Wikipedia pmswiki https://pms.wikipedia.org/wiki/Intrada MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Special Discussion Utent Ciaciarade Wikipedia Discussion ant sla Wikipedia Figura Discussion dla figura MediaWiki Discussion dla MediaWiki Stamp Discussion dlë stamp Agiut Discussion ant sl'agiut Categorìa Discussion ant sla categorìa TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 7297 887147 107219 2026-04-08T19:49:32Z Jacklincoln47 29219 887147 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} == Pais an dova a l'é parlà == La '''lenga kayort''' ò '''Kewat''' a fa part ëd le [[lenghe indoarian-e]] e a l'é parlà dzortut an [[Nepal]]. == Classìfica == Në schema ëd classìfica dël '''Kayort''' a peul esse: * [[lenghe indoeuropenghe]] ** [[lenghe indoarian-e]] *** lenghe indoarian-e orientaj **** lenghe bengali-assamèise ***** '''lenga kayort''' == Còdes ISO == * Còdes ISO 639-3: '''KYV''' == Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse == http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kyv {{Fin}} [[Categorìa:Lenghe bengali-assamèise|kayort]] [[Categorìa:Lenghe dël Nepal|kayort]] ouialwtjd8kvanhwkurwljg5h1vvkjm 887148 887147 2026-04-08T19:49:51Z Jacklincoln47 29219 Jacklincoln47 a l'ha tramudà la pàgina [[Lenga kayort]] a [[Lenga kewat]] 887147 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} == Pais an dova a l'é parlà == La '''lenga kayort''' ò '''Kewat''' a fa part ëd le [[lenghe indoarian-e]] e a l'é parlà dzortut an [[Nepal]]. == Classìfica == Në schema ëd classìfica dël '''Kayort''' a peul esse: * [[lenghe indoeuropenghe]] ** [[lenghe indoarian-e]] *** lenghe indoarian-e orientaj **** lenghe bengali-assamèise ***** '''lenga kayort''' == Còdes ISO == * Còdes ISO 639-3: '''KYV''' == Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse == http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kyv {{Fin}} [[Categorìa:Lenghe bengali-assamèise|kayort]] [[Categorìa:Lenghe dël Nepal|kayort]] ouialwtjd8kvanhwkurwljg5h1vvkjm 0 88402 887153 887145 2026-04-09T07:27:19Z Kontributor 2K 26961 scu: ridir. 887153 wikitext text/x-wiki <!--'''Falvy'''--> {{Prinsipi}} {{Info/Comun-a dla Fransa| |nòm = Falvy |region = Picardìa |dipartiment = Somme |aira = 6.32 |autitudin = |latP = N| latG = 49| latM = 49|latS = 30 |lonP = E| lonG = 2| lonM = 57|lonS = 35 |popolassion = 100 |densità = auto |censiment = 1999 |insee = 80300 |codpostal = 80190 |mapa = |mapaX = |mapaY = |scu = Blason famille fr de Nesle de Falvy.svg |bandiera = |figura = |legenda = |gentilissi = |website = |nòte = }} '''Falvy''' a l'é na comun-a fransèisa ant la [[Region fransèise|region aministrativa]] dla [[Picardìa]], ant ël [[dipartiment fransèis|dipartiment]] dla [[Somme (dipartiment)|Somme]]. A së stend për na surfassa ëd 6,32 [[Kilòmetr quàder|km²]], con 100 abitant, scond ël [[censiment]] dël [[1999]], con na [[densità ëd popolassion|densità]] ëd 15 ab/km². [[Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd la Somme]] {{Fin}} 635tnkllp1zhu09n21cx11a59vqy4rn 0 107348 887155 886967 2026-04-09T07:48:10Z Franjklogos 3605 887155 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[File:Yamaha Motor 2025.svg|thumb|250px|right|Logo]] '''Yamaha Motor Co. Ltd''' a l’é na multinassional [[Giapon|giaponèisa]] con sede a Iwata, ant la prefetura ëd Shizuoka. La companìa a travaja ant diferent setor, antra cui motociclet, scooter, barche, motor a reassion e robòtica. A l’é ël segond pi grand produtor ëd motociclet an sël mond, ël pi grand productor ëd barche e ël segond pi grand productor ëd robòt an sël mond. == Stòria == La fàbrica a l'é stàita fondà dël 1º luj 1955 e soa sede a l'é a [[Iwata]]. Dël 2006 La Yamaha Motor a l'ha 41.958 dipendent e un vir d'afé ëd 1.582.046 ëd [[Yen]]. {{Fin}} [[Categorìa:Industria]] drvkiyqzzdospha2us7obo6pummqngj 887156 887155 2026-04-09T07:50:40Z Franjklogos 3605 887156 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[File:Yamaha Motor 2025.svg|thumb|250px|right|Logo]] '''Yamaha Motor Co. Ltd''' a l’é na multinassional [[Giapon|giaponèisa]] con sede a Iwata, ant la prefetura ëd Shizuoka. La companìa a travaja ant diferent setor, antra ij quaj motò, scooter, barche, motor a reassion e robòtica. A l’é lë sgond pi grand produtor ëd motò an sël mond, ël pi grand produtor ëd barche e lë sgond pi grand produtor ëd robòt an sël mond. == Stòria == La fàbrica a l'é stàita fondà dël 1º luj 1955 e soa sede a l'é a [[Iwata]]. Dël 2006 La Yamaha Motor a l'ha 41.958 dipendent e un vir d'afé ëd 1.582.046 ëd [[Yen]]. {{Fin}} [[Categorìa:Industria]] abi9i4srlq1l8zxdnnf6gulbu67lci0 0 111446 887146 887120 2026-04-08T13:43:26Z Franjklogos 3605 887146 wikitext text/x-wiki {{prinsipi}} [[File:Anthonis Mor 001.jpg|thumb|250px|right|Maria I Tudor]] '''Maria I Tudor''' (Greenwich, 18 fërvè 1516 – St. James's, 17 novèmber 1558) a l'é stàita argin-a d'Anghiltèra e d'[[Irlanda]] dal 19 luj 1553 fin a soa mòrt. A l'era fieula dël Re [[Enrich VIII d'Anghiltèra|Enrich VIII]] e ëd soa fomna Catlina d'Aragona. Dël 1554 a l'ha marià ël re catòlich ëd Spagna [[Filip II dë Spagna|Filip II]] dont a l'ha avù nen fieuj. {{fin}} [[Categorìa:Sovran]] oy2tlk6qonf1ft9vt8mmhb5ua4jgsgh 0 111447 887149 2026-04-08T19:49:51Z Jacklincoln47 29219 Jacklincoln47 a l'ha tramudà la pàgina [[Lenga kayort]] a [[Lenga kewat]] 887149 wikitext text/x-wiki #RINVIA [[Lenga kewat]] 3bqznthk1d9r9l8mpodqtskc96tk9ts 0 111448 887150 2026-04-08T20:10:21Z Dragonòt 19 Creà la pàgina con '[[Figura:Bezerros_de_IATF.jpg|thumb|Bovin]] '''Anlevament''' (o '''anlevament dle bestie''') a l'é n'atività ch'a consist ant la cura, la riprodussion e l'utilisassion dle bestie domèstiche për oten-e prodot (làit, carn, euv, pel, lana) o për travaj (trassion, guèra, spòrt). A l'é un dij setor primari dl'economìa. == Stòria == L'anlevament a l'é nassù durant ël [[Neolìtich]] (anviron 10.000 agn fà), quand che l'òm a l'ha ancaminà a domestiché le be...' 887150 wikitext text/x-wiki [[Figura:Bezerros_de_IATF.jpg|thumb|Bovin]] '''Anlevament''' (o '''anlevament dle bestie''') a l'é n'atività ch'a consist ant la cura, la riprodussion e l'utilisassion dle bestie domèstiche për oten-e prodot (làit, carn, euv, pel, lana) o për travaj (trassion, guèra, spòrt). A l'é un dij setor primari dl'economìa. == Stòria == L'anlevament a l'é nassù durant ël [[Neolìtich]] (anviron 10.000 agn fà), quand che l'òm a l'ha ancaminà a domestiché le bestie servaje. Le prime specie a esse anlevà a son ëstàite la crava e la feja ant la [[Meza Lun-a Fértil]], peui ël beu, ël crin e la galin-a. Con ël passé dij sécoj, l'anlevament a l'é dventà estensiv (an pastura) o intensiv (an stabi). == Sòrt d'anlevament == * '''Anlevament bovin''': për la produssion ëd carn (bovin da carn) e làit (bovin da làit). Le rasse pì comune a son la frison-a, la limosin-a e la piemontèisa. * '''Anlevament ovin''': për la produssion ëd carn (moton), làit (formagg) e lan-a (feja da lan-a). * '''Anlevament caprin''': për la produssion ëd làit e carn (cravòt). * '''Anlevament suin''': për la produssion ëd carn (salam, giambon). Rasse: landrace, large white. * '''Anlevament avìcol''': për la produssion d'euv e carn ëd galin-a, pita, òca, ania. * '''Anlevament equin''': për ël travaj (cavaj da tir), lë spòrt (corsa, sàut) e la companìa. * '''Anlevament d'àutre specie''': cunij, avije (apicoltura), pess (aquacoltura), ran-e, lumasse. == Anlevament an Piemont == Ël Piemont a l'é na region a vocassion anlevatris. La '''Rassa bovin-a Piemontèisa''' a l'é avosà për la carn ëd qualità (vitel dj'Alp). A son present ëdcò l'anlevament caprin (formagg ëd crava), suin (salam, giambon crù ëd Coni) e avìcol (galin-a bianca dle Langhe). == Ampat ambientaj == L'anlevament intensiv a l'ha n'ampat ambiental negativ: emission ëd gas sèra (metan, protòssid d'asòt), consum d'eva, deforestassion, e inquinament dj'adoss a càusa dij liquam. D'àutra part, l'anlevament estensiv a giuta a manten-e 'l paisagi e la biodiversità. == Anliure == * [[Agricoltura]] [[Categorìa:Tecnologìa]] [[Categorìa:Siense agrìcole]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] 5c4kkzypkdmt3dvmm6frfjql0js14q9 0 111449 887151 2026-04-08T20:24:58Z Dragonòt 19 Creà la pàgina con '[[Figura:Big_horse_and_little_horse.jpg|thumb|Rasse 'd cavaj]] '''Rassa''' a l'é n'ansem d'individuaj ëd na specie doméstica ch'a spartisso dle caraterìstiche morfològiche e fisiològiche comun-e, ch'a son trasmëttùe për ereditarietà a la dissendensa. Le rasse a son creà da l'òm për mojen dla selession artifissial. == Stòria == Le rasse a son nassùe con la [[domesticassion]] dle bestie, an butand an evidensa ij caràter utij për l'òm. Ant ël sécol c...' 887151 wikitext text/x-wiki [[Figura:Big_horse_and_little_horse.jpg|thumb|Rasse 'd cavaj]] '''Rassa''' a l'é n'ansem d'individuaj ëd na specie doméstica ch'a spartisso dle caraterìstiche morfològiche e fisiològiche comun-e, ch'a son trasmëttùe për ereditarietà a la dissendensa. Le rasse a son creà da l'òm për mojen dla selession artifissial. == Stòria == Le rasse a son nassùe con la [[domesticassion]] dle bestie, an butand an evidensa ij caràter utij për l'òm. Ant ël sécol ch'a fa XVIII, la rivolussion agrària e l'antrodussion dle teorìe 'd [[Carl von Linné]] e [[Gregor Mendel]] a l'han formalisà ël concet ëd rassa. Dël sécol ch'a fa XIX, an Anghiltèra e an Fransa, a son stàit publicà ij prim lìber genealògich. == Sòrt ëd rasse == Le rasse as classificà an: * '''Rasse locaj''': adatà a 'n teritòri limità (es. rassa bovin-a piemontèisa, rassa caprin-a 'd Lans). * '''Rasse nassionaj''': spantià an tut ël pais (es. rassa bovin-a frison-a). * '''Rasse comersiaj''': otnùe ancrosiand antra rasse diferente për massimisé la produtività (es. suin ìbrid). == Caraterìstiche prinsipaj == Le caraterìstiche ch'a definisso na rassa a son: * '''Morfologìa''': forma dël còrp, color dël mantel, presensa 'd còrn, dimension. * '''Produtività''': produssion ëd làit, carn, euv, lan-a, o adat al travaj. * '''Resistensa''': a le maladìe, al clima, a jë stress. * '''Fertilità''': capacità 'd riprodussion. == Esempi ëd rasse piemontèise == * '''Bovin-a Piemontèisa''': rassa da carn, con color bianch peui gris, famosa për la "double musculation" (muscolatura dobia) e la qualità dla carn. * '''Suin Piemontèis''': rassa local, an perìcol ëd dësparission, con mantel gris scur e caraterìstiche organolétiche d'ecession. * '''Caprin-a dle Val ëd Lans''': rassa da làit, adatà a l'anlevament estensiv an montagna. * '''Galin-a Bianca dle Langhe''': rassa avìcola da euv, con piumagi bianch e crësta rossa. == Amportansa dla conservassion == Vàire rasse locaj a son a arzigh d'estinsion për la concorensa dle rasse comersiaj pì produtive. La [[Fao]] a promeuv la conservassion dla biodiversità zootécnica, për motiv econòmich (genética, prodot tìpich), ambientaj (anlevament sostenìbil) e culturaj (tradission). == Anliure == * [[Anlevament]] [[Categorìa:Tecnologìa]] [[Categorìa:Siense agrìcole]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] b7nkivp3vvju5q4bjtg9vjztt17ahai 0 111450 887152 2026-04-08T20:34:51Z Dragonòt 19 Creà la pàgina con '[[Figura:Rooster_portrait2.jpg|thumb|Un gal]] '''Polam''' a l'é n'ansem ëd osej doméstich anlevà da l'òm për la produssion ëd carn, euv e, dle vire, piume. A comprend dzortut le specie dla famija dle galin-e, ma ëdcò anie, òche, pite, fasan, colomb e d'àutri. == Sòrt ëd polam == Le specie pì comune anlevà a son: * '''Galin-a''' (''Gallus gallus domesticus'') – la pì spantià, për la carn e j'euv. * '''Ania''' (''Anas platyrhynchos domesticus'') –...' 887152 wikitext text/x-wiki [[Figura:Rooster_portrait2.jpg|thumb|Un gal]] '''Polam''' a l'é n'ansem ëd osej doméstich anlevà da l'òm për la produssion ëd carn, euv e, dle vire, piume. A comprend dzortut le specie dla famija dle galin-e, ma ëdcò anie, òche, pite, fasan, colomb e d'àutri. == Sòrt ëd polam == Le specie pì comune anlevà a son: * '''Galin-a''' (''Gallus gallus domesticus'') – la pì spantià, për la carn e j'euv. * '''Ania''' (''Anas platyrhynchos domesticus'') – carn e piume. * '''Òca''' (''Anser anser domesticus'') – carn, piume e fìdich (foie gras). * '''Pita''' (''Meleagris gallopavo'') – carn (sovens për le feste). * '''Fasan''' (''Phasianus colchicus'') – carn e cassa. * '''Colomb''' (''Columba livia domestica'') – carn e esibission. == Anlevament == L'anlevament dël polam a peul esse: * '''Intensiv''' – an stabi sensa lus natural, con mangime industrial, për massimisé la produssion. * '''Estensiv''' – a l'aria duverta (an libertà o an cort), con aliment natural. * '''Biològich''' – sensa antibiòtich ni OGM, con spassi a l'aria duverta. Le galin-e anlevà për j'euv a peulo produve fin a 300 euv a l'ann. Le galin-e da carn a son massà dòp 6-8 sman-e. == Prodòt == * '''Carn''': polastr, galin-a, ania, òca, pita. * '''Euv''': ëd galin-a, d'ania, d'òca, ëd quaja. * '''Piume''': për cussin, trapontin, e artesanà. * '''Fertilissant''': le merde dël polam a son dovrà com concime. == Salute == Le maladìe pì comune dël polam a son: la pest aviaria, la salmonela, la anfluensa aviaria, e la maladìa ëd Newcastle. Për prevnì, a venta manten-e la polissìa dj'ambient e fé la vacinassion. == Polam an [[Piemont]] == Ël Piemont a l'ha 'd tradission ant l'anlevament dël polam, con rasse locaj com la '''Galin-a Bianca dle Langhe''' (a arzigh d'estinsion) e l''''Ania dël Vërslèis'''. Ij prodòt tipich a son j'euv ëd galin-a an cort, la carn ëd pita. == Anliure == * [[Anlevament]] [[Categorìa:Tecnologìa]] [[Categorìa:Siense agrìcole]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] es2h0ni18ssdb0fhlgue4vt6ommz87i 0 111451 887154 2026-04-09T07:39:16Z Franjklogos 3605 Creà la pàgina con '{{Prinsipi}} [[File:Benjamin Jonson by Abraham van Blyenberch.jpg|thumb|Ben Jonson (1617)]] '''Benjamin Jonson''' conossù 'me '''Ben Jonson''' ([[Londra]], 11 giugn 1572 – Londra, 6 òst 1637) a l'é stàit un dramaturgh e ator an [[lenga anglèisa]].<br /> == Euvre prinsipaj == * ''Every Man in his Humour'', comedia (1598) * ''Every Man out of his Humour'', comedia (1599 o 1600) * ''Cynthia's Revels'' (1600) * ''The Poetaster'' (1601) * ''Sejanus his Fall'', t...' 887154 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[File:Benjamin Jonson by Abraham van Blyenberch.jpg|thumb|Ben Jonson (1617)]] '''Benjamin Jonson''' conossù 'me '''Ben Jonson''' ([[Londra]], 11 giugn 1572 – Londra, 6 òst 1637) a l'é stàit un dramaturgh e ator an [[lenga anglèisa]].<br /> == Euvre prinsipaj == * ''Every Man in his Humour'', comedia (1598) * ''Every Man out of his Humour'', comedia (1599 o 1600) * ''Cynthia's Revels'' (1600) * ''The Poetaster'' (1601) * ''Sejanus his Fall'', tragedia (1603) * ''The Mask of Blackness'' (1605) * ''Volpone, or the Fox'', comedia (1606) * ''Epicœne, or The silent woman'', comedia (1609?) * ''The Alchemist'', comedia (1610 o 1611) * ''Catiline his Conspiracy'', tragedia (1611) * ''Bartholomew Fair'', comedia (1614) * ''The Devil is an Ass'', comedia (1616) * ''Christmas, His Masque'', masque (1616) {{Fin}} [[Categorìa:Dramaturgh|Jonson, Ben]] [[Categorìa:Scritor an lenga anglèisa|Jonson, Ben]] lixqpzdsae1mdi8wsg6778jugb5u9gf