowiekiem,<br />Temu człowiek nic nie pomoże. * Bo słuchajcie i zważcie u siebie,<br />Że według bożego rozkazu:<br />Kto nie dotknął ziemi ni razu,<br />Ten nigdy nie może być w niebie. ** Opis: przestroga ducha pasterki. ** Zobacz też: [[niebo]] * Bo słuchajcie i zważcie u siebie,<br />Że według bożego rozkazu:<br />Kto nie doznał goryczy ni razu,<br />Ten nie dozna słodyczy w niebie. ** Opis: przestroga aniołków. * Buchnęło, zawrzało<br />I zgasło. * Ciemno wszędzie, głucho wszędzie,<br />Co to będzie, co to będzie? * Gdy nic tobie nie pomoże,<br />Idźże sobie precz niebożę,<br />A kto prośby nie posłucha<br />W Imię Ojca, Syna i Ducha,<br />Czy widzisz Pański krzyż?<br />Nie bierzesz jadła napoju,<br />Zostawże nas w spokoju,<br />A kysz, a kysz! * Lecz choć wszystkiego dostatek<br />Dręczy nas nuda i trwoga.<br />Ach, mamo, dla twoich dziatek<br />Zamknięta do nieba droga! * Na głowie kraśny ma wianek,<br />W ręku zielony badylek,<br />A przed nią bieży baranek,<br />A nad nią leci motylek. ** Opis: cztery wersy opisu ducha pasterki występują również w piosence ''Baranek'' [[Stanisław Staszewski|Stanisława Staszewskiego]]. * Szarpie go żarłoczne ptastwo,<br />A któż mu będzie obrońca?<br />Nie masz, nie masz mękom końca! * Wyglądam kogoś za każdym szelestem,<br />Ach, i zawsze sama jestem! ** Postać: duch 19-letniej pasterki Zosi * Żyłam na świecie; lecz, ach! nie dla świata!<br />Myśl moja, nazbyt skrzydlata,<br />Nigdy na ziemskiej nie spoczęła błoni. ** Postać: duch 19-letniej pasterki Zosi * Żyłyście z ludźmi pospołu;<br />Lecz, od ludzkiej wolne skazy,<br />Żyłyście nie nam, nie światu,<br />Jako te cząbry i ślazy,<br />Ni z nich owocu ni kwiatu. ** Postać: Guślarz ==Część IV== * A kto się Boga boi, ten się nic nie boi. ** Postać: Ksiądz ** Zobacz też: [[Bóg]] * Ależ bo różne są śmierci rodzaje:<br />Jedna śmierć jest pospolita.<br />Śmiercią tą starzec, kobieta<br />Dziecię, mąż, słowem, tysiące<br />Ludzi umiera co chwila.<br />(…)<br />Ale jest straszniejsza druga,<br />Bo nie umarza od razu,<br />Powolna, bolesna, długa:<br />Śmierć ta dwie społem osoby ugodzi,<br />Lecz moje tylko zabija nadzieje<br />Drugiej bynajmniej nic nie szkodzi.<br />(…)<br />Jeszcze rodzaj śmierci trzeci:<br />Śmierć wieczna, jak Pismo mówi.<br />Biada, biada człowiekowi,<br />Którego ta śmierć zabierze! ** Postać: Pustelnik – Gustaw ** Opis: Gustaw mówi o śmierci naturalnej, nieszczęśliwej [[miłość|miłości]] i potępieniu [[dusza|duszy]]. * Bo kto na ziemi rajskie doznawał pieszczoty,<br />Kto znalazł drugą swojej połowę istoty,<br />Kto nad świeckiego życia wylatując krańce,<br />Jej tylko myślą myśli, jej oddycha tchnieniem,<br />Ten i po śmierci również własną bytność traci,<br />I przyczepiony do lubej postaci,<br />Jej tylko staje się cieniem. ** Postać: Pustelnik – Gustaw * (…) boleść przypomnienia<br />Nas samych trawi, wokół nic nie zmienia! ** Postać: Ksiądz ** Zobacz też: [[pamięć]] * Czyli słońce światu płonie,<br />Czy noc wciąga szatę ciemną;<br />Jej wyglądam, za nią gonię,<br />Zawsze przy mnie, lecz nie ze mną! ** Postać: Pustelnik – Gustaw * Czyliż niewinna miłość wiecznej godna męki?<br />Ten sam Bóg stworzył miłość, który stworzył wdzięki.<br />On dusze obie łańcuchem uroku<br />Powiązał ze sobą!<br />Wprzód, nim je wyjął ze światłości stoku,<br />Nim je stworzył i okrył cielesną żałobą,<br />Wprzódy je powiązał ze sobą! ** Postać: Pustelnik – Gustaw * Dróg śmierci pokazywać nie chciałbym nikomu. ** Postać: Ksiądz * Dzieci, będzie ten płakał, kto się z płaczu śmieje! ** Postać: Ksiądz ** Zobacz też: [[płacz]] * Gdy na dziewczynę zawołają: żono!<br />Już ją żywcem pogrzebano!<br />Wyrzeka się przyjaciół, ojca, matki, brata,<br />Nawet.. słowem, całego wyrzeka się świata,<br />Skoro stanęła na cudzym progu! ** Postać: Pustelnik – Gustaw ** Zobacz też: [[żona]] * Kobieto! puchu marny! ty wietrzna istoto!<br />Postaci twojej zazdroszczą anieli,<br />A dusze masz gorszą, gorszą niżeli!… ** Postać: Pustelnik – Gustaw ** Zobacz też: [[kobieta]] * Kochanek przez sen tylko widzianych mamideł;<br />Nie cierpiąc rzeczy ziemskich nudnego obrotu,<br />Gardzący istotami powszedniej natury,<br />Szukałem, ach! szukałem tej boskiej kochanki,<br />Której na podsłonecznym nie bywało świecie,<br />Którą tylko na falach wyobraźnej pianki<br />Wydęło tchnienie zapału,<br />A żądza w swoje własne przystroiła kwiecie.<br />Lecz gdy w czasach tych zimnych nie ma ideału,<br />Przez teraźniejszość w złote odleciałem wieki,<br />Bujałem po zmyślonym od poetów niebie,<br />Goniąc i błądząc, w błędach nieznużony goniec;<br />Wreszcie, na próżno zbiegłszy kraj daleki,<br />Spadam i już się rzucam w brudne uciech rzeki:<br />Nim rzucę się, jeszcze raz spojrzę koło siebie!<br />I znalazłem ją na koniec!<br />Znalazłem ja blisko siebie,<br />Znalazłem ją… ażebym utracił na wieki! ** Postać: Pustelnik – Gustaw * Kto miłości nie zna, ten żyje szczęśliwy,<br />I noc ma spokojną, i dzień nietęskliwy. ** Postać: Pustelnik – Gustaw * Lecz od twojego wieku aż do grobu<br />Gościniec jest arcydługi.<br />(…)<br />Ach, tak prędko przebiegłem gościniec tak długi! * Młodości mojej niebo i tortury!<br />One zwichnęły osadę mych skrzydeł<br />I wyłamały do góry,<br />Że już nie mogłem na dół skręcić lotu. ** Postać: Pustelnik – Gustaw * Nie dziw, głosu natury nie dosłyszą starzy! ** Postać: Pustelnik – Gustaw * O kołach, o sprężynach rozum nas naucza;<br />Lecz nie widzicie ręki i klucza. ** Postać: Pustelnik – Gustaw * O! luba, zaginąłem w niebie,<br />Kiedym raz pierwszy pocałował ciebie! ** Postać: Pustelnik – Gustaw ** Zobacz też: [[pocałunek]] * O! łza ta nie jest gorzka, gdy w obecne troski<br />Przypomnianego szczęścia miesza nektar boski;<br />Czułość ją u ludzkości wylewa ołtarza.<br />Gorzką truciznę sączą tylko łzy zbrodniarza. ** Postać: Ksiądz ** Zobacz też: [[łza]] * O! tak! przeklęci, którzy nic nie płacą!<br />Za wszystko trzeba płacić: lub wzajemną pracą,<br />Albo wdzięcznym uczuciem, datkiem jednej łezki,<br />Za którą znowu Ojciec odpłaci niebieski. ** Postać: Pustelnik – Gustaw * Odtąd wszystkich spraw moich, chęci, myśli panią,<br />Ach, odtąd dla niej tylko, o niej, przez nią, za nią! ** Postać: Pustelnik – Gustaw * (…) Pan Bóg daje, Pan Bóg bierze!<br />Niechaj się dzieje według jego świętej woli! ** Postać: Ksiądz * (…) Tam, u Wszechmocnego tronu,<br />Kędy nasz żywot ścisłe odważają szale,<br />Tam większym jest ciężarem łza jednego sługi,<br />Którą szczerze wyleje nad tobą u zgonu,<br />Niż kłamliwe po drukach rozgłaszane żale,<br />Płatny orszak i kirem powleczone cugi.<br />Jeśli, żałując śmierci dobrego dziedzica,<br />Lud zakupioną świecę stawia mu na grobie,<br />W cieniach wieczności jaśniej błyszczy się ta świeca<br />Niż tysiąc lamp w niechętnej palonych żałobie.<br />Jeśli przyniesie miodu plaster i skromne mleko<br />I garścią mąki grobowiec posypie:<br />Lepiej posili duszę, o! lepiej daleko,<br />Niż krewni modnym balem wydanym na stypie. ** Postać: Pustelnik – Gustaw ** Opis: ''kirem powleczone cugi'' – bogaty orszak żałobny, w którym konie nosiły czarne narzuty. * Tylem wytrwał, tyle wycierpiałem,<br />Chyba śmiercią bóle się ukoją;<br />Jeśli płochym obraził cię zapałem,<br />Tę obrazę krwią odkupię moją. ** Postać: Pustelnik – Gustaw * Więc żadnych nie ma duchów?<br />Świat ten jest bez duszy?<br />Żyje, lecz żyje tylko jak kościotrup nagi,<br />Który lekarz tajemną sprężyną rozruszy;<br />Albo jest to coś na kształt wielkiego zegaru,<br />Który obiega popędem ciężaru? ** Postać: Pustelnik – Gustaw * Za coś dla mnie tyle ulubiona?<br />Za com z twoim spotkał się wejrzeniem?<br />Jednąm wybrał z tylu dziewcząt grona,<br />I ta cudzym przykuta pierścieniem! ** Postać: Pustelnik – Gustaw ==Część I== * Ale kto z nas w młode lata<br />Nie działa rzeźwym ramieniem,<br />Ale sercem i myśleniem,<br />Taki zgubiony dla świata. ** Postać: młodzieńcy ** Zobacz też: [[młodość]] * (…) Ciebie ubóstwiał kochanek,<br />O którym inna próżno całe życie marzy,<br />Którego rysów szuka w każdej nowej twarzy,<br />I w każdym nowym głosie nadaremnie bada<br />Tonu, który jej duszy brzmieniem odpowiada. ** Postać: Dziewczyna * Co dzień z pamiątką nudnych postaci i zdarzeń<br />Wracam do samotności, do książek – [do] marzeń,<br />Jak podróżny, śród dzikiej wyspy zrzucony,<br />Co rana wzrok i stopę niesie w różne strony,<br />Azali gdzie istoty bliźniej nie obaczy,<br />I co noc w swą jaskinią powraca w rozpaczy. ** Postać: Dziewczyna * Kto jak zwierz pustyni szuka,<br />Jak pugacz po nocy lata,<br />Jak upiór do trumny puka,<br />Taki zgubiony dla świata. ** Postać: młodzieńcy ** Opis: ''pugacz'' – puchacz * Kto marzeń tknięty chorobą,<br />Sam własnej sprawca katuszy,<br />Darmo chciał znaleźć przed sobą,<br />Bo miał tylko w swojej duszy. ** Postać: Guślarz ** Zobacz też: [[marzenia]] * Kto w młodości pieśń żałoby<br />Raz zanucił, wiecznie nuci;<br />Kto młody odwiedza groby,<br />Już nigdy na świat nie wróci. ** Postać: młodzieńcy * Mędrce dawnych wieków<br />Zamykali się szukać skarbów albo leków<br />I trucizn: my, niewinni młodzi czarodzieje<br />Szukajmy ich, by otruć własne swe nadzieje. ** Opis: z tego zdania pochodzi nazwa filmu [[Andrzej Wajda|Andrzeja Wajdy]], ''Niewinni czarodzieje''. * Mrok tajemnic nas otacza,<br />Pieśń i wiara przewodniczy. * Szalony, niech ukocha swe smutne ściany<br />I nie targa łańcucha, by nie draźnić rany.<br />(…) Na wieki zamknięci,<br />Nauczmy się więźniami stać się z własnej woli. ** Postać: Dziewczyna * Twórca mi dał to serce, choć w codziennym tłumie<br />Nikt poznać go nie może, bo nikt nie rozumie,<br />Jest i musi być kędyś, choć na krańcach świata,<br />Ktoś, co do mnie myślami wzajemnymi lata! ** Postać: Dziewczyna ==Część III== * A życie jego – trud trudów,<br />A tytuł jego – lud ludów;<br />Z matki obcej, krew jego dawne bohatery,<br />A imię jego czterdzieści i cztery. ** Źródło: scena V * Daj mi rząd dusz! ** Źródło: Wielka Improwizacja * Gdzie człowiek, co z mej pieśni całą myśl wysłucha,<br />Obejmie okiem wszystkie promienie jej ducha?<br />Nieszczęsny, kto dla ludzi głos i język trudzi:<br />Język kłamie głosowi, a głos myślom kłamie;<br />Myśl z duszy leci bystro, nim się w słowach złamie,<br />A słowa myśl pochłoną i tak drżą nad myślą,<br />Jak ziemia nad połkniętą, niewidzialną rzeką. ** Źródło: scena II; Improwizacja (w. 1–8) * Gustaw umarł 1823, 1 listopada. Tu narodził się Konrad 1823, 1 listopada. ** ''Gustavus<br />obiit M.D. CCC. XXIII<br />Calendis Novembris<br />Hic natus est<br />Conradus<br />M.D. CCC. XXIII<br />Calendis Novembris'' (łac.) * I mam je, mam je, mam – tych skrzydeł dwoje;<br />Wystarczą: – od zachodu na wschód je rozszerzę,<br />Lewym o przeszłość, prawy o przyszłość uderzę<br />I dojdę po promieniach uczucia – do Ciebie! ** Źródło: scena II; ''Improwizacja'' (w. 95–98) * Ja i ojczyzna to jedno,<br />Nazywam się Milijon – bo za milijony<br />Kocham i cierpię katusze. ** Źródło: scena II; ''Improwizacja'' (w. 260–261) * Ja kocham cały naród! – objąłem w ramiona<br />Wszystkie przeszłe i przyszłe jego pokolenia. ** Źródło: ''Wielka Improwizacja'' * Jeśli zapomnę o nich, Ty, Boże na niebie,<br />Zapomnij o mnie. ** Źródło: scena I * Nasz naród jak lawa,<br />Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa,<br />Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi;<br />Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi. ** Źródło: scena VII * Nie dbam, jaka spadnie kara, <br/>Mina, Sybir czy kajdany.<br/>Zawsze ja wierny poddany<br/>Pracować będę dla cara. * Nuż bluźnić na Pannę Najświętszę –<br />A trzeba wiedzieć, że mam patent sodalisa<br />I z powinności bronię Maryi imienia –<br />Więc ja im perswadować: – Stulcie pysk, do bisa!<br />Więc umilkli, nie chcąc mieć ze mną do czynienia. (…)<br /><br />Patrzę, więc moja głowa została na karku?<br />W czapce kartka łacińska, pismo nie wiem czyje:<br />„Vivat Polonus, unus defensor Mariae”.<br />Otoż widzisz Pan, że ja tym imieniem żyję. ** Autor: Kapral opowiada jak bronił imienia Maryi przed Francuzami w Hiszpanii. ** Źródło: scena I * Panie! czymże ja jestem przed Twoim obliczem? — <br/> Prochem i niczem. ** Źródło: scena V * Patrz! – ha! – to dziecię uszło – rośnie – to obrońca!<br />Wskrzesiciel narodu –<br />Z matki obcej; krew jego dawne bohatery,<br />A imię jego będzie czterdzieści i cztery. ** Źródło: scena V, ''Widzenie księdza Piotra'' * Pókim był w okuciach<br />Pełzając milczkiem jak waż, łudziłem despotę. ** Źródło: Ustęp, ''Do przyjaciół Moskali'' * Słuchaj, ty! – tych mnie imion przy kielichach wara.<br />Dawno nie wiem, gdzie moja podziała się wiara,<br />Nie mieszam się do wszystkich świętych z litaniji.<br />Lecz nie dozwolę bluźnić imienia Maryi. ** Autor: Konrad do Jankowskiego ** Opis: broniąc imienia [[Maria z Nazaretu|Maryi]] i [[Jezus Chrystus|Jezusa Chrystusa]]. ** Źródło: scena I * Tak! zemsta, zemsta, zemsta na wroga<br />Z Bogiem i choćby mimo Boga! ** Źródło: scena I * Tam car jak dzika bestyja, Jezus Maryja! Tu Nowosilcow jak żmija, Jezus Maryja! * Ty Boże, ty naturo! dajcie posłuchanie.<br />Godna to was muzyka i godne śpiewanie.<br />Ja mistrz! {{Wikisource|tytuł=Dziady (Mickiewicz)|dopełniacz=Dziadów}} ==Zobacz też== * [[Dziady (zwyczaj)]] [[Kategoria:Dramaty romantyczne]] [[Kategoria:Polskie utwory dramatyczne]] [[Kategoria:Twórczość Adama Mickiewicza]] 2cvmcvgu9mkegxtcbivzk5thn74jyy7 0 3446 644328 554842 2026-06-20T06:54:03Z ~2026-35897-81 61460 dodanie grafiki 644328 wikitext text/x-wiki [[Plik:Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi Sempozyum.jpg|mały|{{center|Nazım Hikmet}}]] '''[[w:Nazım Hikmet|Nazım Hikmet]]''' (1901–1963) – [[Turcja|turecki]] [[poeta]] i prozaik. * Raduj się dobrami ziemi, ciesz się cieniem i światłem, raduj się każdą porą roku, lecz przede wszystkim raduj się tym, że jest człowiek! {{SORTUJ:Hikmet, Nazim}} [[Kategoria:Komuniści]] [[Kategoria:Tureccy prozaicy]] [[Kategoria:Tureccy poeci]] 34jp45panh2hkxslof3ktf0x4sqrnp6 644329 644328 2026-06-20T06:56:34Z ~2026-35897-81 61460 dodanie kategorii 644329 wikitext text/x-wiki [[Plik:Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi Sempozyum.jpg|mały|{{center|Nazım Hikmet}}]] '''[[w:Nazım Hikmet|Nazım Hikmet]]''' (1901–1963) – [[Turcja|turecki]] [[poeta]], dramaturg i prozaik, członek Komunistycznej Partii Turcji. * Raduj się dobrami ziemi, ciesz się cieniem i światłem, raduj się każdą porą roku, lecz przede wszystkim raduj się tym, że jest człowiek! {{SORTUJ:Hikmet, Nazim}} [[Kategoria:Dramaturdzy]] [[Kategoria:Komuniści]] [[Kategoia:Osoby polskiego pochodzenia]] [[Kategoria:Tureccy poeci]] [[Kategoria:Tureccy politycy]] [[Kategoria:Tureccy prozaicy]] [[Kategoria:Więźniowie polityczni]] smfd02w4m9ljk1ce2amdrvsyrga910e 644330 644329 2026-06-20T06:56:51Z ~2026-35897-81 61460 644330 wikitext text/x-wiki [[Plik:Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi Sempozyum.jpg|mały|{{center|Nazım Hikmet}}]] '''[[w:Nazım Hikmet|Nazım Hikmet]]''' (1901–1963) – [[Turcja|turecki]] [[poeta]], dramaturg i prozaik, członek Komunistycznej Partii Turcji. * Raduj się dobrami ziemi, ciesz się cieniem i światłem, raduj się każdą porą roku, lecz przede wszystkim raduj się tym, że jest człowiek! {{SORTUJ:Hikmet, Nazim}} [[Kategoria:Dramaturdzy]] [[Kategoria:Komuniści]] [[Kategoria:Osoby polskiego pochodzenia]] [[Kategoria:Tureccy poeci]] [[Kategoria:Tureccy politycy]] [[Kategoria:Tureccy prozaicy]] [[Kategoria:Więźniowie polityczni]] 851t15wjza55z9asss9alvu9evoet6w 0 5377 644326 644284 2026-06-20T00:42:45Z Nazwa1234 53893 /* W */ 644326 wikitext text/x-wiki Na tej stronie znajdują się '''motta''' różnych '''dzieł literackich''', wraz z tytułem dzieła i jego autorem. Jeżeli nie zaznaczono inaczej, autor motta i autor dzieła jest ten sam. {{IndeksPL}} ==…== * 451° Fahrenheita – to temperatura, w której papier zaczyna się tlić i płonie… ** ''Fahrenheit 451: The temperature at which paper catches fire and burns.'' (ang.) ** Autor dzieła: [[Ray Bradbury]], ''451° Fahrenheita'' ==A== * A może był stworzony,<br />By trwać choć jedną chwilę<br />obok twego serca? ** Autor motta: [[Iwan Turgieniew]], ''Kwiatek'' ** Autor dzieła: [[Fiodor Dostojewski]], ''Białe noce'' ==B== * Być, albo nie być, oto jest pytanie. ** ''To be or not to be, that is the question.'' (ang.) ** Autor motta: [[William Shakespeare]], ''[[Hamlet]]'', akt III, scena 1 ** Autor dzieła: [[Zygmunt Krasiński]], ''[[Nie-Boska komedia]]'' ==C== * Cokolwiek ledwie rozróżnieniem,<br />Czarne i białe, zero i jeden,<br />To nic ponad pieśń. ** Autor: [[Marek S. Huberath]], ''Gniazdo światów'' * Coraz to z Ciebie, jako z drzazgi smolnej<br />wokół lecą szmaty zapalone<br />Gorejąc nie wiesz, czy stawasz się wolny,<br />Czy to co Twoje ma być zatracone?<br />Czy popiół tylko zostanie i zamęt,<br />Co idzie w przepaść z burzą – czy zostanie<br />Na dnie popiołu gwiaździsty dyjament,<br />Wiekuistego zwycięstwa zaranie! ** Autor motta: [[Cyprian Kamil Norwid]], ''Za kulisami'' ** Autor dzieła: [[Jerzy Andrzejewski]], ''[[Popiół i diament]]'' * Czemże jest o naturo twych pocieszeń mowa<br >Wobec żądz, które budzisz twym mrocznym obszarem. ** Autor motta: [[Antoni Słonimski]] ** Autor dzieła: [[Stanisław Ignacy Witkiewicz]], ''[[Pożegnanie jesieni]]'' * Człowiek przyzwyczaja się do wszystkiego, jeżeli tylko osiągnie właściwy stopień uległości. ** Autor motta: [[Carl Gustav Jung]] ** Autor dzieła: [[Ryszard Kapuściński]], ''[[Cesarz (reportaż)|Cesarz]]'' ==D== * Dawna róża pozostała tylko z nazwy, same nazwy nam jedynie zostały ** ''Stat rosa pristina nomine, nomina nuda tenemus'' (łac.) ** Autor motta: Bernard Morliacensjusz ** Autor dzieła: [[Umberto Eco]], ''[[Imię róży]]'' * Dla was jedynie, synowie wiedzy i mądrości, napisaliśmy to dzieło.<br />Badajcie księgę, skupcie się na tym zamiarze,<br />który rozproszyliśmy po wielu miejscach,<br />to zaś, co zakryliśmy w jednym miejscu, odsłoniliśmy w innym,<br />aby zostało zrozumiane przez waszą mądrość. ** Autor motta I: [[Heinrich Cornelius Agrippa|Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim]], ''De occulta philosophia'', 3, 65 ** Autor dzieła: [[Umberto Eco]], ''[[Wahadło Foucaulta]]'' * Do błędów, nagromadzonych przez<br />przodków, dodali to, czego<br />nie znali ich przodkowie – wahanie się<br />i bojaźń – i stało się zatem,<br />że zniknęli z powierzchni ziemi<br />i wielkie milczenie jest po nich. ** Autor motta: Bezimienny ** Opis: w pierwszym i drugim wydaniu pod mottem było podane źródło: Koran, ks. 2, wers. 18, później poeta zmienił podpis na Bezimiennego (cytowany tekst nie pochodzi z Koranu). ** Autor dzieła: [[Zygmunt Krasiński]], ''[[Nie-Boska komedia]]'' * (…) doniosłe zdarzenia zawsze spowija mgła wątpliwości i niejasności. Jedni najbłahsze plotki poczytują za prawdę, inni fakty podają za zmyślenia, a potomni przejaskrawiają poglądy jednych i drugich. ** Autor motta: [[Tacyt]] ** Autor dzieła: [[Robert Graves]], ''[[Ja, Klaudiusz]]'' ==G== * Gdybym był po części innym człowiekiem niż dzisiaj. ** ''Quand’era in parte altr’uom da quel, ch’io sono'' (wł.) ** Autor motta: [[Francesco Petrarca]] ** Autor dzieła: [[Adam Mickiewicz]], ''[[Sonety]]'', 1826 * Głębia ziewa na powierzchni,<br />a powierzchnia okazuje się dnem głębi. ** Autor dzieła: [[Stanisław Ignacy Witkiewicz]], ''622 upadki Bunga'' * Głupiec! Do kogo mówię?<br />Nieszczęsny! Co czynię?<br />Cierpienie swe powierzam<br />Brzegowi nieczułemu,<br />Skale niemej, głuchemu wiatrowi…<br />Jedyną odpowiedzią,<br />Ach, szum fal rozszemranych! ** Autor motta: [[Giovan Battista Marino]], ''Echo; Lira, XIX'' ** Autor dzieła: [[Umberto Eco]], ''[[Wyspa dnia poprzedniego]]'' ==J== * Ja, wybierając los mój, wybrałem szaleństwo. ** Autor motta: [[Tadeusz Miciński]], ''W mroku gwiazd'' ** Autor dzieła: [[Stanisław Ignacy Witkiewicz]], ''Nienasycenie'' * Jeden jest rodzaj ludzki, jeden boski,<br />Ta sama matka tchnęła w nas życie.<br />Lecz różnica mocy<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Rozdziela nas we wszystkim. ** Autor motta: [[Pindar]], ''Oda Nemejska 6'' ** Autor dzieła: [[Jacek Dukaj]], ''[[Inne pieśni]]'' * Jest rzeczą równie rozsądną ukazać jakiś rodzaj uwięzienia przez inny, jak ukazać coś, co istnieje rzeczywiście, przez coś innego, co nie istnieje. ** Autor motta: [[Daniel Defoe]] ** Autor dzieła: [[Albert Camus]], ''[[Dżuma (powieść)|Dżuma]]'' * Już ta ziemia nad inne wywyższona ziemie:<br />swą boginię w koronie wreszcie ujrzeć może. ** Autor motta: [[Leandro Díaz]] ** Autor dzieła: [[Gabriel García Márquez]], ''Miłość w czasach zarazy'' ==K== * Któż bowiem żyłby w tamtych światach, jeśli są one zamieszkałe?… Oni czy my jesteśmy panami świata?… Czyżby dla człowieka wszystko zostało stworzone? ** Autor motta: [[Johannes Kepler]] ** Autor dzieła: [[Herbert George Wells]], ''Wojna światów'' ==L== * Lekarz (w przeciwieństwie do przyrodnika) zajmuje się (…) pojedynczym organizmem, człowiekiem, który w nie sprzyjających warunkach usiłuje zachować swoją tożsamość. ** Autor motta: [[Ivy McKenzie]] ** Autor dzieła: [[Oliver Sacks]], ''[[Mężczyzna, który pomylił swoją żonę z kapeluszem]]'' ** Opis: drugie motto, zob. motto pierwsze: [[Motta dzieł literackich#O|O]] * Ludzie ludziom zgotowali ten los. ** Autor dzieła: [[Zofia Nałkowska]], ''[[Medaliony]]'' ==M== * Mnie pomsta, ja oddam – mówi Pan ** Autor motta: ''[[Biblia]]'' ** Autor dzieła: [[Lew Tołstoj]], ''Anna Karenina'' * Musicie bowiem wiedzieć, że są dwa sposoby walki… trzeba być lisem… i lwem. ** Autor motta: [[Niccolò Machiavelli]], ''[[Książę (utwór)|Książę]]'' ** Autor dzieła: [[Adam Mickiewicz]], ''[[Konrad Wallenrod]]'' * My nie marzniemy ** Autor dzieła: [[Jacek Dukaj]], ''Lód'' ==N== * Nie masz nic tak złego, żeby się na dobre nie przydało; bywa z węża dryakiew, złe często dobremu okazyją daje. ** Autor motta: [[Andrzej Maksymilian Fredro]] ** Autor dzieła: [[Aleksander Fredro]], ''[[Zemsta (komedia)|Zemsta]]'' ** Źródło: [https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=92602 ''Przysłowia mów potocznych, albo przestrogi obyczajowe, radne, wojenne''], wyd. Karola Pollaka, Sanok 1855, s. 20. * Nie wystarczy, by sprawiedliwości stało<br />się zadość, należy także sprawić, by było<br />widoczne, że sprawiedliwości stało się zadość. ** Autor motta I: Lord [[Gordon Hewart]], 1924 ** Autor dzieła: [[Neal Bascomb]], ''Wytropić Eichmanna'' * No! Io non sono morto.<br />Dietro me – cadavere<br />Lasciai la prima vita! ** Autor motta: [[Giosuè Carducci]] ** Autor dzieła: [[Stanisław Brzozowski]], ''Legenda Młodej Polski. Studya o strukturze duszy kulturalnej'' ==O== * Od momentu, kiedy wziąłem twoją książkę do ręki, do momentu, kiedy ją odłożyłem, tarzałem się ze śmiechu. Zamierzam ją kiedyś przeczytać. ** Autor motta: [[Groucho Marx]] ** Autor dzieła: [[John D. Barrow]], ''? razy drzwi'' * Opowiadanie o chorobach to rodzaj ''Baśni z tysiąca i jednej nocy'' ** Autor motta: [[William Osler]] ** Autor dzieła: Oliver Sacks, ''Mężczyzna, który pomylił swoją żonę z kapeluszem'' ** Opis: pierwsze motto, zob. motto drugie: [[Motta dzieł literackich#L|L]] ==P== * Patrzyłem na obyczaje epoki i ogłosiłem te listy. ** Autor motta: [[Jean-Jacques Rousseau]], przedmowa do ''Nowej Heloizy'' ** Autor dzieła: [[Pierre Choderlos de Laclos]], ''[[Niebezpieczne związki]]'' * Po zgonie jeszcze w swym ukrywa łonie<br />Hańbę – domową! ** Autor motta: [[Cyprian Kamil Norwid]], ''Duch Adama i skandal''. ** Autor dzieła: [[Jacek Trznadel]], ''Hańba domowa'' * Prawda, cierpka prawda ** Autor motta: [[Georges Danton]] ** Autor dzieła: [[Stendhal]], ''Czerwone i czarne'' * Przeciw tyranom. ** Autor: [[Friedrich Schiller]], ''[[Zbójcy]]'' * Przyszedłeś więc, nasz wspaniały wrogu,<br />Stworzenie opuszczone, otoczony śmiercią człowiek.<br />Cóż powiesz teraz przed naszym zgromadzeniem? ** Autor motta II: [[Primo Levi]], ''Per Adolf Eichmann'', 1960 ** Autor dzieła: [[Neal Bascomb]], ''Wytropić Eichmanna'' * Przewracając pożółkłe stronice,<br />głodny lampart w twoich oczach<br />i zapach napalmu o poranku ** Autor dzieła: [[Jacek Dukaj]], ''Serce mroku'' ==S== * Są dziwy w niebie i na ziemi, o których ani śniło się waszym filozofom. ** ''There are more things in heaven and earth, Horatio,<br />Than are dreamt of in your philosophy.'' (ang.) ** Autor motta: [[William Shakespeare]], ''[[Hamlet]]'' ** Autor dzieła: [[Adam Mickiewicz]], ''[[Dziady (dramat)|Dziady]]'', część II ==T== * Takiej miłości każdy młodzian czeka,<br />tak być kochana chce każda dziewczyna;<br />czemuż w najświętszym z popędów człowieka<br />tkwi tak straszliwego cierpienia przyczyna? ** Autor dzieła: [[Johann Wolfgang von Goethe]], ''[[Cierpienia młodego Wertera]]'' * Trovan mi duro<br />E io lo so:<br />Pensar li fo! ** Autor motta: [[Vittorio Alfieri]] ** Autor dzieła: [[Stanisław Brzozowski]], ''Legenda Młodej Polski. Studya o strukturze duszy kulturalnej'' * Tu otwierał się inny, odrębny świat, do niczego niepodobny; tu panowały inne, odrębne prawa, inne obyczaje, inne nawyki i odruchy; tu trwał martwy za życia dom, a w nim życie jak nigdzie i ludzie niezwykli. Ten oto zapomniany zakątek zamierzam tutaj opisać. ** Autor motta: [[Fiodor Dostojewski]], ''Zapiski z martwego domu'' ** Autor dzieła: [[Gustaw Herling-Grudziński]], ''[[Inny świat]]'' ==W== * Więc będę śpiewał i dążył do kresu;<br />Ożywię ogień, jeśli jest w iskierce.<br />Tak Egipcjanin w liście z aloesu,<br />Obwija zwiędłe umarłego serce;<br />Na liściu pisze zmartwychwstania słowa;<br />Chociaż w tym liściu serce nie ożyje,<br />Lecz od zepsucia wiecznie się zachowa,<br />W proch nie rozsypie… Godzina wybije,<br />Kiedy myśl słowa tajemną odgadnie,<br />Wtenczas odpowiedź będzie w sercu – na dnie. ** Autor motta: [[Juliusz Słowacki]], ''Lambro, powstańca grecki'' ** Autor dzieła: [[Juliusz Słowacki]], ''[[Kordian]]'' * Więc kimże w końcu jesteś?<br />– Jam częścią tej siły,<br />która wiecznie zła pragnąc,<br />wieczne czyni dobro. ** Autor motta: [[Johann Wolfgang von Goethe]], ''[[Faust (dramat)|Faust]]'' ** Autor dzieła: [[Michaił Bułhakow]], ''[[Mistrz i Małgorzata]]'' * Wokół mrok, choć wykol oczy.<br/ >Co tu robić? Będzie źle!<br/ >Bies nas widać, w polu toczy<br/ >I kołuje nami w mgle.<br/ >(...)<br />Biesy kręcą się szalone,<br/ >Jako liście w słotny dzień.<br/ >Skąd ich tyle? Dokąd pędzą,<br/ >zawodzące straszną pieśń?<br/ >Czy to czart się żeni z jędzą? ** Autor motta: [[Aleksander Puszkin]], ''Biesy'' ** Autor dzieła: [[Fiodor Dostojewski]], ''[[Biesy]]'' * Wszelako dziwne jest w tej książce materii pomięszanie. ** Autor motta: [[Henryk Sienkiewicz]], ''[[Ogniem i mieczem]]'' ** Autor dzieła: [[Stanisław Ignacy Witkiewicz]], ''Narkotyki'' * W życiu piękne są tylko chwile. ** Autor motta: [[Dżem (grupa muzyczna)|Dżem]], ''Naiwne pytania'' ** Autor dzieła: [[Jacek Dukaj]], ''W kraju niewiernych: IACTE'' ==Z== * Zabobon przynosi nieszczęście. ** Autor motta II: [[Raymond Smullyan]], ''5000 p.n.e.'', 1.3.8 ** Autor dzieła: [[Umberto Eco]], ''Wahadło Foucaulta'' * …zaiste nie w twojej mocy<br />przebaczać w imieniu tych, których zdradzono o świcie ** Autor motta: [[Zbigniew Herbert]], ''Przesłanie Pana Cogito'' ** Autor dzieła: [[Jacek Dukaj]], ''[[Xavras Wyżryn]]'' * Za każdą wielką fortuną kryje się zbrodnia ** Autor motta: [[Honoriusz Balzac]] ** Autor dzieła: [[Mario Puzo]], ''[[Ojciec chrzestny]]'' * Zdaje mi się, że widzę… gdzie?<br />Przed oczyma duszy mojej. ** Autor motta: [[William Shakespeare]], ''[[Hamlet]]'', akt I, scena 2 ** Autor dzieła: [[Adam Mickiewicz]], ''Romantyczność'' (ballada ze zbioru ''[[Ballady i romanse]]'' – manifest romantycznego postrzegania świata) ==Ż== * Żaden człowiek nie jest samotną wyspą; każdy stanowi ułamek kontynentu, część lądu (…) śmierć każdego człowieka umniejsza mnie, albowiem jestem zespolony z ludzkością. Dlatego nigdy nie pytaj, komu bije dzwon; bije on tobie. ** ''No man is an Island, intire of it selfe; every man is a peece of the Continent, a part of the maine; if a Clod bee washed away by the Sea, Europe is the lesse, as well as if a Promontorie were, as well as if a Mannor of thy friends or of thine own were; any mans death diminishes me, because I am involved in Mankinde; And therefore never send to know for whom the bell tolls; It tolls for thee.'' (ang.) ** Autor motta: [[John Donne]], ''Medytacja XVII'' ** Autor dzieła: [[Ernest Hemingway]], ''[[Komu bije dzwon]]'' * Życie bez namiętności jest nic nie warte. ** Autor motta i dzieła: [[Joanna Chmielewska]], ''[[Wyścigi]]'' * Żywych zwołuję, zmarłych opłakuję, gromy kruszę. ** ''Vivos voco, mortuos plango, fulgura frango.'' (łac.) ** Opis: napis na dawnych dzwonach kościelnych ** Autor dzieła: [[Friedrich Schiller]], ''Pieśń o dzwonie'' [[Kategoria:Dzieła literackie]] nukg2ok0xjtlha8edixt2i4ndl92hl5 0 6821 644325 618631 2026-06-20T00:38:50Z Nazwa1234 53893 /* Inne */ 644325 wikitext text/x-wiki [[Plik:AleksandrPushkin.jpg|mały|{{center|Aleksander Puszkin (1827)}}]] '''[[w:Aleksandr Puszkin|Aleksander Siergiejewicz Puszkin]]''' (ros. ''Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин''; 1799–1837) – [[Rosja|rosyjski]] [[poeta]], [[dramaturg]] i [[pisarz|prozaik]]. ==''Eugeniusz Oniegin'' (1833)== (ros. ''Евгений Онегин''; tłum. [[Leopold Blumental]]) * A szczęście było tak dostępne, tak blisko! ** ''А счастье было так возможно, Так близко!'' (ros.) ** Źródło: 6, 47 ** Zobacz też: [[szczęście]] * Anegdoty minionych lat [dni]. ** ''Дней минувших анекдоты.'' (ros.) ** Źródło: 1, 6 ** Zobacz też: [[anegdota]] * Co dzień jutrzejszy mi przyniesie? ** ''Czto dień griaduszczij mnie gotowit?'' (ros.) ** Źródło: 6, 21 ** Zobacz też: [[przyszłość]] * Gdzieście, ach, gdzieście uleciały<br />Wy, dni młodości mojej złote? ** ''Kudá, kudá wy udalílis', wiesný mojéj złatýje dni…'' (ros.) ** Opis: także w operze wg poematu (1878), aria Leńskiego. ** Zobacz też: [[młodość]] * Im mniej rozkochasz się w kobiecie, tym łatwiej będziesz się podobał. ** Zobacz też: [[kobieta]], [[miłość]] * Więc kogo kochać? Komu wierzyć?<br />Kto nie zgotuje nigdy zdrad?<br />Kto naszym łokciem będzie mierzyć<br />Z usłużną miną – cały świat?<br />Kto o nas fałszu nie powtórzy?<br />Kto da przytułek podczas burzy?<br />Kto się nie zlęknie naszych plam?<br />Kto się nie znudzi nigdy nam?<br />– O, ty, co widma szukasz mylnie,<br />Porzuć wysiłków próżnych rój<br />I, czytelniku drogi mój,<br />Samego siebie kochaj silnie,<br />Boć tylko w sobie – dobrze zważ<br />– Taki uprzejmy przedmiot masz! ==Inne== * Ach, wiemy! miłość wiekuista ze trzy tygodnie potrwać może! * Cóż tobie imię moje powie?<br />Umrze jak smutny poszum fali,<br />Co pluśnie w brzeg i zmilknie w dali,<br />Jak nocą głuchą dźwięk w dąbrowie (…)<br />Lecz gdy ci będzie smutno – wspomnij,<br />Wymów je szeptem jak niczyje<br />I powiedz: ktoś pamięta o mnie<br />Jest w świecie serce, w którym żyję. ** Źródło: ''Cóż tobie imię moje powie…'' ** Zobacz też: [[imię]] * Czytanie – oto najlepszy sposób uczenia się, czytanie najlepszą nauką. ** Zobacz też: [[czytanie]] * Duch negacji, duch wątpienia; duch zaprzeczenia, duch bluźnierczy. ** ''Duch otricanija, duch somnienija.'' (ros.) ** Źródło: ''Anioł'' (1827), tłum. [[Julian Tuwim]] * Dźwignąłem pomnik swój, nie trudem rąk ciosany,<br />Wydepcą ścieżki doń miliony ludzkich stóp. ** Źródło: [[Wiktor Woroszylski]], ''Kto zabił Puszkina'', Iskry, 1991, s. 363. * Gdy cię w życiu zawód spotka, nie smuć, nie złość się, broń Boże! Dzień zwątpienia znieś w pokorze, wiedz – nadejdzie chwila słodka. ** Źródło: ''Gdy cię w życiu zawód spotka'' * Gdzie był stół z jadłem, tam trumna stoi. ** Zobacz też: [[stół]], [[trumna]] * Gdzież nasza róża,<br />Pytam was bracia?<br />Zwiędła nam róża,<br />Dziecko to ranka.<br />Tylko nie mówcie:<br />''Tak młodość więdnie!''<br />Tylko nie mówcie:<br />''Tak życie biegnie!'' ** ''Где наша роза?''<br />''Друзья мои!''<br />''Увяла роза,''<br />''Дитя зари!…''<br />''Не говори:''<br />''Вот жизни младость'',<br />''Не повтори:''<br />''Так вянет радость…'' (ros.) ** Źródło: wiersz ''[http://wiersze.wikia.com/index.php?title=Róża_(Puszkin)&useskin=monobook Róża]'', 1815 ** Zobacz też: [[róża]] * I w bladym blasku ukąpany,<br />Wysoko wyciągając dłoń,<br />On, Jeździec goni go Miedziany,<br />I dźwięcznie w bruk łomoce koń.<br />I wszędzie, dokąd, obłąkany,<br />Uciekał, gnany zmorą trwóg,<br />Tam Jeździec ścigał go Miedziany<br />I ciężko dudnił kopyt stuk. ** Źródło: ''Jeździec miedziany'' (ros. ''Медный всадник''), tłum. Julian Tuwim * Iluzja, która nas wychwala, jest droższa niż dziesięć tysięcy prawd. ** Zobacz też: [[iluzja]], [[prawda]] * Jednakową miarą mierz pochwały i potwarze. ** Źródło: ''Pomnik'' ** Zobacz też: [[pochwała]] * Każdy wiek ulega miłości. ** Źródło: [[Władysław Kopaliński]], ''Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych'', Wiedza Powszechna, 1978, s. 585. ** Zobacz też: [[wiek]] * Kędy miłości nie ma, nie ma tam wesela. * Marzenia i lata nie powracają. ** Zobacz też: [[marzenie]] * Miłość jest ślepa i sama sobie nie dowierzając, chwyta się każdego oparcia. * Miłość bez nadziei i żądań bardziej wzrusza serce kobiety niż wszelkie uwodzicielskie manewry. ** Zobacz też: [[nadzieja]] * Nic tak nie rozpala miłości jak zachęcająca uwaga kogoś postronnego. * O, jak szczęśliwy tobą, dręczę się ogromnie,<br />Gdy po błaganiach długich, wreszcie od niechcenia<br />Podajesz mi się czuła, lecz bez upojenia,<br />Chłodna i zawstydzona, memu zachwytowi<br />Ledwie zdasz się ulegać, ucho słów nie łowi,<br />Aż z wolna się ożywiasz w ogniu oszołomień<br />I w końcu mimo woli podzielasz mój płomień! ** Źródło: ''***'' * O, jakie mnóstwo preparatów!<br />W ramach, pod szkłem, równiutko, schludnie<br />Sterczą, na wskroś przebite cudnie,<br />Na szpilkach mych epigramatów. ** Źródło: ''Zbiór owadów'' (1829), tłum. [[Julian Tuwim]] ** Zobacz też: [[epigramat]] * Pamiętam cudne w mem życiu zdarzenie:<br />Tyś błysła w pierwszych chwilach mej młodości,<br />Jako przelotne niebieskie zjawienie,<br />Jako najczystszej geniusz piękności. ** Źródło: ''[[s:Do *** (z Puszkina)|Do ***]]'', tłum. Jakub Jurkiewicz * Przepalaj słowem serca ludzi. ** Źródło: ''Prorok'' ** Zobacz też: [[serce]] * Samotność zbytnia i brak zajęcia gubią młodych ludzi. ** Zobacz też: [[samotność]] * To fikcja sprawia, że rozpływamy się we łzach. ** Zobacz też: [[fikcja]] * Wysyłajcie więc do nas oratorzy,<br />Swych mściwych synów,<br />Miejsca im dosyć na polach Rosji,<br />Pośród grobów tak znajomych. ** Źródło: ''[https://pl.wikisource.org/wiki/Wikiskryba:Mathiasrex/Oszczercom_Rosji Oszczercom Rosji]'', 1831 * Wokół mrok, choć wykol oczy.<br/ >Co tu robić? Będzie źle!<br/ >Bies nas widać, w polu toczy<br/ >I kołuje nami w mgle.<br/ >(...)<br />Biesy kręcą się szalone,<br/ >Jako liście w słotny dzień.<br/ >Skąd ich tyle? Dokąd pędzą,<br/ >zawodzące straszną pieśń?<br/ >Czy to czart się żeni z jędzą? ** Opis: [[motto]] powieści [[Fiodor Dostojewski|Fiodora Dostojewskiego]] ''Biesy''. ** Źródło: ''Biesy'', tłum. [[Julian Tuwim]] * Wolności siewca w rolę pustynną<br />Wyszedłem rankiem, za gwiazd;<br />Ręką przeczystą, ręką niewinną<br />W bruzd zbronowanych piach<br />Płodne rzucałem ziarno –<br />Trud poszedł jednak na marne,<br />Myśl tylko błogą straciłem i czas. ** ''Свободы сеятель пустынный,<br />Я вышел рано, до звезды;<br />Рукою чистой и безвинной<br />В порабощенные бразды<br />Бросал живительное семя –<br />Но потерял я только время,<br />Благие мысли и труды…'' (ros.) ** Źródło: wiersz ''[http://wiersze.wikia.com/index.php?title=Wolności_siewca&useskin=monobook Wolności siewca]'', 1823 ** Zobacz też: [[wolność]] * Zasiedli społem:<br />Każdy nad stołem<br />Wsparty,<br />A każdy w wiście<br />Bił zamaszyście<br />Karty.<br />I tylko czasem<br />Przerwą z hałasem<br />Ciszę:<br />Każdy na desce<br />Kredą po kresce<br />Pisze. ** Źródło: początek powieści ''Dama pikowa'' * Żyjemy kosztem przeszłości,<br />Czas obecny smutny wszędzie;<br />Nic tu długo nie zagości<br />A co przejdzie miłym będzie. ** Źródło: ''Jeśli cię nadzieje zwiodą…'' ** Zobacz też: [[przeszłość]], [[teraźniejszość]] {{wulgaryzmy}} * Lecz gnać. I niewygody lekceważąc, wołamy: jazda, kurwa mać! ** Źródło: ''Wóz życia'', tłum. [[Julian Tuwim]] {{Wikisource|Aleksander Puszkin|Aleksandra Puszkina}} ==O Puszkinie== * Bajrona Puszkinowi poświęca wielbiciel obydwóch. ** Autor: [[Adam Mickiewicz]] ** Opis: Mickiewicz ofiarował Puszkinowi egzemplarz The Works of Lord Byron Complete in One Volume z taką dedykacją. ** Źródło: [https://www.euromanticism.org/romantyczny-akt-tworzenia/szpilka-do-krawata-mickiewicza/ euromanticism] {{SORTUJ:Puszkin, Aleksander}} [[Kategoria:Pisarze romantyzmu]] [[Kategoria:Rosyjscy dramaturdzy]] [[Kategoria:Rosyjscy poeci]] [[Kategoria:Rosyjscy prozaicy]] [[Kategoria:Twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej]] c48w9jecfbvf1hbk0xesm0yz93tl2pw 0 17336 644332 642860 2026-06-20T10:48:15Z ~2026-35952-73 61462 formatowanie 644332 wikitext text/x-wiki [[Plik:Tadeusz Sznuk-2007.jpg|mały|{{center|Prowadzący teleturniej – [[Tadeusz Sznuk]] (2007)}}]] '''[[w:Jeden z dziesięciu|Jeden z dziesięciu]]''' – [[teleturniej]] Telewizji Polskiej emitowany od 3 czerwca 1994 roku. Jego prowadzący to [[Tadeusz Sznuk]]. == Częste kwestie == * Goście przyjechali w komplecie. / Goście stawili się w komplecie. * (Przed nami / No to / No i / I) druga kolejka pytań. * Etap drugi. W tym etapie kto odpowie poprawnie na swoje pytanie, wyznacza kolejnego pytanego. * Na siebie. / Proszę dla mnie. * Oddaję. / Oddaję pytanie. * Poproszę niepana/panią z numerem… * Pytanie będzie muzyczne. * Można się pomylić o… * To pierwsze. / To drugie. / To trzecie. * Sygnał oznaczał upływ czasu. * Otóż nie. * Zmieścił(a) się pan(i) w żądanym zakresie tolerancji. * A sytuacja na liście zwycięzców jest taka… * Pytania do wszystkich. / Zaczynamy od pytań adresowanych do wszystkich. * Kto zna odpowiedź, ten się zgłasza. / Kto się zgłosi, ten odpowiada. / Kto się zgłosi, ten musi odpowiadać. * Pani Sylwia bieży z podarkami dla finalistów. / Pani Sylwia wręcza podarki (za udział w finale). * (Dziękuję pani Sylwii,) Dziękuję graczom, dziękuję widzom. Do zobaczenia. == Powitania == * '''Prowadzący:''' Dzień dobry. Przeglądając wczoraj korespondencję od państwa, otworzyłem kolejno dwa listy: w jednym było zdanie o tym, że pytania są skandalicznie trudne, w drugim – że są skandalicznie łatwe. W związku z tym wychodzi po prostu, że: to skandal. ** Źródło: edycja 2., odcinek 9. * '''Prowadzący:''' Dzień dobry. Od nowego roku, zgodnie z normą, mamy w Polsce wyższe napięcie. Ale tak wysokiego napięcia, jak w studiu przed rozpoczęciem teleturnieju to nie ma w żadnym kontakcie. Oto gracze. ** Źródło: edycja 42., odcinek 23.<!--2004 --> * '''Prowadzący:''' Pytają państwo, czy pytania w tym teleturnieju muszą być takie trudne. Otóż nie muszą. Ale są, bo teleturniej ma określony czas i gdyby pytania były łatwe, to musielibyśmy je zadawać dużo dłużej. ** Źródło: edycja 50., odcinek 7. * '''Prowadzący:''' Dzień dobry, „Jeden z dziesięciu”. „Jeden z dziesięciu”, czyli męska rzecz. Sami państwo zobaczą. Zawsze z radością witamy panie, kiedy tylko zechcą do nas przyjść; a dzisiaj nie chciały. ** Źródło: edycja 54., odcinek 9. * '''Prowadzący:''' (''początek odcinka'') Dzień dobry. W jednym z elektronicznych listów wyczytałem: „Witam pana w najłatwiejszym teleturnieju polskiej telewizji”. Jeszcze na ten temat, jeżeli znajdzie się chwila, porozmawiamy.<br />(''przed finałem'') Pierwsze dwa etapy trwały dość długo, więc nie zdążymy teraz odbyć pogadanki o trudnościach zabawy w ''Jednego z dziesięciu''; to się odbędzie w następnym terminie. ** Źródło: edycja 54., odcinek 18. * '''Prowadzący:''' Pewno państwo spostrzegli, że na nowoczesnych telewizorach nasz obraz jest szerszy, a w tych starszych to my jesteśmy szczuplejsi – taka jest cena postępu. ** Opis: chodziło o zmianę formatu obrazu, w jakim nagrywano program (z 4:3 na 16:9). ** Źródło: edycja 63., odcinek 26. * '''Prowadzący:''' Poznaliśmy dzisiejszych gości, no i pewnie państwo spostrzegli, że są to sami panowie. Ba! Powiem więcej: Zajrzałem na listę zaproszonych do dwóch kolejnych odcinków i tam też nie znalazłem ani jednej niewiasty. Często o tym mówimy, a także często państwo pytają, dlaczego u nas występuje więcej mężczyzn. Odpowiedź brzmi: nie wiem, choć się domyślam. ** Źródło: odcinek z 2014 roku. * '''Prowadzący:''' Dzień dobry. Właśnie teraz rozpoczyna się 118. seria teleturnieju ''Jeden z dziesięciu''. Seria jest zupełnie nowa, natomiast reszta jest w gruncie rzeczy stara: zarówno regulamin, jak i prowadzący – to się na razie nie zmienia. Nasi gracze, oczywiście, są też całkiem nowi. Oto oni. ** Źródło: edycja 118., odcinek 1. * '''Prowadzący:''' Miło mi państwa powitać… no i właściwie na tym kończą się uprzejmości, bo zaraz bierzemy się za walkę i pytania, i odpowiedzi, i sprawdzanie refleksu, wiedzy… ** Źródło: edycja 124., odcinek 6. (po przedstawieniu zawodników). * '''Prowadzący:''' Zanim rozpoczniemy pierwszy etap, chciałbym odpowiedzieć jednemu z widzów na jego list, w którym reklamuje, że niektóre pytania są tak śmiesznie łatwe. Jeśli panu się tak wydaje, to zapraszamy pana do studia, do gry. ** Źródło: edycja 124., odcinek 19. (po przedstawieniu zawodników). * '''Prowadzący:''' Tak jak wcześniej mówiłem, „nie ma kobiet w naszej chacie”, zupełnie jak w operze polskiego kompozytora. ** Źródło: edycja 130., odcinek 19. (po przedstawieniu zawodników). * '''Prowadzący:''' Dzień dobry. Kiedy opuszczałem studio po ostatnim nagraniu, zatrzymał mnie jegomość, bardzo uprzejmie pytając: „Panie, czy pan musi tych ludzi tak męczyć pytaniami? Kup se pan Wikipedię albo jaką inną książkę”. Otóż, proszę pana, ja muszę pytać – ponieważ nasi goście chcą odpowiadać. ** Źródło: edycja 146., odcinek 3. == Przedstawianie zawodników == * Moje zainteresowania to: kino, podróże… i żona kolegi Darka, Monika. * Zainteresowania: słaby film, słaba książka oraz pani Sylwia z tego programu. ** Źródło: edycja 79., odcinek 17. * Zainteresowania: władza, seks, pieniądze i prowadzący, pan Tadeusz. ** Źródło: edycja 82., odcinek 7. * Lubię chlebek, przyprawy, i ciepłe flaczki u babci. ** Źródło: edycja 83., odcinek 6. * Moje zainteresowania to: Tibia, kobiety i równania różniczkowe. ** Źródło: edycja 85., odcinek 20. * Lubię naleśniki, spać… i grać na komputerze. ** Źródło: edycja 86., odcinek 9. * Moje zainteresowania to kościół, szkoła, strzelnica. ** Źródło: edycja 88., odcinek 10. * W zeszłym roku skończyłem 21 lat; obecnie nie mam dziewczyny, ale głęboko wierzę, że po emisji tego programu sytuacja się zmieni. ** Źródło: edycja 90., odcinek 5. * Moje zainteresowania to nauki ścisłe oraz sporty ekstremalne, głównie szachy. ** Źródło: edycja 90., odcinek 13. * Hobby – jak u klasyka – raz dziennie coś ciepłego i żeby do pierwszego starczyło. ** Źródło: edycja 90., odcinek 19. * Lubię fajne dziewczyny, ogrom kosmosu i dobry kminek. ** Źródło: edycja 92., odcinek 7. * … a moją nieco masochistyczną pasją jest kibicowanie Wiśle Kraków. ** Źródło: edycja 93., odcinek 1. * Lubię ciepłe obiadki ze słoików, muzykę Krzysztofa Krawczyka, żeglarstwo i koszykówkę NBA. ** Źródło: edycja 94., odcinek 6. * Interesuję się sztuką oraz nauką języków obcych, chociaż w żadnym nie mam nic mądrego do powiedzenia. ** Źródło: edycja 116., odcinek 4. * Zawsze chciałem kupić sportowy samochód i wystąpić w „Jednym z dziesięciu” i właśnie jestem w „Jednym z dziesięciu”. ** Źródło: edycja 124., odcinek 17. * Moje zainteresowania to: nieprzydatne fakty i ciekawostki, dobry żart i dobry humor oraz zainteresowania uczestników teleturnieju „Jeden z dziesięciu” ** Źródło: edycja 124., odcinek 19. * Moimi zainteresowaniami są władza i pieniądze, a nie mam ani jednego, ani drugiego. ** Źródło: edycja 124., odcinek 19. * '''Prowadzący:''' Będą się starali o wygraną: (…) i pan Janusz z Chełma, który jest młynarzem na emeryturze, a poza tym z niejednego pieca chleb jadł i różnych zajęć się imał. ** Źródło: edycja 128., odcinek 19. (wstęp do finału odcinka) * Zainteresowania: gry komputerowe, gry niekomputerowe, śpiewanie pod prysznicem i kolekcjonowanie elektrośmieci. ** Źródło: edycja 131., odcinek 6. * Moje zainteresowania to: boks, polityka i inne sporty walki. ** Źródło: edycja 144., odcinek 20. == Wyznaczanie do odpowiedzi == * Ale pan jesteś! ** Opis: zawodnik, który stracił ostatnią szansę na ostatnim pytaniu w finale, do przeciwnika, który go wyznaczył. * Lubię grać w ping-ponga, więc oddaję. ** Opis: zawodnik po poprawnej odpowiedzi na pytanie. * Pan… z numerem 11. ** Opis: uczestniczka finału odcinka pomyliła liczbę punktów z numerem stanowiska. * '''Zawodnik:''' Poproszę pana numer 3.<br />'''Prowadzący:''' Pan 3 to pan.<br />'''Zawodnik:''' Niech będzie. ** Źródło: edycja 126., odcinek 3. (finał odcinka) == Pytania i odpowiedzi == * '''Prowadzący:''' Kto był ojcem dziewięciu muz?<br />'''Zawodnik:''' Apollo. /''sygnał błędnej odpowiedzi''<br />'''Zawodnik:''' "O Jezus!".<br />'''Prowadzący:''' Jezus też nie… * '''Prowadzący:''' Ile nóg ma salamandra?<br />'''Zawodniczka:''' Trzy.<br />'''Prowadzący:''' To chyba kulawa… * '''Prowadzący:''' Ile stron Księżyca możemy oglądać podczas jednego miesiąca?<br />'''Zawodniczka:''' Cztery. * '''Prowadzący:''' Jak nazywa się melodia, która jest co godzinę odgrywana z wieży kościoła Mariackiego?<br />'''Zawodnik:''' Nie wiem.<br />'''Prowadzący:''' Na pewno pan wie. To hejnał. * '''Prowadzący:''' Jak się nazywa stolica Szkocji?<br />'''Zawodnik:''' Sztokholm. ** Opis: poprawną odpowiedzią miał być Edynburg. * '''Prowadzący:''' Jak się nazywa szpital wojskowy?<br />'''Zawodnik:''' Latryna. ** Opis: poprawną odpowiedzią miał być lazaret. * '''Prowadzący:''' Jak się nazywał rosyjski chemik, twórca układu okresowego pierwiastków?<br />'''Zawodnik:''' Mołotow. ** Opis: poprawną odpowiedzią miał być Mendelejew. * '''Prowadzący:''' Jaką część ciała odciął sobie Vincent van Gogh?<br />'''Zawodnik:''' Włosy? * '''Prowadzący:''' Jakie drzewo opisuje korzenie rodziny?<br />'''Zawodnik:''' Dąb. * '''Prowadzący:''' Jakiego koloru są kwiaty czereśni?<br />'''Zawodnik:''' Zielonego. * '''Prowadzący:''' Kategoria powiedzenia i przysłowia. Proszę dokończyć: goły jak święty…<br />'''Zawodnik:''' Mikołaj. * '''Prowadzący:''' Kto wynalazł perpetuum mobile, czyli maszynę wykonującą pracę bez pobierania energii z zewnątrz?<br />'''Zawodnik:''' Jeszcze jak do tej pory nikt. Ale wszystko przed nami. * '''Prowadzący:''' Proszę podać dwa stany Stanów Zjednoczonych, sąsiadujące z Pacyfikiem (…).<br />'''Zawodnik:''' Alaska i Meksyk. * '''Prowadzący:''' Jakie imiona nosili Niechcicowie (…)?<br />'''Zawodnik:''' Bogumił i Jan. * '''Prowadzący:''' Proszę podać wzór na pole prostokąta.<br />'''Zawodniczka:''' a kwadrat plus b kwadrat… O, Boże! Powiedziałam wzór na obwód!<br />'''Prowadzący:''' Niestety pani wzór na obwód również jest nieprawidłowy… * '''Prowadzący:''' Przez jaki ocean przepływa prąd Golfsztrom?<br />'''Zawodnik:''' Przez Bałtyk?<br />'''Prowadzący:''' Bałtyk jeszcze nie awansował do rangi oceanu. * '''Prowadzący:''' W co zamieniło się Brzydkie Kaczątko?<br />'''Zawodnik:''' W królewnę. * '''Prowadzący:''' Z jakiego zboża produkuje się płatki owsiane?<br />'''Zawodnik:''' Z kukurydzy. * '''Prowadzący:''' Kto jest matką reżyserki Katarzyny Adamik?<br />'''Zawodnik:''' Laco Adamik.<br />'''Prowadzący:''' Laco Adamik z trudem mógłby być matką.<br />'''Zawodnik:''' Aha, przepraszam, nie słyszałem! Nie słyszałem… z rozpędu…<br />'''Prowadzący:''' To z rozpędu to jest Agnieszka Holland. ** Źródło: edycja 55., odcinek 26.<!-- Ostatnie pytanie w odcinku --> * '''Prowadzący:''' Motoryzacja. Z czym samochodowy gaźnik miesza paliwo?<br />'''Zawodnik:''' Z wodą.<br />'''Prowadzący:''' Mógłby wtedy nie pojechać. Z powietrzem. ** Źródło: edycja 118., odcinek 2. * '''Prowadzący:''' Ile palców ma łapa niedźwiedzia brunatnego?<br />'''Zawodnik:''' Cztery.<br />'''Prowadzący:''' Pięć. Pięć zakończonych pazurami, aczkolwiek nie zaleca się liczenia palców u niedźwiedzi brunatnych. ** Źródło: edycja 118., odcinek 2. * '''Prowadzący:''' Pytanie jest takie: z którego musicalu pochodzi ta piosenka…<br />'''Zawodnik:''' „Koty”.<br />'''Prowadzący:''' … jego tytuł nawiązuje do amerykańskiego miasta, w którym toczy się akcja dzieła. Gdyby mi pan pozwolił skończyć, [na] pytanie byłoby może łatwiej odpowiedzieć. To Chicago. ** Źródło: edycja 124., odcinek 21. * '''Prowadzący:''' Geografia. Selwa to jest wiecznie zielony las równikowy na którym kontynencie? Selwa.<br />'''Zawodniczka:''' Eu… ro… pa…<br />'''Prowadzący:''' W Europie mamy raczej niewiele lasów równikowych.<br />'''Zawodniczka:''' No właśnie, tak coś mi nie gra.<br />'''Prowadzący:''' W Ameryce Południowej. ** Źródło: edycja 124., odcinek 21. * '''Prowadzący:''' Matematyka. Jakie liczby wyznaczymy przy zastosowaniu metody zwanej sitem Eratostenesa?<br />'''Zawodnik:''' Też chciałbym to wiedzieć.<br />'''Prowadzący:''' To ja panu powiem: liczby pierwsze. ** Źródło: edycja 125., odcinek 2. * '''Prowadzący:''' Kto prowadził pierwsze wydania programu "Pytanie na śniadanie" w parze z panią Grażyną Bukowską? (...) Odpowiem krótko: ja. Ma się rozumieć oczekiwałbym odpowiedzi: Tadeusz Sznuk. ** Źródło: edycja 132., odcinek 11. (finał odcinka, zawodnicy nie zgłosili się do odpowiedzi) * '''Prowadzący:''' Jak brzmi w celowniku (komu? czemu?) liczby pojedynczej rzeczownik „mucha”?<br />'''Zawodnik:''' „Musze”. /''sygnał poprawnej odpowiedzi''/<br />'''Prowadzący:''' Niczego pan nie musi.<br />'''Zawodnik:''' Muszę wyznaczyć. ** Źródło: edycja 139., odcinek 13.<!-- Trzynasta minuta --> * '''Prowadzący:''' Jaką wspólną nazwą określamy osobę, która w mediach kieruje dyskusją, a także urządzenie do przyciszania dźwięków w pianinie?<br />'''Zawodnik:''' Pedał.<br />'''Prowadzący:''' Nie, to jest moderator. ** Źródło: edycja 146., odcinek 12.<!-- Finał odcinka, 26 pytań do końca --> == Zakończenia odcinka == * A teraz pora na najbardziej wyczekiwany przez widzów, wierząc nadsyłanej korespondencji, moment naszego programu – do studia wejdzie pani Sylwia i wręczy finalistom kuferki ze słodyczami. ** Opis: prowadzący po zakończeniu rozgrywki finałowej. * '''Prowadzący:''' Odpowiem panu Janowi na pytanie, po jakim czasie można ponownie [wziąć udział w programie]. (…) Ten okres karencji trwa u nas 4 lata.<br />'''Zawodnik:''' Uuuhuhu… (''śmiech'') To można nie dożyć. * '''Zawodnik:''' Tak mi przyszło do głowy, że gdyby pan otworzył szkołę dla dżentelmenów, to pan tam powinien zostać rektorem.<br />'''Prowadzący:''' Pan, proszę pana, żartuje.<br />'''Zawodnik:''' Ja zawsze, naprawdę, tak myślałem, że pan powinien być rektorem szkoły dla dżentelmenów… w Anglii. ** Źródło: edycja 57. * Gratulujemy zwycięzcy, widzom dziękujemy za obecność – i to koniec. ** Opis: słowa wypowiedziane na koniec ostatniego odcinka przed dłuższą niż zwykle przerwą w emisji, wywołaną nieporozumieniami między nadawcą a producentem.<!-- które prawdopodobnie mogły doprowadzić do zaprzestania produkcji programu --> ** Źródło: edycja 124., odcinek 21. == Za kulisami == * '''Tadeusz Sznuk:''' Coś nam padło? To… Proszę poczekać, ja podniosę. Coś tam poleciało. Pewnie znowu kawałek tego guzika, nie?<br />'''Uczestniczka:''' Nie, obrączka mi spadła.<br />'''Tadeusz Sznuk:''' Obrączka? Ooo… to poważna sprawa! Szukamy obrączki. (…) poszukamy, poszukamy, spokojnie, poszukamy. Bo inaczej jak pani będzie bez obrączki zgadywać?<br />'''Głos ze studia:''' A jak nie będzie obrączki?<br />'''Prowadzący:''' No, to… rozbieramy scenografię. [[Kategoria:Polskie programy telewizyjne]] [[Kategoria:Teleturnieje]] dr7vgfu0nfkk2t7r8b83hfo2ivg1i9w 644333 644332 2026-06-20T10:56:23Z Tylko Medycyna 46112 Anulowano wersję [[Special:Diff/644332|644332]] autorstwa [[Special:Contributions/~2026-35952-73|~2026-35952-73]] ([[User talk:~2026-35952-73|dyskusja]]) 644333 wikitext text/x-wiki [[Plik:Tadeusz Sznuk-2007.jpg|mały|{{center|Prowadzący teleturniej – [[Tadeusz Sznuk]] (2007)}}]] '''[[w:Jeden z dziesięciu|Jeden z dziesięciu]]''' – [[teleturniej]] Telewizji Polskiej emitowany od 3 czerwca 1994 roku. Jego prowadzący to [[Tadeusz Sznuk]]. == Częste kwestie == * Goście przyjechali w komplecie. / Goście stawili się w komplecie. * (Przed nami / No to / No i / I) druga kolejka pytań. * Etap drugi. W tym etapie kto odpowie poprawnie na swoje pytanie, wyznacza kolejnego pytanego. * Na siebie. / Proszę dla mnie. * Oddaję. / Oddaję pytanie. * Poproszę pana/panią z numerem… * Pytanie będzie muzyczne. * Można się pomylić o… * To pierwsze. / To drugie. / To trzecie. * Sygnał oznaczał upływ czasu. * Otóż nie. * Zmieścił(a) się pan(i) w żądanym zakresie tolerancji. * A sytuacja na liście zwycięzców jest taka… * Pytania do wszystkich. / Zaczynamy od pytań adresowanych do wszystkich. * Kto zna odpowiedź, ten się zgłasza. / Kto się zgłosi, ten odpowiada. / Kto się zgłosi, ten musi odpowiadać. * Pani Sylwia bieży z podarkami dla finalistów. / Pani Sylwia wręcza podarki (za udział w finale). * (Dziękuję pani Sylwii,) Dziękuję graczom, dziękuję widzom. Do zobaczenia. == Powitania == * '''Prowadzący:''' Dzień dobry. Przeglądając wczoraj korespondencję od państwa, otworzyłem kolejno dwa listy: w jednym było zdanie o tym, że pytania są skandalicznie trudne, w drugim – że są skandalicznie łatwe. W związku z tym wychodzi po prostu, że: to skandal. ** Źródło: edycja 2., odcinek 9. * '''Prowadzący:''' Dzień dobry. Od nowego roku, zgodnie z normą, mamy w Polsce wyższe napięcie. Ale tak wysokiego napięcia, jak w studiu przed rozpoczęciem teleturnieju to nie ma w żadnym kontakcie. Oto gracze. ** Źródło: edycja 42., odcinek 23.<!--2004 --> * '''Prowadzący:''' Pytają państwo, czy pytania w tym teleturnieju muszą być takie trudne. Otóż nie muszą. Ale są, bo teleturniej ma określony czas i gdyby pytania były łatwe, to musielibyśmy je zadawać dużo dłużej. ** Źródło: edycja 50., odcinek 7. * '''Prowadzący:''' Dzień dobry, „Jeden z dziesięciu”. „Jeden z dziesięciu”, czyli męska rzecz. Sami państwo zobaczą. Zawsze z radością witamy panie, kiedy tylko zechcą do nas przyjść; a dzisiaj nie chciały. ** Źródło: edycja 54., odcinek 9. * '''Prowadzący:''' (''początek odcinka'') Dzień dobry. W jednym z elektronicznych listów wyczytałem: „Witam pana w najłatwiejszym teleturnieju polskiej telewizji”. Jeszcze na ten temat, jeżeli znajdzie się chwila, porozmawiamy.<br />(''przed finałem'') Pierwsze dwa etapy trwały dość długo, więc nie zdążymy teraz odbyć pogadanki o trudnościach zabawy w ''Jednego z dziesięciu''; to się odbędzie w następnym terminie. ** Źródło: edycja 54., odcinek 18. * '''Prowadzący:''' Pewno państwo spostrzegli, że na nowoczesnych telewizorach nasz obraz jest szerszy, a w tych starszych to my jesteśmy szczuplejsi – taka jest cena postępu. ** Opis: chodziło o zmianę formatu obrazu, w jakim nagrywano program (z 4:3 na 16:9). ** Źródło: edycja 63., odcinek 26. * '''Prowadzący:''' Poznaliśmy dzisiejszych gości, no i pewnie państwo spostrzegli, że są to sami panowie. Ba! Powiem więcej: Zajrzałem na listę zaproszonych do dwóch kolejnych odcinków i tam też nie znalazłem ani jednej niewiasty. Często o tym mówimy, a także często państwo pytają, dlaczego u nas występuje więcej mężczyzn. Odpowiedź brzmi: nie wiem, choć się domyślam. ** Źródło: odcinek z 2014 roku. * '''Prowadzący:''' Dzień dobry. Właśnie teraz rozpoczyna się 118. seria teleturnieju ''Jeden z dziesięciu''. Seria jest zupełnie nowa, natomiast reszta jest w gruncie rzeczy stara: zarówno regulamin, jak i prowadzący – to się na razie nie zmienia. Nasi gracze, oczywiście, są też całkiem nowi. Oto oni. ** Źródło: edycja 118., odcinek 1. * '''Prowadzący:''' Miło mi państwa powitać… no i właściwie na tym kończą się uprzejmości, bo zaraz bierzemy się za walkę i pytania, i odpowiedzi, i sprawdzanie refleksu, wiedzy… ** Źródło: edycja 124., odcinek 6. (po przedstawieniu zawodników). * '''Prowadzący:''' Zanim rozpoczniemy pierwszy etap, chciałbym odpowiedzieć jednemu z widzów na jego list, w którym reklamuje, że niektóre pytania są tak śmiesznie łatwe. Jeśli panu się tak wydaje, to zapraszamy pana do studia, do gry. ** Źródło: edycja 124., odcinek 19. (po przedstawieniu zawodników). * '''Prowadzący:''' Tak jak wcześniej mówiłem, „nie ma kobiet w naszej chacie”, zupełnie jak w operze polskiego kompozytora. ** Źródło: edycja 130., odcinek 19. (po przedstawieniu zawodników). * '''Prowadzący:''' Dzień dobry. Kiedy opuszczałem studio po ostatnim nagraniu, zatrzymał mnie jegomość, bardzo uprzejmie pytając: „Panie, czy pan musi tych ludzi tak męczyć pytaniami? Kup se pan Wikipedię albo jaką inną książkę”. Otóż, proszę pana, ja muszę pytać – ponieważ nasi goście chcą odpowiadać. ** Źródło: edycja 146., odcinek 3. == Przedstawianie zawodników == * Moje zainteresowania to: kino, podróże… i żona kolegi Darka, Monika. * Zainteresowania: słaby film, słaba książka oraz pani Sylwia z tego programu. ** Źródło: edycja 79., odcinek 17. * Zainteresowania: władza, seks, pieniądze i prowadzący, pan Tadeusz. ** Źródło: edycja 82., odcinek 7. * Lubię chlebek, przyprawy, i ciepłe flaczki u babci. ** Źródło: edycja 83., odcinek 6. * Moje zainteresowania to: Tibia, kobiety i równania różniczkowe. ** Źródło: edycja 85., odcinek 20. * Lubię naleśniki, spać… i grać na komputerze. ** Źródło: edycja 86., odcinek 9. * Moje zainteresowania to kościół, szkoła, strzelnica. ** Źródło: edycja 88., odcinek 10. * W zeszłym roku skończyłem 21 lat; obecnie nie mam dziewczyny, ale głęboko wierzę, że po emisji tego programu sytuacja się zmieni. ** Źródło: edycja 90., odcinek 5. * Moje zainteresowania to nauki ścisłe oraz sporty ekstremalne, głównie szachy. ** Źródło: edycja 90., odcinek 13. * Hobby – jak u klasyka – raz dziennie coś ciepłego i żeby do pierwszego starczyło. ** Źródło: edycja 90., odcinek 19. * Lubię fajne dziewczyny, ogrom kosmosu i dobry kminek. ** Źródło: edycja 92., odcinek 7. * … a moją nieco masochistyczną pasją jest kibicowanie Wiśle Kraków. ** Źródło: edycja 93., odcinek 1. * Lubię ciepłe obiadki ze słoików, muzykę Krzysztofa Krawczyka, żeglarstwo i koszykówkę NBA. ** Źródło: edycja 94., odcinek 6. * Interesuję się sztuką oraz nauką języków obcych, chociaż w żadnym nie mam nic mądrego do powiedzenia. ** Źródło: edycja 116., odcinek 4. * Zawsze chciałem kupić sportowy samochód i wystąpić w „Jednym z dziesięciu” i właśnie jestem w „Jednym z dziesięciu”. ** Źródło: edycja 124., odcinek 17. * Moje zainteresowania to: nieprzydatne fakty i ciekawostki, dobry żart i dobry humor oraz zainteresowania uczestników teleturnieju „Jeden z dziesięciu” ** Źródło: edycja 124., odcinek 19. * Moimi zainteresowaniami są władza i pieniądze, a nie mam ani jednego, ani drugiego. ** Źródło: edycja 124., odcinek 19. * '''Prowadzący:''' Będą się starali o wygraną: (…) i pan Janusz z Chełma, który jest młynarzem na emeryturze, a poza tym z niejednego pieca chleb jadł i różnych zajęć się imał. ** Źródło: edycja 128., odcinek 19. (wstęp do finału odcinka) * Zainteresowania: gry komputerowe, gry niekomputerowe, śpiewanie pod prysznicem i kolekcjonowanie elektrośmieci. ** Źródło: edycja 131., odcinek 6. * Moje zainteresowania to: boks, polityka i inne sporty walki. ** Źródło: edycja 144., odcinek 20. == Wyznaczanie do odpowiedzi == * Ale pan jesteś! ** Opis: zawodnik, który stracił ostatnią szansę na ostatnim pytaniu w finale, do przeciwnika, który go wyznaczył. * Lubię grać w ping-ponga, więc oddaję. ** Opis: zawodnik po poprawnej odpowiedzi na pytanie. * Pan… z numerem 11. ** Opis: uczestniczka finału odcinka pomyliła liczbę punktów z numerem stanowiska. * '''Zawodnik:''' Poproszę pana numer 3.<br />'''Prowadzący:''' Pan 3 to pan.<br />'''Zawodnik:''' Niech będzie. ** Źródło: edycja 126., odcinek 3. (finał odcinka) == Pytania i odpowiedzi == * '''Prowadzący:''' Kto był ojcem dziewięciu muz?<br />'''Zawodnik:''' Apollo. /''sygnał błędnej odpowiedzi''<br />'''Zawodnik:''' "O Jezus!".<br />'''Prowadzący:''' Jezus też nie… * '''Prowadzący:''' Ile nóg ma salamandra?<br />'''Zawodniczka:''' Trzy.<br />'''Prowadzący:''' To chyba kulawa… * '''Prowadzący:''' Ile stron Księżyca możemy oglądać podczas jednego miesiąca?<br />'''Zawodniczka:''' Cztery. * '''Prowadzący:''' Jak nazywa się melodia, która jest co godzinę odgrywana z wieży kościoła Mariackiego?<br />'''Zawodnik:''' Nie wiem.<br />'''Prowadzący:''' Na pewno pan wie. To hejnał. * '''Prowadzący:''' Jak się nazywa stolica Szkocji?<br />'''Zawodnik:''' Sztokholm. ** Opis: poprawną odpowiedzią miał być Edynburg. * '''Prowadzący:''' Jak się nazywa szpital wojskowy?<br />'''Zawodnik:''' Latryna. ** Opis: poprawną odpowiedzią miał być lazaret. * '''Prowadzący:''' Jak się nazywał rosyjski chemik, twórca układu okresowego pierwiastków?<br />'''Zawodnik:''' Mołotow. ** Opis: poprawną odpowiedzią miał być Mendelejew. * '''Prowadzący:''' Jaką część ciała odciął sobie Vincent van Gogh?<br />'''Zawodnik:''' Włosy? * '''Prowadzący:''' Jakie drzewo opisuje korzenie rodziny?<br />'''Zawodnik:''' Dąb. * '''Prowadzący:''' Jakiego koloru są kwiaty czereśni?<br />'''Zawodnik:''' Zielonego. * '''Prowadzący:''' Kategoria powiedzenia i przysłowia. Proszę dokończyć: goły jak święty…<br />'''Zawodnik:''' Mikołaj. * '''Prowadzący:''' Kto wynalazł perpetuum mobile, czyli maszynę wykonującą pracę bez pobierania energii z zewnątrz?<br />'''Zawodnik:''' Jeszcze jak do tej pory nikt. Ale wszystko przed nami. * '''Prowadzący:''' Proszę podać dwa stany Stanów Zjednoczonych, sąsiadujące z Pacyfikiem (…).<br />'''Zawodnik:''' Alaska i Meksyk. * '''Prowadzący:''' Jakie imiona nosili Niechcicowie (…)?<br />'''Zawodnik:''' Bogumił i Jan. * '''Prowadzący:''' Proszę podać wzór na pole prostokąta.<br />'''Zawodniczka:''' a kwadrat plus b kwadrat… O, Boże! Powiedziałam wzór na obwód!<br />'''Prowadzący:''' Niestety pani wzór na obwód również jest nieprawidłowy… * '''Prowadzący:''' Przez jaki ocean przepływa prąd Golfsztrom?<br />'''Zawodnik:''' Przez Bałtyk?<br />'''Prowadzący:''' Bałtyk jeszcze nie awansował do rangi oceanu. * '''Prowadzący:''' W co zamieniło się Brzydkie Kaczątko?<br />'''Zawodnik:''' W królewnę. * '''Prowadzący:''' Z jakiego zboża produkuje się płatki owsiane?<br />'''Zawodnik:''' Z kukurydzy. * '''Prowadzący:''' Kto jest matką reżyserki Katarzyny Adamik?<br />'''Zawodnik:''' Laco Adamik.<br />'''Prowadzący:''' Laco Adamik z trudem mógłby być matką.<br />'''Zawodnik:''' Aha, przepraszam, nie słyszałem! Nie słyszałem… z rozpędu…<br />'''Prowadzący:''' To z rozpędu to jest Agnieszka Holland. ** Źródło: edycja 55., odcinek 26.<!-- Ostatnie pytanie w odcinku --> * '''Prowadzący:''' Motoryzacja. Z czym samochodowy gaźnik miesza paliwo?<br />'''Zawodnik:''' Z wodą.<br />'''Prowadzący:''' Mógłby wtedy nie pojechać. Z powietrzem. ** Źródło: edycja 118., odcinek 2. * '''Prowadzący:''' Ile palców ma łapa niedźwiedzia brunatnego?<br />'''Zawodnik:''' Cztery.<br />'''Prowadzący:''' Pięć. Pięć zakończonych pazurami, aczkolwiek nie zaleca się liczenia palców u niedźwiedzi brunatnych. ** Źródło: edycja 118., odcinek 2. * '''Prowadzący:''' Pytanie jest takie: z którego musicalu pochodzi ta piosenka…<br />'''Zawodnik:''' „Koty”.<br />'''Prowadzący:''' … jego tytuł nawiązuje do amerykańskiego miasta, w którym toczy się akcja dzieła. Gdyby mi pan pozwolił skończyć, [na] pytanie byłoby może łatwiej odpowiedzieć. To Chicago. ** Źródło: edycja 124., odcinek 21. * '''Prowadzący:''' Geografia. Selwa to jest wiecznie zielony las równikowy na którym kontynencie? Selwa.<br />'''Zawodniczka:''' Eu… ro… pa…<br />'''Prowadzący:''' W Europie mamy raczej niewiele lasów równikowych.<br />'''Zawodniczka:''' No właśnie, tak coś mi nie gra.<br />'''Prowadzący:''' W Ameryce Południowej. ** Źródło: edycja 124., odcinek 21. * '''Prowadzący:''' Matematyka. Jakie liczby wyznaczymy przy zastosowaniu metody zwanej sitem Eratostenesa?<br />'''Zawodnik:''' Też chciałbym to wiedzieć.<br />'''Prowadzący:''' To ja panu powiem: liczby pierwsze. ** Źródło: edycja 125., odcinek 2. * '''Prowadzący:''' Kto prowadził pierwsze wydania programu "Pytanie na śniadanie" w parze z panią Grażyną Bukowską? (...) Odpowiem krótko: ja. Ma się rozumieć oczekiwałbym odpowiedzi: Tadeusz Sznuk. ** Źródło: edycja 132., odcinek 11. (finał odcinka, zawodnicy nie zgłosili się do odpowiedzi) * '''Prowadzący:''' Jak brzmi w celowniku (komu? czemu?) liczby pojedynczej rzeczownik „mucha”?<br />'''Zawodnik:''' „Musze”. /''sygnał poprawnej odpowiedzi''/<br />'''Prowadzący:''' Niczego pan nie musi.<br />'''Zawodnik:''' Muszę wyznaczyć. ** Źródło: edycja 139., odcinek 13.<!-- Trzynasta minuta --> * '''Prowadzący:''' Jaką wspólną nazwą określamy osobę, która w mediach kieruje dyskusją, a także urządzenie do przyciszania dźwięków w pianinie?<br />'''Zawodnik:''' Pedał.<br />'''Prowadzący:''' Nie, to jest moderator. ** Źródło: edycja 146., odcinek 12.<!-- Finał odcinka, 26 pytań do końca --> == Zakończenia odcinka == * A teraz pora na najbardziej wyczekiwany przez widzów, wierząc nadsyłanej korespondencji, moment naszego programu – do studia wejdzie pani Sylwia i wręczy finalistom kuferki ze słodyczami. ** Opis: prowadzący po zakończeniu rozgrywki finałowej. * '''Prowadzący:''' Odpowiem panu Janowi na pytanie, po jakim czasie można ponownie [wziąć udział w programie]. (…) Ten okres karencji trwa u nas 4 lata.<br />'''Zawodnik:''' Uuuhuhu… (''śmiech'') To można nie dożyć. * '''Zawodnik:''' Tak mi przyszło do głowy, że gdyby pan otworzył szkołę dla dżentelmenów, to pan tam powinien zostać rektorem.<br />'''Prowadzący:''' Pan, proszę pana, żartuje.<br />'''Zawodnik:''' Ja zawsze, naprawdę, tak myślałem, że pan powinien być rektorem szkoły dla dżentelmenów… w Anglii. ** Źródło: edycja 57. * Gratulujemy zwycięzcy, widzom dziękujemy za obecność – i to koniec. ** Opis: słowa wypowiedziane na koniec ostatniego odcinka przed dłuższą niż zwykle przerwą w emisji, wywołaną nieporozumieniami między nadawcą a producentem.<!-- które prawdopodobnie mogły doprowadzić do zaprzestania produkcji programu --> ** Źródło: edycja 124., odcinek 21. == Za kulisami == * '''Tadeusz Sznuk:''' Coś nam padło? To… Proszę poczekać, ja podniosę. Coś tam poleciało. Pewnie znowu kawałek tego guzika, nie?<br />'''Uczestniczka:''' Nie, obrączka mi spadła.<br />'''Tadeusz Sznuk:''' Obrączka? Ooo… to poważna sprawa! Szukamy obrączki. (…) poszukamy, poszukamy, spokojnie, poszukamy. Bo inaczej jak pani będzie bez obrączki zgadywać?<br />'''Głos ze studia:''' A jak nie będzie obrączki?<br />'''Prowadzący:''' No, to… rozbieramy scenografię. [[Kategoria:Polskie programy telewizyjne]] [[Kategoria:Teleturnieje]] 2m2vxa626mk56rnwygvh460npuibnij 0 25172 644327 533311 2026-06-20T06:52:07Z ~2026-35897-81 61460 dodanie grafiki 644327 wikitext text/x-wiki [[Plik:Polacek penn simanek 1986 prague.jpg|mały|{{center|Irving Penn (pierwszy z lewej)}}]] '''[[w:Irving Penn|Irving Penn]]''' (1917–2009) – amerykański fotograf. * Pan pisze takie ładne książki. Jakiej marki jest pańska maszyna do pisania? ** Opis: odpowiadając [[Ernest Hemingway|Ernestowi Hemingwayowi]] na pytanie „Zrobił pan takie ładne zdjęcie. Jakiego aparatu pan używa?”. ** Źródło: Wojciech Tkaczyński, ''Co to znaczy „aparat profesjonalny”? Porównanie aparatów Bronica ETRSi i Bronica RF 645'', „Pozytyw” nr 51, 2003–10. {{SORTUJ:Penn, Irving}} [[Kategoria:Amerykańscy fotograficy]] scyszyb4s7bwjsi0fvjf3wnvh2mfeby 0 33145 644322 634752 2026-06-19T21:12:09Z ~2026-35733-50 61459 644322 wikitext text/x-wiki [[Plik:Grażyna Błęcka-Kolska.jpg|mały|{{center|[[Grażyna Błęcka-Kolska]],<br />odtwórczyni głównej roli}}]] '''[[w:Galimatias, czyli kogel-mogel II|Galimatias, czyli kogel-mogel II]]''' – polska [[komedia]] obyczajowa z 1989 roku w reżyserii Romana Załuskiego. [[Scenariusz]] napisali [[Ilona Łepkowska]] i Roman Załuski. ==Wypowiedzi postaci== * Ale ona jest rasowa, medalistka. ** Postać: pani Solska ** Opis: o suczce babci Wolańskiej. * Ja jestem człowiek spokojny, ale do czasu aż się zdenerwuję. ** Postać: Paweł Zawada * Jakby wnuki były, to rodzina, a tak…? ** Postać: Zenon Solski ** Opis: o zięciu i jego rodzicach. ** Zobacz też: [[rodzina]] * Moim zdaniem przyjaźń między mężczyzną a kobietą jest możliwa, ale tylko erotyczna. ** Postać: doc. Marian Wolański ** Opis: docent Marian Wolański mówi do Pauliny. ** Zobacz też: [[kobieta]], [[mężczyzna]], [[przyjaźń]] * No i co się tak wiercisz, jakby ci się kłos w gacie zaplątał? ** Postać: Goździkowa, sąsiadka Zawadów ** Opis: do Goździka * O, Boże, jak oni jeżdżą w tym kraju! ** Postać: Barbara Wolańska ** Opis: jadąc lewą stroną ulicy (po powrocie z Anglii). * Podłoga jest dla ludzi, a nie na odwrót. ** Postać: Kasia Zawada ** Zobacz też: [[dom]] * Marian... Tu jest jakby... Luksusowo. ** Postać: Barbara Wolańska ** Opis: gdy widzi salon w domu Zawadów, po wejściu do środka. ==Dialogi== :'''Sąsiadka Zawadów:''' A może ona [Kasia] już jest w odmiennym stanie? :'''Goździk, sąsiad Zawadów:''' Odmienne to one całkiem są i bez tego. ---- :'''Barbara Wolańska:''' Ależ Marianie! Przecież pani Kasia jest już mężatką, a jej mąż jest tu jakby obecny… :'''Paweł Zawada:''' Ale tylko jakby… ---- :'''Pani Solska:''' Zenuś, jakieś obce do nas idą. :'''Zenon Solski:''' A jakie mają być? Swoje wszystkie w domu! :'''Pani Solska:''' Ale ja ich nie znam…! :'''Zenon Solski:''' Jak przyjdą, to ich poznasz. ---- :'''Barbara Wolańska:''' Powiedz, kogo kochasz najbardziej na świecie – mamusię czy tatusia? :'''Piotruś:''' Kasię! ---- :'''Barbara Wolańska:''' Mama musi na niego wpłynąć, kazać mu, no. Nie wiem, wytłumaczyć, no... Przecież to jest w końcu jakby rodzony syn mamy! :'''Wolańska, babcia Piotrusia:''' I poniekąd twój mąż, niestety. :'''Barbara Wolańska:''' Niestety. Ale dla kogo niestety? :'''Wolańska, babcia Piotrusia:''' Dla wszystkich, moja droga, dla wszystkich, niestety. :'''Barbara Wolańska:''' Tak? Ale, to on pozbawiony jest wszelkich wyższych uczuć. Zostawić własne dziecko na pastwę losu i odejść? :'''Wolańska, babcia Piotrusia:''' Przypominam, ci, moja droga. Że to ty go wyrzuciłaś z domu, poniekąd. :'''Barbara Wolańska:''' Hmm... Poniekąd?! ---- :'''Zenon Solski:''' Stasiu Kolasa byłby lepszy [jako zięć]. :'''Pani Solska:''' Może lepszy, bo taki swojski. Ale nie taki przystojny. ---- :'''Naczelnik:''' To pan jest ''spiritus movens'' tej całej afery z Solskim! :'''Staszek Kolasa:''' Spirytus? Jaki spirytus? Panie naczelniku, przecież ja jestem zupełnie trzeźwy! (''chucha mu w twarz'') ---- :'''Paweł Zawada:''' Wszystko mama zapamiętała? :'''Pani Solska:''' Mniej więcej. :'''Paweł Zawada:''' Ale mniej czy więcej? :'''Pani Solska:''' Większe pół. ---- :'''Barbara Wolańska:''' Zobaczysz!!!! :'''Paulina:''' Ratunku! :'''Barbara Wolańska:''' No i mężów ci się zachciewa, tak?! Wariatko! (...) :'''Paulina:''' Zabierzcie ją stąd. :'''Barbara Wolańska:''' Ladacznico, ty, ździro, ty, ty jedna! Ty, małpo jedna, ty ździro! Zobaczysz, ty głupia małpo jedna! (płacz) (podczas kłótni i konfrontacji lekkiej po romansie Mariana Wolańskiego z Pauliną, koleżanką Pawła, dziewczyną Waltorna.) ==Zobacz też== * [[dziecko]] * ''[[Kogel-mogel (film)|Kogel-mogel]]'' * [[małżeństwo]] * [[miłość]] * [[rodzina]] [[Kategoria:Filmy w reżyserii Romana Załuskiego]] [[Kategoria:Polskie filmy komediowe]] [[Kategoria:Polskie filmy obyczajowe]] k067y54pfi6x8hcfc93l94gey3fdmvb 0 54781 644331 448122 2026-06-20T06:59:51Z ~2026-35897-81 61460 dodanie grafiki 644331 wikitext text/x-wiki [[Plik:Revolution Nationale poster.png|mały|{{center|Plakat propagandowy z okresu Francj i Vichy}}]] '''[[w:Francja Vichy|Francja Vichy]]''' (fr. ''La France de Vichy'') – kolokwialne określenie marionetkowego państwa francuskiego, istniejącego w latach 1940–1944 ze stolicą w Vichy. * Antysemicki wymiar samego reżimu w Vichy był w znacznym stopniu ignorowany aż do lat 70. Dzisiaj jest sprawą ogólnie znaną, że reżim Vichy odgrywał aktywną rolę w deportacji i eksterminacji wielu tysięcy Żydów, jednak nieco mniej uwagi poświęcono moralnym i kulturowym uwarunkowaniom stanowiącym grunt dla udziału Pétaina i jego kolegów w tym aspekcie nazistowskiego projektu. Ostatecznie Vichy nie wzięło się znikąd. To, co mówiono we Francji w latach 1940–1944, mówili i robili ludzie, którzy czynnie uczestniczyli w życiu publicznym na długo przed rokiem 1940 i którzy z kolei znajdowali się pod wpływem tego, co pisali i mówili jeszcze inni ludzie czasów Trzeciej Republiki. ** Autor: [[Tony Judt]], ''Brzemię odpowiedzialności. Blum, Camus, Aron i francuski wiek dwudziesty'', tłum. Michał Filipczuk, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2013, s. 100. ** Zobacz też: [[antysemityzm]], [[Philippe Pétain]], [[Trzecia Republika Francuska]] * We Francji jest teraz tylko jeden władca, a jest nim Hitler. Francuskie rządy skazane są na wzajemne prześciganie się w posłuszeństwie i wypełnianiu poleceń. Któregoś dnia to się zmieni, a źródło tej zmiany bije w głębi warstw ludowych, ale na razie jest tak jak jest. Czy się to komu podoba, czy nie, tak zwane rządy francuskie będą dążyły do realizowania we Francji zasad i metod nazizmu. Będą miały swoje gestapo i swoje oddziały szturmowe, dokonując egzekucji jednostek i prześladując zbiorowości; będą ścigały socjalistów i upokarzały Żydów. ** Autor: [[Leon Blum]] ** Opis: w lipcu 1940 r. ** Źródło: Tony Judt, ''Brzemię odpowiedzialności. Blum, Camus, Aron i francuski wiek dwudziesty'', tłum. Michał Filipczuk, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2013, s. 108. [[Kategoria:II wojna światowa]] [[Kategoria:Historia Francji]] os2ypnpkvnjciqejrfm0q5nmhvph6qg 0 59764 644320 638157 2026-06-19T19:44:05Z Igor123121 54332 + 644320 wikitext text/x-wiki [[Plik:Marcin Matczak 2019a.jpg|mały|{{center|Marcin Matczak (2019)}}]] '''[[w:Marcin Matczak|Marcin Matczak]]''' (ur. 1976) – polski prawnik, radca prawny, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, ojciec [[Mata|Michała Matczaka]]. * 76 rocznik<br />Może myślisz, że boomer<br />A ja tylko chcę unieść tych sumień strumień<br />W czasy przyszłe, gdzie konstytucję szanuje mi Jarek ze Zbyszkiem ** Opis: fragment utworu przygotowanego w ramach akcji [[:w:Hot16Challenge|#hot16challenge2]], wspierającej polską służbę zdrowia w czasie [[:w:Pandemia COVID-19 w Polsce|pandemii COVID-19]] ** Źródło: Tata Maty – [https://genius.com/19776191 ''#hot16challenge2''] * Bo po wtorku czas przestać udawać, że mamy za prezydenta człowieka poważnego. Mamy kogoś, kto robi z Polski pośmiewisko, zmieniając siedzibę głowy państwa za jednym zamachem w melinę i mem, którego ochoczo używają światowe media, by przedstawić Polskę jako republikę bananową. Z miliona opcji, w tym wreszcie normalnego ułaskawienia, wybrał zadekowanie u siebie przestępców. Geniusz. Polityczny miks intelektu dziewięciolatka i ego mężczyzny w kryzysie wieku średniego. ** Opis: o [[Andrzej Duda|Andrzeju Dudzie]] i zatrzymaniu Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika. ** Źródło: [https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,30578206,marcin-matczak-mamy-za-prezydenta-polityczny-miks-intelektu.html wyborcza.pl], 10 stycznia 2024 * Był taki zjazd katedr prawa konstytucyjnego, na którym temat kryzysu konstytucyjnego był tematem tabu. Spotkali się strażacy, kiedy miasto płonie, a nikt nie mówi o pożarze. ** Źródło: [https://www.newsweek.pl/polska/polityka/marcin-matczak-o-zbigniewie-ziobrze-i-panstwie-prawa-wg-pis,artykuly,426501,1.html ''Ziobro i jego ministrowie to prawni hakerzy''], newsweek.pl, 27 kwietnia 2018 * Dla mnie to chyba najpoważniejszy zamach na demokrację i on może doprowadzić do tego, że właściwie za chwilę nie będzie sensu organizować wyborów, bo (…) wszystko będzie sterowane politycznie. ** Opis: o zmianach w ordynacji wyborczej dokonanych przez partię Prawo i Sprawiedliwość w 2017. ** Źródło: [https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/prof-marcin-matczak-o-projekcie-zmian-w-kodeksie-wyborczym,793860.html ''„Za chwilę nie będzie sensu organizować wyborów”''], tvn24.pl, 27 listopada 2017 ** Zobacz też: [[wybory]] * Dziś około 21.00 dostałem telefon z numeru 800 808 808 (infolinia CBA) z informacją, że mój syn nie żyje. Oczywiście Michałowi nic nie jest. Po krótkim zdenerwowaniu tym telefonem uznałem, że jest on dobrym powodem, by nadal robić to, co dotychczas, tylko bardziej. ** Opis: o tym jak został zaatakowany przez cyberprzestępców. ** Źródło: [https://www.onet.pl/informacje/onetkrakow/cyberataki-na-znane-osoby-eksperci-namierzenie-sprawcow-jest-praktycznie-niemozliwe/3q15hn9,79cfc278 onet.pl], 28 stycznia 2022 * Ha! I tu Pan przegrał naszą potyczkę słowną, bo zmienił Pan temat. A wie Pan dlaczego Pan przegrał? Bo jestem doskonale wykształconym prawnikiem, któremu ludzie płacą grubą kasę, żeby masakrował takich cieniasów jak Pan. Niech Pan potrenuje, może jeszcze zaproponuję Panu sparing. ** Źródło: [https://wpolityce.pl/polityka/403664-prof-matczak-jestem-doskonale-wyksztalconym-prawnikiem ''Prof. Matczak do „Matki Kurki”: Jestem doskonale wykształconym prawnikiem, któremu ludzie płacą, żeby masakrował takich cieniasów jak Pan''], wpolityce.pl, 12 lipca 2018 * Jeśli wśród strażaków jest podpalacz, to się go usuwa a nie likwiduje całą straż. ** Opis: o wprowadzonych w 2017 przez partię [[Prawo i Sprawiedliwość]] zmianach w wymiarze sprawiedliwości, uzasadnianych patologicznymi zachowaniami niektórych sędziów ** Źródło: [https://www.newsweek.pl/swiat/polityka/cytaty,artykuly,420575,1.html ''„Jeżeli doszło do wybuchu, to skąd startował samolot z Moskwy czy z Warszawy”, czyli cytaty tygodnia''], newsweek.pl, 16 grudnia 2017 ** Zobacz też: [[wymiar sprawiedliwości w Polsce]] * Każdy polski przestępca czy podejrzany, któremu uda się wydostać poza granice Polski do innego kraju UE może powołać się na to, że w Polsce nie ma już niezależnych sądów i pomachać z uśmiechem Ministerstwu Sprawiedliwości, które wysłało za nim Europejski Nakaz Aresztowania. Dlaczego? Bo dokonane w ciągu ostatnich trzech lat zniszczenie polskiego państwa prawa mu na to pozwala! Bo do tej pory sąd w innym kraju UE wysyłał takiego człowieka automatycznie do Polski, a teraz musi się zastanawiać, czy nasze sądy są w stanie zapewnić sprawiedliwy proces! Skutkiem tzw. reformy wymiaru sprawiedliwości jest więc poważne utrudnienie w ściganiu przestępców. ** Źródło: [https://monitorkonstytucyjny.eu/archiwa/5154 ''M. Matczak: Polska w B-klasie praworządności – komentarz do wyroku TSUE w sprawie CELMER''], monitorkonstytucyjny.eu, 25 lipca 2018 ** Zobacz też: [[europejski nakaz aresztowania]] * Kiedy ja o tym mówię kolegom z zagranicy, naprawdę łapią się za głowę. Mówią: coście wymyślili. Czy naprawdę chcecie wzruszyć orzecznictwo sądowe z ostatnich 20 lat? Proszę sobie wyobrazić, co się stanie z sądami, kiedy nagle cała grupa ludzi ruszy do sądów ze skargami (…). Kompletnie je zablokują i te sądy już zupełnie nie będą mogły pracować. ** Opis: o zmianach w sądownictwie uchwalonych przez Sejm RP z inicjatywy partii Prawo i Sprawiedliwość w 2017 ** Źródło: [https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/prof-marcin-matczak-o-projekcie-zmian-w-kodeksie-wyborczym,793860.html ''„Za chwilę nie będzie sensu organizować wyborów”''], tvn24.pl, 27 listopada 2017 ** Zobacz też: [[wymiar sprawiedliwości w Polsce]] * Min. Ziobro przechodził z tragarzami obok budynku KRS i wpadł po swoje. A prof. Zaradkiewicz zmądrzał i zrozumiał, że jak ktoś ma swoje poglądy, które się akurat nie zgadzają z poglądami posłanki siedzącej w KRS, to musi z nich zrezygnować i złożyć samokrytykę. Mentalny komunizm. ** Źródło: [https://wiadomosci.onet.pl/kraj/zbigniew-ziobro-interweniuje-na-obradach-krs-ws-zaradkiewicza-komentarze/kgqwk1b ''Komentarze po interwencji Zbigniewa Ziobry na obradach KRS''], onet.pl, 28 sierpnia 2018. ** Zobacz też: [[Kamil Zaradkiewicz]], [[komunizm]], [[Krajowa Rada Sądownictwa]], [[kryzys wokół Sądu Najwyższego w Polsce]], [[Zbigniew Ziobro]] * Myślę, że jednak to jest czas hańby nie tylko panów Piotrowicza czy Muszyńskiego. Jestem generalnie dość krytyczny wobec zachowania prawników, także tych, którzy nie popierają tego, co się dzieje, ale milczą. Myślę, że prawdą jest to, co powiedział kiedyś Dante: że najbardziej gorące miejsce w piekle jest zarezerwowane dla tych, którzy w czasie kryzysu moralnego zachowują neutralność. ** Źródło: [https://www.newsweek.pl/polska/polityka/marcin-matczak-o-zbigniewie-ziobrze-i-panstwie-prawa-wg-pis,artykuly,426501,1.html ''Ziobro i jego ministrowie to prawni hakerzy''], newsweek.pl, 27 kwietnia 2018 ** Zobacz też: [[Dante Alighieri]], [[Mariusz Muszyński]], [[Stanisław Piotrowicz]] * Myślę, że Stanisław Piotrowicz jest właściwym symbolem tej reformy, bo jest ona taką reformą, jakim on jest demokratą. Moim zdaniem osoba, która była prokuratorem w stanie wojennym, w tej sytuacji jest co najmniej dwulicowa: ma swoją prawdziwą naturę i taką, którą pokazuje światu. ** Opis: O zmianach ustawowych w systemie sądownictwa wprowadzonych przez partię Prawo i Sprawiedliwość w 2017 ** Źródło: [http://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,22694233,reforma-sadow-jest-taka-jakim-demokrata-jest-jej-symbol-posel.html ''Prof. Matczak: „Reforma sądów jest taka, jakim demokratą jest jej symbol, poseł Piotrowicz”''], tokfm.pl, 24 listopada 2017 ** Zobacz też: [[wymiar sprawiedliwości w Polsce]] * Nasz kryzys jest uważany przez komentatorów brytyjskich za kryzys dialogu, zaufania i zdolności współczesnych społeczeństw do rozwiązywania konfliktów i zaakceptowania, że kluczowym narzędziem integrowania społeczeństw są konstytucje. Jak mówił prof. Barber, konstytucjonalizm oznacza, że szanuję kompromis osiągnięty poprzez zawarcie pewnych wartości w konstytucji, nawet jeśli nie do końca zgadzam się osobiście ze wszystkimi tymi wartościami. ** Źródło: [https://www.rp.pl/Polityka/170519745-Jak-prof-Lech-Morawski-Oxford-zaskoczyl.html ''Jak prof. Lech Morawski Oxford zaskoczył''], rp.pl, 11 maja 2017 ** Zobacz też: [[kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego w Polsce]], [[Lech Morawski]] * Nie. Nie. Nie. Nie jest sprawnym lekarzem ktoś, kto potrafi długo ukryć, że nie leczy pacjenta, tylko go zabija. Lekarz, który jest w stanie truć rtęcią i udawać, że leczy. Przepraszam, to nie jest dobry lekarz. Prawnik, sędzia, adwokat: wszyscy przysięgamy wierność konstytucji i porządkowi prawnemu. Przysięgamy, że będziemy tego strzec. Stanisław Piotrowicz niszczy ten porządek. ** Opis: odpowiedź na pytanie, czy [[Stanisław Piotrowicz]] to sprawny prawnik ** Źródło: [https://www.newsweek.pl/polska/polityka/marcin-matczak-o-zbigniewie-ziobrze-i-panstwie-prawa-wg-pis,artykuly,426501,1.html ''Ziobro i jego ministrowie to prawni hakerzy''], newsweek.pl, 27 kwietnia 2018 * Nie mogę pozwolić na to, aby uściśnięcie Pana dłoni zostało odebrane jako choćby cień akceptacji dla tych działań. To są sprawy absolutnie najważniejsze i mam nadzieję, że jako człowiek i prawnik Pan to rozumie, nawet jeśli jako polityk poszedł Pan na nieakceptowalne kompromisy. ** Opis: do [[Andrzej Duda|Andrzeja Dudy]]. ** Marcin Matczak, [https://wyborcza.pl/7,162657,26802322,apel-do-prezydenta-andrzeja-dudy-w-zwiazku-z-moja-nominacja.html Apel do Prezydenta Andrzeja Dudy w związku z moją nominacją profesorską], wyborcza.pl, 17 lutego 2021. * Niepewność powoduje wzmocnienie elementu masochizmu społecznego w osobowości autorytarnej – chęci „rozpłynięcia się” w czymś większym niż ja sam. W idei narodu, patriotyzmu, w jakimś wielkim planie, który narzuca charyzmatyczny lider. Taki plan lidera porządkuje życie tych z nas, którzy nie czują się na siłach zorganizować sobie życie samemu. Pozwala pozornie odzyskać kontrolę nad swoim losem, bo świat staje się jasny: wiadomo, kto jest wrogiem, a kto przyjacielem. ** Źródło: [https://monitorkonstytucyjny.eu/archiwa/2344 ''Marcina Matczaka 5 punktów na FB''], monitorkonstytucyjny.eu, 25 grudnia 2017 * Panie Ministrze Ziobro – dlaczego Wasz misterny plan naprawienia polskiego wymiaru sprawiedliwości skutkuje tym, że będziecie nieskuteczni w ściganiu przestępców? Dlaczego Polska, która była przykładem praworządności, spada właśnie do prawie najniższej ligi praworządności? Przecież niżej jest już tylko Rosja i Białoruś. Dlaczego wciąż mówicie, że naprawiacie, a wszystko niszczycie? Dlaczego? ** Źródło: [https://monitorkonstytucyjny.eu/archiwa/5154 ''M. Matczak: Polska w B-klasie praworządności – komentarz do wyroku TSUE w sprawie CELMER''], monitorkonstytucyjny.eu, 25 lipca 2018. ** Zobacz też: [[Białoruś]], [[państwo prawa]], [[Prawo i Sprawiedliwość]], [[Rosja]], [[wymiar sprawiedliwości w Polsce]] * Prawdziwa natura tych zmian to przejęcie kontroli nad sądami. Ta reforma wykorzystuje nastroje społeczne do tego, by dokonać brutalnej inwazji na sądownictwo, która dla nas wszystkich skończy się bardzo źle, bo skończy się dominacją polityczną, która spowoduje preferencję dla politycznych poglądów w rozstrzyganiu spraw. Nasze sprawy będą rozstrzygane w oparciu o bliżej nieokreśloną wolę polityczną, bliżej nieokreślone dobro narodu, bliżej nieokreślony interes narodowy, a nie prawo. ** Opis: O zmianach ustawowych w systemie sądownictwa wprowadzonych przez partię Prawo i Sprawiedliwość w 2017 ** Źródło: [http://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,22694233,reforma-sadow-jest-taka-jakim-demokrata-jest-jej-symbol-posel.html ''Prof. Matczak: „Reforma sądów jest taka, jakim demokratą jest jej symbol, poseł Piotrowicz”''], tokfm.pl, 24 listopada 2017 ** Zobacz też: [[wymiar sprawiedliwości w Polsce]] * Problem w tym, że Trybunału już prawie nie ma. Mimo protestów na ulicach, mimo próśb prezydenta USA, mimo rekomendacji Unii Europejskiej, Trybunał Konstytucyjny jest od roku paraliżowany, obrażany, a teraz rozmontowywany. Ostatnie ustawy „naprawcze” powtarzają niemal wszystkie regulacje, które już tyle razy były uznawane za niekonstytucyjne. Po 19 grudnia z Trybunału odejdzie prezes Rzepliński, a nowa osoba, wskazana arbitralnie przez prezydenta, dopuści do orzekania trzech sędziów wybranych nielegalnie w zeszłym roku. W ten sposób Trybunał zostanie zdobyty i całkowicie podporządkowany woli obecnej większości parlamentarnej. ** Źródło: ''Zły sen o prawie'', „Tygodnik Powszechny” nr 50, 11 grudnia 2016, s. 26. ** Zobacz też: [[Andrzej Rzepliński]] * Referendum jest trochę jak grill – przyjemne i wartościowe, ale jeśli robisz je źle, może być rakotwórcze. Na przykład dla demokracji. Trudno jednak referendum krytykować, bo narażasz się na zarzut, że demokracji nie rozumiesz i gardzisz opinią zwyczajnego człowieka. ** Opis: o pomyśle referendów w Polsce. ** Źródło: [https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,29892258,marcin-matczak-referendum-jest-jak-grill-przyjemne-i-wartosciowe.html wyborcza.pl], 23 czerwca 2023 * Ten wakat związany jest ze śmiercią prof. Lecha Morawskiego, który był jednym z tzw. antysędziów czy dublerów. Nazywamy tak osoby, które zostały wprowadzone do Trybunału Konstytucyjnego w grudniu 2015 roku niezgodnie z konstytucją, niezgodnie z wyrokiem samego Trybunału z 3 grudnia 2015 roku. Obecnie rządząca większość sejmowa zaproponowała jako następcę prof. Morawskiego prof. Justyna Piskorskiego z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. ** Źródło: [https://oko.press/sejm-wybral-nowego-sedziego-tk-prof-matczak-zgodnie-prawem-prezydent-moze-go-zaprzysiac/ Daniel Flis ''Prof. Matczak: Zgodnie z prawem prezydent nie może zaprzysiąc nowego sędziego TK''], oko.press, 15 września 2017. ** Zobacz też: [[Justyn Piskorski]] * To jest nie do pomyślenia w nowoczesnym państwie demokratycznym, w którym istnieje – zaproponowany przecież dawno, jeszcze przez Monteskiusza – podział władzy i jej wzajemna równowaga, by o publikacji wyroku władzy sądowniczej decydowała władza wykonawcza. Odmowa publikacji wyroku TK jest tożsama z tym, że rząd rości sobie prawo do oceny tego orzeczenia. To jest zupełnie niebywałe. ** Źródło: [http://www.nto.pl/magazyn/wywiady/a/marcin-matczak-rzad-nie-ma-prawa-oceniac-trybunalu-konstytucyjnego,9756598/ ''Marcin Matczak: Rząd nie ma prawa oceniać Trybunału Konstytucyjnego'', nto.pl, 19 marca 2016] * Trójpodział i równowaga władzy – co zostało przecież zapisane w artykule 10 konstytucji – zakłada, że władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza są od siebie niezależne. Wyjątkowe sytuacje, które pozwalają, żeby Trybunał Konstytucyjny, czyli władza sądownicza, uchylił ustawę, to znaczy efekt pracy władzy legislacyjnej, muszą być wprost stwierdzone w konstytucji – i u nas oczywiście są. Nie ma nigdzie zapisu, z którego by wynikało, że władza wykonawcza, czyli premier rządu lub ktoś z jego współpracowników, może mieć możliwość oceny, czy wyrok sądu konstytucyjnego jest legalny. Powtarzam, nie ma takiego precedensu, by jedna władza w państwie decydowała bez podstawy konstytucyjnej o sile drugiej władzy i nie wyobrażam sobie, by mógł on w ogóle mieć miejsce. Gdyby taki porządek zaistniał, cofamy się o jakieś dwieście, trzysta lat, do tego momentu, gdy podstawą ustroju wielu krajów w Europie było jednowładztwo monarchy, którego nikt i nic nie mogło kontrolować. Ale te czasy przecież dawno minęły. ** Źródło: [http://www.nto.pl/magazyn/wywiady/a/marcin-matczak-rzad-nie-ma-prawa-oceniac-trybunalu-konstytucyjnego,9756598/ ''Marcin Matczak: Rząd nie ma prawa oceniać Trybunału Konstytucyjnego'', nto.pl, 19 marca 2016] * Trzeba legalnie usunąć ją z nielegalnie pełnionej funkcji prezesa TK. Bardzo łatwo będzie też usunąć sędziów dublerów albo tych, którzy weszli na ich miejsce, po tym jak dublerzy zostali wybrani. ** Opis: o [[Julia Przyłębska|Julii Przyłębskiej]] i tzw. sędziach dublerach w Trybunale Konstytucyjnym ** Źródło: [https://www.newsweek.pl/polska/polityka/marcin-matczak-o-zbigniewie-ziobrze-i-panstwie-prawa-wg-pis,artykuly,426501,1.html ''Ziobro i jego ministrowie to prawni hakerzy''], newsweek.pl, 27 kwietnia 2018 * Wiele można powiedzieć o decyzji Kaczyńskiego i Gowina, ale jedno tylko jest prawdą: dwóch polityków bez żadnego trybu odwołało właśnie konstytucyjne wybory prezydenckie i zdecydowało, że odbędą się kiedy indziej. Jeśli to nie jest republika bananowa, to nie wiem, co nią jest. ** Opis: o porozumieniu Jarosława Kaczyńskiego i Jarosława Gowina ws. wyborów prezydenckich w 2020. ** Źródło: [https://wiadomosci.onet.pl/kraj/wybory-2020-fala-komentarzy-po-porozumieniu-kaczynskiego-i-gowina/rgnqe6x onet.pl], 7 maja 2020 * W praktyce orzeczniczej Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych jedną z metod oceny prawidłowości ustanowienia aktu normatywnego jest tzw. ''motive test''. Test ten polega na analizie historii legislacyjnej – wypowiedzi kongresmanów i innych osób zaangażowanych w proces tworzenia aktu prawnego – oraz analizie tekstu uzasadnienia danego aktu w celu identyfikacji intencji, które przyświecały prawodawcom. W sytuacji, gdy tak zidentyfikowany cel (intencja) zostanie uznany za niezgodny z porządkiem prawnym lub wykazane zostanie, że akt prawny w rzeczywistości miał osiągnąć cel inny od oficjalnie deklarowanego, Sąd Najwyższy może orzec o niekonstytucyjności takiego aktu. ** Źródło: [https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/5120/3/02_Marcin_Matczak_Nadu%C5%BCycie%20kompetencji_Zarys%20problemu_17-31.pdf ''Nadużycie kompetencji. Zarys problemu''], „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, 69, 2007, 1, s. 30. ==O Marcinie Matczaku== * Marcin Matczak podnosi, że współczesny ustawodawca nie posiada wyłączności na stanowienie nowych reguł prawnych. Ponieważ osoby sprawujące władzę zmieniają się cyklicznie w związku z kolejnymi wyborami, prawodawca nie zachowuje ciągłości w praktyce ustawodawczej. Tymczasem, wskutek stabilności urzędu sędziego, władza sądownicza może roztoczyć kontrolę nad całością prawa i zadbać o ciągłość ustawodawczą. ** Źródło: Paweł Kuczma, [https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=529674 ''O aktywizmie sędziowskim''], „Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Społecznych”, 9, 2016, s. 195. * Prof. Matczak i wielu innych prawników mówi, że należy bezpośrednio stosować Konstytucję. Ale Konstytucję stosuje się bezpośrednio tam, gdzie jest luka ustawowa lub przepisy ustawy są niejednoznaczne. ** Autor: [[Przemysław Czarnek]] ** Źródło: [https://wpolityce.pl/polityka/402801-nasz-wywiad-dr-hab-przemyslaw-czarnek-o-sn ''Dr hab. Przemysław Czarnek: „To, co wyprawiają sędziowie SN przekracza jakiekolwiek granice niezawisłości”''], wpolityce.pl, 6 lipca 2018. ** Zobacz też: [[Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej]] * To już nie jest prawne mataczenie, to kłamstwo w żywe oczy. Czy jest jakaś procedura odbierania stopni naukowych ludziom, którzy nie są ich godni? ** Autor: [[Rafał Ziemkiewicz]] ** Opis: o krytyce Marcina Matczaka dot. sposobu powołania Małgorzaty Manowskiej na funkcję I Prezesa Sądu Najwyższego. ** Źródło: [https://wiadomosci.wp.pl/sad-najwyzszy-mocne-slowa-prawnika-pis-oburzone-6514353326659713a wp.pl], 25 maja 2020 * Według prof. Matczaka prezesem SN może być osoba przedstawiona przez większość. To czytamy Konstytucję art. 183: „Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego powołuje Prezydent Rzeczypospolitej na sześcioletnią kadencję spośród kandydatów przedstawionych przez ZO SN”. ** Autor: [[Patryk Jaki]] ** Opis: o krytyce Marcina Matczaka dot. sposobu powołania Małgorzaty Manowskiej na funkcję I Prezesa Sądu Najwyższego. ** Źródło: [https://wiadomosci.wp.pl/sad-najwyzszy-mocne-slowa-prawnika-pis-oburzone-6514353326659713a wp.pl], 25 maja 2020 {{SORTUJ:Matczak, Marcin}} [[Kategoria:Polscy filozofowie prawa]] [[Kategoria:Polscy publicyści]] [[Kategoria:Polscy teoretycy prawa]] [[Kategoria:Wykładowcy polskich uczelni wyższych]] 4u3nznpzmcza4sqiihku6xwz9x2znsl 0 60811 644323 607263 2026-06-19T21:21:51Z ~2026-35897-81 61460 dodanie grafiki 644323 wikitext text/x-wiki [[Plik:Neurenberger Laws in newspaper.jpg|mały|{{center|Ustawy norymberskie w gazecie}}]] '''[[w:Ustawy norymberskie|Ustawy norymberskie]]''' (niem. ''Nürnberger Gesetze'', też ''Nürnberger Rassengesetze'' – „norymberskie ustawy rasowe”) – ustawy rasowe uchwalone przez niemiecki Reichstag 15 września 1935 roku i w tym samym dniu ogłoszone na zjeździe NSDAP (Reichsparteitagu) w Norymberdze. * Smutnym pośmiertnym triumfem Hitlera jest to, że w Polsce przyjęło się spoglądanie na sprawy polsko-żydowskie przez optykę ustaw norymberskich. Zapewne nawet wśród czytelników tego bloga wiele osób zapytanych o narodowość Korczaka w pierwszym odruchu poda „żydowską”, radośnie ignorując to, że on sam przed 1940 roku tak o sobie nie myślał.<br />A przecież to, że okupant część naszych obywateli nazwał „Żydami”, było równie absurdalne, jak gdyby najechali na nas Marsjanie i podzielili nas według fryzur czy wzrostu. Te wszystkie pytania „czy Polacy mordowali Żydów, czy raczej Żydzi Polaków” są równie fundamentalnie źle postawione, jak „czy Polacy mordowali rudych, a bruneci Polaków”. ** Autor: [[Wojciech Orliński]], [http://wo.blox.pl/2013/01/Antysemicka-czystka-w-Polskim-Radiu.html ''Antysemicka czystka w Polskim Radiu''], blog Wojciecha Orlińskiego, 20 stycznia 2013. ** Zobacz też: [[Adolf Hitler]], [[Janusz Korczak]], [[rasizm]], [[Żydzi]] * W programie Obozu Wielkiej Polski już w 1932 roku zawarto postulaty podobne do tych, które później się znalazły w ustawach norymberskich. ** Autorka: [[Alina Cała]] ** Źródło: [https://www.rp.pl/artykul/310528-Polacy-jako-narod--nie-zdali-egzaminu-.html ''Polacy jako naród nie zdali egzaminu''], rp.pl, 25 maja 2009. ** Zobacz też: [[Obóz Narodowo-Radykalny]] [[Kategoria:III Rzesza]] [[Kategoria:Dyskryminacja]] [[Kategoria:Prawo]] a9zppc5jasi660yt7fc8e6r34o8wrb5 0 68145 644321 643047 2026-06-19T20:08:41Z ~2026-35872-59 61458 644321 wikitext text/x-wiki [[Plik:Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204) - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures INV 3821 ; LP 4674 - après restauration 2026.jpg|mały|{{center|Wejście krzyżowców do Konstantynopola, mal. [[Eugène Delacroix]]}}]] '''[[w:IV wyprawa krzyżowa|IV wyprawa krzyżowa]]''' – wyprawa wojenna, wszczęta w roku 1202. Jej celem było wsparcie zbrojne państw łacińskich na Bliskim Wschodzie, jednak zakończyła się zdobyciem i złupieniem [[Konstantynopol]]a w 1204 r. * Legat papieski, Piotr z Saint-Marcel, wydał dekret zwalniający wszystkich, którzy złożyli śluby krzyżowe, od udania się do Ziemi Świętej. Krucjata przeistoczyła się w wyprawę zbrojną, której jedynym celem było zdobycie ziem chrześcijańskich. Nikt już nawet nie myślał o okazaniu pomocy żołnierzom chrześcijańskim, którzy toczyli bój z islamem. ** Autor: [[Steven Runciman]], ''Dzieje wypraw krzyżowych'', t. III: ''Królestwo Akki i późniejsze krucjaty'', Warszawa 1997, s. 132. * Nie tak postępowali nawet Izmaelici [Arabowie], gdyż oni łagodnie i przychylnie odnosili się do Łacinników, kiedy zajęli Syjon (...) nie karząc ich ani mieczem, ani ogniem, ani głodem, ani prześladowaniem (…); podczas gdy oni nas, naród chrześcijański, wyznający tę samą religię, potraktowali, jak to opisałem. ** Opis: o zdobyciu [[Konstantynopol]]a przez krzyżowców w 1204. ** Autor: [[Niketas Choniates]], ''Historia''; cyt. za: ''Corpus Fontium Historiae Byzantinae'', s. 573–577. * Rozpasany motłoch rozbiegł się po ulicach, rabując wszystko, co błyszczało, niszcząc wszystko, czego nie można było zabrać, zatrzymując się tylko po to, aby mordować i gwałcić lub włamywać się do piwnic z winem. Nie oszczędzono ani klasztorów, ani kościołów, ani bibliotek. W kościele Bożej Mądrości pijani żołnierze zdzierali jedwabne zasłony, rozbili na kawałki srebrny ikonostas, deptali po świętych księgach i ikonach. Kiedy rozpasani żołnierze zaczęli popijać z naczyń liturgicznych, jedna z ladacznic zasiadła na tronie patriarszym i zaśpiewała karczemną piosenkę francuską. W klasztorach gwałcono zakonnice. Wdzierano się zarówno do pałaców, jak i ruder, niszcząc je doszczętnie. Na ulicach konały od ran kobiety i dzieci. Ów bestialski rozlew krwi i grabież trwały całe trzy dni, aż w końcu to piękne, ogromne miasto obróciło się w ruinę. Nawet Saraceni okazaliby więcej miłosierdzia – wołał z rozpaczą historyk Niketas Choniates – i miał rację. ** Opis: o zdobyciu [[Konstantynopol]]a podczas IV krucjaty w 1204. ** Autor: [[Steven Runciman]], ''Dzieje wypraw krzyżowych'', t. III: ''Królestwo Akki i późniejsze krucjaty'', Warszawa 1997, s. 125. ** Zobacz też: [[Hagia Sofia]] [[Kategoria:Historia chrześcijaństwa]] [[Kategoria:Katolicyzm]] [[Kategoria:Średniowiecze]] [[Kategoria:Wydarzenia]] nm1uqfe4pydq6xj7ezl0k6ln24l67zj 0 72978 644319 643381 2026-06-19T15:38:13Z Kggucwa 2999 Cytat z książki Co jedzą nad Dunajem 644319 wikitext text/x-wiki '''[[w:Maciej Erwin Halbański|Maciej Erwin Halbański]]''' (1912–1981) – polski [[pisarz]] książek o sztuce kulinarnej. * (…) Mam nadzieję, że niniejsza książka (…) zmniejszy w naszych domach częstotliwość podawania przysłowiowego już „schaboszczaka”. ** Opis: Od autora. ** Źródło: ''Domowa kuchnia francuska'', Wydawnictwo Watra, Warszawa 1975, wydanie I, s. 6.[nlb] (OCoLC)802007247 * (…) Pani Domu, korzystając z książki, będzie mogła urozmaicić i poszerzyć jadłospis swojego stołu (…) ** Opis: Od autora. ** Źródło: ''Co jedzą nad Dunajem'', Wydawnictwo Watra, Warszawa 1977, wydanie I, s. 3. (OCoLC)750653567 * (…) sztuka kulinarna – jak słusznie twierdzi nasz znakomity prozaik i koneser dobrego jadła Wojciech Żukrowski – jest cząstką kultury każdego narodu. ** Opis: Od autora. ** Źródło: ''Potrawy z różnych stron świata'', Wydawnictwo Watra, Warszawa 1986, wydanie V, s. 4.[nlb] ISBN 8322501368 * Jest to – o ile mi wiadomo – po raz pierwszy w ten sposób ujęta praca w piśmiennictwie, a na pewno w piśmiennictwie polskim. ** Opis: słowo wstępne od autora. ** Źródło: ''Leksykon sztuki kulinarnej'', Wydawnictwo Watra, Warszawa 1986, wydanie II, ISBN 8322501064, s. 3[nlb]. {{SORTUJ:Halbański, Maciej Erwin}} [[Kategoria:Autorzy książek kucharskich]] [[Kategoria:Polscy pisarze współcześni]] [[Kategoria:Polscy publicyści]] 6uskpw14c7tui5t95a9yfgpqp03ta56