Baia Mare

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Baia Mare</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331</id>
    <revision>
      <id>156916</id>
      <parentid>109364</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T10:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>156916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5857" sha1="tj11ckj5vmxq5rl03ttqjxnvbor7x6i" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Miasto zlokalizowane jest w północnej części rumuńskich Karpat, w dolinie rzeki Săsar. Miejscowość leży około 60 km na południe od granicy z Ukrainą. Okolica Baia Mare znana jest ze swych pięknych widoków i stanowi ważny cel wielu turystów. Pomimo znacznego rozwoju i postępu, miasto swym wyglądem przypomina bardziej ruchliwe miasteczko, niż śródgórską metropolię. Często na jego obrzeżach możemy zauważyć zanikły w Polsce krajobraz niezmąconej współczesnością wsi, gdzie mocno rozwija się rolnictwo.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

==Dojazd==

===Samolotem===
[[w:Port lotniczy Baia Mare|Port lotniczy Baia Mare]] posiada połączenie z [[Bukareszt]]em.

===Koleją===
W Baia Mare znajduje się stacja kolejowa. Obsługuje ona połączenia zarówno transportu krajowego, jak i międzynarodowego. Codziennie do miasta przyjeżdżają pociągi z [[Budapeszt|Budapesztu]], [[Satu Mare]] czy [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]]. Ceny biletów wynoszą, zależnie od celu drogi - od 4 do 25 euro.

===Samochodem===
Przez miasto przebiega europejska droga E58 ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa DN1C (Kluż-Napoka - Baia Mare) i droga krajowa DN18 (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z Polski najlepiej przejechać przez Słowację, drogą E58 lub E50 ([[Norymberga]] - Brno - Trenczyn - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

===Autobusem===
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

==Komunikacja==
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

==Warto zobaczyć==
* Muzeum Mineralogiczne
*Muzeum Sztuki Baia Mare
* [[w:Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare|Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare]]   
*Katedra pw. Świętej Trójcy
* Wieża Stefana
* Wieża Rzeźników (Turnul Macelarilor)
*Komin huty Phoenix (351,5 m wysokości)

==Najbliższe okolice==

* Rodniański Park Narodowy (Parcul Național Munții Rodnei) - rezerwat przyrody o bogatej różnorodności flory i fauny, od 1979 posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Występują tu m.in. niedźwiedzie brunatne, kozice, rysie, wilki szare, głuszce i orły. Fauna podobna do polskich Tatr, skupiona w poziomych piętrach roślinnych.
* Wąskotorowa kolejka parowa Mocanita (Gara Mocăniței Viseu de Sus) - jedna z ostatnich takich kolejek w Karpatach. Szlak kolei przebiega przez Góry Marmaroskie, w dolinie rzeki Wazer. Z wagonów widoczne malownicze krajobrazy lasów, łąk i rzeki. Kilka kilometrów dalej przebiega granica rumuńsko-ukraińska.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

==Festiwale, imprezy==

* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>tj11ckj5vmxq5rl03ttqjxnvbor7x6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156917</id>
      <parentid>156916</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T10:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>156917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7079" sha1="ozfujpd803r0krxkrks0a0tw1jqvxhm" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Buiłgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

==Dojazd==

===Samolotem===
[[w:Port lotniczy Baia Mare|Port lotniczy Baia Mare]] posiada połączenie z [[Bukareszt]]em.

===Koleją===
W Baia Mare znajduje się stacja kolejowa. Obsługuje ona połączenia zarówno transportu krajowego, jak i międzynarodowego. Codziennie do miasta przyjeżdżają pociągi z [[Budapeszt|Budapesztu]], [[Satu Mare]] czy [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]]. Ceny biletów wynoszą, zależnie od celu drogi - od 4 do 25 euro.

===Samochodem===
Przez miasto przebiega europejska droga E58 ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa DN1C (Kluż-Napoka - Baia Mare) i droga krajowa DN18 (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z Polski najlepiej przejechać przez Słowację, drogą E58 lub E50 ([[Norymberga]] - Brno - Trenczyn - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

===Autobusem===
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

==Komunikacja==
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

==Warto zobaczyć==
* Muzeum Mineralogiczne
*Muzeum Sztuki Baia Mare
* [[w:Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare|Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare]]   
*Katedra pw. Świętej Trójcy
* Wieża Stefana
* Wieża Rzeźników (Turnul Macelarilor)
*Komin huty Phoenix (351,5 m wysokości)

==Najbliższe okolice==

* Rodniański Park Narodowy (Parcul Național Munții Rodnei) - rezerwat przyrody o bogatej różnorodności flory i fauny, od 1979 posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Występują tu m.in. niedźwiedzie brunatne, kozice, rysie, wilki szare, głuszce i orły. Fauna podobna do polskich Tatr, skupiona w poziomych piętrach roślinnych.
* Wąskotorowa kolejka parowa Mocanita (Gara Mocăniței Viseu de Sus) - jedna z ostatnich takich kolejek w Karpatach. Szlak kolei przebiega przez Góry Marmaroskie, w dolinie rzeki Wazer. Z wagonów widoczne malownicze krajobrazy lasów, łąk i rzeki. Kilka kilometrów dalej przebiega granica rumuńsko-ukraińska.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

==Festiwale, imprezy==

* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>ozfujpd803r0krxkrks0a0tw1jqvxhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156918</id>
      <parentid>156917</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T10:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>156918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7078" sha1="imb6mqdfq0swxty696ye4oxxmq0ynkr" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

==Dojazd==

===Samolotem===
[[w:Port lotniczy Baia Mare|Port lotniczy Baia Mare]] posiada połączenie z [[Bukareszt]]em.

===Koleją===
W Baia Mare znajduje się stacja kolejowa. Obsługuje ona połączenia zarówno transportu krajowego, jak i międzynarodowego. Codziennie do miasta przyjeżdżają pociągi z [[Budapeszt|Budapesztu]], [[Satu Mare]] czy [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]]. Ceny biletów wynoszą, zależnie od celu drogi - od 4 do 25 euro.

===Samochodem===
Przez miasto przebiega europejska droga E58 ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa DN1C (Kluż-Napoka - Baia Mare) i droga krajowa DN18 (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z Polski najlepiej przejechać przez Słowację, drogą E58 lub E50 ([[Norymberga]] - Brno - Trenczyn - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

===Autobusem===
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

==Komunikacja==
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

==Warto zobaczyć==
* Muzeum Mineralogiczne
*Muzeum Sztuki Baia Mare
* [[w:Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare|Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare]]   
*Katedra pw. Świętej Trójcy
* Wieża Stefana
* Wieża Rzeźników (Turnul Macelarilor)
*Komin huty Phoenix (351,5 m wysokości)

==Najbliższe okolice==

* Rodniański Park Narodowy (Parcul Național Munții Rodnei) - rezerwat przyrody o bogatej różnorodności flory i fauny, od 1979 posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Występują tu m.in. niedźwiedzie brunatne, kozice, rysie, wilki szare, głuszce i orły. Fauna podobna do polskich Tatr, skupiona w poziomych piętrach roślinnych.
* Wąskotorowa kolejka parowa Mocanita (Gara Mocăniței Viseu de Sus) - jedna z ostatnich takich kolejek w Karpatach. Szlak kolei przebiega przez Góry Marmaroskie, w dolinie rzeki Wazer. Z wagonów widoczne malownicze krajobrazy lasów, łąk i rzeki. Kilka kilometrów dalej przebiega granica rumuńsko-ukraińska.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

==Festiwale, imprezy==

* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>imb6mqdfq0swxty696ye4oxxmq0ynkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156919</id>
      <parentid>156918</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T10:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>156919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8603" sha1="1l601l7u40dz0kckjy5t6ordqr3milc" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Linz|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY||), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

==Komunikacja==
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

==Warto zobaczyć==
* Muzeum Mineralogiczne
*Muzeum Sztuki Baia Mare
* [[w:Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare|Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare]]   
*Katedra pw. Świętej Trójcy
* Wieża Stefana
* Wieża Rzeźników (Turnul Macelarilor)
*Komin huty Phoenix (351,5 m wysokości)

==Najbliższe okolice==

* Rodniański Park Narodowy (Parcul Național Munții Rodnei) - rezerwat przyrody o bogatej różnorodności flory i fauny, od 1979 posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Występują tu m.in. niedźwiedzie brunatne, kozice, rysie, wilki szare, głuszce i orły. Fauna podobna do polskich Tatr, skupiona w poziomych piętrach roślinnych.
* Wąskotorowa kolejka parowa Mocanita (Gara Mocăniței Viseu de Sus) - jedna z ostatnich takich kolejek w Karpatach. Szlak kolei przebiega przez Góry Marmaroskie, w dolinie rzeki Wazer. Z wagonów widoczne malownicze krajobrazy lasów, łąk i rzeki. Kilka kilometrów dalej przebiega granica rumuńsko-ukraińska.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

==Festiwale, imprezy==

* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>1l601l7u40dz0kckjy5t6ordqr3milc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156920</id>
      <parentid>156919</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T10:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Samolotem */</comment>
      <origin>156920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8603" sha1="0dikg12fdajvju6ow5tdxgjabdgyg5b" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Linz|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

==Komunikacja==
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

==Warto zobaczyć==
* Muzeum Mineralogiczne
*Muzeum Sztuki Baia Mare
* [[w:Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare|Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare]]   
*Katedra pw. Świętej Trójcy
* Wieża Stefana
* Wieża Rzeźników (Turnul Macelarilor)
*Komin huty Phoenix (351,5 m wysokości)

==Najbliższe okolice==

* Rodniański Park Narodowy (Parcul Național Munții Rodnei) - rezerwat przyrody o bogatej różnorodności flory i fauny, od 1979 posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Występują tu m.in. niedźwiedzie brunatne, kozice, rysie, wilki szare, głuszce i orły. Fauna podobna do polskich Tatr, skupiona w poziomych piętrach roślinnych.
* Wąskotorowa kolejka parowa Mocanita (Gara Mocăniței Viseu de Sus) - jedna z ostatnich takich kolejek w Karpatach. Szlak kolei przebiega przez Góry Marmaroskie, w dolinie rzeki Wazer. Z wagonów widoczne malownicze krajobrazy lasów, łąk i rzeki. Kilka kilometrów dalej przebiega granica rumuńsko-ukraińska.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

==Festiwale, imprezy==

* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>0dikg12fdajvju6ow5tdxgjabdgyg5b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156921</id>
      <parentid>156920</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T10:45:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>156921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8814" sha1="33brmgkxx18zmk7hdf5youh2ipsxzj1" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Linz|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

==Warto zobaczyć==
* Muzeum Mineralogiczne
*Muzeum Sztuki Baia Mare
* [[w:Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare|Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare]]   
*Katedra pw. Świętej Trójcy
* Wieża Stefana
* Wieża Rzeźników (Turnul Macelarilor)
*Komin huty Phoenix (351,5 m wysokości)

==Najbliższe okolice==

* Rodniański Park Narodowy (Parcul Național Munții Rodnei) - rezerwat przyrody o bogatej różnorodności flory i fauny, od 1979 posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Występują tu m.in. niedźwiedzie brunatne, kozice, rysie, wilki szare, głuszce i orły. Fauna podobna do polskich Tatr, skupiona w poziomych piętrach roślinnych.
* Wąskotorowa kolejka parowa Mocanita (Gara Mocăniței Viseu de Sus) - jedna z ostatnich takich kolejek w Karpatach. Szlak kolei przebiega przez Góry Marmaroskie, w dolinie rzeki Wazer. Z wagonów widoczne malownicze krajobrazy lasów, łąk i rzeki. Kilka kilometrów dalej przebiega granica rumuńsko-ukraińska.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

==Festiwale, imprezy==

* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>33brmgkxx18zmk7hdf5youh2ipsxzj1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156922</id>
      <parentid>156921</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T10:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Samolotem */</comment>
      <origin>156922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8819" sha1="2tu90fmeo0ifw3mykpvlor5ckadx4jd" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

==Warto zobaczyć==
* Muzeum Mineralogiczne
*Muzeum Sztuki Baia Mare
* [[w:Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare|Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare]]   
*Katedra pw. Świętej Trójcy
* Wieża Stefana
* Wieża Rzeźników (Turnul Macelarilor)
*Komin huty Phoenix (351,5 m wysokości)

==Najbliższe okolice==

* Rodniański Park Narodowy (Parcul Național Munții Rodnei) - rezerwat przyrody o bogatej różnorodności flory i fauny, od 1979 posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Występują tu m.in. niedźwiedzie brunatne, kozice, rysie, wilki szare, głuszce i orły. Fauna podobna do polskich Tatr, skupiona w poziomych piętrach roślinnych.
* Wąskotorowa kolejka parowa Mocanita (Gara Mocăniței Viseu de Sus) - jedna z ostatnich takich kolejek w Karpatach. Szlak kolei przebiega przez Góry Marmaroskie, w dolinie rzeki Wazer. Z wagonów widoczne malownicze krajobrazy lasów, łąk i rzeki. Kilka kilometrów dalej przebiega granica rumuńsko-ukraińska.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

==Festiwale, imprezy==

* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>2tu90fmeo0ifw3mykpvlor5ckadx4jd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156923</id>
      <parentid>156922</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T10:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Samolotem */</comment>
      <origin>156923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8817" sha1="7z5shit2tq5v7tkvy8r10906sizmnl2" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

==Warto zobaczyć==
* Muzeum Mineralogiczne
*Muzeum Sztuki Baia Mare
* [[w:Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare|Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej w Baia Mare]]   
*Katedra pw. Świętej Trójcy
* Wieża Stefana
* Wieża Rzeźników (Turnul Macelarilor)
*Komin huty Phoenix (351,5 m wysokości)

==Najbliższe okolice==

* Rodniański Park Narodowy (Parcul Național Munții Rodnei) - rezerwat przyrody o bogatej różnorodności flory i fauny, od 1979 posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Występują tu m.in. niedźwiedzie brunatne, kozice, rysie, wilki szare, głuszce i orły. Fauna podobna do polskich Tatr, skupiona w poziomych piętrach roślinnych.
* Wąskotorowa kolejka parowa Mocanita (Gara Mocăniței Viseu de Sus) - jedna z ostatnich takich kolejek w Karpatach. Szlak kolei przebiega przez Góry Marmaroskie, w dolinie rzeki Wazer. Z wagonów widoczne malownicze krajobrazy lasów, łąk i rzeki. Kilka kilometrów dalej przebiega granica rumuńsko-ukraińska.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

==Festiwale, imprezy==

* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>7z5shit2tq5v7tkvy8r10906sizmnl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156924</id>
      <parentid>156923</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>156924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12634" sha1="qc5p4rr6om99nou21jzywlopsjum41g" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

== Warto zobaczyć ==
=== Obiekty religijne ===
* {{zobacz
| name=Katedra Zaśnięcia Matki Bożej | alt=Catedrala Adormirea Maicii Domnului din Baia Mare | url= | adres=Str. Lucaciu Vasile 59 | lat=47.661718| long=23.588173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1905–1911, z artystycznie wartościowym wystrojem wnętrza, jest przedmiotem długotrwałego sporu między rumuńskim kościołem prawosławnym a greckokatolickim (zjednoczonym z Kościołem Rzymskim).
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy | alt=Biserica Sfânta Treime din Baia Mare, ​Biserica Romano-catolică Sf. Treime | url= | adres=Str. 1 Mai nr. 6, ​Piața Cetății 1 | lat=47.658526| long=23.583173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Styl barokowy, dwie wieże, zbudowany w latach 1717-1720.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Mikołaja | alt=Biserica Sfântul Nicolae | url= | adres= | lat=47.6583585| long=23.5824849| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cerkiew prawosławna, konsekrowana w 1985 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Drewniany kościół z Chechiș | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1630 roku, przeniesiony z Chechiș do Baia Mare w 1939 roku jako część Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej.
}}
* {{zobacz
| name=Prawosławna Katedra Trójcy Świętej | alt=Catedrala Sfânta Treime din Baia Mare, ​Catedrala Ortodoxa Episcopală &quot;Sfânta Treime&quot; | url= | adres=Bd. Unirii nr. 17 | lat=47.6463| long=23.5729| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budowana od lat 90. XX wieku, ukończona w 2017 roku; ma 96 metrów wysokości.
}}
=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Wieża św. Stefana | alt=Turnul Ștefan din Baia Mare | url= | adres=Piața Cetății | lat=47.6583| long=23.5819| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża strażnicza o wysokości 40 metrów, wybudowana w stylu gotyckim w XV wieku, pod kierownictwem Johanna Hunyadiego.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Rzeźnika | alt=Bastionul Măcelarilor | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.655901| long=23.582481| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Część średniowiecznych fortyfikacji miejskich. Według legendy, wódz Hajduków Grigore Pintea „Waleczny” (rodzaj rumuńskiego Robin Hooda) został tu zastrzelony.
}}
* {{zobacz
| name=Komin huty miedzi Phoenix | alt=Turnul Combinatului din Baia Mare | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.652917| long=23.605389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mierzący 351,5 metra wysokości, jest najwyższym budynkiem w Rumunii i czwartym co do wysokości kominem w Europie.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej | alt=Muzeul de Etnografie și Artă Populară din Baia Mare | url= | adres=Str. Dealul Florilor 1 | lat=47.66622| long=23.576417| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Należy do nich '''Muzeum Wsi''' (Muzeul Satului), muzeum na świeżym powietrzu przedstawiające tradycyjną wioskę w regionie Marmarosz (w tym drewniany kościół).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii | alt=Muzeul de Mineralogie din Baia Mare, ​Muzeul de Mineralogie Baia Mare | url= | adres= | lat=47.650434| long=23.567118| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki i Centrum Sztuki | alt=Muzeul Județean de Artă „Centrul Artistic Baia Mare”, ​Centrul artistic Baia Mare – Muzeul de Artă | url= | adres=Str. 1 Mai 8 | lat=47.658057| long=23.583615| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muzeubaiamare.ro/ Muzeum Historii i Archeologii Okręgu Marmarosz] | alt=Muzeul Judeţean de Istorie şi Arheologie Maramureş | url= | adres=Str. Monetăriei nr. 1-3 | lat=47.66164 | long=23.58135 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

==Najbliższe okolice==

* Rodniański Park Narodowy (Parcul Național Munții Rodnei) - rezerwat przyrody o bogatej różnorodności flory i fauny, od 1979 posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Występują tu m.in. niedźwiedzie brunatne, kozice, rysie, wilki szare, głuszce i orły. Fauna podobna do polskich Tatr, skupiona w poziomych piętrach roślinnych.
* Wąskotorowa kolejka parowa Mocanita (Gara Mocăniței Viseu de Sus) - jedna z ostatnich takich kolejek w Karpatach. Szlak kolei przebiega przez Góry Marmaroskie, w dolinie rzeki Wazer. Z wagonów widoczne malownicze krajobrazy lasów, łąk i rzeki. Kilka kilometrów dalej przebiega granica rumuńsko-ukraińska.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

==Festiwale, imprezy==

* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>qc5p4rr6om99nou21jzywlopsjum41g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156925</id>
      <parentid>156924</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Festiwale, imprezy */</comment>
      <origin>156925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12744" sha1="019nhhlfi1xpuhpmbcnbi5sbmeqyp0u" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

== Warto zobaczyć ==
=== Obiekty religijne ===
* {{zobacz
| name=Katedra Zaśnięcia Matki Bożej | alt=Catedrala Adormirea Maicii Domnului din Baia Mare | url= | adres=Str. Lucaciu Vasile 59 | lat=47.661718| long=23.588173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1905–1911, z artystycznie wartościowym wystrojem wnętrza, jest przedmiotem długotrwałego sporu między rumuńskim kościołem prawosławnym a greckokatolickim (zjednoczonym z Kościołem Rzymskim).
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy | alt=Biserica Sfânta Treime din Baia Mare, ​Biserica Romano-catolică Sf. Treime | url= | adres=Str. 1 Mai nr. 6, ​Piața Cetății 1 | lat=47.658526| long=23.583173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Styl barokowy, dwie wieże, zbudowany w latach 1717-1720.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Mikołaja | alt=Biserica Sfântul Nicolae | url= | adres= | lat=47.6583585| long=23.5824849| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cerkiew prawosławna, konsekrowana w 1985 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Drewniany kościół z Chechiș | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1630 roku, przeniesiony z Chechiș do Baia Mare w 1939 roku jako część Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej.
}}
* {{zobacz
| name=Prawosławna Katedra Trójcy Świętej | alt=Catedrala Sfânta Treime din Baia Mare, ​Catedrala Ortodoxa Episcopală &quot;Sfânta Treime&quot; | url= | adres=Bd. Unirii nr. 17 | lat=47.6463| long=23.5729| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budowana od lat 90. XX wieku, ukończona w 2017 roku; ma 96 metrów wysokości.
}}
=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Wieża św. Stefana | alt=Turnul Ștefan din Baia Mare | url= | adres=Piața Cetății | lat=47.6583| long=23.5819| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża strażnicza o wysokości 40 metrów, wybudowana w stylu gotyckim w XV wieku, pod kierownictwem Johanna Hunyadiego.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Rzeźnika | alt=Bastionul Măcelarilor | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.655901| long=23.582481| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Część średniowiecznych fortyfikacji miejskich. Według legendy, wódz Hajduków Grigore Pintea „Waleczny” (rodzaj rumuńskiego Robin Hooda) został tu zastrzelony.
}}
* {{zobacz
| name=Komin huty miedzi Phoenix | alt=Turnul Combinatului din Baia Mare | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.652917| long=23.605389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mierzący 351,5 metra wysokości, jest najwyższym budynkiem w Rumunii i czwartym co do wysokości kominem w Europie.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej | alt=Muzeul de Etnografie și Artă Populară din Baia Mare | url= | adres=Str. Dealul Florilor 1 | lat=47.66622| long=23.576417| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Należy do nich '''Muzeum Wsi''' (Muzeul Satului), muzeum na świeżym powietrzu przedstawiające tradycyjną wioskę w regionie Marmarosz (w tym drewniany kościół).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii | alt=Muzeul de Mineralogie din Baia Mare, ​Muzeul de Mineralogie Baia Mare | url= | adres= | lat=47.650434| long=23.567118| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki i Centrum Sztuki | alt=Muzeul Județean de Artă „Centrul Artistic Baia Mare”, ​Centrul artistic Baia Mare – Muzeul de Artă | url= | adres=Str. 1 Mai 8 | lat=47.658057| long=23.583615| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muzeubaiamare.ro/ Muzeum Historii i Archeologii Okręgu Marmarosz] | alt=Muzeul Judeţean de Istorie şi Arheologie Maramureş | url= | adres=Str. Monetăriei nr. 1-3 | lat=47.66164 | long=23.58135 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

==Najbliższe okolice==

* Rodniański Park Narodowy (Parcul Național Munții Rodnei) - rezerwat przyrody o bogatej różnorodności flory i fauny, od 1979 posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Występują tu m.in. niedźwiedzie brunatne, kozice, rysie, wilki szare, głuszce i orły. Fauna podobna do polskich Tatr, skupiona w poziomych piętrach roślinnych.
* Wąskotorowa kolejka parowa Mocanita (Gara Mocăniței Viseu de Sus) - jedna z ostatnich takich kolejek w Karpatach. Szlak kolei przebiega przez Góry Marmaroskie, w dolinie rzeki Wazer. Z wagonów widoczne malownicze krajobrazy lasów, łąk i rzeki. Kilka kilometrów dalej przebiega granica rumuńsko-ukraińska.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Kasztanów'''. Od 28 do 30 września. Z tej okazji rzeki wina i piwa zalewają centrum miasta.
* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>019nhhlfi1xpuhpmbcnbi5sbmeqyp0u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156926</id>
      <parentid>156925</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Najbliższe okolice */</comment>
      <origin>156926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13036" sha1="bq160ynxpr4x351irojhtrvcwfp0r90" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

== Warto zobaczyć ==
=== Obiekty religijne ===
* {{zobacz
| name=Katedra Zaśnięcia Matki Bożej | alt=Catedrala Adormirea Maicii Domnului din Baia Mare | url= | adres=Str. Lucaciu Vasile 59 | lat=47.661718| long=23.588173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1905–1911, z artystycznie wartościowym wystrojem wnętrza, jest przedmiotem długotrwałego sporu między rumuńskim kościołem prawosławnym a greckokatolickim (zjednoczonym z Kościołem Rzymskim).
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy | alt=Biserica Sfânta Treime din Baia Mare, ​Biserica Romano-catolică Sf. Treime | url= | adres=Str. 1 Mai nr. 6, ​Piața Cetății 1 | lat=47.658526| long=23.583173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Styl barokowy, dwie wieże, zbudowany w latach 1717-1720.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Mikołaja | alt=Biserica Sfântul Nicolae | url= | adres= | lat=47.6583585| long=23.5824849| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cerkiew prawosławna, konsekrowana w 1985 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Drewniany kościół z Chechiș | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1630 roku, przeniesiony z Chechiș do Baia Mare w 1939 roku jako część Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej.
}}
* {{zobacz
| name=Prawosławna Katedra Trójcy Świętej | alt=Catedrala Sfânta Treime din Baia Mare, ​Catedrala Ortodoxa Episcopală &quot;Sfânta Treime&quot; | url= | adres=Bd. Unirii nr. 17 | lat=47.6463| long=23.5729| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budowana od lat 90. XX wieku, ukończona w 2017 roku; ma 96 metrów wysokości.
}}
=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Wieża św. Stefana | alt=Turnul Ștefan din Baia Mare | url= | adres=Piața Cetății | lat=47.6583| long=23.5819| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża strażnicza o wysokości 40 metrów, wybudowana w stylu gotyckim w XV wieku, pod kierownictwem Johanna Hunyadiego.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Rzeźnika | alt=Bastionul Măcelarilor | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.655901| long=23.582481| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Część średniowiecznych fortyfikacji miejskich. Według legendy, wódz Hajduków Grigore Pintea „Waleczny” (rodzaj rumuńskiego Robin Hooda) został tu zastrzelony.
}}
* {{zobacz
| name=Komin huty miedzi Phoenix | alt=Turnul Combinatului din Baia Mare | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.652917| long=23.605389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mierzący 351,5 metra wysokości, jest najwyższym budynkiem w Rumunii i czwartym co do wysokości kominem w Europie.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej | alt=Muzeul de Etnografie și Artă Populară din Baia Mare | url= | adres=Str. Dealul Florilor 1 | lat=47.66622| long=23.576417| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Należy do nich '''Muzeum Wsi''' (Muzeul Satului), muzeum na świeżym powietrzu przedstawiające tradycyjną wioskę w regionie Marmarosz (w tym drewniany kościół).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii | alt=Muzeul de Mineralogie din Baia Mare, ​Muzeul de Mineralogie Baia Mare | url= | adres= | lat=47.650434| long=23.567118| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki i Centrum Sztuki | alt=Muzeul Județean de Artă „Centrul Artistic Baia Mare”, ​Centrul artistic Baia Mare – Muzeul de Artă | url= | adres=Str. 1 Mai 8 | lat=47.658057| long=23.583615| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muzeubaiamare.ro/ Muzeum Historii i Archeologii Okręgu Marmarosz] | alt=Muzeul Judeţean de Istorie şi Arheologie Maramureş | url= | adres=Str. Monetăriei nr. 1-3 | lat=47.66164 | long=23.58135 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek 
Baia Mare to główny węzeł komunikacyjny i największy ośrodek gospodarczy w Marmarosz, ale miasto jest dość brzydkie i przemysłowe. Od razu to zauważysz, wchodząc na dworzec kolejowy lub autobusowy – należą one do najgorszych w Unii Europejskiej. Warto wybrać się do mniejszych wiosek na północno-wschodniej przełęczy, aby doświadczyć „prawdziwego” Marmarosz.

=== Wędrówki piesze i kolarstwo górskie ===
Istnieje kilka oznakowanych szlaków, które idealnie nadają się na jednodniową wycieczkę po wzgórzach wokół Baia Mare. Aby uzyskać wiarygodne mapy, nawigację GPS, szczegółowe informacje o szlakach i mapy, skorzystaj z OpenStreetMap, z którego korzysta również ten przewodnik oraz wiele aplikacji mobilnych, takich jak [https://osmand.net/ OsmAnd] czy [https://mapy.com/pl/ Mapy.cz]. Możesz też pobrać odpowiednie pliki GPX lub KML dla tych szlaków z OpenStreetMap za pośrednictwem Waymarked Trails.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Kasztanów'''. Od 28 do 30 września. Z tej okazji rzeki wina i piwa zalewają centrum miasta.
* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>bq160ynxpr4x351irojhtrvcwfp0r90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156927</id>
      <parentid>156926</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Muzea */</comment>
      <origin>156927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13038" sha1="iz7hdgnuqu3gv8ep1pezon21zzfk0sh" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

== Warto zobaczyć ==
=== Obiekty religijne ===
* {{zobacz
| name=Katedra Zaśnięcia Matki Bożej | alt=Catedrala Adormirea Maicii Domnului din Baia Mare | url= | adres=Str. Lucaciu Vasile 59 | lat=47.661718| long=23.588173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1905–1911, z artystycznie wartościowym wystrojem wnętrza, jest przedmiotem długotrwałego sporu między rumuńskim kościołem prawosławnym a greckokatolickim (zjednoczonym z Kościołem Rzymskim).
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy | alt=Biserica Sfânta Treime din Baia Mare, ​Biserica Romano-catolică Sf. Treime | url= | adres=Str. 1 Mai nr. 6, ​Piața Cetății 1 | lat=47.658526| long=23.583173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Styl barokowy, dwie wieże, zbudowany w latach 1717-1720.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Mikołaja | alt=Biserica Sfântul Nicolae | url= | adres= | lat=47.6583585| long=23.5824849| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cerkiew prawosławna, konsekrowana w 1985 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Drewniany kościół z Chechiș | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1630 roku, przeniesiony z Chechiș do Baia Mare w 1939 roku jako część Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej.
}}
* {{zobacz
| name=Prawosławna Katedra Trójcy Świętej | alt=Catedrala Sfânta Treime din Baia Mare, ​Catedrala Ortodoxa Episcopală &quot;Sfânta Treime&quot; | url= | adres=Bd. Unirii nr. 17 | lat=47.6463| long=23.5729| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budowana od lat 90. XX wieku, ukończona w 2017 roku; ma 96 metrów wysokości.
}}
=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Wieża św. Stefana | alt=Turnul Ștefan din Baia Mare | url= | adres=Piața Cetății | lat=47.6583| long=23.5819| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża strażnicza o wysokości 40 metrów, wybudowana w stylu gotyckim w XV wieku, pod kierownictwem Johanna Hunyadiego.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Rzeźnika | alt=Bastionul Măcelarilor | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.655901| long=23.582481| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Część średniowiecznych fortyfikacji miejskich. Według legendy, wódz Hajduków Grigore Pintea „Waleczny” (rodzaj rumuńskiego Robin Hooda) został tu zastrzelony.
}}
* {{zobacz
| name=Komin huty miedzi Phoenix | alt=Turnul Combinatului din Baia Mare | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.652917| long=23.605389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mierzący 351,5 metra wysokości, jest najwyższym budynkiem w Rumunii i czwartym co do wysokości kominem w Europie.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej | alt=Muzeul de Etnografie și Artă Populară din Baia Mare | url= | adres=Str. Dealul Florilor 1 | lat=47.66622| long=23.576417| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Należy do nich '''Muzeum Wsi''' (Muzeul Satului), muzeum na świeżym powietrzu przedstawiające tradycyjną wioskę w regionie Marmarosz (w tym drewniany kościół).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii | alt=Muzeul de Mineralogie din Baia Mare, ​Muzeul de Mineralogie Baia Mare | url= | adres= | lat=47.650434| long=23.567118| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki i Centrum Sztuki | alt=Muzeul Județean de Artă „Centrul Artistic Baia Mare”, ​Centrul artistic Baia Mare – Muzeul de Artă | url= | adres=Str. 1 Mai 8 | lat=47.658057| long=23.583615| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muzeubaiamare.ro/ Muzeum Historii i Archeologii Okręgu Marmarosz] | alt=Muzeul Judeţean de Istorie şi Arheologie Maramureş | url= | adres=Str. Monetăriei nr. 1-3 | lat=47.66164 | long=23.58135 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Baia Mare to główny węzeł komunikacyjny i największy ośrodek gospodarczy w Marmarosz, ale miasto jest dość brzydkie i przemysłowe. Od razu to zauważysz, wchodząc na dworzec kolejowy lub autobusowy – należą one do najgorszych w Unii Europejskiej. Warto wybrać się do mniejszych wiosek na północno-wschodniej przełęczy, aby doświadczyć „prawdziwego” Marmarosz.

=== Wędrówki piesze i kolarstwo górskie ===
Istnieje kilka oznakowanych szlaków, które idealnie nadają się na jednodniową wycieczkę po wzgórzach wokół Baia Mare. Aby uzyskać wiarygodne mapy, nawigację GPS, szczegółowe informacje o szlakach i mapy, skorzystaj z OpenStreetMap, z którego korzysta również ten przewodnik oraz wiele aplikacji mobilnych, takich jak [https://osmand.net/ OsmAnd] czy [https://mapy.com/pl/ Mapy.cz]. Możesz też pobrać odpowiednie pliki GPX lub KML dla tych szlaków z OpenStreetMap za pośrednictwem Waymarked Trails.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

==Zakupy==

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Kasztanów'''. Od 28 do 30 września. Z tej okazji rzeki wina i piwa zalewają centrum miasta.
* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>iz7hdgnuqu3gv8ep1pezon21zzfk0sh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156928</id>
      <parentid>156927</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:32:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>156928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13241" sha1="7djk59y5xhxwm69c4p5hyzig3t6zhfo" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

== Warto zobaczyć ==
=== Obiekty religijne ===
* {{zobacz
| name=Katedra Zaśnięcia Matki Bożej | alt=Catedrala Adormirea Maicii Domnului din Baia Mare | url= | adres=Str. Lucaciu Vasile 59 | lat=47.661718| long=23.588173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1905–1911, z artystycznie wartościowym wystrojem wnętrza, jest przedmiotem długotrwałego sporu między rumuńskim kościołem prawosławnym a greckokatolickim (zjednoczonym z Kościołem Rzymskim).
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy | alt=Biserica Sfânta Treime din Baia Mare, ​Biserica Romano-catolică Sf. Treime | url= | adres=Str. 1 Mai nr. 6, ​Piața Cetății 1 | lat=47.658526| long=23.583173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Styl barokowy, dwie wieże, zbudowany w latach 1717-1720.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Mikołaja | alt=Biserica Sfântul Nicolae | url= | adres= | lat=47.6583585| long=23.5824849| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cerkiew prawosławna, konsekrowana w 1985 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Drewniany kościół z Chechiș | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1630 roku, przeniesiony z Chechiș do Baia Mare w 1939 roku jako część Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej.
}}
* {{zobacz
| name=Prawosławna Katedra Trójcy Świętej | alt=Catedrala Sfânta Treime din Baia Mare, ​Catedrala Ortodoxa Episcopală &quot;Sfânta Treime&quot; | url= | adres=Bd. Unirii nr. 17 | lat=47.6463| long=23.5729| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budowana od lat 90. XX wieku, ukończona w 2017 roku; ma 96 metrów wysokości.
}}
=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Wieża św. Stefana | alt=Turnul Ștefan din Baia Mare | url= | adres=Piața Cetății | lat=47.6583| long=23.5819| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża strażnicza o wysokości 40 metrów, wybudowana w stylu gotyckim w XV wieku, pod kierownictwem Johanna Hunyadiego.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Rzeźnika | alt=Bastionul Măcelarilor | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.655901| long=23.582481| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Część średniowiecznych fortyfikacji miejskich. Według legendy, wódz Hajduków Grigore Pintea „Waleczny” (rodzaj rumuńskiego Robin Hooda) został tu zastrzelony.
}}
* {{zobacz
| name=Komin huty miedzi Phoenix | alt=Turnul Combinatului din Baia Mare | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.652917| long=23.605389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mierzący 351,5 metra wysokości, jest najwyższym budynkiem w Rumunii i czwartym co do wysokości kominem w Europie.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej | alt=Muzeul de Etnografie și Artă Populară din Baia Mare | url= | adres=Str. Dealul Florilor 1 | lat=47.66622| long=23.576417| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Należy do nich '''Muzeum Wsi''' (Muzeul Satului), muzeum na świeżym powietrzu przedstawiające tradycyjną wioskę w regionie Marmarosz (w tym drewniany kościół).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii | alt=Muzeul de Mineralogie din Baia Mare, ​Muzeul de Mineralogie Baia Mare | url= | adres= | lat=47.650434| long=23.567118| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki i Centrum Sztuki | alt=Muzeul Județean de Artă „Centrul Artistic Baia Mare”, ​Centrul artistic Baia Mare – Muzeul de Artă | url= | adres=Str. 1 Mai 8 | lat=47.658057| long=23.583615| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muzeubaiamare.ro/ Muzeum Historii i Archeologii Okręgu Marmarosz] | alt=Muzeul Judeţean de Istorie şi Arheologie Maramureş | url= | adres=Str. Monetăriei nr. 1-3 | lat=47.66164 | long=23.58135 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Baia Mare to główny węzeł komunikacyjny i największy ośrodek gospodarczy w Marmarosz, ale miasto jest dość brzydkie i przemysłowe. Od razu to zauważysz, wchodząc na dworzec kolejowy lub autobusowy – należą one do najgorszych w Unii Europejskiej. Warto wybrać się do mniejszych wiosek na północno-wschodniej przełęczy, aby doświadczyć „prawdziwego” Marmarosz.

=== Wędrówki piesze i kolarstwo górskie ===
Istnieje kilka oznakowanych szlaków, które idealnie nadają się na jednodniową wycieczkę po wzgórzach wokół Baia Mare. Aby uzyskać wiarygodne mapy, nawigację GPS, szczegółowe informacje o szlakach i mapy, skorzystaj z OpenStreetMap, z którego korzysta również ten przewodnik oraz wiele aplikacji mobilnych, takich jak [https://osmand.net/ OsmAnd] czy [https://mapy.com/pl/ Mapy.cz]. Możesz też pobrać odpowiednie pliki GPX lub KML dla tych szlaków z OpenStreetMap za pośrednictwem Waymarked Trails.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''VIVO! Baia Mare'''|47.65703 |23.54702 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''VIVO! Baia Mare''', Strada Victoriei 73, ☎ +40 728 217 762. Największe centrum handlowe w Baia Mare.

==Gastronomia==

* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* '''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* '''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* '''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73 

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Kasztanów'''. Od 28 do 30 września. Z tej okazji rzeki wina i piwa zalewają centrum miasta.
* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>7djk59y5xhxwm69c4p5hyzig3t6zhfo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156929</id>
      <parentid>156928</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:36:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>156929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13901" sha1="59d6kye1ywv9ugf3iv56b9wki1790rr" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

== Warto zobaczyć ==
=== Obiekty religijne ===
* {{zobacz
| name=Katedra Zaśnięcia Matki Bożej | alt=Catedrala Adormirea Maicii Domnului din Baia Mare | url= | adres=Str. Lucaciu Vasile 59 | lat=47.661718| long=23.588173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1905–1911, z artystycznie wartościowym wystrojem wnętrza, jest przedmiotem długotrwałego sporu między rumuńskim kościołem prawosławnym a greckokatolickim (zjednoczonym z Kościołem Rzymskim).
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy | alt=Biserica Sfânta Treime din Baia Mare, ​Biserica Romano-catolică Sf. Treime | url= | adres=Str. 1 Mai nr. 6, ​Piața Cetății 1 | lat=47.658526| long=23.583173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Styl barokowy, dwie wieże, zbudowany w latach 1717-1720.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Mikołaja | alt=Biserica Sfântul Nicolae | url= | adres= | lat=47.6583585| long=23.5824849| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cerkiew prawosławna, konsekrowana w 1985 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Drewniany kościół z Chechiș | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1630 roku, przeniesiony z Chechiș do Baia Mare w 1939 roku jako część Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej.
}}
* {{zobacz
| name=Prawosławna Katedra Trójcy Świętej | alt=Catedrala Sfânta Treime din Baia Mare, ​Catedrala Ortodoxa Episcopală &quot;Sfânta Treime&quot; | url= | adres=Bd. Unirii nr. 17 | lat=47.6463| long=23.5729| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budowana od lat 90. XX wieku, ukończona w 2017 roku; ma 96 metrów wysokości.
}}
=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Wieża św. Stefana | alt=Turnul Ștefan din Baia Mare | url= | adres=Piața Cetății | lat=47.6583| long=23.5819| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża strażnicza o wysokości 40 metrów, wybudowana w stylu gotyckim w XV wieku, pod kierownictwem Johanna Hunyadiego.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Rzeźnika | alt=Bastionul Măcelarilor | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.655901| long=23.582481| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Część średniowiecznych fortyfikacji miejskich. Według legendy, wódz Hajduków Grigore Pintea „Waleczny” (rodzaj rumuńskiego Robin Hooda) został tu zastrzelony.
}}
* {{zobacz
| name=Komin huty miedzi Phoenix | alt=Turnul Combinatului din Baia Mare | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.652917| long=23.605389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mierzący 351,5 metra wysokości, jest najwyższym budynkiem w Rumunii i czwartym co do wysokości kominem w Europie.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej | alt=Muzeul de Etnografie și Artă Populară din Baia Mare | url= | adres=Str. Dealul Florilor 1 | lat=47.66622| long=23.576417| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Należy do nich '''Muzeum Wsi''' (Muzeul Satului), muzeum na świeżym powietrzu przedstawiające tradycyjną wioskę w regionie Marmarosz (w tym drewniany kościół).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii | alt=Muzeul de Mineralogie din Baia Mare, ​Muzeul de Mineralogie Baia Mare | url= | adres= | lat=47.650434| long=23.567118| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki i Centrum Sztuki | alt=Muzeul Județean de Artă „Centrul Artistic Baia Mare”, ​Centrul artistic Baia Mare – Muzeul de Artă | url= | adres=Str. 1 Mai 8 | lat=47.658057| long=23.583615| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muzeubaiamare.ro/ Muzeum Historii i Archeologii Okręgu Marmarosz] | alt=Muzeul Judeţean de Istorie şi Arheologie Maramureş | url= | adres=Str. Monetăriei nr. 1-3 | lat=47.66164 | long=23.58135 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Baia Mare to główny węzeł komunikacyjny i największy ośrodek gospodarczy w Marmarosz, ale miasto jest dość brzydkie i przemysłowe. Od razu to zauważysz, wchodząc na dworzec kolejowy lub autobusowy – należą one do najgorszych w Unii Europejskiej. Warto wybrać się do mniejszych wiosek na północno-wschodniej przełęczy, aby doświadczyć „prawdziwego” Marmarosz.

=== Wędrówki piesze i kolarstwo górskie ===
Istnieje kilka oznakowanych szlaków, które idealnie nadają się na jednodniową wycieczkę po wzgórzach wokół Baia Mare. Aby uzyskać wiarygodne mapy, nawigację GPS, szczegółowe informacje o szlakach i mapy, skorzystaj z OpenStreetMap, z którego korzysta również ten przewodnik oraz wiele aplikacji mobilnych, takich jak [https://osmand.net/ OsmAnd] czy [https://mapy.com/pl/ Mapy.cz]. Możesz też pobrać odpowiednie pliki GPX lub KML dla tych szlaków z OpenStreetMap za pośrednictwem Waymarked Trails.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''VIVO! Baia Mare'''|47.65703 |23.54702 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''VIVO! Baia Mare''', Strada Victoriei 73, ☎ +40 728 217 762. Największe centrum handlowe w Baia Mare.

== Gastronomi ==
* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* {{Znacznik|'''Bastion'''|47.664946|23.5727798|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* {{Znacznik|'''Il Padrino'''|47.652394|23.5718432|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* {{Znacznik|'''Brewtiful Cafe'''|47.6569846|23.5470764|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73
* {{Znacznik|'''Butoiașu' cu Bere'''|47.6588 |23.5788 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Butoiașu' cu Bere''', Strada Gheorghe Șincai 15. pon.-niedz. 9:00–12:00. 
* {{Znacznik|'''La Pălincie'''|47.66009 |23.58307 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://lapalincie.ro/ La Pălincie]''', Strada Vasile Lucaciu 7, ☎ +40 262 217 511. Pon.-niedz. 09:00–11:00.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Kasztanów'''. Od 28 do 30 września. Z tej okazji rzeki wina i piwa zalewają centrum miasta.
* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>59d6kye1ywv9ugf3iv56b9wki1790rr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156930</id>
      <parentid>156929</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomi */</comment>
      <origin>156930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14411" sha1="ozi9afwm3d99f40zkvaes476xeoy879" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

== Warto zobaczyć ==
=== Obiekty religijne ===
* {{zobacz
| name=Katedra Zaśnięcia Matki Bożej | alt=Catedrala Adormirea Maicii Domnului din Baia Mare | url= | adres=Str. Lucaciu Vasile 59 | lat=47.661718| long=23.588173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1905–1911, z artystycznie wartościowym wystrojem wnętrza, jest przedmiotem długotrwałego sporu między rumuńskim kościołem prawosławnym a greckokatolickim (zjednoczonym z Kościołem Rzymskim).
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy | alt=Biserica Sfânta Treime din Baia Mare, ​Biserica Romano-catolică Sf. Treime | url= | adres=Str. 1 Mai nr. 6, ​Piața Cetății 1 | lat=47.658526| long=23.583173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Styl barokowy, dwie wieże, zbudowany w latach 1717-1720.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Mikołaja | alt=Biserica Sfântul Nicolae | url= | adres= | lat=47.6583585| long=23.5824849| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cerkiew prawosławna, konsekrowana w 1985 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Drewniany kościół z Chechiș | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1630 roku, przeniesiony z Chechiș do Baia Mare w 1939 roku jako część Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej.
}}
* {{zobacz
| name=Prawosławna Katedra Trójcy Świętej | alt=Catedrala Sfânta Treime din Baia Mare, ​Catedrala Ortodoxa Episcopală &quot;Sfânta Treime&quot; | url= | adres=Bd. Unirii nr. 17 | lat=47.6463| long=23.5729| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budowana od lat 90. XX wieku, ukończona w 2017 roku; ma 96 metrów wysokości.
}}
=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Wieża św. Stefana | alt=Turnul Ștefan din Baia Mare | url= | adres=Piața Cetății | lat=47.6583| long=23.5819| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża strażnicza o wysokości 40 metrów, wybudowana w stylu gotyckim w XV wieku, pod kierownictwem Johanna Hunyadiego.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Rzeźnika | alt=Bastionul Măcelarilor | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.655901| long=23.582481| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Część średniowiecznych fortyfikacji miejskich. Według legendy, wódz Hajduków Grigore Pintea „Waleczny” (rodzaj rumuńskiego Robin Hooda) został tu zastrzelony.
}}
* {{zobacz
| name=Komin huty miedzi Phoenix | alt=Turnul Combinatului din Baia Mare | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.652917| long=23.605389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mierzący 351,5 metra wysokości, jest najwyższym budynkiem w Rumunii i czwartym co do wysokości kominem w Europie.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej | alt=Muzeul de Etnografie și Artă Populară din Baia Mare | url= | adres=Str. Dealul Florilor 1 | lat=47.66622| long=23.576417| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Należy do nich '''Muzeum Wsi''' (Muzeul Satului), muzeum na świeżym powietrzu przedstawiające tradycyjną wioskę w regionie Marmarosz (w tym drewniany kościół).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii | alt=Muzeul de Mineralogie din Baia Mare, ​Muzeul de Mineralogie Baia Mare | url= | adres= | lat=47.650434| long=23.567118| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki i Centrum Sztuki | alt=Muzeul Județean de Artă „Centrul Artistic Baia Mare”, ​Centrul artistic Baia Mare – Muzeul de Artă | url= | adres=Str. 1 Mai 8 | lat=47.658057| long=23.583615| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muzeubaiamare.ro/ Muzeum Historii i Archeologii Okręgu Marmarosz] | alt=Muzeul Judeţean de Istorie şi Arheologie Maramureş | url= | adres=Str. Monetăriei nr. 1-3 | lat=47.66164 | long=23.58135 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Baia Mare to główny węzeł komunikacyjny i największy ośrodek gospodarczy w Marmarosz, ale miasto jest dość brzydkie i przemysłowe. Od razu to zauważysz, wchodząc na dworzec kolejowy lub autobusowy – należą one do najgorszych w Unii Europejskiej. Warto wybrać się do mniejszych wiosek na północno-wschodniej przełęczy, aby doświadczyć „prawdziwego” Marmarosz.

=== Wędrówki piesze i kolarstwo górskie ===
Istnieje kilka oznakowanych szlaków, które idealnie nadają się na jednodniową wycieczkę po wzgórzach wokół Baia Mare. Aby uzyskać wiarygodne mapy, nawigację GPS, szczegółowe informacje o szlakach i mapy, skorzystaj z OpenStreetMap, z którego korzysta również ten przewodnik oraz wiele aplikacji mobilnych, takich jak [https://osmand.net/ OsmAnd] czy [https://mapy.com/pl/ Mapy.cz]. Możesz też pobrać odpowiednie pliki GPX lub KML dla tych szlaków z OpenStreetMap za pośrednictwem Waymarked Trails.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''VIVO! Baia Mare'''|47.65703 |23.54702 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''VIVO! Baia Mare''', Strada Victoriei 73, ☎ +40 728 217 762. Największe centrum handlowe w Baia Mare.

== Gastronomia ==
Stare centrum miasta oferuje wiele możliwości, zazwyczaj większość pubów oferuje jakieś jedzenie. Większość z nich jest w porządku.
* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* {{Znacznik|'''Bastion'''|47.664946|23.5727798|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* {{Znacznik|'''Il Padrino'''|47.652394|23.5718432|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* {{Znacznik|'''Brewtiful Cafe'''|47.6569846|23.5470764|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73
* {{Znacznik|'''Butoiașu' cu Bere'''|47.6588 |23.5788 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Butoiașu' cu Bere''', Strada Gheorghe Șincai 15. pon.-niedz. 9:00–12:00. 
* {{Znacznik|'''La Pălincie'''|47.66009 |23.58307 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://lapalincie.ro/ La Pălincie]''', Strada Vasile Lucaciu 7, ☎ +40 262 217 511. Pon.-niedz. 09:00–11:00.

== Życie nocne ==
* {{Znacznik|'''Terasa Tom și Jerry''''|47.6664 |23.5743 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Terasa Tom și Jerry''' (Tom si Jerry), Str. Petofi Sandor nr. 16, Baia Mare, ☏ +40 720 481780, bigguy_alextom@yahoo.com. 10:00–00:00. Położone blisko miejskiego parku, miejsce to jest pełne latem. Zazwyczaj odwiedzane przez młodych ludzi.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Kasztanów'''. Od 28 do 30 września. Z tej okazji rzeki wina i piwa zalewają centrum miasta.
* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

==Nocleg==

* '''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* '''Hotel Mara''', Bulevardul Unirii 11
* '''Hotel Carpati''', Str. Independentei nr. 2
* '''La Fontana''', Str. Closca nr. 11
* '''Hotel Rivulus''', Strada Culturii 3

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>ozi9afwm3d99f40zkvaes476xeoy879</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156931</id>
      <parentid>156930</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nocleg */</comment>
      <origin>156931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15180" sha1="nkgkgj2fjlovp006sbluzi98ksp0pza" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

== Warto zobaczyć ==
=== Obiekty religijne ===
* {{zobacz
| name=Katedra Zaśnięcia Matki Bożej | alt=Catedrala Adormirea Maicii Domnului din Baia Mare | url= | adres=Str. Lucaciu Vasile 59 | lat=47.661718| long=23.588173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1905–1911, z artystycznie wartościowym wystrojem wnętrza, jest przedmiotem długotrwałego sporu między rumuńskim kościołem prawosławnym a greckokatolickim (zjednoczonym z Kościołem Rzymskim).
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy | alt=Biserica Sfânta Treime din Baia Mare, ​Biserica Romano-catolică Sf. Treime | url= | adres=Str. 1 Mai nr. 6, ​Piața Cetății 1 | lat=47.658526| long=23.583173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Styl barokowy, dwie wieże, zbudowany w latach 1717-1720.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Mikołaja | alt=Biserica Sfântul Nicolae | url= | adres= | lat=47.6583585| long=23.5824849| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cerkiew prawosławna, konsekrowana w 1985 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Drewniany kościół z Chechiș | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1630 roku, przeniesiony z Chechiș do Baia Mare w 1939 roku jako część Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej.
}}
* {{zobacz
| name=Prawosławna Katedra Trójcy Świętej | alt=Catedrala Sfânta Treime din Baia Mare, ​Catedrala Ortodoxa Episcopală &quot;Sfânta Treime&quot; | url= | adres=Bd. Unirii nr. 17 | lat=47.6463| long=23.5729| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budowana od lat 90. XX wieku, ukończona w 2017 roku; ma 96 metrów wysokości.
}}
=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Wieża św. Stefana | alt=Turnul Ștefan din Baia Mare | url= | adres=Piața Cetății | lat=47.6583| long=23.5819| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża strażnicza o wysokości 40 metrów, wybudowana w stylu gotyckim w XV wieku, pod kierownictwem Johanna Hunyadiego.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Rzeźnika | alt=Bastionul Măcelarilor | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.655901| long=23.582481| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Część średniowiecznych fortyfikacji miejskich. Według legendy, wódz Hajduków Grigore Pintea „Waleczny” (rodzaj rumuńskiego Robin Hooda) został tu zastrzelony.
}}
* {{zobacz
| name=Komin huty miedzi Phoenix | alt=Turnul Combinatului din Baia Mare | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.652917| long=23.605389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mierzący 351,5 metra wysokości, jest najwyższym budynkiem w Rumunii i czwartym co do wysokości kominem w Europie.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej | alt=Muzeul de Etnografie și Artă Populară din Baia Mare | url= | adres=Str. Dealul Florilor 1 | lat=47.66622| long=23.576417| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Należy do nich '''Muzeum Wsi''' (Muzeul Satului), muzeum na świeżym powietrzu przedstawiające tradycyjną wioskę w regionie Marmarosz (w tym drewniany kościół).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii | alt=Muzeul de Mineralogie din Baia Mare, ​Muzeul de Mineralogie Baia Mare | url= | adres= | lat=47.650434| long=23.567118| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki i Centrum Sztuki | alt=Muzeul Județean de Artă „Centrul Artistic Baia Mare”, ​Centrul artistic Baia Mare – Muzeul de Artă | url= | adres=Str. 1 Mai 8 | lat=47.658057| long=23.583615| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muzeubaiamare.ro/ Muzeum Historii i Archeologii Okręgu Marmarosz] | alt=Muzeul Judeţean de Istorie şi Arheologie Maramureş | url= | adres=Str. Monetăriei nr. 1-3 | lat=47.66164 | long=23.58135 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Baia Mare to główny węzeł komunikacyjny i największy ośrodek gospodarczy w Marmarosz, ale miasto jest dość brzydkie i przemysłowe. Od razu to zauważysz, wchodząc na dworzec kolejowy lub autobusowy – należą one do najgorszych w Unii Europejskiej. Warto wybrać się do mniejszych wiosek na północno-wschodniej przełęczy, aby doświadczyć „prawdziwego” Marmarosz.

=== Wędrówki piesze i kolarstwo górskie ===
Istnieje kilka oznakowanych szlaków, które idealnie nadają się na jednodniową wycieczkę po wzgórzach wokół Baia Mare. Aby uzyskać wiarygodne mapy, nawigację GPS, szczegółowe informacje o szlakach i mapy, skorzystaj z OpenStreetMap, z którego korzysta również ten przewodnik oraz wiele aplikacji mobilnych, takich jak [https://osmand.net/ OsmAnd] czy [https://mapy.com/pl/ Mapy.cz]. Możesz też pobrać odpowiednie pliki GPX lub KML dla tych szlaków z OpenStreetMap za pośrednictwem Waymarked Trails.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''VIVO! Baia Mare'''|47.65703 |23.54702 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''VIVO! Baia Mare''', Strada Victoriei 73, ☎ +40 728 217 762. Największe centrum handlowe w Baia Mare.

== Gastronomia ==
Stare centrum miasta oferuje wiele możliwości, zazwyczaj większość pubów oferuje jakieś jedzenie. Większość z nich jest w porządku.
* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* {{Znacznik|'''Bastion'''|47.664946|23.5727798|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* {{Znacznik|'''Il Padrino'''|47.652394|23.5718432|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* {{Znacznik|'''Brewtiful Cafe'''|47.6569846|23.5470764|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73
* {{Znacznik|'''Butoiașu' cu Bere'''|47.6588 |23.5788 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Butoiașu' cu Bere''', Strada Gheorghe Șincai 15. pon.-niedz. 9:00–12:00. 
* {{Znacznik|'''La Pălincie'''|47.66009 |23.58307 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://lapalincie.ro/ La Pălincie]''', Strada Vasile Lucaciu 7, ☎ +40 262 217 511. Pon.-niedz. 09:00–11:00.

== Życie nocne ==
* {{Znacznik|'''Terasa Tom și Jerry''''|47.6664 |23.5743 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Terasa Tom și Jerry''' (Tom si Jerry), Str. Petofi Sandor nr. 16, Baia Mare, ☏ +40 720 481780, bigguy_alextom@yahoo.com. 10:00–00:00. Położone blisko miejskiego parku, miejsce to jest pełne latem. Zazwyczaj odwiedzane przez młodych ludzi.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Kasztanów'''. Od 28 do 30 września. Z tej okazji rzeki wina i piwa zalewają centrum miasta.
* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

== Nocleg ==
[[Plik:Hotelmara.jpg|thumb|Baia Mare: Hotel Mara]]
* {{Znacznik|'''Eurohotel'''|47.6529428|23.5601177|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* {{Znacznik|'''Hotel Mara'''|47.6509856|23.5706147|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelmara.ro/ro Hotel Mara]''', Bulevardul Unirii 11
* {{Znacznik|'''Hotel Carpati'''|47.6590389|23.5718834|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelcarpati.ro/ Hotel Carpati]''', Str. Independentei nr. 2
* {{Znacznik|'''Hotel Rivulus'''|47.6566637|23.5713804|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelrivulus.ro/ Hotel Rivulus]''', Strada Culturii 3
* {{Znacznik|'''Seneca Hotel'''|47.64249 |23.53409 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelseneca.ro/ Seneca Hotel]''', Strada Mărgeanului 11B (''7 km od centrum''), ☎ +40 728 110 118. Hotel jest odpowiedni dla osób podróżujących samochodem, ponieważ jest położony dość daleko.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>nkgkgj2fjlovp006sbluzi98ksp0pza</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156932</id>
      <parentid>156931</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bezpieczeństwo */</comment>
      <origin>156932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15419" sha1="b573ksqkzfj26hmep6qvilbq6vz2hqc" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

== Warto zobaczyć ==
=== Obiekty religijne ===
* {{zobacz
| name=Katedra Zaśnięcia Matki Bożej | alt=Catedrala Adormirea Maicii Domnului din Baia Mare | url= | adres=Str. Lucaciu Vasile 59 | lat=47.661718| long=23.588173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1905–1911, z artystycznie wartościowym wystrojem wnętrza, jest przedmiotem długotrwałego sporu między rumuńskim kościołem prawosławnym a greckokatolickim (zjednoczonym z Kościołem Rzymskim).
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy | alt=Biserica Sfânta Treime din Baia Mare, ​Biserica Romano-catolică Sf. Treime | url= | adres=Str. 1 Mai nr. 6, ​Piața Cetății 1 | lat=47.658526| long=23.583173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Styl barokowy, dwie wieże, zbudowany w latach 1717-1720.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Mikołaja | alt=Biserica Sfântul Nicolae | url= | adres= | lat=47.6583585| long=23.5824849| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cerkiew prawosławna, konsekrowana w 1985 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Drewniany kościół z Chechiș | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1630 roku, przeniesiony z Chechiș do Baia Mare w 1939 roku jako część Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej.
}}
* {{zobacz
| name=Prawosławna Katedra Trójcy Świętej | alt=Catedrala Sfânta Treime din Baia Mare, ​Catedrala Ortodoxa Episcopală &quot;Sfânta Treime&quot; | url= | adres=Bd. Unirii nr. 17 | lat=47.6463| long=23.5729| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budowana od lat 90. XX wieku, ukończona w 2017 roku; ma 96 metrów wysokości.
}}
=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Wieża św. Stefana | alt=Turnul Ștefan din Baia Mare | url= | adres=Piața Cetății | lat=47.6583| long=23.5819| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża strażnicza o wysokości 40 metrów, wybudowana w stylu gotyckim w XV wieku, pod kierownictwem Johanna Hunyadiego.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Rzeźnika | alt=Bastionul Măcelarilor | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.655901| long=23.582481| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Część średniowiecznych fortyfikacji miejskich. Według legendy, wódz Hajduków Grigore Pintea „Waleczny” (rodzaj rumuńskiego Robin Hooda) został tu zastrzelony.
}}
* {{zobacz
| name=Komin huty miedzi Phoenix | alt=Turnul Combinatului din Baia Mare | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.652917| long=23.605389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mierzący 351,5 metra wysokości, jest najwyższym budynkiem w Rumunii i czwartym co do wysokości kominem w Europie.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej | alt=Muzeul de Etnografie și Artă Populară din Baia Mare | url= | adres=Str. Dealul Florilor 1 | lat=47.66622| long=23.576417| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Należy do nich '''Muzeum Wsi''' (Muzeul Satului), muzeum na świeżym powietrzu przedstawiające tradycyjną wioskę w regionie Marmarosz (w tym drewniany kościół).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii | alt=Muzeul de Mineralogie din Baia Mare, ​Muzeul de Mineralogie Baia Mare | url= | adres= | lat=47.650434| long=23.567118| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki i Centrum Sztuki | alt=Muzeul Județean de Artă „Centrul Artistic Baia Mare”, ​Centrul artistic Baia Mare – Muzeul de Artă | url= | adres=Str. 1 Mai 8 | lat=47.658057| long=23.583615| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muzeubaiamare.ro/ Muzeum Historii i Archeologii Okręgu Marmarosz] | alt=Muzeul Judeţean de Istorie şi Arheologie Maramureş | url= | adres=Str. Monetăriei nr. 1-3 | lat=47.66164 | long=23.58135 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Baia Mare to główny węzeł komunikacyjny i największy ośrodek gospodarczy w Marmarosz, ale miasto jest dość brzydkie i przemysłowe. Od razu to zauważysz, wchodząc na dworzec kolejowy lub autobusowy – należą one do najgorszych w Unii Europejskiej. Warto wybrać się do mniejszych wiosek na północno-wschodniej przełęczy, aby doświadczyć „prawdziwego” Marmarosz.

=== Wędrówki piesze i kolarstwo górskie ===
Istnieje kilka oznakowanych szlaków, które idealnie nadają się na jednodniową wycieczkę po wzgórzach wokół Baia Mare. Aby uzyskać wiarygodne mapy, nawigację GPS, szczegółowe informacje o szlakach i mapy, skorzystaj z OpenStreetMap, z którego korzysta również ten przewodnik oraz wiele aplikacji mobilnych, takich jak [https://osmand.net/ OsmAnd] czy [https://mapy.com/pl/ Mapy.cz]. Możesz też pobrać odpowiednie pliki GPX lub KML dla tych szlaków z OpenStreetMap za pośrednictwem Waymarked Trails.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''VIVO! Baia Mare'''|47.65703 |23.54702 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''VIVO! Baia Mare''', Strada Victoriei 73, ☎ +40 728 217 762. Największe centrum handlowe w Baia Mare.

== Gastronomia ==
Stare centrum miasta oferuje wiele możliwości, zazwyczaj większość pubów oferuje jakieś jedzenie. Większość z nich jest w porządku.
* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* {{Znacznik|'''Bastion'''|47.664946|23.5727798|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* {{Znacznik|'''Il Padrino'''|47.652394|23.5718432|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* {{Znacznik|'''Brewtiful Cafe'''|47.6569846|23.5470764|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73
* {{Znacznik|'''Butoiașu' cu Bere'''|47.6588 |23.5788 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Butoiașu' cu Bere''', Strada Gheorghe Șincai 15. pon.-niedz. 9:00–12:00. 
* {{Znacznik|'''La Pălincie'''|47.66009 |23.58307 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://lapalincie.ro/ La Pălincie]''', Strada Vasile Lucaciu 7, ☎ +40 262 217 511. Pon.-niedz. 09:00–11:00.

== Życie nocne ==
* {{Znacznik|'''Terasa Tom și Jerry''''|47.6664 |23.5743 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Terasa Tom și Jerry''' (Tom si Jerry), Str. Petofi Sandor nr. 16, Baia Mare, ☏ +40 720 481780, bigguy_alextom@yahoo.com. 10:00–00:00. Położone blisko miejskiego parku, miejsce to jest pełne latem. Zazwyczaj odwiedzane przez młodych ludzi.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Kasztanów'''. Od 28 do 30 września. Z tej okazji rzeki wina i piwa zalewają centrum miasta.
* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

== Nocleg ==
[[Plik:Hotelmara.jpg|thumb|Baia Mare: Hotel Mara]]
* {{Znacznik|'''Eurohotel'''|47.6529428|23.5601177|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* {{Znacznik|'''Hotel Mara'''|47.6509856|23.5706147|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelmara.ro/ro Hotel Mara]''', Bulevardul Unirii 11
* {{Znacznik|'''Hotel Carpati'''|47.6590389|23.5718834|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelcarpati.ro/ Hotel Carpati]''', Str. Independentei nr. 2
* {{Znacznik|'''Hotel Rivulus'''|47.6566637|23.5713804|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelrivulus.ro/ Hotel Rivulus]''', Strada Culturii 3
* {{Znacznik|'''Seneca Hotel'''|47.64249 |23.53409 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelseneca.ro/ Seneca Hotel]''', Strada Mărgeanului 11B (''7 km od centrum''), ☎ +40 728 110 118. Hotel jest odpowiedni dla osób podróżujących samochodem, ponieważ jest położony dość daleko.

==Kontakt==

== Bezpieczeństwo ==
Baia Mare jest generalnie uznawane za dość bezpieczne miasto jak na standardy Europy Środkowo-Wschodniej. Dla turysty największym ryzykiem są raczej drobne kradzieże, żebractwo i zaniedbane okolice niż poważna przestępczość.

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>b573ksqkzfj26hmep6qvilbq6vz2hqc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156933</id>
      <parentid>156932</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T11:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wyjazd */</comment>
      <origin>156933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15479" sha1="m9qosjd6k32i2spk91hmchrmlrsl5ho" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Baia Mare
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Rivulus Dominarum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = ROU_MM_Baia_Mare_CoA1.png
 |mapa             = Baia Mare in Romania.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] [[Rumunia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Maramureș_County.svg|20px]] [[Okręg Marmarosz]]
 |powierzchnia     = 236
 |wysokość         = 228
 |ludność          = 108 700
 |prefiks          = +40 262
 |kod pocztowy     = 430011–430435
 |www              = http://baiamare.ro/ro/
}}
'''Baia Mare''' ([[Rozmówki węgierskie|węg]]. ''Nagybánya'')  to największe miasto w regionie [[Marmarosz]] w północno-zachodniej [[Rumunia|Rumunii]]. Stara dzielnica i piękny park, a także urokliwe zakątki wokół miasta i jego ciekawa historia są warte odwiedzenia. Nowe części miasta mogą niektórym wydawać się nieestetyczne.

[[File:Baia Mare - The city seen from Stephens Tower.jpg|thumb|240px|Historyczne centrum miasta]]
[[File:Ethnographic Museum in Baia Mare.jpg|thumb|240px|Muzeum Etnograficzne]]

==Charakterystyka==
Baia Mare znajduje się w zachodniej części [[Okręg Marmarosz|Okręgu Marmarosz]], której jest stolicą. Znajduje się około 80 km od granicy z [[Węgry|Węgrami]]. Leży na płaskim terenie otoczonym górami i wzgórzami, przecinanym przez rzekę Săsar, której wody są wyjątkowo zanieczyszczone z powodu niekontrolowanego stosowania nawozów i toksycznych substancji z pobliskich kopalń oraz odpadów przemysłowych. Biorąc pod uwagę te czynniki, Światowa Organizacja Zdrowia sklasyfikowała Baia Mare jako miejsce wysokiego ryzyka dla zdrowia ludzkiego. Săsar jest dopływem rzeki Lăpuş, która z kolei wpada do rzeki Someş, dopływu Dunaju. Zanieczyszczenie jest tak poważne, że rozciąga się również na systemy hydrograficzne sąsiednich [[Węgry|Węgier]], [[Serbia|Serbii]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

Baia Mare oznacza „Wielką Kopalnię”. W pobliżu znajdują się złoża ołowiu, antymonu, a nawet złota i srebra, które eksploatowano jeszcze przed XI wiekiem, kiedy to do regionu przybyli pierwsi rycerze sascy, prawdopodobnie nazwani przez królową Bawarii Gizelę i uważani za założycieli Baia Mare. Miasto po raz pierwszy wspomniane jest w dokumencie z 1329 roku pod nazwą Rivulus Dominarum (Miasto Rzeki Kobiet). W średniowieczu górnictwo przyniosło miastu dobrobyt i otrzymało liczne przywileje od królów Węgier. W okresie komunizmu przemysł znacznie się rozwinął, a Baia Mare stało się ważnym ośrodkiem metalurgicznym, naznaczonym straszliwą recesją po rewolucji grudniowej 1989 roku, która tragicznie zakończyła dyktaturę Nicolae Ceauşescu.

Obecnie mieszkańcy Baia Mare to niemal wyłącznie Rumuni, z wyjątkiem znacznej mniejszości Węgrów, którzy stanowią około 15% populacji.
[[Plik:Casa Pocol 6.JPG|mały|240x240px|Willa Pocol]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Marmarosz|47.658333|23.466389|typ=transport}}'''[https://aimm.eu/ Międzynarodowy port lotniczy Marmarosz]''' ({{IATA|BAY}}), miejscowość Tăuţii-Măgheruş (''10 km na zachód od miasta''). Loty z [[Bukareszt]]u (TAROM) i [[Paryż]]a-[[Beauvais]] (HiSky).

Najbliższym lotniskiem z większą liczbą połączeń międzynarodowych jest {{Znacznik|Port Lotniczy im. Avrama Iancu|46.785|23.686111|typ=transport}}'''[https://www.airportcluj.ro/ Port Lotniczy im. Avrama Iancu]''' ({{IATA|CLJ}}) w [[Kluż-Napoka|Klużu-Napoce]]. Stamtąd do Baia Mare jest 140 kilometrów (około 2 godzin jazdy samochodem lub autobusem ''Aerotrans'').

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Baia Mare|47.647244 |23.552590 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Baia Mare''' (''Gara Baia Mare''), Strada Gării. 

Z [[Bukareszt]]u lub [[Kluż-Napoka|Klużu]] kursują trzy pociągi dziennie, jeden z [[Timișoara|Timișoary]] i jeden z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Budapeszt]]. Rozkład jazdy można sprawdzić na []https://www.cfrcalatori.ro/ stronie internetowej CFR].

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega europejska droga [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] ([[Wiedeń]] - [[Bratysława]] - Baia Mare - [[Jassy]] - [[Kiszyniów]]), droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_1C.svg|25px]] ([[Kluż-Napoka]] - Baia Mare) i droga krajowa [[Plik:RO_Roadsign_18.svg|25px]] (Baia Mare - [[Suczawa]]). Z [[Polska|Polski]] najlepiej przejechać przez [[Słowacja|Słowację][], drogą [[Plik:E58-RUS.svg|25px]] lub [[Plik:E50-RUS.svg|25px]] ([[Norymberga]] - [[Brno]] - [[Trenczyn]] - [[Koszyce]] - [[Użhorod]]).

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Baia Mare|47.64823 |23.55150 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Baia Mare''' (''Autogara Baia Mare'') (''tuż za dworcem kolejowym'').
* '''Volanbusz''' oferuje latem autobusy z [[Budapeszt]]u do Baia Mare przez [[Satu Mare]] za jedyne 4500 forintów (bilet młodzieżowy).
* '''[https://www.fany.ro/orar Fany]''' oferuje kilka autobusów dziennie z [[Kluż-Napoka|Kluż-Napoki]] (3 godz., 40 lei, wrzesień 2018) i [[Sybin]]u. Autobusy Fany zatrzymują się na {{Znacznik|Dworzec autobusowy Fany|47.6457201|23.5337328|typ=transport}}'''własnym autogara''', a nie na Autogara Baia Mare, który znajduje się 30 minut spacerem (lub taksówką za 8 lei, wrzesień 2018).
[[Plik:Rumunia, Baia Mare, centrum -Aw58-.jpg|mały|240x240px|Nowoczesna zabudowa]]

== Komunikacja ==
{{mapa|47.655812|23.566838|zoom=13|wysokość=300|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto posiada bardzo dobrze zorganizowaną sieć transportu. Obejmuje ona 40 linii autobusowych i 2 trolejbusowe.  Większość tras łączy wschód i zachód Baia Mare, ale jest kilka linii biegnących z północy na południe m.in. 1, 4, 6, 7 i 40. System autobusowy obsługuje firma S.C. URBIS S.A., która dysponuje różnymi bardzo wieloma pojazdami, zarówno nowoczesnymi jak i starymi Ikarusami. Trolejbusy funkcjonują tu od 1996 roku. Kursują one na trasie łączącej centra handlowe Auchan i Brico z dworcem firmy URBIS. Jedna z nich jest dłuższa i schodzi na południe, druga natomiast przebiega równolegle względem rzeki.
[[Plik:Baia Mare, Romania - panoramio (49).jpg|mały|240x240px|Muzeum Etnografii]]

== Warto zobaczyć ==
=== Obiekty religijne ===
* {{zobacz
| name=Katedra Zaśnięcia Matki Bożej | alt=Catedrala Adormirea Maicii Domnului din Baia Mare | url= | adres=Str. Lucaciu Vasile 59 | lat=47.661718| long=23.588173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1905–1911, z artystycznie wartościowym wystrojem wnętrza, jest przedmiotem długotrwałego sporu między rumuńskim kościołem prawosławnym a greckokatolickim (zjednoczonym z Kościołem Rzymskim).
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy | alt=Biserica Sfânta Treime din Baia Mare, ​Biserica Romano-catolică Sf. Treime | url= | adres=Str. 1 Mai nr. 6, ​Piața Cetății 1 | lat=47.658526| long=23.583173| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Styl barokowy, dwie wieże, zbudowany w latach 1717-1720.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Mikołaja | alt=Biserica Sfântul Nicolae | url= | adres= | lat=47.6583585| long=23.5824849| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cerkiew prawosławna, konsekrowana w 1985 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Drewniany kościół z Chechiș | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1630 roku, przeniesiony z Chechiș do Baia Mare w 1939 roku jako część Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej.
}}
* {{zobacz
| name=Prawosławna Katedra Trójcy Świętej | alt=Catedrala Sfânta Treime din Baia Mare, ​Catedrala Ortodoxa Episcopală &quot;Sfânta Treime&quot; | url= | adres=Bd. Unirii nr. 17 | lat=47.6463| long=23.5729| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budowana od lat 90. XX wieku, ukończona w 2017 roku; ma 96 metrów wysokości.
}}
=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Wieża św. Stefana | alt=Turnul Ștefan din Baia Mare | url= | adres=Piața Cetății | lat=47.6583| long=23.5819| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża strażnicza o wysokości 40 metrów, wybudowana w stylu gotyckim w XV wieku, pod kierownictwem Johanna Hunyadiego.
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Rzeźnika | alt=Bastionul Măcelarilor | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.655901| long=23.582481| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Część średniowiecznych fortyfikacji miejskich. Według legendy, wódz Hajduków Grigore Pintea „Waleczny” (rodzaj rumuńskiego Robin Hooda) został tu zastrzelony.
}}
* {{zobacz
| name=Komin huty miedzi Phoenix | alt=Turnul Combinatului din Baia Mare | url= | adres=Str. Izvoarelor 2 | lat=47.652917| long=23.605389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mierzący 351,5 metra wysokości, jest najwyższym budynkiem w Rumunii i czwartym co do wysokości kominem w Europie.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Etnografii i Sztuki Ludowej | alt=Muzeul de Etnografie și Artă Populară din Baia Mare | url= | adres=Str. Dealul Florilor 1 | lat=47.66622| long=23.576417| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Należy do nich '''Muzeum Wsi''' (Muzeul Satului), muzeum na świeżym powietrzu przedstawiające tradycyjną wioskę w regionie Marmarosz (w tym drewniany kościół).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii | alt=Muzeul de Mineralogie din Baia Mare, ​Muzeul de Mineralogie Baia Mare | url= | adres= | lat=47.650434| long=23.567118| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki i Centrum Sztuki | alt=Muzeul Județean de Artă „Centrul Artistic Baia Mare”, ​Centrul artistic Baia Mare – Muzeul de Artă | url= | adres=Str. 1 Mai 8 | lat=47.658057| long=23.583615| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muzeubaiamare.ro/ Muzeum Historii i Archeologii Okręgu Marmarosz] | alt=Muzeul Judeţean de Istorie şi Arheologie Maramureş | url= | adres=Str. Monetăriei nr. 1-3 | lat=47.66164 | long=23.58135 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Baia Mare to główny węzeł komunikacyjny i największy ośrodek gospodarczy w Marmarosz, ale miasto jest dość brzydkie i przemysłowe. Od razu to zauważysz, wchodząc na dworzec kolejowy lub autobusowy – należą one do najgorszych w Unii Europejskiej. Warto wybrać się do mniejszych wiosek na północno-wschodniej przełęczy, aby doświadczyć „prawdziwego” Marmarosz.

=== Wędrówki piesze i kolarstwo górskie ===
Istnieje kilka oznakowanych szlaków, które idealnie nadają się na jednodniową wycieczkę po wzgórzach wokół Baia Mare. Aby uzyskać wiarygodne mapy, nawigację GPS, szczegółowe informacje o szlakach i mapy, skorzystaj z OpenStreetMap, z którego korzysta również ten przewodnik oraz wiele aplikacji mobilnych, takich jak [https://osmand.net/ OsmAnd] czy [https://mapy.com/pl/ Mapy.cz]. Możesz też pobrać odpowiednie pliki GPX lub KML dla tych szlaków z OpenStreetMap za pośrednictwem Waymarked Trails.

==Praca==

==Nauka==

* Wydział Uniwersytetu Technicznego w Kluż-Napoce
* Uniwersytet Bogdana Vodă w Baia Mare
* Uniwersytet Sztuki &quot;Vatra&quot; w Baia Mare

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''VIVO! Baia Mare'''|47.65703 |23.54702 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''VIVO! Baia Mare''', Strada Victoriei 73, ☎ +40 728 217 762. Największe centrum handlowe w Baia Mare.

== Gastronomia ==
Stare centrum miasta oferuje wiele możliwości, zazwyczaj większość pubów oferuje jakieś jedzenie. Większość z nich jest w porządku.
* '''Lumiere''' - Piata Libertatii 3
* {{Znacznik|'''Bastion'''|47.664946|23.5727798|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bastion''' - Valea Rosie 22
* '''Peperosso''' -  Strada Victoriei 73
* {{Znacznik|'''Il Padrino'''|47.652394|23.5718432|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Il Padrino''' - Strada Scolii 9
* '''Dabo Doner''' - Bulevardul Unirii 8
* {{Znacznik|'''Brewtiful Cafe'''|47.6569846|23.5470764|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Brewtiful Cafe''' - Bd. Victoriei 73
* {{Znacznik|'''Butoiașu' cu Bere'''|47.6588 |23.5788 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Butoiașu' cu Bere''', Strada Gheorghe Șincai 15. pon.-niedz. 9:00–12:00. 
* {{Znacznik|'''La Pălincie'''|47.66009 |23.58307 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://lapalincie.ro/ La Pălincie]''', Strada Vasile Lucaciu 7, ☎ +40 262 217 511. Pon.-niedz. 09:00–11:00.

== Życie nocne ==
* {{Znacznik|'''Terasa Tom și Jerry''''|47.6664 |23.5743 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Terasa Tom și Jerry''' (Tom si Jerry), Str. Petofi Sandor nr. 16, Baia Mare, ☏ +40 720 481780, bigguy_alextom@yahoo.com. 10:00–00:00. Położone blisko miejskiego parku, miejsce to jest pełne latem. Zazwyczaj odwiedzane przez młodych ludzi.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Kasztanów'''. Od 28 do 30 września. Z tej okazji rzeki wina i piwa zalewają centrum miasta.
* '''Expo-flora''' - to jedna z największych imprez florystycznych w Rumunii. Odbywa się ona we wrześniu, a podczas jej obchodów można zobaczyć piękne dywany kwiatowe i wiele ciekawych wystaw roślin. Organizatorem wydarzenia jest urząd miasta i SPAU (firma zajmująca się zielenią miejską w Baia Mare).
*'''Plastic Artist's Day''' - jest dużym plenerem artystycznym, w trakcie którego oprócz podziwiania dzieł wielu artystów, sami możemy spróbować swoich sił w malarstwie. Impreza ma miejsce na początku maja, a prezentowane prace są dziełami zarówno twórców rumuńskich, jak i zagranicznych, w każdej kategorii wiekowej.

== Nocleg ==
[[Plik:Hotelmara.jpg|thumb|Baia Mare: Hotel Mara]]
* {{Znacznik|'''Eurohotel'''|47.6529428|23.5601177|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Eurohotel''', Bulevardul București 23
* {{Znacznik|'''Hotel Mara'''|47.6509856|23.5706147|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelmara.ro/ro Hotel Mara]''', Bulevardul Unirii 11
* {{Znacznik|'''Hotel Carpati'''|47.6590389|23.5718834|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelcarpati.ro/ Hotel Carpati]''', Str. Independentei nr. 2
* {{Znacznik|'''Hotel Rivulus'''|47.6566637|23.5713804|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelrivulus.ro/ Hotel Rivulus]''', Strada Culturii 3
* {{Znacznik|'''Seneca Hotel'''|47.64249 |23.53409 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelseneca.ro/ Seneca Hotel]''', Strada Mărgeanului 11B (''7 km od centrum''), ☎ +40 728 110 118. Hotel jest odpowiedni dla osób podróżujących samochodem, ponieważ jest położony dość daleko.

==Kontakt==

== Bezpieczeństwo ==
Baia Mare jest generalnie uznawane za dość bezpieczne miasto jak na standardy Europy Środkowo-Wschodniej. Dla turysty największym ryzykiem są raczej drobne kradzieże, żebractwo i zaniedbane okolice niż poważna przestępczość.

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==
* '''[[Syhot]]'''
* '''[[Satu Mare]]'''

{{Jest w|Okręg Marmarosz}}
{{użyteczny}}
{{geo|47.6667|23.5833}}
[[Kategoria:Rumunia]]</text>
      <sha1>m9qosjd6k32i2spk91hmchrmlrsl5ho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Puławy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8626</id>
    <revision>
      <id>156911</id>
      <parentid>133772</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T17:11:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28507-16</username>
        <id>17421</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */  Zmiana nazwy sklepu na aktualną (Brico Depot - na Castorama), poprawa interpunkcji /* Nauka */ Poprawa literówki (UMSC - na UMCS)</comment>
      <origin>156911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8666" sha1="2et6jfd4hqr25n0oghv18k8y8wf82q4" xml:space="preserve">{{Top-banner|Panorama niwy.jpg|caption=}}
{{Informacje_podstawowe_miasto
|nazwa=Puławy
|widok=Pulawy palac czartoryskich.jpg
|herb=POL Puławy COA.svg
|mapa=
|państwo=[[Polska]]
|region=[[Województwo lubelskie]]
|powierzchnia=50,49
|lud=48 526
|prefiks=(+48)81
|kod pocztowy=24-100 do 24-130
|www=http://www.pulawy.eu
}}
'''Puławy''' – miasto w [[Polska|Polsce]], w zachodniej części [[Województwo lubelskie|województwa lubelskiego]], w pobliżu granicy [[Województwo mazowieckie|województwa mazowieckiego]], w [[Powiat puławski|powiecie  puławskim]], siedziba powiatu, położone nad [[Wisła|Wisłą]]. Miasto leży w sąsiedztwie Kazimierskiego Parku Krajobrazowego.
[[Plik:Pulawy-John-Paul-2-bridge2.jpg|thumb|Puławy, most im. Jana Pawła II]]    
[[Plik:Pulawy-Czartoryski-Palace-Aerial-View.jpg|thumb|Puławy, pałac Czartoryskich]]
[[Plik:Puławy Pałac Czartoryskich 2012 MZW 5731.jpg|thumb|Puławy, pałac Czartoryskich]]
[[Plik:Pulawy domek gotycki.jpg|thumb|Puławy, domek gotycki]]
[[Plik:Pulawy Sybilla zima 01.jpg|thumb|Puławy, świątynia Sybilli]]
[[Plik:Pulawy palac czartoryskich.jpg|thumb|Puławy Pałac Czartoryskich od strony dziedzińca]]
== Charakterystyka ==
Położenie geograficzne: 51°24′59″N 21°58′09″E

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Ośrodek przemysłowy (przemysł chemiczny, budowlany, farmaceutyczny, itp.), naukowy (5 instytutów naukowo-badawczych, szkolnictwo wyższe), turystyczno-kulturalny: będące częścią trójkąta turystycznego Puławy – [[Kazimierz Dolny]] – [[Nałęczów]] ponadto ośrodek: muzealnictwa (pierwsze muzeum na ziemiach polskich, a zarazem najstarsze muzeum w Europie Środkowej), węzeł komunikacyjny (port rzeczny, 2 przeprawy mostowe, główne szlaki komunikacji drogowej i kolejowej).

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
Przez Puławy przebiega ważna linia kolejowa nr 7 łącząca Warszawę z [[w:Przejście graniczne Dorohusk-Jagodzin (kolejowe)|granicą państwa]] w [[w:Dorohusk (stacja kolejowa)|Dorohusku]], a dalej z [[Kijów|Kijowem]].

W mieście funkcjonują przystanki i stacje kolejowe:
* [[w:Puławy (stacja kolejowa)|Puławy]]
* [[w:Puławy Azoty|Puławy Azoty]]
* [[w:Puławy Chemia|Puławy Chemia]]
* [[w:Puławy Miasto|Puławy Miasto]]

=== Samochodem ===
Miasto leży około 50 km od [[Lublin]]a, 60 km od [[Radom]]ia. Z obu kierunków wjeżdżamy drogą nr 12 (S12), przebiegającą w granicach administracyjnych miasta.

Droga krajowa nr 12 ([[w:Droga ekspresowa S12 (Polska)|S12]] [[w:E373 (trasa europejska)|E373]]) jako obwodnica Puław z [[w:Most im. Jana Pawła II w Puławach|mostem przez Wisłę]]. Drugim mostem drogowym jest Most im. Ignacego Mościckiego zbudowany 1934 r.

=== Autobusem ===

== Komunikacja ==
W Puławach komunikację publiczną obsługuje MZK Puławy. Autobusy, w okolicy nazywane &quot;emkami&quot;, obsługują Miasto Puławy oraz okoliczne miejscowości i wsi (gminy Puławy, Janowiec, Końskowola, Kazimierz Dolny i Żyrzyn). Pełny rozkład jazdy emek jest dostępny na stronie [http://rozklad.mzk.pulawy.pl rozklad.mzk.pulawy.pl]

== Warto zobaczyć ==
* Burzliwe dzieje Puław pozostawiły po sobie liczne zabytki. W zasadzie wszystkie znajdują się w kompleksie pałacowo-parkowym, leżącym w pobliżu skarpy wiślanej.
* Najbardziej okazały jest [[w:Pałac Czartoryskich w Puławach|pałac Czartoryskich]], wzniesiony pierwotnie przez Lubomirskich według barokowego projektu [[w:Tylman z Gameren|Tylmana z Gameren]] w latach 1676-1679. Do dzisiaj z tamtej budowli pozostało przyziemie od strony Łachy Wiślanej i sień na parterze za wejściem głównym. W latach 1785-1810 pałac został przebudowany w stylu klasycystycznym przez Czartoryskich według projektu Chrystiana Piotra Aignera. Wnętrza centralnej – zabytkowej części pałacu w 2005 r. zostały udostępnione dla zwiedzających. Pałac Czartoryskich jest siedzibą [[w:Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa|Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowego Instytutu Badawczego]].
Pałac otacza park krajobrazowy o powierzchni 30 ha. Pierwotnie został założony przez Lubomirskich jako park regularny potem przybrał styl francuski. W latach 1798-1806 księżna Izabela zmieniła go w ogród romantyczny w stylu angielskim, umieszczając w nim szereg budowli ogrodowych i rzeźb. W tym stanie park przetrwał do dzisiaj.
* Najsłynniejsze, poza pałacem, są: Świątynia Sybilli i Dom Gotycki. 
** Pierwszy jest niczym świątynia przeniesiona ze starożytnego [[Rzym|Rzymu]]. I rzeczywiście, intuicja nas nie myli. Architekt Chrystian Aigner, który pracował dla Izabeli, stworzył kopię Świątyni Westy ze wspaniałych ogrodów w Tivoli koło Rzymu. W tej dwukondygnacyjnej budowli znalazło się mauzoleum księcia Józefa Poniatowskiego oraz pamiątki po wielkich Polakach. Strzegące schodów lwy podarował... car Aleksander I. W Świątyni Sybilli powstało pierwsze w Polsce muzeum.
** Drugi z budynków stworzono z przeznaczeniem na pawilon ogrodowy. Chrystian Aigner dokonał przebudowy na budynek z ekspozycją pamiątek. Głównie pamiątek narodowych, choć nie tylko. Tu powstało pierwsze polskie muzeum. To właśnie w Domu Gotyckim wystawiano bezcenne dzieła: „Damę z gronostajem” Leonarda da Vinci oraz „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” Rembrandta z 1638 r.
* Listę zabytków w parku uzupełniają:
** Kościół Wniebowzięcia NMP, wzniesiony w latach 1800-1803 na wzór rzymskiego [[w:Panteon|Panteonu]], od 1919 r. pełni rolę kościoła parafialnego,
** Pałac Marynki (1790-1794) zbudowany dla Marii Wirtemberskiej, córki Izabeli i Adama Kazimierza Czartoryskich, obecnie zajmowany przez Oddział Pszczelnictwa Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach,
* Brama Rzymska wybudowana w 1829 r. jako trwała ruina, wzorowana na Łuku Tytusa w Rzymie,
* Domek Grecki, zbudowany w latach 1778-1791, niegdyś oranżeria, obecnie biblioteka miejska,
* Domek Żółty z początku XIX w.

== Najbliższe okolice ==
[[Kazimierz Dolny]]

[[Nałęczów]]

== Praca ==
Puławy najbardziej rozwinęły się dzięki utworzeniu Zakładów Azotowych &quot;Puławy&quot; w latach 60. XX wieku, które obecnie dają zatrudnienie dla 3 500 osób.

== Nauka ==
W Puławach działa Zamiejscowy Wydział UMCS. Funkcjonują również licea oraz technika. Najbardziej znane licea to I LO im. Księcia AJ Czartoryskiego (znane również jako Czartorych) oraz II LO im. KEN (znane również jako Dziewiątka), a technikum to ZST im. Marii Skłodowskiej-Curie (znane również jako Chemik).

== Zakupy ==
Funkcjonują trzy centra handlowe: Galeria Zielona, Galeria Nova, Park Handlowy Karuzela i Centrum Handlowe Carrefour. Obok PH Karuzela działa również Leroy Merlin, a koło CH Carrefour - Castorama (dawniej Brico Depot). Poza tymi centrami działają jedynie lokalne sklepy.

== Gastronomia ==
Przy ulicy Centralnej jest Pierogarnia U Kucharek i Central Park Bistro, gdzie serwowane są dania kuchni polskiej oraz burgery, pizza i makarony. Niedaleko Pierogarni działają dwie restauracje sushi, a przy Leroy Merlin również McDonald's.

== Imprezy ==

== Noclegi ==
W centrum miasta jest Hotel Izabella, a przy ul. 6 Sierpnia jest Hotel Trzy Korony.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* Wstęp na teren parku jest bezpłatny, do części przed pałacem nie można wprowadzać psów, nawet na smyczy ze względu na pawie chodzące po dziedzińcu. Przed bramą znajduje się plan, który pomoże nam szybko zlokalizować konkretne budowle, ale warto poznać cały park. Odkrywanie jego skarbów jest jak gra w podchody. Zwiedzanie w sezonie zimowym (od 1 października do 31 marca) w godz. 9:00-16:00, w pozostałych miesiącach (kwiecień-wrzesień) – godzinę dłużej, od 9:00 do 17:00.
* Wstęp do muzeum jest płatny, bilety normalne – 15 zł, ulgowe – 10 zł, a rodzinne – 35 zł. W poniedziałki wstęp jest bezpłatny, ale liczba darmowych wejściówek jest ograniczona. Kontakt: tel. 81 888-44-11, e-mail: kontakt@muzeumczartoryskich.pulawy.pl, strona internetowa: muzeumczartoryskich.pulawy.pl
* Dużą atrakcją jest zwiedzanie grot w pałacowej skarpie. Długość chodników – 140 m. Nie są sztucznie oświetlone. Turyści dostają przy wejściu latarki. Groty są udostępniane tylko w sezonie wiosenno-letnim (od 15 kwietnia do 30 października) codziennie w godz. 9:30-17:00.

== Wyjazd ==

== Zobacz też ==

{{Użyteczny}}
{{Geo|51°24′59″|21°58′09″}}
{{Jest w|Województwo lubelskie}}
[[Kategoria:Województwo lubelskie]]
{{Jest w|Powiat puławski}}</text>
      <sha1>2et6jfd4hqr25n0oghv18k8y8wf82q4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nagano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17833</id>
    <revision>
      <id>156913</id>
      <parentid>135511</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T17:14:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>156913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="968" sha1="pzet339ru1wktq35b1jx03y17rbs6t7" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miasto infobox
 |nazwa        = Nagano
 |widok        = Downtown_Nagano.jpg
 |herb         = Emblem_of_Nagano,_Nagano.svg
 |mapa         = Nagano in Nagano Prefecture.png
 |państwo      = [[Japonia]]
 |region       = Nagano
 |powierzchnia = 834,81
 |lud          = 370 600
 |prefiks      = 026-226-4911
 |www          = https://www.city.nagano.nagano.jp/index.html
}}
'''Nagano''' – miasto w środkowej części wyspy [[Honsiu]] w [[Japonia|Japonii]]; stolica prefektury Nagano.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Koleją ===

=== Samochodem ===
Nagano jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autokarem ===

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==
{{Zarys}}
{{Jest w|Prefektura Nagano}}

[[Kategoria:Japonia]]</text>
      <sha1>pzet339ru1wktq35b1jx03y17rbs6t7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Port lotniczy Tirana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19229</id>
    <revision>
      <id>156914</id>
      <parentid>156858</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T17:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>156914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9969" sha1="n0cnmwhbe5xjbr347v0i33naojcuywe" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''[https://www.tirana-airport.com/en Międzynarodowy port lotniczy Tirana Matka Teresa]''' (''Międzynarodowy port lotniczy Rinas, {{IATA|TIA}}'') znajduje się w pobliżu [[Tirana|Tirany]] w [[Albania|Albanii]].

== Charakterystyka ==
To główne lotnisko [[Albania|Albanii]] z licznymi połączeniami do całej [[Europa|Europy]] oraz kilkoma połączeniami do [[Azja|Azji]] i [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]]. Historia lotnictwa w Tiranie rozpoczęła się w 1926 roku od krajowych połączeń niemieckich linii lotniczych Adria-Aero-Lloyd, łączących Tiranę ze [[Szkodra|Szkodrą]], [[Korcza|Korczą]] i [[Wlora|Wlorą]]. Operacje te okazały się nieopłacalne, co doprowadziło do przeniesienia praw na włoskie linie lotnicze Ala Littoria w 1935 roku, które utworzyły regularne połączenia z Tirany do [[Szkodra|Szkodry]], [[Kukës]], [[Peshkopia|Peshkopii]], [[Kuçova|Kuçovy]], [[Wlora|Wlory]] i [[Gjirokastra|Gjirokastry]]. W 1938 roku jugosłowiańskie linie lotnicze Aeroput uruchomiły międzynarodowe loty komercyjne łączące Tiranę z Belgradem w Serbii, z przesiadką w Dubrowniku w Chorwacji. Obecne lotnisko w Tiranie zostało zbudowane w latach 1955–1957.

Międzynarodowy Port Lotniczy w Tiranie SHPK, konsorcjum pod przewodnictwem Hochtief AirPort, przejęło zarządzanie lotniskiem 23 kwietnia 2005 na 20-letni okres koncesji. Koncesja obejmowała modernizację sprzętu i infrastruktury ruchu lotniczego, w tym budowę nowego terminala pasażerskiego, nowej drogi dojazdowej, nowych parkingów oraz mostu nad starą drogą dojazdową do lotniska. Budynek terminala, jego druga rozbudowa, budynek cargo, zagospodarowanie terenu i zadaszenia parkingów zostały zaprojektowane przez malezyjskiego architekta Hin Tan z Hintan.

Te ulepszenia doprowadziły do ​​znacznego wzrostu liczby pasażerów, która w 2009 wyniosła 1,5 miliona, przekraczając tę ​​liczbę w 2010, kiedy to przekroczono 1,5 miliona. W grudniu 2016 lotnisko osiągnęło kamień milowy w postaci 2 milionów obsłużonych pasażerów. Do 2023 roku lotnisko odnotowało ponad 7,2 miliona pasażerów, co stanowi wzrost o 40% w porównaniu z 2022 rokiem i o 117% w porównaniu z 2019 rokiem, dzięki czemu TIA stało się ważnym regionalnym węzłem lotniczym. 9 grudnia 2024 roku TIA osiągnęło znaczący kamień milowy, przekraczając liczbę 10 milionów pasażerów.

== Loty ==
Lotnisko obsługuje szeroka gama linii lotniczych. Wizz Air i Ryanair (jako tanie linie lotnicze) oferują najwięcej kierunków. Inne znane linie lotnicze obsługujące TIA to: Air Albania, Austrian Airlines, Aegean Airlines, Air Serbia, Airbaltic, AirFrance, British Airways, Easy Jet, Eurowings, Flydubai, Flynas, IBERIA, ITA Airways, Jazeera Airways, LOT Polish Airlines, Lufthansa, Pegasus Airlines, SunExpress, Swiss International, Transavia i TUI fly.

== Transport naziemny ==
{{mapa|41.414722|19.720556|zoom=15|szerokość=450|wysokość=450|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
* {{Znacznik|LU-NA shpk|41.328457 |19.820872 |typ=transport}}'''[https://luna.al/ LU-NA shpk (Tirana)]''' (przystanek autobusowy na lotnisku Luna (miasto)), ~Plac Skanderbega (''w mieście, na południowy wschód od Opery, na wschód od placu Skanderbega; {{Znacznik|Przystanek na lotnisku|41.4172444|19.7139898|typ=transport}}'''na lotnisku''', wyjdź z lotniska lewą stroną od hali przylotów (tj. na południe) i podążaj ścieżką mijając kioski wynajmu samochodów, a po około 200 m będzie czekał autobus lub minibus Luna''), ☏ +355 69 379 4848, +355 69 572 7261, +355 69 205 4002, +355 69 209 8908, info@luna.al. 24/7, o każdej pełnej godzinie. Miasto obsługuje oficjalny autobus wahadłowy z lotniska na plac Skanderbega i odwrotnie. Podróż autobusem trwa 30-40 minut przy normalnym natężeniu ruchu, ale rzadko przekracza 50 minut. Płatność możliwa gotówką, kartą i za pośrednictwem strony internetowej. 400 leków. 
'''Tani transport lub podróż do Szkodry lub Krudży'''
*  Jeśli chcesz obniżyć koszty podróży do centrum [[Tirana|Tirany]] do 100 leków, spróbuj złapać autobus regionalny z głównej drogi na prawo/północ od terminalu. Niektóre autobusy regionalne robią objazd przy lotnisku (nazywanym ''Rinas''), ponieważ dotarcie do miasta tą drogą jest szybsze niż przez [[Kamza|Kamëz]]. W drodze na lotnisko powinny być autobusy z Północnego Dworca Autobusowego przejeżdżające przez Rinas (jest to nawet zaznaczone w rozkładzie jazdy, ale nie jest to potwierdzone).
* Alternatywnie, jeśli masz czas, zawsze możesz przejechać przez [[Kamza|Kamëz]] (czyt. ''Kamza'') – autobusy między [[Kamza|Kamëz]] a Skanderbeg kosztują 40 leków i kursują regularnie w ciągu dnia. Między Kamëzem a lotniskiem jest 7,5 km boczną drogą, ale korzysta z niej wiele samochodów i prawdopodobnie znajdziesz kogoś, z kim można złapać stopa do Kamëzu (lub nawet [[Tirana|Tirany]]).
* Aby tanio wyjechać z lotniska lub do niego dotrzeć, albo dojechać z lotniska lub do '''miejsc na północ od Tirany''' (takich jak [[Szkodra]] lub [[Kruja]]), można przejść pieszo (3,5 km) na północ wokół lotniska do/z głównej autostrady, która biegnie na wschód od lotniska. Tą autostradą kursuje wiele autobusów regionalnych (Fusze Kruja, Szkodra, Lezhe). Z/do tej bocznicy do/z Tirany autobusem regionalnym należy przejechać przez Północny Dworzec Autobusowy za 50 leków. Dojazd autostopem do [[Tirana|Tirany]], a przynajmniej do Kamëzu, jest stąd również łatwy.
* Vanny do/z Szkodry, [[Fier]] i [[Durrës]]'''. Na lotnisku odjeżdżają obok autobusu LU-NA Tirana Airport Bus. Alternatywnie, jeśli chcesz tanio dojechać do [[Szkodra|Szkodry]], po prostu przejdź na autostradę na zachód od lotniska, gdzie kursuje wiele lokalnych autobusów/furgonów. [[Durres]]: 600 leków. 
* Vanny/minibusy bezpośrednio do [[Wlora|Wlory]]''': Wyjedź z lotniska na lewo od hali przylotów (tj. na południe) i podążaj ścieżką mijając kioski wypożyczalni samochodów. W pobliżu przystanku autobusowego ''Luna'' znajdziesz vany/minibusy „HERMES”. Cena wynosi 12-15 euro (w zależności od godziny odjazdu).

=== Autostopem ===
Zwłaszcza w nocy lub jeśli nie jedzie żaden autobus z lotniska, po prostu poczekaj za rondem na północny zachód od lotniska, gdzie przejeżdża wiele samochodów. Ktoś miejscowy lub nieoficjalne taksówki zaproponują Ci podwózkę do centrum. Nie płać więcej niż 100-300 leków (od osoby). Jeśli kierowca się nie zgodzi, po prostu poczekaj na następnego – jest ich wielu. Miej przygotowaną odliczoną resztę i zwróć uwagę na zasady obowiązujące w nieoficjalnych taksówkach. Albańczycy to przeważnie hojni i bardzo pomocni ludzie.

=== Taksówka ===
Istnieje wiele firm taksówkarskich oferujących swoje usługi. Wydaje się, że co najmniej dwie z nich posiadają oficjalne zezwolenia. Czekają w kolejce na oficjalnym postoju taksówek na lotnisku, przed halą przylotów, wzdłuż biur wynajmu samochodów. Opłata za przejazd do centrum [[Tirana|Tirany]] tymi oficjalnymi taksówkami wynosi 2200-2500 leków. Opłata za przejazd innymi firmami taksówkarskimi, zwłaszcza tymi korzystającymi z samochodów elektrycznych, wynosi 1100-1300 leków (lipiec 2025), ale trzeba zadzwonić do taksówki (lub skontaktować się przez WhatsApp lub skorzystać z aplikacji), aby odebrać Cię w strefie „kiss and fly” (od 2025 r. przed nowo wybudowaną częścią lotniska). Niektóre z firm taksówkarskich:

* '''[https://taxiluxalbania.al/welcome/ Taxi Lux Albania]''', ☏ +355 67 203 3335. Testowana w lipcu 2025 r. Można skontaktować się z podanym numerem telefonu za pośrednictwem WhatsApp. Zamówiona taksówka była dostępna w ciągu 10 minut. Możesz również zamówić taksówkę, która odbierze Cię o określonej godzinie i zawiezie na lotnisko. Koszt przejazdu do placu Skanderbega nowoczesnym elektrycznym Hyundaiem wynosił 1100 leków. 
* '''[https://speedtaxi.al/ Speed ​​Taxi]'''. 
* '''[https://citytaxi.al/ City Taxi]'''. 
* '''[https://tiataxi.al/ TIA Taxi]'''. 
Przed budynkiem terminala znajdują się również prywatne taksówki, lepiej zapytać o cenę przed skorzystaniem z taksówki.

=== Wynajętym samochodem ===
Istnieje wiele możliwości wynajęcia samochodu poza lotniskiem, aby podróżować po [[Albania|Albanii]]. Większość biur znajduje się na południe od południowego wyjścia z lotniska. Odbiór/parking często będzie oddalony o kilkaset metrów od ogrodzonego terenu lotniska.

Nie warto korzystać ze znanej firmy z Europy Zachodniej, ponieważ jest ona droższa i mniej popularna. Lokalni dostawcy są często lepsi, ale zawsze warto wcześniej sprawdzić ich ocenę.

Polecamy:

* {{Znacznik|Eagle Car Rental|41.41759 |19.71326 |typ=transport}}'''[https://eaglerent.al/ Eagle Car Rental]''', ☏ +355 69 916 3388. Niezawodna wypożyczalnia, ale w przeszłości obowiązywała zasada zwrotu umytego samochodu, co może być nieco skomplikowane, jeśli się spieszysz. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnie samochodów Albania (Kristi)|41.4179 |19.7137 |typ=transport}}'''Wypożyczalnie samochodów Albania (Kristi)''', ☏ +355 68 905 0400. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia samochodów Tirana Rinas - Air Rental|41.41828 |19.71367 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia samochodów Tirana Rinas - Air Rental''', ☏ +355 69 480 9004. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia tanich samochodów w Albanii|41.41776 |19.71374 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia tanich samochodów w Albanii''', ☏ +355 69 630 3300. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia samochodów Together Around Albania|41.418 |19.714 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia samochodów Together Around Albania''', ☏ +355 69 727 0555.

{{Jest w|Albania}}

{{zarys}}

[[Kategoria:Albania]]
[[Kategoria:Porty lotnicze|Tirana]]</text>
      <sha1>n0cnmwhbe5xjbr347v0i33naojcuywe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156915</id>
      <parentid>156914</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T17:48:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Autobusem */</comment>
      <origin>156915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9975" sha1="1m29yqamt1ws77cyaz1s35ftx0qoxvt" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''[https://www.tirana-airport.com/en Międzynarodowy port lotniczy Tirana Matka Teresa]''' (''Międzynarodowy port lotniczy Rinas, {{IATA|TIA}}'') znajduje się w pobliżu [[Tirana|Tirany]] w [[Albania|Albanii]].

== Charakterystyka ==
To główne lotnisko [[Albania|Albanii]] z licznymi połączeniami do całej [[Europa|Europy]] oraz kilkoma połączeniami do [[Azja|Azji]] i [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]]. Historia lotnictwa w Tiranie rozpoczęła się w 1926 roku od krajowych połączeń niemieckich linii lotniczych Adria-Aero-Lloyd, łączących Tiranę ze [[Szkodra|Szkodrą]], [[Korcza|Korczą]] i [[Wlora|Wlorą]]. Operacje te okazały się nieopłacalne, co doprowadziło do przeniesienia praw na włoskie linie lotnicze Ala Littoria w 1935 roku, które utworzyły regularne połączenia z Tirany do [[Szkodra|Szkodry]], [[Kukës]], [[Peshkopia|Peshkopii]], [[Kuçova|Kuçovy]], [[Wlora|Wlory]] i [[Gjirokastra|Gjirokastry]]. W 1938 roku jugosłowiańskie linie lotnicze Aeroput uruchomiły międzynarodowe loty komercyjne łączące Tiranę z Belgradem w Serbii, z przesiadką w Dubrowniku w Chorwacji. Obecne lotnisko w Tiranie zostało zbudowane w latach 1955–1957.

Międzynarodowy Port Lotniczy w Tiranie SHPK, konsorcjum pod przewodnictwem Hochtief AirPort, przejęło zarządzanie lotniskiem 23 kwietnia 2005 na 20-letni okres koncesji. Koncesja obejmowała modernizację sprzętu i infrastruktury ruchu lotniczego, w tym budowę nowego terminala pasażerskiego, nowej drogi dojazdowej, nowych parkingów oraz mostu nad starą drogą dojazdową do lotniska. Budynek terminala, jego druga rozbudowa, budynek cargo, zagospodarowanie terenu i zadaszenia parkingów zostały zaprojektowane przez malezyjskiego architekta Hin Tan z Hintan.

Te ulepszenia doprowadziły do ​​znacznego wzrostu liczby pasażerów, która w 2009 wyniosła 1,5 miliona, przekraczając tę ​​liczbę w 2010, kiedy to przekroczono 1,5 miliona. W grudniu 2016 lotnisko osiągnęło kamień milowy w postaci 2 milionów obsłużonych pasażerów. Do 2023 roku lotnisko odnotowało ponad 7,2 miliona pasażerów, co stanowi wzrost o 40% w porównaniu z 2022 rokiem i o 117% w porównaniu z 2019 rokiem, dzięki czemu TIA stało się ważnym regionalnym węzłem lotniczym. 9 grudnia 2024 roku TIA osiągnęło znaczący kamień milowy, przekraczając liczbę 10 milionów pasażerów.

== Loty ==
Lotnisko obsługuje szeroka gama linii lotniczych. Wizz Air i Ryanair (jako tanie linie lotnicze) oferują najwięcej kierunków. Inne znane linie lotnicze obsługujące TIA to: Air Albania, Austrian Airlines, Aegean Airlines, Air Serbia, Airbaltic, AirFrance, British Airways, Easy Jet, Eurowings, Flydubai, Flynas, IBERIA, ITA Airways, Jazeera Airways, LOT Polish Airlines, Lufthansa, Pegasus Airlines, SunExpress, Swiss International, Transavia i TUI fly.

== Transport naziemny ==
{{mapa|41.414722|19.720556|zoom=15|szerokość=450|wysokość=450|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
* {{Znacznik|LU-NA shpk|41.328457 |19.820872 |typ=transport}}'''[https://luna.al/ LU-NA shpk (Tirana)]''' (przystanek autobusowy na lotnisku Luna (miasto)), ~Plac Skanderbega (''w mieście, na południowy wschód od Opery, na wschód od placu Skanderbega; {{Znacznik|Przystanek na lotnisku|41.4172444|19.7139898|typ=transport}}'''na lotnisku''', wyjdź z lotniska lewą stroną od hali przylotów (tj. na południe) i podążaj ścieżką mijając kioski wynajmu samochodów, a po około 200 m będzie czekał autobus lub minibus Luna''), ☏ +355 69 379 4848, +355 69 572 7261, +355 69 205 4002, +355 69 209 8908, info@luna.al. 24/7, o każdej pełnej godzinie. Miasto obsługuje oficjalny autobus wahadłowy z lotniska na plac Skanderbega i odwrotnie. Podróż autobusem trwa 30-40 minut przy normalnym natężeniu ruchu, ale rzadko przekracza 50 minut. Płatność możliwa gotówką, kartą i za pośrednictwem strony internetowej. 400 leków. 
'''Tani transport lub podróż do Szkodry lub Krudży'''
*  Jeśli chcesz obniżyć koszty podróży do centrum [[Tirana|Tirany]] do 100 leków, spróbuj złapać autobus regionalny z głównej drogi na prawo/północ od terminalu. Niektóre autobusy regionalne robią objazd przy lotnisku (nazywanym ''Rinas''), ponieważ dotarcie do miasta tą drogą jest szybsze niż przez [[Kamza|Kamëz]]. W drodze na lotnisko powinny być autobusy z Północnego Dworca Autobusowego przejeżdżające przez Rinas (jest to nawet zaznaczone w rozkładzie jazdy, ale nie jest to potwierdzone).
* Alternatywnie, jeśli masz czas, zawsze możesz przejechać przez [[Kamza|Kamëz]] (czyt. ''Kamza'') – autobusy między [[Kamza|Kamëz]] a Skanderbeg kosztują 40 leków i kursują regularnie w ciągu dnia. Między Kamëzem a lotniskiem jest 7,5 km boczną drogą, ale korzysta z niej wiele samochodów i prawdopodobnie znajdziesz kogoś, z kim można złapać stopa do Kamëzu (lub nawet [[Tirana|Tirany]]).
* Aby tanio wyjechać z lotniska lub do niego dotrzeć, albo dojechać z lotniska lub do '''miejsc na północ od Tirany''' (takich jak [[Szkodra]] lub [[Kruja]]), można przejść pieszo (3,5 km) na północ wokół lotniska do/z głównej autostrady, która biegnie na wschód od lotniska. Tą autostradą kursuje wiele autobusów regionalnych (Fusze Kruja, Szkodra, Lezhe). Z/do tej bocznicy do/z Tirany autobusem regionalnym należy przejechać przez Północny Dworzec Autobusowy za 50 leków. Dojazd autostopem do [[Tirana|Tirany]], a przynajmniej do Kamëzu, jest stąd również łatwy.
* '''Vanny do/z Szkodry, [[Fier]] i [[Durrës]]'''. Na lotnisku odjeżdżają obok autobusu LU-NA Tirana Airport Bus. Alternatywnie, jeśli chcesz tanio dojechać do [[Szkodra|Szkodry]], po prostu przejdź na autostradę na zachód od lotniska, gdzie kursuje wiele lokalnych autobusów/furgonów. [[Durres]]: 600 leków. 
* '''Vanny/minibusy bezpośrednio do [[Wlora|Wlory]]''': Wyjedź z lotniska na lewo od hali przylotów (tj. na południe) i podążaj ścieżką mijając kioski wypożyczalni samochodów. W pobliżu przystanku autobusowego ''Luna'' znajdziesz vany/minibusy „HERMES”. Cena wynosi 12-15 euro (w zależności od godziny odjazdu).

=== Autostopem ===
Zwłaszcza w nocy lub jeśli nie jedzie żaden autobus z lotniska, po prostu poczekaj za rondem na północny zachód od lotniska, gdzie przejeżdża wiele samochodów. Ktoś miejscowy lub nieoficjalne taksówki zaproponują Ci podwózkę do centrum. Nie płać więcej niż 100-300 leków (od osoby). Jeśli kierowca się nie zgodzi, po prostu poczekaj na następnego – jest ich wielu. Miej przygotowaną odliczoną resztę i zwróć uwagę na zasady obowiązujące w nieoficjalnych taksówkach. Albańczycy to przeważnie hojni i bardzo pomocni ludzie.

=== Taksówka ===
Istnieje wiele firm taksówkarskich oferujących swoje usługi. Wydaje się, że co najmniej dwie z nich posiadają oficjalne zezwolenia. Czekają w kolejce na oficjalnym postoju taksówek na lotnisku, przed halą przylotów, wzdłuż biur wynajmu samochodów. Opłata za przejazd do centrum [[Tirana|Tirany]] tymi oficjalnymi taksówkami wynosi 2200-2500 leków. Opłata za przejazd innymi firmami taksówkarskimi, zwłaszcza tymi korzystającymi z samochodów elektrycznych, wynosi 1100-1300 leków (lipiec 2025), ale trzeba zadzwonić do taksówki (lub skontaktować się przez WhatsApp lub skorzystać z aplikacji), aby odebrać Cię w strefie „kiss and fly” (od 2025 r. przed nowo wybudowaną częścią lotniska). Niektóre z firm taksówkarskich:

* '''[https://taxiluxalbania.al/welcome/ Taxi Lux Albania]''', ☏ +355 67 203 3335. Testowana w lipcu 2025 r. Można skontaktować się z podanym numerem telefonu za pośrednictwem WhatsApp. Zamówiona taksówka była dostępna w ciągu 10 minut. Możesz również zamówić taksówkę, która odbierze Cię o określonej godzinie i zawiezie na lotnisko. Koszt przejazdu do placu Skanderbega nowoczesnym elektrycznym Hyundaiem wynosił 1100 leków. 
* '''[https://speedtaxi.al/ Speed ​​Taxi]'''. 
* '''[https://citytaxi.al/ City Taxi]'''. 
* '''[https://tiataxi.al/ TIA Taxi]'''. 
Przed budynkiem terminala znajdują się również prywatne taksówki, lepiej zapytać o cenę przed skorzystaniem z taksówki.

=== Wynajętym samochodem ===
Istnieje wiele możliwości wynajęcia samochodu poza lotniskiem, aby podróżować po [[Albania|Albanii]]. Większość biur znajduje się na południe od południowego wyjścia z lotniska. Odbiór/parking często będzie oddalony o kilkaset metrów od ogrodzonego terenu lotniska.

Nie warto korzystać ze znanej firmy z Europy Zachodniej, ponieważ jest ona droższa i mniej popularna. Lokalni dostawcy są często lepsi, ale zawsze warto wcześniej sprawdzić ich ocenę.

Polecamy:

* {{Znacznik|Eagle Car Rental|41.41759 |19.71326 |typ=transport}}'''[https://eaglerent.al/ Eagle Car Rental]''', ☏ +355 69 916 3388. Niezawodna wypożyczalnia, ale w przeszłości obowiązywała zasada zwrotu umytego samochodu, co może być nieco skomplikowane, jeśli się spieszysz. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnie samochodów Albania (Kristi)|41.4179 |19.7137 |typ=transport}}'''Wypożyczalnie samochodów Albania (Kristi)''', ☏ +355 68 905 0400. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia samochodów Tirana Rinas - Air Rental|41.41828 |19.71367 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia samochodów Tirana Rinas - Air Rental''', ☏ +355 69 480 9004. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia tanich samochodów w Albanii|41.41776 |19.71374 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia tanich samochodów w Albanii''', ☏ +355 69 630 3300. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia samochodów Together Around Albania|41.418 |19.714 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia samochodów Together Around Albania''', ☏ +355 69 727 0555.

{{Jest w|Albania}}

{{zarys}}

[[Kategoria:Albania]]
[[Kategoria:Porty lotnicze|Tirana]]</text>
      <sha1>1m29yqamt1ws77cyaz1s35ftx0qoxvt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tervola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19230</id>
    <revision>
      <id>156908</id>
      <timestamp>2026-05-11T17:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>156908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="899" sha1="l0ksvkahadxiojaok5znwo3b880cpnx" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Tervola
 |widok = Tervola_Old_Church_20210909_02.jpg
 |herb = Tervola.vaakuna.svg
 |mapa = Tervola Suomen maakuntakartalla.png
 |region = [[Laponia (Finlandia)|Laponia]]
 |powierzchnia = 1592,03
 |lud = 2800
 |prefiks = 
 |www = https://tervola.fi/
}}
'''Tervola''' – gmina i najbardziej na północ wysunięte miasto w [[Finlandia|Finlandii]], w regionie [[Laponia (Finlandia)|Laponia]], Kemi–Tornio.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Koleją ===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

=== Samochodem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Laponia (Finlandia)}}

[[Kategoria:Finlandia]]</text>
      <sha1>l0ksvkahadxiojaok5znwo3b880cpnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oberursel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19231</id>
    <revision>
      <id>156909</id>
      <timestamp>2026-05-11T17:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>156909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="5prc6c2k6sic13abnwwg3f43jf75l7o" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje podstawowe miasto
|nazwa=Oberursel
|widok=Ou-marktplatz001.jpg
|herb=DEU_Oberursel_COA.svg
|mapa=Karte Oberursel in Deutschland.png
|region=[[Hesja]]
|powierzchnia=45,37
|lud=46 700
|prefiks=06173
|www=https://www.oberursel.de/de/
}}
'''Oberursel''' – miasto w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Hesja]], w [[Rejencja Darmstadt|rejencji Darmstadt]], w powiecie Hochtaunus.

== Informacje ogólne ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższy port lotniczy znajduje się we [[Frankfurt nad Menem|Frankfurcie nad Menem]] ''(Frankfurt am Main)''.

=== Koleją ===

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Nocleg ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==

{{Jest w|Taunus}}

{{Zarys}}

[[Kategoria:Hesja]]</text>
      <sha1>5prc6c2k6sic13abnwwg3f43jf75l7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Murgob</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19232</id>
    <revision>
      <id>156910</id>
      <timestamp>2026-05-11T17:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>156910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="941" sha1="ju8rbjm7u7vchpsu5x82ades99deynk" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Murgob
 |widok = Murghab_2_TJ.jpg
 |herb =
 |mapa =
 |region = [[Górski Badachszan]]
 |powierzchnia = 
 |lud = 11 200
 |prefiks = +992 
 |www = 
}}
'''Murgob''' – miejscowość i dżamoat w [[Tadżykistan]]ie, w [[Górski Badachszan|Górskim Badachszanie]].

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Koleją ===

=== Samochodem ===
Murgob jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Warto spróbować ==

== Najbliższe okolice ==

== Nauka ==

== Praca ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
=== Oszczędnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Porady ==

== Wyjazd ==

{{zarys}}

{{Jest w|Tadżykistan}}

[[Kategoria:Tadżykistan]]</text>
      <sha1>ju8rbjm7u7vchpsu5x82ades99deynk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prefektura Nagano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19233</id>
    <revision>
      <id>156912</id>
      <timestamp>2026-05-11T17:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>156912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="730" sha1="d2i14glpg2tgr4d4sfd9vc9yqhr0jbf" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''Prefektura Nagano''' – prefektura w [[Japonia|Japonii]], w centralnej części wyspy [[Honsiu]] (Honshū), w regionie [[Chūbu]]. Jej stolicą jest miasto [[Nagano]].

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Historia ===

=== Polityka ===

=== Gospodarka ===

== Dojazd ==
=== Samochodem ===

=== Samolotem ===

=== Statkiem ===

== Miasta ==
* [[Nagano]]
* [[Ueda]]
* [[Azumino]]
* [[Saku]]
* [[Hakuba]]
* [[Iida]]
* [[Suwa (Nagano)|Suwa]]
* [[Iiyama]]
* [[Ōmachi]]
* [[Minowa]]

== Ciekawe miejsca ==

== Komunikacja ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Noclegi ==
&lt;!-- === Narty === --&gt;

== Bezpieczeństwo ==
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

{{Jest w|Honsiu}}

[[Kategoria:Japonia]]</text>
      <sha1>d2i14glpg2tgr4d4sfd9vc9yqhr0jbf</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>