Wikipedia pmswiki https://pms.wikipedia.org/wiki/Intrada MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Special Discussion Utent Ciaciarade Wikipedia Discussion ant sla Wikipedia Figura Discussion dla figura MediaWiki Discussion dla MediaWiki Stamp Discussion dlë stamp Agiut Discussion ant sl'agiut Categorìa Discussion ant sla categorìa TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 12632 887216 867049 2026-04-12T11:58:23Z InternetArchiveBot 23399 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 887216 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Prali-Stemma.png|right|140px]] '''Praly''' (''Prali'' an [[lenga italian-a|italian]], ''Praal'' an [[lenga ossitan-a|ossitan]]) a l’é un comun ëd 277 abitant <ref>Sorgiss: [[ISTAT]] - Bilansi demogràfich al 28/02/2009 [https://web.archive.org/web/20100120110924/http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html].</ref> dla [[provincia ëd Turin]]. == Aministrassion == Ël sìndich a l'é Sandra Loredana Aglì (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-). == Vardé ëdcò == * [[Rodoret]] == Anliure esterne == [[Figura:Rifugio lago verde.JPG|thumb|right|200px|L'arfugi "Lagh Verd"]] * [https://web.archive.org/web/20090919085354/http://www.comune.prali.to.it/ Sit istitussional] ==Arferiment== {{listadlereferense}} {{Fin}} [[Categorìa:Praly| ]] 8gp69utzz9b83uf4cpjhjxa677c3l8o 0 12633 887215 864455 2026-04-12T11:49:51Z InternetArchiveBot 23399 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 887215 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Pomaretto-Stemma.png|right|140px]] [[Figura:Pomaretto pan.jpg|thumb|left|Panorama]] '''Pomaret''' (''Pomaretto'' an [[lenga italian-a|italian]], ''Pomaret'' o ''Poumaret'' an [[lenga ossitan-a|ossitan]]) a l’é un comun ëd 1.134 abitant <ref>Sorgiss: [[ISTAT]] - Bilansi demogràfich al 28/02/2009 [https://web.archive.org/web/20100120110924/http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html].</ref> dla [[provincia ëd Turin]]. == Aministrassion == Ël sìndich a l'é Danilo Stefano Breusa (da l' 8/06/2009). == Anliure esterne == * [https://web.archive.org/web/20070715110404/http://www.comune.pomaretto.to.it/ Sit istitussional] ==Arferiment== {{listadlereferense}} {{Fin}} [[Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin]] p3kxzi1jj8g9rkg21z3ved2slcnisgk 0 49836 887214 743816 2026-04-12T04:55:01Z CommonsDelinker 115 Replacing Coat_of_arms_of_Gelfingen.svg with [[File:CHE_Gelfingen_COA.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 887214 wikitext text/x-wiki <!--'''Gelfingen'''--> {{Prinsipi}} {{geocoordinà |47_12_00_N_8_15_00_E|47° 12' N 8° 15' E}} {{Comun(CH)| |nome = Gelfingen |bfs = 1027 |canton = [[canton ëd Lucerna|Lucerna]] |distret = [[distret ëd Hochdorf|Hochdorf]] |imagem = |legenda = |stemma = CHE Gelfingen COA.svg |surfassa = 7,40 |autëssa = 472 |popolassion = 762 |densità = 103 |censiment = [[2004]] |comun vzin = [[Hitzkirch]], [[Hohenrain]], [[Lieli]], [[Retschwil]], [[Römerswil]], [[Sulz]] |frassion = |prefiss_tel = 041 |cod_postal = 6284 |coordinà = 47° 12' N 8° 15' E |lenghe = [[Lenga tedesca|Alman]] |mapa = Karte Gemeinde Gelfingen.png |website = www.gelfingen.ch }} '''Gelfingen''' a l'é na comun-a dla [[Svìssera]], ant ël canton ëd [[canton ëd Lucerna|Lucerna]], con sirca 762 abitant. A së stend për na surfassa ëd 7,40 [[Kilòmetr quadrà|km²]], con na densità ëd popolassion ëd 103 ab/km². A confin-a con coste comun-e: [[Hitzkirch]], [[Hohenrain]], [[Lieli]], [[Retschwil]], [[Römerswil]], [[Sulz]]. La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'[[Lenga tedesca|Alman]]. [[Categorìa:Sità svìssere]] [[Categorìa:Comun-e dël canton ëd Luserna]] {{Fin}} o4q2suz9hhq7shbxi13pp0ia6zhi8pc 0 49837 887211 743817 2026-04-11T15:57:53Z CommonsDelinker 115 Replacing Coat_of_arms_of_Gettnau.svg with [[File:CHE_Gettnau_COA.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 887211 wikitext text/x-wiki <!--'''Gettnau'''--> {{Prinsipi}} {{Comun(CH)| |nome = Gettnau |bfs = 1130 |canton = Luserna |distret = Willisau |imagem = 2012-03-17-Gettnau (Foto Dietrich Michael Weidmann) 075.JPG |legenda = |stemma = CHE Gettnau COA.svg |surfassa = 6,05 |autëssa = 548 |popolassion = 978 |densità = 162 |censiment = [[2004]] |comun vzin = Alberswil, Ohmstal, Schötz, Willisau Land, Willisau Stadt, Zell |frassion = |prefiss_tel = 041 |cod_postal = 6142 |coordinà = 47° 08' N 8° 58' E |lenghe = Alman |mapa = Karte Gemeinde Gettnau.png |website = www.gettnau.ch }} '''Gettnau''' a l'é na comun-a dla [[Svìssera]], ant ël [[canton ëd Luserna]], con sirca 978 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 6,05 km², con na [[densità ëd popolassion]] ëd 162 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con coste comun-e: [[Alberswil]], [[Ohmstal]], [[Schötz]], [[Willisau Land]], [[Willisau Stadt]], [[Zell (Zurigh)|Zell]]. La lenga ufissial ëd costa comun-a a l'é l'[[Lenga tedësca|Alman]]. {{Fin}} [[Categorìa:Comun-e dël canton ëd Luserna]] fx6hgmipfd9l34sdpykvwxgwvd50qqe 0 79588 887208 887163 2026-04-11T15:36:32Z ~2026-22379-39 31521 887208 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Bach.jpg|thumb|right|200px|Johann Sebastian Bach]] '''Johann Sebastian Bach''' ([[Eisenach]], 31 mars 1685 – [[Lipsia]], 28 luj 1750) a l'é stàit un compositor [[almagna|alman]], arconossù come un dij pì grand geni musicaj ëd tùit ij temp. == Euvre prinsipaj == * 13 consert për clavicèmbal e orchestra * 3 consert për [[violin]] e orchestra * 6 sonade për violin e clavicèmbal * 3 sonade për viola da gamba e clavicèmbal * 2 sonade për flute e clavicèmbal {{Fin}} [[Categorìa:Compositor alman|Bach, Johann Sebastian]] t8offkux0ci7koqj409wodjaukofzgb 887209 887208 2026-04-11T15:37:18Z ~2026-22379-39 31521 887209 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Bach.jpg|thumb|right|200px|Johann Sebastian Bach]] '''Johann Sebastian Bach''' ([[Eisenach]], 31 mars 1685 – [[Lipsia]], 28 luj 1750) a l'é stàit un compositor [[almagna|alman]], arconossù come un dij pì grand geni musicaj ëd tùit ij temp. == Euvre prinsipaj == * 13 consert për clavicèmbal e orchestra * 3 consert për [[violin]] e orchestra * 6 sonade për violin e clavicèmbal * 3 sonade për viola da gamba e clavicèmbal * 2 sonade për flaut e clavicèmbal {{Fin}} [[Categorìa:Compositor alman|Bach, Johann Sebastian]] e3r7benhnw8gmly1oahzhnd4kih4epr 0 103155 887212 863321 2026-04-11T16:10:04Z Gabriele.romano 31099 887212 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Emily Haines and Josh Winstead performing with Metric.jpg|thumb|Emily Haines e Josh Winstead durant un consert]] Ij '''Metric''' a son 'na banda ëd indie-[[rock]], [[new wave]] canadèisa formasse a [[Toronto]] dël 1998. Ij member a son ''Emily Haines'' (cantant), ''James Shaw'' (ghitara), ''Josh Winstead'' (bass) e ''Joules Scott-Key'' (bateria). == Discografìa == === Àlbom === * 2003 - ''Old World Underground, Where Are You Now?'' * 2005 - ''Live It Out'' * 2007 - ''Grow Up and Blow Away'' * 2009 - ''Fantasies'' * 2012 - ''Synthetica'' * 2015 - ''Pagans in Vegas'' * 2018 - ''Art of Doubt'' * 2022 - ''Formentera'' * 2023 - ''Formentera II'' * 2026 - ''Romanticize the Dive'' === EP === * 1998 - ''Mainstream EP'' * 2001 - ''Static Anonymity'' * 2007 - ''Live at Metropolis'' * 2009 - ''Plug In Plug Out'' * 2011 - ''iTunes Session'' {{fin}} [[Categorìa:Cantant canadèis|Metric]] [[Categorìa:Mùsich canadèis|Metric]] onmtlckswi8sqd67m1siuvy59xpnbq4 0 109702 887203 879970 2026-04-11T13:32:17Z Amherst99 3116 887203 wikitext text/x-wiki La '''random-access memory''' ([[RAM]]) a l'é na sòrt ëd memòria primaria ant un computer ch'a përmëtt d'acede ai dat an manera direta e temporania. A l'é dovrà për memorisé ij dat e j'istrussion che ël processor a deuv manegé an temp real. Contrariament a la memòria ëd massa (es. [[disch fiss]]), la RAM a perd tuti ij dat quand che ël sistema a l'é smorzà. == Stòria == L'evolussion dla RAM a l'ha marcà l'aument ëd le performanse dij computer: * Agn 1940: Aparission dij prim tipo ëd memòria a tub ëd Williams e memòria a core magnétich. * Agn 1968: Robert Dennard a anventa la DRAM (Dynamic RAM), ch'a dventa lë standard për la memòria dij PC. * Agn 1990: Svilup ëd la SDRAM (Synchronous DRAM), sincronisà con la velocità dël processor. * Sécol XXI: Memòria DDR (Double Data Rate) e soe evolussion (DDR4, DDR5) për velocità sempe pì àute. == Sòrt ëd RAM == A esisto vàire sòrt ëd RAM, classificà për tecnologìa e aplicassion: * DRAM (Dynamic RAM): Memòria dinàmica ch'a deuv avèj ëd refresh regolar për manten-e ij dat. * SRAM (Static RAM): Pì lesta e sensa refresh, ma pì cara e dovrà për le cache. * SDRAM (Synchronous DRAM): Sincronisà con ël clock dël sistema. * DDR SDRAM: Trasferiment dat a dobia frequensa (DDR3, DDR4, DDR5). * LPDDR (Low Power DDR): Për dispositiv mòbij (es. sviciofonin). * GDDR (Graphics DDR): Memòria specialisà për schede video. == Strutura e fonsionament == La RAM a l'é organisà an cele ëd memòria, mincadun-a ch'a peul memorisé un bit. Soa operassion a dipend da: * Memory Controller: Gestiss j'operassion ëd letura e scritura. * Bus ëd dat: Colega la RAM al processor. * Timing: Latensa (es. CL16) ch'a definiss ël temp d'acess. La RAM a travaja an cooperassion con ël sistema operativ për gestì: * Processi ativ: Aplicassion e servissi an esecussion. * File temporani: Dat ëd travaj nen salvà an sla memòria ëd massa. == Aplicassion == La RAM a l'é essensial ant: * Sistemi operativ: Carié e gestì j'istrussion ëd base. * Aplicassion pesante: Montagi video, gieugh, e programa ëd disegn. * Server e sentraj dat: Gestì milen ëd richieste simultanie. * Dispositiv IoT: Memorisé dat ëd sensor an temp real. == Amportansa ant l'anformàtica == Performance: Pi RAM a significa pì dat acessìbij an pressa, riduvend ij “lag”. Multitasking: Përmëtt ëd duverté vàire aplicassion sensa ralenté ël sistema. Volatilità: Sicurëssa përchè ij dat as dësbelo al smorzament. == Sfide e limitassion == Volatilità: Ij dat as perdo sensa energìa. Consum d'energìa: Particolarman amportant ant ij dispositiv mòbij. Lìmit ëd densità: Difìcil miniaturisassion pì spinta. Càud: Dissipassion termica necessaria për evité suriscaudament. == Tecnologìe moderne == DDR5: Pi lesta e efissienta, con capacità fin a 128 GB për módul. HBM (High Bandwidth Memory): Memòria ëd montà vertical për GPU. NVDIMM: RAM persistente ch'a combinà velocità e memorisassion fissa. == Curiosità == Ël prim computer con RAM (UNIVAC) a l'avìa mach 1 KB ëd memòria. Le console ëd gieugh modern-e (es. PlayStation 5) a dòvro GDDR6 për le performance gràfiche. La RAM a l'é dovrà ëdcò ant ij supercomputer për studié fenòmen compless. == Conclusion == La RAM a l'é ël “còfo” ch'a ten vive le operassion dij computer, antant che ij processor a travajo. Con l'espansion dij dat e le esigense ëd performansa, soa evolussion a continua a esse crìtica për ël progress tecnològich. Dai PC a j'[[Inteligensa Artifissial], la RAM a resta un component che as peul pa sostituì. [[Categorìa:Fìsica]] [[Categorìa:Tecnologìa]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] l033wclcwaebmvjii6b7gxata0m9olv 887204 887203 2026-04-11T13:32:35Z Amherst99 3116 Amherst99 a l'ha tramudà la pàgina [[Random access memory]] a [[Random-access memory]] 887203 wikitext text/x-wiki La '''random-access memory''' ([[RAM]]) a l'é na sòrt ëd memòria primaria ant un computer ch'a përmëtt d'acede ai dat an manera direta e temporania. A l'é dovrà për memorisé ij dat e j'istrussion che ël processor a deuv manegé an temp real. Contrariament a la memòria ëd massa (es. [[disch fiss]]), la RAM a perd tuti ij dat quand che ël sistema a l'é smorzà. == Stòria == L'evolussion dla RAM a l'ha marcà l'aument ëd le performanse dij computer: * Agn 1940: Aparission dij prim tipo ëd memòria a tub ëd Williams e memòria a core magnétich. * Agn 1968: Robert Dennard a anventa la DRAM (Dynamic RAM), ch'a dventa lë standard për la memòria dij PC. * Agn 1990: Svilup ëd la SDRAM (Synchronous DRAM), sincronisà con la velocità dël processor. * Sécol XXI: Memòria DDR (Double Data Rate) e soe evolussion (DDR4, DDR5) për velocità sempe pì àute. == Sòrt ëd RAM == A esisto vàire sòrt ëd RAM, classificà për tecnologìa e aplicassion: * DRAM (Dynamic RAM): Memòria dinàmica ch'a deuv avèj ëd refresh regolar për manten-e ij dat. * SRAM (Static RAM): Pì lesta e sensa refresh, ma pì cara e dovrà për le cache. * SDRAM (Synchronous DRAM): Sincronisà con ël clock dël sistema. * DDR SDRAM: Trasferiment dat a dobia frequensa (DDR3, DDR4, DDR5). * LPDDR (Low Power DDR): Për dispositiv mòbij (es. sviciofonin). * GDDR (Graphics DDR): Memòria specialisà për schede video. == Strutura e fonsionament == La RAM a l'é organisà an cele ëd memòria, mincadun-a ch'a peul memorisé un bit. Soa operassion a dipend da: * Memory Controller: Gestiss j'operassion ëd letura e scritura. * Bus ëd dat: Colega la RAM al processor. * Timing: Latensa (es. CL16) ch'a definiss ël temp d'acess. La RAM a travaja an cooperassion con ël sistema operativ për gestì: * Processi ativ: Aplicassion e servissi an esecussion. * File temporani: Dat ëd travaj nen salvà an sla memòria ëd massa. == Aplicassion == La RAM a l'é essensial ant: * Sistemi operativ: Carié e gestì j'istrussion ëd base. * Aplicassion pesante: Montagi video, gieugh, e programa ëd disegn. * Server e sentraj dat: Gestì milen ëd richieste simultanie. * Dispositiv IoT: Memorisé dat ëd sensor an temp real. == Amportansa ant l'anformàtica == Performance: Pi RAM a significa pì dat acessìbij an pressa, riduvend ij “lag”. Multitasking: Përmëtt ëd duverté vàire aplicassion sensa ralenté ël sistema. Volatilità: Sicurëssa përchè ij dat as dësbelo al smorzament. == Sfide e limitassion == Volatilità: Ij dat as perdo sensa energìa. Consum d'energìa: Particolarman amportant ant ij dispositiv mòbij. Lìmit ëd densità: Difìcil miniaturisassion pì spinta. Càud: Dissipassion termica necessaria për evité suriscaudament. == Tecnologìe moderne == DDR5: Pi lesta e efissienta, con capacità fin a 128 GB për módul. HBM (High Bandwidth Memory): Memòria ëd montà vertical për GPU. NVDIMM: RAM persistente ch'a combinà velocità e memorisassion fissa. == Curiosità == Ël prim computer con RAM (UNIVAC) a l'avìa mach 1 KB ëd memòria. Le console ëd gieugh modern-e (es. PlayStation 5) a dòvro GDDR6 për le performance gràfiche. La RAM a l'é dovrà ëdcò ant ij supercomputer për studié fenòmen compless. == Conclusion == La RAM a l'é ël “còfo” ch'a ten vive le operassion dij computer, antant che ij processor a travajo. Con l'espansion dij dat e le esigense ëd performansa, soa evolussion a continua a esse crìtica për ël progress tecnològich. Dai PC a j'[[Inteligensa Artifissial], la RAM a resta un component che as peul pa sostituì. [[Categorìa:Fìsica]] [[Categorìa:Tecnologìa]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] l033wclcwaebmvjii6b7gxata0m9olv 0 109703 887213 879971 2026-04-11T17:15:58Z Xqbot 2804 Coression ëd na ridiression dobia a [[Random-access memory]] 887213 wikitext text/x-wiki #RINVIA [[Random-access memory]] gfpw0jp3umea7gzl8kqcid9qux6jafj 0 109805 887206 887161 2026-04-11T15:30:44Z ~2026-22332-40 31520 /* Stòria e Perìod Prinsipaj */ 887206 wikitext text/x-wiki [[Figura:BJO_Konzert_Phil_MR_098.jpg|thumb|N'orchestra 'd mùsica clàssica]] La '''mùsica clàssica''' a l'é na tradission musical ocidental ch'a comprend ëd composission coltivà për sécoj, caraterisà da në strumentassion complessa e na strutura formal. A l'é stàita dësvlupà antra ël sécol ch'a fa XI e ël di d'ancheuj, con d'influense an tut ël mond. Ant ël [[Piemont]], costa mùsica a l'ha trovà un teren dru, tant ant j'euvre dij compositor locaj che ant le manifestassion culturaj. ==Definission e Caraterìstiche== La mùsica clàssica as diferensia për sò usagi d'armonìe, contrapont e forme struturaj (com la sonà o la sinfonìa). A l'é spantià për ël mond grassie a la partitura scrita, ch'a përmëtt ëd riprodovla fedelment. Soe caraterìstiche prinsipaj a son: * Dinàmiche (forte, piano). * Timbr varià dl'orchestra. * Durà longa dle composission. ==Stòria e Perìod Prinsipaj== Mùsica medieval e arnassimental (sécoj XI–XVI): Mùsica sacra e polifonìa, com ël cant gregorian. Baròch (1600–1750): Compositor com [[Johann Sebastian Bach]], [[George Friedrich Händel]], [[Jean-Baptiste Lully]], Jean-Philippe Rameau e [[Antonio Vivaldi]], con l'ariv ëd l'òpera. Clàssich (1750–1820): [[Joseph Haydn]] e [[Wolfgang Amadeus Mozart]], ch'a dësvlupo la forma sonàtica. Romàntich (1820–1900): Emossion intensa con [[Ludwig van Beethoven]], [[Gaspare Spontini]], [[Niccolò Paganini]], [[Gioachino Rossini]], [[Franz Schubert]], [[Vincenzo Bellini]], [[Hector Berlioz]], [[Felix Mendelssohn Bartholdy]], [[Robert Schumann]], [[Frédéric Chopin]], [[Giuseppe Verdi]], [[Richard Wagner]], [[Johannes Brahms]] e [[Gustav Mahler]]. Modern e Contemporani (dal 1900): Sperimentassion com ël jazz e mùsica eletrònica. ==Compositor Piemontèis== Ël Piemont a l'ha dàit ëd nòm amportant a la mùsica clàssica: * Gaetano Pugnani (1731–1798): Violinista arnomà dël period clàssich. * [[Giovanni Battista Viotti]] (1755–1824): Violinista arnomà, anlev ëd Pugnani e precursor dël period romàntich. * Vittorio Monti (1868–1922): Autor ëd composission për violin. * [[Alfredo Casella]] (1883–1947): Musicista modern ch'a l'ha colaborà con ël moviment futurista. ==Euvre amportante== Le Quatr Stassion ëd Vivaldi (Baròch). Sinfonìa n.40 ëd Mozart (Clàssich). L'anel dël Nibelung ëd Wagner (Romàntich). ==Mùsica clàssica ant ël Piemont== Ël Piemont a l'é stàit un sènter cultural për l'Europa: * Conservatòri Giuseppe Verdi (Turin): Scòla musical d'ecelensa dal 1866. * Festival MITO (SettembreMusica): Manifestassion ch'a colega Milan e Turin con concert internassionaj. ==Amportansa e Eredità== La mùsica clàssica a l'ha influensà: * La mùsica cinematogràfica (es. Ennio Morricone). * La pedagogìa musical (scòle ëd violin piemontèise). * La tradission dij còr polifònich, com ël Coro della RAI ëd Turin. ==Evolussion Moderna== Ancheuj, la mùsica clàssica a viv an tra: * Repertòri tradissionaj (orchestra sinfòniche com l'Orchestra Sinfonica Nazionale della RAI). * Fusion con d'àutri géner (es. Ludovico Einaudi, compositor piemontèis dë stil minimalista). * Digitalisassion: Piataforme com Spotify a rendo la mùsica clàssica acessìbil a tuti. ==Conclusion== La mùsica clàssica a l'é un patrimoni global ch'a arflèt l'evolussion ëd la società e dl'[[art]]. Ant ël Piemont, a l'ha trovà na ca d'ecelensa, con compositor, teatro e festival ch'a ten-o vive le nòte dël passà e dël present. [[Categorìa:Mùsica]] [[Categorìa:Cultura]] [[Categorìa:Stòria]] [[Categorìa:Società]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] f3wc9z6ztc1af6x5x5ghxouvtvqj2e7 887207 887206 2026-04-11T15:31:15Z ~2026-22332-40 31520 887207 wikitext text/x-wiki [[Figura:BJO_Konzert_Phil_MR_098.jpg|thumb|N'orchestra 'd mùsica clàssica]] La '''mùsica clàssica''' a l'é na tradission musical ocidental ch'a comprend ëd composission coltivà për sécoj, caraterisà da në strumentassion complessa e na strutura formal. A l'é stàita dësvlupà antra ël sécol ch'a fa XI e ël di d'ancheuj, con d'influense an tut ël mond. Ant ël [[Piemont]], costa mùsica a l'ha trovà un teren dru, tant ant j'euvre dij compositor locaj che ant le manifestassion culturaj. ==Definission e Caraterìstiche== La mùsica clàssica as diferensia për sò usagi d'armonìe, contrapont e forme struturaj (com la sonà o la sinfonìa). A l'é spantià për ël mond grassie a la partitura scrita, ch'a përmëtt ëd riprodovla fedelment. Soe caraterìstiche prinsipaj a son: * Dinàmiche (forte, piano). * Timbr varià dl'orchestra. * Durà longa dle composission. ==Stòria e Perìod Prinsipaj== Mùsica medieval e arnassimental (sécoj XI–XVI): Mùsica sacra e polifonìa, com ël cant gregorian. Baròch (1600–1750): Compositor com [[Johann Sebastian Bach]], [[George Friedrich Händel]], [[Jean-Baptiste Lully]], [[Jean-Philippe Rameau]] e [[Antonio Vivaldi]], con l'ariv ëd l'òpera. Clàssich (1750–1820): [[Joseph Haydn]] e [[Wolfgang Amadeus Mozart]], ch'a dësvlupo la forma sonàtica. Romàntich (1820–1900): Emossion intensa con [[Ludwig van Beethoven]], [[Gaspare Spontini]], [[Niccolò Paganini]], [[Gioachino Rossini]], [[Franz Schubert]], [[Vincenzo Bellini]], [[Hector Berlioz]], [[Felix Mendelssohn Bartholdy]], [[Robert Schumann]], [[Frédéric Chopin]], [[Giuseppe Verdi]], [[Richard Wagner]], [[Johannes Brahms]] e [[Gustav Mahler]]. Modern e Contemporani (dal 1900): Sperimentassion com ël jazz e mùsica eletrònica. ==Compositor Piemontèis== Ël Piemont a l'ha dàit ëd nòm amportant a la mùsica clàssica: * Gaetano Pugnani (1731–1798): Violinista arnomà dël period clàssich. * [[Giovanni Battista Viotti]] (1755–1824): Violinista arnomà, anlev ëd Pugnani e precursor dël period romàntich. * Vittorio Monti (1868–1922): Autor ëd composission për violin. * [[Alfredo Casella]] (1883–1947): Musicista modern ch'a l'ha colaborà con ël moviment futurista. ==Euvre amportante== Le Quatr Stassion ëd Vivaldi (Baròch). Sinfonìa n.40 ëd Mozart (Clàssich). L'anel dël Nibelung ëd Wagner (Romàntich). ==Mùsica clàssica ant ël Piemont== Ël Piemont a l'é stàit un sènter cultural për l'Europa: * Conservatòri Giuseppe Verdi (Turin): Scòla musical d'ecelensa dal 1866. * Festival MITO (SettembreMusica): Manifestassion ch'a colega Milan e Turin con concert internassionaj. ==Amportansa e Eredità== La mùsica clàssica a l'ha influensà: * La mùsica cinematogràfica (es. Ennio Morricone). * La pedagogìa musical (scòle ëd violin piemontèise). * La tradission dij còr polifònich, com ël Coro della RAI ëd Turin. ==Evolussion Moderna== Ancheuj, la mùsica clàssica a viv an tra: * Repertòri tradissionaj (orchestra sinfòniche com l'Orchestra Sinfonica Nazionale della RAI). * Fusion con d'àutri géner (es. Ludovico Einaudi, compositor piemontèis dë stil minimalista). * Digitalisassion: Piataforme com Spotify a rendo la mùsica clàssica acessìbil a tuti. ==Conclusion== La mùsica clàssica a l'é un patrimoni global ch'a arflèt l'evolussion ëd la società e dl'[[art]]. Ant ël Piemont, a l'ha trovà na ca d'ecelensa, con compositor, teatro e festival ch'a ten-o vive le nòte dël passà e dël present. [[Categorìa:Mùsica]] [[Categorìa:Cultura]] [[Categorìa:Stòria]] [[Categorìa:Società]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] jrhdk4reu4dk79m1dvuy8tku2rd3ebh 887210 887207 2026-04-11T15:39:02Z ~2026-22379-39 31521 /* Euvre amportante */ 887210 wikitext text/x-wiki [[Figura:BJO_Konzert_Phil_MR_098.jpg|thumb|N'orchestra 'd mùsica clàssica]] La '''mùsica clàssica''' a l'é na tradission musical ocidental ch'a comprend ëd composission coltivà për sécoj, caraterisà da në strumentassion complessa e na strutura formal. A l'é stàita dësvlupà antra ël sécol ch'a fa XI e ël di d'ancheuj, con d'influense an tut ël mond. Ant ël [[Piemont]], costa mùsica a l'ha trovà un teren dru, tant ant j'euvre dij compositor locaj che ant le manifestassion culturaj. ==Definission e Caraterìstiche== La mùsica clàssica as diferensia për sò usagi d'armonìe, contrapont e forme struturaj (com la sonà o la sinfonìa). A l'é spantià për ël mond grassie a la partitura scrita, ch'a përmëtt ëd riprodovla fedelment. Soe caraterìstiche prinsipaj a son: * Dinàmiche (forte, piano). * Timbr varià dl'orchestra. * Durà longa dle composission. ==Stòria e Perìod Prinsipaj== Mùsica medieval e arnassimental (sécoj XI–XVI): Mùsica sacra e polifonìa, com ël cant gregorian. Baròch (1600–1750): Compositor com [[Johann Sebastian Bach]], [[George Friedrich Händel]], [[Jean-Baptiste Lully]], [[Jean-Philippe Rameau]] e [[Antonio Vivaldi]], con l'ariv ëd l'òpera. Clàssich (1750–1820): [[Joseph Haydn]] e [[Wolfgang Amadeus Mozart]], ch'a dësvlupo la forma sonàtica. Romàntich (1820–1900): Emossion intensa con [[Ludwig van Beethoven]], [[Gaspare Spontini]], [[Niccolò Paganini]], [[Gioachino Rossini]], [[Franz Schubert]], [[Vincenzo Bellini]], [[Hector Berlioz]], [[Felix Mendelssohn Bartholdy]], [[Robert Schumann]], [[Frédéric Chopin]], [[Giuseppe Verdi]], [[Richard Wagner]], [[Johannes Brahms]] e [[Gustav Mahler]]. Modern e Contemporani (dal 1900): Sperimentassion com ël jazz e mùsica eletrònica. ==Compositor Piemontèis== Ël Piemont a l'ha dàit ëd nòm amportant a la mùsica clàssica: * Gaetano Pugnani (1731–1798): Violinista arnomà dël period clàssich. * [[Giovanni Battista Viotti]] (1755–1824): Violinista arnomà, anlev ëd Pugnani e precursor dël period romàntich. * Vittorio Monti (1868–1922): Autor ëd composission për violin. * [[Alfredo Casella]] (1883–1947): Musicista modern ch'a l'ha colaborà con ël moviment futurista. ==Euvre amportante== Le quatr stassion ëd Vivaldi (Baròch). Sinfonìa n.40 ëd Mozart (Clàssich). L'anel dël Nibelung ëd Wagner (Romàntich). ==Mùsica clàssica ant ël Piemont== Ël Piemont a l'é stàit un sènter cultural për l'Europa: * Conservatòri Giuseppe Verdi (Turin): Scòla musical d'ecelensa dal 1866. * Festival MITO (SettembreMusica): Manifestassion ch'a colega Milan e Turin con concert internassionaj. ==Amportansa e Eredità== La mùsica clàssica a l'ha influensà: * La mùsica cinematogràfica (es. Ennio Morricone). * La pedagogìa musical (scòle ëd violin piemontèise). * La tradission dij còr polifònich, com ël Coro della RAI ëd Turin. ==Evolussion Moderna== Ancheuj, la mùsica clàssica a viv an tra: * Repertòri tradissionaj (orchestra sinfòniche com l'Orchestra Sinfonica Nazionale della RAI). * Fusion con d'àutri géner (es. Ludovico Einaudi, compositor piemontèis dë stil minimalista). * Digitalisassion: Piataforme com Spotify a rendo la mùsica clàssica acessìbil a tuti. ==Conclusion== La mùsica clàssica a l'é un patrimoni global ch'a arflèt l'evolussion ëd la società e dl'[[art]]. Ant ël Piemont, a l'ha trovà na ca d'ecelensa, con compositor, teatro e festival ch'a ten-o vive le nòte dël passà e dël present. [[Categorìa:Mùsica]] [[Categorìa:Cultura]] [[Categorìa:Stòria]] [[Categorìa:Società]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] 97jm5lwzlasuxwfgi2lfa2vcsk7ya28 0 109991 887202 880715 2026-04-11T12:35:37Z Amherst99 3116 887202 wikitext text/x-wiki La '''Memòria dinamica a acess aleatòri''' (an anglèis '''dynamic random-access memory''', '''DRAM''') a l'é un tipo ëd memòria semicondutiva volàtil dovrà ant ij computer e àutri dispositiv ëd càlcol për archivié dat temporani. A diferensa dla memòria SRAM (Static RAM), la DRAM a deuvra un condensator e un transistor për minca cela ëd memòria, rendendla pì econòmica e con pì densità ëd memorisassion, ma con temp d'acess pì lent e necessità d'arfresch periódich. ==Stòria== La DRAM a l'é stàita anventà dël 1968 da Robert Dennard ant ël laboratòri ëd l'[[IBM]]. Soa semplicità ëd costrussion e sò bass cost a l'han fala diventé la memòria prinsipal për ij computer da j'agn '70 an peui. La prima aplicassion comercial a l'é staita ant ël sistema IBM System/370. Con j'agn, le tecnologìe DRAM a son evolusse, con l'introdussion ëd variant com SDRAM (Synchronous DRAM) e DDR (Double Data Rate). ==Strutura e Funsionament== Minca cela ëd la DRAM a consist ëd un transistor e un condensator. Ël condensator a memorisa un bit ëd dat (0 o 1) con na càrica elétrica, mentre ël transistor a fa da passagi tra ël condensator e ij fij ëd dat. Përchè la càrica dël condensator as dësperd an pòch temp (da 64 milisecond an general), la memòria a dev esse arfrescà periodicament da un circuit ëd contròl për evité la pèrdita dj'anformassion. Sòn a rend la DRAM pì lenta e pì energìvora che la SRAM. ==Usagi== La DRAM a l'é dovrà prinsipalment com memòria prinsipal ([[RAM]]) ant ij PC, server, e dispositiv mobij. Soa capacità elevà e sò bass cost a son ideaj për gestì grand quantità ëd dat temporani. A l'é nen adata, contut, për memòria ëd cache, anté che as deuvra la SRAM për soa veloità. ==Avantagi e Svantagi== Avantagi: Cost bass për bit, densità elevà, semplicità ëd produssion. Svantagi: Necessità d'arfresch, consum energétich pì àut, velocità inferior a cola dla SRAM. ==Evolussion== Le version pì avansà ëd DRAM a comprendo: * SDRAM (Synchronous DRAM, 1993): Sincronisà con ël clock ëd sistema. * DDR (Double Data Rate): Dobia la velocità ëd trasferiment (DDR2, DDR3, DDR4, DDR5). * LPDDR (Low Power DDR): Version a bass consum për dispositiv mobij. ==Arferiment== ''Dennard, R. (1968). "Field-Effect Transistor Memory". IBM.'' ''Jacob, B. (2008). Memory Systems: Cache, DRAM, Disk. Elsevier.'' [[Categorìa:Informàtica]] [[Categorìa:Tecnologìa]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] orpbw5en0w6tkxj1yjbs4pkzspu27pu 0 111471 887205 2026-04-11T13:32:35Z Amherst99 3116 Amherst99 a l'ha tramudà la pàgina [[Random access memory]] a [[Random-access memory]] 887205 wikitext text/x-wiki #RINVIA [[Random-access memory]] gfpw0jp3umea7gzl8kqcid9qux6jafj