Wikipedia pmswiki https://pms.wikipedia.org/wiki/Intrada MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Special Discussion Utent Ciaciarade Wikipedia Discussion ant sla Wikipedia Figura Discussion dla figura MediaWiki Discussion dla MediaWiki Stamp Discussion dlë stamp Agiut Discussion ant sl'agiut Categorìa Discussion ant sla categorìa TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 17491 887417 887364 2026-04-21T14:02:01Z ~2026-24042-11 31571 887417 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Joseph Haydn.jpg|thumb|right|200px|Joseph Haydn]] '''Franz Joseph Haydn''' a l'era nassù a [[Rohau]] ai 31 ëd marz dël 1732 e a l'é mòrt a [[Vien-a]] ai 31 ëd magg dël 1809.<br /> A l'é stàit un dij pi grand compositor dël period clàssich. == Euvre prinsipaj == * 104 [[Sinfonìa|sinfonìe]] * 11 consert për [[pianofòrt]] * 3 consert për [[violin]] * 2 consert për [[violonsel]] * 1 consert për [[tromba]] * 68 quartèt d'arch * 52 sonade për pianofòrt * 13 [[òpere lìriche]] * 14 mësse * 3 oratòri {{Fin}} [[Categorìa:Compositor austrìach|Haydn, Joseph]] 1h2e1mudvagitq4nx4xq1a4dvb4ctmt 0 32200 887418 887368 2026-04-21T14:08:07Z ~2026-24042-11 31571 887418 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:JohannesBrahms.jpg|thumb|right|200px|Johannes Brahms]] '''Johannes Brahms''' a l'era nassù a [[Amborgh]] ai 7 ëd magg dël 1833 e a l'é mòrt a [[Vien-a]] ai 3 d'avril dël 1897.<br /> A l'é stàit un dij pi amportant compositor dël period [[romàntich]]. == Euvre prinsipaj == * 4 [[Sinfonìa|sinfonìe]] * 2 consert për [[pianofòrt]] e orchestra * 3 sonade për pianofòrt e [violin]] {{Fin}} [[Categorìa:Compositor alman|Brahms, Johannes]] kpysq83ngvuvryxnykt912kfiz356gh 887419 887418 2026-04-21T14:08:18Z ~2026-24042-11 31571 887419 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:JohannesBrahms.jpg|thumb|right|200px|Johannes Brahms]] '''Johannes Brahms''' a l'era nassù a [[Amborgh]] ai 7 ëd magg dël 1833 e a l'é mòrt a [[Vien-a]] ai 3 d'avril dël 1897.<br /> A l'é stàit un dij pi amportant compositor dël period [[romàntich]]. == Euvre prinsipaj == * 4 [[Sinfonìa|sinfonìe]] * 2 consert për [[pianofòrt]] e orchestra * 3 sonade për pianofòrt e [[violin]] {{Fin}} [[Categorìa:Compositor alman|Brahms, Johannes]] pq515c3rq7ia4ls1fg277cbluxd1ir6 0 32218 887425 861896 2026-04-21T23:42:26Z InternetArchiveBot 23399 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 887425 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Salzano-Stemma.png|right|120px]] '''Salzano''' (''Salsàn'' an [[lenga véneta]]) a l'é un comun dël [[Véneto]] ëd 12.334 abitant <ref>Sorgiss: [[ISTAT]] - Bilansi demogràfich al 31/05/2008 [https://web.archive.org/web/20180707173320/http://demo.istat.it/bilmens2008gen/index.html].</ref>, an [[provincia ëd Venessia]]. == Aministrassion == Ël sìndich a l'é Alessandro Quaresimin (dal 29/05/2007). == Anliure esterne == * [https://web.archive.org/web/20090124030958/http://salzano.provincia.venezia.it/ Sit istitussional] == Arferiment == {{listadlereferense}} {{Fin}} [[Categorìa:Comun dla provincia ëd Venessia]] mx2hgdafnd8qkvdwfylz2482sx7cxzc 0 111001 887424 884419 2026-04-21T22:22:09Z InternetArchiveBot 23399 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 887424 wikitext text/x-wiki [[Figura:R761-mx1.jpg|thumb|Màchina dël treno a vapor]] Na '''locomotiva''' (dal latin ''locus'', "leu" e ''motivus'', "ch'a bogia", valadì "ch'a bogia da 'n leu") a l'é la '''màchina motris''' d'un treno, un veicol feroviari autopropulsà ch'a l'ha 'l but ëd tiré o possé dij vagon për trasporté passeger o mërcansìe. A l'é la fòrsa motris ëd vàire tren, malgré che 'dcò d'unità automotris (tren ch'a l'han 'l motor ant ij vagon midem) a esisto. == Stòria == === L'era dël vapor === La prima locomotiva a vapor funsional a l'é stàita dësvlupà da '''Richard Trevithick''' dël 1804 an Anghiltèra, ma a l'é stàit '''George Stephenson''' ch'a l'ha rendula pràtica con soa ''Locomotion No. 1'' dël 1825. Soa ''Rocket'' (1829) a l'ha stabilì lë stamp për le locomotive a vapor dël sécol ch'a fa XIX, con soa caudera a tub e sò sistema ëd trassion. Le locomotive a vapor a l'han dominà le ferovìe fin a la mità dël sécol ch'a fa XX. === L'andiura dla diesel === Ant j'agn '30 dël sécol ch'a fa XX, le locomotive '''diesel-elétriche''' a son comparìe, ofrend pì d'efissiensa, men manutension e la possibilità 'd viagé an linie nen eletrifià. An Euròpa e an América dël Nòrd, a l'han sostituì ël vapor an pressa apress la Sconda Guèra Mondial. === L'andiura dl'elétrich === Le locomotive elétriche a esisto dal tard Eutsent, ma a l'han pijà slans quand che vàire ferovìe a son ëstàite eletrifià ant ël sécol ch'a fa XX. A son motobin efissient, silensiose e a përmëtto ëd granda potensa, dzortut an sle linie d'àuta velocità e ant j'aree urban-e. == Sòrt 'd locomotive == === Scond la sorgiss d'energìa === * '''Locomotiva a vapor''': a deuvra na caudera ch'a produv vapor për fé andé 'd piston ch'a fan giré le roe. * '''Locomotiva diesel''': a deuvra un motor diesel. ** '''Diesel-elétrica''': ël motor diesel a fà andé 'n generador elétrich ch'a alimenta dij motor elétrich an sle roe. ** '''Diesel-idràulica''': ël motor diesel a fà andé na trasmission idràulica. * '''Locomotiva elétrica''': a pija l'energìa da na linia aérea o da na terza roa. * '''Locomotiva a baterìa''': a deuvra 'd baterìe ricariàbij. * '''Locomotiva ìbrida''': a combin-a doi o pì sorgiss (për esempi, diesel e baterìa). === Scond l'utilisassion === * '''Locomotiva da maneuvra''': potenta për fé le maneuvre ant le stassion e ij depòsit. * '''Locomotiva da linia''': për tiré ij tren an corsa. * '''Locomotiva da montagna''': progetà për le piste anclinà, con dij sistema ëd fren motobin potent. * '''Locomotiva articolà''': con dij tren motris ch'a peulo giré 'd pì për le curve strèite. == Component técnich == Na locomotiva a l'ha vàire part prinsipaj: === Për le locomotive a vapor === * '''Caudera''': andoa l'eva a l'é riscaudà për fé 'l vapor. * '''Fornel''': andoa a brusa 'l carbon (o d'àutri combustìbij). * '''Cilinder e piston''': converto la pression dël vapor an moviment linear. * '''Bièla e manovela''': trasformo 'l moviment linear dij piston an moviment rotatòri dle roe. * '''Tender''': vagon ch'a pòrta l'eva e 'l combustìbil. === Për le locomotive diesel e elétriche === * '''Cabina 'd guida''': andoa a sta 'l machinista. * '''Motor primari''': diesel o sistema për pijé l'eletricità. * '''Generador o convertidor''': për trasformé l'energìa. * '''Motor ëd trassion''': motor elétrich (o idràulich) an sle roe. * '''Sistema 'd fren''': pneumàtich, elétrich o 'd recùper. * '''Sistema 'd climatisassion e eletrònica 'd contròl'''. == Locomotive famose == * '''Flying Scotsman''' (1923, UK): locomotiva a vapor anglèis famosa për soe prestassion. * '''Big Boy''' (1941, USA): la pì granda locomotiva a vapor mai costruìa, për ij tren da càrich travers le montagne. * '''FS E.626''' (1928, Italia): ciamà "la balia d'Italia", për sò servissi longh. * '''SNCF CC 72000''' (1970, Fransa): locomotiva diesel-elétrica motobin spantià. * '''Taurus (ÖBB 1016/1116)''' (Aòstria): locomotiva elétrica moderna për ij tren antërnassionaj. == Evolussion moderna == Al di d'ancheuj, le neuve locomotive a son sempe pì: * '''Computerisà''': con sistema ëd diagnòstica a bòrd. * '''Efissient energéticament''': con motor a bass consum e 'd sistema ëd recùper ëd l'energìa. * '''Modular''': për facilité la manutension. * '''A emission zero''': locomotive a idrògen o a baterìa ch'a sostituisso le diesel ant j'aree nen eletrifià. == La locomotiva ant la coltura == La locomotiva a vapor, an particolar, a l'é dventà un sìmbol dla Revolussion Andustrial e dël progres. A l'é motobin arpresentà ant la literatura, la pitura, ël cine e la mùsica (për esempi, l'euvra ''Pacific 231'' d'Arthur Honegger). == Vëdde 'dcò == * [[Tren]] * [[Tren a vapor]] * [[Automotriss]] * [[Ferovìa]] * [[Machinista]] == Ligam estern == * [https://web.archive.org/web/20260118233430/https://www.uic.org/ International Union of Railways (UIC)] * [https://web.archive.org/web/20260106002512/http://www.railway-technical.com/ Railway Technical Web Pages] [[Categorìa:Traspòrt]] [[Categorìa:Tecnologìa]] [[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]] qcdhc5cn7pdxezy8r3pdg3w4dma3b6n 0 111502 887420 887339 2026-04-21T15:09:01Z Franjklogos 3605 887420 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Amerigo Vespucci, Portofino 07.jpg|thumb|right|La nav Amerigo Vespucci]] L' '''Amerigo Vespucci''' a l'é 'na nav a vela dla Marina militar italian-a. A l'é stàita varà a Castellammare di Stabia dël 1931 'me nav scòla. A l'é longa, foera tut, 101 m. e a l'ha un dislocament ëd 3.543 t. {{Fin}} [[Categorìa:Nav]] key0n6r4ivlcc3zz12vbzzonlkbd5m0 0 111519 887421 2026-04-21T15:39:07Z Franjklogos 3605 Creà la pàgina con '{{Prinsipi}} [[File:SS-Normandie side01 NYC.jpg|300px|thumb|La Normandie]] La '''Normandie''', a l'é stàita 'na nav passegè [[Fransa|fransèisa]]. La nav a l'era stàita comissionà dël 26 gènè 1931 për la ''Compagnie Générale Transatlantique'', varà dël 29 otòber 1932 ant'ij cantié ''Chantiers Penhoët'' ëd Saint-Nazaire e a l'é entrà an servissi dël 29 maj 1935. A l'era longa 313,81 m, soa larghëssa a l'era ëd 36,4 m, l'autëssa ëd 56,1 m, so pe...' 887421 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[File:SS-Normandie side01 NYC.jpg|300px|thumb|La Normandie]] La '''Normandie''', a l'é stàita 'na nav passegè [[Fransa|fransèisa]]. La nav a l'era stàita comissionà dël 26 gènè 1931 për la ''Compagnie Générale Transatlantique'', varà dël 29 otòber 1932 ant'ij cantié ''Chantiers Penhoët'' ëd Saint-Nazaire e a l'é entrà an servissi dël 29 maj 1935. A l'era longa 313,81 m, soa larghëssa a l'era ëd 36,4 m, l'autëssa ëd 56,1 m, so pescagi ëd 11,3 m, so dislocament standard a l'era ëd 79.280 t e anfin so lestëssa màsima a l'era ëd 29 neud. La Normandie a l'ha navigà antrames [[Le Havre]] e [[Neuva York]], dal 1936 a l'inissi dla sconda guèra mondial quand, dël 3 stèmber 1939, a l'é stàita blocà a New York dal goern american. Dël 9 fërvè 1942, durant dij travaj, la nav a pija feugh an brusand fin dël 10 fërvè e apress as rabata. Antrames dël 1947 e la fin dël 1948 col ch'a resta dla nav a l'é stàita demolia. == Galeria fotogràfica == <gallery> File:SS Normandie.jpg|La ''Normandie'' an navigassion File:Normandie-under-construction.jpg|La ''Normandie'' an costrussion File:SS Normandie in NYC Harbor.jpg|La ''Normandie'' a New York File:Yurkevich Normandia Model.jpg|L'architet Vladimir Yurkevich, che a l'ha progetà la nav File:SS Normandie (ship, 1935) interior.jpg|Salon ëd prim-a class dla nav </gallery> {{Fin}}. [[Categorìa:Nav]] nhgli4t2rhuux525hbyp94hvbk3jlsn 887422 887421 2026-04-21T15:42:23Z Franjklogos 3605 887422 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[File:SS-Normandie side01 NYC.jpg|300px|thumb|La Normandie]] La '''Normandie''', a l'é stàita 'na nav passegè [[Fransa|fransèisa]]. La nav a l'era stàita comissionà dël 26 gènè 1931 për la ''Compagnie Générale Transatlantique'', varà dël 29 otòber 1932 ant'ij cantié ''Chantiers Penhoët'' ëd Saint-Nazaire e a l'é entrà an servissi dël 29 maj 1935. A l'era longa 313,81 m, soa larghëssa a l'era ëd 36,4 m, l'autëssa ëd 56,1 m, so pescagi ëd 11,3 m, so dislocament standard a l'era ëd 79.280 t e anfin so lestëssa màsima a l'era ëd 29 neud. La Normandie a l'ha navigà antrames [[Le Havre]] e [[Neuva York]], dal 1936 a l'inissi dla sconda guèra mondial quand, dël 3 stèmber 1939, a l'é stàita blocà a New York dal goern american e sequestrà. Dël 9 fërvè 1942, durant dij travaj, la nav a pija feugh an brusand fin dël 10 fërvè e apress as rabata. Antrames dël 1947 e la fin dël 1948 col ch'a resta dla nav a l'é stàita demolia. == Galeria fotogràfica == <gallery> File:SS Normandie.jpg|La ''Normandie'' an navigassion File:Normandie-under-construction.jpg|La ''Normandie'' an costrussion File:SS Normandie in NYC Harbor.jpg|La ''Normandie'' a New York File:Yurkevich Normandia Model.jpg|L'architet Vladimir Yurkevich, che a l'ha progetà la nav File:SS Normandie (ship, 1935) interior.jpg|Salon ëd prim-a class dla nav </gallery> {{Fin}}. [[Categorìa:Nav]] 583y3p7itoi61fgkfa4g97r8oh1k0fv 887423 887422 2026-04-21T15:50:56Z ~2026-24428-49 31581 887423 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[File:SS-Normandie side01 NYC.jpg|300px|thumb|La Normandie]] La '''Normandie''', a l'é stàita 'na nav passegè [[Fransa|fransèisa]]. La nav a l'era stàita comissionà dël 26 gènè 1931 për la ''Compagnie Générale Transatlantique'', varà dël 29 otòber 1932 ant'ij cantié ''Chantiers Penhoët'' ëd Saint-Nazaire e a l'é entrà an servissi dël 29 maj 1935. A l'era longa 313,81 m, soa larghëssa a l'era ëd 36,4 m, l'autëssa ëd 56,1 m, so pescagi ëd 11,3 m, so dislocament standard a l'era ëd 79.280 t e anfin so lestëssa màsima a l'era ëd 29 neud. La Normandie a l'ha navigà antrames [[Le Havre]] e [[Neuva York]], dal 1936 a l'inissi dla sconda guèra mondial quand, dël 3 stèmber 1939, a l'é stàita blocà a New York dal goern american, sequestrà e batesà ''USS Lafayette''. Dël 9 fërvè 1942, durant dij travaj, la nav a pija feugh an brusand fin dël 10 fërvè e apress as rabata. Antrames dël 1947 e la fin dël 1948 col ch'a resta dla nav a l'é stàita demolia. == Galeria fotogràfica == <gallery> File:SS Normandie.jpg|La ''Normandie'' an navigassion File:Normandie-under-construction.jpg|La ''Normandie'' an costrussion File:SS Normandie in NYC Harbor.jpg|La ''Normandie'' a New York File:Yurkevich Normandia Model.jpg|L'architet Vladimir Yurkevich, che a l'ha progetà la nav File:SS Normandie (ship, 1935) interior.jpg|Salon ëd prim-a class dla nav </gallery> {{Fin}}. [[Categorìa:Nav]] 2k0x36oxxc89xlsi8z2tpty159mpu1j 887426 887423 2026-04-22T07:35:04Z Franjklogos 3605 887426 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[File:SS-Normandie side01 NYC.jpg|300px|thumb|La Normandie]] La '''Normandie''', a l'é stàita 'na nav passegè [[Fransa|fransèisa]]. La nav a l'era stàita comissionà dël 26 gènè 1931 për la ''Compagnie Générale Transatlantique'', varà dël 29 otòber 1932 ant'ij cantié ''Chantiers Penhoët'' ëd Saint-Nazaire e a l'é entrà an servissi dël 29 maj 1935. A l'era longa 313,81 m, soa larghëssa a l'era ëd 36,4 m, l'autëssa ëd 56,1 m, so pescagi ëd 11,3 m, so dislocament standard a l'era ëd 79.280 t e anfin so lestëssa màsima a l'era ëd 29 neud. La Normandie a l'ha navigà antrames [[Le Havre]] e [[Neuva York]], dal 1936 a l'inissi dla sconda guèra mondial quand, dël 3 stèmber 1939, a l'é stàita blocà a New York dal goern american, sequestrà e batesà a l'inissi dël 1942 ''USS Lafayette''. Dël 9 fërvè 1942, durant dij travaj, la nav a pija feugh an brusand fin dël 10 fërvè e apress as rabata. Antrames dël 1947 e la fin dël 1948 col ch'a resta dla nav a l'é stàita demolia. == Galeria fotogràfica == <gallery> File:SS Normandie.jpg|La ''Normandie'' an navigassion File:Normandie-under-construction.jpg|La ''Normandie'' an costrussion File:SS Normandie in NYC Harbor.jpg|La ''Normandie'' a New York File:Yurkevich Normandia Model.jpg|L'architet Vladimir Yurkevich, che a l'ha progetà la nav File:SS Normandie (ship, 1935) interior.jpg|Salon ëd prim-a class dla nav </gallery> {{Fin}}. [[Categorìa:Nav]] q9rk1prkrl6g2z1t5ango7hnr8cf7sz 887427 887426 2026-04-22T07:36:36Z Franjklogos 3605 887427 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[File:SS-Normandie side01 NYC.jpg|300px|thumb|La Normandie]] La '''Normandie''', a l'é stàita 'na nav passegè [[Fransa|fransèisa]]. La nav a l'era stàita comissionà dël 26 gènè 1931 për la ''Compagnie Générale Transatlantique'', varà dël 29 otòber 1932 ant'ij cantié ''Chantiers Penhoët'' ëd Saint-Nazaire e a l'é entrà an servissi dël 29 maj 1935. A l'era longa 313,81 m, soa larghëssa a l'era ëd 36,4 m, l'autëssa ëd 56,1 m, so pescagi ëd 11,3 m, so dislocament standard a l'era ëd 79.280 t e anfin so lestëssa màsima a l'era ëd 29 neud. La Normandie a l'ha navigà antrames [[Le Havre]] e [[Neuva York]], dal 1936 a l'inissi dla sconda guèra mondial quand, dël 3 stèmber 1939, a l'é stàita blocà a New York dal goern american, sequestrà e batesà a la fin dël 1941 ''USS Lafayette''. Dël 9 fërvè 1942, durant dij travaj, la nav a pija feugh an brusand fin dël 10 fërvè e apress as rabata. Antrames dël 1947 e la fin dël 1948 col ch'a resta dla nav a l'é stàita demolia. == Galeria fotogràfica == <gallery> File:SS Normandie.jpg|La ''Normandie'' an navigassion File:Normandie-under-construction.jpg|La ''Normandie'' an costrussion File:SS Normandie in NYC Harbor.jpg|La ''Normandie'' a New York File:Yurkevich Normandia Model.jpg|L'architet Vladimir Yurkevich, che a l'ha progetà la nav File:SS Normandie (ship, 1935) interior.jpg|Salon ëd prim-a class dla nav </gallery> {{Fin}}. [[Categorìa:Nav]] qbu790nnh3vi89tyocemy1zvjycd3eo 0 111520 887428 2026-04-22T07:52:16Z Franjklogos 3605 Creà la pàgina con '{{Prinsipi}} {{Stamp:Comun |nomComun = Levoča |stat = SVK |latitudineGrad = |latitudineMinut = |latitudineSecond = |longitudineGrad = |longitudineMinut = |longitudineSecond = |autëssa = 628 |superficie = 54,04 |abitant = 14.857 |ann = 2009 }} '''Levoča''' a l'é 'na sità dla [[Slovachia]], part dla Region ëd Prešov e capleugh dël distret ch'a porta so nòm. {{Fin}} [[Categorìa:Sità slovache]]' 887428 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} {{Stamp:Comun |nomComun = Levoča |stat = SVK |latitudineGrad = |latitudineMinut = |latitudineSecond = |longitudineGrad = |longitudineMinut = |longitudineSecond = |autëssa = 628 |superficie = 54,04 |abitant = 14.857 |ann = 2009 }} '''Levoča''' a l'é 'na sità dla [[Slovachia]], part dla Region ëd Prešov e capleugh dël distret ch'a porta so nòm. {{Fin}} [[Categorìa:Sità slovache]] gm8358cwi8mzxzlcgipu7ehnn59axsg