Wikipedia pmswiki https://pms.wikipedia.org/wiki/Intrada MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Special Discussion Utent Ciaciarade Wikipedia Discussion ant sla Wikipedia Figura Discussion dla figura MediaWiki Discussion dla MediaWiki Stamp Discussion dlë stamp Agiut Discussion ant sl'agiut Categorìa Discussion ant sla categorìa TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 13662 887377 887365 2026-04-19T14:57:54Z ~2026-24042-11 31571 887377 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|thumb|right|200px|Wolfgang Amadeus Mozart]] '''Wolfgang Amadeus Mozart''' a l'era nassù a [[Salisborgh]] ai 27 ëd [[gené]] dël 1756 e a l'é mòrt a [[Vien-a]] ai 5 dë dzèmber dël 1791.<br /> A l'é stàit un dij pi grand compositor dla stòria dla mùsica.<br /> Sò pare [[Leopold Mozart|Leopold]] a l'era ëdcò compositor e a l'ha mostraje sùbit la mùsica. A quatr agn Wolfgang a l'avìa già comensà a compon-e 'd mùsiche e a set agn ël pare a l'avìa portalo an gir për l'Euròpa a fé dj'esibission. == Euvre prinsipaj == * 41 [[Sinfonìa|sinfonìe]] * 27 consert për [[pianofòrt]] * 5 consert për [[violin]] * 4 consert për [[còrn]] * 2 consert për [[flaut]] * 1 consert për clarinëtt * 18 sonade për pianofòrt * 36 sonade për violin * 23 quartèt d'arch * 16 mësse * 22 [[òpere lìriche]] (dont ''Idomeneo, re dë Creta'', ''Ël rat dël serrali'', ''Le nòsse dë Figaro'', ''Don Gioann'', ''Parèj a fan tute'', ''La clemensa dë Tito'', ''Ël flaut magich'') {{Fin}} [[Categorìa:Compositor austrìach|Mozart, Wolfgang Amadeus]] o7tr8ichchl7gbef9umnaehnqgapdrg 887378 887377 2026-04-19T14:58:21Z ~2026-24042-11 31571 887378 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|thumb|right|200px|Wolfgang Amadeus Mozart]] '''Wolfgang Amadeus Mozart''' a l'era nassù a [[Salisborgh]] ai 27 ëd [[gené]] dël 1756 e a l'é mòrt a [[Vien-a]] ai 5 dë dzèmber dël 1791.<br /> A l'é stàit un dij pi grand compositor dla stòria dla mùsica.<br /> Sò pare [[Leopold Mozart|Leopold]] a l'era ëdcò compositor e a l'ha mostraje sùbit la mùsica. A quatr agn Wolfgang a l'avìa già comensà a compon-e 'd mùsiche e a set agn ël pare a l'avìa portalo an gir për l'Euròpa a fé dj'esibission. == Euvre prinsipaj == * 41 [[Sinfonìa|sinfonìe]] * 27 consert për [[pianofòrt]] * 5 consert për [[violin]] * 4 consert për [[còrn]] * 2 consert për [[flaut]] * 1 consert për [[clarinëtt]] * 18 sonade për pianofòrt * 36 sonade për violin * 23 quartèt d'arch * 16 mësse * 22 [[òpere lìriche]] (dont ''Idomeneo, re dë Creta'', ''Ël rat dël serrali'', ''Le nòsse dë Figaro'', ''Don Gioann'', ''Parèj a fan tute'', ''La clemensa dë Tito'', ''Ël flaut magich'') {{Fin}} [[Categorìa:Compositor austrìach|Mozart, Wolfgang Amadeus]] a29ji9uyibrfhcwgrbzymg7r5j1l9cl 0 42883 887380 739512 2026-04-20T06:51:13Z Dragonòt 19 887380 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Herbert von Karajan''' (nassù '''Heribert Ritter von Karajan''' a [[Salisborgh]] ël 5 d'avril dël 1908, mòrt a Anif (Austria) ël 16 ëd luj dël 1989) a l'é stàit un diretor d'orchestra [[Àustria|austrìach]]. A l'é stàit ël diretor prinsipal dël Berliner Philharmoniker për 34 agn e a l'é considerà un dij pì grand diretor d'orchestra dël sécol ch'a fa XX . == Biografìa == Karajan a l'era 'n geni al [[pianofòrt]] da cit . A l'ha studià al Mozarteum ëd Salzburgh e a l'Academia ëd [[Vien-a]]. Sò prim ancàrich a l'é stàit al Teatro 'd Ulm . Dël 1935 a l'é dventà 'l pì giovo Generalmusikdirektor dla Gërmania a Aquisgran-a. == La question nasista == L'assossiassion ëd Karajan al [[Partì Nasista]] (NSDAP) a l'é stàita për tant temp n'argoment controvers. D'apress jë studi pì recent, a l'é risultà ch'a l'avìa fàit domanda d'adesion già dël 1933 a Salzburgh . Dël 1935 a l'ha torna fàit domanda a Aquisgran-a për motiv ëd cariera . Apress la guèra, na comission a l'ha scagionalo e a l'ha podù torné a dirige. == La cariera dòp la guèra == Dël 1947 a l'ha dirigiù për la prima vira a [[Londra]] con la Philharmonia Orchestra . Dël 1955 a l'é stàit nominà diretor a vita dla Berliner Philharmoniker, pòst ch'a l'ha ocupà fin-a a la mòrt . Dël 1967 a l'ha fondà Salzburger Osterfestspiele (Festa ëd Pasca ëd Salzburgh) . == Euvre e arconossiment == A l'ha vagnà la fama 'd "König Karajan" (Rè Karajan) për sò control assolù dla màchina mediàtica e discogràfica . A l'ha vendù pì che '''200 milion ëd disch''', an essend ël diretor d'orchestra con pì disch vendù dla stòria . A l'ha 'dcò fondà soa pròpria ca 'd produssion televisiva, la Telemondial. {{Fin}} [[Categorìa:Biografìe|Karajan, Herbert von]] k331sw3v48hxne1n35l6d9l94ev7v4b 887381 887380 2026-04-20T06:52:34Z Dragonòt 19 887381 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Herbert_Von_Karajan,_Fundo_Correio_da_Manhã_-_2_(cropped).tif|thumb|Herbert von Karajan (1972)]] '''Herbert von Karajan''' (nassù '''Heribert Ritter von Karajan''' a [[Salisborgh]] ël 5 d'avril dël 1908, mòrt a Anif (Austria) ël 16 ëd luj dël 1989) a l'é stàit un diretor d'orchestra [[Àustria|austrìach]]. A l'é stàit ël diretor prinsipal dël Berliner Philharmoniker për 34 agn e a l'é considerà un dij pì grand diretor d'orchestra dël sécol ch'a fa XX . == Biografìa == Karajan a l'era 'n geni al [[pianofòrt]] da cit . A l'ha studià al Mozarteum ëd Salzburgh e a l'Academia ëd [[Vien-a]]. Sò prim ancàrich a l'é stàit al Teatro 'd Ulm . Dël 1935 a l'é dventà 'l pì giovo Generalmusikdirektor dla Gërmania a Aquisgran-a. == La question nasista == L'assossiassion ëd Karajan al [[Partì Nasista]] (NSDAP) a l'é stàita për tant temp n'argoment controvers. D'apress jë studi pì recent, a l'é risultà ch'a l'avìa fàit domanda d'adesion già dël 1933 a Salzburgh . Dël 1935 a l'ha torna fàit domanda a Aquisgran-a për motiv ëd cariera . Apress la guèra, na comission a l'ha scagionalo e a l'ha podù torné a dirige. == La cariera dòp la guèra == Dël 1947 a l'ha dirigiù për la prima vira a [[Londra]] con la Philharmonia Orchestra . Dël 1955 a l'é stàit nominà diretor a vita dla Berliner Philharmoniker, pòst ch'a l'ha ocupà fin-a a la mòrt . Dël 1967 a l'ha fondà Salzburger Osterfestspiele (Festa ëd Pasca ëd Salzburgh) . == Euvre e arconossiment == A l'ha vagnà la fama 'd "König Karajan" (Rè Karajan) për sò control assolù dla màchina mediàtica e discogràfica . A l'ha vendù pì che '''200 milion ëd disch''', an essend ël diretor d'orchestra con pì disch vendù dla stòria . A l'ha 'dcò fondà soa pròpria ca 'd produssion televisiva, la Telemondial. {{Fin}} [[Categorìa:Biografìe|Karajan, Herbert von]] s2d30b6dwnf8mjbi1cm1emdtmtot366 0 68145 887382 402607 2026-04-20T07:21:03Z Dragonòt 19 887382 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Ramiro Rampinelli''' (nassù '''Lodovico Rampinelli''' a [[Bressia]] ël 9 d'agost dël 1697, mòrt a [[Milan]] l'8 ëd fërvé dël 1759) a l'é stàit un matemàtich, fìsich e religios [[Italia]]n. A l'era un monio dla Congregassion Olivetan-a e a l'é stàit un dij pì avosà studios dël càlcol infinitesimal dël prim Setsent italian . == Biografìa == Rampinelli a l'era fieul ëd Marchesio e Angelica Rampinelli, na famija nòbil bressian-a . A l'ha studià dai Gesuita al Collegio delle Grazie ëd Bressia e a l'ha avù 'n contrast con sò pare, ch'a vorìa ch'a studièissa drit e ch'a l'ha brusà ij sò lìber ëd [[matemàtica]] . Con l'agiut dël gesuita Gerolamo Bornati, a l'é stàit arconsilià e a l'ha podù dedichesse a la matemàtica. A l'é andàit a l'[[Università ëd Bològna]] dël 1720, andoa a l'é stàit anlev dël famos matemàtich [[Gabriele Manfredi]] . Dël 1722 a l'é intrà ant la Congregassion Olivetan-a, an cangiand sò nòm an "Ramiro" . A l'ha peui vivù e studià an vàire monasté: Venessia (1727-1729), Pàdoa (1729-1731, andoa a l'ha frequentà le lession ëd Giovanni Poleni e a l'ha conossù Jacopo Riccati), Roma (1731-1732) e Nàpoli . Dël 1733 a l'é tornà a Bològna për mostré matemàtica ai giovo monio . Dël 1740 a l'é stàit trasferì al monasté ëd San Vittore al Corso a Milan, andoa a l'é dventà ''precetor'' ëd [[Maria Gaetana Agnesi]] . Dël 1747 a l'é stàit nominà professor ëd Matemàtica e Fìsica a l'Università ëd Pavìa . == Euvre == Rampinelli a l'é autor d'un sol tratà stampà: '''''Lectiones Opticae''''' (Bressia, Bossini, 1760), publicà dòp soa mòrt . La pì part ëd soa produssion a l'é restà man-scrita e peui andàita përdùa . An tra soe euvre perdùe a-i ero: ''Istituzioni di Meccanica'', ''Applicazione de' principi alla fisica pratica'', ''Trattato di trigonometria piana e sferica'', e ''Trattato di idrostatica'' . == Anliure == * [[Maria Gaetana Agnesi]] {{Fin}} [[Categorìa:Matemàtich dël 1700|Rampinelli, Ramiro]] 17n895rb1es2a5dmsb1da9urkbi6sfx 887383 887382 2026-04-20T07:23:17Z Dragonòt 19 887383 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Ramiro_Rampinelli.jpg|thumb|Ramiro Rampinelli]] '''Ramiro Rampinelli''' (nassù '''Lodovico Rampinelli''' a [[Bressia]] ël 9 d'agost dël 1697, mòrt a [[Milan]] l'8 ëd fërvé dël 1759) a l'é stàit un matemàtich, fìsich e religios [[Italia]]n. A l'era un monio dla Congregassion Olivetan-a e a l'é stàit un dij pì avosà studios dël càlcol infinitesimal dël prim Setsent italian . == Biografìa == Rampinelli a l'era fieul ëd Marchesio e Angelica Rampinelli, na famija nòbil bressian-a . A l'ha studià dai Gesuita al Collegio delle Grazie ëd Bressia e a l'ha avù 'n contrast con sò pare, ch'a vorìa ch'a studièissa drit e ch'a l'ha brusà ij sò lìber ëd [[matemàtica]] . Con l'agiut dël gesuita Gerolamo Bornati, a l'é stàit arconsilià e a l'ha podù dedichesse a la matemàtica. A l'é andàit a l'[[Università ëd Bològna]] dël 1720, andoa a l'é stàit anlev dël famos matemàtich [[Gabriele Manfredi]] . Dël 1722 a l'é intrà ant la Congregassion Olivetan-a, an cangiand sò nòm an "Ramiro" . A l'ha peui vivù e studià an vàire monasté: Venessia (1727-1729), Pàdoa (1729-1731, andoa a l'ha frequentà le lession ëd Giovanni Poleni e a l'ha conossù Jacopo Riccati), Roma (1731-1732) e Nàpoli . Dël 1733 a l'é tornà a Bològna për mostré matemàtica ai giovo monio . Dël 1740 a l'é stàit trasferì al monasté ëd San Vittore al Corso a Milan, andoa a l'é dventà ''precetor'' ëd [[Maria Gaetana Agnesi]] . Dël 1747 a l'é stàit nominà professor ëd Matemàtica e Fìsica a l'Università ëd Pavìa . == Euvre == Rampinelli a l'é autor d'un sol tratà stampà: '''''Lectiones Opticae''''' (Bressia, Bossini, 1760), publicà dòp soa mòrt . La pì part ëd soa produssion a l'é restà man-scrita e peui andàita përdùa . An tra soe euvre perdùe a-i ero: ''Istituzioni di Meccanica'', ''Applicazione de' principi alla fisica pratica'', ''Trattato di trigonometria piana e sferica'', e ''Trattato di idrostatica'' . == Anliure == * [[Maria Gaetana Agnesi]] {{Fin}} [[Categorìa:Matemàtich dël 1700|Rampinelli, Ramiro]] oe4etljf2ey9xbuyl8i2okbxh58ar37 0 111504 887379 887334 2026-04-20T00:14:07Z Xqbot 2804 Coression ëd na ridiression dobia a [[Amerigo Vespucci (Nav a vela)]] 887379 wikitext text/x-wiki #RINVIA [[Amerigo Vespucci (Nav a vela)]] quhbgpo631bpl5mpnws8yjjmb41kqk4 0 111513 887384 2026-04-20T07:43:47Z Dragonòt 19 Creà la pàgina con '[[Figura:Bratwurst_2015100901.jpg|thumb|Sautissa a la brasa]][ '''Sautissa''' (an italian ''salsiccia'') a l'é 'n salum fàit con carn trità (dzortut ëd [[crin]], ma ëdcò d'àutre bestie), grass, sal, pèiver e d'àutre [[spessie]], anserìa an buele naturaj . A l'é un dij prodot pì antich e spantià dla cusin-a italian-a, e an [[Piemont]] a esisto ëd varietà motobin caraterìstiche . == Sòrt ëd sautissa == === Sautissa ëd Bra === A l'é la pi avosà dle...' 887384 wikitext text/x-wiki [[Figura:Bratwurst_2015100901.jpg|thumb|Sautissa a la brasa]][ '''Sautissa''' (an italian ''salsiccia'') a l'é 'n salum fàit con carn trità (dzortut ëd [[crin]], ma ëdcò d'àutre bestie), grass, sal, pèiver e d'àutre [[spessie]], anserìa an buele naturaj . A l'é un dij prodot pì antich e spantià dla cusin-a italian-a, e an [[Piemont]] a esisto ëd varietà motobin caraterìstiche . == Sòrt ëd sautissa == === Sautissa ëd Bra === A l'é la pi avosà dle sautisse piemontèise . A l'é fàita con '''carn ëd vitel''' (dla rassa piemontèisa) e '''pansëtta ëd crin''' (20-30%) . A l'é nassùa ant la prima metà dël Neuvsent për la comunità ebràica ëd Cherasch, ch'a podìa nen mangé carn ëd crin . A l'é un Prodot Agrari Tradissional (PAT) e as mangia '''crùa''' (ant un tajé), ma ëdcò cheuita . A l'ha un savor doss e delicà . === Sautissa ëd Verdun === Prodovùa ant ël [[Verdun]] (provincia ëd Coni) con '''carn ëd vitel''' (rassa piemontèisa) e '''pansëtta ëd crin''' . La particolarità a l'é la gionta d'eva e dël '''vin Pelaverga''', e na mës-cia dë spessie (canella, garòfo, coriàndol, pimento, nos moscà, aròma naturaj) . A l'é anserìa an buele 'd bèro e a l'é longa almanch '''1 méter''' . As conserva për 5 di an frigo . === Sautissa mista (bovin e crin) === An vàire valade piemontèise (es. Val Màira) as produv na sautissa con '''carn ëd bovin adult''' (Fasson piemontèis) e carn ëd crin . A l'é adata për esse consumà crùa o cheuita, ma a venta nen cheuse tròp përchè a ven sëcca . === Sautissa ëd crin === A l'é la pi comun-a an tut ël Piemont. A l'é fàita con carn màira e grass ëd crin, sal, pèiver, e dle vire vin o spessie (fnoj, aj) . A l'é dovrà për la '''grijà''', ij risòt, ij condiment, e la [[polenta]] . == Produssion == La produssion dla sautissa a consist an: # '''Selession dla carn''': as deuvro ij taj màire (spala, cheussa, pansa) e grass (pansëtta, gola) . # '''Macinadura''': la carn a l'é trità con un tritacarn (grija gròssa o fin-a) . # '''Aromatisassion''': as gionta sal, pèiver, e d'àutre spessie (canella, nos moscà, coriàndol, ecc.) . Dle vire as gionta ''vin'' (ross o bianch) . # '''Insacadura''': l'ampast a l'é anserì an '''buele naturaj''' ëd crin o 'd bèro (për le sautisse cite) . # '''Conservassion''': la sautissa '''fresca''' as conserva për 2-5 di an frigo; la sautissa '''sëcca''' a ven fàita stagioné për 20 di . == Usagi an cusin-a == La sautissa as peul cheuse an vàire manere: * '''Crùa''' (dzortut la sautissa ëd Bra e cola mista) . * '''A la grija''' (o a la brasa) . * '''Ant ij condiment''' për la pasta (es. ragù ëd sautissa e fonz) . * '''Ant ij risòt''' (es. risòt a la [[trìfola]] e sautissa) . * '''Ant la polenta''' (polenta con sautissa e condiment) . * '''Ant le farciture''' (es. për ij plin e ij tortej) . == Anliure == * [[Crin]] * [[Bra]] [[Categorìa:Tecnologìa]] [[Categorìa:Siense agrìcole]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] cbqfi8arwf0xqzm7wtej3fl5x5kxokc 887385 887384 2026-04-20T07:44:54Z Dragonòt 19 /* Sòrt ëd sautissa */ 887385 wikitext text/x-wiki [[Figura:Bratwurst_2015100901.jpg|thumb|Sautissa a la brasa]][ '''Sautissa''' (an italian ''salsiccia'') a l'é 'n salum fàit con carn trità (dzortut ëd [[crin]], ma ëdcò d'àutre bestie), grass, sal, pèiver e d'àutre [[spessie]], anserìa an buele naturaj . A l'é un dij prodot pì antich e spantià dla cusin-a italian-a, e an [[Piemont]] a esisto ëd varietà motobin caraterìstiche . == Sòrt ëd sautissa == === [[Sautissa ëd Bra]] === A l'é la pi avosà dle sautisse piemontèise . A l'é fàita con '''carn ëd vitel''' (dla rassa piemontèisa) e '''pansëtta ëd crin''' (20-30%) . A l'é nassùa ant la prima metà dël Neuvsent për la comunità ebràica ëd Cherasch, ch'a podìa nen mangé carn ëd crin . A l'é un Prodot Agrari Tradissional (PAT) e as mangia '''crùa''' (ant un tajé), ma ëdcò cheuita . A l'ha un savor doss e delicà . === Sautissa ëd Verdun === Prodovùa ant ël [[Verdun]] (provincia ëd Coni) con '''carn ëd vitel''' (rassa piemontèisa) e '''pansëtta ëd crin''' . La particolarità a l'é la gionta d'eva e dël '''vin Pelaverga''', e na mës-cia dë spessie (canella, garòfo, coriàndol, pimento, nos moscà, aròma naturaj) . A l'é anserìa an buele 'd bèro e a l'é longa almanch '''1 méter''' . As conserva për 5 di an frigo . === Sautissa mista (bovin e crin) === An vàire valade piemontèise (es. Val Màira) as produv na sautissa con '''carn ëd bovin adult''' (Fasson piemontèis) e carn ëd crin . A l'é adata për esse consumà crùa o cheuita, ma a venta nen cheuse tròp përchè a ven sëcca . === Sautissa ëd crin === A l'é la pi comun-a an tut ël Piemont. A l'é fàita con carn màira e grass ëd crin, sal, pèiver, e dle vire vin o spessie (fnoj, aj) . A l'é dovrà për la '''grijà''', ij risòt, ij condiment, e la [[polenta]] . == Produssion == La produssion dla sautissa a consist an: # '''Selession dla carn''': as deuvro ij taj màire (spala, cheussa, pansa) e grass (pansëtta, gola) . # '''Macinadura''': la carn a l'é trità con un tritacarn (grija gròssa o fin-a) . # '''Aromatisassion''': as gionta sal, pèiver, e d'àutre spessie (canella, nos moscà, coriàndol, ecc.) . Dle vire as gionta ''vin'' (ross o bianch) . # '''Insacadura''': l'ampast a l'é anserì an '''buele naturaj''' ëd crin o 'd bèro (për le sautisse cite) . # '''Conservassion''': la sautissa '''fresca''' as conserva për 2-5 di an frigo; la sautissa '''sëcca''' a ven fàita stagioné për 20 di . == Usagi an cusin-a == La sautissa as peul cheuse an vàire manere: * '''Crùa''' (dzortut la sautissa ëd Bra e cola mista) . * '''A la grija''' (o a la brasa) . * '''Ant ij condiment''' për la pasta (es. ragù ëd sautissa e fonz) . * '''Ant ij risòt''' (es. risòt a la [[trìfola]] e sautissa) . * '''Ant la polenta''' (polenta con sautissa e condiment) . * '''Ant le farciture''' (es. për ij plin e ij tortej) . == Anliure == * [[Crin]] * [[Bra]] [[Categorìa:Tecnologìa]] [[Categorìa:Siense agrìcole]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] 5iw0v3fmg715tmnoyodqkp5wovd2kcz 887386 887385 2026-04-20T07:46:17Z Dragonòt 19 /* Sautissa ëd Verdun */ 887386 wikitext text/x-wiki [[Figura:Bratwurst_2015100901.jpg|thumb|Sautissa a la brasa]][ '''Sautissa''' (an italian ''salsiccia'') a l'é 'n salum fàit con carn trità (dzortut ëd [[crin]], ma ëdcò d'àutre bestie), grass, sal, pèiver e d'àutre [[spessie]], anserìa an buele naturaj . A l'é un dij prodot pì antich e spantià dla cusin-a italian-a, e an [[Piemont]] a esisto ëd varietà motobin caraterìstiche . == Sòrt ëd sautissa == === [[Sautissa ëd Bra]] === A l'é la pi avosà dle sautisse piemontèise . A l'é fàita con '''carn ëd vitel''' (dla rassa piemontèisa) e '''pansëtta ëd crin''' (20-30%) . A l'é nassùa ant la prima metà dël Neuvsent për la comunità ebràica ëd Cherasch, ch'a podìa nen mangé carn ëd crin . A l'é un Prodot Agrari Tradissional (PAT) e as mangia '''crùa''' (ant un tajé), ma ëdcò cheuita . A l'ha un savor doss e delicà . === Sautissa ëd Vërdun === Prodovùa a [[Vërdun]] (provincia ëd Coni) con '''carn ëd vitel''' (rassa piemontèisa) e '''pansëtta ëd crin''' . La particolarità a l'é la gionta d'eva e dël '''vin Pelaverga''', e na mës-cia dë spessie (canella, garòfo, coriàndol, pimento, nos moscà, aròma naturaj) . A l'é anserìa an buele 'd bèro e a l'é longa almanch '''1 méter''' . As conserva për 5 di an frigo . === Sautissa mista (bovin e crin) === An vàire valade piemontèise (es. Val Màira) as produv na sautissa con '''carn ëd bovin adult''' (Fasson piemontèis) e carn ëd crin . A l'é adata për esse consumà crùa o cheuita, ma a venta nen cheuse tròp përchè a ven sëcca . === Sautissa ëd crin === A l'é la pi comun-a an tut ël Piemont. A l'é fàita con carn màira e grass ëd crin, sal, pèiver, e dle vire vin o spessie (fnoj, aj) . A l'é dovrà për la '''grijà''', ij risòt, ij condiment, e la [[polenta]] . == Produssion == La produssion dla sautissa a consist an: # '''Selession dla carn''': as deuvro ij taj màire (spala, cheussa, pansa) e grass (pansëtta, gola) . # '''Macinadura''': la carn a l'é trità con un tritacarn (grija gròssa o fin-a) . # '''Aromatisassion''': as gionta sal, pèiver, e d'àutre spessie (canella, nos moscà, coriàndol, ecc.) . Dle vire as gionta ''vin'' (ross o bianch) . # '''Insacadura''': l'ampast a l'é anserì an '''buele naturaj''' ëd crin o 'd bèro (për le sautisse cite) . # '''Conservassion''': la sautissa '''fresca''' as conserva për 2-5 di an frigo; la sautissa '''sëcca''' a ven fàita stagioné për 20 di . == Usagi an cusin-a == La sautissa as peul cheuse an vàire manere: * '''Crùa''' (dzortut la sautissa ëd Bra e cola mista) . * '''A la grija''' (o a la brasa) . * '''Ant ij condiment''' për la pasta (es. ragù ëd sautissa e fonz) . * '''Ant ij risòt''' (es. risòt a la [[trìfola]] e sautissa) . * '''Ant la polenta''' (polenta con sautissa e condiment) . * '''Ant le farciture''' (es. për ij plin e ij tortej) . == Anliure == * [[Crin]] * [[Bra]] [[Categorìa:Tecnologìa]] [[Categorìa:Siense agrìcole]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] qad6h7ler87s0ezsi0kc40911k2k3qg