Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 3175 157277 145557 2026-06-13T16:55:44Z TecEErbe 15513 Literówka 157277 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Jednostka administracyjna infobox |herb = POL województwo wielkopolskie COA.svg |flaga = POL województwo wielkopolskie flag.svg |mapa = Greater Poland in Poland (+rivers).svg |stolica = [[Poznań]] |powierzchnia = }} '''Województwo wielkopolskie''' – województwo w środkowo-zachodniej Polsce, na [[w:Pojezierze Wielkopolskie|Pojezierzu Wielkopolskim]] i [[w:Nizina Południowowielkopolska|Nizinie Południowowielkopolskiej]], w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu - Poznań, Kalisz, Leszno i Konin, 31 powiatów i 226 gmin, a siedzibą władz województwa i marszałka województwa jest [[Poznań]]. Województwo wielkopolskie ma daleko do Warszawy. == Charakterystyka == === Geografia === Województwo wielkopolskie leży na Nizinie Wielkopolskiej oraz na Pojezierzu Wielkopolskim. Głównymi rzekami regionu są: [[Warta]], Noteć, Prosna oraz Obra. Północna część regionu to fragment Pojezierza Południowopomorskiego i Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, środkowa to Pojezierze Wielkopolskie i Pradolina Warciańsko-Odrzańska, a południowa należy do Pojezierza Leszczyńskiego, Niziny Południowowielkopolskiej i Wału Trzebnickiego. Powierzchnia regionu została ukształtowana w większości przez lądolód skandynawski, który ustąpił z tych terenów 12-10 tys. lat temu – stąd liczne (szczególnie w zachodniej i północnej części regionu) jeziora. Wbrew obiegowej opinii o woj. wielkopolskim jako regionie płaskim, aż 40% powierzchni zajmuje teren pagórkowaty, 50% – falisty, a jedynie 10% to płaskie równiny. Najwyższym punktem regionu jest Kobyla Góra w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich (282 m n.p.m.), najniższy z kolei punkt leży w dolinie Noteci koło Krzyża (31 m n.p.m.). === Fauna i flora === Lasy zajmują 25,3% powierzchni województwa wielkopolskiego, czyli nieco poniżej średniej krajowej, która wynosi 28,4%. Najmniej lasów jest w powiecie kolskim (10,8%), z kolei najbardziej zielony jest powiat czarnkowsko-trzcianecki (50,4%) Największe kompleksy leśne rozciągają się między Wartą a Notecią. Obszar ten zajmuje [[Puszcza Notecka]]. Duże kompleksy znajdują się także na północ od Piły, na północ od Zbąszynia, miedzy Krotoszynem a Ostrzeszowem, a także na północ i południe od Poznania, gdzie rozciąga się [[Puszcza Zielonka]] oraz [[Wielkopolski Park Narodowy]]. W województwie dominuje drzewostan iglasty. === Klimat === Klimat województwa wielkopolskiego charakteryzuje się mniejszymi niż w innych regionach Polski wahaniami temperatur. Lata tu są ciepłe, a zimy łagodne. Województwo należy do najbardziej suchych obszarów kraju. Roczna suma opadów średnio wynosi 500-550 mm. Na wschodzie regionu opadów jest jeszcze mniej, bo 450 mm. Powoduje to stepowienie terenu na tym obszarze. Okres wegetacji jest w województwie wielkopolskim długi. Wynosi on średnio 210-220 dni. === Historia === Województwo wielkopolskie utworzono 1 stycznia 1999 z województw poprzedniego podziału administracyjnego: * poznańskiego (w całości) * konińskiego (oprócz gmin Uniejów, Grabów i Świnice Warckie) * pilskiego (oprócz gmin powiatu wałeckiego) * leszczyńskiego (oprócz gmin powiatów górowskiego i wschowskiego) * kaliskiego (oprócz gmin powiatów wieruszowskiego i oleśnickiego) * zielonogórskiego (tylko gminy Wolsztyn, Siedlec i Zbąszyń) * gorzowskiego (tylko gminy Międzychód i Miedzichowo) * bydgoskiego (tylko gmina Trzemeszno). [[Plik:Poznan Fara 106-07.jpg|mały|Fara w [[Poznań|Poznaniu]]]] == Dojazd == [[Plik:Saint Stanislaus church in Kalisz 02.JPG|mały|Kościół św. Stanisława w [[Kalisz|Kaliszu]] ]] === Pociągiem === Głównym (co nie oznacza, że jedynym) węzłem kolejowym regionu jest [[Poznań]], dokąd można dojechać z niemal każdego zakątka Polski. Ważniejsze połączenie dalekobieżne: * [[Szczecin]] (przez [[Szamotuły]], Wronki, Krzyż, Stargard) – 10-12 na dobę (tylko pospieszne i ekspresy) * [[Kołobrzeg]] / [[Koszalin]] / [[Słupsk]] – do 8 na dobę (w sezonie), w tym 2 osobowe całoroczne * Trójmiasto (przez [[Gniezno]], Inowrocław, [[Bydgoszcz]], Tczew) – 6-8 na dobę (tylko pospieszne) + po 2 osobowe do Bydgoszczy i Torunia * [[Olsztyn]] (przez [[Gniezno]], [[Toruń]]) – 3 na dobę (tylko pospieszne) * [[Warszawa]] (przez [[Konin]], Kutno) – kilkanaście na dobę, w większości klasy Ex, IC, IC+, EC, TLK, zaledwie 1 pospieszny – nocą * [[Łódź]] (na ogół przez [[Ostrów Wielkopolski]], [[Kalisz]]) – 6 na dobę, w tym większość osobowych lub przyspieszonych * [[Kraków]] (większość przez [[Wrocław]], [[Opole]], [[Katowice]]) – do 10 na dobę, w tym 4 do [[Przemyśl]]a * [[Katowice]] (większość przez [[Wrocław]], [[Opole]]) – do 12 na dobę * [[Wrocław]] (przez [[Leszno]]) – ponad 20 na dobę, duży wybór i dobry czas jazdy, na ogół szybciej niż szosą, od osobowych przez przyspieszone, pospieszne, do ekspresów i IC * kurorty w Sudetach: [[Szklarska Poręba]] – do 3 dziennie (2 całoroczne przyspieszone + pospieszny w sezonie), [[Kudowa-Zdrój]] – również 3 dziennie (2 całoroczne przyspieszone + pospieszny w sezonie). [[Plik:Piła rodzina.JPG|mały|Kościół św. Rodziny w [[Piła|Pile]]]] Oprócz Poznania ważniejszymi węzłami są: '''[[Piła]]''' – stąd dojedziemy do: * Gorzowa Wielkopolskiego w lubuskim (czasem z przesiadką w Krzyżu) i dalej Kostrzyna, gdzie możliwe są przesiadki na [[Berlin]] * Kołobrzegu / Koszalina / Słupska w zachodniopomorskim i pomorskim (więcej połączeń w sezonie letnim) * Bydgoszczy / Torunia / Włocławka w kujawsko-pomorskim – kilka pospiesznych na dobę, do Bydgoszczy również dość liczne osobowe '''[[Leszno]]''' – dojazd do: * lubuskiej Zielonej Góry (przez dolnośląski Głogów) * zatrzymują się tu '''wszystkie pociągi''' (również Ex i IC) na trasie [[Poznań]] – [[Wrocław]] - Wrocław Główny w dolnośląskim [[Plik:Leszno,ul.Słowiańska 26 -Poczta.jpg|mały|Budynek Poczty Polskiej w [[Leszno|Lesznie]]]] '''[[Ostrów Wielkopolski]]''' – możliwy dojazd do: * [[Łódź|Łodzi]] i dalej do stolicy [[Warszawa|Warszawy]] – kilka pociągów na dobę (pospieszne z Wrocławia + osobowe z Poznania do Łodzi) * [[Wrocław]]ia – 3 osobowe + kilka pospiesznych * Zgorzelca przez [[Wrocław]] i [[Legnica|Legnicę]] * w sezonie do Kudowy-Zdroju pod Czechy przez [[Wrocław]] – [[Kłodzko]] oraz do Suwałk === Samochodem === Droga krajowa nr 8 od strony woj. świętokrzyskiego, a jedynym miastem, przez którego prowadzi ta droga, jest Kępno. === Autobusem === === Samolotem === Jedynym pasażerskim portem lotniczym regionu jest [[Poznań]] – Port Lotniczy Ławica im. Henryka Wieniawskiego znajduje się zaledwie 7 km od ścisłego centrum miasta (hotele, dworzec, Międzynarodowe Targi Poznańskie) i oferuje ponad 20 destynacji (4 normalnokosztowe, pozostałe to tanie linie), w tym 3 krajowe (Warszawa, Kraków, Szczecin). Poznański port jest jednym z najnowocześniejszych w Polsce, a dojazd do poznańskiego Starego Miasta (7 km) zajmuje przeciętnie 20-25 minut. Inne to Łódź, Wrocław, Warszawa czy Katowice-Pyrzowice. [[Plik:Turek ratusz.jpg|mały|Ratusz w [[Turek|Turku]]]] == Regiony == Wielkopolska jest relatywnie spójnym regionem, ale występują tu (jak w innych częściach kraju) dzielnice historyczne: * Wielkopolska właściwa – obejmująca centrum województwa wielkopolskiego, z [[Poznań|Poznaniem]] czy [[Leszno|Lesznem]] * Wielkopolska wschodnia – rejon [[Gniezno|Gniezna]], [[Konin]]a, [[Kalisz]]a – pozostałość po piastowskim jeszcze (XII-XIII wiek) podziale Wielkopolski na ziemię poznańską i gnieźnieńsko-kaliską, ugruntowany dodatkowo istniejącym od 1000 roku podziałem na diecezje poznańską i gnieźnieńską. * tzw. „Region Kozła” – od regionalnej nazwy instrumentu muzycznego ‘dudy’ – okolice [[Wolsztyn]]a i [[Nowy Tomyśl|Nowego Tomyśla]] * Pałuki – historyczny region na pograniczu Wielkopolski i Kujaw. Dziś stolica jego wielkopolskiej części jest [[Wągrowiec]]. * [[Krajna]] – północno-wschodnie rejony województwa wielkopolskiego – okolice [[Piła|Piły]], [[Złotów|Złotowa]], czasem zaliczane już do Pomorza Wschodniego Należy też wspomnieć, że od wprowadzenia nowego podziału administracyjnego w 1999 roku, poza granicami administracyjnej Wielkopolski znalazły się m.in.: [[Gorzów Wielkopolski]] w lubuskim, wschodnia część ziemi lubuskiej ([[Wschowa]], [[Sulechów]]) w lubuskim czy okolice [[Strzelno|Strzelna]] – [[Mogilno|Mogilna]] – [[Żnin]]a, które przypadły [[województwo kujawsko-pomorskie|województwu kujawsko-pomorskiemu]]. == Powiaty == Na terenie województwa wielkopolskiego wyróżniamy następujące powiaty: [[Plik:Woj wielkopolskie adm.png|thumb|upright=2.5|31 powiatów województwa wielkopolskiego]] === Powiaty grodzkie i miasta === * '''[[Kalisz]]''' * '''[[Konin]]''' * '''[[Leszno]]''' * '''[[Poznań]]''' [[Plik:SM Konin Kościół św Bartłomieja (7) ID 651687.jpg|mały|Kościół św. Bartłomieja w [[Konin|Koninie]]]] [[Plik:Cathedral of Gniezno (18).jpg|mały|Katedra w [[Gniezno|Gnieźnie]]]] === Powiaty ziemskie === * '''[[powiat chodzieski]]''' * '''[[powiat czarnkowsko-trzcianecki]]''' * '''[[powiat gnieźnieński]]''' * '''[[powiat gostyński]]''' * '''[[powiat grodziski]]''' * '''[[powiat jarociński]]''' * '''[[powiat kaliski]]''' * '''[[powiat kępiński]]''' * '''[[powiat kolski]]''' * '''[[powiat koniński]]''' * '''[[powiat kościański]]''' * '''[[powiat krotoszyński]]''' * '''[[powiat leszczyński]]''' * '''[[powiat międzychodzki]]''' * '''[[powiat nowotomyski]]''' * '''[[powiat obornicki]]''' * '''[[powiat ostrowski (województwo wielkopolskie)]]''' * '''[[powiat ostrzeszowski]]''' * '''[[powiat pilski]]''' * '''[[powiat pleszewski]]''' * '''[[powiat poznański]]''' * '''[[powiat rawicki]]''' * '''[[powiat słupecki]]''' * '''[[powiat szamotulski]]''' * '''[[powiat średzki (województwo wielkopolskie)]]''' * '''[[powiat śremski]]''' * '''[[powiat turecki]]''' * '''[[powiat wągrowiecki]]''' * '''[[powiat wolsztyński]]''' [[Plik:Kościół p. w. św. Marcina i dom nr Rynek 24 w Jarocinie..jpg|mały|Kościół św. Marcina w [[Jarocin|Jarocinie]]]] [[Plik:PL Złotów, kościół par. p.w. Wniebowzięcia NMP, 1660-1664.JPG|mały|Kościół Wniebowzięcia NMP w [[Złotów|Złotowie]]]] == Miasta == Głównymi miastami na prawach powiatu regionu są – oprócz Poznania – dawne miasta wojewódzkie, tworzące większe województwo wielkopolskie: * [[Kalisz]] * [[Konin]] * [[Leszno]] * [[Piła]] a także miasta powiatowe: * [[Gniezno]] * [[Ostrów Wielkopolski]] * [[Jarocin]] * [[Krotoszyn]] * [[Środa Wielkopolska]] * [[Września]] A inne większe miasta powiatowe to: [[Śrem]], [[Turek]], [[Kościan]], [[Koło]], [[Rawicz]] czy [[Chodzież]]. [[Plik:Śrem fara bok.jpg|mały|Fara w [[Śrem|Śremie]]]] === Inne miejscowości === * [[Łobżenica]] * [[Miłosław]] (miasto w powiecie wrzesińskim) * [[Nekla]] * [[Trzemeszno]] (miasto w powiecie gnieźnieńskim) * [[Złotów]] [[Plik:Basílica de Nuestra Señora de Licheń, Stary Licheń, Polonia, 2016-12-21, DD 36-38 HDR.jpg|mały|Bazylika NMP Bolesnej Królowej Polski (MB Licheńskiej) w [[Licheń Stary|Licheniu Starym]]]] [[Plik:Krotoszyn kościół J. Chrzciciela 01.JPG|mały|Kościół św. Jana Chrzciciela w [[Krotoszyn|Krotoszynie]]]] [[Plik:Ostrów Wielkopolski ul. Wrocławska.jpg|mały|Ulica Wrocławska w [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowie Wielkopolskim]]]] == Wioski == * [[Biechowo (województwo wielkopolskie)]] * [[Borowy Młyn (województwo wielkopolskie)]] * [[Brzostków (województwo wielkopolskie)]] * [[Budziejewko]] * [[Chalin (województwo wielkopolskie)]] * [[Chrzypsko Wielkie]] * [[Ciążeń]] * [[Cichowo (województwo wielkopolskie)]] * [[Giecz]] * [[Kamionna (województwo wielkopolskie)]] * [[Kolno (powiat międzychodzki)]] * [[Konarzewo (powiat poznański)]] * [[Kwilcz]] * [[Lutom (województwo wielkopolskie)]] * [[Łężeczki]] * [[Łódź (powiat poznański)]] * [[Łubowo (województwo wielkopolskie)]] Drewniany [[w:Kościół św. Mikołaja w Łubowie|kościół pw. św. Mikołaja]] z 1660 r., jeden z najstarszych wielkopolskich kościołów drewnianych. Na wieży krzyż maltański * [[Miłostowo (województwo wielkopolskie)]] * [[Muchocin]] * [[Orzeszkowo (powiat międzychodzki)]] * [[Radgoszcz (województwo wielkopolskie)]] * [[Rozbitek]] (wieś w powiecie międzychodzkim, siedziba ''Instytutu Rozbitek'' J. P. Kaczmarka) * [[Słopanowo]] * [[Sowia Góra (powiat międzychodzki)]] * [[Starczanowo (wieś w powiecie poznańskim)]] * [[Śródka (powiat międzychodzki)]] * [[Tomice (powiat poznański)]] * [[Wąsowo]] * [[Wierzenica]] * [[Winna Góra (województwo wielkopolskie)]] * [[Zatom Stary]] [[Plik:Town hall in Kępno, Poland.jpg|mały|Ratusz w [[Kępno|Kępnie]]]] [[Plik:Kosciol Swietego Krzyza we Wrzesni.jpg|mały|Kościół św. Krzyża we [[Września|Wrześni]]]] [[Plik:Grodzisk Wielkopolski - ul. Szeroka.jpg|mały|Ulica Szeroka w [[Grodzisk Wielkopolski|Grodzisku Wielkopolskim]]]] == Ciekawe miejsca == * [[Dziewicza Góra (Pojezierze Wielkopolskie)]] – wzniesienie o wysokości 144,9 m n.p.m. na Pojezierzu Wielkopolskim, położone w Polsce, w województwie wielkopolskim. Wyniosłość względna to około 90 m. Najwyższe wzniesienie na terenie Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka. Teren wzniesienia jest objęty specjalnym obszarem ochrony siedlisk „Uroczyska Puszczy Zielonki”. Wzniesienie jest drugim co do wysokości w paśmie wzgórz moreny czołowej stadiału poznańskiego. * [[Kobyla Góra (Wzgórza Ostrzeszowskie)]] – najwyższe wzniesienie Wielkopolski (284 m n.p.m.) położone w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich. Na jej szczycie od 1999 r. znajduje się tzw. Krzyż Wielkopolski do którego prowadzą szlaki PTTK. Na szczycie znajdują się również pamiątkowe kamienie oraz dzwon im. Jana Pawła II – dar mieszkańców ziemi ostrzeszowskiej. * [[Puszcza Zielonka]] – duży kompleks leśny na północny wschód od Poznania, liczne szlaki piesze, rowerowe, wiele jezior z kąpieliskami i łowiskami. Na obrzeżach liczne kościółki drewniane oraz inne zabytki – choćby pałac i klasztor pocysterski w [[Owińska]]ch. * [[w:Stobnica (województwo wielkopolskie)|Stobnica]] – mała wieś na południowo-zachodnim skraju Puszczy Noteckiej z jedną z nielicznych w Polsce hodowlą wilków (prowadzona przez katedrę zoologii poznańskiej Akademii Rolniczej) * [[Śmiełów]] – osada znana z Muzeum im. Adama Mickiewicza mieszczącego się w klasycystycznym pałacu, w którym latem 1831 r. przebywał Adam Mickiewicz. * We wsi [[Brzostków (województwo wielkopolskie)|Brzostków]] kościół pw. św. Jana Chrzciciela widoczny z daleka jest najciekawszym, choć nie jedynym wartym uwagi, obiektem. Wzniesiono go w 1840 r. na zniwelowanym w tym celu wzgórzu. Interesujący jest niedawno odnowiony dwór klasycystyczny zbudowany przed 1781 r. Budynek na planie prostokąta, parterowy, podpiwniczony. Z wysokim mansardowym dachem z lukarnami. W obu elewacjach piętrowe pozorne ryzality zwieńczone trójkątnymi naczółkami. Wokół krajobrazowy park (5 ha) ze stawem i pomnikowymi drzewami, m.in. 400-letnim dębem. Znajduje się jeszcze pozostałość folwarku z niezwykłym, neogotyckim spichlerzem zbudowanym ok. 1830 r. w formie obiektu obronnego z okienkami naśladującymi strzelnice, i ośmiobocznymi narożnikowymi... basztami zwieńczonymi krenelażem (architektonicznie jedna z najciekawszych tego typu budowli w kraju), także dawna kuźnia i czworak z XIX/XX w. Dzisiaj są w rękach prywatnych i można im się przyjrzeć zza parkanu. Tutaj został pochowany pułkownik Ludwik Szczaniecki, adiutant gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, uczestnik kampanii napoleońskich, dowódca 2 pułku jazdy kaliskiej doby powstania listopadowego. * [[w:Pawłowice (powiat leszczyński)|Pawłowice]] – wieś położona w województwie wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, w gminie Krzemieniewo, ok. 105 km na południe od Poznania. Główne zabytki Pawłowic to barokowo-klasycystyczny pałac hrabiów Mielżyńskich (w tym: sala kolumnowa, sala jedwabna, apartamenty dziedziców), a także kościół pod wezwaniem MB Śnieżnej, w którym pochowany jest m.in. generał [[w:Stanisław Kostka Mielżyński|Stanisław Kostka Mielżyński]]. == Transport == === Kolej === Podstawą transportu w regionie jest zdecydowanie kolej. Głównym i najważniejszym węzłem jest [[Poznań]], nieco mniej połączeń oferują węzły regionalne: [[Leszno]], Ostrów Wielkopolski czy Piła. Najważniejszą linią regionu jest trasa z Warszawy via [[Konin]], [[Września|Wrześnię]], Poznań w kierunku granicy zachodniej i dalej do [[Berlin]]a. Inne linie magistralne to: * [[Szczecin]] – [[Poznań]] – [[Leszno]] – [[Wrocław]] * z woj. pomorskiego przez [[Piła|Piłę]] – [[Poznań]] – Jarocin – Ostrów Wielkopolski i dalej albo przez [[Kalisz]] do [[Łódź|Łodzi]] lub dalej na południe do [[Katowice|Katowic]] * z Trójmiasta lub [[Olsztyn]]a (woj. warmińsko-mazurskiego) przez Inowrocław – [[Gniezno]] do Poznania * z [[Bydgoszcz]]y (woj. kujawsko-pomorskiego) przez [[Piła|Piłę]] do Krzyża i dalej Gorzowa Wielkopolskiego (woj. lubuskie) i [[Berlin]]a (Niemcy) * z Ostrowa Wielkopolskiego południowymi polami regionu do [[Leszno|Leszna]] i dalej do Głogowa (woj. dolnośląskie) Sieć linii głównych uzupełniają linie lokalne, którym w woj. wielkopolskim powodzi się chyba nieco lepiej niż w innych częściach kraju (w nawiasach orientacyjna liczba połączeń na dobę) * [[Piła]] – Wałcz (6) * Piła – Złotów – Chojnice (5 do 6) * [[Poznań]] – [[Wągrowiec]] – Gołańcz (8 do 10) * Poznań – [[Grodzisk Wielkopolski]] – [[Wolsztyn]] (7 do 9) * [[Gniezno]] – [[Września]] – Jarocin – Krotoszyn (i dalej [[Wrocław]]) (3 do 5) * Jarocin – [[Leszno]] (4) * Ostrów Wielkopolski – Krotoszyn – Leszno (5 do 8) * [[Leszno]] – [[Wolsztyn]] (5 do 6) * wschodnimi polami regionu przebiega jeszcze słynna przedwojenna Magistrala Węglowa, mająca obecnie małe znaczenie w turystyce, tym bardziej że kursują nią zaledwie 4 pary pociągów osobowych na dobę plus dalekobieżne w sezonie letnim. Na trasach z [[Wolsztyn]]a do [[Poznań|Poznania]] (odjazdy z Wolsztyna ok. 5:30 i ok. 11:30, a z Poznania ok. 9:30 i 15:30) oraz z Wolsztyna do [[Leszno|Leszna]] (odjazd z Wolsztyna ok. 6:00, powrót z Leszna ok. 15:30) kursują – jako jedyne w Polsce planowe pociągi prowadzone parowozami. (Godziny podane są jako „około” ze względu na zmiany rozkładu jazdy, wynikające w szczególności z prac prowadzonych w węźle poznańskim). Warto tu wspomnieć również o kolejkach wąskotorowych. Większość z nich służy wyłącznie celon turystycznym (kursy w wakacje, weekendowe itp), ale regionalną ciekawostką jest pierwsza, niezależna od PKP i prywatna linia kolejowa w Polsce: 23-kilometrowy odcinek od Starego Bojanowa (linia Poznań-Wrocław) przez [[Śmigiel]] do Wielichowa. Codziennie w trasę wyrusza tu kilkanaście pociągów. Rozkład: http://www.skpl.kalisz.pl (operator obsługuje tez niektóre inne trasy wąskotorowe – patrz niżej) Ponadto pociągi po wąskich torach (często tylko towarowe, ale z możliwością zamówienia kursu wycieczkowego) kursują na trasach: * Stare Bojanowo – Śmigiel (SKPL) [http://www.skpl.kalisz.pl] * Środa Wielkopolska – Zaniemyśl * Pleszew – Pleszew Miasto (SKPL) [http://www.skpl.kalisz.pl] * Opatówek – Turek (SKPL) [http://www.skpl.kalisz.pl] * Gniezno – Witkowo [http://www.gkw.gniezno.pl] * rejon Białośliwia (koło Piły) mailto:zarzad@twkp.most.org.pl * przez zupełnie skrajnie wschodni kawałek Wielkopolski przebiega też fragment trasy Krośniewickiej Kolei Dojazdowej (SKPL) == Warto zobaczyć == Perłami regionu są pierwsze stolice (liczba mnoga!) Polski z X-XI wieku z licznymi zabytkami z okresu pierwszych Piastów: * dwa najważniejsze ośrodki Państwa Piastów, czyli [[Gniezno]] i [[Poznań]] * oraz inne, odgrywające mniejszą rolę we wczesnym średniowieczu, a dziś wioski: [[Giecz]] i [[Ostrów Lednicki]] Innymi dużymi miastami regionu wartymi spędzenia tam przynajmniej paru godzin są: * [[Kalisz]] * [[Koło]] * [[Leszno]] * [[Konin]] Mniejsze miasta z ciekawymi zabytkami, tradycjami to m.in.: * [[Kórnik]] (18 km na południowy wschód od miasta Poznania) z neogotyckim (choć starszym w swej genezie) zamkiem, ogrodem dendrologicznym i bogatą w eksponaty najwyższej klasy Biblioteka Kórnicką * [[Rogalin]] (16 km na południe) z barokowo-klasycystycznym pałacem, ze słynną kolekcją malarstwa rodziny Raczyńskich, powozownią i nie mniej znanymi dębami: Lechem, Czechem i Rusem. * [[Puszczykowo]] (15 km na południe) z muzeum podróżniczym Arkadego Fiedlera, siedzibą dyrekcji [[Wielkopolski Park Narodowy|Wielkopolskiego Parku Narodowego]] (wraz z muzeum przyrodniczym) i pięknymi willami w przełomowej dolinie Warty * [[Swarzędz]] (tuż za granicami miasta przy wyjeździe w kierunku Konina-Warszawy) z jednym z nielicznych w Europie Skansenów Pszczelarstwa * [[Nowy Tomyśl]] z największym koszem świata oraz Muzeum Wikliniarstwa i Chmielarstwa * [[Szamotuły]] z niesamowitym Muzeum Ikon, Basztą Halszki i kościołem kolegiackim W województwie wielkopolskim zdecydowanie warto często zjechać z głównych tras gdzieś w bok, aby obejrzeć np.: * [[Dobrzyca|Dobrzycę]] * [[Śmiełów]] * [[Gołuchów (województwo wielkopolskie)|Gołuchów]] * [[Antonin (powiat ostrowski)|Antonin]] * [[Kiszewo]] * [[Owińska]] * [[Szreniawa (województwo wielkopolskie)|Szreniawę]] (15 km na południowy zachód od Poznania) z Muzeum Rolnictwa oraz wieżą widokową Bierbaumów * Lusowo (12 km na zachód od miasta) – kościółek drewniany i prywatne muzeum Dowódców Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 * [[Chludowo]] (15 km na północ od miasta) – muzeum misyjne Ojców Werbistów, to właśnie stąd pochodził zmarły niedawno O. Zielazek * [[Uzarzewo]] (15 km na północny wschód od centrum) – z Muzeum Łowiectwa i Myślistwa * [[Kazimierz Biskupi]] * Kłodawę * [[Kobylniki (powiat szamotulski)]] to głównie pałac wzniesiony przez Zygmunta Gorgolewskiego dla Tadeusza Twardowskiego, drugiego ordynata (syna Teodora) w 1886 r., najeżony wieżami, wieżyczkami i wysokimi kominami sprawia dziś wrażenie bajecznej rezydencji. Utrzymany w bardzo dobrym stanie, mieści hotel i restaurację. * Wełnę z najstarszym w regionie kościółkiem drewnianym z sobotami oraz sąsiedni Jaracz z Muzeum Młynarstwa * [[Tarnowo Pałuckie]] z najstarszym zachowanym kościołem drewnianym w kraju (starszym od Dębna) * Ląd z jednym z najpiękniejszych w Polsce kompleksów pocysterskich * podobne kościoły i klasztory po Szarych Braciach w południowo-zachodniej Wielkopolsce w Przemęcie, wieleniu Zaobrzańskim i Obrze == Turystyka aktywna == Ciekawym pomysłem na spędzenie kilku lub nawet kilkunastu dni w Wielkopolsce może być zwiedzenie regionu z rowerowego siodełka. Całe województwo oferuje wiele lokalnych lub regionalnych oznakowanych tras dla rowerzystów, a wszystkie szlaki przygotowywane przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego mają od 2008 r. założony ślad GPS. Są to: * '''Szlak Stu Jezior''' (SSJ) wyruszający z Poznania na północny zachód przez Kiekrz, [[Szamotuły]] i kończący się na Pojezierzu Międzychodzko-Sierakowskim. * '''Piastowski Szlak Rowerowy''' – rozpoczynający się w Poznaniu nad jeziorem Malta (zbieg ulic Jana Pawła II i Baraniaka) i biegnący mniej więcej równolegle do trasy kolejowej do Gniezna przez [[Ostrów Lednicki]], samo [[Gniezno]] i dalej przez Mogilno do Kruszwicy. * '''Transwielkopolska Trasa Rowerowa''' – Północ (TTR-N) łącząca skrajnie północne części regionu (Piła, Złotów) z Poznaniem. * '''Transwielkopolska Trasa Rowerowa''' – Południe (TTR-S), łącząca Poznań przez [[Jarocin]], [[Gołuchów (województwo wielkopolskie)|Gołuchów]], [[Kalisz]] z malowniczymi Wzgórzami Ostrzeszowskimi na południu Wielkopolski * '''Ziemiański Szlak Rowerowy''' – łączący to, co w Wielkopolsce najbardziej typowe: liczne dworki, pałace, dawne majątki szlacheckie czy magnackie. Szlak rozpoczyna się w Mosinie (18 km na południe od miasta, dokąd można dojechać innym szlakiem przez [[Wielkopolski Park Narodowy]]) i prowadzi dalej na południe do Rawicza. * '''Bursztynowy Szlak Rowerowy''' – łączący miejscowości na wielkopolskim odcinku starożytnego Szlaku Bursztynowego; z [[Kalisz]]a do [[Konin]]a. * '''Nadwarciański Szlak Rowerowy''' – z Poznania na południe przez Mosinę (tu początek Szlaku Ziemiańskiego) i dalej – w większości nadwarciańskimi wałami przeciwpowodziowymi do [[Koło|Koła]] * '''Konwaliowy Szlak Kajakowy''' – malownicza trasa kajakarska po najpiękniejszych jeziorach Przemęckiego Parku Krajobrazowego- Parku położonego w południowo-zachodniej części województwa – 25 km od Wolsztyna ze słynną parowozownią; 40 km od Leszna jednego z głównych miast wielkopolski. == Plany podróży == Na dość dokładne zwiedzenie województwa wielkopolskiego potrzeba około tygodnia. Plan zwiedzania mógłby wyglądać mniej więcej tak: '''Dzień 1''' – przyjazd do [[Poznań|Poznania]], kilkugodzinne zwiedzanie miasta (tradycyjnie: Ostrów Tumski, Stare Miasto, Poznań XIX- i XX-wieczny). Popołudnie spędzone w kompleksie rekreacyjnym na Malcie + wizyta w browarach. Dzień kończymy zakupami w Starym Browarze lub kawą i czymś słodkim w jednej z licznych kafejek na Starym Mieście. '''Dzień 2''' – kontynuujemy zwiedzanie Poznania: Wzgórze Św. Wojciecha, Cytadela, Palmiarnia, rezerwat „Meteoryt Morasko”. Popołudniowy wyjazd np. do Kicina lub Wierzenicy (kościółki drewniane), do [[Swarzędz]]a do skansenu pszczelarskiego lub do [[Chludowo|Chludowa]] do muzeum misyjnego Ojców Werbistów (poza tym też ładna świątynia w drewnie). '''Dzień 3''' – czas na okolice Poznania: pałac w [[Rogalin]]ie, zamek i aroboretum w [[Kórnik]]u, muzeum podróżnicze Arkadego Fiedlera w [[Puszczykowo|Puszczykowie]], spacer po [[Wielkopolski Park Narodowy|Wielkopolskim Parku Narodowym]] do [[Szreniawa (województwo wielkopolskie)|Szreniawy]], gdzie zwiedzamy Muzeum Rolnictwa i wieżę Birbaumów. Alternatywnie: sanktuarium Matki Boskiej w drewnianym kościółku w Sobocie, Powrót do Poznania. '''Dzień 4''' – całodniowy (i jeśli chce się to zrobić rzetelnie, to będzie to naprawdę cały dzień) wyjazd na Szlak Piastowski: [[Ostrów Lednicki]], [[Gniezno]] i dalej albo południowa odnoga szlaku: Trzemeszno, Strzelno, Kruszwica albo północna: [[Biskupin]], [[Wenecja]], [[Żnin]]. '''Dzień 5''' – definitywnie opuszczamy Poznań: wyjazd na wschód: dawne grodzisko i kościół romański w [[Giecz]]u, potem kompleks pocysterski w [[Ląd]]zie, później [[Konin]], Kazimierz Biskupi i na koniec [[Kłodawa]] niedaleko woj. łódzkiego z największą czynną kopalnią soli w Polsce. Na nocleg warto udać się w okolice Kalisza. '''Dzień 6''' – spędzony w południowym woj. wielkopolskim: pałac w Russowie, [[Kalisz]], pałac w [[Antonin (powiat ostrowski)|Antoninie]], zamek w [[Gołuchów (województwo wielkopolskie)|Gołuchowie]] wraz z rezerwatem żubrów i największym głazem narzutowym w Wielkopolsce (Głaz Św. Jadwigi), kościółek drewniany w [[Ociąż]]u, XII-wieczny kościół romański w [[Kotłów|Kotłowie]]. '''Dzień 7''' – udajemy się w kierunku barokowego [[Leszno|Leszna]], po drodze pełen niesamowitych polichromii oraz witraży autorstwa Józefa Mehoffera kościół w [[Jutrosin]]ie. Jadąc dalej na północny zachód docieramy do [[Przemęt]]u, potem kolejnego pocysterskiego opactwa w Obrze i [[Wolsztyn]]a z jedyną w Europie czynną parowozownią, muzeum Roberta Kocha i ciekawym skansenem na przedmieściach. '''Dzień 8''' – koniec naszej wędrówki po regionie i powrót do Poznania. Po drodze jeszcze jedyne w Polsce Muzeum Pożarnictwa w [[Rakoniewice|Rakoniewicach]], miejsce życia słynnego mieszkańca wozu cyrkowego: Michała Drzymały w Drzymałowie, największy kosz na świecie w Nowym Tomyślu oraz prywatne muzeum pszczelarskie (polecamy miód!!) i pałac w Wąsowie. I na koniec [[Szamotuły]] z Basztą Halszki. Oczywiście ww. trasę można dowolnie modyfikować, ubogacać, skracać itp, a celem powyższego tekstu jest wyłącznie zainspirowanie turystów do poznania woj. wielkopolskiego. == Warto spróbować == == Gastronomia == == Bezpieczeństwo == == Kontakt == Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu al. Niepodległości 16/18 61-713 Poznań NIP 778 10 12 911, REGON 000514331 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu al. Niepodległości 34, 61-714 Poznań e-mail: kancelaria@umww.pl Urząd czynny od poniedziałku do piątku, w godzinach 7:30 - 15:30 Punkt Informacyjny Urzędu (hol główny) tel.: 61 626 66 66 Punkt Kancelaryjny fax: 61 626 69 69 == Gdzie dalej == {{Atrybucja|Województwo_wielkopolskie}} {{Jest w|Polska}} [[Kategoria:Województwo wielkopolskie| ]] 9h72zta191j00zz4rkbhz7a0ealor07 157278 157277 2026-06-13T16:59:24Z TecEErbe 15513 Literówka 157278 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Jednostka administracyjna infobox |herb = POL województwo wielkopolskie COA.svg |flaga = POL województwo wielkopolskie flag.svg |mapa = Greater Poland in Poland (+rivers).svg |stolica = [[Poznań]] |powierzchnia = }} '''Województwo wielkopolskie''' – województwo w środkowo-zachodniej Polsce, na [[w:Pojezierze Wielkopolskie|Pojezierzu Wielkopolskim]] i [[w:Nizina Południowowielkopolska|Nizinie Południowowielkopolskiej]], w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu - Poznań, Kalisz, Leszno i Konin, 31 powiatów i 226 gmin, a siedzibą władz województwa i marszałka województwa jest [[Poznań]]. Województwo wielkopolskie ma daleko do Warszawy. == Charakterystyka == === Geografia === Województwo wielkopolskie leży na Nizinie Wielkopolskiej oraz na Pojezierzu Wielkopolskim. Głównymi rzekami regionu są: [[Warta]], Noteć, Prosna oraz Obra. Północna część regionu to fragment Pojezierza Południowopomorskiego i Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, środkowa to Pojezierze Wielkopolskie i Pradolina Warciańsko-Odrzańska, a południowa należy do Pojezierza Leszczyńskiego, Niziny Południowowielkopolskiej i Wału Trzebnickiego. Powierzchnia regionu została ukształtowana w większości przez lądolód skandynawski, który ustąpił z tych terenów 12-10 tys. lat temu – stąd liczne (szczególnie w zachodniej i północnej części regionu) jeziora. Wbrew obiegowej opinii o woj. wielkopolskim jako regionie płaskim, aż 40% powierzchni zajmuje teren pagórkowaty, 50% – falisty, a jedynie 10% to płaskie równiny. Najwyższym punktem regionu jest Kobyla Góra w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich (282 m n.p.m.), najniższy z kolei punkt leży w dolinie Noteci koło Krzyża (31 m n.p.m.). === Fauna i flora === Lasy zajmują 25,3% powierzchni województwa wielkopolskiego, czyli nieco poniżej średniej krajowej, która wynosi 28,4%. Najmniej lasów jest w powiecie kolskim (10,8%), z kolei najbardziej zielony jest powiat czarnkowsko-trzcianecki (50,4%) Największe kompleksy leśne rozciągają się między Wartą a Notecią. Obszar ten zajmuje [[Puszcza Notecka]]. Duże kompleksy znajdują się także na północ od Piły, na północ od Zbąszynia, miedzy Krotoszynem a Ostrzeszowem, a także na północ i południe od Poznania, gdzie rozciąga się [[Puszcza Zielonka]] oraz [[Wielkopolski Park Narodowy]]. W województwie dominuje drzewostan iglasty. === Klimat === Klimat województwa wielkopolskiego charakteryzuje się mniejszymi niż w innych regionach Polski wahaniami temperatur. Lata tu są ciepłe, a zimy łagodne. Województwo należy do najbardziej suchych obszarów kraju. Roczna suma opadów średnio wynosi 500-550 mm. Na wschodzie regionu opadów jest jeszcze mniej, bo 450 mm. Powoduje to stepowienie terenu na tym obszarze. Okres wegetacji jest w województwie wielkopolskim długi. Wynosi on średnio 210-220 dni. === Historia === Województwo wielkopolskie utworzono 1 stycznia 1999 z województw poprzedniego podziału administracyjnego: * poznańskiego (w całości) * konińskiego (oprócz gmin Uniejów, Grabów i Świnice Warckie) * pilskiego (oprócz gmin powiatu wałeckiego) * leszczyńskiego (oprócz gmin powiatów górowskiego i wschowskiego) * kaliskiego (oprócz gmin powiatów wieruszowskiego i oleśnickiego) * zielonogórskiego (tylko gminy Wolsztyn, Siedlec i Zbąszyń) * gorzowskiego (tylko gminy Międzychód i Miedzichowo) * bydgoskiego (tylko gmina Trzemeszno). [[Plik:Poznan Fara 106-07.jpg|mały|Fara w [[Poznań|Poznaniu]]]] == Dojazd == [[Plik:Saint Stanislaus church in Kalisz 02.JPG|mały|Kościół św. Stanisława w [[Kalisz|Kaliszu]] ]] === Pociągiem === Głównym (co nie oznacza, że jedynym) węzłem kolejowym regionu jest [[Poznań]], dokąd można dojechać z niemal każdego zakątka Polski. Ważniejsze połączenie dalekobieżne: * [[Szczecin]] (przez [[Szamotuły]], Wronki, Krzyż, Stargard) – 10-12 na dobę (tylko pospieszne i ekspresy) * [[Kołobrzeg]] / [[Koszalin]] / [[Słupsk]] – do 8 na dobę (w sezonie), w tym 2 osobowe całoroczne * Trójmiasto (przez [[Gniezno]], Inowrocław, [[Bydgoszcz]], Tczew) – 6-8 na dobę (tylko pospieszne) + po 2 osobowe do Bydgoszczy i Torunia * [[Olsztyn]] (przez [[Gniezno]], [[Toruń]]) – 3 na dobę (tylko pospieszne) * [[Warszawa]] (przez [[Konin]], Kutno) – kilkanaście na dobę, w większości klasy Ex, IC, IC+, EC, TLK, zaledwie 1 pospieszny – nocą * [[Łódź]] (na ogół przez [[Ostrów Wielkopolski]], [[Kalisz]]) – 6 na dobę, w tym większość osobowych lub przyspieszonych * [[Kraków]] (większość przez [[Wrocław]], [[Opole]], [[Katowice]]) – do 10 na dobę, w tym 4 do [[Przemyśl]]a * [[Katowice]] (większość przez [[Wrocław]], [[Opole]]) – do 12 na dobę * [[Wrocław]] (przez [[Leszno]]) – ponad 20 na dobę, duży wybór i dobry czas jazdy, na ogół szybciej niż szosą, od osobowych przez przyspieszone, pospieszne, do ekspresów i IC * kurorty w Sudetach: [[Szklarska Poręba]] – do 3 dziennie (2 całoroczne przyspieszone + pospieszny w sezonie), [[Kudowa-Zdrój]] – również 3 dziennie (2 całoroczne przyspieszone + pospieszny w sezonie). [[Plik:Piła rodzina.JPG|mały|Kościół św. Rodziny w [[Piła|Pile]]]] Oprócz Poznania ważniejszymi węzłami są: '''[[Piła]]''' – stąd dojedziemy do: * Gorzowa Wielkopolskiego w lubuskim (czasem z przesiadką w Krzyżu) i dalej Kostrzyna, gdzie możliwe są przesiadki na [[Berlin]] * Kołobrzegu / Koszalina / Słupska w zachodniopomorskim i pomorskim (więcej połączeń w sezonie letnim) * Bydgoszczy / Torunia / Włocławka w kujawsko-pomorskim – kilka pospiesznych na dobę, do Bydgoszczy również dość liczne osobowe '''[[Leszno]]''' – dojazd do: * lubuskiej Zielonej Góry (przez dolnośląski Głogów) * zatrzymują się tu '''wszystkie pociągi''' (również Ex i IC) na trasie [[Poznań]] – [[Wrocław]] - Wrocław Główny w dolnośląskim [[Plik:Leszno,ul.Słowiańska 26 -Poczta.jpg|mały|Budynek Poczty Polskiej w [[Leszno|Lesznie]]]] '''[[Ostrów Wielkopolski]]''' – możliwy dojazd do: * [[Łódź|Łodzi]] i dalej do stolicy [[Warszawa|Warszawy]] – kilka pociągów na dobę (pospieszne z Wrocławia + osobowe z Poznania do Łodzi) * [[Wrocław]]ia – 3 osobowe + kilka pospiesznych * Zgorzelca przez [[Wrocław]] i [[Legnica|Legnicę]] * w sezonie do Kudowy-Zdroju pod Czechy przez [[Wrocław]] – [[Kłodzko]] oraz do Suwałk === Samochodem === Droga krajowa nr 8 od strony woj. świętokrzyskiego, a jedynym miastem, przez którego prowadzi ta droga, jest Kępno. === Autobusem === === Samolotem === Jedynym pasażerskim portem lotniczym regionu jest [[Poznań]] – Port Lotniczy Ławica im. Henryka Wieniawskiego znajduje się zaledwie 7 km od ścisłego centrum miasta (hotele, dworzec, Międzynarodowe Targi Poznańskie) i oferuje ponad 20 destynacji (4 normalnokosztowe, pozostałe to tanie linie), w tym 3 krajowe (Warszawa, Kraków, Szczecin). Poznański port jest jednym z najnowocześniejszych w Polsce, a dojazd do poznańskiego Starego Miasta (7 km) zajmuje przeciętnie 20-25 minut. Inne to Łódź, Wrocław, Warszawa czy Katowice-Pyrzowice. [[Plik:Turek ratusz.jpg|mały|Ratusz w [[Turek|Turku]]]] == Regiony == Wielkopolska jest relatywnie spójnym regionem, ale występują tu (jak w innych częściach kraju) dzielnice historyczne: * Wielkopolska właściwa – obejmująca centrum województwa wielkopolskiego, z [[Poznań|Poznaniem]] czy [[Leszno|Lesznem]] * Wielkopolska wschodnia – rejon [[Gniezno|Gniezna]], [[Konin]]a, [[Kalisz]]a – pozostałość po piastowskim jeszcze (XII-XIII wiek) podziale Wielkopolski na ziemię poznańską i gnieźnieńsko-kaliską, ugruntowany dodatkowo istniejącym od 1000 roku podziałem na diecezje poznańską i gnieźnieńską. * tzw. „Region Kozła” – od regionalnej nazwy instrumentu muzycznego ‘dudy’ – okolice [[Wolsztyn]]a i [[Nowy Tomyśl|Nowego Tomyśla]] * Pałuki – historyczny region na pograniczu Wielkopolski i Kujaw. Dziś stolica jego wielkopolskiej części jest [[Wągrowiec]]. * [[Krajna]] – północno-wschodnie rejony województwa wielkopolskiego – okolice [[Piła|Piły]], [[Złotów|Złotowa]], czasem zaliczane już do Pomorza Wschodniego Należy też wspomnieć, że od wprowadzenia nowego podziału administracyjnego w 1999 roku, poza granicami administracyjnej Wielkopolski znalazły się m.in.: [[Gorzów Wielkopolski]] w lubuskim, wschodnia część ziemi lubuskiej ([[Wschowa]], [[Sulechów]]) w lubuskim czy okolice [[Strzelno|Strzelna]] – [[Mogilno|Mogilna]] – [[Żnin]]a, które przypadły [[województwo kujawsko-pomorskie|województwu kujawsko-pomorskiemu]]. == Powiaty == Na terenie województwa wielkopolskiego wyróżniamy następujące powiaty: [[Plik:Woj wielkopolskie adm.png|thumb|upright=2.5|31 powiatów województwa wielkopolskiego]] === Powiaty grodzkie i miasta === * '''[[Kalisz]]''' * '''[[Konin]]''' * '''[[Leszno]]''' * '''[[Poznań]]''' [[Plik:SM Konin Kościół św Bartłomieja (7) ID 651687.jpg|mały|Kościół św. Bartłomieja w [[Konin|Koninie]]]] [[Plik:Cathedral of Gniezno (18).jpg|mały|Katedra w [[Gniezno|Gnieźnie]]]] === Powiaty ziemskie === * '''[[powiat chodzieski]]''' * '''[[powiat czarnkowsko-trzcianecki]]''' * '''[[powiat gnieźnieński]]''' * '''[[powiat gostyński]]''' * '''[[powiat grodziski]]''' * '''[[powiat jarociński]]''' * '''[[powiat kaliski]]''' * '''[[powiat kępiński]]''' * '''[[powiat kolski]]''' * '''[[powiat koniński]]''' * '''[[powiat kościański]]''' * '''[[powiat krotoszyński]]''' * '''[[powiat leszczyński]]''' * '''[[powiat międzychodzki]]''' * '''[[powiat nowotomyski]]''' * '''[[powiat obornicki]]''' * '''[[powiat ostrowski (województwo wielkopolskie)]]''' * '''[[powiat ostrzeszowski]]''' * '''[[powiat pilski]]''' * '''[[powiat pleszewski]]''' * '''[[powiat poznański]]''' * '''[[powiat rawicki]]''' * '''[[powiat słupecki]]''' * '''[[powiat szamotulski]]''' * '''[[powiat średzki (województwo wielkopolskie)]]''' * '''[[powiat śremski]]''' * '''[[powiat turecki]]''' * '''[[powiat wągrowiecki]]''' * '''[[powiat wolsztyński]]''' [[Plik:Kościół p. w. św. Marcina i dom nr Rynek 24 w Jarocinie..jpg|mały|Kościół św. Marcina w [[Jarocin|Jarocinie]]]] [[Plik:PL Złotów, kościół par. p.w. Wniebowzięcia NMP, 1660-1664.JPG|mały|Kościół Wniebowzięcia NMP w [[Złotów|Złotowie]]]] == Miasta == Głównymi miastami na prawach powiatu regionu są – oprócz Poznania – dawne miasta wojewódzkie, tworzące większe województwo wielkopolskie: * [[Kalisz]] * [[Konin]] * [[Leszno]] * [[Piła]] a także miasta powiatowe: * [[Gniezno]] * [[Ostrów Wielkopolski]] * [[Jarocin]] * [[Krotoszyn]] * [[Środa Wielkopolska]] * [[Września]] A inne większe miasta powiatowe to: [[Śrem]], [[Turek]], [[Kościan]], [[Koło]], [[Rawicz]] czy [[Chodzież]]. [[Plik:Śrem fara bok.jpg|mały|Fara w [[Śrem|Śremie]]]] === Inne miejscowości === * [[Łobżenica]] * [[Miłosław]] (miasto w powiecie wrzesińskim) * [[Nekla]] * [[Trzemeszno]] (miasto w powiecie gnieźnieńskim) * [[Złotów]] [[Plik:Basílica de Nuestra Señora de Licheń, Stary Licheń, Polonia, 2016-12-21, DD 36-38 HDR.jpg|mały|Bazylika NMP Bolesnej Królowej Polski (MB Licheńskiej) w [[Licheń Stary|Licheniu Starym]]]] [[Plik:Krotoszyn kościół J. Chrzciciela 01.JPG|mały|Kościół św. Jana Chrzciciela w [[Krotoszyn|Krotoszynie]]]] [[Plik:Ostrów Wielkopolski ul. Wrocławska.jpg|mały|Ulica Wrocławska w [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowie Wielkopolskim]]]] == Wioski == * [[Biechowo (województwo wielkopolskie)]] * [[Borowy Młyn (województwo wielkopolskie)]] * [[Brzostków (województwo wielkopolskie)]] * [[Budziejewko]] * [[Chalin (województwo wielkopolskie)]] * [[Chrzypsko Wielkie]] * [[Ciążeń]] * [[Cichowo (województwo wielkopolskie)]] * [[Giecz]] * [[Kamionna (województwo wielkopolskie)]] * [[Kolno (powiat międzychodzki)]] * [[Konarzewo (powiat poznański)]] * [[Kwilcz]] * [[Lutom (województwo wielkopolskie)]] * [[Łężeczki]] * [[Łódź (powiat poznański)]] * [[Łubowo (województwo wielkopolskie)]] Drewniany [[w:Kościół św. Mikołaja w Łubowie|kościół pw. św. Mikołaja]] z 1660 r., jeden z najstarszych wielkopolskich kościołów drewnianych. Na wieży krzyż maltański * [[Miłostowo (województwo wielkopolskie)]] * [[Muchocin]] * [[Orzeszkowo (powiat międzychodzki)]] * [[Radgoszcz (województwo wielkopolskie)]] * [[Rozbitek]] (wieś w powiecie międzychodzkim, siedziba ''Instytutu Rozbitek'' J. P. Kaczmarka) * [[Słopanowo]] * [[Sowia Góra (powiat międzychodzki)]] * [[Starczanowo (wieś w powiecie poznańskim)]] * [[Śródka (powiat międzychodzki)]] * [[Tomice (powiat poznański)]] * [[Wąsowo]] * [[Wierzenica]] * [[Winna Góra (województwo wielkopolskie)]] * [[Zatom Stary]] [[Plik:Town hall in Kępno, Poland.jpg|mały|Ratusz w [[Kępno|Kępnie]]]] [[Plik:Kosciol Swietego Krzyza we Wrzesni.jpg|mały|Kościół św. Krzyża we [[Września|Wrześni]]]] [[Plik:Grodzisk Wielkopolski - ul. Szeroka.jpg|mały|Ulica Szeroka w [[Grodzisk Wielkopolski|Grodzisku Wielkopolskim]]]] == Ciekawe miejsca == * [[Dziewicza Góra (Pojezierze Wielkopolskie)]] – wzniesienie o wysokości 144,9 m n.p.m. na Pojezierzu Wielkopolskim, położone w Polsce, w województwie wielkopolskim. Wyniosłość względna to około 90 m. Najwyższe wzniesienie na terenie Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka. Teren wzniesienia jest objęty specjalnym obszarem ochrony siedlisk „Uroczyska Puszczy Zielonki”. Wzniesienie jest drugim co do wysokości w paśmie wzgórz moreny czołowej stadiału poznańskiego. * [[Kobyla Góra (Wzgórza Ostrzeszowskie)]] – najwyższe wzniesienie Wielkopolski (284 m n.p.m.) położone w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich. Na jej szczycie od 1999 r. znajduje się tzw. Krzyż Wielkopolski do którego prowadzą szlaki PTTK. Na szczycie znajdują się również pamiątkowe kamienie oraz dzwon im. Jana Pawła II – dar mieszkańców ziemi ostrzeszowskiej. * [[Puszcza Zielonka]] – duży kompleks leśny na północny wschód od Poznania, liczne szlaki piesze, rowerowe, wiele jezior z kąpieliskami i łowiskami. Na obrzeżach liczne kościółki drewniane oraz inne zabytki – choćby pałac i klasztor pocysterski w [[Owińska]]ch. * [[w:Stobnica (województwo wielkopolskie)|Stobnica]] – mała wieś na południowo-zachodnim skraju Puszczy Noteckiej z jedną z nielicznych w Polsce hodowlą wilków (prowadzona przez katedrę zoologii poznańskiej Akademii Rolniczej) * [[Śmiełów]] – osada znana z Muzeum im. Adama Mickiewicza mieszczącego się w klasycystycznym pałacu, w którym latem 1831 r. przebywał Adam Mickiewicz. * We wsi [[Brzostków (województwo wielkopolskie)|Brzostków]] kościół pw. św. Jana Chrzciciela widoczny z daleka jest najciekawszym, choć nie jedynym wartym uwagi, obiektem. Wzniesiono go w 1840 r. na zniwelowanym w tym celu wzgórzu. Interesujący jest niedawno odnowiony dwór klasycystyczny zbudowany przed 1781 r. Budynek na planie prostokąta, parterowy, podpiwniczony. Z wysokim mansardowym dachem z lukarnami. W obu elewacjach piętrowe pozorne ryzality zwieńczone trójkątnymi naczółkami. Wokół krajobrazowy park (5 ha) ze stawem i pomnikowymi drzewami, m.in. 400-letnim dębem. Znajduje się jeszcze pozostałość folwarku z niezwykłym, neogotyckim spichlerzem zbudowanym ok. 1830 r. w formie obiektu obronnego z okienkami naśladującymi strzelnice, i ośmiobocznymi narożnikowymi... basztami zwieńczonymi krenelażem (architektonicznie jedna z najciekawszych tego typu budowli w kraju), także dawna kuźnia i czworak z XIX/XX w. Dzisiaj są w rękach prywatnych i można im się przyjrzeć zza parkanu. Tutaj został pochowany pułkownik Ludwik Szczaniecki, adiutant gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, uczestnik kampanii napoleońskich, dowódca 2 pułku jazdy kaliskiej doby powstania listopadowego. * [[w:Pawłowice (powiat leszczyński)|Pawłowice]] – wieś położona w województwie wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, w gminie Krzemieniewo, ok. 105 km na południe od Poznania. Główne zabytki Pawłowic to barokowo-klasycystyczny pałac hrabiów Mielżyńskich (w tym: sala kolumnowa, sala jedwabna, apartamenty dziedziców), a także kościół pod wezwaniem MB Śnieżnej, w którym pochowany jest m.in. generał [[w:Stanisław Kostka Mielżyński|Stanisław Kostka Mielżyński]]. == Transport == === Kolej === Podstawą transportu w regionie jest zdecydowanie kolej. Głównym i najważniejszym węzłem jest [[Poznań]], nieco mniej połączeń oferują węzły regionalne: [[Leszno]], Ostrów Wielkopolski czy Piła. Najważniejszą linią regionu jest trasa z Warszawy via [[Konin]], [[Września|Wrześnię]], Poznań w kierunku granicy zachodniej i dalej do [[Berlin]]a. Inne linie magistralne to: * [[Szczecin]] – [[Poznań]] – [[Leszno]] – [[Wrocław]] * z woj. pomorskiego przez [[Piła|Piłę]] – [[Poznań]] – Jarocin – Ostrów Wielkopolski i dalej albo przez [[Kalisz]] do [[Łódź|Łodzi]] lub dalej na południe do [[Katowice|Katowic]] * z Trójmiasta lub [[Olsztyn]]a (woj. warmińsko-mazurskiego) przez Inowrocław – [[Gniezno]] do Poznania * z [[Bydgoszcz]]y (woj. kujawsko-pomorskiego) przez [[Piła|Piłę]] do Krzyża i dalej Gorzowa Wielkopolskiego (woj. lubuskie) i [[Berlin]]a (Niemcy) * z Ostrowa Wielkopolskiego południowymi polami regionu do [[Leszno|Leszna]] i dalej do Głogowa (woj. dolnośląskie) Sieć linii głównych uzupełniają linie lokalne, którym w woj. wielkopolskim powodzi się chyba nieco lepiej niż w innych częściach kraju (w nawiasach orientacyjna liczba połączeń na dobę) * [[Piła]] – Wałcz (6) * Piła – Złotów – Chojnice (5 do 6) * [[Poznań]] – [[Wągrowiec]] – Gołańcz (8 do 10) * Poznań – [[Grodzisk Wielkopolski]] – [[Wolsztyn]] (7 do 9) * [[Gniezno]] – [[Września]] – Jarocin – Krotoszyn (i dalej [[Wrocław]]) (3 do 5) * Jarocin – [[Leszno]] (4) * Ostrów Wielkopolski – Krotoszyn – Leszno (5 do 8) * [[Leszno]] – [[Wolsztyn]] (5 do 6) * wschodnimi polami regionu przebiega jeszcze słynna przedwojenna Magistrala Węglowa, mająca obecnie małe znaczenie w turystyce, tym bardziej że kursują nią zaledwie 4 pary pociągów osobowych na dobę plus dalekobieżne w sezonie letnim. Na trasach z [[Wolsztyn]]a do [[Poznań|Poznania]] (odjazdy z Wolsztyna ok. 5:30 i ok. 11:30, a z Poznania ok. 9:30 i 15:30) oraz z Wolsztyna do [[Leszno|Leszna]] (odjazd z Wolsztyna ok. 6:00, powrót z Leszna ok. 15:30) kursują – jako jedyne w Polsce planowe pociągi prowadzone parowozami. (Godziny podane są jako „około” ze względu na zmiany rozkładu jazdy, wynikające w szczególności z prac prowadzonych w węźle poznańskim). Warto tu wspomnieć również o kolejkach wąskotorowych. Większość z nich służy wyłącznie celon turystycznym (kursy w wakacje, weekendowe itp), ale regionalną ciekawostką jest pierwsza, niezależna od PKP i prywatna linia kolejowa w Polsce: 23-kilometrowy odcinek od Starego Bojanowa (linia Poznań-Wrocław) przez [[Śmigiel]] do Wielichowa. Codziennie w trasę wyrusza tu kilkanaście pociągów. Rozkład: http://www.skpl.kalisz.pl (operator obsługuje tez niektóre inne trasy wąskotorowe – patrz niżej) Ponadto pociągi po wąskich torach (często tylko towarowe, ale z możliwością zamówienia kursu wycieczkowego) kursują na trasach: * Stare Bojanowo – Śmigiel (SKPL) [http://www.skpl.kalisz.pl] * Środa Wielkopolska – Zaniemyśl * Pleszew – Pleszew Miasto (SKPL) [http://www.skpl.kalisz.pl] * Opatówek – Turek (SKPL) [http://www.skpl.kalisz.pl] * Gniezno – Witkowo [http://www.gkw.gniezno.pl] * rejon Białośliwia (koło Piły) mailto:zarzad@twkp.most.org.pl * przez zupełnie skrajnie wschodni kawałek Wielkopolski przebiega też fragment trasy Krośniewickiej Kolei Dojazdowej (SKPL) == Warto zobaczyć == Perłami regionu są pierwsze stolice (liczba mnoga!) Polski z X-XI wieku z licznymi zabytkami z okresu pierwszych Piastów: * dwa najważniejsze ośrodki Państwa Piastów, czyli [[Gniezno]] i [[Poznań]] * oraz inne, odgrywające mniejszą rolę we wczesnym średniowieczu, a dziś wioski: [[Giecz]] i [[Ostrów Lednicki]] Innymi dużymi miastami regionu wartymi spędzenia tam przynajmniej paru godzin są: * [[Kalisz]] * [[Koło]] * [[Leszno]] * [[Konin]] Mniejsze miasta z ciekawymi zabytkami, tradycjami to m.in.: * [[Kórnik]] (18 km na południowy wschód od miasta Poznania) z neogotyckim (choć starszym w swej genezie) zamkiem, ogrodem dendrologicznym i bogatą w eksponaty najwyższej klasy Biblioteka Kórnicką * [[Rogalin]] (16 km na południe) z barokowo-klasycystycznym pałacem, ze słynną kolekcją malarstwa rodziny Raczyńskich, powozownią i nie mniej znanymi dębami: Lechem, Czechem i Rusem. * [[Puszczykowo]] (15 km na południe) z muzeum podróżniczym Arkadego Fiedlera, siedzibą dyrekcji [[Wielkopolski Park Narodowy|Wielkopolskiego Parku Narodowego]] (wraz z muzeum przyrodniczym) i pięknymi willami w przełomowej dolinie Warty * [[Swarzędz]] (tuż za granicami miasta przy wyjeździe w kierunku Konina-Warszawy) z jednym z nielicznych w Europie Skansenów Pszczelarstwa * [[Nowy Tomyśl]] z największym koszem świata oraz Muzeum Wikliniarstwa i Chmielarstwa * [[Szamotuły]] z niesamowitym Muzeum Ikon, Basztą Halszki i kościołem kolegiackim W województwie wielkopolskim zdecydowanie warto często zjechać z głównych tras gdzieś w bok, aby obejrzeć np.: * [[Dobrzyca|Dobrzycę]] * [[Śmiełów]] * [[Gołuchów (województwo wielkopolskie)|Gołuchów]] * [[Antonin (powiat ostrowski)|Antonin]] * [[Kiszewo]] * [[Owińska]] * [[Szreniawa (województwo wielkopolskie)|Szreniawę]] (15 km na południowy zachód od Poznania) z Muzeum Rolnictwa oraz wieżą widokową Bierbaumów * Lusowo (12 km na zachód od miasta) – kościółek drewniany i prywatne muzeum Dowódców Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 * [[Chludowo]] (15 km na północ od miasta) – muzeum misyjne Ojców Werbistów, to właśnie stąd pochodził zmarły niedawno O. Zielazek * [[Uzarzewo]] (15 km na północny wschód od centrum) – z Muzeum Łowiectwa i Myślistwa * [[Kazimierz Biskupi]] * Kłodawę * [[Kobylniki (powiat szamotulski)]] to głównie pałac wzniesiony przez Zygmunta Gorgolewskiego dla Tadeusza Twardowskiego, drugiego ordynata (syna Teodora) w 1886 r., najeżony wieżami, wieżyczkami i wysokimi kominami sprawia dziś wrażenie bajecznej rezydencji. Utrzymany w bardzo dobrym stanie, mieści hotel i restaurację. * Wełnę z najstarszym w regionie kościółkiem drewnianym z sobotami oraz sąsiedni Jaracz z Muzeum Młynarstwa * [[Tarnowo Pałuckie]] z najstarszym zachowanym kościołem drewnianym w kraju (starszym od Dębna) * Ląd z jednym z najpiękniejszych w Polsce kompleksów pocysterskich * Podobne kościoły i klasztory po Szarych Braciach w południowo-zachodniej Wielkopolsce w Przemęcie, wieleniu Zaobrzańskim i Obrze == Turystyka aktywna == Ciekawym pomysłem na spędzenie kilku lub nawet kilkunastu dni w Wielkopolsce może być zwiedzenie regionu z rowerowego siodełka. Całe województwo oferuje wiele lokalnych lub regionalnych oznakowanych tras dla rowerzystów, a wszystkie szlaki przygotowywane przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego mają od 2008 r. założony ślad GPS. Są to: * '''Szlak Stu Jezior''' (SSJ) wyruszający z Poznania na północny zachód przez Kiekrz, [[Szamotuły]] i kończący się na Pojezierzu Międzychodzko-Sierakowskim. * '''Piastowski Szlak Rowerowy''' – rozpoczynający się w Poznaniu nad jeziorem Malta (zbieg ulic Jana Pawła II i Baraniaka) i biegnący mniej więcej równolegle do trasy kolejowej do Gniezna przez [[Ostrów Lednicki]], samo [[Gniezno]] i dalej przez Mogilno do Kruszwicy. * '''Transwielkopolska Trasa Rowerowa''' – Północ (TTR-N) łącząca skrajnie północne części regionu (Piła, Złotów) z Poznaniem. * '''Transwielkopolska Trasa Rowerowa''' – Południe (TTR-S), łącząca Poznań przez [[Jarocin]], [[Gołuchów (województwo wielkopolskie)|Gołuchów]], [[Kalisz]] z malowniczymi Wzgórzami Ostrzeszowskimi na południu Wielkopolski * '''Ziemiański Szlak Rowerowy''' – łączący to, co w Wielkopolsce najbardziej typowe: liczne dworki, pałace, dawne majątki szlacheckie czy magnackie. Szlak rozpoczyna się w Mosinie (18 km na południe od miasta, dokąd można dojechać innym szlakiem przez [[Wielkopolski Park Narodowy]]) i prowadzi dalej na południe do Rawicza. * '''Bursztynowy Szlak Rowerowy''' – łączący miejscowości na wielkopolskim odcinku starożytnego Szlaku Bursztynowego; z [[Kalisz]]a do [[Konin]]a. * '''Nadwarciański Szlak Rowerowy''' – z Poznania na południe przez Mosinę (tu początek Szlaku Ziemiańskiego) i dalej – w większości nadwarciańskimi wałami przeciwpowodziowymi do [[Koło|Koła]] * '''Konwaliowy Szlak Kajakowy''' – malownicza trasa kajakarska po najpiękniejszych jeziorach Przemęckiego Parku Krajobrazowego- Parku położonego w południowo-zachodniej części województwa – 25 km od Wolsztyna ze słynną parowozownią; 40 km od Leszna jednego z głównych miast wielkopolski. == Plany podróży == Na dość dokładne zwiedzenie województwa wielkopolskiego potrzeba około tygodnia. Plan zwiedzania mógłby wyglądać mniej więcej tak: '''Dzień 1''' – przyjazd do [[Poznań|Poznania]], kilkugodzinne zwiedzanie miasta (tradycyjnie: Ostrów Tumski, Stare Miasto, Poznań XIX- i XX-wieczny). Popołudnie spędzone w kompleksie rekreacyjnym na Malcie + wizyta w browarach. Dzień kończymy zakupami w Starym Browarze lub kawą i czymś słodkim w jednej z licznych kafejek na Starym Mieście. '''Dzień 2''' – kontynuujemy zwiedzanie Poznania: Wzgórze Św. Wojciecha, Cytadela, Palmiarnia, rezerwat „Meteoryt Morasko”. Popołudniowy wyjazd np. do Kicina lub Wierzenicy (kościółki drewniane), do [[Swarzędz]]a do skansenu pszczelarskiego lub do [[Chludowo|Chludowa]] do muzeum misyjnego Ojców Werbistów (poza tym też ładna świątynia w drewnie). '''Dzień 3''' – czas na okolice Poznania: pałac w [[Rogalin]]ie, zamek i aroboretum w [[Kórnik]]u, muzeum podróżnicze Arkadego Fiedlera w [[Puszczykowo|Puszczykowie]], spacer po [[Wielkopolski Park Narodowy|Wielkopolskim Parku Narodowym]] do [[Szreniawa (województwo wielkopolskie)|Szreniawy]], gdzie zwiedzamy Muzeum Rolnictwa i wieżę Birbaumów. Alternatywnie: sanktuarium Matki Boskiej w drewnianym kościółku w Sobocie, Powrót do Poznania. '''Dzień 4''' – całodniowy (i jeśli chce się to zrobić rzetelnie, to będzie to naprawdę cały dzień) wyjazd na Szlak Piastowski: [[Ostrów Lednicki]], [[Gniezno]] i dalej albo południowa odnoga szlaku: Trzemeszno, Strzelno, Kruszwica albo północna: [[Biskupin]], [[Wenecja]], [[Żnin]]. '''Dzień 5''' – definitywnie opuszczamy Poznań: wyjazd na wschód: dawne grodzisko i kościół romański w [[Giecz]]u, potem kompleks pocysterski w [[Ląd]]zie, później [[Konin]], Kazimierz Biskupi i na koniec [[Kłodawa]] niedaleko woj. łódzkiego z największą czynną kopalnią soli w Polsce. Na nocleg warto udać się w okolice Kalisza. '''Dzień 6''' – spędzony w południowym woj. wielkopolskim: pałac w Russowie, [[Kalisz]], pałac w [[Antonin (powiat ostrowski)|Antoninie]], zamek w [[Gołuchów (województwo wielkopolskie)|Gołuchowie]] wraz z rezerwatem żubrów i największym głazem narzutowym w Wielkopolsce (Głaz Św. Jadwigi), kościółek drewniany w [[Ociąż]]u, XII-wieczny kościół romański w [[Kotłów|Kotłowie]]. '''Dzień 7''' – udajemy się w kierunku barokowego [[Leszno|Leszna]], po drodze pełen niesamowitych polichromii oraz witraży autorstwa Józefa Mehoffera kościół w [[Jutrosin]]ie. Jadąc dalej na północny zachód docieramy do [[Przemęt]]u, potem kolejnego pocysterskiego opactwa w Obrze i [[Wolsztyn]]a z jedyną w Europie czynną parowozownią, muzeum Roberta Kocha i ciekawym skansenem na przedmieściach. '''Dzień 8''' – koniec naszej wędrówki po regionie i powrót do Poznania. Po drodze jeszcze jedyne w Polsce Muzeum Pożarnictwa w [[Rakoniewice|Rakoniewicach]], miejsce życia słynnego mieszkańca wozu cyrkowego: Michała Drzymały w Drzymałowie, największy kosz na świecie w Nowym Tomyślu oraz prywatne muzeum pszczelarskie (polecamy miód!!) i pałac w Wąsowie. I na koniec [[Szamotuły]] z Basztą Halszki. Oczywiście ww. trasę można dowolnie modyfikować, ubogacać, skracać itp, a celem powyższego tekstu jest wyłącznie zainspirowanie turystów do poznania woj. wielkopolskiego. == Warto spróbować == == Gastronomia == == Bezpieczeństwo == == Kontakt == Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu al. Niepodległości 16/18 61-713 Poznań NIP 778 10 12 911, REGON 000514331 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu al. Niepodległości 34, 61-714 Poznań e-mail: kancelaria@umww.pl Urząd czynny od poniedziałku do piątku, w godzinach 7:30 - 15:30 Punkt Informacyjny Urzędu (hol główny) tel.: 61 626 66 66 Punkt Kancelaryjny fax: 61 626 69 69 == Gdzie dalej == {{Atrybucja|Województwo_wielkopolskie}} {{Jest w|Polska}} [[Kategoria:Województwo wielkopolskie| ]] 2mal4azo54quqjscas8699fwh05jmn4 157279 157278 2026-06-13T17:03:32Z TecEErbe 15513 /* Turystyka aktywna */ Styl 157279 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Jednostka administracyjna infobox |herb = POL województwo wielkopolskie COA.svg |flaga = POL województwo wielkopolskie flag.svg |mapa = Greater Poland in Poland (+rivers).svg |stolica = [[Poznań]] |powierzchnia = }} '''Województwo wielkopolskie''' – województwo w środkowo-zachodniej Polsce, na [[w:Pojezierze Wielkopolskie|Pojezierzu Wielkopolskim]] i [[w:Nizina Południowowielkopolska|Nizinie Południowowielkopolskiej]], w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu - Poznań, Kalisz, Leszno i Konin, 31 powiatów i 226 gmin, a siedzibą władz województwa i marszałka województwa jest [[Poznań]]. Województwo wielkopolskie ma daleko do Warszawy. == Charakterystyka == === Geografia === Województwo wielkopolskie leży na Nizinie Wielkopolskiej oraz na Pojezierzu Wielkopolskim. Głównymi rzekami regionu są: [[Warta]], Noteć, Prosna oraz Obra. Północna część regionu to fragment Pojezierza Południowopomorskiego i Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, środkowa to Pojezierze Wielkopolskie i Pradolina Warciańsko-Odrzańska, a południowa należy do Pojezierza Leszczyńskiego, Niziny Południowowielkopolskiej i Wału Trzebnickiego. Powierzchnia regionu została ukształtowana w większości przez lądolód skandynawski, który ustąpił z tych terenów 12-10 tys. lat temu – stąd liczne (szczególnie w zachodniej i północnej części regionu) jeziora. Wbrew obiegowej opinii o woj. wielkopolskim jako regionie płaskim, aż 40% powierzchni zajmuje teren pagórkowaty, 50% – falisty, a jedynie 10% to płaskie równiny. Najwyższym punktem regionu jest Kobyla Góra w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich (282 m n.p.m.), najniższy z kolei punkt leży w dolinie Noteci koło Krzyża (31 m n.p.m.). === Fauna i flora === Lasy zajmują 25,3% powierzchni województwa wielkopolskiego, czyli nieco poniżej średniej krajowej, która wynosi 28,4%. Najmniej lasów jest w powiecie kolskim (10,8%), z kolei najbardziej zielony jest powiat czarnkowsko-trzcianecki (50,4%) Największe kompleksy leśne rozciągają się między Wartą a Notecią. Obszar ten zajmuje [[Puszcza Notecka]]. Duże kompleksy znajdują się także na północ od Piły, na północ od Zbąszynia, miedzy Krotoszynem a Ostrzeszowem, a także na północ i południe od Poznania, gdzie rozciąga się [[Puszcza Zielonka]] oraz [[Wielkopolski Park Narodowy]]. W województwie dominuje drzewostan iglasty. === Klimat === Klimat województwa wielkopolskiego charakteryzuje się mniejszymi niż w innych regionach Polski wahaniami temperatur. Lata tu są ciepłe, a zimy łagodne. Województwo należy do najbardziej suchych obszarów kraju. Roczna suma opadów średnio wynosi 500-550 mm. Na wschodzie regionu opadów jest jeszcze mniej, bo 450 mm. Powoduje to stepowienie terenu na tym obszarze. Okres wegetacji jest w województwie wielkopolskim długi. Wynosi on średnio 210-220 dni. === Historia === Województwo wielkopolskie utworzono 1 stycznia 1999 z województw poprzedniego podziału administracyjnego: * poznańskiego (w całości) * konińskiego (oprócz gmin Uniejów, Grabów i Świnice Warckie) * pilskiego (oprócz gmin powiatu wałeckiego) * leszczyńskiego (oprócz gmin powiatów górowskiego i wschowskiego) * kaliskiego (oprócz gmin powiatów wieruszowskiego i oleśnickiego) * zielonogórskiego (tylko gminy Wolsztyn, Siedlec i Zbąszyń) * gorzowskiego (tylko gminy Międzychód i Miedzichowo) * bydgoskiego (tylko gmina Trzemeszno). [[Plik:Poznan Fara 106-07.jpg|mały|Fara w [[Poznań|Poznaniu]]]] == Dojazd == [[Plik:Saint Stanislaus church in Kalisz 02.JPG|mały|Kościół św. Stanisława w [[Kalisz|Kaliszu]] ]] === Pociągiem === Głównym (co nie oznacza, że jedynym) węzłem kolejowym regionu jest [[Poznań]], dokąd można dojechać z niemal każdego zakątka Polski. Ważniejsze połączenie dalekobieżne: * [[Szczecin]] (przez [[Szamotuły]], Wronki, Krzyż, Stargard) – 10-12 na dobę (tylko pospieszne i ekspresy) * [[Kołobrzeg]] / [[Koszalin]] / [[Słupsk]] – do 8 na dobę (w sezonie), w tym 2 osobowe całoroczne * Trójmiasto (przez [[Gniezno]], Inowrocław, [[Bydgoszcz]], Tczew) – 6-8 na dobę (tylko pospieszne) + po 2 osobowe do Bydgoszczy i Torunia * [[Olsztyn]] (przez [[Gniezno]], [[Toruń]]) – 3 na dobę (tylko pospieszne) * [[Warszawa]] (przez [[Konin]], Kutno) – kilkanaście na dobę, w większości klasy Ex, IC, IC+, EC, TLK, zaledwie 1 pospieszny – nocą * [[Łódź]] (na ogół przez [[Ostrów Wielkopolski]], [[Kalisz]]) – 6 na dobę, w tym większość osobowych lub przyspieszonych * [[Kraków]] (większość przez [[Wrocław]], [[Opole]], [[Katowice]]) – do 10 na dobę, w tym 4 do [[Przemyśl]]a * [[Katowice]] (większość przez [[Wrocław]], [[Opole]]) – do 12 na dobę * [[Wrocław]] (przez [[Leszno]]) – ponad 20 na dobę, duży wybór i dobry czas jazdy, na ogół szybciej niż szosą, od osobowych przez przyspieszone, pospieszne, do ekspresów i IC * kurorty w Sudetach: [[Szklarska Poręba]] – do 3 dziennie (2 całoroczne przyspieszone + pospieszny w sezonie), [[Kudowa-Zdrój]] – również 3 dziennie (2 całoroczne przyspieszone + pospieszny w sezonie). [[Plik:Piła rodzina.JPG|mały|Kościół św. Rodziny w [[Piła|Pile]]]] Oprócz Poznania ważniejszymi węzłami są: '''[[Piła]]''' – stąd dojedziemy do: * Gorzowa Wielkopolskiego w lubuskim (czasem z przesiadką w Krzyżu) i dalej Kostrzyna, gdzie możliwe są przesiadki na [[Berlin]] * Kołobrzegu / Koszalina / Słupska w zachodniopomorskim i pomorskim (więcej połączeń w sezonie letnim) * Bydgoszczy / Torunia / Włocławka w kujawsko-pomorskim – kilka pospiesznych na dobę, do Bydgoszczy również dość liczne osobowe '''[[Leszno]]''' – dojazd do: * lubuskiej Zielonej Góry (przez dolnośląski Głogów) * zatrzymują się tu '''wszystkie pociągi''' (również Ex i IC) na trasie [[Poznań]] – [[Wrocław]] - Wrocław Główny w dolnośląskim [[Plik:Leszno,ul.Słowiańska 26 -Poczta.jpg|mały|Budynek Poczty Polskiej w [[Leszno|Lesznie]]]] '''[[Ostrów Wielkopolski]]''' – możliwy dojazd do: * [[Łódź|Łodzi]] i dalej do stolicy [[Warszawa|Warszawy]] – kilka pociągów na dobę (pospieszne z Wrocławia + osobowe z Poznania do Łodzi) * [[Wrocław]]ia – 3 osobowe + kilka pospiesznych * Zgorzelca przez [[Wrocław]] i [[Legnica|Legnicę]] * w sezonie do Kudowy-Zdroju pod Czechy przez [[Wrocław]] – [[Kłodzko]] oraz do Suwałk === Samochodem === Droga krajowa nr 8 od strony woj. świętokrzyskiego, a jedynym miastem, przez którego prowadzi ta droga, jest Kępno. === Autobusem === === Samolotem === Jedynym pasażerskim portem lotniczym regionu jest [[Poznań]] – Port Lotniczy Ławica im. Henryka Wieniawskiego znajduje się zaledwie 7 km od ścisłego centrum miasta (hotele, dworzec, Międzynarodowe Targi Poznańskie) i oferuje ponad 20 destynacji (4 normalnokosztowe, pozostałe to tanie linie), w tym 3 krajowe (Warszawa, Kraków, Szczecin). Poznański port jest jednym z najnowocześniejszych w Polsce, a dojazd do poznańskiego Starego Miasta (7 km) zajmuje przeciętnie 20-25 minut. Inne to Łódź, Wrocław, Warszawa czy Katowice-Pyrzowice. [[Plik:Turek ratusz.jpg|mały|Ratusz w [[Turek|Turku]]]] == Regiony == Wielkopolska jest relatywnie spójnym regionem, ale występują tu (jak w innych częściach kraju) dzielnice historyczne: * Wielkopolska właściwa – obejmująca centrum województwa wielkopolskiego, z [[Poznań|Poznaniem]] czy [[Leszno|Lesznem]] * Wielkopolska wschodnia – rejon [[Gniezno|Gniezna]], [[Konin]]a, [[Kalisz]]a – pozostałość po piastowskim jeszcze (XII-XIII wiek) podziale Wielkopolski na ziemię poznańską i gnieźnieńsko-kaliską, ugruntowany dodatkowo istniejącym od 1000 roku podziałem na diecezje poznańską i gnieźnieńską. * tzw. „Region Kozła” – od regionalnej nazwy instrumentu muzycznego ‘dudy’ – okolice [[Wolsztyn]]a i [[Nowy Tomyśl|Nowego Tomyśla]] * Pałuki – historyczny region na pograniczu Wielkopolski i Kujaw. Dziś stolica jego wielkopolskiej części jest [[Wągrowiec]]. * [[Krajna]] – północno-wschodnie rejony województwa wielkopolskiego – okolice [[Piła|Piły]], [[Złotów|Złotowa]], czasem zaliczane już do Pomorza Wschodniego Należy też wspomnieć, że od wprowadzenia nowego podziału administracyjnego w 1999 roku, poza granicami administracyjnej Wielkopolski znalazły się m.in.: [[Gorzów Wielkopolski]] w lubuskim, wschodnia część ziemi lubuskiej ([[Wschowa]], [[Sulechów]]) w lubuskim czy okolice [[Strzelno|Strzelna]] – [[Mogilno|Mogilna]] – [[Żnin]]a, które przypadły [[województwo kujawsko-pomorskie|województwu kujawsko-pomorskiemu]]. == Powiaty == Na terenie województwa wielkopolskiego wyróżniamy następujące powiaty: [[Plik:Woj wielkopolskie adm.png|thumb|upright=2.5|31 powiatów województwa wielkopolskiego]] === Powiaty grodzkie i miasta === * '''[[Kalisz]]''' * '''[[Konin]]''' * '''[[Leszno]]''' * '''[[Poznań]]''' [[Plik:SM Konin Kościół św Bartłomieja (7) ID 651687.jpg|mały|Kościół św. Bartłomieja w [[Konin|Koninie]]]] [[Plik:Cathedral of Gniezno (18).jpg|mały|Katedra w [[Gniezno|Gnieźnie]]]] === Powiaty ziemskie === * '''[[powiat chodzieski]]''' * '''[[powiat czarnkowsko-trzcianecki]]''' * '''[[powiat gnieźnieński]]''' * '''[[powiat gostyński]]''' * '''[[powiat grodziski]]''' * '''[[powiat jarociński]]''' * '''[[powiat kaliski]]''' * '''[[powiat kępiński]]''' * '''[[powiat kolski]]''' * '''[[powiat koniński]]''' * '''[[powiat kościański]]''' * '''[[powiat krotoszyński]]''' * '''[[powiat leszczyński]]''' * '''[[powiat międzychodzki]]''' * '''[[powiat nowotomyski]]''' * '''[[powiat obornicki]]''' * '''[[powiat ostrowski (województwo wielkopolskie)]]''' * '''[[powiat ostrzeszowski]]''' * '''[[powiat pilski]]''' * '''[[powiat pleszewski]]''' * '''[[powiat poznański]]''' * '''[[powiat rawicki]]''' * '''[[powiat słupecki]]''' * '''[[powiat szamotulski]]''' * '''[[powiat średzki (województwo wielkopolskie)]]''' * '''[[powiat śremski]]''' * '''[[powiat turecki]]''' * '''[[powiat wągrowiecki]]''' * '''[[powiat wolsztyński]]''' [[Plik:Kościół p. w. św. Marcina i dom nr Rynek 24 w Jarocinie..jpg|mały|Kościół św. Marcina w [[Jarocin|Jarocinie]]]] [[Plik:PL Złotów, kościół par. p.w. Wniebowzięcia NMP, 1660-1664.JPG|mały|Kościół Wniebowzięcia NMP w [[Złotów|Złotowie]]]] == Miasta == Głównymi miastami na prawach powiatu regionu są – oprócz Poznania – dawne miasta wojewódzkie, tworzące większe województwo wielkopolskie: * [[Kalisz]] * [[Konin]] * [[Leszno]] * [[Piła]] a także miasta powiatowe: * [[Gniezno]] * [[Ostrów Wielkopolski]] * [[Jarocin]] * [[Krotoszyn]] * [[Środa Wielkopolska]] * [[Września]] A inne większe miasta powiatowe to: [[Śrem]], [[Turek]], [[Kościan]], [[Koło]], [[Rawicz]] czy [[Chodzież]]. [[Plik:Śrem fara bok.jpg|mały|Fara w [[Śrem|Śremie]]]] === Inne miejscowości === * [[Łobżenica]] * [[Miłosław]] (miasto w powiecie wrzesińskim) * [[Nekla]] * [[Trzemeszno]] (miasto w powiecie gnieźnieńskim) * [[Złotów]] [[Plik:Basílica de Nuestra Señora de Licheń, Stary Licheń, Polonia, 2016-12-21, DD 36-38 HDR.jpg|mały|Bazylika NMP Bolesnej Królowej Polski (MB Licheńskiej) w [[Licheń Stary|Licheniu Starym]]]] [[Plik:Krotoszyn kościół J. Chrzciciela 01.JPG|mały|Kościół św. Jana Chrzciciela w [[Krotoszyn|Krotoszynie]]]] [[Plik:Ostrów Wielkopolski ul. Wrocławska.jpg|mały|Ulica Wrocławska w [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowie Wielkopolskim]]]] == Wioski == * [[Biechowo (województwo wielkopolskie)]] * [[Borowy Młyn (województwo wielkopolskie)]] * [[Brzostków (województwo wielkopolskie)]] * [[Budziejewko]] * [[Chalin (województwo wielkopolskie)]] * [[Chrzypsko Wielkie]] * [[Ciążeń]] * [[Cichowo (województwo wielkopolskie)]] * [[Giecz]] * [[Kamionna (województwo wielkopolskie)]] * [[Kolno (powiat międzychodzki)]] * [[Konarzewo (powiat poznański)]] * [[Kwilcz]] * [[Lutom (województwo wielkopolskie)]] * [[Łężeczki]] * [[Łódź (powiat poznański)]] * [[Łubowo (województwo wielkopolskie)]] Drewniany [[w:Kościół św. Mikołaja w Łubowie|kościół pw. św. Mikołaja]] z 1660 r., jeden z najstarszych wielkopolskich kościołów drewnianych. Na wieży krzyż maltański * [[Miłostowo (województwo wielkopolskie)]] * [[Muchocin]] * [[Orzeszkowo (powiat międzychodzki)]] * [[Radgoszcz (województwo wielkopolskie)]] * [[Rozbitek]] (wieś w powiecie międzychodzkim, siedziba ''Instytutu Rozbitek'' J. P. Kaczmarka) * [[Słopanowo]] * [[Sowia Góra (powiat międzychodzki)]] * [[Starczanowo (wieś w powiecie poznańskim)]] * [[Śródka (powiat międzychodzki)]] * [[Tomice (powiat poznański)]] * [[Wąsowo]] * [[Wierzenica]] * [[Winna Góra (województwo wielkopolskie)]] * [[Zatom Stary]] [[Plik:Town hall in Kępno, Poland.jpg|mały|Ratusz w [[Kępno|Kępnie]]]] [[Plik:Kosciol Swietego Krzyza we Wrzesni.jpg|mały|Kościół św. Krzyża we [[Września|Wrześni]]]] [[Plik:Grodzisk Wielkopolski - ul. Szeroka.jpg|mały|Ulica Szeroka w [[Grodzisk Wielkopolski|Grodzisku Wielkopolskim]]]] == Ciekawe miejsca == * [[Dziewicza Góra (Pojezierze Wielkopolskie)]] – wzniesienie o wysokości 144,9 m n.p.m. na Pojezierzu Wielkopolskim, położone w Polsce, w województwie wielkopolskim. Wyniosłość względna to około 90 m. Najwyższe wzniesienie na terenie Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka. Teren wzniesienia jest objęty specjalnym obszarem ochrony siedlisk „Uroczyska Puszczy Zielonki”. Wzniesienie jest drugim co do wysokości w paśmie wzgórz moreny czołowej stadiału poznańskiego. * [[Kobyla Góra (Wzgórza Ostrzeszowskie)]] – najwyższe wzniesienie Wielkopolski (284 m n.p.m.) położone w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich. Na jej szczycie od 1999 r. znajduje się tzw. Krzyż Wielkopolski do którego prowadzą szlaki PTTK. Na szczycie znajdują się również pamiątkowe kamienie oraz dzwon im. Jana Pawła II – dar mieszkańców ziemi ostrzeszowskiej. * [[Puszcza Zielonka]] – duży kompleks leśny na północny wschód od Poznania, liczne szlaki piesze, rowerowe, wiele jezior z kąpieliskami i łowiskami. Na obrzeżach liczne kościółki drewniane oraz inne zabytki – choćby pałac i klasztor pocysterski w [[Owińska]]ch. * [[w:Stobnica (województwo wielkopolskie)|Stobnica]] – mała wieś na południowo-zachodnim skraju Puszczy Noteckiej z jedną z nielicznych w Polsce hodowlą wilków (prowadzona przez katedrę zoologii poznańskiej Akademii Rolniczej) * [[Śmiełów]] – osada znana z Muzeum im. Adama Mickiewicza mieszczącego się w klasycystycznym pałacu, w którym latem 1831 r. przebywał Adam Mickiewicz. * We wsi [[Brzostków (województwo wielkopolskie)|Brzostków]] kościół pw. św. Jana Chrzciciela widoczny z daleka jest najciekawszym, choć nie jedynym wartym uwagi, obiektem. Wzniesiono go w 1840 r. na zniwelowanym w tym celu wzgórzu. Interesujący jest niedawno odnowiony dwór klasycystyczny zbudowany przed 1781 r. Budynek na planie prostokąta, parterowy, podpiwniczony. Z wysokim mansardowym dachem z lukarnami. W obu elewacjach piętrowe pozorne ryzality zwieńczone trójkątnymi naczółkami. Wokół krajobrazowy park (5 ha) ze stawem i pomnikowymi drzewami, m.in. 400-letnim dębem. Znajduje się jeszcze pozostałość folwarku z niezwykłym, neogotyckim spichlerzem zbudowanym ok. 1830 r. w formie obiektu obronnego z okienkami naśladującymi strzelnice, i ośmiobocznymi narożnikowymi... basztami zwieńczonymi krenelażem (architektonicznie jedna z najciekawszych tego typu budowli w kraju), także dawna kuźnia i czworak z XIX/XX w. Dzisiaj są w rękach prywatnych i można im się przyjrzeć zza parkanu. Tutaj został pochowany pułkownik Ludwik Szczaniecki, adiutant gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, uczestnik kampanii napoleońskich, dowódca 2 pułku jazdy kaliskiej doby powstania listopadowego. * [[w:Pawłowice (powiat leszczyński)|Pawłowice]] – wieś położona w województwie wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, w gminie Krzemieniewo, ok. 105 km na południe od Poznania. Główne zabytki Pawłowic to barokowo-klasycystyczny pałac hrabiów Mielżyńskich (w tym: sala kolumnowa, sala jedwabna, apartamenty dziedziców), a także kościół pod wezwaniem MB Śnieżnej, w którym pochowany jest m.in. generał [[w:Stanisław Kostka Mielżyński|Stanisław Kostka Mielżyński]]. == Transport == === Kolej === Podstawą transportu w regionie jest zdecydowanie kolej. Głównym i najważniejszym węzłem jest [[Poznań]], nieco mniej połączeń oferują węzły regionalne: [[Leszno]], Ostrów Wielkopolski czy Piła. Najważniejszą linią regionu jest trasa z Warszawy via [[Konin]], [[Września|Wrześnię]], Poznań w kierunku granicy zachodniej i dalej do [[Berlin]]a. Inne linie magistralne to: * [[Szczecin]] – [[Poznań]] – [[Leszno]] – [[Wrocław]] * z woj. pomorskiego przez [[Piła|Piłę]] – [[Poznań]] – Jarocin – Ostrów Wielkopolski i dalej albo przez [[Kalisz]] do [[Łódź|Łodzi]] lub dalej na południe do [[Katowice|Katowic]] * z Trójmiasta lub [[Olsztyn]]a (woj. warmińsko-mazurskiego) przez Inowrocław – [[Gniezno]] do Poznania * z [[Bydgoszcz]]y (woj. kujawsko-pomorskiego) przez [[Piła|Piłę]] do Krzyża i dalej Gorzowa Wielkopolskiego (woj. lubuskie) i [[Berlin]]a (Niemcy) * z Ostrowa Wielkopolskiego południowymi polami regionu do [[Leszno|Leszna]] i dalej do Głogowa (woj. dolnośląskie) Sieć linii głównych uzupełniają linie lokalne, którym w woj. wielkopolskim powodzi się chyba nieco lepiej niż w innych częściach kraju (w nawiasach orientacyjna liczba połączeń na dobę) * [[Piła]] – Wałcz (6) * Piła – Złotów – Chojnice (5 do 6) * [[Poznań]] – [[Wągrowiec]] – Gołańcz (8 do 10) * Poznań – [[Grodzisk Wielkopolski]] – [[Wolsztyn]] (7 do 9) * [[Gniezno]] – [[Września]] – Jarocin – Krotoszyn (i dalej [[Wrocław]]) (3 do 5) * Jarocin – [[Leszno]] (4) * Ostrów Wielkopolski – Krotoszyn – Leszno (5 do 8) * [[Leszno]] – [[Wolsztyn]] (5 do 6) * wschodnimi polami regionu przebiega jeszcze słynna przedwojenna Magistrala Węglowa, mająca obecnie małe znaczenie w turystyce, tym bardziej że kursują nią zaledwie 4 pary pociągów osobowych na dobę plus dalekobieżne w sezonie letnim. Na trasach z [[Wolsztyn]]a do [[Poznań|Poznania]] (odjazdy z Wolsztyna ok. 5:30 i ok. 11:30, a z Poznania ok. 9:30 i 15:30) oraz z Wolsztyna do [[Leszno|Leszna]] (odjazd z Wolsztyna ok. 6:00, powrót z Leszna ok. 15:30) kursują – jako jedyne w Polsce planowe pociągi prowadzone parowozami. (Godziny podane są jako „około” ze względu na zmiany rozkładu jazdy, wynikające w szczególności z prac prowadzonych w węźle poznańskim). Warto tu wspomnieć również o kolejkach wąskotorowych. Większość z nich służy wyłącznie celon turystycznym (kursy w wakacje, weekendowe itp), ale regionalną ciekawostką jest pierwsza, niezależna od PKP i prywatna linia kolejowa w Polsce: 23-kilometrowy odcinek od Starego Bojanowa (linia Poznań-Wrocław) przez [[Śmigiel]] do Wielichowa. Codziennie w trasę wyrusza tu kilkanaście pociągów. Rozkład: http://www.skpl.kalisz.pl (operator obsługuje tez niektóre inne trasy wąskotorowe – patrz niżej) Ponadto pociągi po wąskich torach (często tylko towarowe, ale z możliwością zamówienia kursu wycieczkowego) kursują na trasach: * Stare Bojanowo – Śmigiel (SKPL) [http://www.skpl.kalisz.pl] * Środa Wielkopolska – Zaniemyśl * Pleszew – Pleszew Miasto (SKPL) [http://www.skpl.kalisz.pl] * Opatówek – Turek (SKPL) [http://www.skpl.kalisz.pl] * Gniezno – Witkowo [http://www.gkw.gniezno.pl] * rejon Białośliwia (koło Piły) mailto:zarzad@twkp.most.org.pl * przez zupełnie skrajnie wschodni kawałek Wielkopolski przebiega też fragment trasy Krośniewickiej Kolei Dojazdowej (SKPL) == Warto zobaczyć == Perłami regionu są pierwsze stolice (liczba mnoga!) Polski z X-XI wieku z licznymi zabytkami z okresu pierwszych Piastów: * dwa najważniejsze ośrodki Państwa Piastów, czyli [[Gniezno]] i [[Poznań]] * oraz inne, odgrywające mniejszą rolę we wczesnym średniowieczu, a dziś wioski: [[Giecz]] i [[Ostrów Lednicki]] Innymi dużymi miastami regionu wartymi spędzenia tam przynajmniej paru godzin są: * [[Kalisz]] * [[Koło]] * [[Leszno]] * [[Konin]] Mniejsze miasta z ciekawymi zabytkami, tradycjami to m.in.: * [[Kórnik]] (18 km na południowy wschód od miasta Poznania) z neogotyckim (choć starszym w swej genezie) zamkiem, ogrodem dendrologicznym i bogatą w eksponaty najwyższej klasy Biblioteka Kórnicką * [[Rogalin]] (16 km na południe) z barokowo-klasycystycznym pałacem, ze słynną kolekcją malarstwa rodziny Raczyńskich, powozownią i nie mniej znanymi dębami: Lechem, Czechem i Rusem. * [[Puszczykowo]] (15 km na południe) z muzeum podróżniczym Arkadego Fiedlera, siedzibą dyrekcji [[Wielkopolski Park Narodowy|Wielkopolskiego Parku Narodowego]] (wraz z muzeum przyrodniczym) i pięknymi willami w przełomowej dolinie Warty * [[Swarzędz]] (tuż za granicami miasta przy wyjeździe w kierunku Konina-Warszawy) z jednym z nielicznych w Europie Skansenów Pszczelarstwa * [[Nowy Tomyśl]] z największym koszem świata oraz Muzeum Wikliniarstwa i Chmielarstwa * [[Szamotuły]] z niesamowitym Muzeum Ikon, Basztą Halszki i kościołem kolegiackim W województwie wielkopolskim zdecydowanie warto często zjechać z głównych tras gdzieś w bok, aby obejrzeć np.: * [[Dobrzyca|Dobrzycę]] * [[Śmiełów]] * [[Gołuchów (województwo wielkopolskie)|Gołuchów]] * [[Antonin (powiat ostrowski)|Antonin]] * [[Kiszewo]] * [[Owińska]] * [[Szreniawa (województwo wielkopolskie)|Szreniawę]] (15 km na południowy zachód od Poznania) z Muzeum Rolnictwa oraz wieżą widokową Bierbaumów * Lusowo (12 km na zachód od miasta) – kościółek drewniany i prywatne muzeum Dowódców Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 * [[Chludowo]] (15 km na północ od miasta) – muzeum misyjne Ojców Werbistów, to właśnie stąd pochodził zmarły niedawno O. Zielazek * [[Uzarzewo]] (15 km na północny wschód od centrum) – z Muzeum Łowiectwa i Myślistwa * [[Kazimierz Biskupi]] * Kłodawę * [[Kobylniki (powiat szamotulski)]] to głównie pałac wzniesiony przez Zygmunta Gorgolewskiego dla Tadeusza Twardowskiego, drugiego ordynata (syna Teodora) w 1886 r., najeżony wieżami, wieżyczkami i wysokimi kominami sprawia dziś wrażenie bajecznej rezydencji. Utrzymany w bardzo dobrym stanie, mieści hotel i restaurację. * Wełnę z najstarszym w regionie kościółkiem drewnianym z sobotami oraz sąsiedni Jaracz z Muzeum Młynarstwa * [[Tarnowo Pałuckie]] z najstarszym zachowanym kościołem drewnianym w kraju (starszym od Dębna) * Ląd z jednym z najpiękniejszych w Polsce kompleksów pocysterskich * Podobne kościoły i klasztory po Szarych Braciach w południowo-zachodniej Wielkopolsce w Przemęcie, wieleniu Zaobrzańskim i Obrze == Turystyka aktywna == Ciekawym pomysłem na spędzenie kilku lub nawet kilkunastu dni w Wielkopolsce może być zwiedzenie regionu z rowerowego siodełka. Całe województwo oferuje wiele lokalnych lub regionalnych oznakowanych tras dla rowerzystów, a wszystkie szlaki przygotowywane przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego mają od 2008 r. założony ślad GPS. Są to: * '''Szlak Stu Jezior''' (SSJ) wyruszający z Poznania na północny zachód przez Kiekrz, [[Szamotuły]] i kończący się na Pojezierzu Międzychodzko-Sierakowskim. * '''Piastowski Szlak Rowerowy''' – rozpoczynający się w Poznaniu nad jeziorem Malta (zbieg ulic Jana Pawła II i Baraniaka) i biegnący mniej więcej równolegle do trasy kolejowej do Gniezna przez [[Ostrów Lednicki]], samo [[Gniezno]] i dalej przez Mogilno do Kruszwicy. * '''Transwielkopolska Trasa Rowerowa''' – Północ (TTR-N) łącząca skrajnie północne części regionu (Piła, Złotów) z Poznaniem. * '''Transwielkopolska Trasa Rowerowa''' – Południe (TTR-S), łącząca Poznań przez [[Jarocin]], [[Gołuchów (województwo wielkopolskie)|Gołuchów]], [[Kalisz]] z malowniczymi Wzgórzami Ostrzeszowskimi na południu Wielkopolski * '''Ziemiański Szlak Rowerowy''' – łączący to, co w Wielkopolsce najbardziej typowe: liczne dworki, pałace, dawne majątki szlacheckie czy magnackie. Szlak rozpoczyna się w Mosinie (18 km na południe od miasta, dokąd można dojechać innym szlakiem przez [[Wielkopolski Park Narodowy]]) i prowadzi dalej na południe do Rawicza. * '''Bursztynowy Szlak Rowerowy''' – łączący miejscowości na wielkopolskim odcinku starożytnego Szlaku Bursztynowego; z [[Kalisz]]a do [[Konin]]a. * '''Nadwarciański Szlak Rowerowy''' – z Poznania na południe przez Mosinę (tu początek Szlaku Ziemiańskiego) i dalej – w większości nadwarciańskimi wałami przeciwpowodziowymi do [[Koło|Koła]] * '''Konwaliowy Szlak Kajakowy''' – malownicza trasa kajakarska po najpiękniejszych jeziorach Przemęckiego Parku Krajobrazowego- Parku położonego w południowo-zachodniej części województwa – 25 km od Wolsztyna ze słynną parowozownią; 40 km od Leszna, jednego z głównych miast wielkopolski. == Plany podróży == Na dość dokładne zwiedzenie województwa wielkopolskiego potrzeba około tygodnia. Plan zwiedzania mógłby wyglądać mniej więcej tak: '''Dzień 1''' – przyjazd do [[Poznań|Poznania]], kilkugodzinne zwiedzanie miasta (tradycyjnie: Ostrów Tumski, Stare Miasto, Poznań XIX- i XX-wieczny). Popołudnie spędzone w kompleksie rekreacyjnym na Malcie + wizyta w browarach. Dzień kończymy zakupami w Starym Browarze lub kawą i czymś słodkim w jednej z licznych kafejek na Starym Mieście. '''Dzień 2''' – kontynuujemy zwiedzanie Poznania: Wzgórze Św. Wojciecha, Cytadela, Palmiarnia, rezerwat „Meteoryt Morasko”. Popołudniowy wyjazd np. do Kicina lub Wierzenicy (kościółki drewniane), do [[Swarzędz]]a do skansenu pszczelarskiego lub do [[Chludowo|Chludowa]] do muzeum misyjnego Ojców Werbistów (poza tym też ładna świątynia w drewnie). '''Dzień 3''' – czas na okolice Poznania: pałac w [[Rogalin]]ie, zamek i aroboretum w [[Kórnik]]u, muzeum podróżnicze Arkadego Fiedlera w [[Puszczykowo|Puszczykowie]], spacer po [[Wielkopolski Park Narodowy|Wielkopolskim Parku Narodowym]] do [[Szreniawa (województwo wielkopolskie)|Szreniawy]], gdzie zwiedzamy Muzeum Rolnictwa i wieżę Birbaumów. Alternatywnie: sanktuarium Matki Boskiej w drewnianym kościółku w Sobocie, Powrót do Poznania. '''Dzień 4''' – całodniowy (i jeśli chce się to zrobić rzetelnie, to będzie to naprawdę cały dzień) wyjazd na Szlak Piastowski: [[Ostrów Lednicki]], [[Gniezno]] i dalej albo południowa odnoga szlaku: Trzemeszno, Strzelno, Kruszwica albo północna: [[Biskupin]], [[Wenecja]], [[Żnin]]. '''Dzień 5''' – definitywnie opuszczamy Poznań: wyjazd na wschód: dawne grodzisko i kościół romański w [[Giecz]]u, potem kompleks pocysterski w [[Ląd]]zie, później [[Konin]], Kazimierz Biskupi i na koniec [[Kłodawa]] niedaleko woj. łódzkiego z największą czynną kopalnią soli w Polsce. Na nocleg warto udać się w okolice Kalisza. '''Dzień 6''' – spędzony w południowym woj. wielkopolskim: pałac w Russowie, [[Kalisz]], pałac w [[Antonin (powiat ostrowski)|Antoninie]], zamek w [[Gołuchów (województwo wielkopolskie)|Gołuchowie]] wraz z rezerwatem żubrów i największym głazem narzutowym w Wielkopolsce (Głaz Św. Jadwigi), kościółek drewniany w [[Ociąż]]u, XII-wieczny kościół romański w [[Kotłów|Kotłowie]]. '''Dzień 7''' – udajemy się w kierunku barokowego [[Leszno|Leszna]], po drodze pełen niesamowitych polichromii oraz witraży autorstwa Józefa Mehoffera kościół w [[Jutrosin]]ie. Jadąc dalej na północny zachód docieramy do [[Przemęt]]u, potem kolejnego pocysterskiego opactwa w Obrze i [[Wolsztyn]]a z jedyną w Europie czynną parowozownią, muzeum Roberta Kocha i ciekawym skansenem na przedmieściach. '''Dzień 8''' – koniec naszej wędrówki po regionie i powrót do Poznania. Po drodze jeszcze jedyne w Polsce Muzeum Pożarnictwa w [[Rakoniewice|Rakoniewicach]], miejsce życia słynnego mieszkańca wozu cyrkowego: Michała Drzymały w Drzymałowie, największy kosz na świecie w Nowym Tomyślu oraz prywatne muzeum pszczelarskie (polecamy miód!!) i pałac w Wąsowie. I na koniec [[Szamotuły]] z Basztą Halszki. Oczywiście ww. trasę można dowolnie modyfikować, ubogacać, skracać itp, a celem powyższego tekstu jest wyłącznie zainspirowanie turystów do poznania woj. wielkopolskiego. == Warto spróbować == == Gastronomia == == Bezpieczeństwo == == Kontakt == Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu al. Niepodległości 16/18 61-713 Poznań NIP 778 10 12 911, REGON 000514331 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu al. Niepodległości 34, 61-714 Poznań e-mail: kancelaria@umww.pl Urząd czynny od poniedziałku do piątku, w godzinach 7:30 - 15:30 Punkt Informacyjny Urzędu (hol główny) tel.: 61 626 66 66 Punkt Kancelaryjny fax: 61 626 69 69 == Gdzie dalej == {{Atrybucja|Województwo_wielkopolskie}} {{Jest w|Polska}} [[Kategoria:Województwo wielkopolskie| ]] p22uqqwg94it1d0expzzxmmtab1bmcm 0 7678 157282 157276 2026-06-14T09:54:56Z Alan ffm 23 157282 wikitext text/x-wiki {{top-banner|Augusta SR Panorama.JPG}} {{Informacje_podstawowe_miasto |nazwa=Augusta |widok=AUGUSTA_-_*.jpg |herb= |mapa= |państwo=[[Włochy]] |region=[[Sycylia]] |powierzchnia=109 |prefiks=0931 |www=http://www.comunediaugusta.it/ }} '''Augusta''' – miejscowość i gmina we [[Włochy|Włoszech]], w regionie [[Sycylia]], w prowincji Syrakuzy. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Katanii. ===Koleją=== Znajduje się tutaj stacja kolejowa. ===Samochodem=== Augusta znajduje się przy autostradzie Katania-Syrakuzy. ===Autobusem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== * Casepicarmo Guest House * Villa Lucia * Bed and Breakfast Villa Nella * Hotel La Cavalera hotel 3-gwiazdkowy ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Syrakuzy}} [[Kategoria:Sycylia]] rfisf7dt07x5tybex3f7cfzibthcimr 0 8961 157281 80309 2026-06-13T21:19:44Z Xocolatl 17406 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Region Nordtjylland locator map.svg]] → [[File:Region Nordjylland locator map.svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) 157281 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Jednostka administracyjna infobox |grafika = Hirtshals - panoramio.jpg |flaga = |mapa = Region Nordjylland locator map.svg |stolica = [[Aalborg]] |ustrój = |waluta = korona duńska |powierzchnia = 7910 |ludność = 580 500 |język = [[język duński|duński]] |religia = |napięcie prądu = 230 |numer kierunkowy = |domena = |strefa czasowa = }} '''Jutlandia Północna''' – jeden z pięciu [[Dania|duńskich]] regionów administracyjnych utworzonych 1 stycznia 2007 na mocy reformy administracyjnej. W jego skład wszedł dotychczasowy okręg Jutlandia Północna, a także część okręgu Viborg Amt i gminy Mariager, należącej przed reformą do okręgu Århus Amt. == Charakterystyka == === Geografia === === Klimat === === Historia === === Polityka === === Gospodarka === == Dojazd == === Samochodem === === Samolotem === === Statkiem === == Miasta == * [[Aalborg]] * [[Brønderslev]] * [[Frederikshavn]] * [[Hjørring]] * [[Skagen]] * [[Thisted]] == Ciekawe miejsca == == Transport == == Zakupy == == Gastronomia == == Noclegi == == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == {{Jest w|Dania}} [[Kategoria:Dania]] gjsv9oi8il81uliteorgypkpkrpyz14 4 16196 157280 157217 2026-06-13T18:07:36Z Alexis Jazz 9635 Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]]) 157280 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}} Poniższe dane są kopią z pamięci podręcznej. Ostatnia aktualizacja odbyła się o 2026-06-10T18:28:40Z. W pamięci podręcznej {{PLURAL:5000|znajduje|znajdują|znajduje}} się maksymalnie {{PLURAL:5000|jeden wynik|5000 wyniki|5000 wyników}}. {| class="sortable wikitable" ! Gadżet !! data-sort-type="number" | Liczba użytkowników !! data-sort-type="number" | Użytkownicy aktywni |- |HotCat || 25 || 2 |- |Navigation popups || 2 || 1 |- |WikidataInfo || 15 || 0 |- |heading-icons || 15 || 1 |- |purge-tab || 8 || 2 |- |replylinks || 14 || 1 |} * [[Specjalna:Użycie gadżetów]] * [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] <!-- data in CSV format: HotCat,25,2 Navigation popups,2,1 WikidataInfo,15,0 heading-icons,15,1 purge-tab,8,2 replylinks,14,1 --> smz4tgh1475pe5nf30a96vfenbmelfk