Intrada

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pms">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>pmswiki</dbname>
    <base>https://pms.wikipedia.org/wiki/Intrada</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Special</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Discussion</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Utent</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Ciaciarade</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Discussion ant sla Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Figura</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Discussion dla figura</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Discussion dla MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Stamp</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Discussion dlë stamp</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Agiut</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Discussion ant sl'agiut</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorìa</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Discussion ant sla categorìa</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulo</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Discussioni modulo</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Evento</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Discussioni evento</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Intrada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1</id>
    <revision>
      <id>887460</id>
      <parentid>882049</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T08:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9286" sha1="hcvbh9sxdbll838uvumv40ywi7tw8h1" xml:space="preserve">{| style=&quot;width:100%; margin-bottom:1em&quot;
| style=&quot;padding:.4em 1.6em 1em 0&quot; | &lt;span style=&quot;font-size:242%;font-family:'hoefler text','times new roman', serif;font-variant:small-caps; color:#484848;&quot;&gt;Bin ëvnù ant la Wikipedia,&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;color:#666666&quot;&gt;l'enciclopedìa lìbera e a gràtis che tuti a peulo giuté a fé.&lt;/span&gt;
| style=&quot;width:40%; text-align:right&quot; | {{#switch: {{CURRENTDOW}}
| 0 = Dumìnica
| 1 = Lùn-es
| 2 = Màrtes
| 3 = Merco
| 4 = Giòbia
| 5 = Vënner
| 6 = Saba
}} {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}} {{CURRENTYEAR}}.&lt;br /&gt;Ant ës moment a-i son [[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] [[Special:AllPages|artìcoj]] an lenga piemontèisa, dai 27 ëd mars dël 2006.
|}
&lt;div class=&quot;nomobile&quot;&gt;
{{Intrada/Enciclopedìa}}

&lt;/div&gt;


&lt;!-- Beginning of header section --&gt; 
{| style=&quot;float:left; width:100%;&quot; |   
|- 
| style=&quot;background-color: #f9f9f9; color:black; float:left;&quot; valign=&quot;top&quot;|   

&lt;!--Quàder dë snistra --&gt;
{|style=&quot;border:solid 1px;background:none;&quot; 
|-
|style=&quot;border:none; background:none; padding:1em;&quot; colspan=&quot;3&quot;| 
'''&lt;big&gt;Wikipedia an [[lenga piemontèisa]]&lt;/big&gt;'''&lt;br&gt;
La Wikipedia a l'é '''la pì granda enciclopedìa dël mond an sla Ragnà''', e costa-sì a l'é soa edission an piemontèis.&lt;BR /&gt;
Chi ch'a veul consulté dël material a peul sërchelo con la fonsion d'arserca ch'a resta an àut a drita opurament dovré la lista dij contnù për categorìe ambelessì-dzora.

[[Figura:Sant%27Ambrogio_di_Torino_-_Sacra_di_San_Michele_-_2025-09-29_15-35-04_001.jpg|left|thumb|600px|[[Sacra 'd San Michel|Sagra 'd San Michel - '''fòto 7-ima classificà a Wiki loves Monuments 2025''']]]]

Coma tute j'edission dla wiki, ëdcò costa a l'é fàita dal travaj 
d'académich, student e d'àutra gent, tuti '''volontari ch&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;a travajo ansema për feje servissi a la comunità''' dij parlant ëd na lenga. 

'''Un travaj dont na part a peul esse soa!'''

Minca përson-a a l'ha sò setor ëd competensa, na materia andoa ch'a peul giuteje a la gent a amprende, butand a disposission ëd tuti soa conossensa.
Conossensa ch'a peul ëvnì da na specialisassion dë studi,
da n'esperiensa ëd travaj opura bele mach da 'n passatemp. 

Tuti a peulo e a devo nen mach pijé, ma dcò '''travajé për j'àutri'''. Donca '''pijomla da dësgagià'''. A l'é franch normal che un a sia miraco nen vàire sigur ëd soa grafìa e gramàtica, ma sòn a l'é pro nen un grand sagrin. Ël material a l'é controlà, la grafìa cand a venta rangela i la rangioma, ma '''j'informassion antant a resto e a-j servo a tuti, dzortut ai cit'''. 

'''Chi ch'a l'é neuv ambelessì''' a peul '''registresse''' coma utent e fesse soa pàgina utent, për '''pijé l'andi a scrive''' e modifiché ëd test. Lë stranòm che un as sern a peul esse an piemontèis, a-i é pa damanca 'd 
dovré ij caràter dl'anglèis. Vardand la [[Wikipedia:Community_Portal|Piòla dël Pautass]] as peulo trovesse ëd neuve ansima al proget, ëd pàgine d'agiut e dë spiegon técnich dzora a coma ch'a sia pì belfé travajé.

----&lt;br&gt;&lt;big&gt;'''A-i é 'dcò un [http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wt/pms Wiktionary an lenga piemontèisa] ch'a fa ij sò prim pass e a conten già pi 'd 1000 vocàboj an lenga piemontèisa!'''&lt;/big&gt;

Vardé ëdcò [http://www.wikipedia.org ël portal dla Wikipedia] për trové dle Wikipedia an d'àutre lenghe.
|-
|style=&quot;border:none; background:none; padding:1em;&quot; colspan=&quot;3&quot;| 
----&lt;br&gt;{{Intrada/Artìcol}}
|-
|style=&quot;border:none; background:none; padding:1em;&quot; colspan=&quot;3&quot;| 
----&lt;br&gt;'''&lt;big&gt;Too bad you do not speak Piedmontese&lt;/big&gt;'''
It's a pity, you actually miss a very interesting language with a unique grammar set. Anyway, since you are probably
not going to learn how to cope with our verbal pronouns in a few seconds, you are welcome to our 
[[Discussion_ant_sla_Wikipedia:Relassion Pùbliche|Foreign Affairs discussion page]] where you can drop us a line on any
subject. 
*'''Bot requests''': please go [[Wikipedia:Bot requests|here]]
|}
&lt;!--Fin dël quàder dë snista --&gt;
    
&lt;!-- Quàder ëd drita --&gt;
| style=&quot;background-color: #FFFFFF; border:solid 1 px; font-size: 90%; width: 300px;&quot; align=&quot;left&quot; valign=&quot;top&quot;|
&lt;div class=&quot;nomobile&quot;&gt;
{| align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;1&quot;  style=&quot;font-size:95%;border:solid 1px;background:none;&quot; 
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Figura:Portal-puzzle.svg|30px|Portaj e Proget|link=Categorìa:Proget]]
| style=&quot;background-color: #E1E1E1;&quot; align=&quot;center&quot; | [[Figura:Blasonpms.png|30px|Rintré ant la Piòla|link=Wikipedia:Piòla]]
| align=&quot;center&quot; | [[Figura:TelèfonAmnistr.png|30px|Contata j'Aministrator|link=Wikipedia:Aministrator]]
| style=&quot;background-color: #E1E1E1;&quot; align=&quot;center&quot; | [[Figura:StageraLìber.jpg|30px|Lìber për Amprende|link=Wikipedia:Lìber_che_as_consejo]]
| align=&quot;center&quot; | [[Figura:Coression.png|30px|Coression Ortogràfica|link=Wikipedia:Criteri_për_la_coression_ortogràfica]]
| style=&quot;background-color: #E1E1E1;&quot; align=&quot;center&quot; | [[Figura:Tastadura.png|30px|Tastadura Piemontèisa|link=Wikipedia:Tastadura_piemontèisa]]
|-
| align=&quot;center&quot; | '''[[:Categorìa:Proget|Portaj&lt;br&gt;e Proget]]'''
| style=&quot;background-color: #E1E1E1;&quot; align=&quot;center&quot; | '''[[Wikipedia:Aministrator|Rintré ant&lt;br&gt; la Piòla]]'''
| align=&quot;center&quot; | '''[[Wikipedia:Aministrator|Contaté&lt;br&gt; j'Aministr.]]'''
| style=&quot;background-color: #E1E1E1;&quot; align=&quot;center&quot; | '''[[Wikipedia:Lìber_che_as_consejo|Lìber për&lt;br&gt; amprende]]'''
| align=&quot;center&quot; | '''[[Wikipedia:Criteri_për_la_coression_ortogràfica|Coression&lt;br&gt; ortogràfica]]'''
| style=&quot;background-color: #E1E1E1;&quot; align=&quot;center&quot; | '''[[Wikipedia:Tastadura_piemontèisa|Tastadura&lt;br&gt; piemontèisa]]'''
|}
&lt;/div&gt;
[[Figura:Dall-e 3 (jan '24) artificial intelligence icon.png|70px|right]]
'''&lt;big&gt;L'AI [[DeepSeek]] a parla an piemontèis!&lt;/big&gt;'''&lt;br&gt;
Dai 20 ëd gené dël 2025 a l'é disponìbil l'[[Inteligensa Artifissial]] ëd DeepSeek, la prima ch'a conòss bin la [[lenga piemontèisa]]. A l'é possìbil fesse giuté da DeepSeek a scrive vos për nòstra Wikipedia e i l'oma già ancaminà a felo (&quot;[https://pms.wikipedia.org/wiki/Categor%C3%ACa:Art%C3%ACcoj_scriv%C3%B9_con_l%27AI Vos scrivùe con l'AI]&quot;).
&lt;br&gt;
----
'''&lt;big&gt;OMMÌ! ma io NON SO LEGGERE!&lt;/big&gt;'''&lt;br&gt;
*[[Figura:ita.png|30px|left|]] Eh be'? :) Se parla già il piemontese non sarà difficile imparare a leggerlo. Consulti la [[Wikipedia:Lese ël piemontèis|Pagina di aiuto per la lettura]] e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo [[Stamp:Utent bogianen|badge da bogianen]] :)
'''&lt;big&gt;OMMÌ! pero si YO NO SE LEER!&lt;/big&gt;'''&lt;br&gt;
*[[Figura:spagneul.png|30px|left]] ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta [[Wikipedia:Lese ël piemontèis version spagneula|página de ayuda para la lectura]] y verá, en un momento tendrá usted su [[Stamp:Utent bogianen|Badge de Bogianen]] :)
'''&lt;big&gt;OMMÌ! IF ONLY I had been able TO READ!&lt;/big&gt;'''&lt;br&gt;
*[[Figura:anglèis.png|30px|left]] So what? :) If you can already speak Piedmontese, it is easy to learn how to read it. Check out our [[Wikipedia:Reading Piedmontese English version|Help Page for Reading]] and in a moment you'll have your ''[[Stamp:Utent bogianen|bogianen badge]]'', too. :)
&lt;br&gt;
----
[[Figura:Logobibia200px.png|70px|right]] '''&lt;big&gt;LA BIBIA AN PIEMONTÈIS&lt;/big&gt;'''&lt;br&gt;
A l'é stàita completà la tradussion an piemontèis dël Testament Neuv, soagnà da [[Utent:Pcastellina|Pàul E. Castlin-a]], disponìbil an sla [https://pms.wikisource.org/wiki/La_Bibia_piemontèisa Wikisource] për consultassion o për smon-e consèj e coression. An sl'istessa sorgiss a l'é 'dcò possìbil pijé part al travaj coletiv ëd tradussion dël Testament Vèj, ant në spìrit ecuménich ëd colaborassion.
----
&lt;div class=&quot;nomobile&quot;&gt;
'''&lt;big&gt;D'AMIS AN TUTA EURÒPA&lt;/big&gt;'''&lt;br&gt;
La carta a smon le tante Wikipedie an lenghe regionaj dl'Europa Ossidental ch'a son nòstre amise. Ch'a bata 'n colp ëd rat dzora na region e a rivrà dlongh ant l'Intrada ëd n'edission ed s'enciclopedìa an na lenga regional. Dësnò a peul ëdcò selessionela da lë mnù a ridò.
{{Intrada/LengheSeur}}
&lt;br&gt;
----
&lt;/div&gt;
&lt;br&gt;
'''&lt;BIG&gt;ËD NOJÀUTRI A DISO...&lt;/BIG&gt;'''&lt;br&gt;
Dal 2006, cand a l'é stàita duvertà la Wikipedia an lenga piemontèisa, vàire mojen dë stampa, tant an papé che an sla Ragnà a l'han parlà ëd noi. Motobin mersì a tùit për la reclam :)
# 2016 - [http://www.infodata.ilsole24ore.com/2016/10/10/wikipedia-i-soldi/?refresh_ce=1 I soldi, le lingue e i dialetti di Wikipedia] ëd Riccardo Saporiti, dzor ''Il sole 24 ore''
# 2012 - [http://www.ingentaconnect.com/content/jbp/jhl/2012/00000002/00000002/art00003 Birth, Death and Resurrection of Connectives in today's online Piedmontese] d'Emanuele Miola, dzor [http://benjamins.com/#catalog/journals/jhl.2.2/toc Journal of Historical Linguistics]&lt;br&gt;
[[Stamp:A diso (intrada)|Për lese le recension pì veje ...]]
----
'''&lt;big&gt;PROGET FREJ&lt;/big&gt;'''&lt;br&gt;
{{Intrada/ProgetFrej}}
&lt;!-- Fin dël quàder ëd drita --&gt;
|}

{{noexternallanglinks}} [[ar:]] [[ca:]] [[cs:]] [[da:]] [[de:]] [[en:]] [[eo:]] [[es:]] [[fa:]] [[fi:]] [[fr:]] [[hu:]] [[id:]] [[it:]] [[ja:]] [[kk:]] [[ko:]] [[lt:]] [[nl:]] [[no:]] [[pl:]] [[ru:]] [[pt:]] [[ro:]] [[sk:]] [[sr:]] [[sv:]] [[tr:]] [[uk:]] [[vi:]] [[zh:]]</text>
      <sha1>hcvbh9sxdbll838uvumv40ywi7tw8h1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Neuve</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1421</id>
    <revision>
      <id>887461</id>
      <parentid>885948</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T08:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8269" sha1="fqq3y1mbncfgv7h4v6bij5cwiig8qto" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
== Statìstiche dla Wikipedia an piemontèis ==
* pagine lesùe ant ël mèis dë dzèmber dël 2025: '''8.390.729''' (mach utent uman)
* pagine lesùe ant ël mèis dë dzèmber dël 2014: '''713.132'''
* pagine lesùe ant ël mèis ëd mars dël 2013: '''524.315'''
* për vëdde tute le statìstiche: https://stats.wikimedia.org/#/pms.wikipedia.org

== Festa dël Piemont ==

== Cors ëd [[Lenga piemontèisa]] ==
=== [[Siosse]]: Lenga, Piante, Bes-ce e Mùsica dël [[Piemont]] ===
{|class=&quot;wikitable&quot; 
|-
| Data || Al vënner, dal 6 fërvé 2026 al 20 mars 2026
|-
| Ora  || 16:00-17:30
|-
| Leugh || Siosse, Salon Comunal
|-
| Docent || Giovanni Sacchero
|-
| Argoment || Lenga e manera da scrive an Piemontèis. Rèis etimologica e topònim locaj d’anteresse particolar. Nòm dle PIANTE an piemontèis/italian/botànich con proverbi. Nòm dj'ERBE an piemontèis/italian/botànich con guida a j’erbe da cheuje e mangé a la Prima. Nòm dle BES-CE an piemontèis con sò vers e proverbi. Mùsica popolar an Piemont: tipo dë strument musicaj e fàbriche ëd semiton an Piemont. Mùsica popolar an Piemont: distribussion geografica dle tradission musicaj e dij baj
|}

== Concors ==
=== [[Santna]]: II Concors &quot;Santena in versi&quot; ===
{|class=&quot;wikitable&quot; 
! Session !! Specìfiche
|-
| A1 - Poesìa an lenga italian-a   || 1 poesìa, max 40 vers
|-
| A2 - Pròsa an lenga italian-a    || 1 prosa, max 2 pàgine
|-
| B1 - Poesìa an lenga piemontèisa || 1 poesìa, max 40 vers
|-
| B2 - Pròsa an lenga piemontèisa  || 1 prosa, max 2 pàgine
|-
| C - riservà ai minor ëd 18 agn   || Prosa e poesìa an lenga italian-a o piemontèisa
|}

Tema: '''Ij përfum e la cusin-a dla nòna'''. Agradì eventuaj arferiment a jë sparz.

e-mail: &lt;nowiki&gt;concorsoletterario@prosantena.it&lt;/nowiki&gt;

[https://www.rossosantena.it/2026/01/09/santena-in-versi-seconda-edizione-del-concorso-letterario-santenese/santena_in_versi-regolamento/ Crija dël Concors]

Scadensa: 15 ëd mars dël 2026 - Premiassion: 23 ëd magg dël 2026

=== [[Coni]]: XV Concors &quot;Renato Canini&quot; ===
{|class=&quot;wikitable&quot; 
! Session !! Specìfiche
|-
| A - Poesìa a tema liber || màssim TRE euvre, nen pì longhe ëd 30 vers, con caràter “12 ARIAL”
|-
| B - Pròsa a tema liber || màssim DOE euvre e nen pì ‘d 3 pàgine A4, sempre con caràter “12 ARIAL”
|-
| C - riservà a le scòle || Poesìa, filastròcole, fàule, manere ‘d dì
|}

e-mail: &lt;nowiki&gt;anna.boassone@gmail.com&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;piemontdevvive98@gmail.com&lt;/nowiki&gt;

Scadensa: 15 d'avril dël 2026 - Premiassion: 13 ëd giugn dël 2026

=== [[Turin]]: VI Concors leterari &quot;JUCUNDE DOCET | Gianni Rodari&quot;, soagnà da &quot;Monginevro Cultura&quot; ===
{|class=&quot;wikitable&quot; 
! Session !! Specìfiche
|-
| A.1 - Filastrocche e Poesie brevi per l’infanzia in Lingua Italiana || max 3, max 20 vers
|-
| A.2 - Storie e Racconti brevi per l’infanzia in Lingua Italiana     || max 3, max 40 righe
|-
| B.1 - Filastrocche e Poesie brevi per l’infanzia in Lingua Piemonte || max 3, max 20 vers
|-
| B.2 - Storie e Racconti brevi per l’infanzia in Lingua Piemontese   || max 3, max 40 righe
|}

e-mail: &lt;nowiki&gt;segreteria@monginevrocultura.it&lt;/nowiki&gt;

[https://www.monginevrocultura.net/wp-content/uploads/2026/01/3.3-Bando-Ediz.-2026-Premio-Letterario-Nazionale-JUCUNDE-DOCET-VI%5E-Ediz.-Premiaz.-Giugno-26.pdf Crija dël Concors]

Scadensa: 10 dë stèmber dël 2026 - Premiassion: 10 dë dzèmber dël 2026

=== [[Castlamont]]: XI° Concors Leterari &quot;IJ PIGNATÉ ‘D CASTLAMONT 2026&quot; ===
{|class=&quot;wikitable&quot; 
! Session !! Specìfiche
|-
| A - Poesìa an Lenga piemontèisa || max 2, max 30 vers, con caràter “14 Times New Roman o Arial”
|-
| B - Prosa an Lenga Piemontèisa  || max 2, max 3 pàgine A4, con caràter &quot;14 Times New Roman o Arial”
|-
| C - Për jë student              || Conta, legenda, poesìa
|}

e-mail: &lt;nowiki&gt;cultura@comune.castellamonte.to.it&lt;/nowiki&gt; - &lt;nowiki&gt;minettivittoria48@gmail.com&lt;/nowiki&gt;

[https://www.comune.castellamonte.to.it/it-it/novita/avvisi/2026/cultura-eventi-e-manifestazioni/xi-concorso-letterario-ij-pignate-d-castlamont-2026-382363-1-3f7fcacb3a6065cc9832faaac1210795 Crija dël Concors]

Scadensa: 30 ëd giugn dël 2026 - Premiassion: 19 dë stèmber dël 2026 a 9:30

=== [[Rodal]] ([[Caluso]]): V Concors leterari &quot;[[Gipo Farassino]]&quot;, soagnà da &quot;Concors Leterari Amilcare Solferini&quot; ===
{|class=&quot;wikitable&quot; 
! Session !! Specìfiche
|-
| A - Conte an Lenga Piemontèisa  || max 1, max 10.000 batùe, an grafìa stòrica
|-
| B - Poesìe an Lenga Piemontèisa || max 30 vers, an grafìa stòrica
|}

e-mail: &lt;nowiki&gt;clas1870@gmail.com&lt;/nowiki&gt;

[https://amilcaresolferini.com/bandi Crija dël Concors]

Scadensa: 1 dë dzèmber dël 2026 - Premiassion: prima/istà 2027

== Associassion ==
=== Associassion Piemontèisa ===
* Cessà dapress dël 2016.

=== Ca dë Studi Piemontèis ===
* [https://www.studipiemontesi.it/ Ca dë Studi Piemontèis] - e-mail: &lt;nowiki&gt;info@studipiemontesi.it&lt;/nowiki&gt;

=== Coordinament Lenghe Regionaj e Drit Lenghìstich ===
* [https://www.clirt.it/ Coordinamento Lingue Regionali e Diritti Linguistici]

=== Ël Sol ëd j'Alp ===
* [https://www.facebook.com/elsol.edjalp Ël Sol ëd j'Alp]

=== Famija Turinèisa ===
* [https://www.facebook.com/famijaturineisa.official/ Famija Turinèisa]

=== Gioventura Piemontèisa ===
* [https://www.gioventurapiemonteisa.net/ Gioventura Piemontèisa] - e-mail: &lt;nowiki&gt;giovpiem@yahoo.it&lt;/nowiki&gt;

=== Nòste Rèis ===
* [https://www.nostereis.org/ Nòste Rèis] - e-mail: &lt;nowiki&gt;info@nostereis.org, presidenza@nostereis.org&lt;/nowiki&gt;

== Piemontèis multimedial ==
=== Prima App Android an piemontèis (2015)===
Ai 21 ëd gené dël 2015 a l'é surtije la prima App Android an piemontèis.&lt;BR&gt;
Për dëscariela i peule andé dzor ël &quot;Play Store&quot; (https://play.google.com), serché &quot;''Piedmontese Dictionary''&quot; opurament &quot;''Dizionario Piemontese''&quot;, quand i vëdde n'icon-a ch'a figura d'esse na lenga con ël Drapò dzora, a l'é chila.&lt;BR&gt;
O purament i peule riveje diretament da sì: https://play.google.com/store/apps/details?id=eu.piemonteis.dissionaripiemonteis.&lt;BR&gt;
A l'è a gratis e a l'ha nen dabzògn ëd gnun përmess speciaj; a fa da dissionari italian-piemontèis.&lt;BR&gt;
A travaja bin dzor a sviciofonin (smartphone) e dzor a taulëtta (tablet).

=== Editor visual (2013) ===
Da-sì 'n pòch la fasson predefinìa ëd fé dle modìfiche ansima a Wikipedia a sarà për mojen ëd l'''Editor visual''.
An [[Wikipedia:Editor visual|costa pàgina]] as treuvo chèiche anformassion e dle liure ch'a peulo ven-e a taj.

=== La bin-mostranta: prim canal televisiv an piemontèis (2008)===
A l'ha anandià (2008) soe trasmission sperimentaj ël [http://pms.i-iter.org/contnù/pms-1-la-television-piemontè prim canal televisiv ant sla Ragnà fàit d'autut an piemontèis]. E a sorprèisa a l'é sùbit trovasse antra [http://www.glomera.it/network_tv.php ij canaj pì vardà dël circuit glomera].

=== Videogieugh an piemontèis (2007)===
Dël 14 ëd Luj 2007 a-i seurt ël prim videogieugh a [[sorgiss duvèrta]] an piemontèis. A l'é un programa ëd simulassion dël process ëstòrich ch'a l'ha mnà a l'andipendensa dle colònie american-e e as ciama FreeCol (version 0.7.0). Për vinse as trata nen mach dë fé la guèra, ma dzortut dë savej fé polìtica e esse dij bon aministrator. As peul dëscariesse a gràtis ant sël [http://www.freecol.org/ sit ufissial dël programa]. La publicassion dël programa an piemontèis a l'ha ciamà d'agiorné ël còdes Java an manera ch'a fussa bon a travajé con ij còdes ISO 639-3 a 3 caràter, dont a fa da manca për la classificassion dël Piemontèis.

Un '''sìrcol dij giogador piemontèis''', con na frisa ëd documentassion e la lista dij travaj da fé, a l'é duvèrt ant sla pàgina [http://pms.i-iter.org/category/class%C3%ACfica-general/anform%C3%A0tica/videogiueugh/videogieugh-piemont%C3%A8/freecol FreeCol an piemontèis].

=== Sit an piemontèis an sla Ragnà ===
I segnaloma 'd sit che an sla [[Ragnà]] a parlo piemontèis o 'dcò piemontèis:
* http://www.donatellacane.it/;
* http://luigiolivero.altervista.org/luigiolivero_0026.html;
* http://www.canavesano.org/;
* http://giannidavico.it/gopiedmont/.

{{Fin}}</text>
      <sha1>fqq3y1mbncfgv7h4v6bij5cwiig8qto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Repùblica Sentrafrican-a</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5698</id>
    <revision>
      <id>887456</id>
      <parentid>872258</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T07:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1747" sha1="0errse2tx35cbz1mkvhqzyb3u0idop1" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
[[Figura:Flag of the Central African Republic.svg|thumb|right|160px]]
La '''Repùblica Sentrafrican-a''', ò '''Repùblica Centrafrican-a''', (''Ködörösêse tî Bêafrîka'' an [[lenga sango]], ''République Centrafricaine'' an [[lenga fransèisa|fransèis]]) a l'é un pais dl'[[Àfrica]] central sensa sboch al mar. A confin-a con [[Ciad]] a nòrd, [[Sudan]] a est, [[Repùblica Democràtica dël Còngo]] e [[Còngo]] a sud, e [[Cameron]] a òvest. La capital a l'é [[Bangui]]. A l'ha na surfassa ëd 622.984 km² e a conta anviron 5,5 milion d'abitant (2023) .

== Anté ch'as treuva ==
[[Figura:LocationCentralAfricanRepublic.svg|300px|center]]

Ël pais a l'é caraterisà da 'n clima equatorial a sud (foreste pluviaj) e tropical a nòrd (savan-a). La part setentrional a l'é rica ëd giaciment aurìfer e [[diamant]].

== Stòria moderna ==
La Repùblica Sentrafrican-a a l'é stàita un possediment dla [[Fransa]], con ël nòm d''''Oubangui-Chari''', fin al 1960, quand a l'ha otnù l'indipendensa. Dël 1965 a-i é staje ël colp dë stat ëd [[Jean-Bédel Bokassa]], ditator che dël 1977 a l'é proclamasse amperator con ël nòm ëd '''Bokassa I'''. Dël 1979 a l'é stàit arvërsà (Operassion Barracuda) e a l'han restaurà la repùblica . Dël 2013, na guèra civil a l'ha pijà la partensa dapress al colp dë stat dij seléka e la contrarevolussion dij Anti-Balaka.

== Organisassion polìtica ==
Ël president provisòri a l'é Faustina-Archanga Toudéra (dal 2016). Ël prim ministr a l'é Felix Moloua (dal 2022). La lenga ufissial a l'é 'l [[fransèis]], ma la pì part dël pòpol a parla 'l sango.

== Anliure ==
* [[Jean-Bédel Bokassa]]
* [[Bangui]]

{{Fin}}

[[Categorìa:Repùblica Sentrafrican-a]]</text>
      <sha1>0errse2tx35cbz1mkvhqzyb3u0idop1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sorgiss duvèrta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13211</id>
    <revision>
      <id>887450</id>
      <parentid>882463</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T06:35:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23399</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>887450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33372" sha1="6ma6xo774liix9qkcffz9aki4qgt0bh" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
__TOC__
As ciama '''Sorgiss duvèrta''' (an anglèis ''open source'') n'ansema ëd prinsipi e pràtica ch'a l'han ël but dë possé për l'acessibilità dij process ëd progetassion e produssion dla conossensa e dij prodot. L'espression a l'é naita e a l'é anco' dzortut spantià ant l'anvironament dël [[còdes sorgiss]] dij [[programa]] che a resto a disposission dël pùblich con pòch ò gnente [[drit d'aotor]] ansima. Sòn a lassa che [[contnù generà da j'utent|j'utent as ëscrivo sò programa]] ën travajand daspërlor ò an [[colaborassion]].

Ël model operativ dla Sorgiss Duvèrta a peul ëslarghesse al [[process decisional]] ant la [[cultura a sorgiss duvèrta]], lòn ch'a lassa convive but, manere dë fé e priorità diferente, an contrast con dij modej ëd dësvlup pì centralisà, coma coj che për sòlit as dòvro ant j'asiende comersiaj.&lt;ref&gt;[[Eric S. Raymond|Raymond, Eric S.]] ''[[The Cathedral and the Bazaar]]''. ed 3.0. 2000.&lt;/ref&gt;  La cultura a sorgiss duvèrta a l'é cola andova [[decision]] coletive e/ò [[fissagi]] a resto an condivision ant ël process ëd dësvlup e son butà acessibij ant ël [[domini pùblich]], coma as fa an [[Wikipedia]]. Sta manera dë fé an coletiv a-j fa da amortisator a ij sagrin [[ética|étichl]] rësgoard a &quot;conflit ëd fonsion&quot; ò [[conflit d'anteresse]]. Chi ch'a fa part ëd na cultura parej a peul modifiché l'arzultà dël travaj coletiv e condivid-je con la comun-a.  A-i é chi ch'a considera la sorgiss duvèrta mach coma un-a dle manere dë fé possibij, e a-i é ëdcò chi ch'a në fa n'element crìtich dla [[strategìa]] ëd soe [[operassion produtive|operassion]].

Anans che l'espression ''sorgiss duvèrta'' a vnisèissa ëd meuda, programista e prodotor a dovravo vàire espression për descrive ël midem concet; sta dission-sì a l'ha pijait lë dzora ansima a j'àotri con la chërsùa dla [[Ragnà]], che a l'ha lassà buté ansema vàire modej ëd produssion, përcors ëd comunicassion e comun-e anterative.&lt;ref&gt;The complexity of such communication relates to [[Brooks' law]], and is described by [[Eric S. Raymond]], &quot;Brooks predicts that as your number of programmers N rises, work performed scales as N but complexity and vulnerability to bugs rises as N-squared. N-squared tracks the number of communications paths (and potential code interfaces) between developers' code bases.&quot; —[http://catb.org/~esr/faqs/hacker-revenge.html &quot;The Revenge of the Hackers&quot;]. 2000.&lt;/ref&gt; Pì tard, ij [[programa a sorgiss duvèrta]] a son ëvnuit a esse l'aspet pì avosà dla pràtica an sorgiss duvèrta.

==Stòria==

Ant j'agn anviron al 1950, la [[IBM]] a l'a distribuì ëd [[sistema operativ]] an forma ëd sorgiss, e a l'é formasse comun-a d'utent [[SHARE (càlcol)|SHARE]] përchè a restèissa belfé scambiesse le sorgiss. Ant j'agn 1960, j'arsërcador ch'a l'avìo acess a [[Advanced Research Projects Agency Network]] (ARPANET) a dovravo un process ciamà [[Arcesta ëd Coment]], ch'a-j ësmija a jë [[stàndard duvèrt]], për dësvlupé na rej ëd protocòj ëd telecomunicassion. Ës process colaborativ-sì a l'ha mna a fé nasse la [[Ragnà]] dël 1969.

Ant j'agn 1990, na vira che [[Microsoft]] a l'era butasse a distribuì [[Internet Explorer]] coma &quot;Programa a Gràtis&quot;, [[Netscape Communications Corporation|Netscape]] a l'ha pensà bin dë fé un pass anans, e a l'ha butasse a distribuì a gràtis soa sorgiss, ën passand a &quot;Sorgiss Duvèrta&quot;. Ël tilèt &quot;sorgiss duvèrta&quot; a l'é nait ant na riunion stratégica&lt;ref name=osihistory&gt;[http://www.opensource.org/history History of the OSI]. [[Open Source Initiative]]. 2006.&lt;/ref&gt; a [[Palo Alto, Califòrnia|Palo Alto]], an [[Califòrnia]], coma reassion a la comunicassion ufissiala ëd Nescape dël Gené 1998 rësgoard a na distribussion dël còdes sorgiss për sò [[Navigator Netscape]]. Antra j'andustriaj present a la riunion a-i ero Madamin [[Christine Peterson]] ch'a l'ha fortì ël dovré dl'espression &quot;sorgiss doèrta&quot;, M.sù [[Todd Anderson]], M.sù [[Larry Augustin]], M.sù [[Jon &quot;maddog&quot; Hall|Jon Hall]], M.sù [[Sam Ockman]], e M.sù [[Eric S. Raymond]]. Parej, prima ch'as anandièissa la distribussion dël codes sorgiss dël Navigator, a son gavasse via ël sagrin dle conotassion ideològiche e agressive (ant un sens comersial) dl'espression [[Programa a Gràtis]]. Netscape a l'ha licensià e distribuì soa sorgiss coma ''sorgiss duvèrta'' col nòm ëd [[Mozilla]].

St'espression-sì a l'ha daje un gran posson a n'event organisà dl'Avril 1998 da l'editor tecnològich [[Tim O'Reilly]]. Daspërchiel, l'event a sarìa stait ciamà &quot;Ancontr dla Ròba gràtis&quot; ma a l'é peui ëvnuit avosà coma &quot;Ancontr dla Sorgiss Duvèrta&quot;,&lt;ref name=opensourcesummit&gt;[https://web.archive.org/web/20131229053622/http://linuxgazette.net/issue28/rossum.html Open Source Summit] Linux Gazette.  1998.&lt;/ref&gt;. St'event-sì a l'ha fait ancontré le figure prinsipaj ëd vàire dij pì amportant proget classificà coma &quot;a gràtis&quot; e a &quot;sorgiss duvèrta&quot;, comprèis M.sù [[Linus Torvalds]], M.sù [[Larry Wall]], M.sù [[Brian Behlendorf]], M.sù [[Eric Allman]], M.sù [[Guido van Rossum]], M.sù [[Michael Tiemann]], M.sù [[Paul Vixie]], M.sù [[Jamie Zawinski]] ëd Netscape, e M.sù Eric Raymond. Ant ël cors dla riunion a l'é staita arlevà la confusion tirà sù da la denominassion &quot;Programa a Gràtis&quot;.  Monsù Tiemann a l'ha fortì ël dovré ëd &quot;ròba a sorgiss&quot; coma neuva dission, antramentr che M.sù Raymond a fortìa ël dovré ëd &quot;sorgiss duvèrta&quot;. Ij dësvlupator present a la riunion a l'han votà, e l'arzultà a l'é stait anunsià an conferensa stampa dla midema sèira. Sta pera miliar-sì a l'é për sòlit considerà ël moment ch'a l'é na-ie ël[[moviment dla sorgiss duvèrta]].

L'[[Inissiativa dla Sorgiss Duvèrta]] (OSI) a l'é formasse dël Fërvé 1998, mersì a M.sù Raymond e M.sù Perens. Ën avend la Ragnà ch'a smonìa na pràtica dë squasi 20 agn ëd cas dë studi basà ansima a proget a sorgiss doèrta (tant gia sarà che anco' doèrt), la OSI a l'ha continuà a fortì la càusa dla 'sorgiss duvèrta' ant l'anvironament comersial. Sò but a l'é stait col dë trové un profil pì àot për smon-e lòn che 'd bon a peul dé un còdes sorgiss duvèrt al pùblich, e a l'han dasse da fé për ëmné le pì gran asiende comersiaj ch'a fasìo programa (e àotre industrie a àota teconologìa) ant l'anvironament dla sorgiss duvèrta. M.sù Perens a l'ha adatà le linie guida dël proget [[Debian]] për ponté la [[Definission ëd Sorgiss Duvèrta]].&lt;ref&gt;[[Bruce Perens|Perens, Bruce]]. [http://www.oreilly.com/catalog/opensources/book/perens.html Open Sources: Voices from the Open Source Revolution]. [[O'Reilly Media]]. 1999.&lt;/ref&gt;

Chi ch'a l'ha criticà a l'ha dit che l'espression &quot;sorgiss duvèrta&quot; a fortiss n'ambiguità antra la pura e sempia disponibilità dël còdes sorgiss e la libertà dë dovrelo, modifichelo e torna distribuilo. Coma conseguensa, ij dësvlupator a l'han peui pijait l'andi a dovré la dission ''Programa Gràtis/Lìber/A sorgiss duvèrta'' ([[FLOSS]]), për dì d'un programa che ant sël pat d'esse a sorgiss duvèrta a resta 'cò disponibil a chi ch'a veul pijelo sensa ch'ai sia da paghé.

==Società e cultura==

La '''Cultura a Sorgiss Duvèrta''' a l'é la pràtica creativa dë pijé possess e buté an condivision a gràtis dël contnù ch'a l'é fasse ò trovasse. Antra j'esempi as peulo butesse ij [[colagi]], [[part ëd film trovà]], [[mùsica]], e [[art dl'apropriassion]]. La cultira a sorgiss duvèrta a l'é cola andova le [[fissassion]] a son faite an manera dë resté disponibil al pùblich. Chi ch'a fa part dë sta cultura a peul modifiché sti prodot e torna distribuije ant la comun-a ò ant dj'àotre organisassion. A la rèis dël moviment dla sorgiss duvèrta a-i son le costuma african-e e dël [[Jazz]] dë [[scambiesse la batùa]], e ij moviment dla Dansa Lìbera ch'a son nait dj'ùltim dël sécol ch'a fa XX. Antra jë strategìe për la sorgiss duvèrta dla fin dël sécol a-i son [[Fluxus]], amprovisassion ant sla Ragnà, Wigglism e la cultura antërnassional ch'as ciama [[Hip Hop]].

Ël chërse dla cultura a sorgiss duvèrta dël sécol ch'a fa XX a l'é l'arzultà ëd na tension viaman pì fòrta antra na pràtica creativa ch'a l'ha da manca d'apropriesse ëd contnù, e donca motobin soèns a l'ha da manca d'acess a contnù sota a [[drit d'aotor]], e na legislassion maraman pì strèita rësgoard a la proprietà anteletual e a le polìtiche ch'a goèrno l'acess al material sot a drit d'aotor. Le doe diression prinsipaj ëd restrission për la legislassion ant sla proprietà antelettual a son ëstaite: 
* lë slarghesse dël concet ëd drit d'aotor (dzortut ant jë [[Stat Unì d'América]]
* le ritorsion legaj, coma cole creà ant jë [[Stat Unì d'América]] dal [[Digital Millennium Copyright Act]] (DMCA), che a fërmo tut lòn ch'as preuva a superé le tecnologìe contra la piraterìa.

Për tant che da na mira artìstica l'apropriassion ëd contnù a sia soèns consentìa sota a la dotrin-a dël [[dovré giust]], la question a resta: sta dotrin-a a l'é motobin antortojà e soèns un a la les com a veul chiel, lòn ch'e men-a an'atmosfera motobin ancerta antra j'operator colturaj. A-i é ëdcò la question che l'assion protetiva dij possessor dij drit d'aotor a da lòn che cheidun a ciama &quot;[[efet giassa]]&quot; antra j'operator colturaj.

Ant j'ùltim agn dël sécol ch'a fa XX, j'operator colturaj a l'han anandiasse a adoté le técniche ëd licensa dla proprietà anteletoal coma [[programa lìber e a gràtis]] e [[programa a sorgiss duvèrta]], për fé am manera che sò travaj a restèissa lìber da dovré për j'àotri. Sòn a comprend ëdcò le license dla sòrt [[Creative Commons]].

L'idèja ëd na coltura a &quot;sorgiss duvèrta&quot; (CSD) a cor paralela al &quot;[[Moviment dla Coltura Lìbera]]&quot;, ma a l'é motobin diferenta. ''Coltura lìbera'' a l'é n'espression derivà dal [[moviment dij programa lìber e a gràtis]], an contrast con cola manera-lì dë s-ciairé la coltura, coj ch'a fortisso la CSD a son convint che un chèich drit legal ëd proprietà anteletoal a debia ess-ie, për fé la tua dij produtor ëd coltura. Però a smon-o na posission pì sfumà, che nen cola che le gran corporassion për sò sòlit a l'han sërcà. Al pòst dë ciamé na tua legal coma utiss ëd protession ëd drit naturaj ò ëd profit, la CSD a ten cont che a-i son vàire sòrt ëd prodot e vàire manere ëd dovreje.

Un-a dle manere për rivé a buté la rapresentassion ëd n'euvra a disposission dël pùblich a l'é cola dë dovré tecnologìa e [[mojen digitaj]]. Conforma a la prevision dla [[Lej ëd Moore]], ël cost dij mojen digitaj e dla spassi dë stocagi a l'é drocà a la fin dël sécol ch'a fa XX, e ël [[cost marginal]] dla duplicassion digital ëd qualsëssìa ròba ch'as peula trasmëtte con sti mojen-sì a l'é rivà motobin davsin a lë zero. Ën combinand sossì con la chërsùa esplosiva dij [[calcolator personaj]] e la proprietà spantià dla tecnologìa a l'é avusse un gran increment d'acess dël pùblich general a ij mojen digitaj. Sòn a l'ha fait resté belfé che la CSD a la chërsèissa, ën lassand che le duplicassion dël contnù e soa distribussion a rivèisso ampressa. L'acess a la pì gran part dla coltura faita anans ch'a-i rivèisso ij mojen digitaj a l'era limità da dj'àotri fator, [[nopà]] che ant l'época digital ël potensial ëd chërsùa dij contnù a l'é fasse squasi anfinì. J'artista e j'utent ch'a sërno dë distribuì soe euvre an forma digital a l'han gnun-a dle limitassion fìsiche dont a l'avìo da sagrinesse ij produtor tradissionaj ëd coltura. Për consegoensa, ël pùblich ëd na coltura a sorgiss duvèrta as treuva a spende motobin pòch për acede a ij contnù.  

La CSD a l'é naita coma idèja sensa pa 'd nòm vàire agn anans ch'a-i partèissa la [[Ragnà]]. M.sù [[Richard Stallman]] a l'ha codificà ël concet con la creassion dla [[Free Software Foundation]] (Fondassion për ij programa Lìber e a Gràtis). Comsëssìa, bele che anans ch'a-i rivèisso M.sù Stallman e la Ragnà, la gent a l'avìa pijait l'andi a comuniché con ij sistema ciamà [[Bulletin Board Systems]] (BBS) coma [[FidoNet]]. An América, pòst coma la Sourcery Systems BBS a restavo gia dedicà a buté le sorgiss dij programa ant ël [[Domini Pùblich]], a fé ëd [[Programa condivis]] (Shareware) e ëd [[Programa a gràtis]] (Freeware).

Essentially born out of a desire for increased general access to digital media, [[Internet|the Internet]] is open source culture's most valuable asset.  It is questionable whether the goals of an open source culture could be achieved without the Internet.  The global network not only fosters an environment where culture can be generally accessible, but also allows for easy and inexpensive redistribution of culture back into various communities. Some reasons for this are as follows.

First, the Internet allows even greater access to inexpensive digital media and storage.  Instead of users being limited to their own facilities and resources, they are granted access to a vast network of facilities and resources, some for free. Sites such as [[Archive.org]] offer up free web space for anyone willing to license their work under the [[Creative Commons]] license.  The resulting cultural product is then available to download for free (generally accessible) to anyone with an Internet connection.

Second, users are granted unprecedented access to each other. Older analog technologies such as the [[telephone]] or [[television]] have limitations on the kind of interaction users can have. In the case of television there is little, if any interaction between users participating on the network. And in the case of the telephone, users rarely interact with any more than a couple of their known peers. On the Internet, however, users have the potential to access and meet millions of their peers. This aspect of the Internet facilitates the modification of culture as users are able to collaborate and communicate with each other across international and cultural boundaries. The speed in which digital media travels on the Internet in turn facilitates the redistribution of culture.

Through various technologies such as [[peer-to-peer]] networks and [[blogs]], cultural producers can take advantage of vast [[social networks]] in order to distribute their products.  As opposed to traditional media distribution, redistributing digital media on the Internet can be virtually costless. Technologies such as [[BitTorrent]] and [[Gnutella]] take advantage of various characteristics of the Internet protocol ([[TCP/IP]]) in an attempt to totally decentralize file distribution.

===Government===
* [[Open source government]] — '''primarily''' refers to use of open source software technologies in traditional government organizations and government operations such as voting.
* [[Open politics]] (sometimes known as ''Open source politics'') — is a term used to describe a political process that uses Internet technologies such as blogs, email and polling to provide for a rapid feedback mechanism between political organizations and their supporters. There is also an alternative conception of the term ''Open source politics'' which relates to the development of public policy under a set of rules and processes similar to the Open Source Software movement.
* [[Open source governance]] — is similar to open source politics, but it applies more to the democratic process and promotes the freedom of information.

===Ethics===
Open Source ethics is split into two strands:
* ''Open Source Ethics as an Ethical School'' - Charles Ess and David Berry are researching whether ethics can learn anything from an open source approach. Ess famously even defined the AoIR Research Guidelines as an example of open source ethics.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20060104101828/http://opensource.mit.edu/papers/berry2.pdf Berry (2004) Internet Ethics: Privacy, Ethics and Alienation - An Open Source Approach.] (PDF file)&lt;/ref&gt;
* ''Open Source Ethics as a Professional Body of Rules'' - This is based principally on the computer ethics school, studying the questions of ethics and professionalism in the computer industry in general and software development in particular.&lt;ref&gt;[http://springerlink.metapress.com/app/home/contribution.asp?wasp=hf0bld3qlk0unn8f8x2m&amp;referrer=parent&amp;backto=issue,2,12;journal,14,33;linkingpublicationresults,1:100262,1#ContactOfAuthor1 El-Emam, K (2001). Ethics and Open Source. Empirical Software Engineering 6(4).]&lt;/ref&gt;

===Media===
[[Open source journalism]] — referred to the standard journalistic techniques of news gathering and fact checking, and reflected a similar term that was in use from 1992 in military intelligence circles, [[open source intelligence]]. It is now commonly used to describe forms of innovative publishing of [[online journalism]], rather than the sourcing of news stories by a professional journalist.  In the Dec 25, 2006 issue of TIME magazine this is referred to as [[user generated content|user created content]] and listed alongside more traditional open source projects such as [[OpenSolaris]] and [[Linux]].

[[Weblogs]], or blogs, are another significant platform for open source culture.  Blogs consist of periodic, reverse chronologically ordered posts, using a technology that makes webpages easily updatable with no understanding of design, code, or [[file transfer]] required.  While corporations, political campaigns and other formal institutions have begun using these tools to distribute information, many blogs are used by individuals for personal expression, political organizing, and socializing.  Some, such as [[LiveJournal]] or [[WordPress]], utilize open source software that is open to the public and can be modified by users to fit their own tastes.  Whether the code is open or not, this format represents a nimble tool for people to borrow and re-present culture; whereas traditional websites made the illegal reproduction of culture difficult to regulate, the mutability of blogs makes &quot;open sourcing&quot; even more uncontrollable since it allows a larger portion of the population to replicate material more quickly in the public sphere.

[[Messageboards]] are another platform for open source culture.  Messageboards (also known as discussion boards or forums), are places online where people with similar interests can congregate and post messages for the community to read and respond to.  Messageboards sometimes have moderators who enforce community standards of etiquette such as banning users who are [[spamming|spammers]].  Other common board features are private messages (where users can send messages to one another) as well as chat (a way to have a real time conversation online) and image uploading.  Some messageboards use [[phpBB]], which is a free open source package.  Where blogs are more about individual expression and tend to revolve around their authors, messageboards are about creating a conversation amongst its users where information can be shared freely and quickly.  Messageboards are a way to remove intermediaries from everyday life - for instance, instead of relying on commercials and other forms of advertising, one can ask other users for frank reviews of a product, movie or CD.  By removing the cultural middlemen, messageboards help speed the flow of information and exchange of ideas.

[[OpenDocument]] is an [[open format|open]] [[document file format]] for saving and exchanging editable office documents such as text documents (including memos, reports, and books), [[spreadsheet]]s, charts, and presentations. Organizations and individuals that store their data in an open format such as OpenDocument avoid being [[Vendor lock-in|locked in]] to a single software vendor, leaving them free to switch software if their current vendor goes out of business, raises their prices, changes their software, or changes their [[software license|licensing]] terms to something less favorable.

[[Open source movie production]] is either an open call system in which a changing crew and cast collaborate in movie production, a system in which the end result is made available for re-use by others or in which exclusively open source products are used in the production. The 2006 movie [[Elephants Dream]] is said to be the &quot;world's first open movie&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140921054559/http://www.elephantsdream.org/ https://web.archive.org/web/20140921054559/http://www.elephantsdream.org/]&lt;/ref&gt;, created entirely using [[open source technology]].

[[Open Source Technology]] Good Stoves - a movement that each individual or organization /s develop technology for common good with out expecting profit (or patenting). It is an idea to design efficient stoves for the millions using traditional or less efficient biomass stoves, so that these clean stoves if adopted would help in mitigating the Climate change / global warming too. www.goodstove.com

An [[open source documentary]] film has a production process allowing the open contributions of archival material, [[footage]], and other filmic elements, both in unedited and edited form.  By doing so, on-line contributors become part of the process of creating the film, helping to influence the editorial and visual material to be used in the documentary, as well as its thematic development.  The first open source documentary film to go into production [https://web.archive.org/web/20070710010814/http://www.lcmedia.com/americanrevolution.pdf &quot;The American Revolution&quot;] &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070710010814/http://www.lcmedia.com/americanrevolution.pdf &quot;The American Revolution]&lt;/ref&gt;,&quot; which will examine the role that WBCN-FM in Boston played in the cultural, social and political changes locally and nationally from 1968 to 1974, is being produced by Lichtenstein Creative Media and the non-profit The Fund for Independent Media. [https://web.archive.org/web/20080514121720/http://opensourcecinema.org/ Open Source Cinema] is a website to create Basement Tapes, a feature documentary about copyright in the digital age, co-produced by the [https://web.archive.org/web/20070701062521/http://www.nfb.ca/ National Film Board of Canada].
[[Open Source Filmmaking]] refers to a form of filmmaking that takes a method of idea formation from open source software, but in this case the 'source' for a film maker is raw unedited footage rather than programming code. It can also refer to a method of filmmaking where the process of creation is 'open' i.e. a disparate group of contributors, at different times contribute to the final piece.

[[Open-IPTV]] is [[IPTV]] that is not limited to one recording studio, production studio, or cast. [[Open-IPTV]] uses the Internet or other means to pool efforts and resources together to create an online community that all contributes to a show.

===Education===
Within the academic community, there is discussion about expanding what could be called the &quot;intellectual commons&quot; (analogous to the [[creative commons]]). Proponents of this view have hailed the [[Connexions]] Project at [[Rice University]], [[MIT OpenCourseWare|OpenCourseWare]] project at [[Massachusetts Institute of Technology|MIT]], [[Eugene Thacker]]'s article on &quot;[[Open Source DNA]]&quot;, the &quot;Open Source Cultural Database&quot;, [[openwebschool]], and [[Wikipedia]] as examples of applying open source outside the realm of computer software.

[[Open source curriculum|Open source curricula]] are instructional resources whose digital source can be freely used, distributed and modified.

Another strand to the academic community is in the area of research. Many funded research projects produce software as part of their work. There is an increasing interest in making the outputs of such projects available under an open source license. In the UK the [[Jisc|Joint Information Systems Committee (JISC)]] has developed a policy on open source software. JISC also funds a development service called [[OSS_Watch|OSS Watch]] which acts as an advisory service for higher and further education institutions wishing to use, contribute to and develop open source software.

===Innovation communities===
The principle of sharing predates the open source movement; for example, the free sharing of information has been institutionalized in the scientific enterprise since at least the 19th century.  Open source principles have always been part of the scientific community.  The sociologist [[Robert K. Merton]] described the four basic elements of the community - universalism (an international perspective), communism (sharing information), disinterestedness (removing one's personal views from the scientific inquiry) and organized skepticism (requirements of proof and review) that accurately describe the scientific community today.  These principles are, in part, complemented by US law's focus on protecting expression and method but not the ideas themselves.  There is also a tradition of publishing research results to the scientific community instead of keeping all such knowledge proprietary.  One of the recent initiatives in scientific publishing has been [[open access]] - the idea that research should be published in such a way that it is free and available to the public.  There are currently many open access journals where the information is available for free online, however most journals do charge a fee (either to users or libraries for access).  The Budapest Open Access Initiative is an international effort with the goal of making all research articles available for free on the Internet. The [[National Institutes of Health]] has recently proposed a policy on &quot;Enhanced Public Access to NIH Research Information.&quot;  This policy would provide a free, searchable resource of NIH-funded results to the public and with other international repositories six months after its initial publication. The NIH's move is an important one because there is significant amount of public funding in scientific research.  Many of the questions have yet to be answered - the balancing of profit vs. public access, and ensuring that  desirable standards and incentives do not diminish with a shift to open access.

[[Benjamin Franklin]] was an early contributor eventually donating all his inventions including the [[Franklin stove]], [[bifocals]] and the [[lightning rod]] to the public domain after successfully profiting off their sales and patents.

New NGO communities are starting to use the open source technology as a tool. One example is the Open Source Youth Network started in 2007 in Lisboa by ISCA members&lt;ref&gt;http://www.isca-web.org/english/youth/yource/thenetwork&lt;/ref&gt;.

===Arts and recreation===
Copyright protection is used in the [[performing arts]] and even in athletic activities.  Groups have attempted to protect such practices from being fettered by copyright.&lt;ref&gt;http://www.yogaunity.org&lt;/ref&gt;

== Criticism ==
Critics of &quot;open source&quot; publishing cite the need for direct compensation for the work of creation.  For example, the act of writing a book, building a complex piece of software, or producing a motion picture requires a substantial amount of labor. Retaining [[intellectual property]] rights over such works greatly increases the feasibility of obtaining financial compensation which covers the labor costs.  Proponents argue that without this compensation, many socially desirable and useful works would never be created in the first place.  Some critics draw distinctions between areas where open source collaborations have successfully created useful products, such as general-purpose software, and areas where they see compensation as more important and collaboration as less important, such as highly specialized complex software projects, entertainment, or news.

Another criticism of the open source movement is that these projects are not really as self-organizing as their proponents claim. This argument holds that open source projects succeed only when they have a strong central manager, even if that manager is a volunteer. The article [http://www.chc-3.com/pub/manage_themselves.htm Open Source Projects Manage Themselves? Dream On.] by Chuck Connell explains this viewpoint. Eric Raymond [http://www.chc-3.com/pub/manage_themselves_r1.htm responded] to this criticism, and Chuck Connell [http://www.chc-3.com/pub/manage_themselves_r2.htm answered].

The [[Free Software Foundation]] (FSF) opposes the term &quot;open source&quot; being applied to what they refer to as &quot;free software&quot;. They also oppose the professed pragmatism of the open source movement, as they fear that the free software ideals of freedom and community are threatened by compromising on the FSF's idealistic standards for software freedom. &quot;For the Open Source movement, non-free software is a suboptimal solution. For the Free Software movement, non-free software is a social problem and free software is the solution.&quot; &lt;ref&gt;Free Software Foundation: ''[http://www.gnu.org/philosophy/free-software-for-freedom.html Why “Free Software” is better than “Open Source”]''&lt;/ref&gt;

== Business models ==
There are a number of commonly recognized barriers to the adoption of open source software by enterprises. These barriers include licenses that are viral, lack of formal support and training, the velocity of change, and a lack of a long term roadmap. The majority of these barriers are risk-related. Many business models exist around open source software to provide a 'whole product' to help reduce these risks. The 'whole product' typically includes support, professional services, training, certification, partner programs, references and use cases. These business models range from 'services only' organisations that do not participate in the development of the software to models where the majority of the software is created by full-time committers that are employed by a central organization. These business models have come into existance recently and their operation is not commonly understood. One model that has been developed to explain this is the [http://www.pentaho.org/beekeeper Bee Keeper Model]

==See also== &lt;!---- In alphabetic order ---------------------&gt;
{{cleanup-laundry}}
{{col-begin}}
{{col-3}}
* [[Asemic]] Writing:  open source [[poetics]].
* [[CodePlex]]
* [[Commons-based peer production]]
* [[Community source]]
* [[Embrace, extend and extinguish]]
* [[Free/Open Source Software/Code (FOSSC)]]
* [[Free software]]
* [[Gift economy]]
* [[Glossary of legal terms in technology]]
* [[Hackathon]]
* [[JExamples]]
* [[Koders]]
* [[List of open source software packages]]
* [[List of free software project directories]]
* [[List of liberated software]]
{{col-3}}
* [[Network effect]]
* [[Open Access]]
* [[Open content]]
* [[Open Data]]
* [[Open Design]] &amp;mdash; the application of open source principles to creating material objects and solutions (also [[OpenDWG]]).
* [[OpenDocument]] summary of new OASIS OpenDocument format (ODF) for business &amp; public sector documents
* [[Open format]]
* [[Open implementation]]
* [[Openplan]]
* [[OpenRank]]
* [[Open research]]
{{col-3}}
* [[OSHCA]]
* [[Open Source Initiative]]
* [[Open source hardware]]
* [[Open-source license]]s
* [[Open source religion]]
* [[Open-source software]]
* [[Open source vs. closed source]]
* [[Open system (computing)]]
* [[Open standard]]
* [[Open source teaching]]
* [[Openness]] &amp;mdash; the philosophical term
* [[Shared software]]
* [[Shared source]]
* [[SourceForge]]
* [[Vendor lock-in]]
{{col-end}}

== Notes and references == 
{{reflist}}

==External links==

{{portalpar|Free software}}
{{wikibookspar||Open Source}}
{{wiktionarypar|open source}}
*[http://www.benkler.org/CoasesPenguin.PDF Benkler, Yochai, “Coase's Penguin, or, Linux and The Nature of the Firm.  Yale Law Journal 112.3 (Dec 2002): p367(78)] (in Adobe [[Portable Document Format|pdf]] format)
*[https://web.archive.org/web/20071011215623/http://economist.com/displaystory.cfm?story_id=E1_NSNQQND An open-source shot in the arm?] [[The Economist]], Jun 10th 2004, 
*[https://web.archive.org/web/20120517101606/http://www.askmar.com/open.html SDForum Distinguished Speaker talks on Open Source Software by Guido van Rossum, Howard Rheingold, and Bruce Perens, 2005.]


{{Fin}}
[[Categorìa:Informàtica]]

[[ar:مصدر مفتوح]]
[[bn:মুক্ত সোর্স]]
[[bg:Отворен код]]
[[ca:Codi obert]]
[[da:Open source]]
[[de:Open Source]]
[[et:Avatud lähtekood]]
[[es:Código abierto]]
[[eo:Malfermita kodo]]
[[fr:Open Source]]
[[ko:오픈소스]]
[[hr:Otvoreni kod]]
[[id:Sumber terbuka]]
[[is:Opinn hugbúnaður]]
[[it:Opensource]]
[[he:קוד פתוח]]
[[lt:Atvirojo kodo programa]]
[[hu:Nyílt forráskód]]
[[ms:Kandungan terbuka]]
[[nl:Open Source]]
[[ja:オープンソース]]
[[no:Åpen kildekode]]
[[nn:Open kjeldekode]]
[[pl:Otwarte oprogramowanie]]
[[pt:Open source]]
[[ro:Open-source]]
[[ru:Открытое программное обеспечение]]
[[simple:Open source]]
[[sk:Open source]]
[[fi:Avoin lähdekoodi]]
[[sq:Open source]]
[[sv:Öppen källkod]]
[[ta:திறந்த மூலநிரல்]]
[[th:โอเพนซอร์ส]]
[[tr:Opensource]]
[[zh:开放源代码]]</text>
      <sha1>6ma6xo774liix9qkcffz9aki4qgt0bh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johannes Brahms</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32200</id>
    <revision>
      <id>887435</id>
      <parentid>887419</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T14:56:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24042-11</username>
        <id>31571</id>
      </contributor>
      <origin>887435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="519" sha1="b9ki5jb2brw9to2fq07hhrk7blnslt9" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
[[Figura:JohannesBrahms.jpg|thumb|right|200px|Johannes Brahms]]
'''Johannes Brahms''' a l'era nassù a [[Amborgh]] ai 7 ëd magg dël 1833 e a l'é mòrt a [[Vien-a]] ai 3 d'avril dël 1897.&lt;br /&gt;
A l'é stàit un dij pi amportant compositor dël period [[romàntich]].

== Euvre prinsipaj ==
* 4 [[Sinfonìa|sinfonìe]]
* 2 consert për [[pianofòrt]] e orchestra
* 3 sonade për pianofòrt e [[violin]]
* 2 sonade për pianofòrt e [[violonsel]]

{{Fin}}

[[Categorìa:Compositor alman|Brahms, Johannes]]</text>
      <sha1>b9ki5jb2brw9to2fq07hhrk7blnslt9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lenga tupi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32336</id>
    <revision>
      <id>887447</id>
      <parentid>736785</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T00:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kepler-1229b</username>
        <id>27841</id>
      </contributor>
      <comment>tupi = tupinamba</comment>
      <origin>887447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="7hovnfpw0469embm0c0r7j0hrv00tob" xml:space="preserve">#RINVIA [[Lenga tupinambá]]</text>
      <sha1>7hovnfpw0469embm0c0r7j0hrv00tob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>887454</id>
      <parentid>887447</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T07:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Gavà via le modìfiche ëd [[Special:Contributions/Kepler-1229b|Kepler-1229b]] ([[User talk:Kepler-1229b|ciaciarade]]), ël contnù a l'é stàit tirà andaré a l'ùltima version dl'utent [[User:Addbot|Addbot]]</comment>
      <origin>736785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="619" sha1="oqpw51ssaou58vucp16t3h8mf2m6ll9" xml:space="preserve">&lt;!---'''Lenga tupi'''--&gt; 
{{Prinsipi}}

== Pais an dova a l'é parlà ==
La '''lenga tupi''' o '''Tupi''' a fa part ëd le [[lenghe tupi]] e a l'é parlà dzortut an [[Brasil]].

== Classìfica ==

Në schema ëd classìfica dël '''Tupi''' a peul esse:

* lenghe tupi
** lenghe tupi-guarani
*** lenghe tupi-guarani sotgrup III
**** '''lenga tupi'''

== Còdes ISO ==
* Còdes ISO 639-3: '''tpw'''

== Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse ==
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tpw

{{Fin}}

[[Categorìa:Lenghe tupi-guarani sotgrup III]]
[[Categorìa:Lenghe dël Brasil]]</text>
      <sha1>oqpw51ssaou58vucp16t3h8mf2m6ll9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lenga burushaski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33572</id>
    <revision>
      <id>887463</id>
      <parentid>737378</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T09:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23399</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>887463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="700" sha1="7ui9atxr802guvqwcz4yonqwc73b0rd" xml:space="preserve">&lt;!---'''Lenga burushaski'''--&gt; 
{{Prinsipi}}

== Pais an dova a l'é parlà ==
La '''lenga burushaski''' o '''Burushaski''' a l'é un-a dle [[lenghe isolà]] e a l'é parlà dzortut an [[Pakistan]].

== Classìfica ==

Në schema ëd classìfica dël '''Burushaski''' a peul esse:

* lenghe isolà
** '''lenga burushaski'''

== Còdes ISO ==
* Còdes ISO 639-3: '''bsk'''

== Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse ==
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=bsk
https://web.archive.org/web/20170202102344/http://www.few.vu.nl/~dick/Summaries/Languages/Burushaski.pdf

{{Fin}}

[[Categorìa:Lenghe dël Pakistan|Burushaski, Lenga]]
[[Categorìa:Lenghe isolà]]</text>
      <sha1>7ui9atxr802guvqwcz4yonqwc73b0rd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chilleurs-aux-Bois</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52887</id>
    <revision>
      <id>887455</id>
      <parentid>802173</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T07:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2444" sha1="2fz48l7trajkfcde3zazf9z05o3okyx" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
{{geocoordinà|48_4_00_N_2_8_00_E|48° 4' N 2° 8' E}}
{{Info/Comun-a dla Fransa|
|nòm          = Chilleurs-aux-Bois
|nòm fr       = 
|region       = Sénter
|dipartiment  = Loiret
|aira         = 52,54
|autitudin    = 
|latP         = N | latG = 48 | latM = 4 | latS = 0
|lonP         = E | lonG = 2 | lonM = 8 | lonS = 0
|popolassion  = 1.471
|densità      = 28
|censiment    = 1999
|insee        = 45095 
|codpostal    = 45170 
|mapa         = 
|scu          = 
|bandiera     = 
|figura       = 
|legenda      = 
|gentilissi   = 
|website      = 
|nòte         = 
}}
'''Chilleurs-aux-Bois''' a l'é na comun-a fransèisa ant la [[Region fransèise|region aministrativa]] dël [[Sènter (Fransa)|Sènter]], ant ël [[dipartiment fransèis|dipartiment]] [[Loiret]]. A së stend për n'aira ëd 52,54 [[Kilòmetr quadrà|km²]], con 1.471 abitant, scond ël [[censiment]] dël 1999, con na [[densità ëd popolassion|densità]] ëd 28 ab/km².

Ël nòm a ven dal latin ''Celleriacus'' (&quot;proprietà 'd Cellerius&quot;) .

== Geografìa ==
Chilleurs-aux-Bois as treuva a 25 km a nòrd-est d'Orléans, ant la region natural dël Gâtinais. La comun-a a l'é bagnà dal fium [[Essonne]] e a confin-a con 9 comun: Santeau, Mareau-aux-Bois, Loury, Rebréchien, Neuville-aux-Bois, Bougy-lez-Neuville, Attray, Crottes-en-Pithiverais e Ascoux. Ël pais a l'é caraterisà da 'd bòsch e da 'd pra. La comun-a a l'é servìa da la stra nassional 152 e da l'autostrà A19.

== Stòria ==
Chilleurs-aux-Bois a l'é stàita abità già dël Neolìtich (Musé dël Gâtinais) . Ant l'Età dël Fer a l'é stàit un sènter d'artisanà e comersi (cavalier, arm, piòla) . Dël 1973 a l'ha ancorporà la comun-a ëd Crèvecoeur . Dël 2019 la base militar a l'ha ospità l'esercissi &quot;Ecuadort&quot; dle fòrse speciaj fransèise.

== Politica ==
* '''Sìndich''': Daniel Audebert (dal 2020) .
* '''Intercomunalità''': Comunità dij comun dël Pithiverais-Gâtinais.

== Leu d'anteresse ==
* '''Castel ''' (sécol ch'a fa XVII, classà Monument Stòrich dël 1970) .
* '''[[Cesa]] ''Notre-Dame-de-l'Assomption''''' (sécol ch'a fa XII e XVI, con vitrà dël 1912) .
* '''Fortëssa dij Templar''' (sécol ch'a fa XIII) .
* '''Musé dël Gâtinais''' (originalment an Chilleurs-aux-Bois, traslocà a Château de Bouville) .
* '''Base militar 502''' dla Gendarmerìa.

== Anliure ==
* [[Loiret]]
[[Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd Loiret]]

{{Fin}}</text>
      <sha1>2fz48l7trajkfcde3zazf9z05o3okyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Les Hôpitaux-Neufs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71668</id>
    <revision>
      <id>887457</id>
      <parentid>762369</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T07:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2128" sha1="ma7aiqsos1w73da9ihwyvq18iwnzrht" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
{{Info/Comun-a dla Fransa|
|nòm          = Les Hôpitaux-Neufs
|region       = Franca Contà 
|dipartiment  = Doubs
|aira         = 6.56
|autitudin    =
|latP         = N| latG = 46| latM = 46|latS = 38
|lonP         = E| lonG = 6| lonM = 22|lonS = 25
|popolassion  = 508
|densità      = auto
|censiment    = 1999
|insee        = 25307
|codpostal    = 25370
|mapa         =
|mapaX        =
|mapaY        =
|scu          =
|bandiera     =
|figura       =
|legenda      =
|gentilissi   =
|website      =
|nòte         =
}}
'''Les Hôpitaux-Neufs''' a l'é na comun-a fransèisa ant la [[Region fransèise|region aministrativa]] ëd [[Franca Contà]], ant ël [[dipartiment fransèis|dipartiment]] ëd [[Doubs (dipartiment)|Doubs]]. A së stend për na surfassa ëd 6,56 [[Kilòmetr quàder|km²]], con 508 abitant, scond ël [[censiment]] dël [[1999]], con na [[densità ëd popolassion|densità]] ëd 77 ab/km².

== Geografìa ==
Les Hôpitaux-Neufs as treuva ant l'est dël dipartiment dël Doubs, an [[Franca Contà]], davzin al confin con la [[Svìssera]]. Ël teritòri comunal a l'é caraterisà da 'n paesage ëd colin-e e [[bòsch]], con n'autëssa ch'a varia antra 850 e 970 méter. La comun-a a l'é traversà dal fium [[Doubs]] e a confin-a con [[Les Hôpitaux-Vieux]], [[Montperreux]], [[Saint-Point-Lac]] e [[La Cluse-et-Mijoux]].

== Stòria ==
Ël nòm &quot;Les Hôpitaux-Neufs&quot; a ven dal latin ''hospitalia'', ch'a indicava d'arpar për ij viagiator. Ant ël Medi Ev, la zòna a l'era na base dij Templar e peui dij Ospidalé. La comun-a a l'é stàita ufissialment costituìa dël 1833, dòp la separassion da la veja comun-a d'Hôpitaux.

== Economìa ==
L'economìa a l'é basà dzortut an sël turism (lagh ëd [[Saint-Point]] e montagne), an sl'agricoltura.

== Leu d'anteresse ==
* Lagh ëd Saint-Point (un dij pì grand lagh naturaj ëd Fransa)
* Gesia ëd Saint-Maurice (sécol ch'a fa XVIII)
* Sorgiss dël fium Doubs
* Muraje roman-e

== Anliure ==
* [[Doubs (dipartiment)|Doubs]]
* [[Borgògna-Franca Contà]]
* [[Franca Contà]]

[[Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd Doubs]]

{{Fin}}</text>
      <sha1>ma7aiqsos1w73da9ihwyvq18iwnzrht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sète</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75268</id>
    <revision>
      <id>887451</id>
      <parentid>848493</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T06:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23399</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>887451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="r8z0bammegky036q7ge1jimfqsz84h2" xml:space="preserve">&lt;!--'''Sète'''--&gt;
{{Prinsipi}}
{{coor title dms|43|24|19|N|3|41|51|E|region:FR-K_type:city(39542)}}
[[Figura:Sete, France.jpg|thumb|250px|right|Sète.]]

'''Sète''' a l'é na [[Comun-a fransèisa|comun-a]] [[Fransa|fransèisa]], ant ël [[dipartiment]] d’[[Hérault]]. A l'ha na [[popolassion]] ëd pi o men 40.220 abitant.

== Arferiment estern ==
* [http://www.ville-sete.fr Sit ufissial]
* [https://web.archive.org/web/20110123142201/http://www.ot-sete.fr/ Turism an Sète]

[[Categorìa:Comun-e dël dipartiment d'Hérault]]

{{Fin}}</text>
      <sha1>r8z0bammegky036q7ge1jimfqsz84h2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Châteauvieux (Loir-et-Cher)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79540</id>
    <revision>
      <id>887458</id>
      <parentid>767886</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T07:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2187" sha1="2jwcutuqw266plz12cb1o9hg6s55ty1" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
{{Info/Comun-a dla Fransa|
|nòm          = Châteauvieux
|region       = Sènter
|dipartiment  = Loir-et-Cher
|aira         = 34.35
|autitudin    =
|latP         = N | latG = 47 | latM = 13 | latS = 0
|lonP         = E | lonG = 1 | lonM = 23 | lonS = 0
|popolassion  = 584
|densità      = auto
|censiment    = 1999
|insee        = 41042
|codpostal    = 41110
|mapa         =
|scu          =
|bandiera     =
|figura       =
|legenda      =
|gentilissi   =
|website      =
|nòte         =
}}
'''Châteauvieux''' a l'é na comun-a fransèisa ant la [[Region fransèise|region aministrativa]] dël [[Sènter (Fransa)|Sènter]], ant ël [[dipartiment fransèis|dipartiment]] ëd [[Loir-et-Cher]]. A së stend për na surfassa ëd 34,35 [[Kilòmetr quàder|km²]], con 584 abitant, scond ël [[censiment]] dël 1999, con na [[densità ëd popolassion|densità]] ëd 17 ab/km².

== Geografìa ==
Châteauvieux as treuva ant l'Àuta Lòira (Bassigny), a 35 km a nòrd-òvest dël [[Blois]] e a 50 km a sud-òvest d'[[Orléans]]. Ël pais a l'é bagnà dal fium Bibette e a confin-a con [[Couffy]], [[Lye]], [[Méhers]], [[Meusnes]], [[Saint-Aignan]] e [[Seigy]]. A l'é traversà da le vie D17 e D128.

== Stòria ==
Châteauvieux a l'é stàita fondà dël sécol ch'a fa XI ansima a la riva dël Bibette, davzin a un castel dël sécol ch'a fa XV ch'a dòmina la val ëd la Bibette. Ël castel a l'é stàit sempe na residensa privà (ancheuj proprietà 'd n'asienda agraria). La comun-a a l'é stàita amplià dël 1825 con l'ancorporassion ëd le frassion ëd ''Chaligny-sur-Bibette'' e ''Boulogne''.

== Leu d'anteresse ==
* '''Cesa ëd Saint-Martin''' (sécol ch'a fa XI-XVI, classà Monument Stòrich dël 1991), con afresch dël sécol ch'a fa XV.
* '''Castel ëd Châteauvieux''' (sécol ch'a fa XV), con un parch e na capela.
* '''Cesa ëd Chaligny''' (sécol ch'a fa XVI), con un còro dël sécol ch'a fa XVII.
* '''Antica capela ëd Boulogne''' (sécol ch'a fa XVIII).
* '''Molin e órzi''' (sécol ch'a fa XIX, an riva al Bibette).

== Anliure ==
* [[Loir-et-Cher]]
* [[Sènter-Val ëd la Lòira]]

[[Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd Loir-et-Cher]]

{{Fin}}</text>
      <sha1>2jwcutuqw266plz12cb1o9hg6s55ty1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ciaciarade:Ран-кан</title>
    <ns>3</ns>
    <id>85258</id>
    <revision>
      <id>887436</id>
      <parentid>830622</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T16:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J ansari</username>
        <id>18110</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>J ansari a l'ha tramudà la pàgina [[Ciaciarade:Ранко Николић]] a [[Ciaciarade:Ран-кан]]: Pàgina tramudà an automàtich durant l'arnominament ëd l'utent «[[Special:CentralAuth/Ранко Николић|Ранко Николић]]» a «[[Special:CentralAuth/Ран-кан|Ран-кан]]»</comment>
      <origin>830622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="3s2oa77g1qkvkw1hf75bp9ebeadivrt" xml:space="preserve">==Bin ëvnù ant la wiki piemontèisa!==
Qualsëssìa ròba ò anformassion che a-j fasèissa da manca, che as fasa pura gnun problema a contaté j'[[Wikipedia:Aministrator|aministrador]], che i soma ambelessì a pòsta. Mersì e bon travaj! -- [[Utent:Dragonòt|Dragonòt]] ([[Ciaciarade:Dragonòt|ciaciarade]]) 08:10, 8 Gen 2013 (UTC)</text>
      <sha1>3s2oa77g1qkvkw1hf75bp9ebeadivrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Felice De Cavero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88110</id>
    <revision>
      <id>887442</id>
      <parentid>776694</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T20:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1775" sha1="58e3tspbjdbve59ew3qioi3px11m2uz" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
'''Felice De Cavero''' (nòm complet '''Felix de Cavero''', nassù a Diano Marin-a (Imperia) ël 1m dë dzèmber dël 1908, mòrt a Turin ël 7 d'agost dël 1994) a l'é stàit un pitor, fotograf e partigian italian . A l'é stàit un dij fondador dël grup artìstich Decalage .

== Biografìa ==
De Cavero a l'era dissendent da na famija nòbil d'orìgin spagneula . A l'é diplomasse a l'Academia Ligùstica ëd Belle Art ëd Genova dël 1930 . A l'ha travajà antra [[futurism]] e avanguardie a Genova e Milan . Dël 1942 a l'é stàit ciamà a l'esèrcit (Alpin). Dòp l'8 dë stèmber dël 1943 a l'é entrà ant la Resistensa an sël Monfrà . Da lë stèmber dël 1944 a l'ha comandà la session stampa e propaganda dla 14a brigà Garibaldi, con ël nòm ëd bataja &quot;Miro&quot; . Con soa Leica a l'ha documentà la vita dij partigian an [[Langhe]] e la liberassion ëd Turin . Dël 1945 a l'ha organisà la prima mostra dla Resistensa a Turin e an Fransa . Dël 1953 a l'ha fondà 'l grup Decalage ansema a [[Attilio Aloisi]] e [[Nardo Girardi]] . La fija Paola a l'é artista.

== Euvre ==
La produssion dël grup Decalage a l'é caraterisà da '''euvre a ses man''' e da na técnica special ëd pitura su bòsch con l'impregnassion dël bòsch. Ij perìod artìstich a son:
* Prim perìod figurativ (1953-1969/70)
* Second perìod romàntich figurativ (1966-1987)
* Ters perìod surealista (1961-1979)

== Archivi ==
Sò archivi fotogràfich (pì che 500 stampe) a l'é stàit notificà da la Sovrintendensa Archivistica dël Piemont dël [[1996]] e a l'é conservà da la fija Paola .

== Onorificense ==
A l'é stàit nominà Cavajé al Mèrit dla Repùblica dël [[1975]] për la mostra dl'esèrcit italian .
{{Fin}}
[[Categorìa:Pitor|Decavero, Felice]]</text>
      <sha1>58e3tspbjdbve59ew3qioi3px11m2uz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charlie Rouse</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92986</id>
    <revision>
      <id>887443</id>
      <parentid>810924</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T20:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1240" sha1="ao2vrly1ueby4ccxsxog5c7usaxjw8e" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
'''Charlie Rouse''' (nassù '''Charlie Rouse''' a Washington D.C. ël 6 d'avril dël 1924, mòrt a [[Seattle]] ël 30 ëd novèmber dël 1988) a l'é stàit un sassofonista (sassòfon tenor) e flautista american ëd hard bop.

A l'é avosà dzortut për soa colaborassion desenal con ël pianista Thelonious Monk.

== Biografìa ==
Rouse a l'ha ancaminà a soné ël clarinet për peui passé al sassòfon. Soa cariera a l'é ancaminà dël 1944 ant l'orchestra ëd Billy Eckstine. A l'é peui passà a la Big Band ëd Dizzy Gillespie (1945), a l'orchestra ëd Duke Ellington (1949-1950), a la banda dël Count Basie (1950), ai Buffalo Bearcats ëd Bull Moose Jackson (1953) e al sestet d'Oscar Pettiford (1955). A l'ha fàit sò debut discogràfich con [add Dameron dël 1947.

Rouse a l'é stàit mèmber dël quartet ëd Thelonious Monk dal 1959 al 1970. Dël [[1982]] a l'é stàit co-fondator dël grup Sphere (nassù com tribut a Monk).

A l'é mòrt ëd [[càncher]] ai polmon a l'University Hospital ëd Seattle a 64 agn.

== Onorificense ==
Dël [[1999]], l'asteròid 10426 Charlierouse (dëscuvert dël 1991) a l'é stàit ufissialment ciamà an sò onor da Joe Montani.

{{Fin}}
[[Categorìa:Mùsich|Rouse, Charlie]]</text>
      <sha1>ao2vrly1ueby4ccxsxog5c7usaxjw8e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>887444</id>
      <parentid>887443</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T20:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1296" sha1="ovc8q3n1qkfs4gknsopmxx6xw814mpf" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
[[Figura:Charlie_Rouse.jpg|thumb|Charlie Rouse (1947)]]
'''Charlie Rouse''' (nassù '''Charlie Rouse''' a Washington D.C. ël 6 d'avril dël 1924, mòrt a [[Seattle]] ël 30 ëd novèmber dël 1988) a l'é stàit un sassofonista (sassòfon tenor) e flautista american ëd hard bop.

A l'é avosà dzortut për soa colaborassion desenal con ël pianista Thelonious Monk.

== Biografìa ==
Rouse a l'ha ancaminà a soné ël clarinet për peui passé al sassòfon. Soa cariera a l'é ancaminà dël 1944 ant l'orchestra ëd Billy Eckstine. A l'é peui passà a la Big Band ëd Dizzy Gillespie (1945), a l'orchestra ëd Duke Ellington (1949-1950), a la banda dël Count Basie (1950), ai Buffalo Bearcats ëd Bull Moose Jackson (1953) e al sestet d'Oscar Pettiford (1955). A l'ha fàit sò debut discogràfich con [add Dameron dël 1947.

Rouse a l'é stàit mèmber dël quartet ëd Thelonious Monk dal 1959 al 1970. Dël [[1982]] a l'é stàit co-fondator dël grup Sphere (nassù com tribut a Monk).

A l'é mòrt ëd [[càncher]] ai polmon a l'University Hospital ëd Seattle a 64 agn.

== Onorificense ==
Dël [[1999]], l'asteròid 10426 Charlierouse (dëscuvert dël 1991) a l'é stàit ufissialment ciamà an sò onor da Joe Montani.

{{Fin}}
[[Categorìa:Mùsich|Rouse, Charlie]]</text>
      <sha1>ovc8q3n1qkfs4gknsopmxx6xw814mpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Josef Hoffmann</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93136</id>
    <revision>
      <id>887445</id>
      <parentid>811001</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T20:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1843" sha1="4bmpc2jrm595qx04v4q9beabkxiruze" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
'''Joseph Hoffmann''' (nòm complet '''Josef Franz Maria Hoffmann''', nassù a Brtnice, Moravia (ancheuj Repùblica Ceca), ël 15 dë dzèmber dël 1870, mòrt a [[Vien-a]] ël 7 ëd magg dël 1956) a l'é stàit n'architet e designer austrìach, un dij pì important esponent dël Jugendstil e un dij fondador dle Secession Vienèisa e dle Wiener Werkstätte .

== Biografìa ==
A l'ha studià a l'Academia dle Bele Art ëd Vien-a sota la guida d'Otto Wagner . Dël 1897 a l'ha fondà la Secession Vienèisa ansema a Gustav Klimt, Koloman Moser e Joseph Maria Olbrich . Dël 1899 a l'ha ancaminà a mostré a la Scòla d'Art Aplicà ëd Vien-a (Kunstgewerbeschule) . Dël 1903 a l'ha fondà le Wiener Werkstätte (Atelier Vienèis) con Koloman Moser e Fritz Wärndorfer, për promove l'artigianà artìstich . Dël 1912 a l'ha fondà l'Österreichischer Werkbund .

== Euvre prinsipaj ==
* '''Sanatòri ëd Purkersdorf''' (1904-1906) – un caplavor dël prim [[rassionalism]] europengh, con linie funsionaj .
* '''Palass Stoclet''' a [[Brussel]] (1905-1911) – considerà sò caplavor, un-a dle prime euvre d'Art Déco e Patrimòni Mondial ëd l'UNESCO . A l'ha l'intern decorà da [[Gustav Klimt]] .
* '''Vila Ast''' a Vien-a (1909-1911) .
* '''Vila Skywa-Primavesi''' .
* '''Padijon dl'Austria''' a la Biennal ëd Venessia dël 1934 .
* '''Mòbij e ogèt''' (për la Thonet, la Alessi, e le Wiener Werkstätte) .

== Stil ==
Conossù com &quot;Quadratl-Hoffmann&quot; (Hoffmann dël quadrà) për sò usagi ossessiv ëd forme geométriche (dzortut ël quadrà e 'l cub) . A l'é stàit un magister dël Gesamtkunstwerk (euvra d'art total) . Soa frase a l'era: &quot;ël secol ch'a fa XIX a l'é stàt col dël dësòrdin; ël nòstr a sarà col dl'órdin&quot; .

== Anliure ==
* [[Gustav Klimt]]

{{Fin}}
[[Categorìa:Architet|Hoffmann, Josef]]</text>
      <sha1>4bmpc2jrm595qx04v4q9beabkxiruze</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>887446</id>
      <parentid>887445</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T20:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1895" sha1="caf3lnf9ven1d3bfj5k2eii1vgniu9a" xml:space="preserve">{{Prinsipi}}
[[Figura:Josef-Hoffmann.jpg|thumb|Joseph Hoffmann]]
'''Joseph Hoffmann''' (nòm complet '''Josef Franz Maria Hoffmann''', nassù a Brtnice, Moravia (ancheuj Repùblica Ceca), ël 15 dë dzèmber dël 1870, mòrt a [[Vien-a]] ël 7 ëd magg dël 1956) a l'é stàit n'architet e designer austrìach, un dij pì important esponent dël Jugendstil e un dij fondador dle Secession Vienèisa e dle Wiener Werkstätte .

== Biografìa ==
A l'ha studià a l'Academia dle Bele Art ëd Vien-a sota la guida d'Otto Wagner . Dël 1897 a l'ha fondà la Secession Vienèisa ansema a Gustav Klimt, Koloman Moser e Joseph Maria Olbrich . Dël 1899 a l'ha ancaminà a mostré a la Scòla d'Art Aplicà ëd Vien-a (Kunstgewerbeschule) . Dël 1903 a l'ha fondà le Wiener Werkstätte (Atelier Vienèis) con Koloman Moser e Fritz Wärndorfer, për promove l'artigianà artìstich . Dël 1912 a l'ha fondà l'Österreichischer Werkbund .

== Euvre prinsipaj ==
* '''Sanatòri ëd Purkersdorf''' (1904-1906) – un caplavor dël prim [[rassionalism]] europengh, con linie funsionaj .
* '''Palass Stoclet''' a [[Brussel]] (1905-1911) – considerà sò caplavor, un-a dle prime euvre d'Art Déco e Patrimòni Mondial ëd l'UNESCO . A l'ha l'intern decorà da [[Gustav Klimt]] .
* '''Vila Ast''' a Vien-a (1909-1911) .
* '''Vila Skywa-Primavesi''' .
* '''Padijon dl'Austria''' a la Biennal ëd Venessia dël 1934 .
* '''Mòbij e ogèt''' (për la Thonet, la Alessi, e le Wiener Werkstätte) .

== Stil ==
Conossù com &quot;Quadratl-Hoffmann&quot; (Hoffmann dël quadrà) për sò usagi ossessiv ëd forme geométriche (dzortut ël quadrà e 'l cub) . A l'é stàit un magister dël Gesamtkunstwerk (euvra d'art total) . Soa frase a l'era: &quot;ël secol ch'a fa XIX a l'é stàt col dël dësòrdin; ël nòstr a sarà col dl'órdin&quot; .

== Anliure ==
* [[Gustav Klimt]]

{{Fin}}
[[Categorìa:Architet|Hoffmann, Josef]]</text>
      <sha1>caf3lnf9ven1d3bfj5k2eii1vgniu9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Treno a àuta velocità</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110999</id>
    <revision>
      <id>887453</id>
      <parentid>884151</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T06:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23399</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>887453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5327" sha1="1x7ipak3d5rgfwxbztndy664m01h433" xml:space="preserve">[[Figura:Shinkansen-0-fukuyama.jpg|thumb|Shinkansen serie 0]]
Un '''tren a àuta velocità''' a l'é un sistema ëd trasport feroviari caraterisà da velocità motobin pì àute che coj dij tren convensionaj. An general, as definisso &quot;a àuta velocità&quot; ij tren ch'a rivo o a passo la velocità ëd '''250 km/h''' ansima a linie neuve o adatà, e '''200 km/h''' ansima a linie esistente.

Sistema 'd tren a àuta velocità a son ëstàit dësvlupà an vàire part dël mond, ma a l'é 'l '''Giapon''' ch'a l'ha dovrà 'l prim sistema comersial al mond: ël '''Shinkansen''' (tren balin-a) dël 1964. Soa prima linia, la '''Tōkaidō Shinkansen''', a colegava Tokyo e Osaka a 210 km/h.

== Stòria ==
=== Orìgin ===
L'idèja dël tren a àuta velocità a armonta a la fin dël sécol ch'a fa XIX, ma le limitassion técniche dij binari e dij tren a vapor a l'han ampedine lë s-ciàir. L'ancamin ver a l'é rivà dël 1964 con lë '''Shinkansen''' giaponèis, progetà për smon-e un mojen modern për l'Esposission Olìmpica 'd Tokyo.

=== Dësvlup an Euròpa ===
An Euròpa, la '''Fransa''' a l'ha ancaminà 'l programa '''TGV''' (''Train à Grande Vitesse'') ant j'agn '70, con ël prim servissi antra Paris e Lion dël 1981. Ël TGV a l'ha batù vàire record ëd velocità e a l'ha anspirà d'àutri pais coma la '''Germania''' (ICE), l''''Italia''' (Frecciarossa, ETR 500), e la '''Spagna''' (AVE).

=== Dësvlup ant j'àutri continent ===
Ant j'ùltim agn, la '''Cin-a''' a l'ha dësvlupà la rèj d'àuta velocità pì granda dël mond, con desen-e 'd mila 'd chilòmeter ëd linie. D'àutri pais coma la '''Corea dël Sud''' (KTX), la '''Taiwan''' (THSR) e l''''Arabia Saudita''' (Haramain High Speed Railway) a l'han butà an pé dij sistema avansà.

== Tecnologìa ==
=== Binari ===
Le linie a àuta velocità a l'han ëd binari speciaj:
* '''Curvament ridovù''': curve motobin larghe për manten-e na velocità àuta.
* '''Rotaje sensa giunture''' (''continuous welded rail''): për ridùe jë sbàuss.
* '''Distansa pì granda antra ij binari''': për podèj ancoresse a le curve.
* '''Sistema 'd signalassion an cabina''': përchè ij segnaj esterior a son tròp lest për j'andi.

=== Tren ===
Ij tren a àuta velocità a l'han:
* '''Aerodinàmica avansà''': për ridùe la resistensa dl'aria.
* '''Sospension ativa''': për mantnì 'l confòrt an sla pista.
* '''Motor distribuì''' (an vàire vagon) o '''trassion a locomotiva'''.
* '''Material leger''': alumini, compòsit.
* '''Fren motobin fòrt''': fren a disch elétrich, fren a corent 'd Foucault.

=== Alimentassion ===
La pì part a son alimentà a '''tension d'aria''' për linie elétriche (25 kV, 50 Hz, o 15 kV, 16.7 Hz an Almagna), ma a-i é 'dcò d'esempi a combustion (TGV dël 1981 a l'ha 'd motor diesel për coleghé le linie neuve a cole veje).

== Vantagi ==
* '''Velocità''': a riduv ij temp ëd viagi antra le sità, fasend concorensa a l'avion për dëstanse fin a 800 km.
* '''Efissiensa energética''': men energìa për passeger për chilòmeter che l'automòbil o l'avion.
* '''Capacità''': a peul trasporté milen-e 'd përson-e a l'ora për diression.
* '''Sicurëssa''': statìsticament motobin sicur, con pòchi incident amportant.
* '''Sostenibilità''': emission ëd CO2 për passeger motobin basse (se l'eletricità a l'é prodovùa da sorgiss nen fòssij).

== Sfide ==
* '''Cost 'd costrussion''' motobin àut: da 10 a 40 milion d'éuro për chilòmeter.
* '''Manteniment''' motobin car.
* '''Aquist ëd teritòri''' e 'mpat ambiental ant le fase 'd costrussion.
* '''Compatibilità''' con la rèj feroviaria tradissional.

== Sistema prinsipal ant ël mond ==
=== Asia ===
* '''Giapon''': Shinkansen (320 km/h, rèj ëd 3.000 km).
* '''Cin-a''': China Railway High-speed (350 km/h, 38.000 km ëd linie).
* '''Corea dël Sud''': KTX (305 km/h).
* '''Taiwan''': Taiwan High Speed Rail (300 km/h).

=== Euròpa ===
* '''Fransa''': TGV (320 km/h, rèj ëd 2.800 km).
* '''Almagna''': ICE (300 km/h).
* '''Spagna''': AVE (310 km/h).
* '''Italia''': Frecciarossa (300 km/h).
* '''Regn Unì''': Eurostar (300 km/h për ël tràfich sota la Mànica).

=== América dël Nòrd ===
* '''Stat Unì''': Acela Express (240 km/h, limità).
* '''Canadà''': limità a linie esistent.

== Record ëd velocità ==
* '''Velocità pì àuta an servissi regular''': 350 km/h (Shinkansen E5, China Railway).
* '''Record assolù an preuva''': 574.8 km/h (TGV V150, Fransa, 2007).
* '''Record për tren a sospension magnética (maglev)''': 603 km/h (L0 Series, Giapon, 2015).

== Futur ==
Le tendense për ël futur a comprendo:
* '''Tren a sospension magnética (maglev)''': sensa contat con la pista, ch'a peulo rivé a 600 km/h.
* '''Hyperloop''': sistema a bassa pression, an fase ëd proget.
* '''Tren autonom''': sensa condutor.
* '''Anterconession transfrontaliera''': linie ch'a traverso vàire pais.

== Vëdde 'dcò ==
* [[Shinkansen]]
* [[TGV]]
* [[Frecciarossa]]
* [[ICE]]
* [[Maglev]]

== Ligam estern ==
* [https://web.archive.org/web/20230903235608/https://uic.org/passenger/highspeed/ International Union of Railways (UIC) - High Speed]
* [https://www.railway-technology.com/projects/ Railway Technology - High Speed Rail Projects]

[[Categorìa:Traspòrt]]
[[Categorìa:Tecnologìa]]
[[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]]</text>
      <sha1>1x7ipak3d5rgfwxbztndy664m01h433</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Traspòrt feroviari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111004</id>
    <revision>
      <id>887452</id>
      <parentid>884273</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T06:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23399</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>887452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4961" sha1="kh6t2wllqzxlpliy124gsxo4lrtfinp" xml:space="preserve">[[Figura:World_railway_network.svg|thumb|Rej feroviaria mondial]]
Ël '''traspòrt feroviari''' (o '''traspòrt an ferovìa''') a l'é 'n sistema 'd traspòrt ch'a deuvra 'd veicoj ch'as bogio an sij '''binari''', ciamà tren. A l'é un-a dle pì veje e amportante forme 'd traspòrt ëd massa, dovrà për ël moviment ëd '''passeger''' e '''mërcansìe''' a distanse curte, mesan-e e longhe.

== Stòria ==
Ij prim sistema feroviari a son comparì ant l'Euròpa dël sécol ch'a fa XVI, con le &quot;ferovìe ëd miniera&quot; an bòsch për ël traspòrt ëd mineral. Ma a l'é con l'invension dël '''motor a vapor''' e con la costrussion dij prim binari an fer dël sécol ch'a fa XIX che le ferovìe a l'han vivù sò ''boom''. La prima ferovìa pùblica a vapor a l'é stàita la '''Stockton and Darlington Railway''' an Anghiltèra (1825).

Ant ël cors dël sécol ch'a fa XIX, la rèj feroviaria a l'é slargasse an tut ël mond, contribuend a la Revolussion Andustrial, a la colonisassion dj'Amériche e a l'andiura dël commersi globaj. Ant ël sécol ch'a fa XX, a l'é comparìe la '''trassion elétrica''' e peui ij '''tren diesel''', ch'a l'han gradualment sostituì 'la vapor.

Da la sconda mità dël sécol ch'a fa XX, con lë s-ciàir dij '''tren a àuta velocità''' (coma ël Shinkansen giaponèis dël 1964 e 'l TGV fransèis dël 1981), ël traspòrt feroviari a l'ha vivù na neuva evolussion an sia tecnològica che 'd rol social.

== Component técnich ==
Un sistema feroviari a comprend vàire element:
* '''Binari''': doe sbarre 'd fer paralele fissà a 'd traversin-e, ch'a guido ij tren.
* '''Stassion e pòste''': pont andoa ij tren a fermo për carié e dëscarié passeger o mërcansìe.
* '''Veicoj''':
** '''Locomotive''': màchine motris ch'a tiro ij vagon.
** '''Vagon da passeger''': për ël traspòrt ëd gent.
** '''Vagon da càrich''': për le mërcansìe.
** '''Tren automotris (o unità multiple)''': con ël motor distribù ant ij vagon.
* '''Sistema ëd segnaj e contròl''': për garantì la sicurëssa e organisé ël tràfich.
* '''Anfrastruture d'energìa''': linie aérie për l'alimentassion elétrica, o depòsit ëd carburant për ij tren diesel.

== Tipologìa ëd servissi feroviari ==
=== Traspòrt ëd passeger ===
* '''Tren regionaj e suburban''': colega le sità a soe periferie e a le sità visin-e.
* '''Tren intercity''': a colega sità a distansa mesan-e.
* '''Tren a àuta velocità''': për distanse longhe a velocità motobin àute (&gt;250 km/h).
* '''Tren përcors longh (neuit)''': con cucëtte për ij viagi ëd neuit.
* '''Metropolitane e tram''': për ël traspòrt urban.

=== Traspòrt ëd mërcansìe ===
* '''Tren da càrich''': specialisà për vàire tipo 'd mërcansìe (container, gran, petròli, automòbij).
* '''Tren intermodal''': ch'a pòrto container ch'a peulo esse carià an sij camion.

== Vantagi ==
* '''Capassità àuta''': un tren a peul trasporté milen-e 'd passeger o milen-e 'd tonelà 'd mërcansìe.
* '''Efissiensa energética''': për unità trasportà, a deuvra motobin men energìa che l'automòbil o l'avion.
* '''Sicurëssa''': statìstica pì sicur che 'l traspòrt stradal.
* '''Sotenibilità''': emission relativament basse, dzortut se alimentà a eletricità da sorgiss renovàbij.
* '''Pa 'd congestion''': a l'é pà afetà da 'l tràfich stradal.

== Sfide ==
* '''Cost d'investiment àut''': la costrussion ëd linie neuve a l'é motobin cara.
* '''Flessibilità limità''': ij tren a peulo nen andé fòra dai binari.
* '''Manutension costosa''': dla pista e dij materiaj rotàbil.
* '''Competission con àutri mojen''': dzortut con l'avion për le distanse longhe e con l'automòbil për cole curte.

== Ël traspòrt feroviari ant ël mond ==
Lë svilup feroviari a varia motobin antra le region:
* '''Euròpa''': rèj motobin densa e moderna, con d'àuta velocità amportant.
* '''Asia''': Cin-a e Giapon a l'han dle rèj d'àuta velocità motobin avansà.
* '''América dël Nòrd''': ferovìe motobin spantià, dzortut për ël traspòrt ëd mërcansìe.
* '''Àfrica e América Latin-a''': rèj pì limità, anviron a dle sità prinsipaj.

== Futur ==
Le neuve tendense an ferovìa a comprendo:
* '''Àuta velocità an vàire pais'''.
* '''Automassion''': tren sensa condutor.
* '''Tren a levitassion magnética (Maglev)'''.
* '''Sistema 'd signalassion digital''' (ERTMS).
* '''Idrògen e baterìe''' për linie nen eletrifià.
* '''Servissi 'd mobilità integrà''' (MaaS) ch'a colego tren, bus e car sharing.

== Vëdde 'dcò ==
* [[Ferovìa]]
* [[Treno]]
* [[Locomotiva]]
* [[Treno a àuta velocità]]
* [[Metropolitan-a]]

== Ligam estern ==
* [https://web.archive.org/web/20230512234104/https://uic.org/ International Union of Railways (UIC)]
* [https://web.archive.org/web/20260106002512/http://www.railway-technical.com/ Railway Technical Web Pages]

[[Categorìa:Tecnologìa]]
[[Categorìa:Traspòrt]]
[[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]]</text>
      <sha1>kh6t2wllqzxlpliy124gsxo4lrtfinp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sistema feroviari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111006</id>
    <revision>
      <id>887449</id>
      <parentid>884166</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T06:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23399</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>887449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5604" sha1="r666zbsk8di9vciegff2bjyg4q65h8u" xml:space="preserve">[[Figura:Rang_gueter_bahnhof_small.jpg|thumb|Na stassion]]
Un '''sistema feroviari''' a l'é l'ansem antregh dle '''anfrastruture''', dij '''mojen técnich''', dle '''norme operative''' e dj''''organisassion''' ch'a consento l'esercissi dël [[Traspòrt feroviari|traspòrt feroviari]]. A comprend nen mach ij binari e ij tren, ma tut ël contest necessari për fé core ij tren an manera sicura, efissienta e regolà.

== Component prinsipaj ==
=== Anfrastruture fissa ===
* '''Binari''': la linia fàita 'd binari ëd fer (o d'assel), traversin-e, e 'd ripar.
* '''Stassion e pòste''': pont d'arest për ij passeger e 'l cariament dle mërcansìe.
* '''Pont e viadòt''': për passé dzora a d'ostàcoj naturaj o artifissiaj.
* '''Galerìe e viadòt''': për passé sota a 'd montagne o 'd sità.
* '''Sistema d'alimentassion energética''': linie aérie për l'eletricità, depòsit ëd carburant.
* '''Sistema ëd comunicassion e signal''': për la gestion dël tràfich.

=== Material rotàbil ===
* '''Locomotive''': unità motris për tiré ij tren.
* '''Vagon da passeger''' (caròsse).
* '''Vagon da càrich'''.
* '''Unità mùltiple''' (tren automotris).
* '''Vagon speciaj''' (për j'anfrastruture, ij travaj ëd manutension).

=== Sistema ëd contròl e gestion ===
* '''Sala 'd contròl''' (''control centre''): andova a son coordinà tute j'operassion.
* '''Sistema ëd segnalassion''' (signal feroviari, deviator, blòch).
* '''Sistema ëd telecomunicassion''' tra ij tren e la sala.
* '''Norme operative e regolament''' (orari, priorità, régole 'd sicurëssa).

=== Organisassion e gestion ===
* '''Soget gestor ëd l'anfrastruture''' (sovens statal o 'd concessionari).
* '''Asiende feroviarie''' ch'a deuvro la rèj për fé core ij tren.
* '''Autorità 'd regolassion''' ch'a contròla ël rispet dle régole e dla concorensa.
* '''Përsonal''' (machinista, cap tren, controlor, técnich ëd manutension).

== Sòrt 'd sistema feroviari ==
=== Scond la velocità ===
* '''Ferovìe tradissionaj''': velocità fin a 160 km/h.
* '''Ferovìe ad àuta velocità''': binari speciaj për velocità &gt; 250 km/h.
* '''Metropolitan-e e tram''': për ël traspòrt urban e suburban.

=== Scond la fonsion ===
* '''Ferovìe për passeger'''.
* '''Ferovìe për mërcansìe'''.
* '''Ferovìe industriaj''' (cole dle minere, dj'aciaierìe, dij pòrt).
* '''Ferovìe turìstiche e stòriche'''.

=== Scond la gestion ===
* '''Sistema integrà''' (istessa azienda a goerna sia l'anfrastruture che ij tren).
* '''Sistema separà''' (soget diferent për l'anfrastruture e për l'esercissi).

== Dimension técniche ==
Ij sistema feroviari a peulo avèj vàire diferense técniche:
* '''Scartament dij binari''': la distansa antra le doe rotaje.
** '''Scartament normal''' (1.435 mm): ël pì spantià an Euròpa e Amèrica dël Nòrd.
** '''Scartament largh''' (&gt;1.435 mm): për esempi, an Spagna, Russia, India.
** '''Scartament strèit''' (&lt;1.435 mm): për linie secondarie, montagnin-e.
* '''Alimentassion''':
** '''Tren a vapor''' (stòrich).
** '''Tren diesel''' (motor a combustion).
** '''Tren elétrich''' (via linie aérie o tersa roa).
** '''Tren ìbrid o a idrògen''' (modern).
* '''Sistema ëd segnalassion''':
** '''Mecànich''' (signal a brass).
** '''Luminos'''.
** '''A blocch automàtich'''.
** '''A contròl centralisà'''.
** '''ERTMS/ETCS''' (sistema europeo unificà).

== Sfide e evolussion ==
Ij sistema feroviari modern a fan front a vàire sfide:
* '''Interoperabilità''': fé an manera che ij tren ëd na nassion a peulo rintré an n'àutra sensa problema técnich.
* '''Sicurëssa''': mejoré sempe ij sistema për evité incident.
* '''Efissiensa energética''': riduve ij consum e j'emission.
* '''Capacità''': aumenté ël nùmer ëd tren për ora an sle linie pì afolà.
* '''Sostenibilità''': fé ch'a sia na solussion ambientalment bon-a.
* '''Finansiament''': trovè ij fond për la manutension e l'amodernament.

== Esempi 'd sistema feroviari ant ël mond ==

* '''Euròpa''': Rèj motobin densa e interconëttùa. Ël '''sistema ERTMS''' a l'é në sfòrs për unifiché la segnalasson.
* '''Giapon''': '''Shinkansen''', un sistema d'àuta velocità motobin precis e afidàbil, separà da la rèj tradissional.
* '''Cin-a''': La pì longa rèj d'àuta velocità dël mond, costruìa an pòchi desen-e d'agn.
* '''Stat Unì''': Sistema motobin sbilancià vers ël trasport ëd mërcansìe, con na rèj passeger limità (Amtrak).
* '''India''': Un dij sistema pì grand e complicà dël mond, con milion ëd passeger minca di.

== Futur ==
Le neuve tendense a comprendo:
* '''Automassion completa''' (tren sensa condutor).
* '''Maglev''' (levitassion magnética).
* '''Hyperloop''' (sistema a autissima velocità an tub a bassa pression).
* '''Digitalisassion''' (Internet of Things për la manutension preditiva).
* '''Mobilità integrà''' (coleghé mej tren, bus, biciclëtte e car sharing).

== Vëdde 'dcò ==
* [[Traspòrt feroviari]]
* [[Ferovìa]]
* [[Treno a àuta velocità]]
* [[Signal feroviari]]
* [[ERTMS]]

== Arferiment ==
* {{Cité un lìber|autore=John H. Armstrong|title=The Railroad: What It Is, What It Does|anno=1998|editore=Simmons-Boardman Books}}
* {{Cité un lìber|autore=Mark Ovenden|title=Railway Maps of the World|anno=2011|editore=Penguin Books}}

== Ligure esterne ==
* [https://web.archive.org/web/20230512234104/https://uic.org/ International Union of Railways (UIC)]
* [https://www.era.europa.eu/ European Union Agency for Railways]

[[Categorìa:Traspòrt]]
[[Categorìa:Tecnologìa]]
[[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]]</text>
      <sha1>r666zbsk8di9vciegff2bjyg4q65h8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gelà</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111488</id>
    <revision>
      <id>887459</id>
      <parentid>887286</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T07:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3492" sha1="2npjsa5nw085nnvs56mef5tmbu4cplk" xml:space="preserve">[[Figura:Italian_ice_cream.jpg|thumb|Gelà a la fruta]]
'''Gelà''' (an lenga italian-a ''gelato'') a l'é n'aliment doss e frèid, otnù da la congelassion ëd na mës-cia ëd [[làit]], [[sùcher]], e d'àutri ingredient (fruta, ninsòle, ciocòlat, biscòt, ecc.) . A l'é un dij pì conossù dessert italian ant ël mond .

== Stòria ==
J'origin dël gelà a armonto a la [[Cin-a]] antica (dël sécol ch'a fa VII d.C.), andoa a mës-ciavo fiòca e fruta . La técnica a l'é rivà an Euròpa con [[March Pòlo]] e a l'é dësvlupasse an [[Italia]] durant ël Rinassiment. Dël sécol ch'a fa XVI, l'architet Bernardo Buontalenti a l'ha anventà a Firense na màchina për congelé e na neuva forma 'd gelà . Dël sécol ch'a fa XVII, 'l fransèis Le Procope a l'ha duvertà 'l prim cafè ch'a smonìa gelà . L'Italia a l'é dventà la patria dël gelà artisanal grassie a ''Gelato'' (Bruto Carpigiani).

== Diferensa antra gelà e ''ice cream'' ==
Ël gelà a l'é diferent da l'''ice cream'' american për :
* '''Contnù ëd grass''': ël gelà a l'ha men grass (4-8%) che l'ice cream (10-20%) .
* '''Sùcher''': ël gelà a l'ha pì sùcher (16-22%) che l'ice cream (12-16%) .
* '''Ària''': ël gelà a l'é pì dens përchè a l'ha men ària ancorporà (25-30%) che l'ice cream (50-90%) .
* '''Temperadura ëd servissi''': ël gelà as serv a -12°C/-15°C (l'ice cream a -18°C/-20°C) .
* '''Técnica 'd produssion''': ël gelà a l'é fàit con mantecassion (''sbattiment'') lent, l'ice cream a l'é fàit con congelament ràpid an continuo .

== Ingredient ==
La base dël gelà a l'é fàita da :
* '''Làit''' (për la part grassa e le protein-e) .
* '''Sùcher''' (saccaròsi, glucòsi, frutòsi) për la dossor .
* '''Sirop ëd glucòsi''' për evité la formassion ëd cristaj ëd giassa.
* '''Stabilisant''' (farina ëd carube, farina ëd guar) për la consistensa .
* '''Emulsionant''' (lecitin-a ëd sòja) për mës-cé grass e eva .

Peui a son giontà j'aròm naturaj (fruta, ninsòle, cicolata, vanija, cafè, ecc.) . Për ël '''gelà a eva''' (''sorbet'') as deuvra eva, fruta, sùcher, e pa 'd làit .

== Sòrt ëd gelà ==
Le sòrt prinsipaj a son :
* '''Gelà artisanal''' (gelaterìa) – fàit al moment con ingredient naturaj .
* '''Gelà industrial''' – prodovù an fàbrica, con conservant e aròma artifissial .
* '''Gelà a crema''' (es. fiordilatte, cicolata, pistach, ninsòla) .
* '''Gelà a fruta''' (es. frut ëd bòsch, limon, fròla, pom) .
* '''Sorbet''' – sensa làit (a eva e fruta) .
* '''Gelà light''' – con pòch sùcher e grass .

== Produssion ==
La produssion dël gelà artisanal a consist an :
# '''Pastorisassion''' dël làit (80°C për 10-20 second) .
# '''Agitassion''' con j'àutri ingredient .
# '''Ripòs''' për 4-24 ore a 4°C (për fé maduré j'aròm) .
# '''Mantecassion''' an na mantecatris (ch'a sbat e a congela) .
# '''Stocagi''' an bassin e servissi .

== Gelà an Piemont ==
Ël Piemont a l'é conossù për la tradission dël '''gelà artisanal''' . Le gelaterìe piemontèise a son avosà për :
* '''Gelà al giandòja''' (cicolata e ninsòle dle Langhe) .
* '''Gelà al rocher''' (con biscòt dël [[Rocher]]) .
* '''Gelà al moscà''' (con vin [[Moscà]]) .

La Gelaterìa Pepino a Turin (fondà dël 1884) a l'ha anventà lë '''stechin'' (gelà su baston) dël [[1939]] .

== Anliure ==
* [[Làit]]

[[Categorìa:Tecnologìa]]
[[Categorìa:Siense agrìcole]]
[[Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI]]</text>
      <sha1>2npjsa5nw085nnvs56mef5tmbu4cplk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ciaciarade:Ранко Николић</title>
    <ns>3</ns>
    <id>111524</id>
    <redirect title="Ciaciarade:Ран-кан" />
    <revision>
      <id>887437</id>
      <timestamp>2026-04-23T16:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J ansari</username>
        <id>18110</id>
      </contributor>
      <comment>J ansari a l'ha tramudà la pàgina [[Ciaciarade:Ранко Николић]] a [[Ciaciarade:Ран-кан]]: Pàgina tramudà an automàtich durant l'arnominament ëd l'utent «[[Special:CentralAuth/Ранко Николић|Ранко Николић]]» a «[[Special:CentralAuth/Ран-кан|Ран-кан]]»</comment>
      <origin>887437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="6x7xr7fkr4tbqa9zb6jd2q0wbwbzy7k" xml:space="preserve">#RINVIA [[Ciaciarade:Ран-кан]]</text>
      <sha1>6x7xr7fkr4tbqa9zb6jd2q0wbwbzy7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pulsnitz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111525</id>
    <revision>
      <id>887438</id>
      <timestamp>2026-04-23T20:19:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DragonBot~pmswiki</username>
        <id>118</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: amportassion automàtica dle vos</comment>
      <origin>887438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2522" sha1="kbyvjyjvqnnd4obuhwh62ruk3w88izj" xml:space="preserve">{{Info/Sità dl'Almagna
|nòm                        = Pulsnitz
|figura                     = Markt rathaus pulsnitz.jpg
|test dla figura            = Piassa dla prefetura
|lema                       =
|scu                        = Wappen Pulsnitz.svg
|stat                       = [[Sassònia]]
|region                     = [[Dresden (region)|Dresden]]
|distret                    = [[Bautzen (distret)|Bautzen]]
|lat_deg                    = 51  |lat_min = 10  |lat_sec =  54
|lon_deg                    = 14  |lon_min =  0  |lon_sec =  47
|Verwaltungsgemeinschaft    = [[Pulsnitz (Verwaltungsgemeinschaft)|Pulsnitz]]
|autitùdin                  = 290
|aira                       = 26,72
|popolassion                = 7.743
|censiment                  = 31/12/[[2009]]
|densit                     = 290
|targa                      = BZ
|codestelefon               = 035955
|codespostal                = 01896
|end adm central            = Am Markt 4&lt;br/&gt;01896 Pulsnitz
|website                    = pulsnitz.de
|prefet                     = Peter Graff
|part                       = [[FDP]]
|nuts                       =
|mapa distret               = Pulsnitz in BZ.svg
|numero_comunidade          = 14 6 25 450
}}
'''Pulsnitz''' a l'é na sità ant lë [[Stat d'Almagna|stat]] dla [[Sassònia]], [[Almagna]]. As treuva ant la [[Regierungsbezirk|region aministrativa]] ëd [[Dresden (region)|Dresden]], ant ël [[Lista dij distret ruraj dl'Almagna|distret]] [[Kamenz (distret)|Kamenz]].
A l'é mèmber e sede dël [[Verwaltungsgemeinschaft]] ëd [[Pulsnitz (Verwaltungsgemeinschaft)|Pulsnitz]].&lt;ref name=&quot;statistik.sachsen.de&quot;&gt;{{Cité la Ragnà|url=http://www.statistik.sachsen.de/download/010_GB-Bev/Bev_Gemeinde.pdf |title=Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen — Bevölkerung des Freistaates Sachsen jeweils am Monatsende ausgewählter Berichtsmonate nach Gemeinden|data=|publicado= Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen|lenga=alman}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;destatis.de&quot;&gt;{{Cité la Ragnà|url=https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/Zensus_Gemeinden.xls;jsessionid=948E2C1788A5F7C552E46C9158817D86.cae2?__blob=publicationFile|title=Statistisches Bundesamt — Gemeinden in Deutschland nach Bevölkerung am 31.12.2011 auf Grundlage des Zensus 2011 und früherer Zählungen|data=|publicado=Einwohnerzahlen auf Grundlage des Zensus 2011|acessodata=|lenga=alman}}&lt;/ref&gt;

== Arferiment ==
&lt;references /&gt;
[[Categoria:Sità dla Sassònia]]</text>
      <sha1>kbyvjyjvqnnd4obuhwh62ruk3w88izj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>887440</id>
      <parentid>887438</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T20:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2523" sha1="dcmy0b7f6d8jv79al0sykynnqqts81q" xml:space="preserve">{{Info/Sità dl'Almagna
|nòm                        = Pulsnitz
|figura                     = Markt rathaus pulsnitz.jpg
|test dla figura            = Piassa dla prefetura
|lema                       =
|scu                        = Wappen Pulsnitz.svg
|stat                       = [[Sassònia]]
|region                     = [[Dresden (region)|Dresden]]
|distret                    = [[Bautzen (distret)|Bautzen]]
|lat_deg                    = 51  |lat_min = 10  |lat_sec =  54
|lon_deg                    = 14  |lon_min =  0  |lon_sec =  47
|Verwaltungsgemeinschaft    = [[Pulsnitz (Verwaltungsgemeinschaft)|Pulsnitz]]
|autitùdin                  = 290
|aira                       = 26,72
|popolassion                = 7.743
|censiment                  = 31/12/[[2009]]
|densit                     = 290
|targa                      = BZ
|codestelefon               = 035955
|codespostal                = 01896
|end adm central            = Am Markt 4&lt;br/&gt;01896 Pulsnitz
|website                    = pulsnitz.de
|prefet                     = Peter Graff
|part                       = [[FDP]]
|nuts                       =
|mapa distret               = Pulsnitz in BZ.svg
|numero_comunidade          = 14 6 25 450
}}
'''Pulsnitz''' a l'é na sità ant lë [[Stat d'Almagna|stat]] dla [[Sassònia]], [[Almagna]]. As treuva ant la [[Regierungsbezirk|region aministrativa]] ëd [[Dresden (region)|Dresden]], ant ël [[Lista dij distret ruraj dl'Almagna|distret]] [[Kamenz (distret)|Kamenz]].
A l'é mèmber e sede dël [[Verwaltungsgemeinschaft]] ëd [[Pulsnitz (Verwaltungsgemeinschaft)|Pulsnitz]].&lt;ref name=&quot;statistik.sachsen.de&quot;&gt;{{Cité la Ragnà|url=http://www.statistik.sachsen.de/download/010_GB-Bev/Bev_Gemeinde.pdf |title=Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen — Bevölkerung des Freistaates Sachsen jeweils am Monatsende ausgewählter Berichtsmonate nach Gemeinden|data=|publicado= Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen|lenga=alman}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;destatis.de&quot;&gt;{{Cité la Ragnà|url=https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/Zensus_Gemeinden.xls;jsessionid=948E2C1788A5F7C552E46C9158817D86.cae2?__blob=publicationFile|title=Statistisches Bundesamt — Gemeinden in Deutschland nach Bevölkerung am 31.12.2011 auf Grundlage des Zensus 2011 und früherer Zählungen|data=|publicado=Einwohnerzahlen auf Grundlage des Zensus 2011|acessodata=|lenga=alman}}&lt;/ref&gt;

== Arferiment ==
&lt;references /&gt;
[[Categorìa:Sità dla Sassònia]]</text>
      <sha1>dcmy0b7f6d8jv79al0sykynnqqts81q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bautzen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111526</id>
    <revision>
      <id>887439</id>
      <timestamp>2026-04-23T20:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DragonBot~pmswiki</username>
        <id>118</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: amportassion automàtica dle vos</comment>
      <origin>887439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1659" sha1="84qibvy638lmxijm0b1tneidvp2jomu" xml:space="preserve">{{Info/Sità dl'Almagna|
|nòm                = Bautzen
|figura             = Altstadt Bautzen aus der Luft mit weitem Blick aus Südosten ins Land Frühling 2005.jpg
|test dla figura    = Vista aérea ëd Bautzen
|scu                = coat of arm Bautzen.svg
|lat_deg            = 51 |lat_min = 10 |lat_sec = 53
|lon_deg            = 14 |lon_min = 25 |lon_sec = 26
|mapa distret       = Bautzen in BZ.svg
|stat               = [[Sassònia]]
|region             = [[Dresden (region)|Dresden]]
|distret            = [[Bautzen (distret)|Bautzen]]
|Amt                = 
|autitùdin          = 204
|aira               = 66,62
|popolassion        = 40.740&lt;ref&gt;[http://www.statistik.sachsen.de/download/010_GB-Bev/Bev_Gemeinde.pdf Popolassion dle sità dla Sassònia an www.statistik.sachsen.de] &lt;/ref&gt;
|censiment          = 31/12/[[2009]]
|densit             = 611,53
|codespostal        = 02625
|codestelefon       = 03591, 035935
|targa              = BZ
|endereço           = Fleischmarkt 1
|website            = bautzen.de
|prefet             = Christian Schramm
|part               = [[Union Demo-Cristian-a|CDU]]
}}
'''Bautzen''' (an latin ''Budissa'') a l'é na sità dl'est dl' [[Almagna]] capital dël [[lista dij distret ruraj dl'Almagna|distret ]] ëd [[Bautzen (distret)|Bautzen]], ant la [[Regierungsbezirk|region aministrativa]] ëd [[Dresda (region)|Dresda]], [[Stat d'Almagna|stat]] dla [[Sassònia]]. A l'é posissionà ai bòrd dël [[ri Spree]].

[[Figura:BZ-Friedensbrücke-NO.jpg|center|500px|thumb|Bautzen]]

== Colegament estern ==
*[http://www.bautzen.de Sit ëd Bautzen]

== Arferiment ==
&lt;references /&gt;
[[Categoria:Sità dla Sassònia]]</text>
      <sha1>84qibvy638lmxijm0b1tneidvp2jomu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>887441</id>
      <parentid>887439</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T20:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dragonòt</username>
        <id>19</id>
      </contributor>
      <origin>887441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1660" sha1="tr7hg4snvpl6hj9gvn43056w33dc1ya" xml:space="preserve">{{Info/Sità dl'Almagna|
|nòm                = Bautzen
|figura             = Altstadt Bautzen aus der Luft mit weitem Blick aus Südosten ins Land Frühling 2005.jpg
|test dla figura    = Vista aérea ëd Bautzen
|scu                = coat of arm Bautzen.svg
|lat_deg            = 51 |lat_min = 10 |lat_sec = 53
|lon_deg            = 14 |lon_min = 25 |lon_sec = 26
|mapa distret       = Bautzen in BZ.svg
|stat               = [[Sassònia]]
|region             = [[Dresden (region)|Dresden]]
|distret            = [[Bautzen (distret)|Bautzen]]
|Amt                = 
|autitùdin          = 204
|aira               = 66,62
|popolassion        = 40.740&lt;ref&gt;[http://www.statistik.sachsen.de/download/010_GB-Bev/Bev_Gemeinde.pdf Popolassion dle sità dla Sassònia an www.statistik.sachsen.de] &lt;/ref&gt;
|censiment          = 31/12/[[2009]]
|densit             = 611,53
|codespostal        = 02625
|codestelefon       = 03591, 035935
|targa              = BZ
|endereço           = Fleischmarkt 1
|website            = bautzen.de
|prefet             = Christian Schramm
|part               = [[Union Demo-Cristian-a|CDU]]
}}
'''Bautzen''' (an latin ''Budissa'') a l'é na sità dl'est dl' [[Almagna]] capital dël [[lista dij distret ruraj dl'Almagna|distret ]] ëd [[Bautzen (distret)|Bautzen]], ant la [[Regierungsbezirk|region aministrativa]] ëd [[Dresda (region)|Dresda]], [[Stat d'Almagna|stat]] dla [[Sassònia]]. A l'é posissionà ai bòrd dël [[ri Spree]].

[[Figura:BZ-Friedensbrücke-NO.jpg|center|500px|thumb|Bautzen]]

== Colegament estern ==
*[http://www.bautzen.de Sit ëd Bautzen]

== Arferiment ==
&lt;references /&gt;
[[Categorìa:Sità dla Sassònia]]</text>
      <sha1>tr7hg4snvpl6hj9gvn43056w33dc1ya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utent:Maris Dreshmanis</title>
    <ns>2</ns>
    <id>111528</id>
    <revision>
      <id>887462</id>
      <timestamp>2026-04-24T09:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maris Dreshmanis</username>
        <id>31588</id>
      </contributor>
      <comment>Creating user page</comment>
      <origin>887462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="497" sha1="bhwbuqpk2yn05lbwnfuckwjwbrdzu54" xml:space="preserve">{{#babel:lv|ru-4}}
== Maris Dreshmanis ==
Open data researcher. Contributor to [[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]] on Wikidata.

* '''[[d:User:Maris Dreshmanis|Wikidata contributions]]''' — 37,000+ edits
* '''GSCO''' — Global Standard Classification of Occupations (140 national registries, 245,000+ entries)
* '''[[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]]''' — coordinating occupation label enrichment in 21 languages

[[Category:Wikipedians]]</text>
      <sha1>bhwbuqpk2yn05lbwnfuckwjwbrdzu54</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>