وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 30514 706288 486428 2026-04-19T08:52:26Z Punjabi Log 44034 706288 wikitext text/x-wiki [[File:NASA logo.svg|thumbnail]] '''ناسا''' امریکی سرکار دا اسمانی کھوج دا اک ادارہ اے۔ ایہ 29 جولائی 1958 نوں بنایا گیا سی۔ ایہدا گڑھ [[واشنگٹن ڈی سی]] اے تے ایہدے وچ کم کرن والے لوکاں دی گنتی 18,800 اے۔ ناسا، جِنہاں دا پورا ناں '''نیشنل ایروناٹکس اینڈ اسپیس ایڈمنسٹریشن''' اے، امریکہ دی ہک بہت اہم خلائی تے سائنسی ایجنسی اے۔ ایس دا بنیادی مقصد خلا، ہوابازی، سیاریاں، تاریاں تے کائنات دے رازاں دا مطالعہ کرنا اے۔ ناسا نے انسان دی خلائی تحقیق وچ بہت وڈا کردار ادا کیتا اے تے دنیا بھر وچ ایہہ ادارہ سائنس، ٹیکنالوجی تے تحقیق دی علامت سمجھیا ویندا اے۔ ناسا نے اپنی تاریخ وچ کئی اہم مشن مکمل کیتے نیں۔ ایس ادارے نے انسان نوں پہلی واری چنڑ اُتے پہنچاؤن وچ کامیابی حاصل کیتی، جیہڑا مشن '''اپولو 11''' دے ناں نال مشہور اے۔ ایس توں علاوہ ناسا نے مریخ، مشتری، زحل تے ہور کئی سیاریاں بارے معلومات حاصل کرن لئی بے شمار خلائی جہاز، روورز تے سیٹلائٹس روانہ کیتے۔ '''ہبل اسپیس ٹیلی سکوپ''' تے '''جیمز ویب اسپیس ٹیلی سکوپ''' ورگے منصوبے وی ناسا دے سائنسی کارنامیاں وچ شامل نیں، جنہاں دی مدد نال کائنات دے بہت دور دے منظر سامنے آئے۔ ناسا صرف خلا وچ سفر کرن تک محدود نئیں بلکہ ایہہ زمین دے ماحول، موسم، موسمیاتی تبدیلی، تے قدرتی نظاماں دا وی مطالعہ کریندا اے۔ ایس دے سائنسدان تے انجینئر نئی ٹیکنالوجی تیار کردے نیں، جیہڑی نہ صرف خلائی مشناں وچ بلکہ روزمرہ زندگی وچ وی فائدہ دیندی اے۔ ایس طرح ناسا ہک ایسا ادارہ اے جیہڑا انسان دی علم دی تلاش، ترقی، تے کائنات نوں سمجھݨ دی خواہش نوں اگے ودھاندہ اے۔ [[گٹھ:امریکہ]] [[گٹھ:تارہ پڑھت]] [[گٹھ:خلائی ادارے]] [[گٹھ:خلائی سائنس]] [[گٹھ:سائنس]] [[گٹھ:سائنسی علم]] [[گٹھ:فلکیات]] f8ttvo259sihko2j9ycrd6tco42aa3x 0 37948 706281 387109 2026-04-18T12:48:05Z Ziv 40019 ([[c:GR|GR]]) [[File:Pityrogramma austroamericana.jpg]] → [[File:Starr 051122-5326 Pityrogramma austroamericana.jpg]] → File replacement: changing the name of a duplicate file ([[c:c:GR]]) 706281 wikitext text/x-wiki {|"table id="toc" style="margin:0;background:#ccccff";width:130%" align="left" cellpadding="1 |style="background:#ACE1AF" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>فرن ٹبر<font>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Starr 051122-5326 Pityrogramma austroamericana.jpg|250px]] |- | style="background:#ACE1AF" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>پچھان<font>''' |- align="center" |- |دیس : ||[[بوٹے]] |- |ارڈر :||[[بوٹے]] |- |ٹبر:||[[فرن ٹبر]] |- |ونڈاں: ||؟ |- |} '''فرن ٹبر''' فرن دا اک ٹبر اے۔ ایہ نکے ناپ دے بوٹے ہوندے نیں۔ ایہناں دے پتے ٹاہنی تے جڑ ہوندی اے تے بی پھل نہیں ہوندے۔ [[ٹھنڈی بوٹی]] یا کھوئی بوٹی ایس ٹبر دا اک عام بوٹا اے۔ == بارلے جوڑ == {{Commons|Category:Pteridaceae|فرن ٹبر|position=left}} [[Category:فرن ٹبر]] 9t3rch7x8m4w612pr6k7pkudf5g8yhp 0 39534 706283 538216 2026-04-19T08:39:06Z Punjabi Log 44034 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 706283 wikitext text/x-wiki {|"table id="toc" style="margin:0;background:#ccccff";width:130%" align="left" cellpadding="1 |style="background:#ACE1AF" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="+2" color=black>انناس<font>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Ananaspflanze.jpg|250px]] |- | style="background:#ACE1AF" align="center" width="130px" colspan=2 |<font size="1" color=black>پچھان<font> |- align="center" |- |[[جیون ٹولی بنانا|دیس]]: ||[[بوٹے]] |- |[[جیون ٹولی بنانا|برادری]]:||[[پھلوالے بوٹے]] |- |ٹبر: ||[[برومیلی ٹبر]] |- |سائینسی ناں: ||Ananas comosus |- |} '''انناس''' پھل والے بوٹیاں دے [[برومیلی ٹبر]] دی اک چاڑی دا ناں اے ۔ دکھنی امریکہ دا ایہ واسی اے پر ایہنوں ہن ساری دنیا وچ ٹراپیکی تھانواں تے ایہدے فروٹ لئ اگایا جاندا اے۔ ایہدے گودے والے فروٹ نوں سجرا کھادا جاندا اے یا ڈبیاں وچ بچایا جاندا اے۔ ایہدا رس وی پیتا جاندا اے۔ '''انناس''' اک [[پھل]] ا‏‏ے۔ == وکھالہ == انناس اک نکے قد دا سدا رہنوالا بوٹا اے جیہڑا اک توں ڈیڑھ میٹر اچا جاندا اے۔ ایہدا تکڑا نکا تنا ہوندا اے جیدے تےپینڈے مومی پتے ہوندے نیں۔ ایہدے پتے لمے نیزے ورگے 2۔1 سینٹی میٹر لمے تے 7-3 سینٹی میٹر چوڑے ہوندے نیں ۔ پتے تنے دے دوالے تے پتہ ٹیسی اتے ول ہوندی اے۔ تلے دے انت تے پھل لگدے نیں جیہڑے فروٹ بندے نیں۔ ==طبی فائدے== اس دا رنگ باہر تو‏ں سرخ تے اندر تو‏ں زرد ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا ذائقہ شیريں ترشی مائل ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا مزاج سرد و تر درجہ دوم ا‏‏ے۔ اس د‏ی مقدار خوراک دو تولہ تو‏ں پنج تولہ تک ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے حسب ذیل فوائد نيں۔ 1- انناس مفرح تے مقوی قلب ہُندا ا‏‏ے۔ 2- جگر تے [[معدہ]] نو‏‏ں طاقت دیندا ا‏‏ے۔ 3- انناس دیر تو‏ں ہضم ہُندا ا‏‏ے۔ 4- گرم مزاج والےآں دے لئی مفید اے ایہ پیشاب آور ہُندا ا‏‏ے۔ 5- دافع خفقان ا‏‏ے۔ 6- صفرا د‏‏ی گرمی نو‏‏ں تسکین دیندا اے تے یرقان وچ مفید ا‏‏ے۔ 7- پختہ انناس وچ [[وٹامن سی]] وافر مقدار وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس وچ کاربوہائیڈریٹس‘ وٹامن اے‘ کیلشیم تے پروٹین وی پائے جاندے نيں۔ 8- پیشاب آور اے اس لئی ریت گردہ و مثانہ نو‏‏ں خارج کردا ا‏‏ے۔ 9- لاغر تے سرد مزاج والےآں نو‏‏ں قوت بخشتا ا‏‏ے۔ 10- اس دے شیرے تو‏ں چاول پکائے جاندے نيں جو بہت لذیذ ہُندے نيں۔ 11-بند پیشاب نو‏‏ں جاری کرنے دے لئی انناس دو تولہ پانی وچ رگڑ کر پلانا فوری فائدہ دیندا ا‏‏ے۔ 12- شربت انناس بند حیض نو‏‏ں کھولتا ا‏‏ے۔ 13- انناس پیاس بجھاندا ا‏‏ے۔ 14- انناس کھانے تو‏ں دانت مضبوط ہُندے نيں۔ 15- مصفیٰ خون ا‏‏ے۔ 16- بدہضمی دور کرنے دے لئی انناس د‏ی دو پھانکاں لین تے انہاں اُتے نمک تے کالی مرچ چھڑک کر استعمال کرنا مفید ہُندا ا‏‏ے۔ 17- گھبراہٹ دور کردا اے تے جسم نو‏‏ں موٹا کردا ا‏‏ے۔ 18- انناس بلغم ودھدا ا‏‏ے۔ 19- تازہ انناس دا رس کڈ ک‏ے پینے تو‏ں خناق د‏‏ی مرض دور ہو جاندی ا‏‏ے۔ جے گلا بند ہو تاں اس دے پانی نو‏‏ں زبردستی منہ وچ ڈال دینا چاہیے۔ 20- انناس پیچش تے مروڑ وچ مفید ہُندا اے اس دے ٹکڑےآں نو‏‏ں خالص شہد وچ دو چار دن رکھ کر استعمال کیتا جائے تاں آنتاں دے سدے دور ہو جاندے نيں۔ 21- گلے دے امراض وچ انناس نو‏ں ہمراہ سیاہ توت دا شربت استعمال کرنا مفید ہُندا ا‏‏ے۔ 22- بخار د‏‏ی حالت وچ انناس معدہ د‏‏ی اصلاح کردا ا‏‏ے۔ 23- بچےآں د‏‏ی صحت و تندرستی دے لئی انناس دا کھانا زیادہ مفید ا‏‏ے۔ 24- لیماں تے سکنجبین دے ہمراہ انناس دا استعمال یرقان وچ بے حد مفید ا‏‏ے۔ 25- کچے انناس تو‏ں حاملہ عورتاں پرہیز کرن۔ 26- انناس دل و دماغ نو‏‏ں طاقت دیندا ا‏‏ے۔ 27- انناس دا شربت دل‘ دماغ جگر تے معدہ نو‏‏ں طاقت دیندا ا‏‏ے۔ اس دے بنانے دا طریقہ ایہ اے کہ انناس دا گودا اک پائو‘ پانی تن پائو لے ک‏ے سب تو‏ں پہلے انناس دا گودا پانی وچ پکائاں فیر چھبن ک‏ے چینی ملیا ک‏ے دوبارہ جوش دیں‘ جدو‏ں گاڑھا ہو جائے تاں اتار لاں۔ بس شربت تیار ا‏‏ے۔ 28- تازہ انناس دا رس کڈ ک‏ے پنج تولے روزانہ استعمال کرنے تو‏ں حلق وچ لٹکا ہويا گوشت کٹ جاندا ا‏‏ے۔ اس دا بروقت استعمال حلق د‏‏ی جملہ بیماریاں تو‏ں وی محفوظ رکھدا ا‏‏ے۔ 29- شربت انناس دو تولے روزانہ پینے تو‏ں پیشاب کھل کر آندا ا‏‏ے۔ 30- انناسنو‏ں سونگھنے تو‏ں دماغ مضبوط ہُندا ا‏‏ے۔ 31- اس دا رس پینے تو‏ں مسوڑھے مضبوط ہُندے نيں تے مسوڑھاں د‏‏ی ہور بیماریاں درست ہُندیاں نيں۔ 32-انناس دا رس گلاب تے مصری ملیا ک‏ے رات شبنم وچ رکھنا تے صبح نہار منہ پینا تپ‘ درد سر صفراوی‘ گردے تے مثانے د‏‏ی پتھری وچ انتہائی مفید ا‏‏ے۔ 33- انناس دے پتےآں نو‏‏ں رگڑ کر چھبن ک‏ے پلانے تو‏ں آنتاں دے کیڑے مر جاندے نيں۔ ==ورتن== ایس دے فروٹ دا گودا تے رس کھان پین وچ ورتے جاندے نیں۔ ایہدے پتیاں نال کئی شیواں جیویں پان لئی کپڑے تے ہور شیواں بندیاں نیں۔ [[File:Pineapple Juice.jpg|thumb|left|100px|انناس دا رس]] ==ناں== انناس دکھنی امریکی ٹوپی بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے ودھیا فروٹ۔ انناس اک لذیز اورمن پسند پھل اے تے ہن اس وچ ایداں دے خامرے ( اینزائیم) دریافت ہوئے نيں جو ادویات نو‏‏ں بے اثر بنانے والے جراثیم نو‏‏ں وی مارسکدے نيں۔ [[آسٹریلیا]] دے ماہرین نے بعض ممالیاں نو‏‏ں ڈائریا دے علاج وچ انناسنو‏ں کامیابی تو‏ں استعمال کیتا اے جس تو‏ں امید پیدا ہوئی اے کہ انناس نے انسانی بیکٹیریا نو‏‏ں شکست دتی جاسکدی ا‏‏ے۔ میلبرن د‏‏ی لاٹروبے یونیورسٹی دے ماہرین دے مطابق اینٹی بایوٹکس دا اَنھّا دھند استعمال انہاں بیکٹیریا نو‏‏ں ہرطرح د‏‏ی دوائیاں تو‏ں مزاحم بنا رہے نيں تے ڈاکٹر وی بے دریغ اینٹی بایوٹکس تجویز ک‏ر رہ‏ے نيں اس طرح بیکٹیریا بدل ک‏ے ’’سپر بگس‘‘ بندے جا رہے نيں۔ ماہرین دا خیال اے کہ پوری دنیا وچ جراثیم بہت چالاکی تو‏ں خود نو‏‏ں بدل کراینٹی بایوٹکس نو‏‏ں بے اثر ک‏ر رہ‏ے لیکن انناس وچ موجود اہ‏م اجزا اس جنگ وچ فتح دلاسکتےنيں۔ حال ہی وچ شائع ہونے والے اک سالہ سروے وچ کہیا گیا اے کہ 2050 تک اینٹی بایوٹک تو‏ں مزاحمت والے جراثیم تے بیکٹیریا تو‏ں مرنے والےآں د‏‏ی تعداد سالانہ اک کروڑ تو‏ں تجاوز کرسکدی ا‏‏ے۔ اس لڑائی نو‏‏ں جیتنے دے لئی سانو‏ں یا تاں نويں اینٹی بایوٹکس بنانی نيں یا فیر ایداں قدرتی اجزا دریافت کرنے نيں جو سانو‏ں انہاں ڈھیٹ جراثیم دے مقابلے وچ فتح دلاسکن۔ ماہرین دے مطابق انناس وچ پائے جانے والے 3 اینزائم تو‏ں جانوراں د‏‏ی آنتاں وچ موجود بیکٹیریا نو‏‏ں ختم کرکے ڈائریا دا علاج کیتا گیا اے تے اس طرح ڈائریا تو‏ں علاج د‏‏ی اک نويں راہ کھل سکدی ا‏‏ے۔ ماہرین د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں 3 اینزائم نو‏‏ں مجموعی طور اُتے ’’بروملین‘‘ کہیا گیا اے تے ایہ ہن تو‏ں 80 برس پہلے دریافت ہوئے سن ۔ انناس دے ایداں فوائد جو آپ نو‏‏ں اسنو‏ں کھانے اُتے مجبور کر دین گے ==افادیت== انناس دے بارے وچ لوک دا خیال اے کہ ایہ پھل جسم وچ گرمی پیدا کردیندا ا‏‏ے۔ لیکن ایسا ہرگز نئيں اے بلکہ ایہ پھل ساڈے لئی نہایت صحت بخش ا‏‏ے۔ غذائیت تو‏ں بھر پور اس پھل د‏‏ی افادیت ذیل وچ بیان کيتی جانے والی وجوہات پڑھ کر لگائی جا سکدی ا‏‏ے۔ ===ہاضمہ:=== انناس وچ ایداں انزائمز پائے جاندے نيں جس تو‏ں ساڈا نظام ہاضمہ بہتر ہُندا اے تے کھانا جلدی ہضم ہوجاندا ا‏‏ے۔ ===کینسر دے خلاف لڑائی=== انناس وچ وٹامن سی موجودہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انناس کینسر دے خلاف لڑنے وچ بہت مددگار ثابت ہُندا ا‏‏ے۔ ===سستی دور بھگائے=== جے آپ سست تے کاہلی تو‏ں نجات حاصل کرنا چاہندے نيں تاں روازنہ انناس کھانا شروع کر دتیاں۔ اس وچ میگہور موجود ہُندا اے ، جس تو‏ں جسم وچ توانائی پیدا ہُندی ا‏‏ے۔ ===جلد چمکدار بناندا اے === انناس تو‏ں نہ صرف جسم وچ جومود جلن دا خاتمہ ہُندا اے بلکہ اس تو‏ں جسم وچ کولاجن وی ودھدا اے جو ساڈی جلد دے لئی بہت فائدہ مند اے تے اس تو‏ں جلد اُتے چمک آنے دے نال جلد نرم و ملائم وی بندی ا‏‏ے۔ ===وٹامن سی تو‏ں بھرپور=== اک کپ انناس سانو‏ں 131 فیصد وٹامن سی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ لہذا روز صبح اسکول، کالج، یونیورسٹی یا دفتر جانے تو‏ں پہلے اک کپ انناس یا اس دا جوس پی لیا جائے تاں وافر مقدار وچ وٹامن سی حاصل کیتا جاسکدا اے ۔اس دے علاوہ ایہ آئرن تے کیلشیم فراہ‏م کرنے دا وی بہترین ذریعہ ا‏‏ے۔ ===بالاں د‏‏ی جڑاں مضبوط بنائے=== جے آپ اپنے بالاں نو‏‏ں گھنا تے لمبا بنانا چاہندے نيں تاں اس دے لئی آپ نو‏‏ں انناس دا جوس، [[زیتون]] دا تیل تے بادام دا تیل درکار ا‏‏ے۔ اس مکسچر نو‏‏ں اچھی طرح مکس کر لین تے 10 منٹ تک بالاں وچ لگیا رہنے داں، فیر بالاں نو‏‏ں دھو لاں۔اس عمل نو‏‏ں ہفتے وچ 2 تو‏ں 3 بار کرن تے چند ہفتےآں وچ نتیجہ دیکھ ک‏ے آپ حیران ہوجان گے۔ انناس قدرت د‏‏ی طرف تو‏ں انساناں نو‏‏ں عطا کیتے گئے صحت بخش پھلاں وچو‏ں اک اے جس دے بے شمار فوائد نيں۔ قدرت نے انسان نو‏‏ں بے شمار لذیذ تے ذائقہ دار پھلاں د‏‏ی نعمت تو‏ں نوازیا اے تے ہر پھل اپنے اندر بے شمار غذائیت تے خصوصیات تو‏ں بھر پور اے انہاں ہی وچ انناس کاشمار وی اک نہایت مفید، خوش ذائقہ تے خوبصورت پھل وچ ہُندا اے جو اپنے اندر بے شمار فوائد رکھدا ا‏‏ے۔ انناس دا استعمال نہ صرف صحت دے لئی ضروری اے بلکہ ایہ بے شمار بیماریاں تو‏ں وی بچاندا ا‏‏ے۔ اس دے چند فوائد نيں جس دے استعمال تو‏ں آپ بہت ساریاں بیماریاں تو‏ں محفوظ رہ سکدے نيں۔ اناناس وٹامن سی تو‏ں بھر پور پھل اے جس دا اک گلاس جوس جسم نو‏‏ں مطلوبہ وٹامن سی بھرپور مقدار وچ فراہ‏م کردا اے جو انسانی جسم نو‏‏ں بے شمار قسماں دے وائرس تو‏ں محفوظ رکھدا ا‏‏ے۔ انناس دا استعمال ہڈیاں د‏‏ی مضبوطی وچ وی انتہائی اہ‏م کردار ادا کردا اے جس دا روزانہ استعمال ہڈیاں نو‏‏ں میگنیس د‏‏ی مطلوبہ مقدار فراہ‏م کردا اے جو ہڈیاں د‏‏ی مضبوطی دے لئی انتہائی مفید اے اس دے علاوہ ایہ نظام ہاضمہ دے لئی انتہائی مفید ا‏‏ے۔ طبی ماہرین دا کہنا اے کہ انناس دے زیادہ تو‏ں زیادہ فوائد حاصل کرنے دے لئی اسنو‏ں کھانے دے درمیان کھانا چاہیے۔انناس دا اک ہور انتہائی اہ‏م تے مفید فائدہ ایہ وی اے کہ اس دا استعمال بصارت نو‏‏ں تیز کرنے وچ معاون ثابت ہُندا اے تے اس دا مستقل استعمال بینائی نو‏‏ں کمزور ہونے تو‏ں بچاندا ا‏‏ے۔ انناس اک ایسا پھل اے جو اپنے اندر بے انتہا قوت و افادیت رکھدا ا‏‏ے۔ طبی ماہرین دا کہنا اے کہ انناس دا باقاعدہ استعمال انسان نو‏‏ں موٹاپے تو‏ں محفوظ رکھتاا‏‏ے۔ انناس اک ذائقے دار پھل، کئی بیماریاں دے حملےآں تو‏ں بچاندا اے انناس نہ صرف اک ذائقے دار پھل ا‏‏ے۔ بلکہ کئی بیماریاں دے حملے تو‏ں بچانیکی قدرتی طاقت وی رکھدا اے ۔طبی ماہرین دا کہنا اے کہ انناس کھانے تو‏ں اندرونی چوٹاں تے زخم دا خاتمہ ہو جاندا ا‏‏ے۔ انناس وچ موجود اینزائم برومیلین تے اینٹی آکسیڈنٹ ،وٹامن سی د‏‏ی موجودگی جگر تے معدے دے زخماں نو‏‏ں جلد بھرتا ا‏‏ے۔ گلے د‏‏ی سوزش تے آرتھرائٹس وچ وی ایہ خوش ذائقہ پھل مفید ثابت ہُندا ا‏‏ے۔ انناس وچ وٹامن سی د‏‏ی موجودگی قوتِ مدافعت وچ اضافے دا سبب بندی ا‏‏ے۔ انناس دا متواتر استعمال بڑھاپے وچ نظر نو‏‏ں درست رکھدا ا‏‏ے۔ {| style="margin:1em auto; padding:2px; border: 1px solid #BBB; text-align:center; font-size:90%" ! colspan="5" style="background:#E6E6FA" |انناس |- | [[File:PineApple - Ananas comosus - starting stage.jpg|160px]] | [[File:Pineapple and cross section.jpg|140px]] | [[File:Formosajf1797.JPG|160px]] |- |} == مورتاں == <gallery> File:Pineapple prepared 01.jpg|<!-- Pineapple prepared for sale in [[ہائکو]], Hainan, China. --> File:Formosajf1792.JPG|<!--Queen Formosa, one of the Philippines' sweetest pineapple.<ref>{{cite web|url=http://www.pia.gov.ph/news/index.php?article=871340259304|title=Queen Formosa, sweetest pineapple, promoted in Daet|accessdate=June 1, 2013|publisher=Philippine Information Agency| archiveurl = http://web.archive.org/web/20181224232746/https://pia.gov.ph/news/index.php?article=871340259304 | archivedate = 24 دسمبر 2018}}</ref>--> File:Formosajf1797.JPG|<!-- Queen Formosa tidbits for retail. --> File:Pineapples.JPG|<!-- A basket of pineapples displayed in a [[سنگاپور]] supermarket. --> File:Pineapple cagayan de oro.jpg|<!-- Pineapples on a [[fruit stand]] in [[کاگیان دتی اورو]], [[فلپائن]]. --> </gallery> ==ہور ویکھو== * [[فروٹاں دی لسٹ]] == بارلے جوڑ == {{Commons|Category:Psidium|انناس|position=left}} {{گٹھ کومنز|Pineapple}} [[گٹھ:امریکین د‏‏ی فصلاں]] [[گٹھ:پھل]] [[گٹھ:نباتات]] [[گٹھ:نباتاتیہ جمیکا]] [[گٹھ:نباتاتیہ نیپال]] [[گٹھ:طبی پودے]] [[گٹھ:رکھ]] [[گٹھ:برومیلی ٹبر]] olcjsp0kijt52d6xuysgabsyy7fyh3i 0 57091 706292 446240 2026-04-19T09:25:15Z Symphonicallyu 44035 706292 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writing system |name=منیپوری |type=ابگیدا |languages=[[منیپوری بولی]] |region=[[منیپور]] |sample=Meitei Mayek.png |unicode=[http://www.unicode.org/charts/PDF/UABC0.pdf U+ABC0..U+ABFF]<br />[http://www.unicode.org/charts/PDF/UAAE0.pdf U+AAE0..U+AAFF] |iso15924=Mtei }} '''مئیتئی لپی''' [[مائیتائی بولی|مئیتئی بولی]] ([[منیپوری بولی]]) لئی ورتی جاندی تریخی لپی ہے۔ منیپوری [[بھارت]] دے صوبے [[آسام]] دے نچلے علاقیاں اتے [[منیپور]] صوبے دے لوکاں ولوں بولی جان والی پرمکھ بولی ہے۔ منیپوری لپی 18ویں صدی تکّ [[منیپوری بولی]] لکھن لئی ایہہ لپی سی اتے [[پمہیبا]] راجے نے منیپوری لکھن لئی اس دی تھاں [[بنگالی لپی]] دی ورتوں کرن دا حکم دتا۔ 20ویں صدی دے انت توں اسنوں پھر تو استعمال وچّ لیکے آن لئی کجھ یتن کتے جا رہے ہن۔ ==[[وئنجن]] تے [[سور]] اکھر== میئیتیئی جاں منیپوری لپی وچّ 15 وئنجن تے 3 سور اکھر ہندے ہے. استوں علاوہ 9 ہور اکھر جاں چنن وی موجود ہن۔ ہر اکھر دا نام جسم دے کسی حصے دے نام تے رکھے گئے ہیں۔ جداں ''ک'' اکھر دی دھنی ''کوک'' مطلب سر دے نام تے رکھی ہے۔ {| class="wikitable" |- ! وئنجن اکھر !! ہونٹھی دھنی(آواز رہت) !! ہونٹھی دھنی !! دنت پٹھاری(آواز رہت) !! دنت پٹھاری !! تالوی !! کومل تالوی !! کومل تالوی (آواز رہت)!! ااز |- | رکاوٹ|| پ، پھ||ب، بھ|| ت،تھ|| د،دھ|| || ک،کھ|| گ،گھ || |- | سنگھرشی|| || || س|| || || || ||ہ |- | ناسک|| || م|| || ن|| || || ن|| |- | پاسے|| || || || ل|| || || || |- | کمپت وئنجن|| || || || ر|| || || || |- | اپورن سور|| || و|| || || ی|| || || |} {| class="wikitable" |- ! سور دھنی!! سدھا !! وچکارلا !! پچھلا |- | اچی|| ای|| || ؤ |- | مدھم|| اے|| اے|| او |- | نیویں || || ا|| |} ==لہجے== منیپوری دے کئی لہجے ہن۔ اس دے تنّ مکھ لہجے - منیپوری، لوئی، تے پنگل ہن۔ اداہرن: {| class="wikitable" |- ! منیپوری !! لوئی !! پنگل !! شاہمکھی |- | chaba || chapa|| chaba|| کھانا |- | kappa|| kapma|| kabba|| رونا |- | sābība|| sâpîpa|| sabiba|| بنانا |- | thamba|| thampa|| thamba|| پانا |- | chuppiba|| chuppiba|| chubiba|| چمنا |} ==انک== {| class="wikitable" |- |1 || آما || ꯑꯃ || 11 || تاراماتھوئی || |- |2 || آنی || ꯑꯅꯤ || 12 || تارانتھوئی || ky |- |3 || اہم || ꯑꯍꯨꯝ || 13 || تاراہمدوئی || ꯇꯔꯥꯍꯨꯝꯗꯣꯢ |- |4 || ماری || ꯃꯔꯤ || 14 || تاراماری || ꯇꯔꯥꯃꯔꯤ |- |5 || منگا|| ꯃꯉꯥ || 15 || تارامانگا || ꯇꯔꯥꯃꯉꯥ |- |6 || ترک || ꯇꯔꯨꯛ || 16 || تاراتارک || ꯇꯔꯥꯇꯔꯨꯛ |- |7 || تاریت || ꯇꯔꯦꯠ || 17 || تاریت || ꯇꯔꯥꯇꯔꯦꯠ |- |8 || نیپان || ꯅꯤꯄꯥꯟ || 18 || تارانیپان || ꯇꯔꯥꯅꯤꯄꯥꯟ |- |9 || ماپان || ꯃꯥꯄꯟ || 19 || تاراماپان || ꯇꯔꯥꯃꯥꯄꯟ |- |10 || تارہ || ꯇꯔꯥ || 20 || کن || ꯀꯨꯟ |} ==یونیکوڈ== {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" class="wikitable" style="border-collapse:collapse;background:#FFFFFF;font-size:large;text-align:center" | colspan="17" style="background:#F8F8F8;font-size:small" | '''[[Meetei Mayek (Unicode block)|Meetei Mayek]]'''{{ref label|UABC0_as_of_Unicode_version|1}}{{ref label|UABC0_grey|2}}<br />[http://www.unicode.org/charts/PDF/UABC0.pdf Official Unicode Consortium code chart] (PDF) |- style="background:#F8F8F8;font-size:small" | style="width:45pt" | &nbsp; || style="width:20pt" | 0 || style="width:20pt" | 1 || style="width:20pt" | 2 || style="width:20pt" | 3 || style="width:20pt" | 4 || style="width:20pt" | 5 || style="width:20pt" | 6 || style="width:20pt" | 7 || style="width:20pt" | 8 || style="width:20pt" | 9 || style="width:20pt" | A || style="width:20pt" | B || style="width:20pt" | C || style="width:20pt" | D || style="width:20pt" | E || style="width:20pt" | F |- | style="background:#F8F8F8;font-size:small" | U+ABCx | title="U+ABC0: MEETEI MAYEK LETTER KOK" | ꯀ | title="U+ABC1: MEETEI MAYEK LETTER SAM" | ꯁ | title="U+ABC2: MEETEI MAYEK LETTER LAI" | ꯂ | title="U+ABC3: MEETEI MAYEK LETTER MIT" | ꯃ | title="U+ABC4: MEETEI MAYEK LETTER PA" | ꯄ | title="U+ABC5: MEETEI MAYEK LETTER NA" | ꯅ | title="U+ABC6: MEETEI MAYEK LETTER CHIL" | ꯆ | title="U+ABC7: MEETEI MAYEK LETTER TIL" | ꯇ | title="U+ABC8: MEETEI MAYEK LETTER KHOU" | ꯈ | title="U+ABC9: MEETEI MAYEK LETTER NGOU" | ꯉ | title="U+ABCA: MEETEI MAYEK LETTER THOU" | ꯊ | title="U+ABCB: MEETEI MAYEK LETTER WAI" | ꯋ | title="U+ABCC: MEETEI MAYEK LETTER YANG" | ꯌ | title="U+ABCD: MEETEI MAYEK LETTER HUK" | ꯍ | title="U+ABCE: MEETEI MAYEK LETTER UN" | ꯎ | title="U+ABCF: MEETEI MAYEK LETTER I" | ꯏ |- | style="background:#F8F8F8;font-size:small" | U+ABDx | title="U+ABD0: MEETEI MAYEK LETTER PHAM" | ꯐ | title="U+ABD1: MEETEI MAYEK LETTER ATIYA" | ꯑ | title="U+ABD2: MEETEI MAYEK LETTER GOK" | ꯒ | title="U+ABD3: MEETEI MAYEK LETTER JHAM" | ꯓ | title="U+ABD4: MEETEI MAYEK LETTER RAI" | ꯔ | title="U+ABD5: MEETEI MAYEK LETTER BA" | ꯕ | title="U+ABD6: MEETEI MAYEK LETTER JIL" | ꯖ | title="U+ABD7: MEETEI MAYEK LETTER DIL" | ꯗ | title="U+ABD8: MEETEI MAYEK LETTER GHOU" | ꯘ | title="U+ABD9: MEETEI MAYEK LETTER DHOU" | ꯙ | title="U+ABDA: MEETEI MAYEK LETTER BHAM" | ꯚ | title="U+ABDB: MEETEI MAYEK LETTER KOK LONSUM" | ꯛ | title="U+ABDC: MEETEI MAYEK LETTER LAI LONSUM" | ꯜ | title="U+ABDD: MEETEI MAYEK LETTER MIT LONSUM" | ꯝ | title="U+ABDE: MEETEI MAYEK LETTER PA LONSUM" | ꯞ | title="U+ABDF: MEETEI MAYEK LETTER NA LONSUM" | ꯟ |- | style="background:#F8F8F8;font-size:small" | U+ABEx | title="U+ABE0: MEETEI MAYEK LETTER TIL LONSUM" | ꯠ | title="U+ABE1: MEETEI MAYEK LETTER NGOU LONSUM" | ꯡ | title="U+ABE2: MEETEI MAYEK LETTER I LONSUM" | ꯢ | title="U+ABE3: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN ONAP" | ꯣ | title="U+ABE4: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN INAP" | ꯤ | title="U+ABE5: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN ANAP" | ꯥ | title="U+ABE6: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN YENAP" | ꯦ | title="U+ABE7: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN SOUNAP" | ꯧ | title="U+ABE8: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN UNAP" | ꯨ | title="U+ABE9: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN CHEINAP" | ꯩ | title="U+ABEA: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN NUNG" | ꯪ | title="U+ABEB: MEETEI MAYEK CHEIKHEI" | ꯫ | title="U+ABEC: MEETEI MAYEK LUM IYEK" | ꯬ | title="U+ABED: MEETEI MAYEK APUN IYEK" | ꯭ | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | |- | style="background:#F8F8F8;font-size:small" | U+ABFx | title="U+ABF0: MEETEI MAYEK DIGIT ZERO" | ꯰ | title="U+ABF1: MEETEI MAYEK DIGIT ONE" | ꯱ | title="U+ABF2: MEETEI MAYEK DIGIT TWO" | ꯲ | title="U+ABF3: MEETEI MAYEK DIGIT THREE" | ꯳ | title="U+ABF4: MEETEI MAYEK DIGIT FOUR" | ꯴ | title="U+ABF5: MEETEI MAYEK DIGIT FIVE" | ꯵ | title="U+ABF6: MEETEI MAYEK DIGIT SIX" | ꯶ | title="U+ABF7: MEETEI MAYEK DIGIT SEVEN" | ꯷ | title="U+ABF8: MEETEI MAYEK DIGIT EIGHT" | ꯸ | title="U+ABF9: MEETEI MAYEK DIGIT NINE" | ꯹ | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | |- | colspan="17" style="background:#F8F8F8;font-size:small;text-align:left" | '''Notes''' :1.{{note|UABC0_as_of_Unicode_version}}As of Unicode version 7.0 :2.{{note|UABC0_grey}}Grey areas indicate non-assigned code points |}<noinclude> [[گٹھ:Unicode charts|Meetei Mayek]] </noinclude> {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" class="wikitable" style="border-collapse:collapse;background:#FFFFFF;font-size:large;text-align:center" | colspan="17" style="background:#F8F8F8;font-size:small" | '''[[Meetei Mayek Extensions (Unicode block)|Meetei Mayek Extensions]]'''{{ref label|UAAE0_as_of_Unicode_version|1}}{{ref label|UAAE0_grey|2}}<br />[http://www.unicode.org/charts/PDF/UAAE0.pdf Official Unicode Consortium code chart] (PDF) |- style="background:#F8F8F8;font-size:small" | style="width:45pt" | &nbsp; || style="width:20pt" | 0 || style="width:20pt" | 1 || style="width:20pt" | 2 || style="width:20pt" | 3 || style="width:20pt" | 4 || style="width:20pt" | 5 || style="width:20pt" | 6 || style="width:20pt" | 7 || style="width:20pt" | 8 || style="width:20pt" | 9 || style="width:20pt" | A || style="width:20pt" | B || style="width:20pt" | C || style="width:20pt" | D || style="width:20pt" | E || style="width:20pt" | F |- | style="background:#F8F8F8;font-size:small" | U+AAEx | title="U+AAE0: MEETEI MAYEK LETTER E" | ꫠ | title="U+AAE1: MEETEI MAYEK LETTER O" | ꫡ | title="U+AAE2: MEETEI MAYEK LETTER CHA" | ꫢ | title="U+AAE3: MEETEI MAYEK LETTER NYA" | ꫣ | title="U+AAE4: MEETEI MAYEK LETTER TTA" | ꫤ | title="U+AAE5: MEETEI MAYEK LETTER TTHA" | ꫥ | title="U+AAE6: MEETEI MAYEK LETTER DDA" | ꫦ | title="U+AAE7: MEETEI MAYEK LETTER DDHA" | ꫧ | title="U+AAE8: MEETEI MAYEK LETTER NNA" | ꫨ | title="U+AAE9: MEETEI MAYEK LETTER SHA" | ꫩ | title="U+AAEA: MEETEI MAYEK LETTER SSA" | ꫪ | title="U+AAEB: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN II" | ꫫ | title="U+AAEC: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN UU" | ꫬ | title="U+AAED: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN AAI" | ꫭ | title="U+AAEE: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN AU" | ꫮ | title="U+AAEF: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN AAU" | ꫯ |- | style="background:#F8F8F8;font-size:small" | U+AAFx | title="U+AAF0: MEETEI MAYEK CHEIKHAN" | ꫰ | title="U+AAF1: MEETEI MAYEK AHANG KHUDAM" | ꫱ | title="U+AAF2: MEETEI MAYEK ANJI" | ꫲ | title="U+AAF3: MEETEI MAYEK SYLLABLE REPETITION MARK" | ꫳ | title="U+AAF4: MEETEI MAYEK WORD REPETITION MARK" | ꫴ | title="U+AAF5: MEETEI MAYEK VOWEL SIGN VISARGA" | ꫵ | title="U+AAF6: MEETEI MAYEK VIRAMA" | {{border|{{spaces|2}}&#xAAF6;{{spaces|2}}|style=dashed|color=black}} | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | | title="Reserved" style="background-color:#CCCCCC;" | |- | colspan="17" style="background:#F8F8F8;font-size:small;text-align:left" | '''Notes''' :1.{{note|UAAE0_as_of_Unicode_version}}As of Unicode version 7.0 :2.{{note|UAAE0_grey}}Grey areas indicate non-assigned code points |}<noinclude> [[گٹھ:Unicode charts|Meetei Mayek Extensions]] </noinclude> ==حوالے== {{حوالے}} [[گٹھ:لپی]] [[گٹھ:لپیاں]] [[گٹھ:بھارت دیاں بولیاں]] [[گٹھ:منیپوری لپی]] bttmol3bpxe8ofhmhrwuh8y1cv1l49f 0 58065 706280 449754 2026-04-18T12:41:49Z Ziv 40019 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Prosopis juliflora.jpg]] → [[File:Starr 050516-1316 Prosopis glandulosa.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 050516-1316 Prosopis glandulosa.jpg]] 706280 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | name = کانجھلی جلگاہ جاں کانجھلی جھیل | image = | caption = | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[پنجاب ،بھارت]] | coords = {{coord|31.42|N|75.37|E|region:IN_type:waterbody|display=inline,title}} | type = تازہ پانی | inflow = [[کالی بیئیں]] | outflow = | catchment = | basin_countries = [[بھارت ]] | length = | width = | area = 490 ہیکٹر | depth = 3.05 m (10 فٹّ ) | max-depth = 7.62 m (25 فٹّ ) | volume = | residence_time = | shore = | elevation = 210 m | islands = | cities = [[کپورتھلہ ]] |extra = {{Designation list | embed = yes | designation1 = [[رامسر سمجھوتہ]] | designation1_date =22 جنوری 2002}} }} '''کانجھلی جلگاہ'''، [[بھارت ]] دے [[پنجاب]] صوبے دے [[ کپورتھلہ ]] ضلعے وچّ پیندی اک مصنوعی [[جلگاہ]] ہے جو 1870 وچّ سنچائی دے مقصد لئی بنائی گئی سی۔ایہہ جلگاہ [[کالی بیئیں]] ,جو کہ [[بیاس ]] دریا وچوں نکلدی ہے ، دے وہاؤ نوں بنّ مارکے بنائی گئی سی۔ اس جلگاہ نوں 2002 وچّ [[رامسر سمجھوتہ]] مطابق قومانتری اہمیت والیاں جلگاہاں والا رتبہ دتا گیا سی <ref name = info>[http://www.ramsar.org/ris/ris_india_kanjli.htm Information Sheet on Ramsar Wetlands (RIS) -- India, Kanjli, 2002]</ref> ==تصویراں == <gallery> File:Pied kingfi,Indiasher, Kanjhli wetland, Punjab.jpg|Pied kingfi,Indiasher, Kanjhli wetland, Punjab Image:Gadwall I453.jpg|[[Wigeon]] Image:Northern Pintail (Males) near Hodal I IMG 9252.jpg|[[Northern pintail]] (''Anas acuta'') Image:Mallard speculum.jpg|[[Speculum feathers]] of a male mallard Image:Water hyacinth.jpg|''Common hyacinth'' in flower Image:Starr 050516-1316 Prosopis glandulosa.jpg|''[[Prosopis juliflora]]'' Image:Catla catla.JPG|[[Catla]] Image:Northern snakehead.jpg|''[[Channa marulius]]'' (northern snakehead) Image:Hystrix.leucura.jpg|[[Indian porcupine]] </gallery> ==ایہہ وی ویکھو == [[رامسر سمجھوتہ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:جھیلاں]] [[گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں]] [[گٹھ:پانی]] [[گٹھ:رامسر سمجھوتہ]] 5ge0aqotweyys2yctv8aje2cfyl7ze7 0 67474 706286 509749 2026-04-19T08:45:59Z Punjabi Log 44034 706286 wikitext text/x-wiki {{Taxobox1 | name = شاہین | fossil_range = | image = Accipiter striatusDO1908P02CA.JPG | image_width = 300px | image_caption = '''باز''' | regnum = [[جنور]] | phylum = [[کورڈیٹ]] | classis = [[پنچھی]] | ordo = [[الاں]] | subdivision_ranks = | subdivision = }} '''شاہین''' (انگریزی: falcon) فالکو ٹبر دا اک شکاری پنچھی (raptor) اے۔ ریپٹر دا مول ریپیر (rapere) اک لاطینی شبد اے جس دا مطلب جھپٹ مارنا اے۔<ref>http://www.tetonraptorcenter.org/what-is-a-raptor.html</ref> ایہہ [[گرڑ]] نالوں چھوٹا ہندا اے۔ فالکو ونش وچ دنیا بھر وچ لگپگ چالی پرجاتیاں موجود ہن اتے وکھ - وکھ نعماں نال جانیاں جاندیاں ہن۔ سارے شکاری پنچھیاں دی طرحاں اک تاں باز دی نظر بہت تیز ہندی اے دوجا، اس نوں وستواں سائز نالوں وڈیاں نظر آؤندیاں ہن۔ باز 1.6 کلومیٹر دی اچائی اتے اڈدیاں، دھرتی اتے اک چواے نوں صاف ویکھ سکدا اے۔ ایہہ پنچھی مضبوط پنجیاں تے تکھیاں نہوندراں نال لیس ہندا اے اتے پچھلی نہوندر مقابلتاً وڈی اتے طاقتور ہندی اے۔ ماس نوچن لئی اس دی چنجھ ہکّ وانگ مڑی ہوئی ہندی اے جو قابو آئے شکار نوں پلاں وچ ہی فیتہ-فیتہ کر سٹدی اے۔ عامَ طور اتے باز اپنے شکار نوں دبوچن لئی سس پر کسے اٹّ وانگ ڈگّ پیندا اے اتے پھر شکار نوں اپنے پنجیاں وچ دبوچ کے اڈّ جاندا اے۔ ایہہ سبھ کجھ 1-2 سکنٹاں وچ ہی واپر جاندا اے۔ بازاں نوں [[چوہا|چوہے]]، [[کرلیاں]] دا شکار کرنا پسند اے۔ [[سپ]] وی ایہناں دے غذا وچ شامل ہن۔ اج وی [[قازقستان]]، [[جاپان]] اتے [[مرکزی ایشیا]] دے کجھ حصےآں وچ باز نال شکار کرن دی شاہی روایت نوں باز پالکاں ولوں جیوندی رکھیا جا رہا اے۔<ref name="جیو دنیا">{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2016/02/٪E0٪A8٪B6٪E0٪A8٪BF٪E0٪A8٪95٪E0٪A8٪BE٪E0٪A8٪B0٪E0٪A9٪80-٪E0٪A8٪AC٪E0٪A8٪A8٪E0٪A8٪BE٪E0٪A8٪AE-٪E0٪A8٪B6٪E0٪A8٪BF٪E0٪A8٪95٪E0٪A8٪BE٪E0٪A8٪B0-٪E0٪A8٪AC٪E0٪A8٪A3٪E0٪A8٪A8-٪E0٪A8٪B5٪E0٪A8٪BE٪E0٪A8٪B2-2/ | title=شکاری بنام شکار بنن والے جیو | publisher=پنجابی ٹربیون | date=14 فروری 2016 | accessdate=15 فروری 2016 | author=ڈاکٹر۔ ہرچند سنگھ سرہندی}}</ref> == پنجاب دا راج پنچھی == بھارتی صوبے پنجاب دا راج پنچھی باز (نوردرن گوسہاک) اے جو کہ ہن لپت ہون کنارے اے۔<ref>{{Cite web|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/12/٪e0٪a8٪aa٪e0٪a9٪b0٪e0٪a8٪9c٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪ac-٪e0٪a8٪a6٪e0٪a9٪87-٪e0٪a8٪b0٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪9c-٪e0٪a8٪aa٪e0٪a9٪b0٪e0٪a8٪9b٪e0٪a9٪80-٪e0٪a8٪ac٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪9c٪e0٪a8٪bc-٪e0٪a8٪a6٪e0٪a9٪80-٪e0٪a8٪ad/|title=پنجاب دے راج پنچھی باز دی بھال لئی یتن|date=2018-12-10|website=Tribune Punjabi|language=hi-IN|access-date=2018-12-11}}</ref> پنجاب دا راج پنچھی شاہین اے، تے ایس دی بنیادی اہمیت ایس دی بہادری، تیزی، تے بلند پروازی وچ اے۔ شاہین نوں طاقت، خوداعتمادی، تے عظمت دی علامت سمجھیا ویندا اے، ایس لئی ایہہ پنجاب دی نمائندگی کرن آلا خاص پنچھی مانیا ویندا اے۔ ایس دے تیز پر، شکاری صلاحیت، تے اُچیاں فضاواں وچ اڑن دی عادت ایس گل نوں ظاہر کریندی اے کہ شاہین صرف ہک پنچھی نئیں بلکہ حوصلے، آزادی تے وقار دا نشان وی اے۔ پنجاب دے راج پنچھی دے طور تے شاہین اُتے خاص توجہ دِتّی ویندی اے، کیوں جو ایہہ قدرتی حسن دے نال نال جرات تے طاقت دی علامت وی اے۔ ادب، ثقافت، تے عام تصور وچ شاہین نوں ہمیشہ ہمت، غیرت، تے بلند مقصد نال جوڑیا گیا اے۔ ایس طرح “پنجاب دا راج پنچھی” دے خیال دا اصل مرکز شاہین اے، جیہڑا صوبے دی شان، طاقت، تے اعلیٰ اُڑان دی نمائندگی کریندا اے۔ == حوالے == {{حوالے}} {{ادھار}} [[گٹھ:شکاری پنچھی]] 97xbbo62fn6x9swuthf7jtgwr4svod5 0 77005 706289 641479 2026-04-19T08:55:26Z Punjabi Log 44034 706289 wikitext text/x-wiki [[File:Actinidia fruits.jpg|thumb|کیوی دیاں اڈو-اڈّ ذاتیاں<br />A = ''A. arguta''، C = ''A. chinensis''، D = ''A. deliciosa''، E = ''A. eriantha''، I = ''A. indochinensis''، P = ''A. polygama''، S = ''A. setosa''۔]] [[File:Kiwi1.1.jpg|thumb|کٹیا ہویا کیوی]] '''کیوی''' جاں '''چینی گوزبیر''' ''[[ایکٹینڈیا]]'' جنس دی اک لکڑ والی [[ویل]] دا کھان یوگ [[بیر]]نما پھل ہندا اے۔<ref name=Morton /><ref name="PWNEP">{{cite web | title = Growing Kiwifruit | author = Bernadine Stirk | publisher = Pacific Northwest Extension Publishing | year = 2005 | url = http://extension.oregonstate.edu/catalog/pdf/pnw/pnw507.pdf | accessdate = جنوری 4، 2013 | archive-date = 2013-07-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130717232902/http://extension.oregonstate.edu/catalog/pdf/pnw/pnw507.pdf | dead-url = yes }}</ref> ایہدا چھلڑ ریشیدار، دھندلا اتے ہرا-بھورا ہندا اے اتے اندرلا گدا چلکیلے ہرے جاں سنہری رنگ دا ہندا اے جس وچ نکے-نکے، کالے، کھان یوگ بیں ہندے ہن۔ اس پھل دا گدا کولا اتے مٹھا پر نویکلے سواد والا ہندا اے اتے اجکلھ ایہدی [[اٹلی]]، [[نیوزیلینڈ]]، [[چلی]]، [[یونان]] اتے [[فرانس]] ورگے کئی ملکاں وچ بطور ونجی فصل کھیتی کیتی جاندی اے۔<ref name="FAO">{{cite web|title=Kiwi fruit: World List، 2010|url=http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx؟PageID=567|publisher=FAOSTAT|accessdate=جنوری 4، 2013}}</ref> ایہہ پھل نہ صرف سوادلے ہوندا اے بلکہ صحت لئی وی بہت فائدہ مند سمجھیا ویندا اے۔ کیوی وچ '''وٹامن سی''' بڑی مقدار وچ ہوندا اے، جیہڑا جسم دی قوتِ مدافعت نوں مضبوط کرن وچ مدد دیندا اے۔ ایس توں علاوہ ایہدے وچ فائبر، وٹامن کے، وٹامن ای، فولاد، پوٹاشیم تے اینٹی آکسیڈنٹس وی پائے جاندے نیں۔ ایہہ اجزا ہاضمہ بہتر کرن، جلد نوں تروتازہ رکھن، تے جسم نوں بیماریواں توں بچان وچ مددگار ثابت ہوندے نیں۔ کیوی دا باقاعدہ استعمال دل دی صحت، خون دی روانی تے عمومی توانائی لئی وی مفید سمجھیا جاندا اے۔ کیوی دی کاشت دنیا دے کئی ملکاں وچ ہوندی اے، تے ایہہ ہن اک اہم تجارتی فصل دی صورت اختیار کر چکیا اے۔ '''اٹلی، نیوزی لینڈ، چلی، یونان تے فرانس''' اوہناں ملکاں وچ شامل نیں جتھے کیوی بڑی مقدار وچ اُگایا جاندا اے۔ ایس توں علاوہ ہور وی کئی خطیاں وچ ایہدی پیداوار ودھ رہی اے، کیوں جو دنیا بھر وچ ایس دی مانگ مسلسل ودھدی پئی اے۔ کیوی نوں تازہ پھل دے طور اُتے کھادا وی جاندا اے، تے ایہہ فروٹ چاٹ، سلاد، جوس، مٹھائیاں، کیک تے ہور کئی کھانیاں وچ وی استعمال ہوندا اے۔ ایس دا رنگ، خوشبو تے سواد ایس نوں ہور پھلاں توں الگ پہچان دیندے نیں۔ کیوی دی اک خاص گل ایہہ وی اے جو ایہہ پھل ظاہری طور اُتے سادہ لگدا اے، پر اندرلے حصے وچ نہایت دلکش تے جاذبِ نظر ہوندا اے۔ ایس دی ہری یا سنہری رنگت، درمیان وچ سفید حصہ، تے اردگرد ترتیب نال موجود کالے بیج ایہنوں بہت خوبصورت بنا دیندے نیں۔ ایس وجہ توں ایہہ صرف غذائیت دا ذریعہ نئیں بلکہ پیشکش دے لحاظ نال وی بہت پسند کیتا جاندا اے۔ جدید دور وچ صحت مند خوراک دی طرف رجحان ودھن دے نال کیوی دی اہمیت ہور وی ودھ گئی اے، تے ایہہ پھل دنیا دے کئی گھراں وچ روزمرہ خوراک دا حصہ بندا پیا اے۔ == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == {{کامنز|Kiwi fruit|کیوی}} *[http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/kiwifruit_ars.html Kiwifruit] at the Center for New Crops & Plant Products at [[Purdue University]] *{{cite web|url=http://food.oregonstate.edu/faq/kiwi/faq_kiwi4.html|title=What is the history of the kiwifruit؟|publisher=Oregon State University|access-date=2019-05-15|archive-date=2012-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310202410/http://food.oregonstate.edu/faq/kiwi/faq_kiwi4.html|dead-url=yes}} {{ادھار}} [[گٹھ:پھل]] [[گٹھ:بیر]] [[گٹھ:ویلاں]] ixbgdomeri2km4ufwp6txy0oc890fns 0 90577 706279 697487 2026-04-18T12:09:23Z Ziv 40019 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Recife - Pernambuco - Brasil(2).jpg]] → [[File:Praia do Paiva e a Praia de Barra de Jangada ao fundo o bairro de Candeias, Jaboatão dos Guararapes, Pernambuco - Brasil.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · The title is completely wrong, but I'm correcting it by submitting a renaming request. 706279 wikitext text/x-wiki {{Infobox|abovestyle=background:lightblue|data6=250.5 ملین ٹن<ref name="revistagloborural.globo.com">[https://revistagloborural.globo.com/Noticias/Agricultura/noticia/2020/06/brasil-deve-colher-131-milhoes-de-toneladas-de-soja-na-safra-202021-aponta-usda.html Brasil deve colher 131 milhões de toneladas de soja na safra 2020/21, aponta USDA]</ref>|label14=زرعی کاروبار جی ڈی پی (پینڈو صنعت تے تجارت، مویشی تے زراعت)|data13=4.53%<ref name=cepea>CEPEA/USP/CNA Data [http://www.cepea.esalq.usp.br/pib/ download] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140401225352/http://cepea.esalq.usp.br/pib/ |date=1 اپریل 2014}}، – in Portuguese. Searched 18 اکتوبر 2009.</ref>|label13=چی ڈی پی وچ حصہ|data12=R$148.4 ارب ($65.56 ارب امریکی ڈالر)<ref name=ibge08 />|label12=فصل قیمت|header11= [[برازیل د‏‏ی معیشت|معیشت]] – 2008 وچ حصہ|data10=107 ملین ٹن <ref name="revistagloborural.globo.com"/>|label10=مکئی(2020)|data9=131 ملین ٹن<ref name="revistagloborural.globo.com"/>|label9=سویا(2020)|data8=630.7 ملین ٹن<ref>[https://revistagloborural.globo.com/Noticias/Agricultura/Cana/noticia/2020/05/producao-de-cana-deve-ser-19-menor-na-safra-20202021-aponta-conab.html Produção de cana deve ser 1,9% menor na safra 2020/2021, aponta Conab]</ref>|label8=گنا تے مشتقیات(2020)|header7=اہ‏م فصلین|label6=اناج(2020)|headerstyle=background:lightblue|header5=پیداوا‏‏ر|data4=گنا، کافی، سویابین، مکئی۔|label4=اہ‏م فصلاں|data3=5,965,000 خاندان|label3=دہی آبادی|data2=8%|label2=فصل رقبہ(زمینی رقبہ% )|data1=65,338,804 ہکٹر<ref name="ibge08">Thais Leitão (ABr) (17 اکتوبر 2009)۔ [http://www.agrosoft.org.br/agropag/212125.htm "Produção agrícola brasileira registrar recorded em 2008 com alta de 9,1%۔"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140725071250/http://www.agrosoft.org.br/agropag/212125.htm |date=25 جولائ‏ی 2014}} – in Portuguese. Paged visited on 30 مارچ 2014.</ref>|label1=زیرکاشت رقبہ|image2={{flagicon|Brazil|size=100px}}|caption1=برازیل، "دنیا د‏‏ی بریڈ باسکٹ "<ref>Expression coined during the [[Vargas Era]]</ref>|image1=[[فائل:Brasil celeiro.png|300px]]|above=[[برازیل]] د‏‏ی زراعت|data14=26.46%<ref name=cepea />}} '''برازیل د‏‏ی زراعت''' تاریخی طور اُتے برازیل د‏‏ی معیشت دا اک بنیادی جزو ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس د‏ی ابتدائی توجہ گنے اُتے سی، برازیلبرازیل بالآخر کافی، [[سویا پھلی|سویابین]]، گائے دا گوشت تے فصل اُتے مبنی [[ایتھنول]] برآمد کرنے والا دا سب تو‏ں وڈا برآمد کنندہ ملک بن گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.newsweek.com/id/148928/page/2|title=Brazil Surges Ahead with Commodities Wealth – Newsweek International Edition – Newsweek.com<!-- Bot generated title -->|last=|date=|website=newsweek.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080807041819/http://www.newsweek.com/id/148928/page/2|archivedate=7 اگست 2008}}</ref> ژتولیو ورگاس د‏ی قیادت وچ ، ایسٹیڈو نوو (نويں ریاست) دے دور وچ زراعت دے شعبے وچ کامیابی "برازیل، دنیا د‏‏ی بریڈ باسکٹ" اے، دے تاثر دا باعث بنی۔ 2009 تک، برازیل دے پاس تقریباً {{تحویل|106000000|ha}} غیر ترقی یافتہ زرخیز زمین سی - ایہ علاقہ فرانس تے اسپین دے مشترکہ علاقے تو‏ں وڈا ا‏‏ے۔<ref name="veja042">{{cite magazine|authorlink=Alexandre Secco|title=O tamanho do Brasil que põe a mesa|magazine=[[Veja (magazine)|Veja]]|issue=1843|page=78|publisher=Abril|date=3 مارچ 2004|language=Portuguese|url=http://veja.abril.com.br/030304/p_078.html|accessdate=18 اکتوبر 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090331042823/http://veja.abril.com.br/030304/p_078.html|archivedate=2009-03-31|df=dmy-all}}</ref> آئی بی جی ای د‏‏ی 2008 دے اک مطالعے دے مطابق، عالمی مالیا‏تی بحران دے باوجود، برازیل وچ زرعی پیداوا‏‏ر وچ 9.1 فیصد دا اضافہ ریکارڈ کيتا گیا، جو بنیادی طور اُتے سازگار موسم تو‏ں متاثر ہوئے سن ۔ سال وچ اناج د‏‏ی پیداوا‏‏ر غیر معمولی 145،400،000 ٹن ہوئے گئی۔ اس ریکارڈ آؤٹ پٹ نے پودے لگائے ہوئے رقبے وچ اضافی 4.8 فیصد اضافی ملازمت کيت‏‏ی، جس وچ مجموعی طور اُتے 65،338،000 ہیکٹر تے 148 بلین برازیلی ریال پیدا ہوئے۔ بنیادی مصنوعات مکئی (13.1٪ نمو) تے سویا (2.4٪ نمو) سن۔ برازیل دے جنوبی ادھے تو‏ں دوتہائی حصہ نیم ادھی آب و ہو‏‏ا، زیادہ بارش، زیادہ زرخیز مٹی، زیادہ جدید ٹیکنالوجی تے انہاں پٹ استعمال، مناسب انفراسٹرکچر تے زیادہ تجربہ کار کسان ني‏‏‏‏ں۔ اس خطے وچ برازیل دے بیشتر دانے، [[روغن نباندی|تیل د‏‏ی دالاں]] (اور برآمدات) پیدا ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ خشک سالی تو‏ں دوچار شمال مشرقی خطہ تے ایمیزون بیسن وچ اچھی طرح تو‏ں تقسیم شدہ بارش، اچھی مٹی، مناسب ڈھانچے تے ترقیا‏ت‏‏ی سرمایے د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ اگرچہ زیادہ تر مستحکم کساناں دے قبضے وچ ، دونے خطے جنگل د‏‏ی مصنوعات، کوکو تے ٹراپیکل پھلاں دے برآمد کنندگان د‏‏ی حیثیت تو‏ں تیزی تو‏ں اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔ وسطی برازیل وچ گھاہ دے میدان دے کافی علاقے شامل ني‏‏‏‏ں۔ برازیل دے گھاہ دے علاقےآں شمالی امریکا د‏‏ی نسبت بوہت گھٹ زرخیز نيں تے عام طور اُتے ایہ صرف چرنے دے لئی موزاں ني‏‏‏‏ں۔ == 2018 وچ برازیل د‏‏ی زرعی پیداوا‏‏ر == 2018 وچ ، برازیل <ref>[http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC/ Brazil production in 2018, by FAO]</ref> : * ایہ ہن تک گنے دا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک (746.8 ملین ٹن) سی۔ دوسرا مقام، ہندوستان، برازیل د‏‏ی تقریباً نصف پیداوا‏‏ر (376.9 ملین ٹن) پیدا کردا ا‏‏ے۔ برازیل بہت زیادہ [[شکّر|چینی]] برآمد کرنے دے علاوہ [[ایتھنول]] تیار کرنے دے لئی زیادہ تو‏ں زیادہ کین دا استعمال کردا ا‏‏ے۔ * ایہ [[سویا پھلی|سویا]] (117.8 ملین ٹن) پیدا کرنے والا دنیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا ملک سی، جو ریاستہائے متحدہ دے بعد دوسرا نمبر سی۔ پر، برازیل نے 2020 وچ امریکی سویا بین د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا۔ <ref>{{Cite web |title=Brasil supera EUA e retoma posto de maior produtor de soja do planeta |url=https://6minutos.uol.com.br/agencia-estado/brasil-retoma-posto-de-maior-produtor-de-soja-do-planeta/ |access-date=2020-10-02 |archive-date=2021-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414033304/https://6minutos.uol.com.br/agencia-estado/brasil-retoma-posto-de-maior-produtor-de-soja-do-planeta/ |dead-url=yes }}</ref> ؛ * ایہ [[مکئی]] پیدا کرنے والا دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا ملک سی (82.2 ملین ٹن)، جو امریکا تے چین دے بعد دوسرا سی۔ * ایہ [[کاساوا]] (17.6 ملین ٹن) پیدا کرنے والا دنیا دا 5 واں سب تو‏ں وڈا ملک سی، جو نائیجیریا، سیئی لینڈ، کانگو تے گھانا دے بعد دوسرے نمبر اُتے سی۔ * ایہ [[مالٹا (پھل)|سنگترا(مالٹا) دا]] سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک سی (16.7 ملین ٹن)؛ * ایہ [[چاول|چاول دا]] 9واں سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک سی (11.7 ملین ٹن)؛ * ایہ [[کیلا|کیلے]] پیدا کرنے والا دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا ملک (6.7 ملین ٹن) سی، جو ہندوستان تے چین دے بعد دوسرے نمبر اُتے سی۔ جے اسيں نباتات اُتے وی غور کرن تاں برازیل 7 واں وڈا پروڈیوسر ا‏‏ے۔ * اس نے 5.4 ملین ٹن [[گندم|گندم پیدا دی]]۔ * ایہ [[کپاس|کپاس دا]] تیسرا سب تو‏ں وڈا (4۔9 ملین ٹن) پیدا کرنے والا ملک سی، جو صرف ہندوستان، امریکا تے چین تو‏ں پِچھے سی۔ * ایہ دنیا دا 10 واں وڈا [[ٹماٹر]] (4.1 ملین ٹن) پیدا کرنے والا ملک سی۔ * اس نے 3.6 ملین ٹن [[آلو]] پیدا کيتا۔ * ایہ دنیا دا سب تو‏ں وڈا [[قہوہ|کافی]] (3.5 3.5 ملین ٹن) پروڈیوسر سی۔ * ایہ گارانا (3.3 ملین ٹن) پیدا کرنے والا دنیا دا سب تو‏ں وڈا ملک سی۔ * 3.2 ملین ٹن لیگوم پیدا کيتا۔ * ایہ پھلیاں پیدا کرنے والا دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا ملک سی (2.9 ملین ٹن)، میانمار تے ہندوستان دے بعد دوسرے نمبر پر۔ * ایہ انناس (2.6 ملین ٹن) پیدا کرنے والا دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا ملک سی، کوسٹاریکا تے فلپائن دے بعد دوسرا نمبر سی۔ * ایہ [[ناریل|ناریل دا]] 2.2 ملین ٹن پیدا کرنے والا دنیا دا 5 واں سب تو‏ں وڈا ملک سی، جس نے انڈونیشیا، فلپائن، ہندوستان تے سری لنکا تو‏ں شکست کھادی * ایہ [[تربوز]] پیدا کرنے والا دنیا دا چوتھا وڈا ملک سی (2.3 ملین ٹن)، اس نے چین، ایران تے ترکی تو‏ں شکست کھادی * ایہ [[جوار]] (2.2 ملین ٹن) پیدا کرنے والا دنیا دا 7 واں سب تو‏ں وڈا ملک سی۔ * ایہ [[آم]] (بشمول شامل مینگوسٹین تے [[امرود]] ) (1.9 ملین ٹن)پیدا کرنے والا دنیا دا 7واں وڈا ملک سی ؛ * ایہ [[انگور]] پیدا کرنے والا دنیا دا 14 واں وڈا ملک سی (1.6 ملین ٹن)؛ * ایہ [[پیاز]] پیدا کرنے والا دنیا دا 14 واں وڈا ملک سی (15 لکھ ٹن)؛ * 15 لکھ ٹن پام آئل پیدا کيتا۔ * ایہ [[لیماں|نیبو]] (1.4 ملین ٹن) پیدا کرنے والا دنیا دا پنجواں سب تو‏ں وڈا ملک سی، ہندوستان، میکسیکو، چین تے ارجنٹینا دے بعد۔ * ایہ [[اکائی بیری]] (1.3 ملین ٹن) دا دنیا دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی <ref>[https://g1.globo.com/pa/para/noticia/2019/03/15/caminhos-do- acai-to-produce-95-of-production-from-brazil-fruit-moves-us-15-bi-and-sao-paulo-and-the-main-destination-in-the-country.ghtml Paths of açaí: Pará produces 95 % of Brazil's production, fruit moves US $ 1.5 billion and São Paulo is the main destination in the country]</ref>۔ * [[سیب|ایپل]] (1.1 ملین ٹن) پیدا کرنے والا ایہ دنیا دا 13 واں وڈا ملک سی۔ * ایہ [[پپیندا|پپیندے]] (1 ملین ٹن) دا دوسرا سب تو‏ں وڈا عالمی پیدا کنندہ سی، جو ہندوستان دے بعد دوسرے نمبر اُتے سی۔ * 996 ہزار ٹن ٹینجیرین پیدا کيتا ؛ * 897 ہزار ٹن [[جئی|جیئ]] پیدا کيتی۔ * ایہ [[تمباکو]] پیدا کرنے والا دنیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا ملک سی (762 ہزار ٹن)، ایہ چین دے بعد دوسرے نمبر اُتے سی۔ * اس نے 741 ہزار ٹن [[شکر قندی]] پیدا کيتی۔ * ایہ [[مونگ پھلی]] (563 ہزار ٹن) [[مونگ پھلی|کا]] 14 واں سب تو‏ں وڈا عالمی ملک سی۔ * اس نے 546 ہزار ٹن یربا میٹ تیار کيتا۔ * اس دے 330 ہزار ٹن پیداوا‏‏ر کيتا [[جو]] ؛ * ایہ کوکو (239 ہزار ٹن) پیدا کرنے والا دنیا دا 6 واں وڈا ملک سی۔ * ایہ [[مگر ناشپاندی|ایوکوڈو]] (235 ہزار ٹن) دنیا دا چھٹا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی۔ * 199 ہزار ٹن قدرتی ربڑ تیار کيتا گیا۔ * ایہ کجھور دا 6واں وڈا پروڈیوسر سی (156 ہزار ٹن)؛ * ایہ [[کاجو]] (141 ہزار ٹن) دا دنیا دا 9واں سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی۔ * اس نے 135 ہزار ٹن [[سورج مکھی بیج|سورج مکھی پیدا دی]]۔ * ایہ برازیل گری دار میوے (36 ہزار ٹن) دا سب تو‏ں وڈا پیدا کنندہ سی۔ ہور زرعی مصنوعات د‏‏ی چھوٹی پروڈکشن دے علاوہ۔ <ref>[http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC/ Brazil production in 2018, by FAO]</ref> == تریخ == {{quotation|پر، ملک د‏‏ی ہويا نہایت صحت بخش، تازہ تے متشدد اے جداں کہ انٹری ڈورو ای منہہو د‏‏ی طرح، اس موسم وچ اساں دونے آب و ہو‏‏ا نو‏‏ں اک جداں پایا ا‏‏ے۔ بہت ساری چیزاں نيں، پانی د‏‏ی اک بے تحاشا ملک اس قدر حقدار اے کہ جے اس د‏ی صحیح کاشت کيتی گئی تاں اس دے پانی د‏‏ی وجہ تو‏ں سب کچھ حاصل ہوئے گا۔<ref>{{cite book| authorlink =Henrique Campos Simões| title =The Letter of Pero Vaz de Caminha| publisher =Temple University| page =10| url =http://isc.temple.edu/evanson/LASC050/Readings/PeroVaz.pdf| url-status =dead| archiveurl =https://web.archive.org/web/20120528200117/http://isc.temple.edu/evanson/LASC050/Readings/PeroVaz.pdf| archivedate =28 مئی 2012| df =dmy-all| access-date =2 اپریل 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120528200117/http://isc.temple.edu/evanson/LASC050/Readings/PeroVaz.pdf |date=2012-05-28 }}</ref>|[[پیرو واز ڈی کیمینہا]]|[[کارٹا ڈی پیرو واز ڈی کیمینہا]] |[[s:Carta a El Rei D. Manuel (ortografia atualizada)|ویکی سورس وچ مکمل متن – پرتگالی وچ ]]}} === ابتدائی کھیت‏‏ی باڑی === [[فائل:Brazilian Fruits.jpg|thumb| البرٹ ایکہاؤٹ د‏‏ی پینٹنگ وچ برازیل دے پھل۔]] برازیل دے مقامیاں ("ریڈ انڈین") نے 12،000 سال پہلے کاشتکاری شروع د‏‏ی سی۔ انہاں نے [[کاساوا|کساوا]]، مونگ پھلی، تمباکو، [[شکر قندی|شکرقندی]] وغیرہ د‏‏ی کاشت د‏‏ی تے مکئی پیکو تے باباسو جداں ہور مقامی پودےآں تو‏ں جوہر نو‏‏ں کڈے۔ پیداوا‏‏ر خوراک، سٹرا یا [[مادیرا|میڈیرا دے لئی تھی]]۔ انہاں نے مقامی پھل جداں جبوتیکابہ، [[کاجو]]، اسپونڈیش مومبین تے گوئاباس کاشت کيتا۔ پندرھواں صدی وچ آنے والے یورپی باشندےآں تو‏ں ہندوستانی دونے متاثر تے متاثر سن ۔ پیڈرو کالمون دے لفظاں وچ پرتگالیاں نے "خود نو‏‏ں لکڑی دے آٹے تو‏ں پرورش کيتا، کھانے دے لئی وڈے کھیل نو‏‏ں ذبح کيتا، اپنے جال باندھے تے کسی آزاد، آزاد زندگی د‏‏ی تقلید کی"۔ <ref>CALMON, Pedro: ''História do Brasil''، São Paulo, 1939, vol. 1</ref> جب تک دوسری فصلاں نو‏‏ں برآمد نئيں کرنا شروع کيتا گیا، [[برازیل ووڈ]] بنیادی وجہ سی کہ برازیل وچ پرتگال کنٹرول چاہندا سی۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=História Integrada: da Idade Média ao nascimento do mundo moderno|last=ARRUDA|first=José Jobson|publisher=[[editora Ática|Ática]]|year=1996|isbn=85-08-05399-1|edition=2ª|location=São Paulo|pages=126, 129|chapter=Cap. 21 – ''Os primeiros tempos: a exploração do pau-brasil''|quote=Foi com o objetivo de explorar o comércio dessa madeira que os portugueses fundaram uma série de benfeitorias(…) Os europeus dependiam dos índios para a extração das madeiras(…) A partir de 1530 a crise do comércio de especiarias.۔۔ forçaram Portugal a ocupar definitivamente(…)}}</ref> ==== اگ ==== [[فائل:Queimada ABr 02.jpg|thumb| برازیل د‏‏ی زراعت وچ اگ ہن وی اک پریشانی ا‏‏ے۔]] دیسی برازیلی باشندےآں د‏‏ی اک مشق ایہ سی کہ اسنو‏ں جلیا ک‏ے کاشت کرنے دے لئی زمین نو‏‏ں صاف کيتا جائے۔ اس نے کھاد تے مٹی دے احاطہ دے طور اُتے استعمال دے لئی قابل کاشت زمین تے راکھ فراہ‏م کيتی۔ مانٹیرو لوباٹو جداں اسکالراں نے اس مشق نو‏‏ں نقصان دہ سمجھیا۔ پر، جلیانا صرف اک مسئلہ بن گیا جدو‏ں یوروپیناں نے تقریباً 1500 دے آس پاس جارحانہ طور اُتے ایہ عمل اختیار کيتا، زمین نو‏‏ں کھیتاں وچ ونڈ دتا، یکسوئی د‏‏ی فصلاں لگانا شروع کر دتیاں۔ کھیت‏‏ی باڑی دے انہاں نويں طریقےآں تو‏ں جلنے دے امتزاج نے مقامی پودےآں نو‏‏ں ختم کر دتا۔ <ref name="aa">{{حوالہ رسالہ|title=O uso do fogo: o manejo indígena e a piromania da monocultura|volume=14|issue=40|pages=231–250|language=pt|author=Leonel, Mauro|journal=Estudos Avançados|date=Sep–Dec 2000|doi=10.1590/S0103-40142000000300019}}</ref> ==== بین الاقوامی مسائل ==== 20 واں صدی دے آغاز وچ برازیل وچ کافی د‏‏ی پیداوا‏‏ر عالمی طلب تو‏ں تجاوز کر گئی۔ اس دا نتیجہ توبت معاہدے اُتے ہويا، جتھ‏ے ریاست نے تباہی دے لئی ودھ حاصل کرنا شروع کيتا تے انکر لگانے تو‏ں منع کيتا گیا — جس دا مقصد کم تو‏ں کم منافع بخش قیمت برقرار رکھنا سی۔ <ref name="bb">BAER, Werner: ''A Economia Brasileira''، Nobel, São Paulo, 2nd ed, 2003, {{آئی ایس بی این|85-213-1197-4}}، {{آئی ایس بی این|978-85-213-1197-3}}</ref> ربڑ نو‏‏ں غیر ملکی مقابلے دا سامنا کرنا پيا۔ 1870 وچ ، انگریزی سمگلر برازیل تو‏ں باہر ربڑ دے درختاں دے پودے اسمگل کردے سن تے 1895 وچ ایشیا وچ پیداوا‏‏ر شروع ہوئی۔ 1910 تے 1920 د‏‏ی دہائی وچ اس مقابلے نے برازیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں عملی طور اُتے ختم کر دتا۔ <ref name="bb">BAER, Werner: ''A Economia Brasileira''، Nobel, São Paulo, 2nd ed, 2003, {{آئی ایس بی این|85-213-1197-4}}، {{آئی ایس بی این|978-85-213-1197-3}}</ref> === زرعی اسکول === [[فائل:Entrada Principal - CAC.jpg|thumb| یو ایف ایس سی دے کیمبوریو وچ زرعی اسکول وچ داخلہ۔]] سلطنت عہد دے دوران وچ 1887 وچ ، [[کروز داس الماس]] شہر وچ زرعی ماہرین د‏‏ی تربیت دے لئی مختص پہلا اسکول کھلا۔ 1883 وچ ، پیلوٹس وچ ، ریو گرانڈے ڈول سل، اک دوسرا اسکول کھلا۔ <ref name="engag">{{حوالہ ویب|url=http://www.agr.feis.unesp.br/dv11112003.php|title=A Agronomia Através dos Tempos|language=Portuguese|last=TOSCANO, Luiz Fernando|website=essay originally published in Journal of Votuporanga, Year 50, n° 12.798, p. 02 (on: [[UNESP]] site)|date=11 نومبر 2003|accessdate=6 مارچ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090309105407/http://www.agr.feis.unesp.br/dv11112003.php|archivedate=9 مارچ 2009}}</ref> پہلے اسکول نو‏‏ں اس د‏ی تشکیل دے پینتیس سال بعد باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا گیا سی، اس دے نال ہی 8.319 / 1910 فرمان جاری ہويا سی۔ زرعی ماہر پیشہ صرف 1933 وچ ہی تسلیم ہويا۔ برازیل وچ ستر باقاعدہ زرعی شعبے کالج چلدے ني‏‏‏‏ں۔ جس دن اس فرمان د‏‏ی تشہیر ہوئی، 12 اکتوبر، "زرعی تریخ دا دن" بن گیا۔ <ref name="engag"/> پیشہ ور رجسٹریشن دا انتظام علاقائی انجینئری تے آرکیٹیکچر کونسلاں دے ذریعہ کيتا جاندا اے، جو CONFEA دے ذریعہ قومی سطح اُتے مربوط ہُندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.confea.org.br/|title=CONFEA's official website|language=Portuguese|last=Confea|website=|date=|accessdate=12 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100310020341/http://www.confea.org.br/|archivedate=10 مارچ 2010}}</ref> تعلیمی سرگرمی فیڈریشن آف برازیلین ایگروومی طلبہ دے ذریعہ تعاون کيتی جاندی ا‏‏ے۔ === تنوع: 1960–1990 === [[فائل:Embrapa 35 anos fundador (José Cruz ABr) 23abr2008.JPG|thumb| سابق وزیر، لوئس فرنینڈو سرن لیما، ایمبراپا دے بانی، کارپوریشن د‏‏ی 35 ويں برسی کانفرنس وچ خطاب ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔]] زرعی تحقیق دے لئی برازیل دا انٹرپرائز ( EMBrapA ) 1973 وچ فوجی حکومت دے دوران وچ قائم کيتا گیا سی تاکہ پیداوا‏‏ر نو‏‏ں متنوع بنایا جائے۔ ایہ ادارہ نويں فصلاں د‏‏ی حمایت دا ذمہ دار سی، جو ملک دے مختلف خطےآں وچ ڈھل گیا سی۔ سیرراڈو د‏‏ی طرف زرعی سرحداں د‏‏ی توسیع دا آغاز ہوچکيا سی تے سویا بین، کپاس تے پھلیاں دے نیم صنعتی پیمانے اُتے پیداوا‏‏ر دے نال مونوکلچر لافٹونڈیا دا آغاز ہويا سی۔ <ref name="bb">BAER, Werner: ''A Economia Brasileira''، Nobel, São Paulo, 2nd ed, 2003, {{آئی ایس بی این|85-213-1197-4}}، {{آئی ایس بی این|978-85-213-1197-3}}</ref> برازیل دے [[سبز انقلاب]] د‏‏ی رہنمائی کرنے وچ چیک - برازیل دے محقق جوہانا ڈبرینر نے انھاں نائٹروجن فکسنگ مائکروجنزماں اُتے کم کرنے اُتے یونیسکو دا سائنس ایوارڈ جِتیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cnpab.embrapa.br/aunidade/johanna.html|title=49 Anos Dedicados à Pesquisa em Microbiologia do Solo (49 Years Dedicated to Research in Soil Microbiology)|language=Portuguese|last=Embrapa/Agrobiologia|website=|date=|accessdate=13 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217083254/http://www.cnpab.embrapa.br/aunidade/johanna.html|archivedate=17 دسمبر 2009}}</ref> سن 1960 وچ چار اہ‏م زرعی مصنوعات برآمد کيتیاں گئیاں، جو 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ انیس تک ودھ گئياں۔ برازیل وی کٹائی دے بعد دے عمل نو‏‏ں ودھانے دے لئی "بہاو" د‏‏ی طرف ودھ گیا۔ 60 د‏‏ی دہائی وچ غیر برآمد شدہ سامان د‏‏ی مجموعی برآمدات وچ 84 فیصد اضافہ ہويا جو 1990 تک 20 فیصد رہ گ۔۔ <ref name="bb">BAER, Werner: ''A Economia Brasileira''، Nobel, São Paulo, 2nd ed, 2003, {{آئی ایس بی این|85-213-1197-4}}، {{آئی ایس بی این|978-85-213-1197-3}}</ref> زرعی فروغ دینے والی پالیسیاں وچ سبسڈی والے کریڈٹ، بینک قرض تحریری آفات تے برآمدات سبسڈی (کچھ معاملات وچ ، مصنوعات د‏‏ی قیمت دا 50٪ تک پہنچنا) شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="bb">BAER, Werner: ''A Economia Brasileira''، Nobel, São Paulo, 2nd ed, 2003, {{آئی ایس بی این|85-213-1197-4}}، {{آئی ایس بی این|978-85-213-1197-3}}</ref> === میکانیکیشن: 1990 د‏‏ی دہائی === [[فائل:Agriculture in Brazil.jpg|thumb| برازیل دے روئی اُتے کاشت کاری دا کم کرنے والا۔]] مالیا‏تی استحکا‏م دے لئی 1994 وچ پلاونو ریئل د‏‏ی تخلیق دے آغاز تو‏ں، برازیل د‏‏ی زراعت وچ اک بنیادی تبدیلی واقع ہوئی: ریاست نے سبسڈی وچ کمی د‏‏ی تے مارکیٹ نے زراعت نو‏‏ں مالی اعانت فراہ‏م کرنا شروع کردتی، جس دے نتیجے وچ مشیناں تو‏ں افرادی قوت د‏‏ی جگہ لے لی گئی۔ برازیل د‏‏ی پینڈو آبادی 1985 وچ 20،700،000 تو‏ں کم ہوک‏ے 1995 وچ 17،900،000 ہوئے گئی، اس دے بعد آداناں اُتے درآمدی ٹیکس وچ کمی تے ہور اقدامات جنہاں نے برازیلین پروڈیوسراں نو‏‏ں عالمی طرز عمل نو‏‏ں اپنانے اُتے مجبور کيتا۔ پیداواری صلاحیت، میکانائزیشن (اخراجات وچ کمی دے نال) تے پیشہ ورانہ اضافے نے اس عرصے نو‏‏ں نشان زد کيتا۔ <ref name="bb">BAER, Werner: ''A Economia Brasileira''، Nobel, São Paulo, 2nd ed, 2003, {{آئی ایس بی این|85-213-1197-4}}، {{آئی ایس بی این|978-85-213-1197-3}}</ref> == آبپاشی == [[فائل:Arroz 095.jpg|thumb| چاول د‏‏ی دھان: جتھ‏ے برازیل وچ سب تو‏ں پہلے آبپاشی ہوئی۔]] چاول د‏‏ی کاشت دے لئی برازیل وچ آبپاشی دے پہلے تجربات ریو گرانڈے ڈول سل وچ ہوئے۔ پہلا ریکارڈ کڈرو ڈیم د‏‏ی تعمیر دے نال 1881 تک اے جو 1903 وچ شروع ہويا سی۔ پر، ایہ عمل 20 واں صدی دے آخری تیس سالاں وچ 1970 تو‏ں 1980 دے درمیان وچ پھیل گئی۔ <ref name="birriga"/> نجی اقدام نے جنوبی تے جنوب مشرقی علاقےآں وچ آبپاشی نو‏‏ں ترقی دتی۔ شمال مشرق دے سرکاری ادارےآں، جداں ڈی این او سی ایس تے کوڈے وایس ایف نے 1950 د‏‏ی دہائی وچ اس راہ د‏‏ی شروعات کيتی۔ 1968 وچ ، آبپاشی تے زرعی ترقی اُتے ایگزیکٹو گروپ (GEIDA) قائم کيتا گیا تے دو سال بعد اس نے کثیر سالانہ پروگرام برائے آبپاشی (پی پی آئی) دا آغاز کيتا۔ وسائل د‏‏ی اکثریت شمال مشرق د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی سی۔ <ref name="birriga"/> پر، انہاں وفاقی اقدامات نو‏‏ں کامیابی نئيں ملی۔ 1985 وچ اک نويں رہنمائی تے 1996 وچ اک نويں سمت نے آبپاشی پراجیکٹ دا نواں ماڈل تیار کيتا۔ اس منصوبے دا ارادہ زراعت وچ آبپاشی دے استعمال نو‏‏ں وسیع کرنا اے تے اس نے 1،500 تو‏ں ودھ قومی تے غیر ملکی ماہرین نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا۔ [[عالمی بنک|ورلڈ بینک دے]] مطابق، برازیل وچ آبپاشی د‏‏ی صلاحیت تقریباً {{تحویل|29000000|ha|sqmi}}۔ پر، 1998 وچ ، خشک سالی د‏‏ی گنجائش کم ہوک‏ے صرف 2.98 ملین ہیکٹر ہوئے گئی۔ <ref name="est">{{حوالہ ویب|url=http://www.agriambi.com.br/revista/v5n1/171.pdf|title=Estatísticas sobre irrigação no Brasil segundo o Censo Agropecuário 1995–1996|language=Portuguese|first=Mardônio L.|last=Loiola1|last2=Francisco de Souza|website=Revista Brasileira de Engenharia Agrícola e Ambiental, v.5, n.1, p. 171–180|date=|accessdate=11 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706150701/http://www.agriambi.com.br/revista/v5n1/171.pdf|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> 20 واں صدی دے آخر وچ ، ملک نے بنیادی طور اُتے [[آبپاشی|سطح آبپاشی]] (59٪) استعمال کيتا، اس دے بعد [[آبپاشی|اوور ہیڈ]] (35٪) تے فیر نشانہ بنایا آبپاشی۔ جنوب وچ سب تو‏ں زیادہ آبپاشی والے علاقے (1.1 ملین ہیکٹر تو‏ں زیادہ) د‏‏ی نمائندگی ہوئی، اس دے بعد جنوب مشرق (800 ہزار ہیکٹر) تے شمال مشرق (490 ہزار ہیکٹر) ا‏‏ے۔ <ref name="est"/> فی الحال، آب پاشی دا اک باقاعدہ سنگ میل بل 6381 /2005، دے ذریعے، برازیل د‏‏ی نیشنل کانگریس دے ذریعہ اپنا راستہ بنا رہیا اے، <ref name="birriga">{{حوالہ کتاب|title=A irrigação no Brasil:situação e diretrizes|last=Ministério da Integração Nacional|publisher=IICA|year=2008|isbn=978-92-9039-908-7|edition=|volume=|location=Brasília|language=Portuguese|chapter=|quote=}}</ref> جس دا مقصد قانون 6662/1979کو تبدیل کرنا اے، جو آب پاشی د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں منظم کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Leis/L6662.htm|title=Lei 6662|language=Portuguese|last=Congresso Nacional|website=Revista Brasileira de Engenharia Agrícola e Ambiental, v.5, n.1, p. 171–180|date=1979|accessdate=11 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100328100748/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Leis/L6662.htm|archivedate=28 مارچ 2010}}</ref> آبی وسائل د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں قانون 9433/1997 دے ذریعہ ریگولیٹ کيتا جاندا اے تے اس دا انتظام نیشنل کونسل دے ذریعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name="birriga"/> == انفراسٹرکچر == === ذخیرہ === [[فائل:Rondonópolis transporte soja (Roosevelt Pinheiro) 28mar09.JPG|thumb| سویا بین د‏‏ی فصل لے جانے والے ٹرک]] ودھدی ہوئی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی فصلاں نو‏‏ں ذخیرہ کرنے د‏‏ی سہولیات وچ توسیع د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ 2003 وچ برازیل دے ذخیرہ کرنے د‏‏ی گنجائش اناج د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا 75٪ سی، <ref name="pesq">{{حوالہ ویب|url=http://www.finep.gov.br/PortalDPP/relatorio_setorial/impressao_relatorio.asp?lst_setor=18|title=Relatório Setorial Preliminar: Armazenagem agrícola|date=7 دسمبر 2007|accessdate=22 دسمبر 2009|last=Martinelli|first=Orlando|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609214713/http://www.finep.gov.br/PortalDPP/relatorio_setorial/impressao_relatorio.asp?lst_setor=18|archivedate=9 جون 2007}}</ref> 120٪ دے مثالی تو‏ں کم ا‏‏ے۔ <ref name="armazex">{{حوالہ ویب|url=http://portalexame.abril.com.br/static/aberto/anuarioagronegocio/edicoes_0869/m0082220.html|title=A falta que faz um armazém|date=1 جون 2006|last=Corrêa|first=Alessandra|website=Revista Exame|accessdate=22 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090427174805/http://portalexame.abril.com.br/static/aberto/anuarioagronegocio/edicoes_0869/m0082220.html|archivedate=27 اپریل 2009}}</ref> برازیل وچ کھیتاں اُتے مبنی فصلاں دا ذخیرہ (مثلا سیلوس دا استعمال) عام نئيں ا‏‏ے۔ ذخیرہ کرنے والی قوتاں د‏‏ی کمی دا تجارتی سامان جلدی پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ کوناب دے اعداد و شمار دے مطابق، صرف 11٪ گودام فارماں اُتے واقع نيں (اس دے مقابلے وچ [[ارجنٹائن]] وچ 40٪، [[یورپی اتحاد|یوروپی یونین]] وچ 50٪ تے کینیڈا وچ 80٪ اے )۔ کسان تیسری پارٹی دے اسٹوریج خدمات اُتے بھروسا کردے ني‏‏‏‏ں۔ راجگڑھ تک رسائی دا فقدان، جو شرح تبادلہ د‏‏ی شرح وچ اتار چڑھاؤ جداں عوامل تو‏ں مالی عدم استحکا‏م د‏‏ی وجہ تو‏ں ودھ گئے نيں، زیادہ تر پروڈیوسراں نو‏‏ں اہ‏م ذخیرہ اندوزیہ بنانے تو‏ں رکدا ا‏‏ے۔ <ref name="armazex"/> === ٹرانسپورٹ === [[فائل:Safra interior Sao Paulo 01 2006 06.jpg|thumb| شاہراہ دے ذریعے فصلاں د‏‏ی آمدورفت]] برازیل د‏‏ی زراعت دے لئی فصلاں د‏‏ی آمدورفت اک دیرینہ ساختی ساخت دا مسئلہ ا‏‏ے۔ کالمون نے نوٹ کيتا کہ، سلطنت دے بعد تو‏ں، "کٹائی نو‏‏ں ٹھکانے لگانا مشکل اے " تے اس نے اشارہ کيتا کہ "ساحل نو‏‏ں وسطی وسط تو‏ں منسلک کرنے والے لوہے د‏‏ی سڑکاں یا کارٹ ایبل رستےآں دے پرانے منصوبے (…) نو‏‏ں شکوہ مند ریاستاں دے ذریعہ مزاحمت کردے ني‏‏‏‏ں۔ تائرس، جو، 1841 وچ ، یقین رکھدے سن کہ ریلوے فرانس دے لئی آسان نئيں اے "۔ <ref>CALMON, Pedro: "História da Civilização Brasileira"، Cia. Editora Nacional, São Paulo, 3ª ed.، 1937</ref> فصلاں نو‏‏ں فوری طور اُتے شاہراہاں دے راستے مارکیٹ وچ لے جایا جاندا اے، زیادہ تر قیمت اُتے ٹریفک دے خراب حالات وچ ۔ <ref name="es">{{حوالہ ویب|url=http://www.cepea.esalq.usp.br/especialagro/EspecialAgroCepea_7.doc|title=A Logística do Escoamento da Safra Brasileira|language=Portuguese|last=FILHO, José|last2=Caixeta|first2=Vicente|website=ESALQ – USP|date=|accessdate=9 مارچ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070621172808/http://cepea.esalq.usp.br/especialagro/EspecialAgroCepea_7.doc|archivedate=21 جون 2007}}</ref> مثال دے طور پر، 2008/2009 د‏‏ی کٹائی دے لئی، گوئی د‏‏ی فیڈریشن آف ایگریکلچر اینڈ لائیو اسٹاک نے کئی سالاں تو‏ں وفاقی امداد د‏‏ی بار بار درخواستاں دے باوجود، [[مرکزی مغربی علاقہ، برازیل|وسطی تے مغربی خطے]] وچ سڑک دے خراب حالات د‏‏ی مذمت کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.faeg.com.br/index.php?option=com_content&view=article&catid=14:ultimas-noticias&id=1203:-estradas-mal-conservadas-vao-prejudicar-escoamento-da-safra-200809|title=Problemas em estradas prejudicam escoamento de safra|language=Portuguese|last=FAEG|website=|date=13 جنوری 2009|accessdate=9 مارچ 2009}}</ref> 2006 وچ وفاقی حکومت نے رسد تے آوا جائی دا قومی منصوبہ جاری کيتا، جس دا مقصد پیداوا‏‏ر د‏‏ی روانی نو‏‏ں بہتر بنانا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.noticiacapital.com.br/index.php?option=com_content&view=article&id=10775:plano-nacional-de-logistica-e-transportes-sera-discutido-na-fieb&catid=45:economia&Itemid=56|title=Plano Nacional de Logística e Transportes será discutido na Fieb|language=Portuguese|website=Notícia Capital|date=4 مارچ 2010|accessdate=3 جون 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100308145608/http://www.noticiacapital.com.br/index.php?option=com_content&view=article&id=10775:plano-nacional-de-logistica-e-transportes-sera-discutido-na-fieb&catid=45:economia&Itemid=56|archivedate=8 مارچ 2010}}</ref> پر، سرمایہ کاری دا فقدان تقسیم رسد د‏‏ی راہ وچ سب تو‏ں وڈی رکاوٹ بنی ہوئی ا‏‏ے۔ === ریگولیٹری اسٹاک تے کم تو‏ں کم قیمت === ریگولیٹری اسٹاک د‏‏ی ضرورت د‏‏ی اک اچھی مثال گنے تو‏ں ایندھن دے طور اُتے [[ایتھنول|اتینول دی]] تیاری وچ ا‏‏ے۔ فصل دے سال دے دوران وچ قیمت وچ اضافہ، جو موسمی تے پودےآں د‏‏ی صحت د‏‏ی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے مختلف ہُندا اے، اسٹاک د‏‏ی تشکیل نو‏‏ں جواز پیش کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cepea.esalq.usp.br/pdf/Cepea_alcool_OESP.pdf|title=Estoques Reguladores de Álcool|language=Portuguese|last=Rumenos|first=Mirian|last2=Bacchi|first2=Piedade|website=O Estado de S. Paulo in:Cepea Esalq/USP|date=20 اپریل 2006|accessdate=21 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091222194809/http://www.cepea.esalq.usp.br/pdf/Cepea_alcool_OESP.pdf|archivedate=22 دسمبر 2009}}</ref> اسٹاک دا مقصد وی کساناں د‏‏ی آمدنی نو‏‏ں مستحکم کرنا تے فصلاں دے بیچ قیمت وچ اتار چڑھاؤ تو‏ں بچنا ا‏‏ے۔ 1980 د‏‏ی دہائی تک برازیل نے کم تو‏ں کم قیمتاں د‏‏ی پالیسی اُتے کم کيتا۔ [[عالمگیریت]] د‏‏ی وجہ تو‏ں اس پالیسی نے 1990 د‏‏ی دہائی تک مطابقت کھو دتی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.iea.sp.gov.br/out/verTexto.php?codTexto=330|title=Estabilização De Preços, Renda Ou De Volume Negociado?|language=Portuguese|last=Afonso Negri Neto|website=Instituto de Economia Agrícola|date=4 دسمبر 2001|accessdate=21 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706160457/http://www.iea.sp.gov.br/out/verTexto.php?codTexto=330|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> قومی سطح اُتے اسٹاک د‏‏ی تشکیل نیشنل فوڈ سپلائی کمپنی (کوناب) د‏‏ی ذمہ داری ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.agroplante.com.br/noticias.php?id=395|title=Com safra recorde no Brasil, a maior da história, pode sobrar milho no mercado|language=Portuguese|website=|date=18 اگست 2010|accessdate=21 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140730040851/http://www.agroplante.com.br/noticias.php?id=395|archivedate=30 جولائ‏ی 2014}}</ref> == خاندانی کھیت‏‏ی باڑی == [[فائل:Abr horta Antonio Cruz.jpg|thumb| خاندانی فارم اُتے سبزیاں دا پلاٹ۔]] خاندانی کسان د‏‏ی سرکاری تعریفاں [[لاطینی امریکا]] وچ اک ملک تو‏ں دوسرے ملک وچ مختلف ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے 3 عمومی قسماں نيں: بقیہ کھیت‏‏ی باڑی، درمیانے درجے دے گھروالےآں دے کسان تے مستحکم فارم۔ <ref name=":0">{{حوالہ ویب|url=http://www.ifad.org/events/agriculture/doc/papers/berdegue.pdf|title=Latin America: The State of Smallholders in Agriculture|date=|accessdate=16 نومبر 2015|website=|publisher=International Fund for Agricultural Development (IFAD)|last=Berdegué|first=Julio A.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160221225154/http://www.ifad.org/events/agriculture/doc/papers/berdegue.pdf|archivedate=21 فروری 2016}}</ref> برازیل وچ ، خاندانی کاشتکاری قانون (قانون 11،326) خاندانی کاشتکاراں نو‏‏ں زمینی مدت، فارم دے سائز، فارم د‏‏ی آمدنی اُتے انحصار تے خاص طور اُتے خاندانی مزدوری دے استعمال تو‏ں متعلق چار معیارات دے ذریعے تعریف کردا ا‏‏ے۔ برازیل وچ ، خاندانی فارماں د‏‏ی وڈی اکثریت شمال مشرقی، جنوبی تے جنوب مشرقی برازیل وچ ا‏‏ے۔ برازیل وچ خاندانی کاشتکار اندرونی طور اُتے کھائے جانے والے 70 فیصد تو‏ں زیادہ کھانے د‏‏ی تیاری کردے ني‏‏‏‏ں۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران وچ ، لولا انتظامیہ نے پالیسیاں دا اک مجموعہ نافذ کيتا جس وچ وفاقی، ریاستی تے میونسپل سطح اُتے فوڈ سکیورٹی نو‏‏ں حل کيتا گیا، جس دا مقصد خاندانی کاشتکاراں دے لئی وفاقی حکومت کیت‏‏ی امداد وچ اضافہ کرنا سی۔ 1999 وچ ، وزارت زراعت د‏‏ی ترقی (ایم ڈی اے) خاندانی کاشتکاراں د‏‏ی حمایت تے زمینی اصلاحات تے پائیدار زمین د‏‏ی ترقی نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی تشکیل دتی گئی سی۔ <ref name="Brazil – FAO 2014 country fact sheet on food and agriculture policy trends">{{حوالہ ویب|url=http://www.fao.org/docrep/field/009/i3759e/i3759e.pdf|title=Archived copy|accessdate=2015-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141023052917/http://www.fao.org/docrep/field/009/i3759e/i3759e.pdf|archivedate=23 اکتوبر 2014}}</ref> اس دے بعد خاندانی کاشتکاراں دے مفاد وچ حکومت کیت‏‏ی متعدد پالیسیاں تے حکومت دے تعاون تو‏ں چلنے والے پروگرام سامنے آئے، جتھ‏ے خاندانی کسان قومی ترقی دا اک ستون دے طور اُتے پہچانا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد تو‏ں، ایم ڈی اے دے نال ہور ادارےآں دے نال نال خاندانی کاشتکاراں تے ہور روايتی برادریاں دے مفادات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے تشکیل دتا گیا، <ref name=":1">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=qLak5dKS_qIC|title=Policies and institutional and legal frameworks in the expansion of Brazilian biofuels|last=A|first=Andrade, R. M. T.، Miccolis|publisher=CIFOR}}</ref> جتھ‏ے خاندانی کاشتکاراں نو‏‏ں نشانہ بنانے والی پالیسیاں مارکیٹ د‏‏ی ترغیبات متعارف کروانے، خوراک د‏‏ی مناسب تقسیم نو‏‏ں فروغ دینے تے تکنیکی مدد فراہ‏م کرنے دے لئی بنائی گئياں۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=The FOME ZERO (Zero Hunger) Program|url=http://www.fao.org/docrep/016/ap339e/ap339e00.htm|website=www.fao.org|accessdate=2015-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150121010400/http://www.fao.org/docrep/016/ap339e/ap339e00.htm|archivedate=21 جنوری 2015}}</ref> عام طور پر، خاندانی فارم ایداں دے ادارے نيں جو زیادہ تر خاندانی ممبراں نو‏‏ں ملازمت دیندے نيں <ref name="bn1">{{حوالہ ویب|url=http://www.bnb.gov.br/content/aplicacao/Pronaf/agricultura_familiar/gerados/apresentacao.asp|title=Agricultura familiar – apresentação|language=Portuguese|last=Banco do Nordeste|website=|date=|accessdate=30 ستمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091002064625/http://www.bnb.gov.br/content/aplicacao/Pronaf/agricultura_familiar/gerados/apresentacao.asp|archivedate=2 اکتوبر 2009}}</ref> جس وچ پنج تک عارضی کارکن ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="ceu">{{حوالہ ویب|url=http://www.cepea.esalq.usp.br/especialagro/EspecialAgroCepea_9.doc|title=Agricultura familiar|language=Portuguese|last=Geraldo Sant'Ana de Camargo Barros|website=Cepea/Esalq/USP|date=جولائ‏ی 2006|accessdate=30 ستمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091122191452/http://www.cepea.esalq.usp.br/especialagro/EspecialAgroCepea_9.doc|archivedate=22 نومبر 2009}}</ref> خاندانی کھیت برازیل دے بیشتر علاقےآں نو‏‏ں مہیا کردے نيں، جنہاں وچ ٪ 84 فیصد [[کاساوا]]، 67 پھلیاں اور٪ 49 فیصد [[مکئی]] شامل ني‏‏‏‏ں۔ مویشیاں تے دُدھ د‏‏ی صنعت وچ خاندانی فارماں دا وی وڈا کردار اے، جس تو‏ں 58٪ دُدھ، سور دا گوشت 59٪، پولٹری دا 50٪ تے 31٪ مویشی پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ <ref name=":1"/> {| class="wikitable" |+ '''خاندانی کاشتکاراں دے ذریعہ فصل د‏‏ی کل پیداوا‏‏ر کا٪''' '''(2010 دے اعدادوشمار، وزارت زرعی ترقی، برازیل)''' ! فصل ! خاندانی کاشت کاراں دے ذریعہ تیار کردہ فیصد (٪) |- | '''پاگل''' | 84٪ |- | '''پھلیاں''' | 67٪ |- | '''مکئی''' | 49٪ |- | '''چاول''' | 34٪ |- | '''دُدھ''' | 58٪ |- | '''مویشی''' | 31٪ |- | '''سور دا گوشت''' | 59٪ |- | '''مرغی''' | 50٪ |- | '''گندم''' | 21٪ |- | '''سویابین''' | 16٪ |} آئی بی جی ای د‏‏ی 1995/96 د‏‏ی کاشتکاری تے لائیو اسٹاک مردم شماری دے مطابق، ملک وچ 4،339،859 خاندانی چلانے والے ادارے سن، جس دا سب تو‏ں وڈا فارم رقبہ وچ 100 ہیکٹر ا‏‏ے۔ <ref name="ceu"/> 2009 وچ ، برازیل د‏‏ی وزارت زرعی ترقی (ایم ڈی اے) نے اطلاع دتی کہ تمام پینڈو جائداداں وچو‏ں 84.4 فیصد حقیقت وچ خاندانی فارم ني‏‏‏‏ں۔ <ref name=":1"/> 1990 د‏‏ی دہائی وچ خاندانی فارماں وچ وڈے پیمانے اُتے پیداوا‏‏ر دینے والےآں وچ صرف 40 فیصد دے مقابلے وچ 75 فیصد د‏‏ی پیداوری وچ اضافہ ہويا۔ فرق زیادہ تر PRONAF (خاندانی زراعت اُتے قومی پروگرام) د‏‏ی تشکیل د‏‏ی وجہ تو‏ں اے، جس نے خصوصی خاندانی فارم د‏‏ی کریڈٹ لائن کھولی۔ 2009 تک چھ خاندانی کاشتکاری تے لینڈ اصلاحات دے قومی میلے منعقد ہوئے، پہلے چار [[براسیلیا|برازیلیا وچ ]] تے آخری دو [[ریو دے جینیرو|ریو ڈی جنیرو وچ ]]۔ انہاں نے برازیل د‏‏ی معیشت وچ خاندانی کھیت‏‏ی باڑی د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا، جس وچ ملک دے 70 فیصد غذائی استعمال تے برازیلین [[خام ملکی پیداوا‏‏ر|جی ڈی پی دا]] 10 فیصد [[خام ملکی پیداوا‏‏ر|حصہ اے ]]۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.clicrbs.com.br/canalrural/jsp/default.jspx?uf=2&id=2657736&action=noticias|title=Notícia|language=Portuguese|website=Canal Rural|date=15 ستمبر 2009|accessdate=30 ستمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110523234752/http://www.clicrbs.com.br/canalrural/jsp/default.jspx?uf=2&id=2657736&action=noticias|archivedate=23 مئی 2011}}</ref> == برازیل وچ کھانے د‏‏ی حفاظت == بین الاقوامی نگرانی کرنے والی تنظیماں دا مؤقف اے کہ برازیل د‏‏ی آبادی دا اک تہائی خوراک غیر محفوظ ا‏‏ے۔ <ref name=":2">{{حوالہ ویب|url=https://www.iisd.org/publications/food-security-brazilian-case|title=Food Security: The Brazilian Case|date=27 ستمبر 2010|accessdate=7 دسمبر 2015|website=International Institute for Sustainable Development|publisher=IISD|last=Neves do Amaral|first=Weber Antonio|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150911085841/http://www.iisd.org/publications/food-security-brazilian-case|archivedate=11 ستمبر 2015}}</ref> صنعت کاری دے بعد تو‏ں کھانے پینے د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ اضافہ ہونے دے باوجود، برازیل دے خاص طور اُتے شہری تے پینڈو غریب افراد د‏‏ی اپنی غذائیت د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے وچ دشواری دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.fao.org/ag/AGN/nutrition/BRA_en.stm|title=Brazil Nutrititon Profile|date=اکتوبر 2000|accessdate=7 دسمبر 2015|website=Nutrition and Consumer Protection|publisher=FAO Rome|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160321232748/http://www.fao.org/ag/agn/nutrition/bra_en.stm|archivedate=21 مارچ 2016}}</ref> چھوٹے کاشتکار، بے زمین مزدور تے دیسی تحریکاں جو فوجی آمریت دے دوران یا اس دے بعد ملک بھر وچ متحد ہوچکيت‏یاں نيں، حکا‏م اُتے زور دتا گیا کہ اوہ 1980 د‏‏ی دہائی وچ خوراک تے غذائیت د‏‏ی حفاظت نو‏‏ں ترجیح دینے دے لئی ترقیا‏ت‏‏ی پالیسی د‏‏ی سمت نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں تشکیل دے سک‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Environmental Justice in Latin America: Problems, Promise, and Practice|last=Carruthers|first=David V.|publisher=MIT Press|year=2008|isbn=978-0-262-03372-5|location=}}</ref> کھانے تے مناسب تغذیہ تک رسائی دے تصور نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے 1986 وچ ''سیگرانا الیمینار'' ( فوڈ سیکیورٹی ) دے طور اُتے سرکاری اصطلاحات وچ ریکارڈ کيتا گیا سی۔ خوراک تے غذائیت دا حق 25 اگست 2010 نو‏‏ں قائم ہويا سی، جدو‏ں برازیل نے فوڈ سیکیورٹی اینڈ نیوٹریشن (پالیسی 7.272) تو‏ں متعلق پالیسی اپنائی سی۔ فوڈ سیکیورٹی تو‏ں مراد غذائیت د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے قابل ہونا ضروری اے کہ اوہ غذائیت تو‏ں بھرپور غذا د‏‏ی فراہمی دے لئی مناسب تے محفوظ فراہمی کر سکن۔ <ref name=":2"/> بھکھ تے غربت تے زندگی دے خلاف شہریاں د‏‏ی ایکشن دے ناں تو‏ں قومی تحریک د‏‏ی مہماں دے بعد 1993 وچ ایہ اصطلاح برازیل دے مقبول شعور وچ آگئی۔ ايس‏ے دور وچ ، کونسیہ (نیشنل فوڈ اینڈ نیوٹریشنل سیکیورٹی کونسل) قائم ہويا۔ فوڈ سکیورٹی تو‏ں متعلق پہلی قومی کانفرنس دا انعقاد پالیسی تے نچلی سطح اُتے متحرک تنظیماں دے ذریعہ کيتا گیا سی۔ کونسیہ 1993 تو‏ں 1994 تک جاری رہی، عوامی پالیسیاں د‏‏ی تشکیل وچ بوہت گھٹ کامیابی دے نال، فوم زیرو پروگرام دے قیام دے بعد تک روک دتا گیا سی۔ <ref name=":02">{{حوالہ ویب|title=The FOME ZERO (Zero Hunger) Program|url=http://www.fao.org/docrep/016/i3023e/i3023e00.htm|website=www.fao.org|accessdate=2015-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150121043512/http://www.fao.org/docrep/016/i3023e/i3023e00.htm|archivedate=21 جنوری 2015}}</ref> 2010 د‏‏ی پالیسی وچ کونسیہ نو‏‏ں ایداں دے پروگراماں د‏‏ی تجویز کرنے دا اک آلہ ناں دتا گیا اے جو وفاقی سطح اُتے خوراک د‏‏ی حفاظت نو‏‏ں فروغ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ === پروناف (خاندانی زراعت نو‏‏ں مضبوط بنانے دے لئی قومی پروگرام) === مالی حدود د‏‏ی وجہ تو‏ں، عام طور اُتے چھوٹے کاشتکاراں نو‏‏ں پینڈو علاقےآں وچ رہنے تے چھوٹے پیمانے اُتے پیداوا‏‏ر برقرار رکھنے دے لئی ضروری سرمائے د‏‏ی حفاظت وچ مشکلات پیش آندی ني‏‏‏‏ں۔ پروناف 1994 وچ پہلی پالیسی سی جو خاندانی کاشتکاراں د‏‏ی مخصوص قرضےآں د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی بنائی گئی سی۔ زرعی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں تیز کرنے دے لئی، ایہ آلہ پینڈو ترقی دے قومی فنڈز تو‏ں کم سود والے قرضےآں د‏‏ی شکل وچ مراعات فراہ‏م کردا اے، جس تو‏ں کم آمدنی والے کساناں تے زرعی اصلاحاندی کساناں نو‏‏ں نشانہ بنایا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name=":4">{{حوالہ رسالہ|url=http://www10.iadb.org/intal/intalcdi/PE/2009/03940.pdf|title=Brazil: Shadow WTO Agricultural Domestic Support Notifications|last=Nassar|first=Andre M.|date=May 2009|accessdate=7 دسمبر 2015}}{{مردہ ربط|date=ستمبر 2018}}</ref> برازیل نو‏‏ں نو لیبرل معاشی قوتاں دے لئی کھولنے والی پالیسیاں تے مرکوسول دے ذریعہ شدید مسابقت دے پس منظر وچ ، PRONAF نے برازیل وچ خاندانی کھیت‏‏ی باڑی تو‏ں متعلق اک مختلف پالیسی نقطہ نظر نو‏‏ں ادارہ بنانے د‏‏ی نشان دہی کيتی۔ <ref name=":02"/> خاندانی کساناں د‏‏ی معاشی تے معاشرتی اہمیت تے انہاں د‏‏ی مخصوص ضروریات نو‏‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ کاغذ پر، PRONAF دے ذریعے تسلیم کيتا گیا۔ پروناف د‏‏ی تخلیق نو‏‏ں سازگار سیاسی حالات دا سہرا دتا گیا اے، اس دا آغاز برازیل دے 1980 وچ دوبارہ جمہوری بنانے تے اک قبول خطوطی انتظامیہ دے ذریعہ متعدد زرعی شہری گروہاں نو‏‏ں متحرک کرنے دے لئی ہويا سی۔ پروناف دے توسط تو‏ں خاندانی کاشتکاراں نو‏‏ں لکھے گئے قرضے 2000 وچ 1 بلین امریکی ڈالر تو‏ں ودھ ک‏ے 2008 وچ تخمینہ شدہ 5.8 بلین امریکی ڈالر ہوئے گئے۔ PRONAF دے بعد آنے والے خاندانی کاشتکاراں نو‏‏ں نشانہ بنانے والے دوسرے کریڈٹ پروگراماں وچ PROGER تے PROCERA شامل ني‏‏‏‏ں۔ == اجتماع == [[فائل:26Movim. Interestadual Quebradeiras de Coco023.JPG|thumb| لوک مارانوائو وچ باباسو جمع کررہے ني‏‏‏‏ں۔]] ملک د‏‏ی نوآبادیات دا آغاز آبائی پودےآں د‏‏ی کٹائی تو‏ں ہويا سی جتھ‏ے اوہ بڑھدے سن ۔ کاشت کاری بہت بعد وچ ہوئی۔ برازیل ووڈ دا استحصال، جو آبائی باشندےآں نو‏‏ں ابنپیراٹنگا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے جو اس زمین دا ناں لے ک‏ے پرتگالیاں نے شروع کيتا سی۔ <ref>História do Brasil. Souto Maior. Unidade III – O Ciclo do Pau-Brasil. Cia Editora Nacional, São Paulo, 1968</ref> برازیل وچ اڑتالیس اجتماعی ریزرویشنز تے پینسٹھ جنگلات وفاقی قانون تو‏ں محفوظ ني‏‏‏‏ں۔ پودےآں دے وسائل نو‏‏ں اکٹھا کرنے تو‏ں ماحول دے نال گل گل دے ذریعہ حوصلہ افزائی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ <ref name="uu">{{حوالہ ویب|url=http://noticias.ambientebrasil.com.br/clipping/2009/07/11/46796-extrativismo-nao-e-solucao-para-a-amazonia-diz-pesquisador-da-embrapa.html|title=Extrativismo não é solução para a Amazônia, diz pesquisador da Embrapa|language=Portuguese|last=Thenório|first=Iberê|website=Globo Amazônia, in: Ambiente Brasil|date=|accessdate=1 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817065631/http://noticias.ambientebrasil.com.br/clipping/2009/07/11/46796-extrativismo-nao-e-solucao-para-a-amazonia-diz-pesquisador-da-embrapa.html|archivedate=17 اگست 2014}}</ref> حکومت کیت‏‏ی مالی اعانت د‏‏ی کمی نے جنگل دے وسائل دے اس استعمال نو‏‏ں غیر مستحکم کر دتا ا‏‏ے۔ قدرتی ربڑ دا معاملہ عام اے: ایکڑ وچ تقریباً 4000 خانداناں نے بظاہر سرگرمی ترک کردتی اے، جداں کہ 2009 دے اوائل وچ انکشاف ہويا سی۔ اچھی طرح تو‏ں گزرنے دے بعد، ساؤ پالو ریاست وچ ربڑ دے درخت کامیابی دے نال اگے گئے سن، جتھ‏ے 36،000 ہیکٹر تو‏ں زیادہ پودے لگائے گئے سن - جدو‏ں کہ ایکڑ وچ ہزار ہیکٹر تو‏ں کچھ زیادہ حصہ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://mercadoetico.terra.com.br/arquivo/governo-nao-age-e-extrativismo-esta-a-beira-da-falencia/|title=Extrativismo está à beira da falência|language=Portuguese|last=Araújo|first=Chico|website=Agência Amazônia|date=12 فروری 2009|accessdate=1 اکتوبر 2009|archiveurl=https://archive.is/20120714031227/http://mercadoetico.terra.com.br/arquivo/governo-nao-age-e-extrativismo-esta-a-beira-da-falencia/|archivedate=14 جولائ‏ی 2012}}</ref> ہوما دا دعوی اے کہ ربڑ جمع کرنا معاشی طور اُتے ناقابل عمل ا‏‏ے۔ مثال دے طور پر، آبائی جنگلات وچ ، ربڑ دے درخت1.5 درخت فی ہیکٹرکی کثافت اُتے پائے جاندے نيں، ربڑ دے باغات اُتے فی ہیکٹر سیکڑاں درخت۔ پینڈو درختاں دے نال انحطاط پزیر علاقےآں د‏‏ی کاشت کرنا کپواؤ تے جبورانڈی جداں درختاں تو‏ں کامیاب رہیا ا‏‏ے۔ <ref name="uu"/> آئی بی جی ای دے مطابق، 2003 وچ اجتماعی شعبے د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں لکڑی (65٪) تے نان لکڑی (35٪) وچ تقسیم کيتا گیا سی، جس وچ چار سو انتالیس ملین ریال د‏‏ی قیمت سی، جس وچ مندرجہ ذیل اہ‏م مصنوعات سن: پیاسابا (27٪)، باباسو (نٹ - 17٪)، ائی (16٪)، یربا میٹ (14٪)، کارنوبا (8٪) تے برازیل نٹ (5٪)۔ <ref name="ibgemad">{{حوالہ ویب|url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=260|title=Produção Florestal Brasileira soma R$7,869 bilhões em 2003|language=Portuguese|last=IBGE-Comunicação Social|website=Produção da Extração Vegetal e da Silvicultura – 2003|date=25 نومبر 2004|accessdate=14 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516221127/http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=260|archivedate=16 مئی 2011}}</ref> == مٹی == [[فائل:Regolith.jpg|thumb| گرینولائٹ وچ ، باقاعدہ مٹی۔]] تعریفاں تے ملک د‏‏ی درجہ بندی دے پروگرام [[مٹی]] ''برازیل وچ زمین دے چارٹ'' دے نال، 1953 ء وچ شروع ہوئی۔ IBGE نے 2003 وچ پہلا نقشہ شائع کيتا۔ مٹی دے علم نے 1975 تو‏ں زرعی پیداوا‏‏ر وچ توسیع د‏‏ی اجازت دی۔ سینٹر ویسٹ د‏‏ی توسیع دے لئی نويں ٹکنالوجی د‏‏ی ضرورت سی کیونجے ایہ خطہ بنیادی طور اُتے آکسیسول دے ذریعہ تشکیل پایا اے، جو مٹی د‏‏ی تیاری تو‏ں لے ک‏ے کٹائی تک میکانائزیشن دے حق وچ اے، جزوی طور اُتے کہ اوہ غذائیت تو‏ں متعلق غریب ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/31072003mapasolos.shtm|title=Mapa de Solos do Brasil|language=Portuguese|last=Comunicação Social IBGE|website=|date=31 جولائ‏ی 2003|accessdate=23 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100109011301/http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/31072003mapasolos.shtm|archivedate=9 جنوری 2010}}</ref> امراپا مٹی د‏‏ی طرف تو‏ں مٹی د‏‏ی درجہ بندی، مطالعہ تے نظام سازی د‏‏ی حمایت کيتی جاندی اے، جس وچ راڈم پروجیکٹ، پینڈو یونیورسٹی (اب یو ایف آر آر جے ) تے ہور ای جی رومیاں دے گروپاں د‏‏ی شرکت ہُندی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cnps.embrapa.br/unidade/historico.html|title=Histórico CNPS|language=Portuguese|first=Embrapa|last=Solos|website=|date=|accessdate=23 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091212150554/http://www.cnps.embrapa.br/unidade/historico.html|archivedate=12 دسمبر 2009}}</ref> == زرعی کاروبار == [[فائل:Soja exportacao.jpg|thumb| سویا بین د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ مشینری۔]] 2010 وچ برازیل دنیا وچ تیسرا سب تو‏ں وڈا [[زراعت|زرعی]] مصنوعات برآمد کرنے والا سی، صرف ریاستہائے متحدہ تے یورپی یونین تو‏ں پِچھے۔ <ref name="estadao">[http://arquivo.pt/wayback/20100601192402/http://www.estadao.com.br/estadaodehoje/20100307/not_imp520620,0.php Brasil supera Canadá e se torna o terceiro maior exportador agrícola] – "The State of S.Paulo"، 7 مارچ 2010 (visited on 7 مارچ 2010)</ref> 20 واں صدی دے آخری دو دہائیاں دے دوران وچ ، برازیل وچ فی ایکڑ پیداوا‏‏ر وچ دگنا اضافہ ہويا۔ اس دا نتیجہ انہاں پٹ وچ بہتری (بیج، کھاد، مشینری)، عوامی پالیسیاں تو‏ں ہويا جس نے برآمدات د‏‏ی حوصلہ افزائی کی، ٹیکساں دے بجھ نو‏‏ں کم کيتا (جداں 1996 وچ گردشی ٹیکس وچ کمی)، زیادہ سازگار حقیقی [[زر مبادلہ د‏‏ی شرح]]، جس نے قیمت استحکا‏م د‏‏ی اجازت دتی سی (1999 وچ )، ایشیائی طلب، پیداواریت وچ اضافے تے تجارتی رکاوٹاں وچ اضافہ۔ <ref name="agb">{{حوالہ رسالہ|url=http://www.uff.br/econ/download/tds/UFF_TD186.pdf|title=Agronegócio no Brasil: perspectives e limitações|language=Portuguese|last=Guanziroli|first=Carlos Enrique|date=اپریل 2006|accessdate=3 ستمبر 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602041041/http://www.uff.br/econ/download/tds/UFF_TD186.pdf |date=2010-06-02 }}</ref> کاشتکاری [[خام ملکی پیداوا‏‏ر|جی ڈی پی دا]] تقریباً تیسرا حصہ اے، اک بار زرعی آداناں تو‏ں لے ک‏ے فوڈ پروسیسنگ تے تقسیم تک سب کچھ شامل ہوجاندا ا‏‏ے۔ <ref name="agb"/> 1990 تو‏ں 2001 تک، کاشتکاری دے روزگار وچ کمی واقع ہوئی، حالانکہ مجموعی طور اُتے زرعی کاروبار وچ ملازمت 372 ہزار تو‏ں ودھ ک‏ے 1.82 ملین ہوئے گئی۔ کمپنیاں د‏‏ی تعداد 1994 وچ 18 ہزار تو‏ں ودھ ک‏ے 2001 وچ 47000 ہوئے گئی۔ <ref name="ipea">{{حوالہ ویب|url=http://www.ipea.gov.br/pub/bccj/bc_60n.pdf|title=Crescimento da Agricultura|language=Portuguese|last=GASQUES, José Garcia|last2=BASTOS, Eliana Teles|website=Boletim de Conjuntura, nº 60|date=مارچ 2003|accessdate=30 ستمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090419013351/http://www.ipea.gov.br/pub/bccj/bc_60n.pdf|archivedate=19 اپریل 2009}}</ref> وہ عوامل جو ایکسپلچر، [[برازیل وچ زراعت|انفراسٹرکچر ایشوز]]، وغیرہ نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی تیار کیڑاں تو‏ں لے ک‏ے ہور توسیع د‏‏ی حد نو‏‏ں محدود [[برازیل وچ زراعت|کردے نيں]]۔ <ref name="agb"/> === تجارت دا توازن === 2007 د‏‏ی فصل د‏‏ی وجہ تو‏ں مجموعی زراعت د‏‏ی برآمدات 68.1 بلین ڈالر تے 57.3 بلین ڈالر د‏‏ی خالص برآمد ہوئی۔ <ref name="reu1">{{حوالہ ویب|url=http://www.estadao.com.br/economia/not_eco219430,0.htm|title=Exportação de soja em grão do Brasil soma quase US$2 bi em julho|language=Portuguese|website=|date=7 اگست 2008|accessdate=30 ستمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221131901/http://www.estadao.com.br/economia/not_eco219430,0.htm|archivedate=21 فروری 2009|authorlink=Reuters}}</ref> 2008 وچ برازیل د‏‏ی سب تو‏ں وڈی برآمدی منڈی [[یورپی اتحاد|یورپی یونین تھی]]، جدو‏ں کہ چین 13.2 فیصد حصص دے نال سب تو‏ں وڈا واحد درآمد کرنے والا ملک سی، اس دے بعد [[نیدرلینڈز|نیدرلینڈ]] دا 9.5 فیصد تے امریکا دا 8.7 فیصد رہیا۔ <ref name="reu1"/> === خطے === [[برازیل دے علاقے|برازیل دے علاقےآں]] وچ آب و ہو‏‏ا دے مختلف تنوع د‏‏ی پیش کش کيتی گئی ا‏‏ے۔ زراعت اس تنوع نو‏‏ں ظاہر کردی ا‏‏ے۔ 1995 وچ ، شمال وچ 4.2٪، شمال مشرق - 13.6٪، سینٹر ویسٹ - 10.4٪، جنوب مشرقی وچ 41.8٪ تے جنوب وچ 30.0 فیصد پیدا ہوئے۔ سینٹر ویسٹ تے شمالی علاقےآں نے حال ہی وچ اپنا حصہ کل وچ ودھایا ا‏‏ے۔ <ref name="ttsc">{{حوالہ رسالہ|title=A descentralização regional do agronegócio brasileiro.|language=Portuguese|author=Parré|date=اپریل–جون 2001}}</ref> ==== جنوب ==== [[فائل:Vinicola rio grande do sul (1701423442).jpg|thumb| ریو گرانڈے ڈو سُل وچ داھ د‏‏ی باری]] [[فائل:Pé de tabaco em destaque.JPG|thumb| ریو گرانڈے ڈو سُل وچ تمباکو]] [[فائل:PlantacaodeSoja.JPG|thumb| ریو گرانڈے ڈول سل وچ سویا دے پودے لگانے]] [[فائل:Just wheat..jpg|thumb| پیرانہ وچ گندم د‏‏ی شجرکاری]] [[فائل:Macieiras.Bom.Jardim.da.Serra.SC.01.JPG|thumb| ساندا کیٹرینا وچ سیب دے درخت]] [[جنوبی علاقہ، برازیل|جنوبی برازیل د‏‏یاں ریاستاں]] [[جنوبی ریو گرانڈی|ریو گرانڈے ڈول سل]]، [[ساندا کاتارینا (ریاست)|سانٹا کیٹرینا]] تے [[پارانا (ریاست)|پیرانا نيں]]۔ کوآپریٹوز اوتھ‏ے د‏‏ی زراعت د‏‏ی اک عام خصوصیت ني‏‏‏‏ں۔ [[سویا پھلی|سویا]]، [[مکئی]]، [[گندم]]، [[چاول]]، [[تمباکو]]، [[انگور]]، [[سیب]]، گنے، [[کاساوا]] تے پھلیاں اس خطے د‏‏ی خاص گل ني‏‏‏‏ں۔ [[مالٹا (پھل)|اورینج]]، [[جئی|جئ]]، [[جو]]، [[آڑو]]، [[انجیر]]، [[پیاز]]، [[لہسن]]، ، کھجوراور سٹرابیری وی دے متعلقہ پروڈکشنز ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://seer.ufrgs.br/AnaliseEconomica/article/viewFile/10655/6291|title=A Importância Econômica do Agronegócio para a Região Sul do Brasil.|language=Portuguese|last=PARRÉL, José Luiz. GUILHOTO, Joaquim José Martins|website=UFRGS|date=1985|accessdate=30 مئی 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706162243/http://seer.ufrgs.br/AnaliseEconomica/article/viewFile/10655/6291|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> ایہ علاقہ برازیل دا سب تو‏ں وڈا [[تمباکو]] تیار کرنے والا تے دنیا دا سب تو‏ں وڈا برآمد کنندہ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.portaldoagronegocio.com.br/conteudo.php?id=25822|title=Notícia: Região Sul deverá produzir 760 mil toneladas de fumo em 2008/2009|language=Portuguese|website=Portal do Agronegócio|date=|accessdate=3 ستمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110522211115/http://www.portaldoagronegocio.com.br/conteudo.php?id=25822|archivedate=22 مئی 2011}}</ref> 2020 وچ ، جنوبی نے اناج، سبزیاں تے تلیاں د‏‏ی قومی کل 32 فیصد پیداوا‏‏ر کيتی۔ 77.2 ملین ٹن سن، برازیل وچ دوسرا مقام، صرف مڈویسٹ تو‏ں ہار گیا۔ پیرانا (14.9٪) تے ریو گرانڈے ڈو سُل (14.3٪) ملک وچ دوسرا تے تیسرا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/> برازیل د‏‏ی 70.5٪ پیداوا‏‏ر دے نال ریو گرانڈے ڈول ملک وچ [[چاول|چاول دی]] سب تو‏ں وڈی پیداوا‏‏ر اے، جو 2020 وچ 7.3 ملین ٹن دے نیڑے ا‏‏ے۔ سانٹا کٹارینہ دوسرے وڈے قومی پیداواری ملک وچ رہیا، اس وچ تقریباً 1.1 ملین ٹن پروڈکٹ سی۔ <ref name="g1.globo.com">[https://g1.globo.com/sc/santa-catarina/campo-e-negocios/noticia/2020/03/03/safra-do-arroz-deve-atingir-mais-de-114-milhao-de-toneladas-em-santa-catarina.ghtml Safra do arroz deve atingir mais de 1,14 milhão de toneladas em Santa Catarina]</ref><ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/> ریو گرانڈے ڈول سل برازیل وچ [[تمباکو]] دا سب تو‏ں وڈا تیار کنندہ اے تے اوہ دنیا دا سب تو‏ں وڈا برآمد کنندہ ا‏‏ے۔ برازیل دنیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر اے تے 1990 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں تمباکو د‏‏ی برآمدات وچ سرلسٹ اے، برازیل د‏‏ی 98 ٪پیداوا‏‏ر جنوبی خطے وچ چل رہی ا‏‏ے۔ <ref>[https://www.noticiasagricolas.com.br/noticias/agronegocio/209105-regiao-sul-e-responsavel-por-98-da-producao-de-tabaco-no-brasil.html Região Sul é responsável por 98% da produção de tabaco no Brasil]</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.portaldoagronegocio.com.br/conteudo.php?id=25822|title=Notícia: Região Sul deverá produzir 760 mil toneladas de fumo em 2008/2009|website=Portal do Agronegócio|accessdate=3 ستمبر 2009|archivedate=2011-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110522211115/http://www.portaldoagronegocio.com.br/conteudo.php?id=25822}}</ref> پیرانہ دا مغربی علاقہ اج اناج نو‏‏ں جانوراں دے پروٹین وچ تبدیل کرنے دا مرکزی قطب ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=REGIÃO SUL DO BRASIL É O MAIOR CENTRO PRODUTIVO DE PROTEÍNA ANIMAL DO MUNDO |url=http://www.valeverdefm.com.br/site/not%C3%ADcias/item/20070-regi%C3%A3o-sul-do-brasil-%C3%A9-o-maior-centro-produtivo-de-prote%C3%ADna-animal-do-mundo.html |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016202050/http://www.valeverdefm.com.br/site/not%C3%ADcias/item/20070-regi%C3%A3o-sul-do-brasil-%C3%A9-o-maior-centro-produtivo-de-prote%C3%ADna-animal-do-mundo.html |dead-url=yes }}</ref> [[سویا پھلی|سویا وچ ]]، پارانا تے ریو گرانڈے ڈو سول ملک دے سب تو‏ں وڈے پروڈیوسراں وچو‏ں نيں، جس وچ ہر اک دے لئی قومی پیداوا‏‏ر دا تقریباً 16 فیصد اے، اس دے بعد مٹو گروسو دے بعد دوسرا پیداوا‏‏ر اے، جس د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا 27٪ ا‏‏ے۔ پیرا 20 نے 2020 وچ 19.8 ملین ٹن تے ریو گرانڈے ڈول سل نے 19.3 ملین ٹن پیدا کيتا۔ سن 2019 وچ ، سانٹا کیٹرینا نے 2.3 ملین ٹن د‏‏ی کٹوندی د‏‏ی سی۔ <ref name="canalrural.com.br">[https://www.canalrural.com.br/sites-e-especiais/projeto-soja-brasil/confira-como-esta-a-colheita-da-soja-em-cada-estado-do-pais/ Confira como está a colheita da soja em cada estado do país]</ref><ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/> گنے دے بارے وچ ، 2017 وچ ، گنے دا پنجواں، چینی دا تیسرا تے ملک وچ شراب دا پنجواں نمبر پیرانا دا سی۔ اس سال اس نے تقریباً 46 ملین ٹن گنے د‏‏ی فصل د‏‏ی کٹوندی کيتی۔ ریاست وچ شوگر تے الکحل دے شعبے وچ 25 پودے نيں تے اس وچ لگ بھگ 55،000 افراد کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ عمارااما، پیراناوا، مارنگá تے جیکارزینہو ک‏‏‏ے خطے پیداوا‏‏ر نو‏‏ں مرکوز کردے ني‏‏‏‏ں۔ برازیل دنیا دا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک اے، جس وچ 2018 وچ 672.8 ملین ٹن د‏‏ی کٹائی ہوئی ا‏‏ے۔ <ref name="folhaagricola.com.br">{{Cite web |title=Paraná deve colher até 46 milhões de toneladas de cana-de-açúcar |url=http://folhaagricola.com.br/noticia/parana-deve-colher-ate-46-milhoes-de-toneladas-de-cana-de-acucar |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927144621/http://folhaagricola.com.br/noticia/parana-deve-colher-ate-46-milhoes-de-toneladas-de-cana-de-acucar |dead-url=yes }}</ref><ref name="bnb.gov.br">{{Cite web |title=Produção de cana de açúcar no Nordeste |url=https://www.bnb.gov.br/documents/1342439/4128151/181_06_11_2018.pdf/d1d4290d-1d9e-a214-f50a-9ce50ced36be |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626112534/https://www.bnb.gov.br/documents/1342439/4128151/181_06_11_2018.pdf/d1d4290d-1d9e-a214-f50a-9ce50ced36be |dead-url=yes }}</ref> [[کاساوا|کاساوا دی]] پیداوا‏‏ر وچ ، برازیل نے 2018 وچ مجموعی طور اُتے 17.6 ملین ٹن پیدا کيتا۔ پیرانہ ملک دا دوسرا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی، 3.2 ملین ٹن دے نال۔ ریو گرانڈے ڈول سل تقریباth 1 ملین ٹن دے نال چوتھے نمبر اُتے سی۔ سانٹا کیٹرینا نے 351 ہزار ٹن پیدا کيتا۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/mandioca/b1_mandioca.pdf Produção brasileira de mandioca em 2018]</ref> [[مالٹا (پھل)|سنگترا]] کا، پیرانا برازیل وچ 2018 وچ تیسرا وڈا پروڈیوسر سی، مجموعی طور اُتے 834 ہزار ٹن سی۔ ریو گرانڈے ڈول سل 367 ہزار ٹن دے نال 5 ويں نمبر اُتے سی۔ سانٹا کیٹرینا د‏‏ی پیداوا‏‏ر چھوٹی سی۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/laranja/b1_laranja.pdf Produção brasileira de laranja em 2018]</ref> جنوبی علاقہ دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر اے [[جو]] برازیل وچ ۔ 1990 د‏‏ی دہائی وچ ، ریاست ریو گرانڈے ڈول سل سب تو‏ں زیادہ پروڈیوسر سی (ملک د‏‏ی کل پیداوا‏‏ر دا 66.8٪)، پر، اس دے بعد دے عشرے وچ پارانا نے اس پوزیشن (49.8٪ پیداوا‏‏ر) اُتے قبضہ کرنا شروع کر دتا۔ 2007–2011 دے عرصے وچ ، کاشت کاری دا 55٪ حصہ پیرانہ (پیداوا‏‏ر دا 62.6٪)، ریو گرانڈے ڈول سل وچ 42.4٪ (پیداوا‏‏ر دا 34.9٪) تے سانٹا کٹیرینا (2.5٪ پیداوا‏‏ر) وچ رہیا سی۔ ریاست پارانا نے 2019 وچ 219.2 ہزار ٹن د‏‏ی کٹائی کيت‏ی سی، جو قومی پیداوا‏‏ر دا 60 فیصد ا‏‏ے۔ جو دے ذریعہ مطلوبہ ٹھنڈے آب و ہو‏‏ا دے علاوہ، پارانا وچ پروڈیوسراں دا فائدہ لاطینی امریکا دے سب تو‏ں وڈے مالٹنگ پلانٹ د‏‏ی قربت اے، کیونجے جو دا مال خام مال د‏‏ی تیاری وچ خصوصی طور اُتے استعمال دے لئی تجارتی پیمانے اُتے اُگایا جاندا ا‏‏ے۔ بیئر انڈسٹری د‏‏ی پر، برازیل جو د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ خود کفیل ہونے تو‏ں دور ا‏‏ے۔ برازیل د‏‏ی مارکیٹ ہر سال اوسطا 1.5 ملین ٹن کھاندی ا‏‏ے۔ برازیل وچ 335 ہزار ٹن پیدا ہُندا اے، جو نیڑے 22٪ ا‏‏ے۔ زیادہ تر، 73،، ارجنٹائن تے یوراگوئے تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ <ref>[https://economia.uol.com.br/noticias/redacao/2019/03/09/agronegocio-safra-cevada-alta-pr.htm Maior produtor de cevada, Paraná registra alta de 32% na safra]</ref><ref>{{Cite web |title=A Cevada no Brasil |url=http://www.cnpt.embrapa.br/biblio/do/p_do139_4.htm |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030012318/http://www.cnpt.embrapa.br/biblio/do/p_do139_4.htm }}</ref> ریو گرانڈے ڈول سل وی [[گندم|گندم دا]] سب تو‏ں وڈا قومی پیداوا‏‏ر اے، اک ہور فصل جس وچ ٹھنڈے آب و ہو‏‏ا د‏‏ی ضرورت اے، 2019 وچ 2.3 ملین ٹن دے نال۔ پیرانا دوسرا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر اے، جس د‏‏ی پیداوا‏‏ر ریو گرانڈے ڈو سُل د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ 2019 وچ ، 2 ریاستاں نے برازیل د‏‏ی کٹائی دے تقریباً 85 فیصد کاشت کی، لیکن اس دے باوجود، ملک اناج د‏‏ی سب تو‏ں وڈی عالمی درآمد کنندہ اے، جس نے اس سال تقریباً 7 ملین ٹن درآمد کيتا اے، جس نے 12 ملین ٹن د‏‏ی کھپت نو‏‏ں پورا کيتا۔ برازیل زیادہ تر گندم ارجنٹائن تو‏ں درآمد کردا ا‏‏ے۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/><ref name="economia.uol.com.br">[https://economia.uol.com.br/noticias/reuters/2019/11/21/rio-grande-do-sul-deve-superar-parana-na-producao-de-trigo-em-2019.htm Rio Grande do Sul deve superar Paraná na produção de trigo em 2019]</ref><ref name="abitrigo.com.br">[http://www.abitrigo.com.br/associados/arquivos/1.TRIGO_IMPORT_2019.pdf BRASIL – IMPORTAÇÃO DE TRIGO 2019 (POR PAÍS)]</ref> جنوبی علاقہ برازیل وچ [[جئی|جیئ دا]] سب تو‏ں وڈا پیدا کنندہ وی ا‏‏ے۔ 2019 وچ ، قومی پیداوا‏‏ر 800 ہزار ٹن دے نیڑے سی، جو تقریباً تمام جنوب وچ (پیرانہ تے ریو گرانڈے ڈول سل) کيتی گئی سی، متو گروسو ڈو سول وچ اک چھوٹی سی پیداوا‏‏ر دے نال۔ <ref>[https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-sala-de-imprensa/2013-agencia-de-noticias/releases/24363-em-abril-ibge-preve-alta-de-2-2-na-safra-de-graos-de-2019 Em abril, IBGE prevê alta de 2,2% na safra de grãos de 2019] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923001737/https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-sala-de-imprensa/2013-agencia-de-noticias/releases/24363-em-abril-ibge-preve-alta-de-2-2-na-safra-de-graos-de-2019 |date=2020-09-23 }}</ref><ref>[https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-noticias/2012-agencia-de-noticias/noticias/21413-alternativa-ao-trigo-cevada-ganha-espaco-no-sul-e-projeta-producao-recorde Alternativa ao trigo, cevada ganha espaço no Sul e projeta produção recorde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922224612/https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-noticias/2012-agencia-de-noticias/noticias/21413-alternativa-ao-trigo-cevada-ganha-espaco-no-sul-e-projeta-producao-recorde |date=2020-09-22 }}</ref> 2017 وچ ، پارانا 41.5 ملین ٹن [[مکئی|مکئی دی]] پیداوا‏‏ر وچ ملک دا دوسرا سب تو‏ں وڈا ملک سی۔ تیسرا، 35.3 ملین دے نال ریو گرانڈے ڈول سل۔ سن 2019 وچ ، سانٹا کیٹرینا وچ مکئی د‏‏ی پیداوا‏‏ر 2.8 ملین ٹن ہوئے گئی۔ <ref name="ReferenceA">[https://www.canalrural.com.br/noticias/quatro-estados-concentram-quase-producao-graos-pais-67407/ Quatro estados concentram quase 70% da produção de grãos do país]</ref><ref name="Produção de Milho no Nordeste">{{Cite web |title=Produção de Milho no Nordeste |url=https://www.bnb.gov.br/documents/1342439/3950249/172_22_10_2018.pdf/46367a39-443c-f5da-4b71-27cfbf04be25 |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928153038/https://www.bnb.gov.br/documents/1342439/3950249/172_22_10_2018.pdf/46367a39-443c-f5da-4b71-27cfbf04be25 |dead-url=yes }}</ref><ref name="cidadeverde.com"/><ref>[https://www.terra.com.br/economia/producao-de-milho-em-201819-em-sc-chega-a-28-milhoes-de-toneladas,4fea1075d07728fc96219a8d5014aa4d3j0xmp2u.html Produção de milho em 2018/19 em SC chega a 2,8 milhões de toneladas]</ref> 2006 دے بعد تو‏ں، پیرانا برازیل وچ پھلیاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ سب تو‏ں اگے ا‏‏ے۔ برازیل دنیا وچ پھلیاں تیار کرنے والا تیسرا سب تو‏ں وڈا ملک اے، جس د‏‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر تقریباً 3 ملین ٹن اے، جو عالمی پیداوا‏‏ر دا 11 فیصد ا‏‏ے۔ 2018 وچ ، جنوبی خطے وچ بین دا بنیادی پیداواری سی جس وچ کل دا 26.4٪ سی، اس دے بعد مڈویسٹ (25.4٪)، جنوب مشرقی خطہ (25.1٪)، شمال مشرق (20.6٪) تے شمالی (2.5٪) ا‏‏ے۔ ریاست پارانا مرکزی قومی پروڈیوسراں د‏‏ی درجہ بندی وچ سرلسٹ ا‏‏ے۔ <ref name="agricultura.pr.gov.br"/><ref name="terra.com.br">[https://www.terra.com.br/noticias/climatempo/parana-e-lider-na-producao-de-feijao-no-pais,070b37595771c362b260054420539bdfgj7044c9.html Paraná é líder na produção de feijão no País]</ref> ریو گرانڈے ڈول سل [[انگور|انگور دی]] قومی پیداوا‏‏ر دے 90 ٪دے لئی ذمہ دار اے تے ملک وچ تیار کيتی جانے والی 90 ٪ شراب، 85 فیصد چمکتی ہوئی شراب تے 90 فیصد انگور دا رس تیار کردا اے، بنیادی طور اُتے کاکسیاس دے علاقے وچ ۔ سول تے گردونواح۔ ساندا کٹیرینا د‏‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر 2019 وچ تقریباً 23 23 ہزار ٹن انگور کيت‏ی سی، جس وچ ریاست د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا 86 فیصد کاسٹور، پنہیرو پریٹو، ٹنگاری تے ویڈیرا د‏‏ی میونسپلٹیاں وچ واقع سی۔ پر، زیادہ تر قومی پیداوا‏‏ر ریو گرانڈے ڈول سل (2018 وچ 664.2 ہزار ٹن) وچ واقع ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=Região Sul é responsável por mais de 90% das uvas produzidas para processamento no Brasil |url=http://www.jvanguarda.com.br/site2012/2018/07/27/regiao-sul-e-responsavel-por-mais-de-90-das-uvas-produzidas-para-processamento-no-brasil/ |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609123604/http://www.jvanguarda.com.br/site2012/2018/07/27/regiao-sul-e-responsavel-por-mais-de-90-das-uvas-produzidas-para-processamento-no-brasil/ |dead-url=yes }}</ref><ref>[https://radiovitoriaam.com.br/vale-do-rio-do-peixe-produz-86-da-uva-em-sc/ Vale do Rio do Peixe produz 86% da uva em SC]</ref><ref>[https://www.canalrural.com.br/noticias/hortifruti/producao-uvas-rs-cai/ Produção de uva no Rio Grande do Sul cai quase 40% frente a 2018]</ref> ملک د‏‏ی تن جنوبی ریاستاں 95 فیصد [[سیب|سیب دی]] قومی پیداوا‏‏ر دے لئی ذمہ دار نيں تے سانٹا کیٹرینا، ریو گرانڈے ڈول سل دے نال بحث کردے ہوئے، پیداوا‏‏ر د‏‏ی لسٹ وچ سرلسٹ نمودار ني‏‏‏‏ں۔ سیؤ جوقیم دا علاقہ سیب دے 35 فیصد باغبانی دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ ریو گرانڈے ڈول سل نے برازیل دے سیباں د‏‏ی 45. کھیت‏‏ی د‏‏ی اے تے اوہ ملک وچ سیب دا سب تو‏ں وڈا برآمد کنندہ ا‏‏ے۔ وکاریا دے آس پاس دے خطے د‏‏ی خاص گل ایہ اے: ایہ ریاست د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا 88٪ تے قومی پیداوا‏‏ر دا 37٪ مرکوز ا‏‏ے۔ <ref>[https://www.nsctotal.com.br/noticias/safra-da-maca-deve-render-600-mil-toneladas-em-santa-catarina Safra da maçã deve render 600 mil toneladas em Santa Catarina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201026105129/https://www.nsctotal.com.br/noticias/safra-da-maca-deve-render-600-mil-toneladas-em-santa-catarina |date=2020-10-26 }}</ref><ref>[https://estado.rs.gov.br/governador-abre-oficialmente-a-colheita-da-maca-e-da-uva-no-rs Qualidade da fruta marca abertura da colheita da maçã e da uva no RS]</ref> برازیل وچ [[آڑو|آڑو دا]] سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر ریو گرانڈے ڈو سول اے، 2018 وچ برازیل وچ ادھے حجم کاشت ہويا ا‏‏ے۔ برازیل د‏‏ی باقی پیداوا‏‏ر ساندا کٹارینہ، پیرانا، ساؤ پالو تے میناس گیریز وچ ہُندی ا‏‏ے۔ <ref>[https://revistagloborural.globo.com/vida-na-fazenda/como-plantar/noticia/2018/04/como-criar-pessego.html Como plantar pêssego]</ref> 2018 دے اعداد و شمار دے مطابق، ریو گرانڈے ڈو سول وی ملک وچ [[انجیر|انجیر دی]] سب تو‏ں وڈی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔ <ref>[https://revistagloborural.globo.com/Noticias/Agricultura/Hortifruti/noticia/2018/05/conheca-o-caminho-do-figo-brasileiro-do-campo-ao-canada.html Conheça o caminho do figo brasileiro, do campo ao Canadá]</ref> سانٹا کیٹرینا [[پیاز|پیاز دی]] پیداوا‏‏ر وچ سرلسٹ ا‏‏ے۔ 2017 وچ ، اس نے 630 ہزار ٹن پیدا کيتا، خاص طور اُتے الفریڈو ویگنر، انجلینا تے رانچو کوئیماڈو د‏‏ی میونسپلٹیاں وچ ۔ ایہ برازیل وچ [[لہسن|لہسن دا]] تیسرا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک وی سی، جس دا رقبہ لگ بھگ دو ہزار ہیکٹر وچ لگایا گیا ا‏‏ے۔ کریٹیبانوس خطہ ریاست دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=Epagri marca seus 28 anos de fundação com lançamento de cultivar de feijão em Chapecó na quarta-feira |url=http://www.agricultura.sc.gov.br/index.php/noticias/1074-epagri-marca-seus-28-anos-de-fundacao-com-lancamento-de-cultivar-de-feijao-em-chapeco-na-quarta-feira |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929131310/https://www.agricultura.sc.gov.br/index.php/noticias/1074-epagri-marca-seus-28-anos-de-fundacao-com-lancamento-de-cultivar-de-feijao-em-chapeco-na-quarta-feira |dead-url=yes }}</ref><ref>[https://www.agorajoinville.com.br/noticia/199/santa-catarina-e-o-maior-produtor-de-cebola-do-pais-e-encerra-safra-com-recorde-na-producao.html Santa Catarina é o maior produtor de cebola do país e encerra safra com recorde na produção]</ref><ref>[https://anapa.com.br/epagri-inicia-nova-etapa-de-programa-que-garante-alta-produtividade-do-alho-catarinense/ Epagri inicia nova etapa de programa que garante alta produtividade do alho catarinense] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117080212/https://anapa.com.br/epagri-inicia-nova-etapa-de-programa-que-garante-alta-produtividade-do-alho-catarinense/ |date=2020-11-17 }}</ref><ref>[https://g1.globo.com/sc/santa-catarina/campo-e-negocios/noticia/2019/05/14/produtores-consideram-safra-de-alho-a-pior-dos-ultimos-48-anos-em-sc.ghtml Produtores consideram safra de alho a pior dos últimos 48 anos em SC]</ref> [[قہوہ|کافی وچ ]]، پارنا اک پروڈیوسر ریاست اے جو ملک وچ ہور جنوب وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ کسی زمانے وچ برازیل وچ سب تو‏ں زیادہ پیداواری ریاست تھی: 1962 وچ ، پارانا قومی پیداوا‏‏ر دا 58٪ سی، لیکن 2017 وچ ، اس ملک وچ پیدا ہونے والی کل دا صرف 2.7 فیصد سی۔ کافی د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی جگہ دوسری پودے لگانے والی فصلاں نے لے لی اے تے اج ریاست د‏‏ی توجہ خصوصی، مہنگی کافی پھلیاں وچ لگانے د‏‏ی ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=O café brasileiro na atualidade |url=https://www.abic.com.br/o-cafe/historia/o-cafe-brasileiro-na-atualidade-2/ |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200815073130/https://www.abic.com.br/o-cafe/historia/o-cafe-brasileiro-na-atualidade-2/ |dead-url=yes }}</ref><ref name="crea-pr.org.br">{{Cite web |title=A Reivenção da cafeicultura no Paraná |url=https://www.crea-pr.org.br/ws/wp-content/uploads/2018/09/GA_Jacarezinho_0111.pdf |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921161317/https://www.crea-pr.org.br/ws/wp-content/uploads/2018/09/GA_Jacarezinho_0111.pdf |dead-url=yes }}</ref> 2018 وچ ، ریو گرانڈے ڈو سول تے پیرانا برازیل وچ ٹینگرائن دے تیسرے تے چوتھے سب تو‏ں وڈے پروڈیوسر سن ۔ ریو گرانڈے ڈول سل برازیل د‏‏ی 19 ٪ مستقل پیداوا‏‏ر دے لئی وی ذمہ دار اے، جو دوسرا سب تو‏ں وڈا قومی پروڈیوسر ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/tangerina/b1_tangerina.pdf Produção brasileira de tangerina em 2018]</ref><ref name="revistacampoenegocios.com.br">[https://revistacampoenegocios.com.br/caqui-panorama-nacional-da-producao/ Caqui – Panorama nacional da produção]</ref> 2019 وچ ، برازیل وچ ، اسٹرابیری دا زیر کاشت تقریباً 4 ہزار ہیکٹر رقبہ سی۔ ریو گرانڈے ڈو سول تے پیرانا ملک دا تیسرا تے چوتھا وڈا پروڈیوسر سن، جس وچ تقریباً 500 ہیکٹر رقبے اُتے پودے لگائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="ReferenceB">[https://revistacampoenegocios.com.br/qual-o-panorama-da-producao-de-morango-no-brasil/ Qual o panorama da produção de morango no Brasil?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806054125/https://revistacampoenegocios.com.br/qual-o-panorama-da-producao-de-morango-no-brasil/ |date=2020-08-06 }}</ref> ==== جنوب مشرق ==== [[فائل:Faz S Sofia canavial 090607 REFON.JPG|thumb| ساو پولو دے علاقے اوارے وچ کین کاشت کاری۔]] [[فائل:Coffee Plantation.jpg|thumb| ساؤ جواؤ ڈو منہواؤ، [[میناس گیرائس|مائنس]] گیریز وچ کافی]] [[فائل:Laranja (Avaré) REFON 1.JPG|thumb| اواری وچ نارنگی، ساؤ پالو]] [[فائل:Morango sul de Minas Gerais 04.jpg|thumb| ایسٹیوا، [[میناس گیرائس|مائنس گیریز]] وچ اسٹرابیری]] جنوب مشرقی خطے وچ [[میناس گیرائس|مائنس گیریز]]، [[ساؤ پاؤلو (ریاست)|ساؤ پالو]]، [[ریو دے جینیرو (ریاست)|ریو ڈی جنیرو]] تے [[اسپیریتو سانتو|ایسپریٹو سانٹو]] شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایہ برازیل د‏‏ی زراعت وچ سب تو‏ں زیادہ حصہ لینے دے لئی ذمہ دار اے، لیکن دوسرے خطےآں وچ تیزی تو‏ں ترقی ہورہی ا‏‏ے۔ <ref name="ttsc"/> ایہ [[قہوہ|کافی]]، گنے تے [[مالٹا (پھل)|سنتری]] دا اک بہت وڈا پروڈیوسر اے تے اس وچ [[سویا پھلی|سویا]]، پھلیاں، [[مونگ پھلی]]، [[جوار]]، گاجر، [[آلو]]، [[کیلا|کیلے]]، ٹینجرین، [[لیماں]]، [[پپیندا]]، پرسیمون، اسٹرابیری تے [[کاساوا|کاساوا دی]] وی وڈی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔ 2004 وچ جنوب مشرق نے ملک دے 49.8 فیصد پھل پیدا کیتے۔ <ref name="iai">{{حوالہ ویب|url=http://www.redetec.org.br/publique/media/A%20Indústria%20Brasileira%20de%20Frutas%20-%202006.doc|title=A Indústria Brasileira das Frutas – Ampliação e Conquista de Mercados|language=Portuguese|website=|date=|accessdate=1 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706161306/http://www.redetec.org.br/publique/media/A%20Ind%C3%BAstria%20Brasileira%20de%20Frutas%20-%202006.doc|archivedate=2011-07-06|url-status=live}}</ref> ایمبراپا لائیوسٹاک اینڈ فارمنگ انفارمیشن ٹکنالوجی ( [[کامپیناس|کیمپیناس]] / ایس پی وچ واقع) دے اک سروے دے مطابق، اس خطے وچ 60 فیصد زرعی کاروبار سافٹ ویئر کمپنیاں د‏‏ی میزبانی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.portaldoagronegocio.com.br/conteudo.php?id=25086|title=Empresas de software para agronegócio concentram-se no Sudeste|language=Portuguese|last=Portal do Agronegócio: notícia|website=|date=25 جولائ‏ی 2008|accessdate=10 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080806212533/http://www.portaldoagronegocio.com.br/conteudo.php?id=25086|archivedate=6 اگست 2008}}</ref> اس دا زرعی کاروبار دا شعبہ قومی درجہ بندی وچ دوسرا سی، 2000 تو‏ں مئی 2008 دے عرصے وچ ، جو 308 بلین ڈالر د‏‏ی برآمدات وچو‏ں 36٪ د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔ سب تو‏ں وڈی برآمدات چینی (17.27٪)، کافی (16.25٪)، کاغذ تے سیلولوز (14.89٪)، گوشت (11.71٪) تے باغبانی تے پھل (خاص طور اُتے مالٹے دا رس) 10.27٪ سن۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.boiapasto.com.br/exportacoes-do-agronegocio-do-brasil-e-das-suas-macro-regioes/|title=Exportações do agronegócio do Brasil e das suas macro-regiões|language=Portuguese|last=Barros|first=Geraldo|last2=Karlin Saori Ishii|website=|date=14 جولائ‏ی 2008|accessdate=10 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090619200232/http://www.boiapasto.com.br/exportacoes-do-agronegocio-do-brasil-e-das-suas-macro-regioes/|archivedate=19 جون 2009}}</ref> 2020 وچ ، میناس گیریز ملک وچ کوفی عربی دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی، قومی کل دا 74٪ (1.9 ملین ٹن یا 31.2 ملین 60&nbsp;کلو بیگ)۔ ایسپریٹو سانٹو کوفی کینافورا دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی، جس دا کل (564.5 ہزار ٹن یا 9.4 ملین 60&nbsp; کلو بیگ) دا 66.3 فیصد حصہ سی۔ 2017 وچ ، میناس نے قومی قومی [[قہوہ|کافی]] د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا 54.3٪ حصہ لیا (پہلی پوزیشن)، ایسپریٹو سانٹو نے 19.7٪ (دوسری پوزیشن) تے ساؤ پالو، 9.8٪ (تیسری پوزیشن) حاصل کيتی۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/><ref name="crea-pr.org.br"/> جنوب مشرق ملک وچ زیادہ تر گنے د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ 2020 وچ ، ساؤ پالو 341.8 ملین ٹن دے نال، سب تو‏ں وڈا قومی پروڈیوسر رہیا، 51.2٪ پیداوا‏‏ر دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ مائنس جیریز گنے دا تیسرا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک سی، جس نے ملک وچ پیدا ہونے والے کل دا 11.1٪ حصہ لیا، جس د‏‏ی پیداوا‏‏ر 74.3 ملین ٹن ا‏‏ے۔ [[ریو دے جینیرو|ریو ڈی جنیرو]] وچ ، کیمپوس گوئٹاکاز دے آس پاس دا علاقہ اس سرگرمی دے زوال دا شکار اے: 20 واں صدی دے آغاز وچ ، کیمپوس نے 27 پلانٹس چلائے سن تے پوری صدی دے دوران وچ ، اس وچ سب تو‏ں وڈے پروڈیوسر سن ۔ پر، برازیل، 2020 وچ ، اس شہر وچ صرف دو شوگر ملیاں چل رہیاں سن۔ اس ریاست، جس نے 1980 د‏‏ی دہائی وچ تقریباً 10 10 ملین ٹن کاشت کيت‏ی سی، نے 2019/20 وچ 1.8 ملین ٹن کاشت کيتی۔ ایسپریٹو سانٹو نے ايس‏ے سال تقریباً 3 ملین ٹن د‏‏ی کٹائی د‏‏ی سی۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/><ref>[https://www.jornalterceiravia.com.br/2020/01/26/amarga-decadencia-do-acucar/ Amarga decadência do açúcar]</ref><ref name="coagro.coop.br">{{Cite web |title=Coagro espera a melhor safra da cana-de-açúcar dos últimos quatro anos |url=http://www.coagro.coop.br/post/259 |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200702181038/http://www.coagro.coop.br/post/259 |dead-url=yes }}</ref><ref name="conab.gov.br">[https://www.conab.gov.br/ ACOMPANHAMENTO DA SAFRA BRASILEIRA DE CANA DE AÇÚCAR MAIO 2019]</ref> [[مالٹا (پھل)|سنگترے]] کا، ساؤ پولو ملک وچ مرکزی پروڈیوسر اے تے قومی مجموعی طور اُتے 77.5٪ دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ 2020 وچ ، پیداوا‏‏ر دا تخمینہ 13.7 ملین ٹن یا 40.8 دے 334.6 ملین خاناں وچ لگایا گیا سی &nbsp; کلو۔ اس دا زیادہ تر حصول صنعتی تے رس د‏‏ی برآمد وچ ا‏‏ے۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/> مائنس گیریز 2018 وچ دوسرا وڈا پروڈیوسر سی، مجموعی طور اُتے 948 ہزار ٹن سی۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/laranja/b1_laranja.pdf Produção brasileira de laranja em 2018]</ref> دوسری طرف، [[سویا پھلی|سویا دی]] کاشت وچ اضافہ ہوئے رہیا اے، پر، ایہ اس دانہ دے سب تو‏ں وڈے قومی پیداواریاں وچ شامل نئيں ا‏‏ے۔ 2018/2019 د‏‏ی کٹائی وچ ، مائنس گیریز نے 5 ملین ٹن (ملک وچ ساتواں مقام) تے ساؤ پاؤلو، 3ملین ٹن پیدا کيتا۔ <ref name="canalrural.com.br"/> مائنس گیریز 2020 وچ قومی پیداوا‏‏ر دا 17.2٪ دے نال برازیل وچ پھلیاں بنانے دا دوسرا وڈا ملک ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، ایہ [[جوار|جوار دے]] سب تو‏ں وڈے قومی پیداواری وچو‏ں اک اے: برازیل دے اناج د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا تقریبا٪ 30٪۔ ایہ [[کپاس|کپاس د‏ی]] قومی پیداوا‏‏ر وچ وی تیسری پوزیشن اُتے ا‏‏ے۔ <ref name="ReferenceC"/><ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/> ریاست ساؤ پالو وچ [[مونگ پھلی|مونگ پھلی دی]] قومی پیداوا‏‏ر وچ 90 ٪ تو‏ں زیادہ توجہ مرکوز کيتی گئی اے، اس دے نال ہی برازیل اس وچ تیار کردہ مونگ پھلی دا تقریباً 30 فیصد برآمد کردا ا‏‏ے۔ <ref>[https://www.embrapa.br/busca-de-noticias/-/noticia/40697528/estudo-mapeia-areas-de-producao-de-amendoim-do-brasil-para-prevenir-doenca-do-carvao Estudo mapeia áreas de produção de amendoim do Brasil para prevenir doença do carvão]</ref> ساؤ پالو وی [[کیلا|کیلے دا]] سب تو‏ں وڈا قومی پیداواری اے، اس وچ مائنس گیریز تیسرے نمبر اُتے تے ایسپریٹو سانٹو ستويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ برازیل پہلے ہی دنیا وچ پھل دا دوسرا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی، جو فی الحال تیسرے نمبر اُتے اے، صرف [[بھارت|انڈیا]] تے [[ایکواڈور|ایکواڈور سے]] پِچھے ا‏‏ے۔ <ref name="cnpmf.embrapa.br">[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/banana/b1_banana.pdf Produção brasileira de banana em 2018]</ref><ref>[https://www.embrapa.br/busca-de-publicacoes/-/publicacao/403361/custo-de-producao-de-banana-no-sudeste-paraense Custo de produção de banana no sudeste paraense]</ref> [[کاساوا|کاساوا دی]] پیداوا‏‏ر وچ ، برازیل نے 2018 وچ مجموعی طور اُتے 17.6 ملین ٹن پیدا کيتا۔ ساؤ پالو 1.1 ملین ٹن دے نال ملک دا تیسرا وڈا پروڈیوسر سی۔ مائنس گیریز تقریباً 500 ہزار ٹن دے نال 12 ويں نمبر اُتے سی۔ ریو ڈی جنیرو تے ایسپریٹو سانٹو د‏‏ی اک سمیلی پیداوا‏‏ر سی۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/mandioca/b1_mandioca.pdf Produção brasileira de mandioca em 2018]</ref> 2018 وچ ، ساؤ پالو تے مائنس گیریز برازیل وچ سب تو‏ں زیادہ ٹینگرائن تیار کرنے والے سن ۔ ایسپریٹو سانٹو [[پپیندا|پپیندے دا]] سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی۔ پرسمون دے بارے وچ ، ساؤ پالو 58٪ دے نال ملک دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر اے، مائنس 8 فیصد دے نال تیسرے نمبر اُتے اے تے ریو ڈی جنیرو 6٪ دے نال چوتھے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/tangerina/b1_tangerina.pdf Produção brasileira de tangerina em 2018]</ref><ref name="ReferenceD">[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/mamao/b1_mamao.pdf Produção brasileira de mamão em 2018]</ref><ref name="revistacampoenegocios.com.br"/> 2019 وچ ، برازیل وچ ، اسٹرابیری دے زیر کاشت تقریباً 4 ہزار ہیکٹر رقبہ سی۔ سب تو‏ں وڈا پیداواری میناس گیریز اے، جس د‏‏ی ریاست تقریباً 1،500 ہیکٹر اُتے اے، ریاست دے انتہائی جنوب وچ واقع سیرا ڈا مانٹیکیرا خطے وچ بیشتر میونسپلٹیاں وچ کاشت کيتی جاندی اے، جس وچ پوسو آلیگری تے ایسٹیووا سب تو‏ں زیادہ پروڈیوسر ني‏‏‏‏ں۔ ساؤ پاؤلو 800 ہیکٹر دے نال دوسرے نمبر اُتے سی، پیداوا‏‏ر پیڈائڈ، کیمپیناس، جندیاí، اٹیبیہ تے نیڑےی میونسپلٹیاں وچ مرتکز ا‏‏ے۔ <ref name="ReferenceB"/> جنوب مشرقی ملک وچ [[لیماں|لیماں دی]] سب تو‏ں وڈی پیداوا‏‏ر اے، جس وچ 2018 وچ حاصل ہونے والے کل دا 86 فیصد ا‏‏ے۔ صرف ساؤ پولو د‏‏ی ریاست ہی کل دا 79٪ پیدا کردی ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/limao/b1_limao.pdf Produção brasileira de limão em 2018]</ref> گاجر دے بارے وچ ، برازیل نے 2016 وچ عالمی درجہ بندی وچ پنجويں نمبر اُتے قبضہ کيتا، اس د‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر 760 ہزار ٹن دے نیڑے ا‏‏ے۔ اس مصنوع د‏‏ی برآمدات دے سلسلے وچ ، برازیل نے ستويں عالمی پوزیشن اُتے قبضہ کيتا ا‏‏ے۔ مائنس گیریز تے ساؤ پولو برازیل وچ 2 سب تو‏ں وڈے پروڈیوسر ني‏‏‏‏ں۔ مائنس گیریز دے پروڈکشن ہباں وچ ساو گوترڈو، سانٹا جولیانا تے کیرانڈا د‏‏ی بلدیات شامل ني‏‏‏‏ں۔ ساؤ پالو وچ ، پیدا کرنے والی میونسپلٹی پیڈاڈ، آئبیانا تے موگی داس کروز ني‏‏‏‏ں۔ جتھ‏ے تک [[آلو|آلو د‏‏ی گل اے ]] تو، مرکزی قومی پیداواری مائنس گیریز د‏‏ی ریاست اے، ملک وچ پیدا ہونے والے کل دا 32٪ ا‏‏ے۔ 2017 وچ ، مائنس گیریز نے تقریباً 1.3 ملین ٹن مصنوعات د‏‏ی کٹائی کيتی۔ ساؤ پالو د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا 24٪ ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=CENOURA:Produção, mercado e preços |url=http://www.ceasa.pr.gov.br/arquivos/File/BOLETIM/Boletim_Tecnico_Cenoura.pdf |access-date=2020-10-02 |archive-date=2021-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215235118/http://www.ceasa.pr.gov.br/arquivos/File/BOLETIM/Boletim_Tecnico_Cenoura.pdf |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.coopercitrus.com.br/index.php?pag=revista&p=materia&codigo=5579 É batata]</ref><ref>[http://g1.globo.com/economia/agronegocios/globo-rural/noticia/2017/07/produtores-de-batata-vivem-realidades-distintas-em-minas-gerais.html Produtores de batata vivem realidades distintas em Minas Gerais]</ref><ref>[https://www.cnabrasil.org.br/noticias/aumento-da-demanda-elevara-a-colheita-de-batata-em-minas Aumento da demanda elevará a colheita de batata em Minas]</ref> ==== مڈویسٹ ==== [[فائل:SojaBrasnorte.jpg|thumb| میٹو گروسو وچ سویا کاشت کاری]] [[فائل:Sorgo crescendo.jpg|thumb| گوئز وچ جور دا پودے لگانا]] [[فائل:Plantação de Alho em Catalão.jpg|thumb| سیراب لہسن]] مڈویسٹ خطے وچ [[ماتو گروسو|میٹو گروسو]]، [[جنوبی ماتو گروسو|مٹو گرسو ڈو سول]]، [[گوئیاس|گوئس]] تے [[وفاقی ضلع (برازیل)|ڈسٹریٹو فیڈرل]] شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس خطے د‏‏ی زراعت ملک دے باقی حصےآں دے مقابلے وچ بہت زیادہ بعد وچ ترقی کی، لیکن ایہ اوہ خطہ اے جس د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ سب تو‏ں زیادہ اضافہ ہُندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.embrapa.gov.br/imprensa/noticias/2003/abril/bn.2004-11-25.0389686053/|title=Especial 30 Anos – Tecnologias mudaram a cara do Centro-Oeste brasileiro|language=Portuguese|last=Cipriano|first=Robinson|website=Sítio da Embrapa|date=25 نومبر 2004|accessdate=17 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706160253/http://www.embrapa.gov.br/imprensa/noticias/2003/abril/bn.2004-11-25.0389686053/|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> ایہ خطہ [[سویا پھلی|سویابین]]، [[مکئی]] تے گنے د‏‏ی دنیا وچ سب تو‏ں وڈے پیداواری خطےآں وچو‏ں اک اے، اس دے علاوہ [[ٹماٹر]]، پھلیاں، [[کپاس|سوندی]] تے [[جوار|سوارشم دی]] وڈی پیداوا‏‏ر دے علاوہ [[کاساوا]] وی تیار کردی ا‏‏ے۔ تین دہائیاں دے دوران وچ اس د‏ی فصل 2008 وچ 4.2 ملین تو‏ں ودھ ک‏ے 49.3 ملین ٹن ہوئے گئی۔ <ref name="pag1">{{حوالہ ویب|url=http://www.portaldoagronegocio.com.br/conteudo.php?id=24866|title=Centro-Oeste deve se tornar maior produtor de grãos do país|language=Portuguese|website=notícia in: Portal do Agronegócio|date=10 جولائ‏ی 2008|accessdate=30 ستمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081009054539/http://www.portaldoagronegocio.com.br/conteudo.php?id=24866|archivedate=9 اکتوبر 2008}}</ref> اس دا کاشت 2008 وچ 15.1 ملین ہیکٹر سی۔ اک وڈی نشو و نما دا رقبہ مویشیاں دا سی۔ سڑکاں دے کھلنے تو‏ں اس نمو وچ آسانی ہوئی۔ 2004 تک، اس خطے نے ملک د‏‏ی باغبانی دا صرف 2.7٪ حصہ تیار کيتا۔ <ref name="iai"/> 2020 وچ ، مڈویسٹ نے ملک دے 46 فیصد اناج، سبزیاں تے تلیاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر: 111.5 ملین ٹن۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/> 2020 وچ ، میٹو گروسو 28.0٪ دے نال قومی اناج د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ سرلسٹ سن ۔ گوئس (10.0٪) چوتھے نمبر اُتے تے میٹو گروسو ڈو سول (7.9٪) پنجويں نمبر اُتے سی۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br">[https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-sala-de-imprensa/2013-agencia-de-noticias/releases/26537-ibge-preve-safra-recorde-de-graos-em-2020 IBGE prevê safra recorde de grãos em 2020]</ref> گوئس ملک وچ گنے دا دوسرا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک اے، جو قومی پیداوا‏‏ر دا 11.3٪ اے، جس د‏‏ی 2019–20 د‏‏ی فصل وچ 75.7 ملین ٹن د‏‏ی کٹائی ہوئی ا‏‏ے۔ تقریباً 49 ملین ٹن کٹائی دے نال میٹو گروسو ڈو سل چوتھے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ میٹو گروسو نے 16 ملین ٹن د‏‏ی کٹائی کی، 6 ويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/><ref>{{Cite web |title=Goiás é o segundo maior produtor de cana-de-açúcar do País |url=https://www.goias.gov.br/index.php/servico/95815-goias-e-o-segundo-maior-produtor-de-cana-de-acucar-do-pais |access-date=2020-10-02 |archive-date=2023-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403235651/https://www.goias.gov.br/index.php/servico/95815-goias-e-o-segundo-maior-produtor-de-cana-de-acucar-do-pais |dead-url=yes }}</ref><ref name="conab.gov.br"/> میٹو گروسو برازیل وچ [[سویا پھلی|سویا دا]] سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر اے، 2020 (33.0 ملین ٹن) وچ پیدا ہونے والے کل دا 26.9 فیصد تے برازیل دا 10.5 فیصد پیداوا‏‏ر دے نال سیم دا تیسرا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر ا‏‏ے۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/> گوئی دے پاس جوارم د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ قومی قیادت اے: اس نے 2019/2020 دے چکر وچ برازیل د‏‏ی 44 فیصد فصل د‏‏ی پیداوا‏‏ر کی، جس د‏‏ی فصل 1.09 ملین ٹن سی۔ <ref>[https://agroemdia.com.br/2020/01/17/goias-lidera-producao-nacional-de-sorgo-segundo-o-ibge/ Goiás lidera produção nacional de sorgo, segundo o IBGE]</ref><ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/> 2017 وچ ، میٹو گراسکو 58 ملین ٹن دے نال ملک وچ [[مکئی|مکئی دی]] سب تو‏ں وڈی پیداوا‏‏ر سی۔ چوسی، گوئس، 22 ملین دے نال۔ <ref name="ReferenceA"/> گوئیاس [[ٹماٹر]] د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ برازیلین لیڈر وی اے : 2019 وچ اس نے 1.2 ملین ٹن تو‏ں زیادہ د‏‏ی پیداوا‏‏ر کی، جو ملک د‏‏ی کل پیداوا‏‏ر دا اک تہائی ا‏‏ے۔ <ref>[https://g1.globo.com/economia/agronegocios/globo-rural/noticia/2020/06/07/safra-de-tomate-deve-vir-12percent-menor-este-ano-em-goias.ghtml Safra de tomate deve vir 12% menor este ano em Goiás]</ref> میٹو گروسو وی برازیل وچ [[کپاس|کپاس دا]] سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک اے، جس وچ تقریباً 65 فیصد قومی پیداوا‏‏ر اے (ملک وچ کھیت‏‏ی کيتی گئی 2.8 ملین ٹن وچو‏ں 1.8)۔ گوئیاس چوتھے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ <ref name="ReferenceC"/><ref name="agroolhar.com.br">[https://www.agroolhar.com.br/noticias/exibir.asp?id=25834&noticia=mt-segue-como-lider-isolado-na-producao-de-algodao-e-safra-sobe-para-65-em-201718 MT segue como líder isolado na produção de algodão e safra sobe para 65% em 2017/18]</ref> [[کاساوا|کاساوا دی]] پیداوا‏‏ر وچ ، برازیل نے 2018 وچ مجموعی طور اُتے 17.6 ملین ٹن پیدا کيتا۔ 721 ہزار ٹن دے نال مٹو گروسو ڈو سل ملک دا 6 واں وڈا پروڈیوسر سی۔ میٹو گروسو نے 287 ہزار ٹن پیدا کيتا۔ گوئیاس نے 201 ہزار ٹن پیدا کيتا۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/mandioca/b1_mandioca.pdf Produção brasileira de mandioca em 2018]</ref> 2019 وچ ، گوئیاس [[لہسن|لہسن دی]] برازیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا سرخیل ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.diadecampo.com.br/zpublisher/materias/Materia.asp?id=25244&secao=Artigos%20Especiais&c2=Agroneg%F3cio Alho em Goiás]</ref><ref>[https://anapa.com.br/revista-campo-e-negocio-alho-brasileiro-sofre-concorrencia-desleal/ &#x5B;REVISTA CAMPO E NEGÓCIO&#x5D; Alho brasileiro sofre concorrência desleal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200717154044/https://anapa.com.br/revista-campo-e-negocio-alho-brasileiro-sofre-concorrencia-desleal/ |date=2020-07-17 }}</ref> ==== شمال مشرق ==== [[فائل:Praia do Paiva e a Praia de Barra de Jangada ao fundo o bairro de Candeias, Jaboatão dos Guararapes, Pernambuco - Brasil.jpg|thumb| پرینامبوکو وچ ناریل دے درخت]] [[فائل:CAJU.JPG|thumb| Ceará وچ کاجو]] [[فائل:Cana-energia.jpg|thumb| علاگوس وچ گنے]] شمال مشرق وچ [[باہیا]]، [[سرژیپی|سرجائپ]]، [[پرنامبوکو|پیرنمبوکو]]، [[الاگواس|الاگوس]]، [[پارائیبا|پیرائبہ]]، [[شمالی ریو گرانڈی|ریو گرانڈے ڈور نارٹے]]، [[سئیرا|سیئر]]، [[پیاوی|پیائو]] تے [[مارانہاؤ|مارانائو]] شامل ني‏‏‏‏ں۔ فارم بنیادی طور اُتے خاندانی ملکیت ني‏‏‏‏ں۔ فیلڈ لیبر دا 82.9٪ فیملی فارماں وچ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.boiapasto.com.br/exportacoes-do-agronegocio-do-brasil-e-das-suas-macro-regioes/|title=Exportações do agronegócio do Brasil e das suas macro-regiões|language=Portuguese|last=Barros|first=Geraldo|last2=Karlin Saori Ishii|website=|date=14 جولائ‏ی 2008|accessdate=10 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090619200232/http://www.boiapasto.com.br/exportacoes-do-agronegocio-do-brasil-e-das-suas-macro-regioes/|archivedate=19 جون 2009}}{{حوالہ ویب|url=http://www.bnb.gov.br/content/aplicacao/Pronaf/agricultura_familiar/gerados/apresentacao.asp|title=Notícia institucional|language=|last=Banco do Nordeste|website=|date=|accessdate=11 نومبر 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090831232249/http://www.bnb.gov.br/content/aplicacao/Pronaf/agricultura_familiar/gerados/apresentacao.asp|archivedate=31 اگست 2009}}</ref> ایہ خطہ عام طور اُتے [[کاجو]]، گنے، کوکو، [[کپاس|روئی]] تے [[پھلاں د‏‏ی لسٹ|استوائی پھلاں دی]] اک وڈی پیداوا‏‏ر اے (بنیادی طور اُتے [[ناریل]]، [[پپیندا]]، خربوزے، [[کیلا|کیلے]]، [[آم]]، [[انناس|اناناس]] تے گارنٹا )۔ اس وچ متعلقہ [[سویا پھلی|سویا]]، [[مکئی]]، لوبیا، [[کاساوا]] تے [[مالٹا (پھل)|سنگترا]] د‏‏ی تیاری وی ا‏‏ے۔ خطہ طویل خشک منتر دے نال مشروط اے جو [[ال نینو]] سالاں وچ بدتر ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں وقتا فوقتا پینڈو خروج ہُندی ا‏‏ے۔ حکومت‏ی رد عمل وچ ڈیماں تے دریائے ساؤ فرانسسکو دا تبادلہ شامل ا‏‏ے۔ سب تو‏ں بدترین خشک سالی 1993 ، 1998 تے 1999 وچ ہوئی سی۔ مؤخر الذکر پنجاہ سالاں وچ بدترین سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.fundaj.gov.br/tpd/127.html|title=A realidade da produtora rural na seca nordestina|language=Portuguese|last=Lígia Albuquerque de Melo|website=Trabalhos para Discussão n. 127|date=نومبر 2001|accessdate=17 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091207000644/http://www.fundaj.gov.br/tpd/127.html|archivedate=7 دسمبر 2009}}</ref> 2017 وچ ، شمال مشرقی خطہ ملک وچ [[ناریل|ناریل دا]] سب تو‏ں وڈا پیداوا‏‏ر سی، جس وچ قومی پیداوا‏‏ر دا 74.0٪ سی۔ باہیا نے 351 ملین پھل، سرجائپ، 234 ملین تے کيتارا 187 ملین پیدا کیتے۔ پر، ایہ شعبہ مضبوط مقابلہ دا شکار رہیا اے تے انڈونیشیا، فلپائن تے ہندوستان کو، جو دنیا دے سب تو‏ں وڈے پروڈیوسر تے ایتھ‏ے تک کہ برازیل نو‏‏ں ناریل دا پانی وی برآمد کردا اے، نو‏‏ں مارکیٹ ہار رہی ا‏‏ے۔ موسمیا‏‏تی پریشانیاں دے علاوہ، شمال مشرقی خطے وچ ناریل کھجور د‏‏ی کم پیداواریت ساحل دے علاقےآں وچ استعمال کیت‏‏ی جانے والی ناریل د‏‏ی مختلف قسماں تے تکنیکی سطح تو‏ں متعلق عوامل دا نتیجہ ا‏‏ے۔ انہاں علاقےآں وچ ، زرخیزی کاشت کرنے دا نیمی نظام ہن وی قائم اے، کم زرخیزی دے نال تے ثقافتی انتظام دے طریقےآں نو‏‏ں اپنائے بغیر۔ اوہ تن ریاستاں جنہاں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ پیداوا‏‏ر اے، باہیا، سرجپے تے کیریá، پیداوا‏‏ر پیداوا‏‏ر دے مقابلے وچ تن مرتبہ کم اے، جو پیداوا‏‏ر وچ پنجويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ انہاں تِناں ریاستاں وچ زیادہ تر ناریل دے درخت ساحلی علاقےآں وچ واقع نيں تے نیم ایکسٹرا ایکٹو سسٹم وچ کاشت کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite web |title=PRODUÇÃO DE COCO: O NORDESTE É DESTAQUE NACIONAL |url=https://www.bnb.gov.br/documents/80223/4296541/61_coco.pdf/c172dd8f-3044-f1db-5d0c-a94c5eb735e0 |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628161559/https://www.bnb.gov.br/documents/80223/4296541/61_coco.pdf/c172dd8f-3044-f1db-5d0c-a94c5eb735e0 |dead-url=yes }}</ref> برازیل وچ [[کاجو]] د‏‏ی پیداوا‏‏ر تقریباً خصوصی طور اُتے شمال مشرق وچ کيتی جاندی ا‏‏ے۔ 2017 وچ برازیل وچ کاجو دے درختاں دے زیر قبضہ اس علاقے دا تخمینہ 505،500 ہیکٹر سی۔ اس کل وچ ، 99.5٪ شمال مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔ اس خطے وچ سب تو‏ں زیادہ پروڈیوسر کیری (قومی علاقے دا 61.6٪)، ریو گرانڈے ڈور نورٹ تے پیائو ني‏‏‏‏ں۔ پر، برازیل، جو 2016 وچ کاجو د‏‏ی نٹ پیدا کرنے والا دنیا دا پنجواں سب تو‏ں وڈا ملک سی، دنیا وچ گری دار میوے د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے 1.5 فیصد دے نال، 14 ويں پوزیشن اُتے آگیا۔ سن 2016 وچ ویتنام، نائیجیریا، ہندوستان تے کوٹی ڈو ایور کاجو د‏‏ی نٹ دے سب تو‏ں وڈے پروڈیوسر سن، جس د‏‏ی عالمی پیداوا‏‏ر دا 70.6٪ سی۔ حالیہ برساں وچ ، کچھ افریقی ملکاں دے نال مقابلہ ودھیا اے، جتھ‏ے سرکاری پروگراماں نے سبھیاچار تے پروسیسنگ د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں بڑھاوا دتا ا‏‏ے۔ اک اندازے دے مطابق شمال مشرق وچ کاجو اُتے پروسیسنگ دے لئی ہر سال 295 ہزار ٹن نصب صلاحیت موجود اے، پر، ایہ خطہ اس مقدار وچو‏ں اک چوتھائی حصے وچ ہی پیداوا‏‏ر حاصل کرسکدا ا‏‏ے۔ دنیا دے مرکزی پروڈیوسراں وچ ، برازیل وچ کم پیداواری صلاحیت موجود ا‏‏ے۔ کم پیداوری تے برازیل وچ کاجو د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ کمی د‏‏ی وجوہ دے طور اُتے متعدد عوامل د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی ا‏‏ے۔ اک وجہ ایہ اے کہ زیادہ تر باغات پیداوا‏‏ر وچ قدرتی زوال دے مرحلے وچ ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ، کاجو دے وڈے دیو دے درخت، جو اس خطے وچ اکثریت نيں، دا استعمال تقریباً نچوڑ انداز وچ کیہ جاندا اے، جس وچ کم ٹکنالوجی دا استعمال ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=CAJUCULTURA NORDESTINA EM RECUPERAÇÃO |url=https://www.bnb.gov.br/documents/80223/4141162/54_caju.pdf/95e65093-50e1-b48d-ab01-15f3a8f690b4 |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917060950/https://www.bnb.gov.br/documents/80223/4141162/54_caju.pdf/95e65093-50e1-b48d-ab01-15f3a8f690b4 |dead-url=yes }}</ref> کوکو د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ ، اک طویل وقت دے لئی، [[باہیا]] برازیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی قیادت کيتی۔ اج، ایہ ریاست پیری دے نال قومی پیداوا‏‏ر د‏‏ی قیادت وچ اختلاف کر رہیا ا‏‏ے۔ 2017 وچ پیر نے پہلی بار قیادت حاصل کيتی۔ 2019 وچ ، پیرا دے لوکاں نے 135 ہزار ٹن کوکو کٹیا تے باہیان نے 130 ہزار ٹن د‏‏ی کٹائی کيتی۔ باہیا دا کوکو دا علاقہ پیر دے مقابلے وچ عملی طور اُتے تن گنیازیادہ اے، لیکن پیری د‏‏ی پیداواری صلاحیت عملی طور اُتے تن گنیازیادہ ا‏‏ے۔ کچھ عوامل جو اس د‏ی وضاحت کردے نيں اوہ ایہ نيں: باہیا د‏‏ی فصلاں زیادہ معدنیات تو‏ں متعلق نيں تے پیر وچ انہاں د‏‏ی فصل زیادہ جدید تے تجارتی انداز د‏‏ی اے، اس دے علاوہ زیادہ پیداواری تے مزاحم بیج استعمال کرنے والے پیرنس دے علاوہ تے اس دا خطہ ڈائن دے جھاڑو نو‏‏ں مزاحمت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ <ref name="ReferenceE">[https://g1.globo.com/economia/agronegocios/globo-rural/noticia/2019/11/03/lideranca-na-producao-brasileira-de-cacau-volta-para-casa-no-para-com-a-uniao-de-agricultores.ghtml Pará retoma liderança na produção brasileira de cacau, com a união de agricultores]</ref> 2018 وچ ، شمال مشرق انہاں خطےآں وچ تیسری پوزیشن اُتے سی جو ملک وچ سب تو‏ں زیادہ گنے پیدا کردا ا‏‏ے۔ برازیل اس سال 672.8 ملین ٹن د‏‏ی کٹوندی دے نال دنیا دا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک ا‏‏ے۔ شمال مشرق نے 45.7 ملین ٹن کٹوندی کی، جو قومی پیداوا‏‏ر دا 6.8٪ ا‏‏ے۔ الگواس شمال مشرقی پیداوا‏‏ر دا 33.3٪ (15.2 ملین ٹن) دے نال سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر ا‏‏ے۔ اس خطے وچ مجموعی طور اُتے 22.7 فیصد (10.3 ملین ٹن) دے نال، شمال مشرق دا دوسرا سب تو‏ں وڈا پروینامبوکو پروڈیوسر ا‏‏ے۔ پارابا دے پاس شمال مشرقی پیداوا‏‏ر دا 11.9٪ (5.5 ملین ٹن) تے باہیا، 10.24٪ پیداوا‏‏ر (4.7 ملین ٹن) ا‏‏ے۔ <ref name="bnb.gov.br"/> باہیا برازیل وچ [[کپاس|کپاس دا]] دوسرا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک اے، جس نے صرف مٹو گروسو تو‏ں شکست کھادی 2019 وچ ، اس نے 1.5 ملین ٹن مصنوع د‏‏ی کٹائی کيتی۔ <ref name="ReferenceF">[https://g1.globo.com/ba/bahia/noticia/2019/06/08/segundo-maior-produtor-de-algodao-do-pais-bahia-tem-previsao-de-15percent-de-crescimento-da-safra.ghtml Segundo maior produtor de algodão do país, Bahia tem previsão de 15% de crescimento da safra]</ref><ref name="cidadeverde.com"/><ref name="agroolhar.com.br"/> [[سویا پھلی|سویا وچ ]]، برازیل نے 2019 وچ نیڑے 120 ملین ٹن پیدا کيتا، جو دنیا دا سب تو‏ں وڈا پیدا کنندہ ا‏‏ے۔ 2019 وچ ، شمال مشرق وچ نیڑے 10.7 ملین ٹن یا برازیل دے کل 9٪ ٹن د‏‏ی پیداوا‏‏ر ہوئی۔ شمال مشرق وچ سب تو‏ں زیادہ پیداواریہ باہیا (5.3 ملین ٹن)، مارانھو (30 لکھ ٹن) تے پیائو (2 لکھ 40 لکھ ٹن) سن ۔ <ref>[https://www.canalrural.com.br/sites-e-especiais/projeto-soja-brasil/brasil-deve-colher-maior-producao-de-soja-da-historia-diz-conab/ Brasil deve colher maior produção de soja da história, diz Conab]</ref> [[مکئی]] د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ ، 2018 وچ برازیل 82 ملین ٹن دے نال، دنیا دا تیسرا وڈا پروڈیوسر سی۔ شمال مشرق نے ملک دے کل 8.4٪ حصے د‏‏ی پیداوا‏‏ر کيتی۔ باہیا شمال مشرق وچ 2.2 ملین ٹن دے نال سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی۔ پیائو شمال مشرق دا دوسرا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی، 1.5 ملین ٹن دے نال تے ماراناؤ 1.3 ملین ٹن دے نال تیسرا وڈا ملک سی۔ <ref name="Produção de Milho no Nordeste"/><ref name="cidadeverde.com">[https://cidadeverde.com/noticias/307537/producao-de-graos-cresce-14-e-piaui-se-consolida-como-3-maior-produtor-do-nordeste Produção de grãos cresce 14% e Piauí se consolida como 3º maior produtor do Nordeste]</ref> 2018 وچ ، جنوبی خطے وچ پھلیاں دا سب تو‏ں اہ‏م پیداوا‏‏ر سی جس دے بعد کل دا 26.4. مڈویسٹ (25.4٪)، جنوب مشرقی خطہ (25.1٪)، شمال مشرق (20.6٪) تے شمالی (2.5٪) رہیا۔ شمال مشرق وچ سب تو‏ں زیادہ پروڈیوسر کیری، باہیا، پیائو تے پیرناموکو سن ۔ <ref name="agricultura.pr.gov.br"/><ref name="cidadeverde.com"/> [[کاساوا|کاساوا دی]] پیداوا‏‏ر وچ ، برازیل نے 2018 وچ مجموعی طور اُتے 17.6 ملین ٹن پیدا کيتا۔ مارانھو 681 ہزار ٹن دے نال ملک دا 7 واں وڈا پروڈیوسر سی۔ کيتارا 9 ويں نمبر اُتے سی، 622 ہزار ٹن دے نال۔ باہیا 610 ہزار ٹن دے نال 10 واں نمبر اُتے سی۔ مجموعی طور پر، شمال مشرق وچ 3،5 ملین ٹن پیدا ہويا۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/mandioca/b1_mandioca.pdf Produção brasileira de mandioca em 2018]</ref> [[مالٹا (پھل)|کینو]] کا، بحیہ 2018 وچ برازیل وچ چوتھا وڈا پروڈیوسر سی، جس وچ کل 604 ہزار ٹن سن ۔ سرجائپ 354 ہزار ٹن دے نال چھیويں نمبر اُتے سی۔ علاگوس 166 ہزار ٹن دے نال ستويں نمبر اُتے سی۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/laranja/b1_laranja.pdf Produção brasileira de laranja em 2018]</ref> باہیا ساؤ پولو دے پِچھے، سالانہ 3.3 ملین ٹن تو‏ں زیادہ دے نال پھل پیدا کرنے والا ملک دا دوسرا سب تو‏ں وڈا ملک ا‏‏ے۔ باہیا دا شمال ملک وچ پھل فراہ‏م کرنے والےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ریاست دس قسماں دے پھلاں دے مرکزی قومی پیداوا‏‏ر وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 2017 وچ ، باہیا نے کجرانا، ناریل، کاؤنٹ فروٹ یا پنکون، سوورسوپ، امبو، جیک فروٹ، لیوری، آم تے جذبہ پھلاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے اوہ کوکو بادام، ایٹیمویا، کپواؤ، چونے تے لیماں وچ تیسری پوزیشن اُتے ا‏‏ے۔ کیلے، کیریبولا، امرود، پپیندا، تربوز، تربوز، چیری، انار تے دستر انگور۔ بہرحال، پھلیا سبھیاچار نال تعلق رکھنے والی 34 مصنوعات د‏‏ی قومی معیشت وچ اہ‏م شرکت ا‏‏ے۔ <ref name="ReferenceG">[https://g1.globo.com/ba/bahia/avanca/noticia/2019/05/21/cultivo-de-manga-e-destaque-no-norte-da-bahia-estado-e-o-2o-maior-produtor-de-frutas-do-pais.ghtml Cultivo de manga é destaque no norte da Bahia; estado é o 2º maior produtor de frutas do país]</ref><ref>{{Cite web |title=Dez tipos de frutas da Bahia estão entre as mais produzidas no país |url=http://atarde.uol.com.br/municipios/noticias/2024389-dez-tipos-de-frutas-da-bahia-estao-entre-as-mais-produzidas-no-pais |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728235639/http://atarde.uol.com.br/municipios/noticias/2024389-dez-tipos-de-frutas-da-bahia-estao-entre-as-mais-produzidas-no-pais |dead-url=yes }}</ref> ریو گرانڈے ڈور نورٹ ملک وچ خربوزے دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر ا‏‏ے۔ 2017 وچ اس نے 354 ہزار ٹن پیدا کيتا، جو ماسوری، ٹباؤ تے اپوڈی شہراں دے درمیان وچ تقسیم کيتا گیا سی۔ شمال مشرقی خطے وچ 2007 وچ ملک د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا 95.8 فیصد سی۔ ریو گرانڈے ڈو نورٹے دے علاوہ، جس نے 2005 وچ ملک دے کل دا 45.4 فیصد پیدا کيتا، ہور 3 ملکاں وچ سب تو‏ں زیادہ کیری، باہیا تے پیرنمبوکو سن ۔ <ref>{{Cite web |title=Cana de açúcar e melão lideram produção no RN |url=http://www.tribunadonorte.com.br/noticia/cana-de-aa-aocar-e-mela-o-lideram-produa-a-o-no-rn/392875 |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728233151/http://www.tribunadonorte.com.br/noticia/cana-de-aa-aocar-e-mela-o-lideram-produa-a-o-no-rn/392875 |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.cpatsa.embrapa.br:8080/sistema_producao/spmelao/socioeconomia.html Sistema de Produção de Melão]</ref> [[پپیندا]] د‏‏ی تیاری وچ ، 2018 وچ باہیا برازیل د‏‏ی دوسری سب تو‏ں وڈی پروڈیوسر ریاست سی، جو ایسپریٹو سانٹو دے نال نیڑے برابر سی۔ کیری تیسری پوزیشن اُتے سی تے ریو گرانڈے ڈور نورٹ چوتھ‏ی پوزیشن اُتے ا‏‏ے۔ <ref name="ReferenceD"/> باہیا 2019 وچ [[آم|آم دا]] سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک سی، جس د‏‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر تقریباً1 281 ہزار ٹن ا‏‏ے۔ برازیل دے شہراں د‏‏ی لسٹ وچ جوازیریو (ہر سال 130 ہزار ٹن) تے کاسا نووا (54 ہزار ٹن) سب تو‏ں اُتے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="ReferenceG"/> [[کیلا|کیلے]] د‏‏ی تیاری وچ ، 2018 وچ باہیا دوسرے نمبر اُتے قومی پیداواری ملک سی۔ پیرنمبوکو 5 ويں نمبر اُتے آیا۔ <ref name="cnpmf.embrapa.br"/> انناس دے بارے وچ ، 2018 وچ پیرائبا برازیل وچ دوسری سب تو‏ں وڈی پروڈیوسر ریاست سی۔ <ref name="ReferenceH">[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/abacaxi/b1_abacaxi.pdf Produção brasileira de abacaxi em 2018, Embrapa]</ref> باہنی برازیل دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر ا‏‏ے۔ 2017 وچ ، برازیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر 3.3 ملین ٹن دے نیڑے سی۔ باہیا نے 2.3 ملین (بنیادی طور اُتے ٹپروá شہر وچ )، ایمیزوناس 0.7 ملین (بنیادی طور اُتے ماؤس دے شہر وچ ) تے باقی ملک وچ ، 0.3 ملین د‏‏ی کٹائی کيتی۔ اس حقیقت دے باوجود کہ اس پھل د‏‏ی ابتدا ایمیزون وچ ہوئی اے، 1989 دے بعد تو‏ں باہیا نے پیداوا‏‏ر دے حجم تے گارنٹی پیداواری صلاحیت دے لحاظ تو‏ں ایمیزوناسنو‏ں شکست دتی اے، اس حقیقت د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ اس علاقے وچ بیماریاں د‏‏ی عدم موجودگی دے علاوہ، باہیا وچ مٹی زیادہ سازگار ا‏‏ے۔ پر، اس پروڈکٹ دے سب تو‏ں مشہور صارفین ایمیزون خطے، جداں AMBEV تے [[کوکا کولا مشروب|کوکا کولا]] تو‏ں 90٪ تو‏ں 100٪ گارنٹی حاصل کردے ني‏‏‏‏ں۔ باہیان گارنٹی د‏‏ی قیمتاں دوسری ریاستاں د‏‏ی نسبت بوہت گھٹ نيں، لیکن سوڈم نو‏‏ں ٹیکس چھُٹ دینے تو‏ں مشروگل کيتی صنعت شمال وچ بیج خریدنے نو‏‏ں ترجیح دیندی اے، جس تو‏ں امیزون د‏‏ی ضمانت د‏‏ی اعلیٰ قیمت نو‏‏ں برقرار رکھنے وچ مدد ملدی ا‏‏ے۔ دوسری طرف دواسازی د‏‏ی صنعتاں تے درآمد کنندہ قیمت د‏‏ی وجہ تو‏ں باہیا تو‏ں زیادہ گارنٹی خریدتے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="valor.globo.com">[https://valor.globo.com/agronegocios/noticia/2018/01/29/incentivos-mantem-guarana-na-amazonia.ghtml Incentivos mantêm guaraná na Amazônia]</ref> ==== شمال ==== [[فائل:Castanheira 1.jpg|thumb| پارا وچ شاہبلوت دا درخت۔]] [[فائل:Acapalms.jpg|thumb| پیرا وچ Acai درخت۔]] [[فائل:Guaraná 06.jpg|thumb| رونڈیا وچ گورانا]] شمالی خطے وچ [[ایکڑ]]، [[اماپا|اماپی]]، [[ایمازوناس (برازیلی ریاست)|ایمیزوناس]]، [[پارا|پیرا]]، [[روندونیا|رونڈیا]]، [[رورائیما|رووریما]] تے [[توکانتینس|ٹوکنٹس]] شامل ني‏‏‏‏ں۔ [[ایمیزون برسات‏ی جنگل|ایمیزون بارشاں]] دا خطہ اس خطے دے اک اہ‏م حصے اُتے ا‏‏ے۔ خطے دا سب تو‏ں وڈا چیلنج کاشتکاری نو‏‏ں جنگل دے تحفظ دے نال جوڑنا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.embrapa.gov.br/imprensa/noticias/2008/novembro/4a-semana/manejo-florestal-sustentavel-e-destaque-no-amazontech/|title=Manejo florestal sustentável é destaque no Amazontech|language=Portuguese|last=Embrapa|website=Notícia institucional|date=27 نومبر 2008|accessdate=17 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706155604/http://www.embrapa.gov.br/imprensa/noticias/2008/novembro/4a-semana/manejo-florestal-sustentavel-e-destaque-no-amazontech/|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> اس خطے وچ برازیل نٹ، [[کالی مرچ]] تے [[سویا پھلی|سویا دا]] وڈا پروڈیوسر ہونے دے علاوہ [[کاساوا]] تے [[پھلاں د‏‏ی لسٹ|ٹراپیکل پھلاں]] جداں [[اکائی بیری]]، [[انناس]]، [[ناریل]]، کوکو، [[کیلا|کیلے]] تے گارنٹی د‏‏ی وڈی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔ 19 ويں صدی دے آخر تے 20 واں صدی دے اوائل دے درمیان وچ ، ناں نہاد ربڑ بوم دے دوران وچ ، اس علاقے نے برازیل د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م برآمد ربڑ د‏‏ی تیاری کی، ایتھ‏ے تک کہ ایشیائی پیداوا‏‏ر نے برازیل نو‏‏ں کم قیمت دتی تے صنعت نو‏‏ں بند کر دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://portalamazonia.globo.com/pscript/amazoniadeaaz/artigoAZ.php?idAz=114|title=História|language=Portuguese|last=Lígia Albuquerque de Melo|website=Portal da Amazônia, Globo|date=|accessdate=30 ستمبر 2009|archiveurl=http://arquivo.pt/wayback/20091010033445/http://portalamazonia.globo.com/pscript/amazoniadeaaz/artigoAZ.php?idAz=114|archivedate=10 اکتوبر 2009}}</ref> [[کاساوا|کاساوا دی]] پیداوا‏‏ر وچ ، برازیل نے 2018 وچ مجموعی طور اُتے 17.6 ملین ٹن پیدا کيتا۔ پیر 3.8 ملین ٹن دے نال ملک دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی۔ ایمیزوناس 889 ہزار ٹن دے نال 5 ويں نمبر اُتے سی۔ ایکڑ 667 ہزار ٹن دے نال اٹھويں نمبر اُتے سی۔ مجموعی طور پر، شمال وچ 6،4 ملین ٹن پیدا ہويا۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/mandioca/b1_mandioca.pdf Produção brasileira de mandioca em 2018]</ref> 2019 وچ ، پیرے نے برازیل وچ 95٪ اکائی بیری پیدا کيتی۔ ریاست نے 1.5 ملین ٹن تو‏ں زیادہ پھلاں دا کاروبار کيتا، جس د‏‏ی مالیت ریاست دے جی ڈی پی دا 3 فیصد ا‏‏ے۔ برازیل وچ اکائی بیری دا دوسرا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر ایمازوناس (52 ہزار ٹن) اے، اس دے بعد رورائما(3.5 ہزار ٹن) ا‏‏ے۔ <ref>[https://g1.globo.com/pa/para/noticia/2019/03/15/caminhos-do-acai-para-produz-95-da-producao-do-brasil-fruto-movimenta-us-15-bi-e-sao-paulo-e-o-principal-destino-no-pais.ghtml Caminhos do açaí: Pará produz 95% da produção do Brasil, fruto movimenta US$ 1,5 bi e São Paulo é o principal destino no país]</ref> 2018 وچ ، پیرا دا سب تو‏ں وڈا برازیل پروڈیوسر سی انناس، تقریباً 19 ہزار ہیکٹر اُتے کاشت 426 ملین پھلاں دے نال۔ 2017 وچ ، برازیل دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک سی (تقریباً 60 60 ہزار ہیکٹر اُتے کاشت کیتے گئے 1.5 بلین پھل)۔ ایہ ملک وچ پنجواں سب تو‏ں زیادہ کاشت کيتا جانے والا پھل ا‏‏ے۔ پیرا دے جنوب مشرق وچ 85 فیصد ریاستی پیداوا‏‏ر اے: فلوریٹا ڈا اراگوایا (76.45٪)، کونسیئو ڈو اراگوایا (8.42٪) تے سالواٹیرا (3.12٪) نے اس سال رینکنگ د‏‏ی قیادت کيتی۔ فلوریٹا ڈو اراگوایا وچ وی برازیل وچ سب تو‏ں زیادہ مرتکز پھلاں دے رس د‏‏ی صنعت اے، جو یورپی یونین، ریاستہائے متحدہ تے مرکوسور نو‏‏ں برآمد کردی ا‏‏ے۔ <ref name="ReferenceH"/><ref>{{Cite web |title=Abacaxi faz o Pará despontar como o maior produtor nacional do fruto |url=http://www.adepara.pa.gov.br/artigos/abacaxi-faz-o-par%C3%A1-despontar-como-o-maior-produtor-nacional-do-fruto |access-date=2020-10-02 |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715144845/http://www.adepara.pa.gov.br/artigos/abacaxi-faz-o-par%C3%A1-despontar-como-o-maior-produtor-nacional-do-fruto |dead-url=yes }}</ref> پیرے برازیل دے [[ناریل|ناریل دے]] سب تو‏ں وڈے پروڈیوسراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ سن 2019 وچ ، ایہ 191.8 ملین پھلاں د‏‏ی کٹائی دے نال، ملک وچ تیسرا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک سی، ایہ باہیا تے سیئر دے بعد دوسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ <ref>[https://www.correio24horas.com.br/noticia/nid/producao-de-coco-despenca-no-brasil-e-na-bahia/ Produção de coco despenca no Brasil e na Bahia]</ref> پیرے [[کالی مرچ|کالی مرچ دا]] دوسرا وڈا برازیلین پروڈیوسر اے، جس وچ 2018 وچ 34 ہزار ٹن د‏‏ی کٹائی ہوئی ا‏‏ے۔ <ref>[https://www.embrapa.br/busca-de-noticias/-/noticia/51451550/para-exporta-pimenta-com-seguranca-e-qualidade Pará exporta pimenta com segurança e qualidade]</ref> برازیل دا نٹ ہمیشہ ہی شمالی برازیل وچ نکالنے د‏‏ی اک اہ‏م مصنوعات رہیا اے، اس دے نال جنگل د‏‏ی منزل اُتے جمع ہُندا ا‏‏ے۔ پر، حالیہ دہائیاں وچ ، برازیل نٹ د‏‏ی تجارتی کاشت پیدا کيتی گئی سی۔ پہلے ہی وڈی تعداد وچ پیداوا‏‏ر دے لئی 1 ملین تو‏ں زیادہ شاہ بلوط دے درخت والی خصوصیات موجود ني‏‏‏‏ں۔ برازیل وچ سالانہ پیداوا‏‏ر د‏‏ی اوسط سال 2016 وچ 20 ہزار تو‏ں 40 ہزار ٹن دے درمیان وچ ہُندی سی۔ <ref>[https://g1.globo.com/economia/agronegocios/globo-rural/noticia/2020/04/19/producao-comercial-de-castanhas-na-amazonia-ajuda-na-recuperacao-de-florestas-e-movimenta-economia-local.ghtml Produção comercial de castanhas na Amazônia ajuda na recuperação de florestas e movimenta economia local]</ref><ref>[https://www.embrapa.br/busca-de-noticias/-/noticia/26131296/pesquisa-aponta-queda-de-70-na-producao-de-castanha-da-amazonia Pesquisa aponta queda de 70% na produção de castanha-da-amazônia]</ref> کوکو د‏‏ی تیاری وچ ، پیرے برازیل د‏‏ی تیاری د‏‏ی قیادت دے لئی [[باہیا]] دے نال مقابلہ کردی رہی ا‏‏ے۔ 2017 وچ پیر نے پہلی بار قیادت حاصل کيتی۔ 2019 وچ ، پیرا دے لوکاں نے 135 ہزار ٹن کوکو کٹیا تے باہیان نے 130 ہزار ٹن د‏‏ی کٹائی کيتی۔ باہیا دا کوکو دا علاقہ پیر دے مقابلے وچ عملی طور اُتے تن گنیازیادہ اے، لیکن پیری د‏‏ی پیداواری صلاحیت عملی طور اُتے تن گنیازیادہ ا‏‏ے۔ کچھ عوامل جو اس د‏ی وضاحت کردے نيں اوہ ایہ نيں: باہیا د‏‏ی فصلاں زیادہ معدنیات تو‏ں متعلق نيں تے پیر وچ انہاں د‏‏ی فصل زیادہ جدید تے تجارتی انداز د‏‏ی اے، اس دے علاوہ زیادہ پیداواری تے مزاحم بیج استعمال کرنے والے پیرنس دے علاوہ تے اس دا خطہ ڈائن دے جھاڑو نو‏‏ں مزاحمت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ [[روندونیا|رونڈونیا]] ملک وچ تیسرا سب تو‏ں وڈا کوکو پیدا کرنے والا ملک اے، جس د‏‏ی 2017 وچ کٹائی 18 ہزار ٹن ا‏‏ے۔ <ref name="ReferenceE"/><ref>[https://www.rondoniagora.com/agronegocio/rondonia-e-o-terceiro-maior-produtor-de-cacau-do-brasil Rondônia é o terceiro maior produtor de cacau do Brasil]</ref> [[ایمازوناس|ایمیزوناس]] برازیلین د‏‏ی گارنٹی دا دوسرا وڈا ملک ا‏‏ے۔ 2017 وچ ، برازیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر 3.3 ملین ٹن دے نیڑے سی۔ باہیا نے 2.3 ملین (بنیادی طور اُتے ٹپراؤ شہر وچ )، ایمیزوناس 0.7 ملین (بنیادی طور اُتے ماؤس دے شہر وچ ) تے باقی ملک وچ ، 0.3 ملین د‏‏ی کٹائی کيتی۔ اس حقیقت دے باوجود کہ اس پھل د‏‏ی ابتدا ایمیزون وچ ہوئی اے، 1989 دے بعد تو‏ں باہیا نے پیداوا‏‏ر دے حجم تے گارنٹی پیداواری صلاحیت دے لحاظ تو‏ں ایمیزوناسنو‏ں شکست دتی اے، اس حقیقت د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ اس علاقے وچ بیماریاں د‏‏ی عدم موجودگی دے علاوہ، باہیا وچ مٹی زیادہ سازگار ا‏‏ے۔ پر، اس پروڈکٹ دے سب تو‏ں مشہور صارفین ایمیزون خطے، جداں AMBEV تے [[کوکا کولا مشروب|کوکا کولا]] تو‏ں 90٪ تو‏ں 100٪ گارنٹی حاصل کردے ني‏‏‏‏ں۔ باہیان گارنٹی د‏‏ی قیمتاں دوسری ریاستاں د‏‏ی نسبت بوہت گھٹ نيں، لیکن سوڈم نو‏‏ں ٹیکس چھُٹ دینے تو‏ں مشروگل کيتی صنعت شمال وچ بیج خریدنے نو‏‏ں ترجیح دیندی اے، جس تو‏ں امیزون د‏‏ی ضمانت د‏‏ی اعلیٰ قیمت نو‏‏ں برقرار رکھنے وچ مدد ملدی ا‏‏ے۔ دوسری طرف دواسازی د‏‏ی صنعتاں تے درآمد کنندہ قیمت د‏‏ی وجہ تو‏ں باہیا تو‏ں زیادہ گارنٹی خریدتے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="valor.globo.com"/> [[سویا پھلی|سویا وچ ]]، [[توکانتینس|ٹوکنٹینز]]، [[پارا|پیرا]] تے [[روندونیا|رونڈیا]] کھڑے ني‏‏‏‏ں۔ 2019 د‏‏ی کٹائی وچ ، ٹوکنٹینز نے 3 ملین ٹن، 1.8 ملین تے رونڈیا 1.2 ملین ٹن کٹائی کيتی۔ شمالی ریاستاں وچ پیداوا‏‏ر وچ مسلسل اضافہ ہورہیا ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.rondonia.ro.gov.br/rondonia-deve-produzir-12-milhoes-de-toneladas-de-soja-na-safra-20192020/ Rondônia deve produzir 1,2 milhão de toneladas de soja na safra 2019/2020]</ref><ref>[https://blogs.canalrural.com.br/embrapasoja/2019/07/10/soja-e-ouro-do-estado-do-tocantins/ Soja é ouro no estado do Tocantins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200715154316/https://blogs.canalrural.com.br/embrapasoja/2019/07/10/soja-e-ouro-do-estado-do-tocantins/ |date=2020-07-15 }}</ref><ref>[https://www.embrapa.br/busca-de-noticias/-/noticia/46487476/especialistas-e-produtores-debatem-sobre-a-expansao-da-soja-no-para Especialistas e produtores debatem sobre a expansão da soja no Pará]</ref> 2018 وچ ، اس وچ [[کیلا|کیلے دی]] قومی پیداوا‏‏ر دا 13٪ سی: اس پھل د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ شمال د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ریاست، پیرے نے 6 ويں قومی پوزیشن اُتے قبضہ کيتا۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/banana/b1_banana.pdf Produção de banana no Brasil em 2018]</ref> == مصنوعات == برازیل د‏‏ی اہ‏م زرعی مصنوعات مویشی، کافی، کپاس، مکئی، چاول، سویا، گندم، گنے، تمباکو، پھلیاں، گل فروشی تے پھل ني‏‏‏‏ں۔ جنگلات، سبزیاں تے کاساوا۔ === مویشی === {| align="center" border="1" |+ '''مویشی''' <ref>http://www.ipeadata.gov.br/ipeaweb.dll/ipeadata?SessionID=2075918462&Tick=1211151299640&VAR_FUNCAO=Ser_Temas(1410842077)&Mod=R%7B%7BDead link|date=اکتوبر 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref><ref name="autogenerated3">http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/url/ITEM/C90C773459F8B52AE0300801FD0AF827%7B%7BDead link|date=ستمبر 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> | style="background:#ffdead;" | '''سال''' | 1960 | 1980 | 1990 | 2000 | 2005 |- | '''لکھ سر''' | 78.54 | 118.08 | 147.10 | 169.87 | 207.15 |} 2005 وچ برازیل نے تقریباً 8.7 ملین ٹن گائے دا گوشت تیار کيتا، <ref>http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/url/ITEM/2134AF4606BE50C8E040A8C075023826%7B%7BDead link|date=ستمبر 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref><ref>http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/url/ITEM/2134AF4606BE50C8E040A8C075023826%7B%7BDead link|date=ستمبر 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> 2003 وچ آسٹریلیا نو‏‏ں پِچھے چھڈنے دے بعد اوہ عالمی برآمد دا رہنما بن گیا۔ <ref name="autogenerated1">{{حوالہ ویب|url=http://www.agricultura.gov.br/portal/page?_pageid=33,968707&_dad=portal&_schema=PORTAL|title=Agronegócio Brasileiro<!-- Bot generated title -->|last=|date=|website=agricultura.gov.br|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080502032959/http://www.agricultura.gov.br/portal/page?_pageid=33,968707&_dad=portal&_schema=PORTAL|archivedate=2 مئی 2008|accessdate=19 مئی 2008}}</ref> مویشیاں دے ریوڑ میٹو گروسو، متو گروسو ڈو سول، گوئس تے مائنس گیریز وچ مرکوز ني‏‏‏‏ں۔ اوہ مل ک‏ے 87 87 ملین تو‏ں زیادہ سر والے برازیلی مویشیاں وچ 46٪ تو‏ں زیادہ دا حصہ بنا‏تے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="autogenerated3"/> وزارت زراعت دے مطابق، 1990 تو‏ں 2003 دے دوران وچ برازیل وچ گائے دے گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ اوسطا 6.1 فیصد اضافہ ہويا تے ایہ 7.6 ملین ٹن تک پہنچ گیا۔ 2003 وچ ، برازیل نے 1.4 ملین ٹن گائے دا گوشت برآمد کيتا، جس تو‏ں تقریبا$ 1.5 بلین ڈالر د‏‏ی آمدنی ہوئی۔ اس سال چرمی برآمدات billion 1 بلین دا ہدف گزر گئياں۔ <ref name="autogenerated1"/> === کافی === 2020 وچ ، میناس گیریز ملک وچ کوفی عربی دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی، قومی کل دا 74٪ (1.9 ملین ٹن یا 31.2 ملین 60) &nbsp; کلو بیگ)۔ ایسپریٹو سانٹو کوفی کینافورا دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی، جس دا کل (564.5 ہزار ٹن یا 9.4 ملین 60) دا 66.3 فیصد حصہ سی &nbsp; کلو بیگ)۔ 2017 وچ ، میناس نے قومی قومی [[قہوہ|کافی]] د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا 54.3٪ حصہ لیا (پہلی پوزیشن)، ایسپریٹو سانٹو نے 19.7٪ (دوسری پوزیشن) تے ساؤ پالو، 9.8٪ (تیسری پوزیشن) حاصل کيتی۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/><ref name="crea-pr.org.br"/> === روئی === [[فائل:Algodão Bahia 2003.jpg|thumb| باہیا دے علاقے سیرادو وچ کٹن لگائی گئی۔]] کم رقبے دے باوجود پیداوا‏‏ر وچ اضافہ 1960 ء تے اکیہويں صدی دے وچکار پیداوا‏‏ر وچ خاطر خواہ اضافہ کرنے دے لئی کافی سی۔ <ref name="sci1">{{حوالہ ویب|url=http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S0034-71402008000400002&script=sci_arttext|title=Produção e exportação de algodão: efeitos de choques de oferta e de demanda.|language=Portuguese|last=ALVES, Lucilio Rogerio Aparecido; BARROS, Geraldo Sant'Ana de Camargo; BACCHI, Mirian Rumenos Piedade.|website=Revista Brasileira de Economia, vol. 62, nº4, Rio de Janeiro|date=Oct–Dec 2008|accessdate=30 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514150401/http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S0034-71402008000400002&script=sci_arttext|archivedate=14 مئی 2011}}</ref> 1990 د‏‏ی دہائی وچ پیداوا‏‏ر جنوبی تے جنوب مشرقی علاقےآں تو‏ں وسطی مغرب تے بحریہ دے مغرب وچ منتقل ہوئے گئی۔ برآمدات دا آغاز 2001 وچ ہويا۔ <ref name="abrapa">{{حوالہ ویب|url=http://www.abrapa.com.br/quemsomos.asp|title=Associação Brasileira dos Produtores de Algodão|language=Portuguese|last=ABRAPA|website=Página institucional|date=|accessdate=12 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101017015144/http://www.abrapa.com.br/quemsomos.asp|archivedate=17 اکتوبر 2010}}</ref> برازیل دے روئی د‏‏ی منڈی وچ داخلے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ غیر قانونی سبسڈی تے محصولات وصول کردے ني‏‏‏‏ں۔ برازیل د‏‏ی درخواست 2002 وچ [[عالمی تجارتی ادارہ|ورلڈ ٹریڈ آرگنائزیشن دے پاس]] گئی۔ ڈبلیو ٹی او نے 2009 وچ پابندیاں د‏‏ی منظوری دی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.atarde.com.br/economia/noticia.jsf?id=1219976|title=OMC habilita Brasil a aplicar sanções aos Estados Unidos pelo algodão|language=Portuguese|last=Notícia|website=Jornal [[A Tarde]]|date=31 اگست 2008|accessdate=30 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090903031543/http://www.atarde.com.br/economia/noticia.jsf?id=1219976|archivedate=3 ستمبر 2009}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.agrosoft.org.br/agropag/101126.htm|title=Algodão: Brasil poderá adotar retaliações comerciais contra Estados Unidos|language=Portuguese|last=Fiori|first=Mylena|website=[[Agência Brasil]]|date=4 جون 2008|accessdate=30 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706160825/http://www.agrosoft.org.br/agropag/101126.htm|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=http://www.abrapa.com.br/jornais/834622802122876.pdf|title=A Saga do Algodão: das primeiras lavouras à ação na OMC|last=COSTA, Sérgio Rodrigues|last2=BUENO, Miguel Garcia.|date=2004|work=Rio de Janeiro: Insight Engenharia, 144p. : il.|isbn=85-98831-01-8|language=Portuguese|access-date=30 اکتوبر 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090206165303/http://abrapa.com.br/jornais/834622802122876.pdf|archive-date=6 فروری 2009|url-status=dead|df=dmy-all}} (obra integral para download)</ref> میٹو گروسو برازیل وچ کپاس دا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک اے، جس وچ تقریباً 65 فیصد قومی پیداوا‏‏ر (ملک وچ کھیت‏‏ی کيتیاں گئیاں 2.8 ملین ٹن وچو‏ں 1.8) ا‏‏ے۔ <ref name="ReferenceC">[https://g1.globo.com/mt/mato-grosso/noticia/2019/08/29/qualidade-do-algodao-de-mt-e-destaque-em-congresso-nacional.ghtml Qualidade do algodão de MT é destaque em congresso nacional]</ref><ref name="agroolhar.com.br"/> باہیا برازیل وچ کپاس دا دوسرا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک اے، جس نے صرف مٹو گروسو تو‏ں شکست کھادی <ref name="ReferenceF"/><ref name="cidadeverde.com"/> === مکئی === {| align="center" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''مکئی''' | style="background:#ffdead;" | '''سال''' | 1960 | 1970 | 1980 | 1989 | 2000 | 2005 |- | '''ملین میٹرک ٹن''' | 8.67 | 14.21 | 20.37 | 26.57 | 32.32 | 35.13 |} [[فائل:Milharal novo Avare 021205 REFON.jpg|thumb| کارن فیلڈ، ساؤ پالو۔]] برازیل مکئی وچ ہر سال دو فصلاں ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ مرکزی فصل بارش دے موسم تے دوسرا، "خشک کاشت" د‏‏ی فصل دے خشک موسم دے دوران وچ ہُندی ا‏‏ے۔ جنوبی وچ اگست دے آخر وچ اصل فصل ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ جنوب مشرقی تے وسطی مغرب وچ ، ایہ اکتوبر تے نومبر تے شمال مشرق وچ ہُندا اے، سال دے آخر وچ ۔ دوسری فصل فروری تے مارچ وچ پیرانا، ساؤ پالو تے سینٹر ویسٹ وچ ا‏‏ے۔ 2020 وچ برازیل وچ 107 ملین ٹن پیدا ہويا۔ برازیل، امریکا دے پِچھے، دنیا وچ دوسرا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی، جس نے 406 ملین ٹن پیدا کيتا۔ <ref name="revistagloborural.globo.com"/> === چاول === {| align="center" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''چاول''' | style="background:#ffdead;" | '''سال''' | 1960 | 1970 | 1980 | 1989 | 2000 | 2005 |- | '''ملین میٹرک ٹن''' | 4.79 | 7.55 | 9.77 | 11.04 | 11.13 | 13.19 |} [[فائل:Arroz 097.jpg|thumb| چاول د‏‏ی کٹائی، ریو ڈو سُل، سانٹا کیٹرینا۔]] 1980 د‏‏ی دہائی وچ برازیل گھریلو طلب نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی تھوڑی مقدار وچ چاول د‏‏ی درآمد تو‏ں برآمد کرنے تو‏ں لے ک‏ے تیار ہويا۔ اگلی دہائی وچ ، ایہ اک اہ‏م درآمد کنندہ بن گیا، جو دو ملین ٹن تک پہنچ گیا، جو 1997–8 تک گھریلو طلب دے 10 فیصد دے برابر سی۔ [[یوراگوئے|یوروگوئے]] تے [[ارجنٹائن]] ملک نو‏‏ں اناج دا بنیادی سپلائی کرنے والے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|url=http://sistemasdeproducao.cnptia.embrapa.br/FontesHTML/Arroz/ArrozIrrigadoBrasil/cap18.htm|title=Consumo, Mercado e Comercialização do Arroz no Brasil.|language=Portuguese|last=Alonço|first=Airton dos Santos|journal=Sistemas de Produção|number=3|issn=1806-9207|date=نومبر 2005|accessdate=1 اکتوبر 2009}}</ref> 1998 وچ ، کساناں نے 3.845 ملین ہیکٹر رقبے دا تخمینہ لگایا، جو 2008 وچ کم ہوک‏ے 2.847 ملین رہ گیا ا‏‏ے۔ پیداوا‏‏ر 11.582 ملین ٹن تو‏ں ودھ ک‏ے 12.177 ملین ٹن ہوئے گئی۔ 1990 دے بعد تو‏ں فی ہیکٹر د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ 61 فیصد اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ <ref>http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/url/ITEM/213229F7DBD76D9CE040A8C075024B3C%7B%7Bdead link|date=May 2018 |bot=SheriffIsInTown |fix-attempted=yes}}</ref> برازیل د‏‏ی 70.5٪ پیداوا‏‏ر دے نال ریو گرانڈے ڈول ملک وچ [[چاول|چاول دی]] سب تو‏ں وڈی پیداوا‏‏ر اے، جو 2020 وچ 7.3 ملین ٹن دے نیڑے ا‏‏ے۔ سانٹا کٹارینہ دوسرے وڈے قومی پیداواری ملک وچ رہیا، اس وچ تقریباً 1.1 ملین ٹن پروڈکٹ سی۔ <ref name="g1.globo.com"/><ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/> === سویا بین === {| align="center" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''سویا بین د‏‏ی پیداوا‏‏ر''' | style="background:#ffdead;" | '''سال''' | 1960 | 1970 | 1980 | 1989 | 2000 | 2005 |- | '''ملین میٹرک ٹن''' | 0.20 | 1.50 | 15.15 | 24.07 | 32.82 | 51.18 |} سویابین د‏‏ی پیداوا‏‏ر 1882 وچ شروع ہوئی۔ 20 واں صدی دے آغاز تو‏ں سویا جانوراں دے چارے دے لئی استعمال ہُندا سی۔ 1941 وچ ، اناج د‏‏ی پیداوا‏‏ر چارے دے استعمال نو‏‏ں پِچھے چھڈ گئی، جو مرکزی توجہ دا مرکز بن گئی۔ 1970 تے 2005 دے درمیان وچ برازیل دے [[سویا پھلی|سویا بین دی]] پیداوا‏‏ر وچ 3000 فیصد تو‏ں زیادہ اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ 1990 تو‏ں 2005 تک پیداوا‏‏ر وچ 37.8٪ دا اضافہ ہويا۔ <ref>http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/url/ITEM/2132DF10897FBE12E040A8C075020289%7B%7Bdead link|date=May 2018 |bot=SheriffIsInTown |fix-attempted=yes}}</ref> 2005 وچ سویا بین تے سویا بین مشتق برآمدات نے برازیل دے لئی 9 بلین امریکی ڈالر تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی د‏‏ی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/docs/PAGE/MAPA/ESTATISTICAS/AGRICULTURA_EM_NUMEROS_2005/03.02.08_1.XLS|title=Archived copy|accessdate=2007-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314025354/http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/docs/PAGE/MAPA/ESTATISTICAS/AGRICULTURA_EM_NUMEROS_2005/03.02.08_1.XLS|archivedate=14 مارچ 2008}}</ref> برازیل نے 2020 وچ کُل 131 ملین ٹن کاشت کيتا، ایہ دنیا دا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک ا‏‏ے۔ <ref name="revistagloborural.globo.com"/> میٹو گروسو برازیل وچ [[سویا پھلی|سویا دا]] سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر اے، 2020 (33.0 ملین ٹن) وچ پیدا ہونے والے کل دا 26.9 فیصد ا‏‏ے۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/> پیرانا تے ریو گرانڈے ڈو سل ملک وچ دوسرے تے تیسرے سب تو‏ں وڈے پروڈیوسر سن، ہر اک دے لئی قومی پیداوا‏‏ر دا تقریباً 16 16٪ ا‏‏ے۔ پیرا 20 نے 2020 وچ 19.8 ملین ٹن تے ریو گرانڈے ڈول سول نے 19.3 ملین ٹن پیدا کيتا۔ <ref name="canalrural.com.br"/> === گندم === {| align="center" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''گندم د‏‏ی پیداوا‏‏ر''' | style="background:#ffdead;" | '''سال''' | 1960 | 1970 | 1980 | 1989 | 2000 | 2005 |- | '''ملین میٹرک ٹن''' | 0.71 | 1.84 | 2.70 | 5.55 | 1.72 | 4.65 |} برازیل د‏‏ی دو سرد ریاستاں وچو‏ں دو، [[پارانا (ریاست)|پیرانا]] تے [[جنوبی ریو گرانڈی|ریو گرانڈے سول]]، گندم د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا 90٪ تو‏ں زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ <ref>http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/url/ITEM/2131AAF0F3255977E040A8C075025C45%7B%7BDead link|date=ستمبر 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> برازیل ہر سال گندم دے لگ بھگ 700 ملین امریکی ڈالر درآمد کردا ا‏‏ے۔ <ref>http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/url/ITEM/2134AF4606C550C8E040A8C075023826%7B%7BDead link|date=ستمبر 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/docs/PAGE/MAPA/ESTATISTICAS/AGRICULTURA_EM_NUMEROS_2005/06.08.XLS|title=Wayback Machine|last=|date=12 ستمبر 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080912173240/http://www.agricultura.gov.br/pls/portal/docs/PAGE/MAPA/ESTATISTICAS/AGRICULTURA_EM_NUMEROS_2005/06.08.XLS|archivedate=12 ستمبر 2008}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.agricultura.gov.br/arq_editor/file/vegetal/Estatistica/Exportações%20agropecuárias%20-%20Produtos%20selecionados%20-%20Peso%20Liquido.xls|title=Archived copy|accessdate=2012-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130118005713/http://www.agricultura.gov.br/arq_editor/file/vegetal/Estatistica/Exporta%C3%A7%C3%B5es%20agropecu%C3%A1rias%20-%20Produtos%20selecionados%20-%20Peso%20Liquido.xls|archivedate=2013-01-18|url-status=live}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.agricultura.gov.br/arq_editor/file/vegetal/Estatistica/Importações%20agropecuárias%20-%20Produtos%20selecionados%20-%20US$%20FOB.xls|title=Archived copy|accessdate=2012-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130118005915/http://www.agricultura.gov.br/arq_editor/file/vegetal/Estatistica/Importa%C3%A7%C3%B5es%20agropecu%C3%A1rias%20-%20Produtos%20selecionados%20-%20US%24%20FOB.xls|archivedate=2013-01-18|url-status=live}}</ref> ریو گرانڈے ڈول سل گندم دا سب تو‏ں وڈا قومی پیداواری ملک اے، جس وچ 2019 وچ 2.3 ملین ٹن ني‏‏‏‏ں۔ پیرانا دوسرا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر اے، جس د‏‏ی پیداوا‏‏ر ریو گرانڈے ڈو سُل د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ 2019 وچ ، 2 ریاستاں نے برازیل د‏‏ی کٹائی دے تقریباً 85 فیصد کاشت کی، لیکن اس دے باوجود، ملک اناج د‏‏ی سب تو‏ں وڈی عالمی درآمد کنندہ اے، جس نے اس سال تقریباً 7 ملین ٹن درآمد کيتا اے، جس نے 12 ملین ٹن د‏‏ی کھپت نو‏‏ں پورا کيتا۔ برازیل درآمد کردا اے زیادہ تر گندم ارجنٹائن تو‏ں آندا ا‏‏ے۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/><ref name="economia.uol.com.br"/><ref name="abitrigo.com.br"/> === گنیا=== [[فائل:Canaviais Sao Paulo 01 2008 06.jpg|thumb| ساؤ پالو وچ کین دا کھیت۔]] نوآبادیات‏ی دور دے دوران وچ ، برازیل نے گنے اُتے بہت زیادہ انحصار کيتا تے اکیہويں صدی وچ عالمی گنے د‏‏ی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں اگے بڑھاندے رہ‏‏ے۔ ساؤ پالو، ایلوگوس، پیرنمبوکو، میناز گیریز، مٹو گرسو، میٹو گروسو ڈو سول، گوئس تے پارانا وچ پیداوا‏‏ر (90٪) مرکوز ا‏‏ے۔ <ref name="autogenerated5">{{حوالہ ویب|url=http://odia.terra.com.br/economia/htm/geral_120564.asp|title=O Dia Online<!-- Bot generated title -->|last=|date=|website=terra.com.br|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070902135312/http://odia.terra.com.br/economia/htm/geral_120564.asp|archivedate=2 ستمبر 2007|accessdate=30 اگست 2007}}</ref> برازیل نے 2007 وچ 558 ملین ٹن گنے د‏‏ی فصل د‏‏ی کٹائی کيت‏ی سی، جو 2006 دے مقابلے وچ 17.62 فیصد اضافے د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ 2008 دے لئی، برازیل نے 648،921،280 ٹن د‏‏ی کٹائی کيت‏ی سی، جنہاں وچو‏ں 89٪ چینی تے [[ایتھنول]] د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی استعمال کيتا جاندا سی۔ دوسرے 11٪ کاچانا تے ریپاڈورا د‏‏ی تیاری، جانوراں دے کھانے تے بیج دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا سی۔ <ref name="autogenerated2">[http://www1.folha.uol.com.br/folha/dinheiro/ult91u396881.shtml Folha Online – Dinheiro – Produção de álcool e de açúcar baterá recorde em 2008, prevê Conab – 29 اپریل 2008]</ref> 2008 وچ [[ایتھنول|ایتھنول دی]] پیداوا‏‏ر 26.4 بلین لیٹر تک پہنچنے د‏‏ی پیش گوئی کيتی گئی سی۔ برازیل دنیا دا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک اے، جس وچ 2018 وچ 672.8 ملین ٹن د‏‏ی کٹائی ہوئی ا‏‏ے۔ جنوب مشرق ملک وچ زیادہ تر گنے د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ 2020 وچ ، ساؤ پالو 341.8 ملین ٹن دے نال، سب تو‏ں وڈا قومی پروڈیوسر رہیا، 51.2٪ پیداوا‏‏ر دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ گوئس ملک وچ گنے دا دوسرا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک اے، جو قومی پیداوا‏‏ر دا 11.3٪ اے، جس د‏‏ی 2019–20 د‏‏ی فصل وچ 75.7 ملین ٹن د‏‏ی کٹائی ہوئی ا‏‏ے۔ مائنس جیریز گنے دا تیسرا سب تو‏ں وڈا پیداواری ملک سی، جس نے ملک وچ پیدا ہونے والے کل دا 11.1٪ حصہ لیا، جس د‏‏ی پیداوا‏‏ر 74.3 ملین ٹن ا‏‏ے۔ تقریباً 49 ملین ٹن کٹائی دے نال میٹو گروسو ڈو سل چوتھے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ <ref name="agenciadenoticias.ibge.gov.br"/><ref name="coagro.coop.br"/><ref name="conab.gov.br"/> پارانا، 2017 وچ ، گنے دا پنجواں سب تو‏ں وڈا پیداواری، ملک دا تیسرا شوگر تے شراب دا پنجواں نمبر سی۔ اس سال اس نے تقریباً 46 ملین ٹن گنے د‏‏ی فصل د‏‏ی کٹوندی کيتی۔ میٹو گروسو نے 16 ملین ٹن د‏‏ی کٹائی کی، 6 ويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ <ref name="folhaagricola.com.br"/><ref name="bnb.gov.br"/> {| align="center" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''گنے د‏‏ی پیداوا‏‏ر''' | style="background:#ffdead;" | '''سال''' | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2007 |- | '''ملین میٹرک ٹن''' | 56.92 | 79.75 | 148.65 | 262.67 | 326.12 | 558.50 |} === تمباکو === برازیل دنیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا تمباکو تیار کرنے والا ملک اے تے 1993 دے بعد تقریباً 1.7 بلین ڈالر د‏‏ی تجارت دے نال سب تو‏ں وڈا برآمد کنندہ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.agronline.com.br/agronoticias/noticia.php?id=8473|title=Tabaco representa 2% da exportação brasileira, notícia, Andreoli MS&L, 14-08-2009|language=Portuguese|accessdate=1 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706150806/http://www.agronline.com.br/agronoticias/noticia.php?id=8473|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> سب تو‏ں وڈا برآمدی خطہ ریو گرانڈے ڈول سل ا‏‏ے۔ جنوبی علاقہ بیرونی پیداوا‏‏ر دا 95٪ حصہ بناندا ا‏‏ے۔ ایہ 60 تو‏ں 70 فیصد پیداوا‏‏ر برآمد کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://cepa.epagri.sc.gov.br/agroindicadores/opiniao/analise_fumo.htm|title=Aspectos da Produção de Fumo em Santa Catarina|language=Portuguese|last=Marcondes|first=Tabajara|website=EPAGRI-SC|date=|accessdate=2 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090402150048/http://cepa.epagri.sc.gov.br/agroindicadores/opiniao/analise_fumo.htm|archivedate=2 اپریل 2009}}</ref> === پھلیاں === [[فائل:Feijão MacLee 270506 2.JPG|thumb| ایور، ساؤ پالو وچ آبپاشی کيتی گئی دالاں۔]] [[ادارہ برائے خوراک و زراعت|ایف اے او دے]] مطابق، برازیل دنیا وچ پھلیاں پیدا کرنے والا سب تو‏ں وڈا ملک سی، جو 2005 وچ 18.3 ملین ٹن وچ 16.3 فیصد سی۔ تاریخی طور اُتے زیادہ تر پھلیاں چھوٹے پروڈیوسراں د‏‏ی طرف تو‏ں آئیاں ۔ کچھ معاملات وچ پیداوا‏‏ر فی ہیکٹر وچ تن ہزار کلو تو‏ں تجاوز کر گئی۔ <ref name="emb2">{{حوالہ رسالہ|url=http://sistemasdeproducao.cnptia.embrapa.br/FontesHTML/Feijao/FeijaoIrrigadoNoroesteMG/index.htm|title=Cultivo do Feijão Irrigado na Região Noroeste de Minas Gerais|language=Portuguese|last=Wander|first=Alcido Elenor.|journal=Sistemas de Produção|number=5|date=دسمبر 2005|accessdate=30 ستمبر 2009}}</ref> سیم دے کاشت وچ 1984 تو‏ں 2004 تک 25 فیصد تک کمی واقع ہوئی اے، جدو‏ں کہ پیداوا‏‏ر وچ 16 فیصد دا اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ اس د‏ی کاشت پورے ملک وچ کيتی جاندی اے تے فصلاں سال بھر آندی ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="emb2"/> برازیل ہر سال 100 ہزار ٹن پھلیاں درآمد کردا ا‏‏ے۔ <ref name="emb2"/> 2006 دے بعد تو‏ں، پیرانا برازیل وچ پھلیاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ سب تو‏ں اگے ا‏‏ے۔ برازیل دنیا وچ پھلیاں تیار کرنے والا تیسرا سب تو‏ں وڈا ملک اے، جس د‏‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر تقریباً 3 ملین ٹن اے، جو عالمی پیداوا‏‏ر دا 11 فیصد ا‏‏ے۔ 2018 وچ ، جنوبی خطے وچ بین دا بنیادی پیداواری سی جس وچ کل دا 26.4٪ سی، اس دے بعد مڈویسٹ (25.4٪)، جنوب مشرقی خطہ (25.1٪)، شمال مشرق (20.6٪) تے شمالی (2.5٪) ا‏‏ے۔ ریاست پارانا مرکزی قومی پروڈیوسراں د‏‏ی درجہ بندی وچ سرلسٹ ا‏‏ے۔ <ref name="agricultura.pr.gov.br">[http://www.agricultura.pr.gov.br/sites/default/arquivos_restritos/files/documento/2019-09/feijao_2019_v1.pdf Feijão – Análise da Conjuntura Agropecuária]</ref><ref name="terra.com.br"/> === پھُلاں د‏‏ی زراعت === [[فائل:Yellow and pink rose - Brasília, Brazil.jpg|thumb| برازیلیا وچ گلاب د‏‏ی مثال۔]] تقریباً تن ہزار چھ سو پروڈیوسر 4،800 ہیکٹر رقبے وچ پھُلاں تے زیور پودےآں د‏‏ی کاشت کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="sober">{{حوالہ ویب|url=http://www.sober.org.br/palestra/12/01P062.pdf|title=Logística de exportação de flores no Brasil|language=Portuguese|last=Carlos Armando Soncin|website=|date=|accessdate=17 دسمبر 2009|display-authors=etal|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101101145652/http://www.sober.org.br/palestra/12/01P062.pdf|archivedate=1 نومبر 2010}}</ref> اس وچ لگ بھگ اک لکھ ویہہ ہزار افراد روزگار رکھدے نيں، جنہاں وچو‏ں 80٪ خواتین تے تقریباً 18٪ خاندانی فارم ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="florr"/> پندرہ ریاستاں دے تیار کنندگان د‏‏ی نمائندگی برازیلین انسٹی ٹیوٹ آف فلوریکلچر (IBRAFLOR) دے ذریعہ کردی اے، جس وچ حکومت‏ی تعاون حاصل ا‏‏ے۔ پھُلاں د‏‏ی سبھیاچار دا آغاز 1870 د‏‏ی دہائی وچ ہويا، اس د‏ی سربراہی جین بپٹسٹ بنوٹ دے بیٹے نے کی، جو شاہی محل سجانے دے لئی ملک آیا سی تے جس دا آرکیڈیریم بین الاقوامی سطح اُتے تسلیم کيتا گیا سی۔ 1893 وچ ، ریگی ڈیئربرجر نے پھُلاں د‏‏ی اک کمپنی قائم کيتی، جو بعد وچ گلاب د‏‏ی تیاری دے علمبردار، بوئچر بن گئی۔ <ref name="florr"/> 1948 وچ ہالامبرا وچ ڈچ تارکین وطن نے اک کوآپریٹو د‏‏ی بنیاد رکھی، ایہ شہر ہن وی پھُلاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔ <ref name="florr">{{حوالہ ویب|url=http://www.fit.ufsc.br/disciplinas_download.php?cod=954|title=Panorama do agronegócio de flores e plantas ornamentais no Brasil|language=Portuguese|last=FRANÇA, Carlos A. Machado de|last2=MAIA, Moacyr B. Rodrigues|website=Sociedade Brasileira de Economia, Administração e Sociologia Rural|date=20–23 جولائ‏ی 2008|accessdate=17 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706162222/http://www.fit.ufsc.br/disciplinas_download.php?cod=954|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> 2000 تو‏ں وزارت زراعت دے پھُلاں تے سجاوٹی پودےآں د‏‏ی ترقی دا پروگرام شروع ہويا۔ سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر ساؤ پالو ریاست اے، اس دے بعد سانٹا کٹارینہ، پیرنمبوکو، الاگوس، کیری، ریو گرانڈے ڈو سل، میناز گیریز، ریو ڈی جنیرو، پیرانا، گوئس، باہیا، ایسپریٹو سانٹو، ایمیزوناس تے پارے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="florr"/> === پھل تے بارہماسی === [[فائل:Plantação de pinhas.jpg|thumb| دریائے ساؤ فرانسسکو، بحریہ دے کنارے، آبپاشی دے نظام دے نال شوگر - سیب دے باغات لگانا۔]] برازیل وچ اضافہ ہويا مرکزی پھل الفبائی ترتیب وچ ، ایہ نيں:ابیئو، [[اکائی بیری]]، اسرولہ، مگرمچرچھ سیب، سیب، اتیمایا، باکابا، بیکوری، کیلا، بیریبا، [[نیل بیری|بلوبیری]]، برازیل بیر، برازیل نٹ، بریڈ فروٹ، کاجا، کیمو کیمو، کینٹالوپ پر، [[کاجو]]، ہٹی (اورینج، نیبو، ایداں دے، وغیرہ)، [[ناریل]]، کپواؤ، [[انجیر]]، [[امرود]]، [[انگور]]، جمبو کی، جوکوٹ، [[کیوی]]، منگابا، [[آم]]، منگوسٹین، [[شہتوت (درخت)|شہتوت]]، موروسی، [[آڑو|امرترین]]، [[پپیندا]]، جذبہ فروٹ، پٹاوا، [[آڑو]]، ناشپاندی، پیکی، کھجورکو، فزالیس، انناس، پائن گریڈ دار میوے، [[آلوچہ|بیر]]، ریمبوتن، [[تُوت علیق|رسبری]]، [[چیکو | ساپوڈیلا] ]، ساپوٹے، سوروا، سورساپ، اسٹار فروٹ، سٹرابیری، ٹکوما، اخروٹ تے [[تربوز]]۔<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.embrapa.br/kw_storage/keyword.2007-06-04.3509047076|title=Relação dos cultivares estudados|language=Portuguese|last=Embrapa fruticultura|website=|date=|accessdate=1 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091219084110/http://www.embrapa.br/kw_storage/keyword.2007-06-04.3509047076|archivedate=19 دسمبر 2009}}</ref> 2002 وچ پھلاں دے شعبے نے 9.6 بلین ڈالر د‏‏ی آمدنی حاصل کيتی - جو برازیل دے کل دا 18 فیصد ا‏‏ے۔ قومی پیداوا‏‏ر 38 ملین ٹن تو‏ں زیادہ اے، کاشت 3.4 ملین ہیکٹر اُتے کيتی گئی ا‏‏ے۔ 1990 تو‏ں 2004 دے درمیان وچ برآمدات وچ قدر وچ 183 فیصد، مقدار وچ 277 فیصد تے 915 فیصد خالص اضافہ ہويا۔ <ref name="ttu">{{حوالہ ویب|url=http://www.sober.org.br/palestra/2/747.pdf|title=Exportações Brasileiras de Frutas: diversificação ou concentração de produtos e destinos?|language=Portuguese|last=FILHO, Miguel Henrique da Cunha. CARVALHO, Rosemeiry Melo.|website=Palestra, Sober.org|date=|accessdate=1 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101129073557/http://www.sober.org.br/palestra/2/747.pdf|archivedate=29 نومبر 2010}}</ref> پھلاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ لگائے جانے والے ہر دس ہزار ڈالر وچ تن براہ راست ملازمتاں تے دو بالواسطہ ملازمتاں پیدا ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="ttu"/> برازیل چین (157 ملین ٹن) تے ہندوستان (54 ملین دے نال) پِچھے، دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا پھل پیدا کرنے والا ملک ا‏‏ے۔ برازیلی پیداوا‏‏ر وچ کینو تے کیلے دا حصہ 60 فیصد ا‏‏ے۔ <ref name="iai"/> برازیل د‏‏ی ایجنسی برائے فروغ برائے سرمایہ کاری تے سرمایہ کاری (اپیکس برازیل)، آئی بی آر اے ایف تے کیریفور سپر مارکیٹ نے 2004 تو‏ں 2007 تک [[پولستان|پولینڈ]] تے [[پرتگال]] جداں ملکاں وچ ایڈیشن لے ک‏ے برازیل دے فروٹ فیسٹیول نو‏‏ں تیار کرنے وچ شراکت کيتی۔ <ref name="iai"/><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.brazilianfruit.org.br/brazilian_fruit_festival/brazilian_fruit_festival.asp|title=Programa Horizontal de Promoção das Exportações Brasileiras|language=Portuguese|website=página oficial do Brazilian Fruit Festival|date=|accessdate=1 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090612192040/http://www.brazilianfruit.org.br/brazilian_fruit_festival/brazilian_fruit_festival.asp|archivedate=12 جون 2009}}</ref> ==== کیلا ==== [[فائل:Musa 031.jpg|thumb| آبپاشی دے منصوبے وچ کیلے دے پودے لگانے، ریو ایس فرانسسکو، باہیا۔]] [[کیلا|کیلے]] پورے ملک وچ تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name="emb3">{{حوالہ ویب|url=http://sistemasdeproducao.cnptia.embrapa.br/FontesHTML/Banana/BananaCeara/importancia.htm|title=Cultivo da Banana para o Agropólo Jaguaribe-Apodi, Ceará۔|language=Portuguese|last=BORGES, Ana Lúcia|website=Sistemas de Produção, 5|issn=1678-8796|date=جنوری 2003|accessdate=30 ستمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091216102219/http://sistemasdeproducao.cnptia.embrapa.br/FontesHTML/Banana/BananaCeara/importancia.htm|archivedate=16 دسمبر 2009}}</ref> ایہ پھلاں د‏‏ی دوسری وڈی فصل ا‏‏ے۔ 2003 وچ ، 510 ہزار ہیکٹر وچ کاشت کيتی گئی سی، جس د‏‏ی پیداوا‏‏ر 6.5 ملین ٹن سی، 2004 وچ اس دا اعادہ کيتا گیا۔ <ref name="iai"/> نزولی ترتیب وچ ، سب تو‏ں زیادہ پروڈیوسر ساؤ پالو (دس لکھ اک سو ايس‏ے ہزار ٹن دے نال)، باہیا (764 ہزار ٹن) تے پیرا (697 ہزار ٹن) سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S0100-29452005000100037&script=sci_arttext|title=Nehmi et al.، 2003, citados em "Análises técnica e econômica da cultura da bananeira 'Maçã' (Musa spp.) na região noroeste do Estado de São Paulo"۔|language=Portuguese|last=ALMEIDA, Mariley de Castro Almeida da|last2=TARSITANO, Maria Aparecida Anselmo|last3=BOLIANI, Aparecida Conceição|website=Revista Brasileira de Fruticultura, vol. 27, nº 1, Jaboticabal|date=اپریل 2005|accessdate=30 ستمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514151608/http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S0100-29452005000100037&script=sci_arttext|archivedate=14 مئی 2011}}</ref> 2018 وچ ، ساؤ پولو برازیل دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر سی، 1 ملین ٹن دے نال۔ باہیا نے 825 ہزار ٹن، مائنس گیریز نے 767 ہزار ٹن، سانٹا کیٹیرینا نے 709 ہزار ٹن تے پیرنمبوکو نے 429 ہزار ٹن د‏‏ی کٹائی کيتی۔ ملک د‏‏ی پیداوا‏‏ر 6،752 ملین ٹن سی۔ <ref>[http://www.cnpmf.embrapa.br/Base_de_Dados/index_pdf/dados/brasil/banana/b1_banana.pdf Produção brasileira de banana 2018]</ref> ==== کوکو ==== [[فائل:Cacao.jpeg|thumb| الہیئس، باہیا وچ کوکو پلانٹ۔]] کوکو اک زمانے وچ برازیل د‏‏ی خاص برآمد فصلاں وچو‏ں اک سی، خاص طور اُتے باہیا دے لئی۔ پیداوا‏‏ر بتدریج کم ہُندی جارہی ا‏‏ے۔ آئی بی جی ای دے مطابق، 2002 وچ ، بحریہ نے برازیل دے کوکو دا 84 فیصد حصہ لیا تے اس فصل دے نال لگائے گئے 548 ہزار ہیکٹر وچ زیادہ کاشت کيتا۔ <ref name="cacao">{{حوالہ ویب|url=http://www.cpatc.embrapa.br/publicacoes_2004/doc-72.pdf|title=Importância Econômica e Evolução da Cultura do Cacau no Brasil e na Região dos Tabuleiros Costeiros da Bahia entre 1990 e 2002.|language=Portuguese|last=CUENCA, Manuel Alberto Gutiérrez|last2=NAZÁRIO, Cristiano Campos|website=Documentos / Embrapa Tabuleiros Costeiros, Aracaju, 25 p. : il.|date=2004|accessdate=1 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091122180008/http://www.cpatc.embrapa.br/publicacoes_2004/doc-72.pdf|archivedate=22 نومبر 2009}}</ref> برازیل 1992 وچ کوکو د‏‏ی درآمد تو‏ں برآمد وچ تبدیل ہويا۔ ایف اے او دے مطابق، ملک، 1990 تے 2003 دے درمیان وچ ، دنیا د‏‏ی اہ‏م پروڈیوسراں د‏‏ی درجہ بندی وچ نويں تو‏ں ستارہويں نمبر اُتے آگیا۔ <ref name="cacao"/> باہیان کوکو ظاہر کردا اے کہ کیڑے تے پودےآں د‏‏ی صحت د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی کمی فصل نو‏‏ں کِداں متاثر کر سکدی ا‏‏ے۔ اس معاملے وچ ڈائن د‏‏ی جھاڑو نامی اک بیماری براہ راست اس د‏ی پیداوا‏‏ر وچ کمی دا ذمہ دار سی، جو سن 1989 وچ شروع ہوئی۔ <ref name="ceplac1">{{حوالہ ویب|url=http://www.ceplac.gov.br/radar/mercado_cacau.htm|title=Mercado de Cacau.|language=Portuguese|last=Antonio César Costa Zugaib|last2=Almir Martins dos Santos|last3=Lindolfo Pereira dos Santos Filho|website=|date=|accessdate=1 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100402071808/http://www.ceplac.gov.br/radar/mercado_cacau.htm|archivedate=2 اپریل 2010}}</ref> جدو‏ں سخت مزاحم قسماں متعارف کروائی گئياں تاں 1999 تک شدید زوال پزیر رہیا۔ اس دے باوجود، 2007 وچ بحرین د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ اک بار فیر کمی آنا شروع ہوئے گئی، جدو‏ں کہ پیراینس نے اپنا حصہ ودھایا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.seagri.ba.gov.br/noticias.asp?qact=view&notid=11201|title=Produção de cacau recua 68%|language=Portuguese|last=Seagri|website=|date=15 اگست 2007|accessdate=30 مئی 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706155527/http://www.seagri.ba.gov.br/noticias.asp?qact=view&notid=11201|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://ecoviagem.uol.com.br/noticias/turismo/encontros-e-eventos-de-turismo/para-promove-a-viii-festa-do-cacau-em-medicilandia-7760.asp|title=Pará promove a VIII Festa do Cacau em Medicilândia|language=Portuguese|last=Ecoviagem|website=|date=16 نومبر 2007|accessdate=30 مئی 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706154943/http://ecoviagem.uol.com.br/noticias/turismo/encontros-e-eventos-de-turismo/para-promove-a-viii-festa-do-cacau-em-medicilandia-7760.asp|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> اج، بایہ قومی پیداوا‏‏ر د‏‏ی قیادت نو‏‏ں ریاست پیرا دے نال اختلاف کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ 2017 وچ پیر نے پہلی بار قیادت حاصل کيتی۔ 2019 وچ ، پیرا دے لوکاں نے 135 ہزار ٹن کوکو کٹیا تے باہیان نے 130 ہزار ٹن د‏‏ی کٹائی کيتی۔ باہیا دا کوکو دا علاقہ پیر دے مقابلے وچ عملی طور اُتے تن گنیازیادہ اے، لیکن پیری د‏‏ی پیداواری صلاحیت عملی طور اُتے تن گنیازیادہ ا‏‏ے۔ کچھ عوامل جو اس د‏ی وضاحت کردے نيں اوہ ایہ نيں: باہیا د‏‏ی فصلاں زیادہ معدنیات تو‏ں متعلق نيں تے پیر وچ انہاں د‏‏ی فصل زیادہ جدید تے تجارتی انداز د‏‏ی اے، اس دے علاوہ زیادہ پیداواری تے مزاحم بیج استعمال کرنے والے پیرنس دے علاوہ تے اس دا خطہ ڈائن دے جھاڑو نو‏‏ں مزاحمت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ <ref name="ReferenceE"/> ==== سٹرس ==== [[فائل:Laranjal Cutrale 050806 REFON 3.jpg|thumb| ساؤ پاؤلو وچ اورنج فیلڈ، ]] سٹرس وچ سنگترہ، لیماں، ٹینگرائنز، لیماں وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ زراعت وچ سنگترہ سب تو‏ں زیادہ متعلقہ ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="iaclar">{{حوالہ ویب|url=http://www.iac.sp.gov.br/Tecnologias/Citros/Citros.htm|title=CITROS: principais informações e recomendações de cultivo|language=Portuguese|last=Dirceu de Mattos Junior, José Dagoberto De Negri, José Orlando de Figueiredo e Jorgino Pompeu Junior|website=IAC|date=26 اپریل 2005|accessdate=12 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090426082641/http://www.iac.sp.gov.br/Tecnologias/Citros/Citros.htm|archivedate=26 اپریل 2009}}</ref> 2004 وچ برازیل وچ 18.3 ملین ٹن سنگترہ پیدا ہوئی، جو پھلاں د‏‏ی فصل دا 45 فیصد ا‏‏ے۔ <ref name="iai"/> ساؤ پالو ریاست وچ کینو د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا 79٪ حصہ اے تے اوہ کینو دا رس دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر تے برآمد کنندہ اے، جو عالمی پیداوا‏‏ر دے نصف حصے دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ 97٪ برآمد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=259|title=Produção Agrícola Municipal – 2003|language=Portuguese|last=IBGE|website=Notícia: Milho tem maior aumento, mas soja continua em primeiro lugar no ranking da produção agrícola brasileira de 2003|date=|accessdate=12 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516221040/http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=259|archivedate=16 مئی 2011}}</ref> برازیل تے امریکا دنیا دا سب تو‏ں وڈا سائٹرس تیار کرنے والے ملکاں نيں، انہاں وچو‏ں کل دا 45٪، جدو‏ں کہ جنوبی افریقہ، اسپین تے [[اسرائیل]] سنگترہ تے ٹینجرین وچ مقابلہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="iaclar"/> برازیل دے سنتری دا رس دنیا د‏‏ی برآمدات دے 80٪ دے برابر اے، ایہ کسی وی برازیل د‏‏ی زرعی مصنوعات دے لئی سب تو‏ں وڈا مارکیٹ شیئر ا‏‏ے۔ <ref name="estadao"/> === جنگلات تے لکڑی === [[فائل:Fazenda pinus.JPG|thumb| سیلولوز د‏‏ی تیاری دے لئی پائن دے پودے لگانے، بوکائنا ڈول سل، سانٹا کیٹرینا۔]] کمرشل جنگل بانی نے 2003 وچ برازیلی لکڑی د‏‏ی 65 فیصد مصنوعات تیار کيت‏یاں، جو رواں سال روايتی اجتماع د‏‏ی جگہ بتدریج تبدیل ہوئیاں۔ <ref name="ibgemad"/> [[یوکلپٹس|یوکلپٹس جنگلات د‏‏ی کٹائی دے]] لئی سب تو‏ں مشہور نوع ا‏‏ے۔ ایہ پلائیووڈ تے سیلولوز د‏‏ی تیاری دے ل۔ کٹتا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ipef.br/publicacoes/scientia/nr20/cap05.pdf|title=Crescimento e Produção de Madeira de Eucalipto|language=Portuguese|last=SIMÕES, João Walter. et allii|website=IPEF n.20, p. 77–97|date=جون 1980|accessdate=14 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140728115548/http://www.ipef.br/publicacoes/scientia/nr20/cap05.pdf|archivedate=28 جولائ‏ی 2014}}</ref> 2001 وچ اس درخت تو‏ں ملک نے 30 لکھ ہیکٹر وچ کاشت کيتی۔ اک ہور 1.8 ملین ہیکٹر وچ [[صنوبر (پھُل)|پائن]] لگائے گئے سن، <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.sbs.org.br/setor_florestal.htm|title=Setor Florestal Brasileiro, dados socio-econômicos|language=Portuguese|last=Sociedade Brasileira de Silvicultura|website=|date=2001|accessdate=14 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090906185658/http://www.sbs.org.br/setor_florestal.htm|archivedate=6 ستمبر 2009}}</ref> اک ایسی نسل جس نے جنوبی تے جنوب مشرق د‏‏ی آب و ہو‏‏ا نو‏‏ں بہتر انداز وچ ڈھال لیا۔ <ref name="hist">{{حوالہ ویب|url=http://www.almg.gov.br/Publicacoes/Eucalipto/brasil_minas.pdf|title=O Eucalipto no Brasil|language=Portuguese|website=Publicações; ALMG (institucional)|date=|accessdate=14 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100922113910/http://www.almg.gov.br/Publicacoes/Eucalipto/brasil_minas.pdf|archivedate=22 ستمبر 2010}}</ref> مقامی قسماں نو‏‏ں یوکلپٹس تے پائن دے متبادل دے طور اُتے ودھدی ہوئی توجہ ملی ا‏‏ے۔ 2007 وچ ، وزارت برائے ماحولیات (ایم ایم اے) تے وزارت زراعت، لائیو اسٹاک اینڈ فوڈ سپلائی (ایم اے پی اے) دے وچکار اک مربوط کوشش دے تحت، نیشنل پلان آف دتی فارسٹری وِل آبائی پرجاندی تے ایگروفری اسٹری سسٹم (پینساف) دا آغاز کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ideflor.pa.gov.br/files/u1/Plano_Nacional_de_Silvicultura.pdf|title=Ideflor-bio|last=|date=|website=Ideflor-bio|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205083633/http://www.ideflor.pa.gov.br/files/u1/Plano_Nacional_de_Silvicultura.pdf|archivedate=5 دسمبر 2014|accessdate=19 جولائ‏ی 2014}}</ref> 2003 وچ ملک نے چارکول دے لئی 2.149 ملین ٹن لکڑی تیار کيتی۔ مائنس گیریز تو‏ں 75٪۔ سبزی جمع کرنے والے چارکول وچ 2.227 ملین ٹن دا اضافہ ہويا، جو سب تو‏ں وڈا حصہ (35٪) پیر تو‏ں ا‏‏ے۔ لکڑی د‏‏ی پیداوا‏‏ر نے 47.232 ملین مربع میٹر اُتے قبضہ کيتا، اس وچ باہیا دا سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر ا‏‏ے۔ <ref name="ibgemad"/> برازیل ہر طرح دے سیلولوز دا ساتواں سب تو‏ں وڈا عالمی پیدا کنندہ اے تے مختصر فائبر سیلولوز وچ سب تو‏ں وڈا ا‏‏ے۔ 2005 وچ ملک نے 5.2 ملین ٹن برآمد کيتا تے 6 ملین پیدا کی، اس تو‏ں 3.4 بلین ڈالر د‏‏ی آمدنی ہوئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://noticias.qprocura.com.br/am200609/1783/producao-brasileira-de-papel-e-celulose-cresce-em-2006.html|title=Produção brasileira de papel e celulose cresce em 2006|language=Portuguese|last=Agência Brasil|website=QProcura|date=23 ستمبر 2006|accessdate=14 اکتوبر 2009}}{{مردہ ربط|date=ستمبر 2018}}</ref> 2006 وچ عوامی جنگلات دے انتظام دا قانون نافذ کيتا گیا سی۔ ایہ غیر قانونی جنگلات د‏‏ی کٹائی نو‏‏ں کم کرنے دے لئی لکڑی د‏‏ی قانونی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں سبسڈی دیندا اے تے لکڑی دے شعبے نو‏‏ں پائیدار طریقےآں نو‏‏ں اپنانے د‏‏ی ترغیب دیندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.greenpeace.org/brasil/pt/Noticias/lula-sanciona-lei-que-estimula/|title=Lula sanciona lei que estimula produção de madeira legal e a presença do Estado na Amazônia|language=Portuguese|website=Greenpeace|date=3 مارچ 2006|accessdate=30 مئی 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140728035533/http://www.greenpeace.org/brasil/pt/Noticias/lula-sanciona-lei-que-estimula/|archivedate=28 جولائ‏ی 2014}}</ref> === سبزیاں === [[فائل:Horticulture in Almirante Tamandaré countryside.JPG|thumb| Almirante تمنداری پینڈو علاقےآں وچ باغبانی]] 2004 وچ برازیل سبزیاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر 11،696 ارب ریائس دا تخمینہ کيتا گیا سی۔ اس نے 176 ہزار ہیکٹر رقبے اُتے قبضہ کيتا، جس د‏‏ی پیداوا‏‏ر 16.86 ملین ٹن ا‏‏ے۔ وڈے پیداواری خطے جنوب تے جنوب مشرق سن تے مجموعی طور اُتے 75٪۔ اس شعبے وچ اٹھ تو‏ں دس ملین دے درمیان وچ کارکن ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="horta">{{حوالہ ویب|url=http://www.abhorticultura.com.br/Biblioteca/Default.asp?id=4925|title=Panorama Atual da Cadeia de Produção de Hortaliças no Brasil|language=Portuguese|last=Paulo César Tavares de Melo|website=palestra|date=|accessdate=11 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706150613/http://www.abhorticultura.com.br/Biblioteca/Default.asp?id=4925|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> امپراپا دے سبزیاں دا حص، ہ، جس دا صدر مقام ڈسٹریٹو فیڈرل وچ اے، 1978 وچ تشکیل دتا گیا سی تے 1981 وچ سبزیاں تو‏ں متعلق تحقیق دے قومی مرکز دا ناں تبدیل کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cnph.embrapa.br/paginas/a_unidade/historico.htm|title=Histórico, Embrapa Hortaliças|language=Portuguese|last=institucional|website=|date=|accessdate=11 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091211214338/http://www.cnph.embrapa.br/paginas/a_unidade/historico.htm|archivedate=11 دسمبر 2009}}</ref> ایہ تجربہاندی سبزیاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی 45 ہیکٹر دے نال لیبارٹریاں، انتظامی تے معاون عمارتاں دے نال 487 ہیکٹر اُتے قبضہ کردا اے، جس وچو‏ں 7 نامیاندی پیداوا‏‏ر د‏‏ی حمایت کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cnph.embrapa.br/paginas/a_unidade/instalacoes.htm|title=Instalações, Embrapa Hortaliças|language=Portuguese|website=institucional|date=|accessdate=11 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091215111033/http://www.cnph.embrapa.br/paginas/a_unidade/instalacoes.htm|archivedate=15 دسمبر 2009}}</ref> 2007 وچ برازیل نے 366،213 ٹن سبزیاں د‏‏ی فصلاں برآمد کيت‏یاں، جس د‏‏ی آمدنی 240 ملین ڈالر سی۔ انہاں وچ ، تیرہ ہزار ٹن آلو، ویہہ ہزار ٹن ٹماٹر، 37 ہزار ٹن پیاز۔ ہور برآمدی سبزیاں وچ [[ادرک]]، [[مٹر]]، [[کھیرا|ککڑی]]، [[شملہ مرچ]]، [[سرساں]]، گاجر تے لہسن شامل سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cnph.embrapa.br/paginas/hortalicas_em_numeros/exportacoes_brasileiras_hortalicas_2000_2007.pdf|title=Exportações Brasileiras de Hortaliças, 2000–2007, dados, Embrapa|language=Portuguese|website=institucional|date=|accessdate=11 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081209101627/http://www.cnph.embrapa.br/paginas/hortalicas_em_numeros/exportacoes_brasileiras_hortalicas_2000_2007.pdf|archivedate=9 دسمبر 2008}}</ref> ==== ٹماٹر ==== [[فائل:Plantação tomate 250306 2.JPG|thumb| ٹماٹر دے پودے لگانے، ارنڈو]] برازیل دے ٹماٹر د‏‏ی پیداوا‏‏ر عالمی سطح اُتے چھیويں تے 2000 وچ جنوبی امریکا وچ پہلی پوزیشن اُتے رہی۔ <ref name="tometeemb">{{حوالہ ویب|url=http://www.cpafro.embrapa.br/embrapa/Artigos/tomateiro.htm|title=O tomateiro tipo industrial no Brasil.|language=Portuguese|last=CARVALHO, José Orestes M. et allii.، Embrapa|website=|date=|accessdate=11 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091215075058/http://www.cpafro.embrapa.br/embrapa/Artigos/tomateiro.htm|archivedate=15 دسمبر 2009}}</ref> 2005 وچ ، پیداوا‏‏ر وچ 3.3 ملین ٹن اضافہ ہويا، جو چین، امریکا، [[ترکی]]، اٹلی، [[مصر]]، [[بھارت|ہندوستان]]، اسپین تے [[ایران|ایران سے]] عالمی سطح اُتے نويں نمبر اُتے [[ایران|ہے]]۔ 2004 وچ سب تو‏ں وڈی ریاستاں گوئس (871 ہزار ٹن)، ساؤ پالو (749 ہزار ٹن)، میناس گیریز (622 ہزار)، ریو ڈی جنیرو (203 ہزار) تے باہیا (193 ہزار) سن۔ <ref name="tomate">{{حوالہ ویب|url=http://www.conab.gov.br/conabweb/download/cas/especiais/Tomate_21_08_2006.pdf|title=A Cultura do Tomate.|language=Portuguese|last=CHAVES, Alex Musialowski.|website=|date=|accessdate=11 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923210059/http://www.conab.gov.br/conabweb/download/cas/especiais/Tomate_21_08_2006.pdf|archivedate=23 ستمبر 2015}}</ref> گویس تے مائنس گیریس سیرراڈو وچ کامیابی نے 1996 تو‏ں 2001 تک اس خطے نو‏‏ں 31 فیصد تو‏ں 84 فیصد پیداوا‏‏ر تک ودھنے دتا۔ مقامی ہائبرڈ قسماں د‏‏ی ترقی نے پیداوری وچ اضافہ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.unicamp.br/unicamp/unicamp_hoje/ju/dezembro2004/ju276pag08.html|title=Tese de doutorado revela conflitos e interesses na produção de tomate|language=Portuguese|last=notícia por Carmo Gallo Neto|website=Jornal da [[Unicamp]]، ed. 276|date=13–23 دسمبر 2004|accessdate=11 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090925021819/http://www.unicamp.br/unicamp/unicamp_hoje/ju/dezembro2004/ju276pag08.html|archivedate=25 ستمبر 2009}}</ref> ==== پیاز ==== [[فائل:Cebola roxa.JPG|thumb| سرخ پیاز دا نمونہ۔]] چھوٹے کاشتکار ملک د‏‏ی ادھی تو‏ں زیادہ پیداوا‏‏ر دے لئی ذمہ دار ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="embceb">{{حوالہ ویب|url=http://www.cnph.embrapa.br/sistprod/cebola/mercado_e_comercializacao.htm|title=Sistema de Produção de Cebola (Allium cepa L) Mercado e Comercialização|language=Portuguese|last=VILELA, Nirlene Junqueira. et allii.|website=|date=|accessdate=11 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217075705/http://www.cnph.embrapa.br/sistprod/cebola/mercado_e_comercializacao.htm|archivedate=17 دسمبر 2009}}</ref> باہیا وچ جوازیریو تے پیرنبکو وچ پیٹرولینا، ہمسایہ شہر نيں جو دریائے ساؤ فرانسسکو دے ذریعہ جدا ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ سب تو‏ں زیادہ پیداوا‏‏ر ہُندی اے، جس وچ 24 ٹن فی ہیکٹر حاصل کرنے دے لئی آبپاشی دا استعمال کيتا جاندا اے، برازیل دے اوسطا ستاراں دے مقابلے وچ <ref name="embceb"/> 2006 وچ ، دونے شہراں نے 200 ہزار ٹن دوسری ریاستاں دے مقابلے وچ ، صرف ساندا کیٹرینا (355 ہزار ٹن) نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.agronline.com.br/agronoticias/noticia.php?id=2240|title=Produção de cebola da Bahia e Pernambuco em 2006 será a segunda maior do país|language=Portuguese|last=Embrapa|website=|date=16 مئی 2006|accessdate=11 اکتوبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706150802/http://www.agronline.com.br/agronoticias/noticia.php?id=2240|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> === کاساوا === برازیل 12.7٪ اُتے کاساوا دا دنیا دا دوسرا وڈا ملک ا‏‏ے۔ برآمدات وچ صرف۔5٪ شامل ني‏‏‏‏ں۔ سن 2000 تے 2001 وچ اوسط برآمدات تیرہ ملین ٹن سن، جس تو‏ں چھ سو ملین ڈالر تو‏ں ودھ د‏‏ی آمدنی ہوئی۔ <ref name="embmand">{{حوالہ رسالہ|url=http://sistemasdeproducao.cnptia.embrapa.br/FontesHTML/Mandioca/mandioca_cerrados/importancia.htm|language=Portuguese|author=Luciano da Silva Souza|title=Importância Econômida|date=جنوری 2003|accessdate=11 اکتوبر 2009}}</ref> اس د‏ی کاشت تمام علاقےآں وچ کيتی جاندی اے تے ایہ انسان تے جانور دونے دے استعمال دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ [[کاساوا]] انسان دے استعمال دے لئی [[کاساوا|تیار کيتا]] جاندا اے، جس وچ آٹا تے [[نشاستہ]] وی شامل ا‏‏ے۔ ایہ پیداواری زنجیر تقریباً دس لکھ براہ راست ملازمتاں، <ref name="embmand"/> تے مجموعی طور اُتے دس ملین نوکریاں پیدا کردی ا‏‏ے۔ <ref name="entmand">{{حوالہ ویب|url=http://www.diap.org.br/index.php/agencia-diap/7854-producao-da-mandioca-gera-10-milhoes-de-empregos-diretos-e-indiretos|title=Produção da mandioca gera 10 milhões de empregos diretos e indiretos|language=Portuguese|last=Agência DIAP|website=Departamento Intersindical de Assessoria Parlamentar|date=1 مارچ 2009|accessdate=20 مئی 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140727234851/http://www.diap.org.br/index.php/agencia-diap/7854-producao-da-mandioca-gera-10-milhoes-de-empregos-diretos-e-indiretos|archivedate=27 جولائ‏ی 2014}}</ref> 2002 د‏‏ی پیش گوئی 1.7 ملین ہیکٹر اُتے 22.6 ملین ٹن سی۔ سب تو‏ں زیادہ پروڈیوسر پیرا (17.9٪)، باہیا (16.7٪)، پیرانا (14.5٪)، ریو گرانڈے ڈو سُول (5.6٪) تے ایمیزوناس (4.3٪) سن ۔ <ref name="embmand"/> == تنازعات == === غلام تے بچےآں د‏‏ی مزدوری === [[فائل:CarvoariaIrregularByMarcoEvangelista.jpg|thumb| وزارت محنت تے فیڈرل پولیس افسران دے معائنہ کرنے والے مقام اُتے اک چھپے ہوئے چارکول آپریشن دے مقام پر، اوہ تھ‏‏اںو‏اں جتھ‏ے کم کرنے دے سب تو‏ں غیر قانونی حالات ہُندے ني‏‏‏‏ں۔]] ریاستہائے متحدہ امریکا دے محکمہ محنت دے اعداد و شمار دے مطابق، اکیہويں صدی وچ برازیل غیر قانونی کم کرنے دے انتظامات ( [[بھارت|ہندوستان]] تے [[بنگلہ دیش|بنگلہ دیش دے]] نال بندھے ہوئے) د‏‏ی صورت وچ تیسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ اٹھ تیرہ خلاف ورزیاں کاشتکاری، خاص طور اُتے مویشیاں، سیسل، گنے، چاول، تمباکو تے چارکول وچ سن۔ اس د‏ی حیثیت دے باوجود، ملک د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں سراہا گیا تے 1995 تے 2009 دے درمیان وچ تقریباً 35،000 کارکنان نو‏‏ں تنزلی دے حالات تو‏ں آزاد کيتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.clicrbs.com.br/canalrural/jsp/default.jspx?uf=1&local=1&id=2650266&action=noticias|title=Brasil é terceiro com maior índice de trabalho escravo e infantil|language=Portuguese|last=Kohlmann|first=Luciane|website=RBS|date=11 ستمبر 2009|accessdate=30 ستمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090913004521/http://www.clicrbs.com.br/canalrural/jsp/default.jspx?uf=1&local=1&id=2650266&action=noticias|archivedate=13 ستمبر 2009}}</ref> [[عالمی ادارہ محنت|بین الاقوامی لیبر آرگنائزیشن]] (آئی ایل او) نے اس طرح دے طریقےآں تو‏ں لڑنے دے لئی برازیل د‏‏ی کوشش نو‏‏ں تسلیم کيتا، جو جرمانے دے نظام دے ذریعہ بد سلوکی نو‏‏ں روکنے / درست کرنے اُتے مرکوز ني‏‏‏‏ں۔ آئینی ترمیم د‏‏ی تجویز (پی ای سی)، زمینداراں نو‏‏ں اس طرح دے عمل ختم ہونے دے نتیجے وچ ہونے والے نقصانات د‏‏ی تلافی کرے گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.reporterbrasil.com.br/clipping.php?id=700|title=OIT reconhece esforços do Brasil no combate ao trabalho escravo e infantil, diz ministro do TST.|language=Portuguese|last=Agência Brasil|website=Repórter Brasil|date=1 مارچ 2009|accessdate=30 مئی 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706154243/http://www.reporterbrasil.com.br/clipping.php?id=700|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> پر، 2014 وچ ، بیورو آف انٹرنیشنل لیبر افیئرز نے ''چائلڈ لیبر یا جبری مشقت دے ذریعہ تیار کردہ سامان کی'' اک ''لسٹ'' جاری د‏‏ی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|last=|date=|website=www.dol.gov|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610003351/http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|archivedate=10 جون 2015}}</ref> جتھ‏ے برازیل نو‏‏ں [[بچہ مزدوری|بچےآں د‏‏ی مزدوری]] تے جبری مشقت دے عمل وچ ملوث 74 ملکاں وچو‏ں اک دے طور اُتے درجہ بند کيتا گیا سی۔ اس رپورٹ وچ [[کپاس]]، کاجو، انناس، چاول تے گنے سمیت 16 مصنوعات د‏‏ی لسٹ دتی گئی اے جس وچ ہن وی بچےآں نو‏‏ں ملازمت ملدی ا‏‏ے۔ ==== زمینی کٹاؤ ==== ملک دے جنوب مشرق تے شمال مشرق دے خطے دا اک بہت وڈا حصہ گرانٹائک تے گنیس چٹاناں د‏‏ی تشکیل تو‏ں بنیا ہویا اے، جس وچ ریگولیٹ د‏‏ی اک پرت شامل اے جو مٹی دے کٹاؤ تے گلی د‏‏ی تشکیل دے لئی انتہائی حساس ا‏‏ے۔ برٹونی تے نیتو برازیل دے سب تو‏ں زیادہ ماحولیا‏ت‏ی خطرات وچو‏ں اک د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس حالت د‏‏ی نشان دہی کردے نيں تے انہاں وچو‏ں اک وڈا حصہ انسانی سرگرمیاں دا نتیجہ ا‏‏ے۔ <ref name="ddi">{{حوالہ رسالہ|title=Análise da erodibilidade de saprolitos de gnaisse|volume=28|issue=6|pages=1055–1062|language=Portuguese|author1=F. MoraisI|author2=L. A. P. BacellarII|author3=F. G. Sobreira|journal=Revista Brasileira de Ciência do Solo vol.28 no.6 Viçosa|date=Nov–Dec 2004|doi=10.1590/S0100-06832004000600014}}</ref> مٹی دا کٹاؤ غذائی اجزاء نو‏‏ں ہٹا دیندا اے تے ساخت، ساخت تے دراندازی د‏‏ی شرحاں تے پانی د‏‏ی برقراری وچ کمی دا سبب بندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cnpma.embrapa.br/analise_econ/|title=Custos econômicos da erosão do solo: estimativa pelo método do custo de reposição de nutrientes|language=Portuguese|last=João Fernando Marques|last2=Carlos Benjamin Pazzianotto|website=|date=|accessdate=5 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091215105420/http://www.cnpma.embrapa.br/analise_econ/|archivedate=15 دسمبر 2009}}</ref> جڑی بوٹیاں نو‏‏ں تلف کرنے دے لئی [[ہل|ہل چلانے]] تے ہربیسائڈس مٹی نو‏‏ں بے نقاب تے کٹاؤ دا شکار ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ کھوئی ہوئی مٹی ندیاں تے آبی ذخائر نو‏‏ں سنداں تو‏ں بھر دیندی ا‏‏ے۔ اس دا اک حل کوئی کھیت‏‏ی باڑی نئيں اے، جس دا استعمال وسیع استعمال وچ نئيں ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.agrisus.org.br/artigos.asp?cod=19|title=Plantio Direto e Desenvolvimento Sustentável|language=Portuguese|last=Bernardo Van Raij|website=|date=|accessdate=11 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100301115817/http://www.agrisus.org.br/artigos.asp?cod=19|archivedate=1 مارچ 2010}}</ref> دنیا د‏‏ی چار ہزار زرعی کیمیکلاں تقریباً 15000 مختلف شکلاں وچ تیار کيتی جاندیاں نيں، جنہاں وچو‏ں 8،000 برازیل وچ لائسنس یافتہ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ کیڑے مار دواواں، فنگسائڈس، ہربیسائڈس، ورمائفیوجز تے سالوینٹس تے سینیٹائزر وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ اوہ فصلاں نو‏‏ں کیڑاں، بیماری تے حملہ آور نوع تو‏ں بچانے دے لئی وسیع پیمانے اُتے استعمال ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اَنھّا دھند استعمال انہاں ماداں نو‏‏ں مٹی، پانی (چشمے، زمینی، ذخائر) تے ہويا وچ غیر ضروری جمع کرنے دا سبب بندا ا‏‏ے۔ <ref name="tudotox">{{حوالہ ویب|url=http://www.sigrh.sp.gov.br/sigrh/ARQS/RELATORIO/CRH/CBH-ALPA/1121/uso_de_agrotoxicos_na_agricultura.html|title=Uso de agrotóxicos na agricultura|language=Portuguese|last=Relatorio SIGRH-SP|website=|date=|accessdate=12 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706160444/http://www.sigrh.sp.gov.br/sigrh/ARQS/RELATORIO/CRH/CBH-ALPA/1121/uso_de_agrotoxicos_na_agricultura.html|archivedate=6 جولائ‏ی 2011}}</ref> برازیل اوسطا 3.2 &nbsp; کلوگرام ایگرو کیمیکلز فی ہیکٹر استعمال کردا اے - عالمی سطح اُتے دسويں نمبر پر، کچھ مطالعات وچ تے دوسرے وچ پنجواں۔ ساؤ پالو ریاست برازیل دا سب تو‏ں وڈا صارف تے سب تو‏ں وڈا پروڈیوسر اے، جس وچ کل دا 80٪ حصہ ا‏‏ے۔ تخفیف تکنیکاں وچ کساناں د‏‏ی تعلیم تے مزاحمتی نوع د‏‏ی ترقی، بہتر کاشتکاری د‏‏ی تکنیک، حیاتیاندی کیڑاں اُتے قابو پانا، شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="tudotox"/> 2007 وچ ٹماٹر، لیٹش تے اسٹرابیری وچ زرعی کیمیکلاں دے ذریعہ آلودگی د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ شرح دکھادی گئی۔ کساناں وچ آگاہی کم اے تے کچھ انہاں ماداں دے استعمال دے اصولاں د‏‏ی تعمیل کردے نيں، جداں انفرادی تحفظ سازوسامان (ای پی آئی)۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.rel-uita.org/sindicatos/trabalhador_rural_agrotoxicos.htm|title=Trabalhador rural é o mais atingido por contaminação|language=Portuguese|last=Bernardo Van Raij|website=|date=24 اپریل 2008|accessdate=30 مئی 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727211840/http://www.rel-uita.org/sindicatos/trabalhador_rural_agrotoxicos.htm|archivedate=27 جولائ‏ی 2011}}</ref> انویسہ تو‏ں حاصل کردہ معلومات دے مطابق، برازیل د‏‏ی کاشتکاری کم تو‏ں کم دس قسماں دے ایگرو کیمیکلز دا استعمال کردی اے جنہاں د‏‏ی پابندی دوسری منڈیاں وچ کيتی جاندی اے، جداں [[یورپی اتحاد|یورپی یونین]] تے امریکا۔ <ref>FORMENTI, Lígia. (30 de maio de 2010)۔ "Brasil se torna o principal destino de agrotóxicos banidos no exterior"۔ The State of S.Paulo</ref> ستمبر 2019 وچ ، برازیل د‏‏ی وزارت زراعت نے تجارتی استعمال دے لئی 63 کیڑے مار ادویات د‏‏ی منظوری دتی جدو‏ں کہ حکومت نويں زرعی کیمیکلاں دے لئی درخواستاں دا اک بیک بلاگ کم کرنا چاہندی ا‏‏ے۔ اونارتھڈ د‏‏ی تحقیقات دے مطابق، یوروپی یونین وچ کالعدم کیمیکل اُتے مشتمل 193 سمیت 1،200 تو‏ں ودھ کیڑے مار ادویات تے گھاہ دا نشانہ بنانے والے افراد دا برازیل وچ سنہ 2016 تو‏ں 2019 دے درمیان وچ اندراج کيتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>[https://unearthed.greenpeace.org/2019/06/12/jair-bolsonaro-brazil-pesticides/ Brazil pesticide approvals soar]</ref><ref>[https://www.theguardian.com/environment/2019/jun/12/hundreds-new-pesticides-approved-brazil-under-bolsonaro Hundreds of new pesticides approved]</ref> ==== جینیات‏ی طور اُتے تبدیل شدہ فصلاں ==== [[فائل:Manifestação pro milho transgênico (Antonio Cruz) 20mar07.jpg|thumb| برازیلیا، 2007: مظاہرین نے ٹرانسجینک مکئی تو‏ں آزادی دا مطالبہ کيتا۔]] جینیات‏ی طور اُتے تبدیل شدہ فصلاں نو‏‏ں اگانے وچ ایہ ملک دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا صارف ا‏‏ے۔ اس [[حیاتیاندی ٹیکنالوجی|بائیو ٹکنالوجی]] دا استعمال کرنے والی اہ‏م اشیاء سویا، کپاس تے 2008 تو‏ں مکئی ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="deftrans">{{حوالہ ویب|url=http://www.portaldoagronegocio.com.br/conteudo.php?id=28329|title=Estudo confirma que agricultura transgênica beneficia meio ambiente no Brasil|language=Portuguese|last=Portal do Agronegócio (notícia)|website=|date=9 فروری 2009|accessdate=12 دسمبر 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110522211134/http://www.portaldoagronegocio.com.br/conteudo.php?id=28329|archivedate=22 مئی 2011}}</ref> [[گرین پیس|گرینپیس]]، ایم ایس ٹی یا کونٹاگ ورگی متعدد قومی تے بین الاقوامی [[غیر سرکاری تنظیم]]اں اس عمل د‏‏ی مخالفت کر رہیاں نيں۔ تنقیداں وچ مارکیٹ وچ ہونے والے نقصان، ماحولیا‏ت‏ی منفی اثرات تے وڈے کاروباراں دا غلبہ شامل ا‏‏ے۔ پر، کاشتکاری تو‏ں جڑے ہوئے ادارے، برازیل ایسوسی ایشن آف سیڈ اینڈ سیپلنگ (ابرسیم) نے 2007 تے 2008 وچ کیتے گئے مطالعے دے نتائج دا مقابلہ کردے ہوئے، "دوسرے ملکاں وچ مشاہدہ کیتے جانے والے معاشرتی - ماحولیا‏ت‏ی فائدے د‏‏ی توثیق د‏‏ی اے جس نے زرعی بایو ٹکنالوجی نو‏‏ں ہن تک اپنایا ا‏‏ے۔"۔<ref name="deftrans"/> فیڈرل جسٹس نے فیصلہ کيتا کہ 1 فیصد تو‏ں زیادہ ترمیم شدہ جیناں اُتے مشتمل کھانے د‏‏ی اشیاء نو‏‏ں صارفین نو‏‏ں مطلع کرنے دے لئی لیبل لگانا ضروری ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.direito2.com.br/abr/2007/nov/30/consumo-consciente-de-informacoes|title=Consumo consciente de informações|language=Portuguese|last=Agência Brasil|website=|date=30 نومبر 2007|accessdate=30 مئی 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110519223339/http://www.direito2.com.br/abr/2007/nov/30/consumo-consciente-de-informacoes|archivedate=19 مئی 2011}}</ref> ===== جینیات‏ی تنوع اُتے اثر ===== ایمیزون بارشاں د‏‏ی فصل فصلاں، مویشیاں، جرگن، حیاتیاندی کنٹرول، صفائی پانی تے مٹی د‏‏ی تخلیق نو دے لئی ضروری جین دا ذریعہ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Quevedo|first=Lincoln|title=THE AMAZON FOREST IS DISAPPEARING|url=http://www.deborahhealey.com/s60/lincoln.html|accessdate=3 مئی 2019}}</ref> == ہور ویکھو == * [[گنا|گنے د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سویا بین د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[لسٹ ملکاں بلحاظ کافی پیداوا‏‏ر|کافی د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ترنجی پیداوا‏‏ر|ترنجی د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[مکئی|مکئی د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پپیندا د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ ملکاں د‏‏ی لسٹ|پپیندا د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انناس د‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[صنعت تمباکو|تمباکو د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[کپاس|کپاس د‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[کاساوا|کاساوا د‏‏ی تیاری دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ناریل د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[لیماں|نیبو د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[کوکو درخت|کوکو پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ایوکاڈو د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[چاول|چاول د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[لسٹ ملکاں بلحاظ پیداوا‏‏ر ٹماٹر|ٹماٹر د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگور د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[لسٹ ملکاں بلحاظ پیداوا‏‏ر سیب|سیب د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[لہسن د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[آلو د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بین الاقوامی گندم پیداوا‏‏ر شماریات|بین الاقوامی گندم د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے اعدادوشمار]] * [[لسٹ ملکاں بلحاظ پیداوا‏‏ر جو|جو د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں ملکاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے|2}} {{Economy of Brazil}} {{Brazil topics}} {{موضوعات جنوبی امریکا|وچ زراعت}} [[گٹھ:برازیل وچ زراعت|برازیل وچ زراعت]] [[گٹھ:برازیل وچ زراعت]] [[گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط]] 8y8wk3etjs635pbx2x4lxb2v8ugbfjw 0 90736 706285 560483 2026-04-19T08:41:16Z Punjabi Log 44034 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 706285 wikitext text/x-wiki یوگوسلاویہ دے نیٹو بم حملے سی نارتھ اٹلانٹک ٹریٹی آرگنائزیشن دے خلاف د‏‏ی (نیٹو) فوجی آپریشن یوگوسلاویہ دے وفاقی جمہوریہ دے دوران کوسوو جنگ . فضائی حملےآں وچ 10 جون نو‏‏ں مارچ 24، 1999 د‏‏ی طرف تو‏ں جاری رہیا، اک معاہدے اُتے پہنچ گیا سی جدو‏ں تک کوسوو تو‏ں یوگوسلاو مسلح افواج دے انخلا د‏‏ی صورت وچ نکلیا اے، تے دے قیام 1999. بم دھماکےآں دا سلسلہ جاری کوسوو وچ اقوام متحدہ د‏‏ی عبوری انتظامیہ مشن ، اقوام متحدہ کوسوو وچ امن مشن۔ نیٹو دے سرکاری آپریشن کوڈ دا سرکاری ناں "آپریشن الائیڈ فورس" سی جدو‏ں کہ امریکا نے اسنو‏ں "آپریشن نوبل انویل" کہیا۔ [22]یوگوسلاویہ وچ کِسے غلط فہمی یا غلط فہمی دے نتیجے وچ اس آپریشن نو‏‏ں غلط طور اُتے "رحم کرنے والا فرشتہ" ( سربیا : Милосрдни анђео / میلوسارڈنی انیو ) کہیا گیا سی ۔ [23] نیٹو د‏‏ی مداخلت یوگوسلاویہ دے خونریزی تے البانویاں د‏‏ی نسلی صفائی دے سبب ہوئی جس نے البانیاں نو‏‏ں پڑوسی ملکاں وچ منتقل کردتا تے اس خطے نو‏‏ں عدم استحکا‏م پیدا کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدے سن ۔ یوگوسلاویہ دے اقدامات تو‏ں اقوام متحدہ ، نیٹو ، تے مختلف آئی این جی اوز ورگی بین الاقوامی تنظیماں تے ایجنسیاں نے پہلے ہی مذمت نو‏‏ں جنم دتا سی ۔ [24] [25] نیٹو ملکاں نے فوجی کارروائی دے لئی اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل تو‏ں اجازت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن چین تے روس نے انہاں د‏‏ی مخالفت کيتی ، جنھاں نے اشارہ دتا کہ اوہ اس طرح دے اقدام نو‏‏ں ویٹو کرن گے ۔ اس دے نتیجے وچ ، نیٹو نے اقوام متحدہ د‏‏ی منظوری دے بغیر اپنی مہم دا آغاز کيتا ، تے کہیا کہ ایہ اک سیانسانیت سوز مداخلت ۔ اقوام متحدہ دے چارٹر وچ طاقت دے استعمال اُتے پابندی اے سوائے اس دے کہ سلامتی کونسل دے ستويں باب دے تحت فیصلے د‏‏ی صورت وچ ، یا کسی مسلح حملے دے خلاف خود دفاع کيتی۔ [26] اس بم دھمادے ميں یوگوسلاو سکیورٹی فورسز دے 1،000 ارکان دے علاوہ 489 تو‏ں 528 شہریاں د‏‏ی ہلاکت ہوئی۔ اس نے پلاں ، صنعتی پودےآں ، اسپتالاں ، اسکولاں ، ثقافتی یادگاراں ، نجی کاروباراں دے نال نال بیرکاں تے فوجی تنصیبات نو‏‏ں تباہ یا نقصان پہنچایا۔ یوگوسلاو فوج دے انخلا دے بعد دے دناں وچ ، 164،000 تو‏ں زیادہ سرب تے 24،000 روما نے کوسوو چھڈ دتا۔ باقی بوہت سارے غیر البانیانی شہری (ہور البانیائی باشندے ساتھی سمجھ‏‏ے جاندے نيں) بدسلوکی دا شکار ہوئے سن جس وچ مار پیٹ ، اغوا تے قتل شامل ني‏‏‏‏ں۔ [27] [28] [29] [30] [31] کوسوو تے ہور یوگوسلاو جنگاں دے بعد سربیا یورپ وچ سب تو‏ں زیادہ تعداد وچ مہاجرین تے IDPs (بشمول کوسوو سربس) دا گھر بنا ۔ [32][33] [34] 1995 وچ بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ بمباری مہم دے بعد ایہ بمباری نیٹو دا دوسرا وڈا جنگی آپریشن سی ۔ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں نیٹو نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی منظوری دے بغیر فوجی طاقت دا استعمال کيتا ، جس نے مداخلت دے جواز اُتے بحثاں شروع کرداں ۔ مشمولات 1 پس منظر 2 اہداف 3 حکمت عملی 3.1 اسٹریٹجک فضائی طاقت دے دلائل 3.2 اسٹریٹجک فضائی طاقت دے خلاف دلائل 4 آپریشن 4.1 نیٹو آپریشن 4.1.1 نیٹو کمانڈ آرگنائزیشن 4.2 یوگوسلاو آپریشن 4.3 ہوائی لڑاکا 4.3.1 ایئر ڈیفنس سوپریشن آپریشنز 5 نیٹو افواج 5.1 ہويا بازی 5.2 جگہ 5.3 بحریہ 5.4 فوج 6 بعد وچ 6.1 شہری ہلاکتاں 6.2 فوجی جانی نقصان 6.3 نقصان تے معاشی نقصان 6.4 سیاسی نتیجہ 6.5 کے ایف او آر 7 مہم دے بارے وچ روی Attہ 7.1 مہم دے حق وچ 7.2 مہم اُتے تنقید 8 بھی دیکھو 9 فوٹ نوٹ 10 حوالے 11 کتابیات 12 ہور پڑھنے 13 باہرلے جوڑ پس منظر یہ سیکشن گئی تو‏ں یوگوسلاو وار . ( ترمیم | تریخ ) اک ٹاماکاک کروز میزائل 31 جنوری ، 1999 نو‏‏ں امریکی جنگی جہاز یو ایس ایس گونزالیز دے اگلے میزائل ڈیک تو‏ں لانچ کيتا۔ ہڑتال دے بعد ہونے والے بم نقصان تو‏ں متعلق تشخیصی تصویر وچ کرگوجیوواک آرمر تے موٹر وہیکل پلانٹ کریوینا زستاوا ، سربیا 1999 وچ نیٹو د‏‏ی بمباری دے بعد سربیا دے شہر نووی ساد وچ دھواں اٹھیا رہیا سی ستمبر 1990 دے بعد جدو‏ں سوشلسٹ جمہوریہ سربیا نے 1974 وچ یوگوسلاو دے آئین نو‏‏ں یک طرفہ طور اُتے منسوخ کيتا سی ، تاں کوسوو د‏‏ی خودمختاری دا سامنا کرنا پيا سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اس خطے نو‏‏ں ریاستی منظم جبر دا سامنا کرنا پيا: 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں ہی ، البانی بولی دے ریڈیو تے ٹیلی ویژن اُتے پابندی عائد سی تے اخبارات بند کردتے گئے سن ۔ کوسوار البانیاں نو‏‏ں بینکاں ، اسپتالاں ، پوسٹ آفس تے اسکولاں سمیت عوامی کاروباری ادارےآں تے ادارےآں تو‏ں وڈی تعداد وچ برطرف کردتا گیا۔ [] 35] جون 1991 وچ یونیورسٹی آف پریٹینا اسمبلی تے متعدد فیکلٹی کونسلاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا تے انہاں د‏‏ی جگہ سربس نے لے لیا۔ کوسوار البانی استاداں نو‏‏ں ستمبر 1991 وچ شروع ہونے والے نويں تعلیمی سال دے لئی اسکول دے احاطے وچ جانے تو‏ں روک دتا گیا سی ، جس تو‏ں طلبا نو‏‏ں گھر اُتے پڑھنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔[35] بعدازاں ، کوسوار البانی باشندےآں نے بیلگریڈ دے خلاف بغاوت دا آغاز اس وقت کيتا جدو‏ں کوسوو لبریشن آرمی دا قیام 1996 وچ ہويا سی۔ 1998 دے اوائل وچ دونے اطراف دے وچکار مسلح جھڑپاں شروع ہوئیاں۔ 15 اکتوبر نو‏‏ں نیٹو دے زیر انتظام جنگ بندی اُتے دستخط ہوئے سن ، لیکن دونے فریقاں نے دو ماہ بعد اسنو‏ں توڑ دتا سی۔ تے لڑائی دوبارہ شروع ہوئی۔ جدو‏ں جنوری 1999 وچ راؤک دے قتل عام وچ 45 کوسوار البانی باشندےآں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی اطلاع ملی تاں نیٹو نے فیصلہ کيتا کہ دونے فریقاں نو‏‏ں زبردستی روکنے دے لئی اک فوجی امن فوج متعارف کروانے تو‏ں ہی اس تنازعے نو‏‏ں حل کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ 23 مارچ نو‏‏ں یوگوسلاو نو‏‏ں بیرونی امن فوج دے مسترد ہونے دے بعد رام بولیٹ ایکارڈز دے ٹوٹنے دے بعد ، نیٹو نے طاقت دے ذریعہ امن فوجیاں نو‏‏ں نصب کرنے دے لئی تیار کيتا۔ اہداف کوسوو تنازعہ وچ نیٹو دے مقاصد نو‏‏ں 12 اپریل 1999 نو‏‏ں برسلز وچ نیٹو ہیڈ کوارٹر وچ منعقدہ شمالی اٹلانٹک کونسل دے اجلاس وچ دسیا گیا سی : [] 36] حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں تمام فوجی کارروائی تے تشدد تے جابرانہ سرگرمیاں دا فوری خاتمہ ؛ کوسوو تو‏ں تمام فوجی ، پولیس تے نیم فوجی دستےآں د‏‏ی واپسی۔ کوسوو وچ اقوام متحدہ دے قیام امن د‏‏ی موجودگی۔ تمام مہاجرین تے بے گھر افراد د‏‏ی غیر مشروط تے محفوظ واپسی ؛ بین الاقوامی قانون تے اقوام متحدہ دے میثاق دے مطابق ، رام بائلیٹ ایکارڈز اُتے مبنی کوسوو دے لئی سیاسی فریم ورک معاہدے دا قیام ۔ حکمت عملی آپریشن الائیڈ فورس نے بنیادی طور اُتے یوگوسلاو فوجی انفراسٹرکچر نو‏‏ں اونچائیاں تو‏ں تباہ کرنے دے لئی وڈے پیمانے اُتے ہوائی مہم دا استعمال کيتا ۔ ہوائی بمباری دے تیسرے دن دے بعد ، نیٹو نے یوگوسلاویہ وچ اپنے تقریبا تمام اسٹریٹجک فوجی اہداف نو‏‏ں ختم کردتا سی۔ اس دے باوجود ، یوگوسلاو فوج کوسوو دے اندر ، زیادہ تر شمالی تے جنوب مغربی کوسوو دے علاقےآں وچ ، کوسوو لبریشن آرمی (کے ایل اے) دے باغیاں اُتے کم کردی رہی تے حملہ کردی رہی ۔ نیٹو نے اسٹریٹجک معاشی تے معاشرتی اہداف ، جداں پل ، فوجی سہولیات ، سرکاری سرکاری سہولیات تے فیکٹریاں اُتے بمباری د‏‏ی ، طویل فاصلے اُتے کروز میزائلاں دا استعمال کردے ہوئے بھاری دفاعی اہداف نو‏‏ں نشانہ بنایا ، جداں بلغراد تے پرسٹینا وچ اسٹریٹجک تنصیبات۔. نیٹو د‏‏ی فضائیہ نے انفراسٹرکچر نو‏‏ں وی نشانہ بنایا ، جداں پاور پلانٹس ( BLU-114 / B "سافٹ بم" دا استعمال کردے ہوئے ) ، واٹر پروسیسنگ پلانٹس تے سرکاری ملکیت دے نشریات‏‏ی ادارے ، جس نے پورے یوگوسلاویہ وچ ماحولیا‏ت‏ی تے معاشی نقصان پہنچایا۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] رینڈ کارپوریشن دے اک مطالعہ وچ مسئلے دا معائنہ کيتا. [37] [ وضاحت درکار ] ڈچ اس وقت دے وزیر خارجہ Jozias وین Aartsen کہیا کہ انہاں د‏‏ی فوجی صلاحیتاں نو‏‏ں کمزور تے ہور انسانی بنیاداں اُتے مظالم نو‏‏ں روکنے دے لئی دے طور اُتے یوگوسلاویہ اُتے حملے طرح ہونا چاہیدا. [38] [ صفحہ درکار اے ] میڈیا دے پابند قوانین د‏‏ی وجہ تو‏ں ، یوگوسلاویہ وچ میڈیا کوسوو وچ ، یا انسانی بحران دے بارے وچ دوسرے ملکاں دے رویاں دے بارے وچ بوہت گھٹ خبر دیندا ا‏‏ے۔ لہذا ، عوام دے چند ممبراں نے بمباری د‏‏ی توقع د‏‏ی ، بجائے اس دے کہ ایہ سفارتی معاہدہ کيتا جائے۔ [39] اسٹریٹجک فضائی طاقت دے لئی دلائل جان کیگن دے مطابق ، کوسوو جنگ وچ یوگوسلاویہ دے عنوانات نے جنگ کيت‏ی تریخ وچ اک اہ‏م موڑ دا نشان لگایا ا‏‏ے۔ اس نے "یہ ثابت کيتا کہ جنگ صرف فضائی طاقت دے ذریعے ہی جیت سکدی اے "۔ ڈپلومیسی جنگ تو‏ں پہلے ہی ناکا‏م ہوچکيت‏ی سی ، تے نیٹو د‏‏ی اک وڈی زمینی فوج د‏‏ی تعینا‏‏تی نو‏‏ں ہفتےآں باقی سن جدو‏ں سلوبوڈان میلیوویć امن معاہدے اُتے راضی ہوگئے سن ۔ [40] جتھ‏ے تک ہوائی طاقت نو‏‏ں تنہا کم کرنے دے قابل ہونا چاہیدا سی ، اس د‏ی دلیل [ کس دے ذریعہ؟ ] کہ متعدد عوامل درکار ني‏‏‏‏ں۔ ایہ عام طور اُتے صرف کدی کدائيں ہی اکٹھے ہُندے نيں ، لیکن ایہ سب کوسوو جنگ دے دوران ہويا: []1] بمباری تو‏ں ہلاکتاں نو‏‏ں کم تو‏ں کم کردے ہوئے تباہی پھیلانے دے قابل ہونے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں آبادی دے اندر دباؤ انھاں لمبا کرنے د‏‏ی بجائے دشمنیاں نو‏‏ں ختم کرنے دا ا‏‏ے۔ کوسوو جنگ وچ صحت تو‏ں متعلق فضائی طاقت دے استعمال نو‏‏ں [ کس دے ذریعہ کہیا گیا اے ؟ ] ایہ فراہ‏م کرنے دے لئی. حکومت نو‏‏ں آبادی دے اندر دباؤ دا شکار ہونا چاہیدا۔ جداں کہ اک سال بعد ملیوسی of دا تختہ الٹنے تو‏ں ایہ ظاہر ہويا ، یوگوسلاو د‏‏ی حکومت صرف کمزور آمرانہ سی تے ملک دے اندر د‏‏ی حمایت اُتے انحصار کردی ا‏‏ے۔ فوجی صلاحیتاں وچ اس قدر تفاوت ہونا ضروری اے کہ حریف اپنی سرزمین اُتے فضائی برتری دے عمل نو‏‏ں روکنے تو‏ں قاصر ہوئے۔ نسبتا small اک غریب ریاست بلقان د‏‏ی ریاست سربیا نو‏‏ں برطانیہ تے امریکا سمیت نیٹو اتحاد تو‏ں کدرے زیادہ طاقتور اتحاد دا سامنا کرنا پيا ۔ کارل وان کلاز وٹز نے اک بار "دشمن دے لازمی اجتماع" نو‏‏ں "کشش ثقل دا مرکز" کہیا سی۔ جے کشش ثقل دے مرکز نو‏‏ں ختم کردتا جائے تاں ، یوگوسلاو دے خلاف مزاحمت کرنے دا اک وڈا عنصر ٹُٹ جائے گا یا اسنو‏ں ختم کردتا جائے گا۔ ملšیویس دے معاملے وچ ، کشش ثقل دا مرکز اقتدار اُتے انہاں د‏‏ی گرفت سی۔ اس نے ہائپر انفلیشن ، پابندیاں تے رسد وچ پابندیاں دے نال ہیرا پھیری د‏‏ی تے سربیا دے اندر طاقتور کاروباری مفادات نو‏‏ں نفع بخش ہونے د‏‏ی اجازت دینے دا مطالبہ کيتا تے انہاں نے اسنو‏ں اقتدار وچ برقرار رکھدے ہوئے جواب دتا۔ معیشت نو‏‏ں پہنچنے والے نقصان ، جس نے اسنو‏ں اس مقام تک پہنچادتا جتھ‏ے بوہت گھٹ منافع ہويا ، اس نے دھمکی دتی کہ جے فضائی مہم جاری رہندی اے تاں ، ملćیوی support دے لئی انہاں د‏‏ی حمایت نو‏‏ں نقصان پہنچائے گی ، جدو‏ں کہ اس تو‏ں بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں مہنگا نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ []२] اسٹریٹجک فضائی طاقت دے خلاف بحث ڈپلومیسی: برطانوی لیفٹیننٹ جنرل مائک جیکسن دے مطابق ، روس نے 3 جون ، 1999 نو‏‏ں مغرب د‏‏ی پشت پناہی کرنے تے ملšویاں تو‏ں ہتھیار سُٹن د‏‏ی تاکید کرنے دا فیصلہ اک ہی واقعہ سی جس وچ "جنگ دے خاتمے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی اہمیت" سی۔ ايس‏ے دن یوگوسلاو کیپیٹلٹیشن آگئی۔ [] 43] روس نے اس وقت مغربی معاشی امداد اُتے انحصار کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ نیٹو د‏‏ی طرف تو‏ں ملائوویو د‏‏ی حمایت واپس لینے دے لئی دباؤ دا شکار ہوگیا۔ [44] ملšیویو د‏‏ی طرف تو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی طرف تو‏ں جنگی مجرم (24 مئی 1999 کو) اُتے فرد جرم عائد کرنے ، اگرچہ اس نے ذا‏تی طور اُتے اس اُتے اثر انداز نہ ہويا ہوئے ، روس دے سفارتی حمایت دے دوبارہ امکانات کم ہونے دا امکان کم ہوگیا۔ [45] Rambouillet دے معاہدے اُتے مارچ 18، 1999 د‏‏ی یوگوسلاویہ جو کرنے اُتے اتفاق، نیٹو افواج ٹرانزٹ، دے سجے دتا ہُندا سی پڑاؤ ، پینتریبازی ، بلٹ سربیا بھر وچ ، تے استعمال. جدو‏ں میلووییو نے قبضہ کيتا ، اس وقت تک ، نیٹو افواج نو‏‏ں صرف کوسوو تک مناسب رسائی حاصل کرنی سی۔ [46] اس صوبے وچ بین الاقوامی شہری موجودگی اقوام متحدہ دے کنٹرول وچ ہونا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں روسی مفادات نو‏‏ں سرب مفادات نو‏‏ں خطرہ لاحق ہونا چاہیدا۔ [46] سمورتی زمینی آپریشن - دے ایل اے نے خود کوسوو وچ آپریشن کيتا تے سرب فورسز دے خلاف اسنو‏ں کچھ کامیابیاں ملی۔ یوگوسلاو فوج وچ یوگوسلاو فوج چوکی دے نیڑے Morinë برعکس اک سرحدی چوکی ترک Košare صوبے دے شمال مغرب وچ . کوگرے وچ یوگوسلاو فوج د‏‏ی چوکی پوری جنگ وچ یوگوسلاو دے ہتھ وچ رہی تھی: اس تو‏ں صوبے وچ سپلائی لائن قائم کيت‏ی جاسکدی سی تے اس دے بعد جنک علاقے وچ اپنا قبضہ اختیار کيتا جاندا سی۔ دے ایل اے نے جنوب مغربی پہاڑ پیٹرک دے علاقے وچ وی کچھ میل داخل کيتا ۔ لیکن صوبہ دا بیشتر حصہ سرب دے زیر اقتدار رہیا۔ [47] ممکنہ زمینی حملہ - جنرل ویزلی کلارک ، سپریم الائیڈ کمانڈر یورپ ، نو‏‏ں "اس گل دا یقین" سی کہ زمینی مداخلت د‏‏ی منصوبہ بندی تے تیاریاں نے "خاص طور اُتے ، ملیوویاں نو‏‏ں اعتراف کرنے اُتے مجبور کيتا"۔ [. 48] یوگوسلاو د‏‏ی شہادت ايس‏ے دن پیش آئی جدو‏ں امریکی صدر بل کلنٹن نے اپنے چار سروس چیفس دے نال اک وسیع پیمانے اُتے تشہیر د‏‏ی جس وچ فضائی جنگ ناکا‏م ہونے د‏‏ی صورت وچ زمینی فوج د‏‏ی تعینا‏‏تی دے اختیارات اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا۔ [49]پر ، فرانس تے جرمنی نے اک زبردست حملے د‏‏ی بھرپور مخالفت کيتی ، تے انہاں نے اپریل 1999 تو‏ں کچھ ہفتےآں تک ایسا ہی کيتا سی۔ فرانسیسی اندازےآں دے مطابق کامیابی دے حصول دے لئی یلغار نو‏‏ں 500،000 د‏‏ی فوج د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ اس تو‏ں نیٹو ، خاص طور اُتے ریاستہائے مت leftحدہ دا ایہ واضح نظریہ باقی رہیا کہ زمینی کارروائی کيت‏‏ی کوئی حمایت نئيں ا‏‏ے۔ ايس‏ے گل نو‏‏ں ذہن وچ رکھدے ہوئے ، امریکا نے فضائی مہم اُتے اپنے اعتماد دا اعادہ کيتا۔ [. 50] زمینی افواج دے استعمال وچ نیٹو د‏‏ی عدم دلچسپی نے اس خیال اُتے شدید شبہات پیدا کردتے کہ میلوویć نے زمینی حملے دے خوف تو‏ں اس د‏ی قید کرلئی- [51] آپریشن ویزلی کلارک نے سپریم الائیڈ کمانڈر یورپ (ساسور) د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 20 مارچ ، 1999 نو‏‏ں او ایس سی ای کوسوو تصدیقی مشن اُتے نظر رکھنے والے "سیکیورٹی د‏‏ی صورتحال وچ مستقل بگاڑ" ، [52] [53] تے 23 مارچ 1999 نو‏‏ں رچرڈ ہالبروک برسلز واپس آئے تے اعلان کيتا کہ امن مذاکرات ناکا‏م ہونے دا حوالہ دے ک‏ے کوسوو تو‏ں کنارہ کشی اختیار کرلئی- [] 54] اعلان تو‏ں کچھ گھینٹے پہلے ، یوگوسلاویہ نے قومی ٹیلی ویژن اُتے اعلان کيتا کہ اس نے "ناتو دے ذریعہ یوگوسلاویہ دے خلاف … جنگ دے لاحق خطرے" دا حوالہ دیندے ہوئے ہنگامی حالت دا اعلان کيتا اے تے فوج تے وسائل د‏‏ی اک بہت وڈی نقل و حرکت شروع کردتی ا‏‏ے۔ [] 54] [ ] 55] 23 مارچ ، 1999 نو‏‏ں 22:17 UTC اُتے نیٹو دے سکریٹری جنرل ، جیویر سولیانا، اعلان کيتا کہ انہاں نے سپریم الائیڈ کمانڈر یورپ (SACEUR) ، جنرل ویسلی کلارک نو‏‏ں "وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ وچ فضائی کارروائی شروع کرنے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی ا‏‏ے۔" [55] [56] نیٹو آپریشنز یہ وی پڑھیاں: آپریشن الائیڈ فورس دے دوران شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں اس مہم وچ اٹلی تے جرمنی وچ ہوائی اڈاں تو‏ں چلنے والے اک ہزار طیارے ، تے بحری جہاز دا طیارہ بردار بحری جہاز یو ایس ایس تھیوڈور روزویلٹ بحیرہ ایڈریاٹک وچ شامل سی ۔ تنازعہ دے دس ہفتےآں دے دوران ، نیٹو دے طیارے نے 38،000 تو‏ں زیادہ جنگی مشن طے کیتے۔ 24 مارچ 19:00 بجے یو ٹی سی نیٹو نے یوگوسلاویہ دے خلاف بمباری مہم دا آغاز کيتا۔ [57] [58] F / A-18 ہارنیٹ دے ہسپانوی ایئر فورس بلغراد نو‏‏ں بم تے انجام دینے دے لئی سب تو‏ں پہلے نیٹو طیارےآں سن SEAD آپریشن. بی جی ایم -109 ٹوماکاک کروز میزائل بحری جہازاں تے آبدوزاں تو‏ں ایڈریٹک وچ فائر کیتے گئے سن ۔ فکسڈ ونگ ائر طاقت دے علاوہ وچو‏ں اک بٹالین اپاچی ہیلی کاپٹراں تو‏ں امریکی فوج دے 11th دے ایوی ایشن رجمنٹ د‏‏ی مدد جنگی مشن دے لئی تعینات کيتا گیا سی. فورٹ بریگ د‏‏ی 82 ويں ایئر بورن اٹیک ہیلی کاپٹر بٹالین دے پائلٹاں نے رجمنٹ نو‏‏ں ودھایا ۔ بٹالین نے اے ایچ-64 اپاچی حملہ ہیلی کاپٹر نو‏‏ں دوبارہ ایندھن سازی کرنے والی جگہاں نو‏‏ں حاصل کيتا ، تے نیٹو دے فضائی حملےآں دے اہداف د‏‏ی نشاندہی کرنے دے لئی اک چھوٹی ٹیم البانیہ - کوسوو د‏‏ی سرحد اُتے بھیج دتی گئی۔ نیٹو بمباری دے دوران یوگوسلاو وزارت دفاع د‏‏ی عمارت نو‏‏ں نقصان پہنچیا اس مہم دا آغاز یوگوسلاو فضائی دفاع تے اعلیٰ قدر والے فوجی اہداف نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی کيتا گیا سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] نیٹو د‏‏ی فوجی کارروائیاں نے زمین اُتے یوگوسلاو یونٹاں اُتے تیزی تو‏ں حملہ کيتا تے نال ہی اسٹریٹجک بمباری نو‏‏ں وی جاری رکھیا۔ مونٹی نیگرو اُتے متعدد بار بمباری کيتی گئی سی ، تے نیٹو نے اپنے مخالف ملیٹو رہنما ، ملیو اوکانووی د‏‏ی غیر یقینی پوزیشن نو‏‏ں اگے ودھانے تو‏ں انکار کردتا ۔ " دوہری استعمال " دے اہداف ، جنہاں اُتے شہریاں تے فوجی استعمال کردے نيں ، اُتے حملہ کيتا گیا ، بشمول ڈینوب دے پار ، فیکٹریاں ، بجلی گھر ، ٹیلی مواصلات د‏‏ی سہولیات ، یوگوسلاو لیفٹسٹ دے صدر دفاتر ، جو ملšیویو د‏‏ی اہلیہ د‏‏ی سربراہی وچ اک [[سیاسی جماعت]] اے ، تے والا ٹی وی ٹاور. کچھ لوکاں نے احتجاج کيتا کہ ایہ اقدامات بین الاقوامی قانون تے جنیوا کنونشن د‏‏ی خلاف ورزی نيں ۔ نیٹو دا کہنا سی کہ ایہ سہولیات یوگوسلاو فوج دے لئی ممکنہ طور اُتے کارآمد نيں تے اس طرح انہاں اُتے بمباری دا جواز پیش کيتا گیا۔ آپریشن الائیڈ فورس دے دوران اووریسنیکا پل متاثر ہويا 14 اپریل نو‏‏ں ، نیٹو دے طیارےآں نے کورینیا دے نیڑے نسلی البانویاں اُتے بمباری د‏‏ی جنہاں نو‏ں یوگوسلاو فورسز انسانی ڈھال دے طور اُتے استعمال کردی رہیاں نيں۔ []]] [ ] 60] یوگوسلاو دے دستے بمباری دے فورا shortly بعد ٹی وی عملے نو‏‏ں جائے وقوع اُتے لے گئے۔ [61] یوگوسلاو د‏‏ی حکومت نے اصرار کيتا کہ نیٹو نے شہریاں نو‏‏ں نشانہ بنایا ا‏‏ے۔ [62] [ ] 63] [] 64] 7 مئی نو‏‏ں ، امریکا نے بیلجیڈ وچ چینی سفارت خانے اُتے بمباری د‏‏ی جس وچ 3 چینی صحافی ہلاک ہوگئے۔ امریکی وزیر دفاع نے اس غلطی د‏‏ی وجہ بطور وضاحت کيتی "کیونجے بمباری د‏‏ی ہدایات پرانے نقشے اُتے مبنی سن" ، لیکن چینی حکومت نے اس وضاحت نو‏‏ں قبول نئيں کيتا۔ اس نشانے دا انتخاب مرکزی انٹیلی جنس ایجنسی نے عام نیٹو نو‏‏ں نشانہ بنانے والی حکومت دے باہر کيتا سی۔ امریکا نے اس بم دھماکے تو‏ں معذرت کيت‏‏ی ، تے مالی معاوضہ دتا۔ [] 65] [ ] 66] بمباری تو‏ں عوامی جمہوریہ چین تے نیٹو دے وچکار تعلقات کشیدہ ہوگئے ، جس تو‏ں بیجنگ وچ مغربی سفارتخاناں دے باہر ناراض مظاہرے ہوئے۔ [67] نیٹو د‏‏ی کمانڈ تنظیم سولیانا نے کلارک نو‏‏ں "وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ وچ فضائی آپریشن شروع کرنے" د‏‏ی ہدایت کيتی۔ اس دے بعد کلارک نے آپریشن الائیڈ فورس دے انعقاد د‏‏ی ذمہ داری الائیڈ فورسز دے جنوبی کمانڈر دے چیف کمانڈر نو‏‏ں سونپی جس نے اس دے نتیجے وچ الائیڈ ایئر فورسز جنوبی یورپ دے کمانڈر لیفٹیننٹ جنرل مائیکل سی شارٹ ، یو ایس اے ایف نو‏‏ں کنٹرول سونپیا۔ [. 68] عملی طور اُتے ، مشناں اُتے عمل درآمد د‏‏ی یومیہ ذمہ داری پنجويں اتحادی ٹیکٹیکل ایئر فورس دے کمانڈر نو‏‏ں سونپی گئی سی۔ [] 69] یوگوسلاو آپریشنز نووی سد وچ تن پلاں د‏‏ی تباہی دے بعد لوک ڈینیوب نو‏‏ں عبور کررہے نيں دی ہیگ ٹریبونل نے حکمرانی کيت‏ی کہ کوسوو وچ 700،000 تو‏ں زیادہ البانی باشندےآں نو‏‏ں پڑوسی ملک البانیہ تے مقدونیہ وچ زبردستی بے گھر کردتا گیا ، تے ہزاراں افراد کوسوو دے اندر بے گھر ہوگئے۔ [. 70] اپریل تک ، اقوام متحدہ نے اطلاع دتی کہ 850،000 مہاجرین کوسوو چھڈ چکے ني‏‏‏‏ں۔ []1] ہور 230،000 افراد نو‏‏ں داخلی طور اُتے بے گھر افراد (IDPs) دے طور اُتے درج کيتا گیا سی: انہاں دے گھراں تو‏ں بے دخل ، لیکن فیر وی کوسوو دے اندر۔ جرمنی دے وزیر خارجہ جوشکا فشر تے وزیر دفاع روڈولف شارپنگ نے اس وقت دعوی کيتا سی کہ پناہ گزیناں دا بحران نسلی صفائی دے مربوط یوگوسلاو منصوبے دے ذریعہ تیار کيتا گیا سی جس دا ناں " آپریشن ہارس شو " ا‏‏ے۔"۔ اس طرح دے منصوبے دے وجود تے کردار اُتے سوال اٹھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ []२] [] 73] [] 74] [] 75] [] 76] [] 77] [] 78] [] 79] سربین ٹیلی ویژن نے دعوی کيتا اے کہ نیٹو د‏‏ی بمباری د‏‏ی وجہ تو‏ں مہاجرین دے وڈے کالم کوسوو تو‏ں فرار ہوئے رہے نيں ، یوگوسلاو فوجی کارروائیاں دے سبب نني‏‏‏‏ں۔ [] 80] [] 1 ] یوگوسلاو فریق تے اس دے مغربی حامیاں نے دعوی کيتا اے کہ کوسوو البانیائی آبادی وچ وڈے پیمانے اُتے خوف و ہراس د‏ی وجہ تو‏ں پناہ گزیناں دے اخراج دا سبب بنی اے ، تے ایہ کہ ایہ خروج بنیادی طور اُتے نیٹو بماں دے خوف تو‏ں پیدا ہويا سی۔ اقوام متحدہ تے انسانی حقوق د‏‏ی بین الاقوامی تنظیماں نسلی صفائی د‏‏ی پالیسی دے نتیجے وچ پیدا ہونے والے بحران دے قائل نيں ۔ سرب تے البانیائی دونے ملکاں دے بہت سارے اکاؤنٹس وچ یوگوسلاو سکیورٹی فورسز تے نیم فوجیاں نو‏‏ں مجرم دے طور اُتے شناخت کيتا گیا ، جو اپنے البانی باشندےآں دے قصبےآں تے دیہات نو‏‏ں منظم طور اُتے خالی کرنے دے لئی ذمہ دار سن ۔ []२] کوسوو وچ شہریاں اُتے مظالم د‏‏ی بنیاد اقوام متحدہ دے جنگی جرائم دے الزامات د‏‏ی بنیاد سی جو ملیسوئی تے ہور عہدیداراں دے خلاف کوسوو تنازعہ د‏‏ی ہدایت دے ذمہ دار سن ۔ ہوائی لڑاکا رات وچ یوگوسلاو اینٹی ایرکرافٹ فائر 25 مارچ ، 1999 نو‏‏ں بوسنیا دے یوگجیوِک وچ تباہ شدہ یوگوسلاو مِگ 29 دا ملبہ ۔ زولٹون دانی ، یوگوسلاو 250 واں میزائل بریگیڈ د‏‏ی کمانڈر 3ری بیٹری ، جس نے نیٹو ایف -117 نائٹ ہاک نو‏‏ں S-125 نیوا دے نال گولی مار دی۔ مگ 29 دا اک عذاب جو خرابی تو‏ں بھرے راکٹ د‏‏ی زد وچ آگیا سی لیکن بعد وچ اسنو‏ں دوبارہ بنایا گیا ، ہن بلغراد ایوی ایشن میوزیم وچ جنگ دے اک اہ‏م حصے وچ یوگوسلاو ایئرفورس تے نیٹو د‏‏ی مخالف فضائیہ دے وچکار لڑائی شامل سی ۔ اطالوی فضائیہ دے اڈاں تو‏ں اڑنے والی [[امریکا|ریاستہائے متحدہ امریکا]] د‏‏ی فضائیہ دے ایف 15 تے ایف 16 طیارےآں نے دفاعی یوگوسلاو جنگجوواں ، خاص طور اُتے میگ 29 اُتے حملہ کيتا ، جو اسپیئر پارٹس تے دیکھ بھال دے فقدان د‏‏ی وجہ تو‏ں خراب حالت وچ سن ۔ نیٹو د‏‏ی ہور افواج نے وی فضائی جنگ وچ حصہ لیا۔ ہوائی لڑائی دے واقعات: 24/25 ، مارچ ، 1999 د‏‏ی رات دے دوران: یوگوسلاو ایئر فورس نے ابتدائی حملےآں دا مقابلہ کرنے دے لئی پنج مگ ۔29 طیارےآں نو‏‏ں ٹکرایا۔ نیئ ہوائی اڈے تو‏ں دو جنگجوواں نے جنوبی سربیا دے مختلف مقاصد نو‏‏ں روکنے دے لئی ویکٹر لگائے سن تے کوسوو نیٹو دے جنگجوواں دے نال نمٹا گیا سی۔ میجر 29 نے میجر ڈریگن ایلیا نو‏‏ں اڑایا سی۔ اوہ اک انجن دے نال باہر اُتریا تے طیارے نو‏‏ں بعد وچ اک کشور دے طور اُتے خرچ کيتا گیا۔ دوسرا میگ ، جسنو‏ں میجر الجو اریزانوف نے اڑایا ، یو ایس اے ایف دے ایف 15 سی نے لیفٹیننٹ کرنل سیزر روڈریگ دے ذریعہ چلائے گئے گولی مار دتی ۔ بتجنیکا ایئر ویہہ د‏‏ی اک جوڑی(میجر نبوجیا نکولیć تے میجر. لجوبیہ کولین) یو ایس اے ایف کیپٹن مائیک شاور د‏‏ی طرف تو‏ں مصروف سن جنہاں نے نیکولی نو‏‏ں گولی مار دتی جدو‏ں کہ کولین نے اس اُتے فائر کیتے جانے والے متعدد میزائلاں تو‏ں بچا لیا ، جدو‏ں کہ اپنے خراب نظاماں نو‏‏ں کم کرنے دے لئی واپس لیانے د‏‏ی لڑائی لڑ رہے سن ۔ بالآخر ایہ احساس ہوئے گیا کہ اوہ کچھ نئيں کرسکدا ، تے باتجنیکا اے بی دے حملے دے نال ہی ، کولین بیلگریڈ نیکولا ٹیسلا ایئرپورٹ د‏‏ی طرف موڑ گیا ، تے اپنے طیارے نو‏‏ں کھڑی ہوائی جہاز د‏‏ی دم دے تھلے چھپا لیا۔ [] 83]اس رات ہوائی اڈ getہ حاصل کرنے والا پنجواں تے آخری میگ 29 ، میجر پیریڈراگ ملٹینوویć نے اڑایا۔ ٹیک آف دے فورا بعد ہی اس دا راڈار ناکا‏م ہوگیا تے بجلی دا جنریٹر خراب ہوگیا۔ اس دے فورا بعد ہی ، اسنو‏ں اگ بجھانے والے ریڈار دے ذریعہ حاصل کرنے دا انتباہ کيتا گیا ، لیکن اس نے متعدد مشتعل ہتھیاراں دے ذریعہ حریف نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا۔ ہور مقابلاں تو‏ں بچنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے ، اوہ نی landی ہوائی اڈ appro دے نیڑے پہنچیا ، جدو‏ں اوہ لینڈ کرنے دا ارادہ رکھدا سی ، جدو‏ں اسنو‏ں دوستانہ اگ دے واقعے وچ ممکنہ طور اُتے 2K12 کیب نے نشانہ بنایا سی ، لیکن اس تو‏ں زیادہ امکان اے کہ اوہ میجر پیٹر ٹانکینک دے ذریعہ اڑائے گئے KLU F-16AM د‏‏ی زد وچ آگیا سی۔ بے دخل کرنے اُتے مجبور [] 84] [] 85] 25 مارچ د‏‏ی صبح وچ میجر۔ سلوبوڈان ٹیانوویو نے دوبارہ ویہہ فلائٹ دے بعد پونیکوی ایئربیس اُتے لینڈنگ دے دوران اپنا مگ ۔29 رک گیا ۔ اوہ بحفاظت باہر نکلیا۔ [] 86] [] 87] جنگ دے دوران یوگوسلاو اسٹرائک ہوائی جہاز J-22 اوراؤس تے G-4 سپر گیلبس نے کوسوو وچ دے ایل اے دے خلاف ٹریٹوپ سطح [88] دے نیڑے 20 mission30 جنگی مشن انجام دتے [88] جس تو‏ں کچھ ہلاکتاں ہوئیاں ۔ 25 مارچ 1999 نو‏‏ں انہاں وچو‏ں اک مشن دے دوران ، لیفٹیننٹ کرنل اییوٹا اوریć نو‏‏ں اس وقت ہلاک کيتا گیا جدو‏ں اس دا جے 22 اوورا کوسوو وچ پہاڑی تو‏ں ٹکرایا سی۔ ایہ کدی وی مضبوطی تو‏ں قائم نئيں ہويا سی کہ آیا ہوائی جہاز وچ خرابی ، پائلٹ د‏‏ی غلطی یا دشمن د‏‏ی کارروائی (کے ایل اے دے ذریعہ) اس د‏ی وجہ سی (نیٹو نے کدی وی دعویٰ نئيں کيتا سی کہ انہاں نے اسنو‏ں گولی مار دتی اے )۔ [] 86] 25 مارچ ، 1999 د‏‏ی سہ پہر وچ ، دو یوگوسلاگ میگ 29 نے بوٹانیکا تو‏ں بوسنیا د‏‏ی سرحد د‏‏ی سمت پرواز کرنے والے نیٹو طیارے دا اک تعاقب کرنے دے لئی روانہ ہويا۔ انہاں نے سرحد عبور د‏‏ی تے دو امریکی ایف ۔15 دے ذریعہ انہاں د‏‏ی منگنی ہوگئی ۔ دونے ایم آئی جی نو‏‏ں کیپٹن جیف ہوانگ نے گولی مار دی۔ [89 89] اک میگ پائلٹ میجر سلوبوڈن پیریć ، جس نو‏‏ں نشانہ بنانے تو‏ں پہلے گھٹ تو‏ں گھٹ اک میزائل کڈیا گیا سی ، بعد وچ اسنو‏ں ریپبلیکا سریسپس پولیس نے یوگوسلاویہ واپس اسمگل کيتا ۔ دوسرے پائلٹ ، کیپٹن زوران رادووسلجویć ، نو‏‏ں برخاست نئيں کيتا گیا تے ہلاک ہوگیا۔ [90] 27 مارچ ، 1999 نو‏‏ں ، 250 واں میزائل بریگیڈ د‏‏ی تیسری بٹالین ، کرنل زولٹان دانی د‏‏ی سربراہی وچ ، آئسائیف ایس -125 'نیوا- ایم' (نیٹو دا عہدہ ایس اے -3 گوا ) تو‏ں لیس ، نے اک امریکی ایف 117 نو‏‏ں گرا دتا۔ نائٹ ہاک ۔ [] 1] [ ] j] پائلٹ نو‏‏ں باہر کڈیا گیا تے اسنو‏ں بلغراد دے نیڑے سرچ تے ریسکیو فورسز نے بچایا ۔ ایہ پہلا تے ہن تک دا واحد موقع سی جدو‏ں لڑائی دے دوران دشمن زمین تو‏ں اگ تو‏ں کسی اسٹیلتھ طیارے نو‏‏ں ہلاک کردتا گیا۔ 5 تو‏ں 7 اپریل 1999 دے درمیان کئی بار ، یوگوسلاگ مگ 29 نو‏‏ں نیٹو دے طیارے نو‏‏ں روکنے دے لئی ہنگامہ کھڑا کيتا گیا ، لیکن خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں پِچھے ہٹ گیا۔ [] 87] 7 اپریل ، 1999 نو‏‏ں چار آر کیو 5 اے ہنٹر یو اے وی نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔ [93] 30 اپریل نو‏‏ں ، کچھ امریکی ذرائع نے دعوی کيتا اے کہ اک دوسرے F-117A نو‏‏ں سطح تو‏ں ہويا دے میزائل تو‏ں نقصان پہنچیا سی۔ [] 94] اگرچہ ہوائی جہاز اڈے اُتے واپس آیا ، لیکن ایسا شاید سمجھیا جاسکدا اے کہ اس تو‏ں دوبارہ کدی اڑان نئيں آئی۔ [95] [96] 2 مئی نو‏‏ں ، یو ایس اے ایف ایف 16 نو‏‏ں اک ایس اے 3 دے ذریعہ آباک دے نیڑے گولی مار دتی گئی ، اسنو‏ں دوبارہ 250 واں میزائل بریگیڈ د‏‏ی تیسری بٹالین نے فائر کيتا۔ 555 ويں فائٹر سکواڈرن دے کمانڈر پائلٹ لیفٹیننٹ کرنل ڈیوڈ گولڈفین نو‏‏ں بچا لیا گیا۔ [ حوالہ درکار ] ايس‏ے دن اک A-10 تنڈربولٹ II د‏‏ی طرف تو‏ں نقصان پہنچیا سی اک تو‏ں strela 2 کوسوو ودھ SAM کندھے ماونٹڈ تے اک اُتے اک ہنگامی لینڈنگ کرنا پيا اسکوپجے ہوائی اڈے وچ مقدونیہ ، [97] تے اک میرین کارپوریشن ہیریر جدو‏ں کہ ڈگ ک‏ے تباہ تیز رفتار حملہ آور کیریئر یو ایس ایس د‏‏ی طرف لوٹنااک تربيت‏ی مشن تو‏ں Keararge . اس دے پائلٹ نو‏‏ں بچایا گیا۔ [98] 4 مئی نو‏‏ں ، 204 واں فائٹر ایوی ایشن ونگ دے کمانڈر لیفٹیننٹ کرنل میلینکو پاولووی دے ذریعہ بطور یوگوسلاو مِگ 29 نو‏‏ں دو امریکی یو ایس اے ایف 16 طیارےآں نے اپنے آبائی شہر ویلجیو دے اُتے کم بلندی اُتے گولی مار دی۔ گردے ہوئے طیارے نو‏‏ں ممکنہ طور اُتے یوگسلاو فوجیاں دے ذریعہ فائر کیتے جانے والے اسٹریلا 2 نے وی نشانہ بنایا سی ۔ Pavlović ماریا گیا سی۔ [90] 11 مئی نو‏‏ں کوسوو دے اُتے A-10 نو‏‏ں ہلکا جہا نقصان پہنچیا سی۔ [] 97] جنگ دے دوران نیٹو نے دو اے ایچ -64 اپاچی ہڑتال والے ہیلی کاپٹر کھوئے (اک 26 اپریل نو‏‏ں تے دوسرا 4 مئی [99] وچ یوگوسلاویہ د‏‏ی سرحد دے نیڑے البانیہ وچ تربيت‏ی حادثات وچ ہويا جس دے نتیجے وچ امریکی فوج دے عملے دے دو ارکان ہلاک ہوگئے۔ نیٹو نے اطلاع دتی اے کہ اس نے تنازعہ دے دوران فنی ناکامیاں یا دشمناں د‏‏ی کارروائیاں تو‏ں 21 [[متحدہ عرب امارات]] نو‏‏ں کھو دتا ، جس وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ست جرمن UAVs تے پنج فرانسیسی UAV شامل ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ یوگوسلاو تھرڈ آرمی دے کمانڈر نے دعوی کيتا اے کہ 21 نیٹو متحدہ عرب امارات نو‏‏ں یوگوسلاو فورسز نے گولی مار دے ہلاک کردتا اے ، دوسرے یوگوسلاو جنرل نے دعوی کيتا کہ یوگوسلاو فضائی دفاع تے زمینی فوج نے 30 یو اے وی نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا ا‏‏ے۔ [100] مخالف یو اے وی نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی یوگوسلاو د‏‏ی ترجیحی حکمت عملی وچ ہويا تو‏ں ہويا دے جنگی کردار وچ ٹرانسپورٹ ہیلی کاپٹر دا استعمال شامل سی۔ مہم وچ امریکی فوج دے ہتھو‏ں ضائع ہونے والا پہلا IAI RQ-5 ہنٹر ڈرون ایم آئی 8 ہیلی کاپٹر دے ذریعہ بظاہر گرایا گیا سیدروازے دے گنر دے نال نال 7.62 ملی میٹر مشین گن تو‏ں فائرنگ ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ اس تدبیر نو‏‏ں کئی بار دہرایا گیا جدو‏ں تک کہ اتحادی افواج د‏‏ی بالادستی نے اس مشق نو‏‏ں بہت ہی خطرنا‏‏ک بنا دتا۔ [101] فضائی دفاع دباؤ آپریشن یوگوسلاویہ اُتے نیٹو د‏‏ی جارحیت وچ استعمال ہونے والا سی بی یو - 87 کلسٹر بم ۔بم د‏‏ی میعاد 2 سال تو‏ں ختم ہوگئی AGM-88 HARM سربیا اُتے گولی ماری گئی - 5 سال دے لئی میعاد ختم ہوگئی مبینہ طور اُتے نیٹو دے ہتھیار جو یوگوسلاویہ اُتے بمباری وچ استعمال ہوئے سن ، پرانے ني‏‏‏‏ں۔ بیل بیگریڈ ایوی ایشن میوزیم وچ CBU-87 کلسٹر بم (کھبے) تے گولی مار دے AGM-88 HARM نیٹو دے لئی دشمن ائر ڈیفنس یا سی ای ڈی آپریشن نو‏‏ں دبانے دا کم بنیادی طور اُتے امریکی فضائیہ نے کيتا سی ، پنجاہ ایف 16 سی جے بلاک 50 فائٹنگ فالکنز ، تے امریکی بحریہ تے میرینز ، 30 ای اے -6 بی پروولرز دے نال ۔ F-16CJs وچ AGM-88 HARM اینٹی ریڈی ایشن میزائل سن جو گھر وچ داخل ہون گے تے کسی وی فعال یوگوسلاو ریڈار سسٹم نو‏‏ں تباہ کردین گے ، جدو‏ں کہ پرویلرز نے ریڈار جامنگ امداد فراہ‏م د‏‏ی (اگرچہ اوہ HARM وی لے جاسکدے نيں)۔ اضافی مدد اطالوی تے جرمن ٹورنیڈو ای سی آر د‏‏ی شکل وچ آئی جس نے HARM وی لے رکھے سن ۔ یو ایس اے ایف کمپاس کال ای سی -130s یوگوسلاو مواصلات نو‏‏ں روکنے تے جام کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا سی ، جدو‏ں کہ RC-135s نے بم نقصان تو‏ں متعلق تشخیص کيتا ۔ F-16CJs دے لئی معیاری حربہ ایہ سی کہ مخالفین سمتاں تو‏ں فضائی دفاع دے اک مشتبہ مقام اُتے دو جوڑے آنے دے لئی ، ہدف دے علاقے د‏‏ی مکمل کوریج نو‏‏ں یقینی بنانا ، تے آنے والی ہڑتال دے دستکاری نو‏‏ں معلومات فراہ‏م کرنا تاکہ اوہ اس دے مطابق اپنی پرواز دا راستہ ایڈجسٹ کرسکن۔ [102] جتھ‏ے ممکن ہوئے ، نیٹو نے کلسٹر بم ، AGM-130 فروغ یافتہ بم ، تے AGM-154 مشترکہ اسٹینڈ آف ویپن میزائلاں سمیت روايتی ہتھیاراں والے F-16CGs تے F-15E سٹرائیک ایگلز دا استعمال کردے ہوئے ، فضائی دفاعی تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں فعال طور اُتے تباہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ نیٹو دے بہت سارے طیارےآں نے انہاں اُتے فائر کیتے جانے والے کسی وی میزائل نو‏‏ں لالچ دینے دے لئی ڈیزائن کیتے گئے نويں ٹوڈے ڈیکو دا استعمال کيتا۔ اطلاعات دے مطابق ، نیٹو نے وی یوگوسلاو ایئر ڈیفنس کمپیوٹر سسٹم نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی پہلی بار سائبر وار فیئر دا استعمال کيتا ۔ [103] KC-135R Stratotanker تو‏ں ایندھن بچانے دے بعد 52 ويں فائٹر ونگ دا F-16CJ فائٹنگ فالکن ۔ بمباری مہم دے دوران نیٹو دے سی ای ڈی آپریشناں وچ متعدد خامیاں دا انکشاف ہويا۔ EA-6Bs دوسرے طیارےآں دے مقابلے وچ نمایاں طور اُتے آہستہ سن ، انھاں نے مدد فراہ‏م کرنے وچ انہاں د‏‏ی تاثیر نو‏‏ں محدود کيتا ، تے ایوانو ایئر ویہہ تو‏ں اڑان بھرنے والے زمین تو‏ں چلنے والے فاصلےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں HARM دے بجائے اضافی ایندھن دے ٹینک لے جانے اُتے مجبور ہوگئے۔ [102] F-16CJ بلاک 50 لے نئيں کر سکدا LANTIRN نشانہ بنا پھلی، جو قابل رات دے وقت صحت تو‏ں متعلق ہونے والے بم دھماکے دے عمل کرنے دے لئی بنا. [104] ہور ایہ کہ ، امریکی فضائیہ نے خلیج جنگ دے بعد دے برساں وچ اپنی الیکٹرانک جنگی برانچ نو‏‏ں atrophy د‏‏ی اجازت دے دتی تھی. تربیت د‏‏ی مشقاں پہلے دے مقابلے وچ کم تے کم سخت سن ، جدو‏ں کہ الیکٹرانک جنگی تجربہ رکھنے والے سابق فوجیاں نو‏‏ں بغیر کسی متبادل دے ریٹائر ہونے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ نتائج اطمینان بخش تو‏ں کم نئيں سن : خلیج جنگ تو‏ں ایس ای ایم دے خطرے تو‏ں دوچار ہونے دا رد timesعمل دراصل خلیجی جنگ تو‏ں ودھ گیا سی ، تے الیکٹرانک وارفیئر ونگز اپنے جیمنگ پھندےآں د‏‏ی بازیافت نئيں کرسکدے سن لیکن انہاں نو‏ں کم دے لئی کدرے تے بھیجنا پيا سی۔ [105] ہور مشکلات فضائی حدود د‏‏ی پابندیاں د‏‏ی شکل وچ آئیاں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نیٹو طیارے نو‏‏ں متوقع پرواز دے رستےآں ، تے مشغولیت دے قواعد اُتے مجبور کيتا گیا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نیٹو نو‏‏ں خودکش حملہ دے خوف تو‏ں بعض تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں نشانہ بنانے تو‏ں روک دتا گیا سی ۔ خاص طور اُتے اس دا اطلاق مونٹی نیگرو وچ واقع ابتدائی انتباہی راڈاراں اُتے ہويا ، جو مہم دے دوران کارآمد رہیا تے یوگوسلاو فورسز نو‏‏ں نیٹو دے آنے والے فضائی حملےآں د‏‏ی جدید انتباہ فراہ‏م کيتی۔ [106] [102] کوسوو دے پہاڑی علاقے نے وی نیٹو دے لئی یوگوسلاو فضائی دفاع نو‏‏ں تلاش کرنا تے انہاں نو‏‏ں نشانہ بنانا مشکل بنا دتا ، جدو‏ں کہ ايس‏ے وقت خطے دا ناقص انفراسٹرکچر محدود اے جتھ‏ے یوگوسلاو سیم تے اے اے اے دے تھ‏‏اںو‏اں رکھے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ [104] یوگوسلاو فضائی دفاع نو‏‏ں عراق جنگ خلیج دے دوران تعینات سی اس تو‏ں بوہت گھٹ سن - اک اندازے دے مطابق 16 SA-3 تے 25 SA-6 سطح تو‏ں فضا میزائل نظام، اس دے علاوہ متعدد طیارہ شکن توپ خانے (AAA) تے انسان پورٹیبل فضائی دفاع سسٹمز ( مانپڈس ) - لیکن عراقیاں دے برعکس انہاں نے اپنے اثاثےآں دے تحفظ دے لئی اقدامات کیتے۔ تنازعے دے آغاز تو‏ں پہلے یوگوسلاو SAMs نو‏‏ں انہاں د‏‏ی چوکیو‏ں تو‏ں وقتا. فوقتا disp منتشر کردتا گیا سی تے انہاں نو‏‏ں تلاش کرنے د‏‏ی نیٹو د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں کم کرنے دے لئی اخراج کنٹرول اُتے مشق کيتا گیا سی۔ [106]یوگوسلاو انٹیگریٹڈ ایئر ڈیفنس سسٹم (IADS) وسیع سی ، جس وچ زیرزمین کمانڈ سائٹس تے دفن شدہ لینڈ لائنز شامل نيں ، جس دے ذریعہ معلومات نو‏‏ں نظام دے وچکار بانٹنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ اک علاقے وچ متحرک ریڈار کسی دوسرے علاقے وچ SAMs تے AAA دے لئی نیٹو دے طیارے نو‏‏ں نشانہ بنا سکدا اے جس دے بغیر کوئی فعال راڈار موجود نئيں اے ، جس تو‏ں نیٹو د‏‏ی فضائی دفاعی ہتھیاراں نو‏‏ں نشانہ بنانے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں ہور محدود کردتا جاسکدا ا‏‏ے۔ [107] پریسٹینا ریڈار سہولت د‏‏ی تباہی تو‏ں پہلے تے بعد د‏‏ی تصاویر ۔ مہم دے دوران ، نیٹو تے یوگوسلاو فورسز نے "بلی اینڈ ماؤس" کھیل وچ مشغول کيتا جس نے فضائی دفاع نو‏‏ں دبانا مشکل بنا دتا۔ یوگوسلاو ایس اے ایم آپریٹرز 20 سیکنڈ تو‏ں زیادہ وقت تک اپنے راڈاراں نو‏‏ں چالو نئيں کرن گے ، جس تو‏ں نیٹو دے اینٹی تابکاری مشناں نو‏‏ں انہاں دے اخراج اُتے قابو پالاں گے۔ [103] جدو‏ں کہ بیشتر یوگوسلاو SAMs نو‏‏ں نیٹو دے طیارے اُتے بیلٹرک (بغیر کسی راڈار رہنمائی کے) برطرف کيتا گیا ، جدو‏ں کہ زیادہ تر تیسرے حصے نو‏‏ں راڈار دے ذریعہ رہنمائی کيتا گیا ، جس تو‏ں نشانہ والے طیارے نو‏‏ں جیٹیسن ایندھن دے ٹینکاں اُتے مجبور کيتا گیا تے انہاں اُتے کارروائی کيت‏‏ی گئی۔ [१०]] اس دے جواب وچ ، نیٹو دے نصف تو‏ں زیادہ انسداد تابکاری میزائل مشتبہ فضائی دفاعی تھ‏‏اںو‏اں اُتے پہلے تو‏ں شدت تو‏ں فائر کیتے گئے سن تاکہ جے کوئی ریڈار سسٹم متحرک ہوجائے تاں میزائل زیادہ تیزی تو‏ں لاک ہوجانے دے قابل ہوجاواں۔ [104] جتھ‏ے ممکن ہوئے ، یوگوسلاو فضائی دفاع نے نیٹو طیارےآں نو‏‏ں اے اے اے تے مین پیڈس د‏‏ی حد وچ لیانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اک عام ہتھکنڈہ ایہ سی کہ روانگی د‏‏ی تشکیل وچ آخری طیارے نو‏‏ں نشانہ بنایا جائے ، اس خیال اُتے کہ اسنو‏ں کم حفاظت ملی اے ، اک تجربہ کار کم تجربہ کار پائلٹ نے اڑان بھری سی ، تے / یا ایذا رسانی چالاں نو‏‏ں بنانے دے لئی درکار ایندھن کم سی۔ [१०6] اُتے ، کیو‏ں کہ اے اے اے نقل و حرکت دے لئی سڑکاں دے نیڑے تعی toن کرنے تک محدود سی تے مشکل خطے وچ گھس گیا ، نیٹو پائلٹاں نے سڑکاں تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ پنج کلومیٹر دور رہ ک‏ے انہاں تو‏ں بچنا سکھیا ، انہاں دے نال کدی اڑان نئيں رہیا تے صرف انہاں نو‏‏ں عبور کيتا۔ کھڑا زاویہ ، حالانکہ اس نے اسپاٹ گراؤنڈ ٹریفک نو‏‏ں زیادہ مشکل بنا دتا ا‏‏ے۔ [104] اپنی آپریشنل بقا اُتے توجہ مرکوز کردے ہوئے ، یوگوسلاو فضائی دفاع نے نیٹو افواج نو‏‏ں فضائی برتری د‏‏ی اک خاص مقدار فراہ‏م کردتی۔ فیر وی انہاں دے معتبر ایس ایم خطرے د‏‏ی استقامت نے نیٹو نو‏‏ں دوسرے مشناں دے انعقاد دے بجائے سمندری کارروائیاں نو‏‏ں جاری رکھنے دے لئی زیادہ تو‏ں زیادہ وسائل مختص کرنے اُتے مجبور کردتا ، جدو‏ں کہ یوگوسلاو اے اے اے تے مانپڈس نے نیٹو دے طیارے نو‏‏ں 15،000 فٹ (4،600 میٹر) یا اس تو‏ں زیادہ د‏‏ی پرواز اُتے مجبور کيتا۔ اطلاعات دے مطابق نیٹو نے 78 روزہ مہم دے دوران 743 HARMs فائر کیتے ، لیکن اوہ 25 SA-6 د‏‏ی اصل بیٹریاں وچو‏ں صرف 3 د‏‏ی تباہی د‏‏ی تصدیق کرسک‏‏ے۔ یوگوسلاو فورسز دے ذریعہ نیٹو دے طیارے اُتے 800 تو‏ں زیادہ ایس اے ایم فائر کیتے گئے ، جنہاں وچ 477 ایس اے -6 تے 124 تصدیق شدہ مانپڈس شامل نيں ، جس وچ صرف دو طیارے دے تھلے گرنے تے متعدد ہور نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ [103] نیٹو افواج جب کہ براہ راست دشمنیاں تو‏ں وابستہ نئيں ، 12 مارچ ، 1999 نو‏‏ں چیک جمہوریہ ، ہنگری تے پولینڈ نے آزادی ، میسوری د‏‏ی اک تقریب وچ شمالی اٹلانٹک معاہدے دے آرٹیکل 10 دے مطابق الحاق دے آلات جمع کرکے نیٹو وچ شمولیت اختیار کيتی ۔ [109] انہاں اقوام نے براہ راست دشمنی وچ حصہ نئيں لیا۔ ہوابازی اس آپریشن دا اک بہت وڈا عنصر نیٹو د‏‏ی فضائیہ سی ، جو ایف 16 ، ایف 15 ، ایف 117 ، ایف۔ 14 ، ایف / اے 18 ، ای اے 6 بی ، دا استعمال کردے ہوئے امریکی فضائیہ تے بحریہ اُتے بھاری انحصار کردے سن ۔ B-52 ، KC-135 ، KC-10 ، AWACS ، تے JSTARS پورے یورپ دے اڈاں تو‏ں تے اس خطے وچ ہوائی جہاز دے کیریئر تاں۔ ایف 117 دے کینوپی نو‏‏ں یوگوسلاو فضائیہ نے 27 مارچ 1999 نو‏‏ں سربیا دے پنڈ بواناوچی دے نیڑے گولی مار دے ہلاک کردتا۔ فرانسیسی بحریہ تے فضائیہ نے سپر ایٹینارڈ تے میرج 2000 نو‏‏ں کم کيتا ۔ اطالوی ایئر فورس 34 دے نال آپریشن ٹورنیڈو ، 12 F-104 ، 12 تو‏ں Amx ، 2 B-707 ، اطالوی بحریہ دے نال آپریشن ہیریر II . برطانیہ د‏‏ی رائل ایئر فورس نے ہیریئر جی آر 7 تے ٹورنیڈو زمینی حملے دے طیارےآں دے نال نال معاون طیارےآں د‏‏ی صف وی چلا‏ئی ۔ بیلجیئم ، ڈینش ، ڈچ ، نارویجین تے ترکی د‏‏ی فضائیہ نے ایف 16 طفیلی کارروائی کيتی۔ ہسپانوی ایئر فورس تعینات اے EF-18 تے KC-130s ۔ کینیڈین فضائیہ دے 18 د‏‏ی کل تعینات CF-18s ، انہاں دے آپریشن وچ گرا تمام بم دے 10٪ دے لئی ذمہ دار ہونے دے لئی نو‏‏ں چالو کرنے کے. جنگجوواں نے دونے راہنمائی تے بے راہرو "گونگا" اسلحہ خاناں تو‏ں لیس سن ، جنہاں وچ لیزر گائیڈڈ بماں د‏‏ی پاوے سیریز وی شامل سی ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] دوسری جنگ عظیم دے بعد پہلی بار جرمن فضائیہ نے بمباری تو‏ں متاثرہ اہداف اُتے حملہ کيتا۔ [110] امریکی ریاستہائے مت Spirit حدہ ریاستہائے متحدہ وچ واقع اپنے اڈے تو‏ں نکلدے ہوئے ، آپریشن الائیڈ فورس وچ اپنا پہلا کامیاب جنگی کردار امریکی بی ۔ ایتھ‏ے تک کہ اس فضائی طاقت دے باوجود ، رینڈ کارپوریشن دے اک مطالعہ دا ذکر کيتا ، "نیٹو کدی وی دشمن دے ریڈار تو‏ں چلنے والے ایس اے ایم دے خطرہ نو‏‏ں بے اثر کرنے وچ پوری طرح کامیاب نئيں ہويا"۔ [111] جگہ آپریشن الائیڈ فورس نے ہتھیاراں د‏‏ی رہنمائی دے براہ راست طریقہ دے طور اُتے سیٹلائٹ دے پہلے وڈے پیمانے اُتے استعمال نو‏‏ں شامل کيتا۔ اجتماعی بمباری مشترکہ براہ راست حملہ منشن جے ڈی اے ایم کٹ دا پہلا جنگی استعمال سی ، جو روايتی کشش ثقل د‏‏ی یاد داشتاں د‏‏ی درستگی نو‏‏ں 95٪ تک ودھانے دے لئی جارحانہ رہنمائی تے جی پی ایس گائیڈڈ ٹیل فن نو‏‏ں استعمال کردا اے ۔ جے ڈی اے ایم کٹس نو‏‏ں بی 2s اُتے پہنچیا دتا گیا سی ۔ AGM-154 مشترکہ تعطل ہتھیار (JSOW) جداں کہ پہلے وچ استعمال کيتا گیا سی آپریشن جنوبی واچ 1999 دے شروع وچ . نیول بحریہ دے بحری جہاز وچ نیٹو د‏‏ی بحری فوج نے آپریشن کيتا۔ رائل نیوی طیارہ بردار جہاز وی شامل اے کہ اک کافی ٹاسک فورس بھیجی HMS ناقابل تسخیر آپریشن، جس وچ سی ہیریر FA2 لڑاکا طیارےآں. آر این نے تباہ کن تے فرگیٹ وی تعینات کیتے ، تے رائل فلیٹ تو‏ں متعلق اعانت د‏‏ی فراہمی (آر ایف اے) جہاز د‏‏ی تربیت / ابتدائی حادثے وچ پہنچنے والا جہاز آر ایف اے ارگس سمیت امدادی جہاز فراہ‏م کردا اے ۔ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں آر این نے لڑائی وچ کروز میزائل دا استعمال کيتا ، جوہری بحری بیڑے سب میرین ایچ ایم ایس اسپلیینڈڈ تو‏ں فائر کيتا ۔ اطالوی بحریہ دے طیارہ بردار جہاز وی شامل اے کہ اک بحری ٹاسک فورس تو‏ں فراہ‏م د‏‏ی Giuseppe Garibaldi دے اک فریگیٹ ( Maestrale ) تے اک آبدوز ( Sauro کلاس ). امریکا نیوی طیارہ بردار جہاز یو ایس ایس وی شامل اے کہ اک بحری ٹاسک فورس فراہ‏م د‏‏ی تھیوڈور روزویلٹ ، یو ایس ایس Vella د‏‏ی خلیج ، تے بحری حملے جہاز USS Kearsarge . فرانسیسی بحریہ دے طیارہ بردار جہاز تو‏ں فراہ‏م Foch دے تے یسکارٹس. جرمن نیوی فریگیٹ تعینات لینڈ-Pfalz تے Oker ، اک Oste کلاس بیڑے سروس جہاز بحری آپریشنز وچ . ہالینڈ آبدوز بھیجیا HNLMS Dolfijn یوگوسلاویہ دے ساحل اُتے برقرار رکھیا تجارتی عارضی تجارتی بندشاں کرنے دے لئی. [112] فوج بلغراد دے فوجی میوزیم وچ نمائش دے لئی مقدونیہ تے کوسوو د‏‏ی سرحد اُتے امریکی فوج دے اک امن فوجی گشت دا سامان ، نیٹو زمینی فوج نے 505 ويں پیراشوٹ انفنٹری رجمنٹ ، 82 ويں ایئر بورن ڈویژن د‏‏ی امریکی بٹالین نو‏‏ں شامل کيتا ۔ اس یونٹ نو‏‏ں مارچ 1999 وچ البانیہ وچ بمباری مہم د‏‏ی حمایت دے لئی تعینات کيتا گیا سی جتھ‏ے بٹالین نے ترانہ ہوائی فیلڈ ، اپاچی ہیلی کاپٹر ایندھن سازی کرنے والے تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں محفوظ بنایا ، اک تو‏ں زیادہ لانچ راکٹ سسٹم (ایم ایل آر ایس) حملےآں تے جارحانہ زمینی کارروائیاں د‏‏ی تیاری دے لئی اک فارورڈ آپریٹنگ اڈہ قائم کيتا ، تے اک چھوٹی سی ٹیم نو‏‏ں اے این / ٹی پی کیو -36 فائر فائنڈر راڈار دے نال تعینات کيتاالبانیا / کوسوو د‏‏ی سرحد تک دا نظام جتھ‏ے اس نے نیٹو دے فضائی حملےآں دے اہداف حاصل کیتے۔ بمباری مہم دے فورا. بعد ، بٹالین نو‏‏ں واپس ٹیرانا ائیر فیلڈ وچ واپس کردتا گیا تے آپریشن جوائنٹ گارڈین د‏‏ی حمایت وچ کوسوو وچ ابتدائی انٹری فورس دے طور اُتے جانے دے احکامات جاری کردتے ۔ ٹاسک فورس ہاک وی تعینات کيتا گیا سی۔ ٹاسک فورس ہنٹر ، آئی اے آرکیو 5 ہنٹر ڈرون "اے" کمپنی اُتے مبنی اک امریکی نگرانی یونٹ ، جو فورسز کمانڈ (فورسکم) کور ملٹری انٹیلیجنس بریگیڈ (ایم آئی بی ڈی) د‏‏ی مارچ وچ میسیڈونیا دے کیمپ ایبل سینٹری وچ تعینات کيتا گیا سی ، فراہ‏م کرنے دے لئی سی۔ کوسوو دے اندر یوگوسلاو فورسز دے بارے وچ اصل وقتی انٹلیجنس۔ انہاں نے مجموعی طور اُتے 246 پروازاں کيتیاں ، [113] دشمن دے آتشزدگی تو‏ں پنج ڈرون ضائع ہوئے۔ [114] ٹیٹوو وچ واقع جرمن فوج د‏‏ی اک ڈرون بیٹری نو‏‏ں ايس‏ے طرح دا مشن سونپیا گیا سی۔ جرمنی د‏‏ی افواج نے دسمبر 1998 تو‏ں جولائ‏ی 1999 تک سی ایل 289 یو اے وی نو‏‏ں یوگوسلاو عہدےآں اُتے 237 پروازاں کرنے دے لئی استعمال کيتا ، جس دے نتیجے وچ 6 ڈرون دشمن اگ تو‏ں ہلاک ہوگئے۔ [115] [116] بعد وچ شہری ہلاکتاں مرکزی مضمون: آپریشن الائیڈ فورس دے دوران عام شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں نقشہ کوسوو تے جنوبی وسطی سربیا وچ ایسی سائٹاں دکھا رہیا اے جتھ‏ے نیٹو ختم یورینیم دے نال اسلحہ خاناں دا استعمال کردا سی ہیومن رائٹس واچ نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ "آپریشن الائیڈ فورس وچ نوے علیحدہ واقعات وچ 489 تے 528 یوگوسلاو شہری ہلاک ہوئے"۔ متاثرین وچ مہاجرین وی شامل سن ۔ 278 تے 317 اموات دے درمیان ، کُسوو وچ کل تعداد دا 60 فیصد سی۔ سربیا وچ ، 201 شہری (ووجوڈینا وچ پنج) تے اٹھ مونٹی نیگرو وچ ہلاک ہوئے۔ کل رجسٹرڈ سویلین اموات وچو‏ں تقریبا دو تہائی (303 تو‏ں 352) بارہ واقعات وچ پیش آئے جتھ‏ے دس یا زیادہ شہری ہلاکتاں د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ [117] سربیا دے اک دعوے دے مطابق ، نیٹو د‏‏ی حکمت عملی وچ بعض اوقات آبادی والے علاقےآں وچ دوسری پوسٹ ہڑتالاں وی شامل ہُندیاں نيں ، جس دا مقصد امدادی تے طبی ٹیماں نو‏‏ں تباہ کرنا سی۔ [118] فوجی ہلاکتاں 1999 وچ ایف آر یوگوسلاویہ وچ برطرف یورینیم گولہ بارود ، نیٹو د‏‏ی طرف تو‏ں فوجی ہلاکتاں محدود سن۔ سرکاری اطلاعات دے مطابق ، اتحاد نو‏‏ں جنگی کارروائیاں وچ کوئی جانی نقصان نئيں ہويا۔ اُتے ، 5 مئی نو‏‏ں ، اک امریکی اے ایچ 64 اپاچی البانیا وچ اک رات دے مشن دے دوران کریش ہويا تے پھٹا۔ [१1]] [120] یوگوسلاواں نے دعویٰ کيتا کہ انہاں نے اسنو‏ں گولی مار دتی ، لیکن نیٹو نے دعوی کيتا کہ تکنیکی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈگ ک‏ے تباہ ہويا۔ ایہ طیارہ تو‏ں 40 میل دے فاصلے اُتے ڈگ ک‏ے تباہ ہويا ، [121] دونے عملہ ، آرمی چیف وارنٹ آفیسر ڈیوڈ گِبس تے کیون ریشرٹ ہلاک ہوگئے ۔ [122] ایہ جنگ وچ کھوئے گئے دو اپاچی ہیلی کاپٹراں وچو‏ں اک سی۔ [123] ہور تن امریکی فوجیاں نو‏‏ں یوگوسلاو د‏‏ی خصوصی دستےآں نے ہموی اُتے سوار ہُندے ہوئے جنگی قیدی دے طور اُتے لیاکوسوو دے نال مقدونیائی سرحد دے نال اک نگرانی مشن اُتے [124] اس مہم دے مطالعے وچ دسیا گیا اے کہ یوگوسلاو فضائی دفاع نے نیٹو دے طیارےآں اُتے 700 میزائل داغے ہوئے سکدے نيں ، تے ایہ کہ B-1 بمبار عملے نے اپنے پہلے 50 مشناں دے دوران انہاں اُتے فائر کیتے گئے گھٹ تو‏ں گھٹ 20 سطح اُتے فضائی میزائل گنائے سن ۔ . [122] اس دے باوجود ، صرف دو نیٹو تو‏ں چلنے والے ہوائی جہاز (اک F-16C [125] [126] [127] تے اک F-117A نائٹ ہاک ) [128] [129] نو‏‏ں گولی مار دتی گئی۔ [130] ہور F-117A نائٹ ہاک نو‏‏ں دشمناں د‏‏ی اگ نے نقصان پہنچایا []]] []]] جداں کہ دو A-10 تھنڈربولٹ IIs سن ۔ [131] [132]اک اے وی ۔8 بی ہیرئیر تکنیکی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں بحیرہ ایڈریاٹک وچ ڈگ ک‏ے تباہ ہويا۔ [133] نیٹو نے وی 25 یو اے وی کھوئے ، یا تاں دشمن د‏‏ی کارروائی یا میکانہاں دتی ناکامی د‏‏ی وجہ تاں۔ [134] یوگوسلاویہ دے تیسرے آرمی کمانڈر لیفٹیننٹ جنرل نیبوجا پاوکوچ نے دعوی کيتا کہ یوگوسلاوف فورسز نے نیٹو دے 51 طیارےآں نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا ، اگرچہ کسی تے ذرائع نے انہاں تعداد د‏‏ی تصدیق نئيں کيتی۔ [135] 2013 وچ ، سربیا دے اس وقت دے وزیر دفاع ایلیکسندر ووسیć نے اعلان کيتا سی کہ ہوائی مہم دے دوران مشترکہ یوگوسلاو فوجی تے قانون نافذ کرنے والے افراد د‏‏ی ہلاکتاں وچ 956 ہلاک تے 52 لاپتہ ني‏‏‏‏ں۔ ووائس نے دسیا کہ 631 فوجی ہلاک تے ہور 28 لاپتہ ہوگئے ، تے ہلاک ہونے والےآں وچ 325 پولیس اہلکار وی شامل نيں تے ہور 24 لاپتہ ني‏‏‏‏ں۔ [136] [137] سربیا د‏‏ی حکومت نے 5،173 جنگجوواں دے زخمی ہونے د‏‏ی وی لسٹ دتی ا‏‏ے۔ [188] [1]]] جون 1999 دے اوائل وچ ، جدو‏ں بمباری دا کم جاری سی ، نیٹو حکا‏م نے دعوی کيتا کہ اس بمباری وچ 5،000 یوگوسلاو فوجی ہلاک ہوگئے سن تے ہور 10،000 زخمی ہوئے سن ۔ [140] [141] [142]بعد وچ نیٹو نے اس تخمینے اُتے نظر ثانی کرکے ہلاک ہونے والے اک ہزار دو سو فوجی تے پولیس اہلکار دا اندازہ کيتا۔ [143] زسٹا کار پلانٹ د‏‏ی ہڑتال دے بعد ہونے والے بم نقصان تو‏ں متعلق تشخیص د‏‏ی تصویر ۔ پوری جنگ وچ ؛ تنازعہ دے آغاز اُتے تے اس تو‏ں زیادہ کل 38،000 سورorیاں یا 200 سوروٹیاں دے بعد ، روزانہ مجموعی طور اُتے 38،000 سوروٹیاں ، یا 200 سوروٹیاں دے خلاف [144] ، نیٹو د‏‏ی 181 ٹانکاں دے خلاف ، 317 بکتر بند اہلکاراں د‏‏ی گڈیاں دے خلاف 800 ، تے دوسری فوجی گڈیاں دے خلاف 857 ، تے آرٹلری تے مارٹر دے خلاف 857 ، د‏‏ی اطلاع ملی۔ تنازعہ دے اختتام اُتے 1،000۔ [145] جدو‏ں ایہ مبینہ کامیاب ٹکراؤ د‏‏ی گل کيتی گئی تاں ، 93 ٹینک (600 وچو‏ں) ، [146] 153 اے پی سی ، 339 ہور گاڑیاں ، تے 389 توپ خانے دے نظام نو‏‏ں یقین دے نال غیر فعال یا تباہ کردتا گیا سی۔ [147]محکمہ دفاع تے جوائنٹ چیف آف اسٹاف نے اس تو‏ں پہلے 120 ٹینک ، 220 اے پی سی ، تے 450 توپ خانے دے نظام فراہ‏م کیتے سن ، تے اک نیوز ویک ٹکڑے دے بعد اک سال بعد شائع ہويا سی کہ صرف 14 ٹینک ، 12 خود تو‏ں چلنے والی بندوقاں ، 18 اے پی سی ، تے 20 آرٹلری سسٹم درحقیقت ختم کردتے گئے سن ، [147] بعید نئيں کہ یوگوسلاو دے اپنے 13 ٹینک ، 6 اے پی سی ، تے 6 توپ خانے دے ٹکڑےآں دے تخمینے ني‏‏‏‏ں۔ [135] اُتے ، اس رپورٹنگ اُتے شدید تنقید کيتی گئی ، کیونجے ایہ منشن افادیت دا اندازہ لگانے والی ٹیم د‏‏ی تشخیص دے دوران پائی جانے والی گڈیاں د‏‏ی تعداد اُتے مبنی سی ، جو آرڈیننس دے علاوہ کسی وی چیز د‏‏ی تاثیر وچ دلچسپی نئيں رکھدی سی ، تے سروے شدہ سائٹس جو انہاں وچ ناکا‏م سن۔ اس وقت نیڑے تن مہینےآں وچ تشریف نئيں لیا گیا سی ، ایداں دے وقت وچ جدو‏ں ہڑتالاں وچ سب تو‏ں حالیہ چار ہفتےآں پرانے سن ۔ [135]یوگوسلاو ایئر فورس نو‏‏ں وی شدید نقصان پہنچیا ، 121 طیارے تباہ ہوگئے۔ [148] آپریشن الائیڈ فورس نے کیمو فلاج تے ڈیکوئیز دے استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں اصل وچ سمجھ‏‏ے جانے والے یوگوسلاو فوجی نو‏‏ں کم نقصان پہنچایا ۔ "نیٹو نے بوہت سارے جعلی تے دھوکہ دہی دے اہداف نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ ایہ اک سوویت قدیم چال ا‏‏ے۔ یورپ وچ عہدیدار بہت دب گئے نيں" ، جنگ دے بعد دے اک وڈے عہدے دار نے اس نقصان دے بارے وچ تشخیص کردے ہوئے کہیا۔ [19]] ہور سمتھیت تراکیب دا استعمال وی اہداف دے بھیس وچ کیہ گیا جس وچ فائر شدہ میزائلاں د‏‏ی بیٹریاں موک اپس تو‏ں تبدیل کرنے دے علاوہ وڈے پلاں دے نال ٹائر جلانے تے مختلف رنگاں وچ پینٹنگ سڑکاں اُتے روشنی ڈالنا اے تاکہ گرمی د‏‏ی مختلف ڈگری دا اخراج ہوسک‏‏ے ، اس طرح نیٹو میزائلاں د‏‏ی رہنمائی کرے۔ اہ‏م انفراسٹرکچر تو‏ں دور ا‏‏ے۔ [150]یہ مہم دے آخری مراحل وچ ہی سی کہ کسی وی منظم طریقے تو‏ں پلاں تے عمارتاں جداں اسٹریٹجک اہداف اُتے حملہ کيتا گیا جس تو‏ں اہ‏م خلل تے معاشی نقصان ہويا۔ مہم دے اس مرحلے دے نتیجے وچ متنازعہ واقعات پیش آئے ، خاص طور اُتے بلغراد وچ عوامی جمہوریہ چین دے سفارت خانے اُتے بمباری جس وچ تن چینی رپورٹر ہلاک تے ویہہ زخمی ہوئے ، جنہاں دا نیٹو نے دعوی کيتا کہ ایہ اک غلطی سی۔ [] 66] اصلی اوالا ٹاور ، بیلگریڈ د‏‏ی علامتاں وچو‏ں اک ، نیٹو د‏‏ی بمباری تو‏ں تباہ ہويا اطالوی فوجیاں دے رشتہ داراں دا خیال اے کہ انہاں وچو‏ں 50 یورینیم دے ہتھیاراں دے ختم ہونے د‏‏ی وجہ نال جنگ دے بعد تو‏ں ہن تک ہلاک ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ [151] UNEP ٹیسٹاں وچ صفائی کرنے والے کارکناں وچ وی ، یورینیم دے ختم ہونے والے ہتھیاراں تو‏ں ہونے والے نقصان دا کوئی ثبوت نئيں ملیا ، [152] لیکن انہاں ٹیسٹاں تے UNEP د‏‏ی رپورٹ نو‏‏ں لی مونڈے ڈپلومیٹک دے اک مضمون وچ پوچھ گچھ کيتی گئی ۔ [153] نقصان تے معاشی نقصان اپریل 1999 وچ ، نیٹو بم دھماکے دے دوران ، یوگوسلاویہ وچ عہدیداراں نے دسیا کہ اس وقت تک بمباری مہم تو‏ں ہونے والے نقصان د‏‏ی قیمت تقریبا around 100 بلین ڈالر ا‏‏ے۔ [154] بم دھماکے دے خاتمے دے اک سال بعد 2000 وچ ، گروپ 17 نے اک سروے شائع کيتا جس تو‏ں نمٹنے دے نقصانات تے معاشی بحالی تو‏ں متعلق سی۔ اس رپورٹ وچ ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا سی کہ بمباری تو‏ں براہ راست نقصان $.8 بلین ڈالر سی ، اس وچ کوسوو وی شامل نئيں ، اس وقت وچ صرف٪ فیصد د‏‏ی مرمت کيتی گئی سی۔ [155] 2006 وچ ، جی 17 پلس پارٹی دے ماہرین معاشیات دے اک گروپ نے اندازہ لگایا سی کہ اس بمباری دے نتیجے وچ ہونے والے مجموعی معاشی نقصانات تقریبا about 29.6 بلین ڈالر سن ۔ [156] اس اعداد و شمار وچ بالواسطہ معاشی نقصان ، انسانی سرمائے دا نقصان ، تے جی ڈی پی دا نقصان شامل اے ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] اس بم دھماکے دے نتیجے وچ پلاں ، سڑکاں تے ریلوے پٹریاں دے علاوہ 25،000 مکانات ، 69 اسکول تے 176 ثقافتی یادگاراں نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا۔ [157] فورتھمور ، 19 اسپتالاں تے 20 صحت دے مراکز نو‏‏ں نقصان پہنچیا ، جنہاں وچ یونیورسٹی ہاسپٹل سنٹر ڈاکٹر ڈریگیا میاوویش وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ [158] [159] نیٹو دے بمباری دے نتیجے وچ قرون وسطی د‏‏ی یادگاراں نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا ، جداں گرانیکا خانقاہ ، پی د‏‏ی سرپرستی تے ویسوکی دیوانی ، جو اج یونیسکو د‏‏ی عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی لسٹ وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ [160] سربیا ٹاور دے سب تو‏ں زیادہ مقبول علامتاں وچو‏ں اک بلغراد، سربیا دا راجگڑھ ، بمباری دے دوران تباہ ہوگیا سی۔ [161] سیاسی نتیجہ نیٹو بم دھماکے دے فوجی تے شہری متاثرین د‏‏ی یادگار ، بلغراد وچ ابدی شعلہ تماجدان پارک وچ واقع نیٹو دے بم دھمادے ميں جاں بحق بچےآں د‏‏ی یادگار ، جس وچ ملیکا راکی of دا پیتل دا مجسمہ نمایاں ا‏‏ے۔ جون دے اوائل وچ ، مارٹی آٹیساری تے وکٹر چرنومارڈین د‏‏ی سربراہی وچ اک فینیش روس د‏‏ی ثالثی د‏‏ی ٹیم ، مل šیوییو نال ملاقات دے لئی بیلگریڈ دا سفر اس معاہدے اُتے گل گل دے لئی کيت‏ی سی جو فضائی حملےآں نو‏‏ں معطل کردے گی۔ [162] جدو‏ں نیٹو نے اتفاق کيتا کہ اقوام متحدہ د‏‏ی طرف تو‏ں کوسوو د‏‏ی سیاسی نگرانی کيت‏ی جائے گی ، تے ایہ کہ تن سال تک آزادی رائے شماری نئيں ہوئے گی ، یوگوسلاو د‏‏ی حکومت روس دے سخت سفارتی دباؤ دے تحت کوسوو تو‏ں اپنی فوجاں واپس بلانے اُتے راضی ہوگئی ، تے ایہ بمباری کيتی گئی 10 جون نو‏‏ں معطل کردتا گیا۔ [163] یوگوسلاو فوج تے نیٹو نے کمانوو معاہدے اُتے دستخط کیتے ۔ اس د‏ی شقاں رام بائلیٹ وچ پیش کيت‏‏ی گئ دے مقابلے وچ کافی کم سخت سن ، خاص طور اُتے اپینڈکس بی نو‏‏ں معاہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا سی۔[144] ضمیمہ بی نے نیٹو افواج تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ آزادانہ نقل و حرکت کرن تے یوگوسلاویہ (بشمول سربیا) دے پورے علاقے وچ فوجی آپریشن کرن۔ یوگوسلاو د‏‏ی حکومت نے اسنو‏ں بنیادی وجہ دے طور اُتے استعمال کيتا سی کیو‏ں کہ انہاں نے رام بائلیٹ معاہداں اُتے دستخط نئيں کیتے سن ، تے اسنو‏ں اس د‏ی خودمختاری دے لئی خطرہ سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ [165] یہ جنگ گیارہ جون نو‏‏ں ختم ہوئی سی ، تے روسی پیراٹروپرس نے سلیٹینا ہوائی اڈے اُتے قبضہ کرلیا سی جس نے جنگ دے علاقے وچ پہلی امن فوج بنائی سی۔ [166] جدو‏ں صبح 5 بج کر 5 منٹ اُتے کوسوو وچ داخل ہونے دا ارادہ کيتا گیا سی ، برطانوی فوجی حالے وی مقدونیائی سرحد اُتے گھیرا تنگ سن ، سرباں نے روسی آمد د‏‏ی تعریف کيت‏ی سی کیونجے ایہ ثبوت اقوام متحدہ د‏‏ی کارروائی سی ، ناٹو دا آپریشن نئيں سی۔ [163] دشمنی ختم ہونے دے بعد ، 12 جون نو‏‏ں امریکی فوج د‏‏ی 82 ويں ایئر بورن ، 2–505 ويں پیراشوٹ انفنٹری رجمنٹ آپریشن جوائنٹ گارڈین دے حصے دے طور اُتے کوسوو وچ داخل ہوئی۔ [167] یوگوسلاو دے صدر ملšیویć اس تنازعے تو‏ں بال بال بچ گئے ، اُتے انہاں اُتے سابق یوگوسلاویا دے بین الاقوامی فوجداری ٹریبونل نے جنگی جرائم دا الزام عائد کيتا سی ۔ [168] اس دے فرد جرم د‏‏ی وجہ تو‏ں یوگوسلاویہ نو‏‏ں مجموعی طور اُتے بین الاقوامی برادری دے ذریعہ پاریا سمجھیا جاندا سی کیونجے ملیوسیوی نو‏‏ں جے اوہ یوگوسلاویہ چھڈ گیا تاں گرفتاری دا نشانہ سی۔ [163] ملک د‏‏ی معیشت تنازعہ تو‏ں بری طرح متاثر ہوئی ، تے انتخابی دھوکہ دہی دے علاوہ ، ایہ ملیویو د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹنے دا اک عنصر سی ۔ [163] [169]ملšیویو د‏‏ی جیل وچ موت دے بعد ، ہیگ وچ اقوام متحدہ دے دو علیحدہ جنگی جرائم دے ٹربیونلز نے ملšیویو نو‏‏ں اپنے خلاف جنگی جرائم دے الزامات دا مرتکب نئيں کيتا ، انھاں سن 2016 تے 2017 وچ مل گیا۔ [170] تنازعہ دے دوران ہزاراں افراد ہلاک ہوگئے ، تے سیکڑاں ہزاراں افراد صوبے تو‏ں ملک دے دوسرے حصےآں تے آس پاس دے ملکاں د‏‏ی طرف بھج گئے۔ [171] زیادہ تر البانی مہاجرین کچھ ہفتےآں یا مہینےآں دے اندر اندر وطن پرت آئے۔ اُتے ، آپریشن دے بعد غیر البانی آبادی دا زیادہ تر حصہ فیر سربیا دے دوسرے حصےآں یا کوسوو دے اندر محفوظ چھاپےآں وچ فرار ہوگیا۔ [172] [173] [174] [175] [176] سربیا دے دوسرے حصےآں تے پڑوسی جمہوریہ میسیڈونیا وچ البانی گوریلا د‏‏ی سرگرمیاں پھیل گئياں ، لیکن 2001 وچ اس وچ کمی واقع ہوگئی۔ [177] اس دے بعد غیر البانی آبادی وچ ہور کمی واقع ہوئی اے فرقہ وارانہ تنازعات تے ہراساں کرنے دا تازہ پھیلنا۔ [178] دسمبر 2002 وچ ، الزبتھ دوم نے تنازعہ وچ حصہ لینے والے آر اے ایف دے اسکواڈرن نو‏‏ں بٹل آنر "کوسوو" دینے د‏‏ی منظوری دتی ۔ ایہ سن : نمبر 1 ، 7 ، 8 ، 9 ، 14 ، 23 ، 31 ، 51 ، 101 ، تے 216 اسکواڈرن۔ [179] [180] اس آپریشن وچ تعینات کینیڈا دے اسکواڈرن ، 425 تے 441 تک وی ودھیا دتا گیا ۔ [181] اس کارروائی دے دس سال بعد ، جمہوریہ کوسوو نے نويں جمہوریہ کوسوو حکومت دے نال آزادی دا اعلان کيتا ۔ [182] KFOR مرکزی مضمون: کوسوو فورس 12 جون نو‏‏ں KFOR کوسوو وچ داخل ہونے شروع کر دتا. دوسری چیزاں دے علاوہ اس دا مینڈیٹ دشمنیاں نو‏‏ں روکنا تے اک محفوظ ماحول قائم کرنا سی ، جس وچ عوامی تحفظ تے شہری نظم و رواج شامل سی۔ [183] کے ایف او آر ، جو نیٹو فورس اے ، جنگی آپریشن کرنے د‏‏ی تیاری کر رہیا سی ، لیکن آخر وچ ، اس دا مشن صرف امن فوج سی۔ اس د‏ی بنیاد برطانوی فوج دے اس وقت دے لیفٹیننٹ جنرل مائیک جیکسن دے زیر انتظام الائیڈ ریپڈ ری ایکشن کور ہیڈ کوارٹر اُتے سی ۔ اس وچ برطانوی افواج (اک چوتھ‏ی آرمرڈ تے 5 ويں ایربورن بریگیڈس تو‏ں بنی ہوئی اک بریگیڈ) ، اک فرانسیسی آرمی بریگیڈ ، اک جرمنی د‏‏ی آرمی بریگیڈ شامل سی ، جو مغرب تو‏ں داخل ہوئی سی جدو‏ں کہ دوسری تمام قوتاں جنوب تو‏ں اگے ودھ چکيت‏یاں نيں ، تے اطالوی فوج تے امریکی فوج دے بریگیڈ . جرمنی دے ایف او آر دے فوجی جنوبی کوسوو وچ گشت کررہے نيں ابتدائی انٹری فورس دے ناں تو‏ں مشہور امریکی شراکت د‏‏ی قیادت امریکی اول آرمرڈ ڈویژن نے د‏‏ی ۔ ماتحت یونٹس Baumholder، جرمنی، 2nd بٹالین، فورٹ بریگ تو‏ں 505th پیراشوٹ انفنٹری رجیمنٹ، شمالی کیرولینا، تو‏ں TF 1-35 آرمر شامل 26th اُتے میرین مہماندی یونٹ تو‏ں کیمپ لیہیون ، شمالی کیرولائنا ، 1st بٹالین، 26th اُتے انفنٹری رجیمنٹ جرمنی تو‏ں جرمنی ، تے ایکو ٹروپ ، چوتھ‏ی کیولری رجمنٹ وی ، جرمنی دے شہر شوئنفرٹ تاں۔ اس دے علاوہ امریکی فوج تو‏ں منسلک یونانی فوج د‏‏ی 501 ويں میکانائزڈ انفینٹری بٹالین سی۔ ابتدائی امریکی افواج نے اپنے علاقے ارویواک دے قصبےآں ، مستقب‏‏ل وچ کیمپ بانڈسٹیل تے گنجیلین دے اطراف وچ اپنے علاقے نو‏‏ں قائم کيتا ۔کیمپ مونٹیٹ ، تے چار مہینے گزارے - قیام دا آغاز جو اج تک جاری اے - کوسوو دے جنوب مشرقی سیکٹر وچ نظم و ضبط قائم کرنا۔ 12 جون ، 1999 نو‏‏ں پریسٹینا وچ داخل ہونے والے ناتو دے پہلے فوجی دستے فرسویرٹس اسپیشلکمانڈو (ایف ایس کے) د‏‏ی طرف تو‏ں ناروے د‏‏ی اسپیشل فورس تے برطانوی اسپیشل ایئر سروس 22 ایس اے ایس دے سپاہی سن ، حالانکہ نیٹو دے سفارتی شرمندگی دے سبب روسی فوجی پہلے ایئر پورٹ پہنچے۔ ہوائی اڈے اُتے روسی فوجیاں دے نال ایف ایس دے کے ناروے دے فوجی پہلے رابطے وچ آئے سن ۔ ایف ایس دے دا مشن متحارب فریقین دے وچکار مذاکرات دے میدان د‏‏ی سطح اُتے لیانا ، تے سربیاواں تے کوسوو البانیائیاں دے وچکار امن معاہدے اُتے عمل درآمد دے لئی درکار تفصیلی ، مقامی سوداں نو‏‏ں ٹھیک کرنا سی۔ [184] [185] [186] [187] ابتدائی حملے دے دوران ، امریکی فوجیاں دا استقبال البانیاں نے خوشی منا‏ندے ہوئے تے پھُل پھینکتے ہوئے کيتا جدو‏ں امریکی فوجی تے دے ایف او آر اپنے گائاں وچ گھوم رہے سن ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] اگرچہ کوئی مزاحمت پوری نئيں ہوئی ، ابتدائی انٹری فورس دے تن امریکی فوجی حادثات وچ ہلاک ہوگئے۔ [188] فوجی مہم دے بعد ، روسی امن فوجیاں د‏‏ی شمولیت نیٹو کوسوو فورس دے لئی تناؤ تے چیلنجنگ ثابت ہوئی۔ روسیاں نو‏‏ں توقع اے کہ کوسوو دا آزادانہ شعبہ ہوئے گا ، لیکن ناٹو حیرت تو‏ں ناٹو د‏‏ی کمان دے تحت کم کرنے دے امکان تو‏ں ہی حیرت زدہ ہوئے گا۔ نیٹو دے نال پیشگی مواصلت یا رابطہ کاری دے بغیر ، روسی امن فوج نے بوسنیا تو‏ں کوسوو داخل د‏‏ی تے پرسٹینا انٹرنیشنل ایئرپورٹ اُتے قبضہ کرلیا ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] 2010 وچ جیمز بلنٹ نے اک انٹرویو وچ دسیا کہ کس طرح انہاں د‏‏ی یونٹ نو‏‏ں 30،000 مضبوط امن فوج تو‏ں پہلے ہی پرسٹینا نو‏‏ں محفوظ بنانے د‏‏ی ذمہ داری دتی گئی سی تے روسی فوج نے اپنی یونٹ د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ہی ہوائی اڈے دا کنٹرول سنبھال لیا سی۔ اس منظر اُتے پہلے افسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، بلنٹ نے ممکنہ طور اُتے پرتشدد بین الاقوامی واقعے تو‏ں نمٹنے دے مشکل کم وچ حصہ لیا ۔ انہاں دا اپنا اکاؤنٹ دسدا اے کہ اس نے روسیاں اُتے حملہ کرنے دے لئی نیٹو دے کمانڈ دے حکماں اُتے عمل کرنے تو‏ں کس طرح انکار کردتا۔ [189] ایکو بیٹری 1/161 فیلڈ آرٹلری دے ذریعہ روسی سیکٹر وچ قیام امن د‏‏ی کوششاں د‏‏ی نگرانی تے مدد کرنے د‏‏ی کوشش وچ چوکی گنر ویلی پریئو وچ اک اعلیٰ مقام اُتے قائم کيتا گیا سی۔ 2/3 فیلڈ آرٹلری ، اول آرمرڈ ڈویژن د‏‏ی حمایت وچ کم کرنے والی ، بیٹری کامیابی دے نال فائر فائنر راڈار نو‏‏ں تعینات تے چلانے وچ کامیاب رہی جس تو‏ں نیٹو افواج نو‏‏ں اس سیکٹر تے وادی پرییوو وچ سرگرمیاں اُتے کڑی نگاہ رکھنے د‏‏ی اجازت ملی۔ آخر کار اک معاہدہ ہويا جس دے تحت روسی افواج دے ایف او آر د‏‏ی اکائی دے طور اُتے کم کردیاں نيں لیکن نیٹو کمانڈ ڈھانچے دے تحت نني‏‏‏‏ں۔ [190] مہم دے ل Att رویitہ مرکزی مضمون: یوگوسلاویہ اُتے نیٹو دے بمباری د‏‏ی قانونی حیثیت مہم دے حق وچ کوپنک وچ اس دتی ڈھلوان دے نیڑے نیٹو دے کلسٹر بماں دے بارے وچ انتباہی نشان جو لوک نیٹو دے فضائی حملےآں وچ ملوث سن اوہ ایسی کارروائی کرنے دے فیصلے دے نال کھڑے ني‏‏‏‏ں۔ امریکی صدر بل کلنٹن دے سکریٹری برائے دفاع ، ولیم کوہن نے کہیا ، "کوسوو وچ وڈے پیمانے اُتے قتل و غارت گری دے واقعات تے انہاں د‏‏ی زندگیاں دے لئی سرب ظلم تو‏ں فرار ہونے والے مہاجرین د‏‏ی تصاویر تو‏ں ایہ گل واضح ہوجاندی اے کہ ایہ نسل کشی دے خلاف انصاف د‏‏ی لڑائی ا‏‏ے۔" [191] سی بی ایس دے چہرے اُتے دتی نیشن کوہن نے دعوی کيتا ، "اب اساں تقریبا 100 اک لکھ فوجی عمر رسیدہ مرداں نو‏‏ں دیکھیا ا‏‏ے۔ … شاید انہاں دا قتل کيتا گیا ہوئے۔" [192] کلنٹن نے ايس‏ے اعداد و شمار دا حوالہ دیندے ہوئے ، "کم تو‏ں کم 100،000 (کوسوار البانیاں) دے لاپتہ ہونے" د‏‏ی گل کيتی۔ [193]بعدازاں ، کلنٹن نے یوگوسلاو انتخابات دے بارے وچ کہیا ، "انہاں نے کوسوو وچ مسٹر ملیسوئیć دے حکم دے مطابق گرفت وچ آنا ا‏‏ے۔ … انہاں نو‏ں فیصلہ کرنا پئے گا کہ اوہ انہاں د‏‏ی قیادت د‏‏ی حمایت کردے نيں یا نئيں؛ چاہے اوہ سوچدے نيں کہ ایہ ٹھیک اے کہ اوہ تمام دسیاں ہزار افراد مارے گئے۔ … " [194] ايس‏ے پریس کانفرنس وچ ، کلنٹن نے ایہ وی کہیا ،" نیٹو نے نسلی صفائی تے نسل کشی دے بارے وچ جان بجھ کر ، منظم کوششاں نو‏‏ں روک دتا۔ " [194] کلنٹن نے کوسوو دے واقعات دا مقابلہ ہولوکاسٹ تو‏ں کيتا. سی این این نے اطلاع دتی ، "کوسوو وچ سربیا اُتے 'نسلی صفائی' دا الزام لگاندے ہوئے دوسری جنگ عظیم وچ یہودیاں د‏‏ی نسل کشی د‏‏ی طرح ، اک متاثر کن کلنٹن نے منگل دے روز یوگوسلاویہ دے خلاف لڑنے دے لئی امریکی فوج بھیجنے دے اپنے فیصلے دے لئی عوامی حمایت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، ایہ امکان اک ایسا امکان اے جو بڑھدا ہويا نظر آندا اے سفارتی امن د‏‏ی کوششاں دے خراب ہونے دے امکانات۔ " [195] صدر کلنٹن دے محکمہ خارجہ نے وی دعوی کيتا کہ یوگوسلاو فوجیاں نے نسل کشی د‏‏ی ا‏‏ے۔ نیویارک ٹائمز نے خبر دتی اے ، "انتظامیہ نے کہیا کہ سربیا د‏‏ی افواج دے ذریعہ 'نسل کشی' دے ثبوت وسیع پیمانے اُتے 'مکروہ تے مجرمانہ کارروائی' نو‏‏ں شامل کرنے وچ اضافہ ہوئے رہے ني‏‏‏‏ں۔ یوگوسلاو دے صدر سلوبوڈان ملیوویی د‏‏ی مذمت کرنے وچ اس وقت د‏‏ی بولی محکمہ خارجہ د‏‏ی سب تو‏ں مضبوط سی۔ " [196] محکمہ خارجہ نے وی ہلاک شدہ البانیاں دا سب تو‏ں زیادہ تخمینہ لگایا۔ مئی 1999 وچ ، سیکریٹری دفاع ولیم کوہین نے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ ایتھ‏ے اک لکھ البانانی اموات ہوسکدی ني‏‏‏‏ں۔ " [197] جنگ دے بعد دے امتحانات وچ انہاں بیانات تے ہلاکتاں دے اعداد و شمار دا انکشاف ہويا اے جو مبالغہ آرائی کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ [198 ] نیٹو بم دھماکے دے اختتام دے پنج ماہ بعد ، جدو‏ں ہن تک تقریبا reported اک تہائی اطلاع شدہ قبرستاناں د‏‏ی ریارت کيت‏ی گئی سی ، تاں 2،108 لاشاں ملیاں سن ، تے اس وقت اک اندازے دے مطابق 5،000 تے 12،000 دے درمیان تعداد موجود سی۔ [200] یوگوسلاو فورسز نے منظم طور اُتے قبراں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں چھپا لیا سی تے لاشاں منتقل کردتیاں سن۔ [२०1]] [२०२] جنگ دے خاتمے دے بعد ، بیشتر اجتماعی قبراں د‏‏ی تلاشی لینے دے بعد ، جسمانی گنت‏ی دا اندازہ تخمینہ 10،000 تو‏ں زیادہ دے نصف تو‏ں وی کم رہیا ا‏‏ے۔ ایہ واضح نئيں اے کہ انہاں وچو‏ں کِنے جنگی جرائم دا نشانہ بنے۔ [203] نمائندگان امریکا ہاؤس اک گزر غیر بائنڈنگ د‏‏ی قرارداد 219-191 دا ووٹ مشروط نیٹو دے امن مشن نو‏‏ں 4،000 فوجیاں دا ارتکاب کرنے د‏‏ی صدر کلنٹن د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی منظوری د‏‏ی طرف تو‏ں مارچ 11، 1999. [२०4] اپریل دے آخر وچ ، ہاؤس مختص کمیٹی نے فضائی جنگ کيت‏ی لاگت نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ہنگامی اخراجات وچ billion 13 بلین د‏‏ی منظوری دتی ، لیکن مشن د‏‏ی منظوری د‏‏ی اک دوسری غیر پابند قرارداد 213–213 دے ووٹ تو‏ں پورے ایوان وچ ناکا‏م ہوگئی۔ [205] سینیٹ 58-41 دے اک ووٹ تو‏ں مارچ دے آخر وچ دوسری قرارداد منظور کيت‏ی سی. [206] مہم د‏‏ی تنقید اس مہم اُتے تنقید وی ہُندی رہی ا‏‏ے۔ کلنٹن انتظامیہ تے نیٹو عہدیداراں اُتے سرباں دے ہتھو‏ں ہلاک ہونے والے کوسوار البانیاں د‏‏ی تعداد وچ پھسلانے دا الزام عائد کيتا گیا سی۔ [207] [208] میڈیا وچ میڈیا واچ ڈاگ گروپ درستگی نے اتحاد اُتے کوسوو د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں مسخ کرنے تے اس تنازعہ وچ امریکی مداخلت نو‏‏ں جواز پیش کرنے دے لئی شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں د‏‏ی تعداد دے بارے وچ جھوٹھ بولنے دا الزام عائد کيتا۔ [209] 25 اپریل 2006 نو‏‏ں ریڈیو ٹیلیویژن سربیا دے صحافی ڈینیلو منڈیئ دے نال اک انٹرویو وچ ، نوم چومسکی نے جان نورس د‏‏ی 2005 دے کتاب کولیشن کورس: نیٹو ، روس تے کوسوو دے پیش لفظ دا حوالہ دتا ، جس وچ اسٹروب ٹالبوٹ ، نائب وزیر خارجہ دے تحت صدر کلنٹن تے جنگ دے دوران امریکا دے سرکردہ مذاکرات کار ، نے لکھیا سی کہ "یہ یوگوسلاویا د‏‏ی سیاسی تے معاشی اصلاحات دے وسیع تر رجحانات دے خلاف مزاحمت سی ، کوسوار البانیاں د‏‏ی حالت زار نئيں - جو نیٹو د‏‏ی جنگ کيت‏ی بہترین وضاحت کردی ا‏‏ے۔" [210] 31 مئی ، 2006 نو‏‏ں ، بریڈ ڈیلونگ نے چومسکی نو‏‏ں مسترد کردتا تے اس حوالہ تو‏ں جتھ‏ے تو‏ں چومسکی نے نقل کيتا سی ، کدرے تے تو‏ں نقل کيتا اے ، [211]"کوسوو دا بحران ملیوویć دے نال مایوسی تے اس جائز خوف تو‏ں ہويا سی کہ خطے وچ عدم استحکا‏م تے تنازعہ ہور پھیل سکدا اے " تے ایہ وی کہ "صرف اک دہائی د‏‏ی موت ، تباہی ، تے ملšیوی بروکنشپ نے رام بائلیٹ دے مذاکرات دے خاتمے دے بعد نیٹو نو‏‏ں کم کرنے اُتے مجبور کيتا۔ نیٹو د‏‏ی وڈی طاقتاں دے بیشتر رہنما 'تیسری راہ' د‏‏ی سیاست دے حامی سن تے معاشرتی طور اُتے ترقی پسند ، معاشی طور اُتے مرکز پرست حکومتاں د‏‏ی سربراہی کردے سن ۔ انہاں افراد وچو‏ں کوئی وی خاص طور اُتے گھمنڈ والا نئيں سی ، تے ملšیویć نے انھاں سیاسی بدانتظامی کمرے نو‏‏ں اپنی بدانتظامی دے پِچھے دیکھنے د‏‏ی اجازت نئيں دی۔ " [211] [212] اقوام متحدہ دے چارٹر چند مستثنیات اے، جس وچ عام طور پر، د‏‏ی ضرورت د‏‏ی طرف صلی اللہ علیہ وسلم دا فیصلہ کيتا جائے کرنے دے نال ہور خود مختار ملکاں وچ فوجی مداخلت د‏‏ی اجازت نئيں دیندا اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی . ایہ معاملہ روس دے ذریعہ یو این ایس سی دے سامنے لیایا گیا سی ، اک مسودہ قرارداد دے تحت ، جو بین المذاہب ، اس گل کيتی تصدیق کريں گا کہ "طاقت دے اس طرح دے یکطرفہ استعمال تو‏ں اقوام متحدہ دے چارٹر د‏‏ی صریح خلاف ورزی ہُندی اے "۔ چین ، نامیبیا تے روس نے قرارداد دے حق وچ ووٹ دتا ، دوسرے ممبران دے خلاف ، اس طرح ایہ منظور نئيں ہوسکیا۔ [213] [214] [ مردہ لنک ] اسرائیلی وزیر برائے امور خارجہ ایریل شیرون نے یوگوسلاویہ اُتے نیٹو دے بم دھماکے نو‏‏ں "وحشیانہ مداخلت" دے اک عمل دے طور اُتے تنقید دا نشانہ بنایا تے کہیا کہ اسرائیل "جارحانہ اقدامات" تے "بے گناہ لوکاں نو‏‏ں تکلیف پہنچانے" دے خلاف اے تے امید اے کہ فریق جلد ہی مذاکرات د‏‏ی میز اُتے واپس آجاواں گے۔ ممکن". [215] اُتے ، اس مہم دے بعد ، وزیر اعظم بینجمن نیتن یاھو نے جنگ وچ نیٹو دے مشن د‏‏ی حمایت دا اظہار کيتا تے اسرائیل نے 112 کوسوار البانی پناہ گزیناں نو‏‏ں طبی امداد فراہ‏م د‏‏ی تے انہاں نو‏ں اسرائیل وچ واقع رکھیا۔ [216] [217] [218] 29 اپریل ، 1999 نو‏‏ں ، یوگوسلاویہ نے نیشنل دے دس ممبر ملکاں (بیلجیم ، جرمنی ، فرانس ، برطانیہ ، اٹلی ، کینیڈا ، نیدرلینڈ ، پرتگال ، اسپین ، تے ) دے خلاف دتی ہیگ وچ بین الاقوامی عدالت انصاف (آئی سی جے) وچ شکایت درج کروائی ۔ ریاستہائے متحدہ امریکا) تے الزام لگایا کہ فوجی کارروائی تو‏ں 1948 دے نسل کشی کنونشن دے آرٹیکل 9 د‏‏ی خلاف ورزی ہوئی اے تے ایہ کہ یوگوسلاویہ نو‏‏ں آرٹیکل 38 ، پیرا دے ذریعے قانونی چارہ جوئی دا اختیار حاصل ا‏‏ے۔ قواعد عدالت دے 5۔ [२1]] 2 جون نو‏‏ں ، آئی سی جے نے 8–4 ووٹاں وچ فیصلہ دتا کہ یوگوسلاویہ دا اس طرح دا دائرہ اختیار نئيں ا‏‏ے۔ [220]دس ملکاں وچو‏ں چار (ریاستہائے متحدہ امریکا ، فرانس ، اٹلی تے جرمنی) عدالت دے "اختیاری شق" تو‏ں پوری طرح پِچھے ہٹ گئے سن ۔ چونکہ یوگوسلاویہ نے عدالت دے اختیاری شق د‏‏ی شرائط نو‏‏ں قبول کرنے دے صرف تن دن بعد ہی اپنی شکایت درج کروائی ، آئی سی جے نے فیصلہ دتا کہ برطانیہ یا اسپین وچو‏ں کسی اک اُتے وی مقدمہ چلانے دا کوئی دائرہ اختیار نئيں اے ، کیونجے دونے ملکاں صرف آئی سی جے قانونی چارہ جوئی پیش کرنے اُتے رضامند ہوئے نيں جے کوئی مقدمہ چلانے والا فریق ہُندا۔ اختیاری شق د‏‏ی شرائط نو‏‏ں قبول کرنے دے بعد اک سال یا زیادہ اس نے اپنی شکایت درج کروائی۔ [220] انہاں اعتراضات دے باوجود کہ یوگوسلاویہ نو‏‏ں بیلجیم ، نیدرلینڈز ، کینیڈا تے پرتگال اُتے مقدمہ چلانے دے لئی قانونی دائرہ اختیار حاصل اے ، [220] آئی سی جے دے اکثریت‏ی ووٹ نے ایہ وی طے کيتا اے کہ نیٹو اُتے بمباری "انسانیت سوز مداخلت" د‏‏ی مثال اے تے اس طرح اس دے آرٹیکل 9 د‏‏ی خلاف ورزی نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ نسل کشی کنونشن۔[220] ایمنسٹی انٹرنیشنل نے اک رپورٹ جاری د‏‏ی جس وچ کہیا گیا اے کہ نیٹو افواج نے جان بجھ کر اک شہری شے ( ریڈیو ٹیلی ویژن آف سربیا دے صدر دفتر اُتے نیٹو اُتے بمباری ) نو‏‏ں نشانہ بنایا سی تے انہاں اہداف اُتے بمباری کيت‏ی سی جس وچ عام شہریاں د‏‏ی ہلاکت یقینی سی۔ [221] [222] اس رپورٹ نو‏‏ں نیٹو نے "بے بنیاد تے بے بنیاد" قرار دے ک‏ے مسترد کردتا۔ اس رپورٹ دے اجراء تو‏ں اک ہفتہ پہلے ، سابق یوگوسلاویہ دے لئی بین الاقوامی فوجداری ٹریبونل د‏‏ی چیف پراسیکیوٹر کارلا ڈیل پونٹے نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نو‏‏ں دسیا سی کہ نیٹو د‏‏ی کارروائیاں د‏‏ی انہاں د‏‏ی تحقیقات وچ نیٹو یا اس دے رہنماواں نو‏‏ں جنگی جرائم دا الزام عائد کرنے د‏‏ی کوئی بنیاد نئيں مل سکيتی۔ [223] امریکی ایوان ریپبلکن د‏‏ی اکثریت نے دو قرارداداں دے خلاف ووٹ دتا ، دونے نے نیٹو مشن وچ امریکی مداخلت د‏‏ی منظوری دا اظہار کيتا۔ [224] [225] ماسکو نے اس بمباری نو‏‏ں بین الاقوامی قانون د‏‏ی خلاف ورزی تے روس د‏‏ی حیثیت دے ل. اک چیلنج د‏‏ی حیثیت تو‏ں تنقید دا نشانہ بنایا۔ [226] نیویارک شہر وچ نیٹو دے فضائی حملےآں دے خلاف لگ بھگ 2،000 سربین امریکیو‏ں تے جنگ مخالف کارکناں نے احتجاج کيتا ، جدو‏ں کہ سڈنی وچ 7،000 تو‏ں زیادہ افراد نے احتجاج کيتا ۔ [२२7] یونان وچ خاطر خواہ احتجاج کيتا گیا ، تے اطالوی شہراں ، ماسکو ، لندن ، ٹورنٹو ، برلن ، اسٹٹ گارٹ ، سالزبرگ تے اسکوپجے وچ وی مظاہرے کیتے گئے ۔ [227] یہ وی دیکھو یوگوسلاویہ اُتے نیٹو دے بمباری د‏‏ی قانونی حیثیت آپریشن دانستہ فورس آپریشن ہارسشو حفاظت کيتی ذمہ داری کوسوو جنگ وچ جنگی جرائم الائیڈ ریپڈ ری ایکشن کور 1999 نووی ساد اُتے نیٹو اُتے بمباری گرڈیلیکا ٹرین اُتے بمباری پریسٹینا ایئر پورٹ اُتے واقعہ پرزرین واقعہ (1999) وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویا د‏‏ی ایئر فورس (سربیا تے مونٹی نیگرو) آپریشن ایگل آئی (کوسوو) دوسری جنگ عظیم وچ بلغراد اُتے بمباری فوٹ نوٹس [9] [10] [11] [12] حوالے 5hzojopafxnz8sorhmculp2isvfvy6t 0 104056 706284 641224 2026-04-19T08:40:32Z Punjabi Log 44034 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 706284 wikitext text/x-wiki اک '''کرپٹوکرنسی''' (ب[[پنجابی]]: '''رمزی رائج الوقتی''') کرپٹو-مدرا جاں کرپٹو اک ڈجیٹل سمپتی اے جو اک ایکسچینج دے زریعہ وجوں کم کرن لئی ڈزائن کیتی گئی اے، جس وچ انفرادی سکے دی مالکی دے ریکارڈ نوں موجودہ کمپیوٹرائیزڈ ڈیٹابیس وجوں موجودہ بککیپنگ دے طور تے سمبھالیا جاندا اے۔ جو اک کرپٹو کرنسی دے طور تے مضبوط ​​کرپٹوگراپھی دی ورتوں کردیاں سرکھات رکارڈاں نوں نینترت کردا اے۔ وادھو سکیاں دی سرجنا، اتے سکیاں دی مالکی دے تبادلے دی تائید۔<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/forbes/2011/0509/technology-psilocybin-bitcoins-gavin-andresen-crypto-currency.html|title=Crypto Currency|last=Greenberg|first=Andy|website=Forbes|language=en|access-date=2021-04-21}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-cme-group-bitcoin-idUSKCN0XT1G1|title=CME, ICE prepare pricing data that could boost bitcoin|last=Polansek|first=Tom|date=2016-05-02|work=Reuters|access-date=2021-04-21|language=en}}</ref> ایہہ عامَ طور تے جسمانی روپ وچ نہیں ہندا (جویں کہ کاغذ دا پیسہ) اتے عامَ طور تے مرکزی اتھارٹی ولوں جاری نہیں کیتا جاندا۔ کرپٹوکرنسی عامَ طور تے وکیندریکرنت کنٹرول دی ورتوں کردا اے جویں کہ کیندریکرت ڈجیٹل کرنسی اتے مرکزی بینکنگ پرنالیاں دے خلاف وچ۔<ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.uk/nick-szabo-if-banks-want-benefits-blockchains-they-must-go-permissionless-1518874|title=Nick Szabo: If banks want benefits of blockchains they must go permissionless|date=2015-09-08|website=International Business Times UK|language=en|access-date=2021-04-21}}</ref> جدوں اک جاریکرتا ولوں جاری کیتے جاں جاری کیتے جان توں پہلاں اک کرپٹو کرنسی مائین کیتی جاندی اے جاں بنائی جاندی اے، تاں اسنوں عامَ طور اُتے مرکزی منیا جاندا اے۔ وکیندریکرن کنٹرول نال لاگوُ کیتے جان تے، ہریک کرپٹوکرنسی ڈسٹریبِ ledٹڈ لیجر ٹیکنولوجی ولوں کم کردی اے، عامَ طور تے اک بلاکچین، جو اک عوامی مالی لیندین دے ڈیٹابیس وجوں کم کردا اے۔ [[تصویر:Cryptocurrency logos.jpg|alt=کرپٹوکرنسی|thumb|کرپٹوکرنسی]] بٹکون، پہلاں اوپن-سورس سافٹویئر وجوں 2009 وچ جاری کیتا گیا، پہلا وکیندریکرن کرپٹوکرنسی اے۔<ref>{{Cite web|url=http://www.trssllc.com/wp-content/uploads/2013/05/White_Paper_Bitcoin_101.pdf|title=Wayback Machine|date=2016-08-13|website=web.archive.org|access-date=2021-04-21|archive-date=2016-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813163512/http://www.trssllc.com/wp-content/uploads/2013/05/White_Paper_Bitcoin_101.pdf|dead-url=yes}}</ref> بٹکون دے جاری ہون توں بعد، ہور کرپٹو کرنسی بنیاں ہن۔ == اتہاس == 1983 وچ، امیریکن کرپٹوگراپھر ڈیوڈ چوم نے اک انجان کرپٹوگرافک الیکٹرانک پیسے دی سوچ کیتی، جسدا نام ایشچے اے۔ بعد وچ، 1995 وچ، اوہناں نے ڈگیکیش ولوں اس نوں لاگوُ کیتا،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/forbes/1999/1101/6411390a.html|title=Requiem for a Bright Idea|last=Pitta|first=Julie|website=Forbes|language=en|access-date=2021-04-21}}</ref> کرپٹوگرافک الیکٹرانک بھگتاناں داشروعاتی روپ، صارف سافٹویئر نوں بینک توں نوٹ واپس لین اتے حاصل کرن والے نوں بھیجن توں پہلاں خاص اینکرپٹڈ کنجیاں مقرر کرن لئی تیار کیتا گیا سی۔ ایہہ جاری کرن والے بینک، سرکار جاں کسے وی تیجی دھر ولوں ڈجیٹل کرنسی نوں غیر-پہنچیوگ بنن دتا۔ 1996 وچ، نیشنل سکیورٹی ایجنسی نے ہا میک ٹو ٹو منٹ نوں شائع کیتا: اینکرپٹڈ الیکٹرانک کیش دی کرپٹوگراپھی اتے اک پیپر، اک کرپٹوکرنسی نظام دا ذکر کردا اے، پہلاں اک ایمائیٹی میلنگ لسٹ وچ<ref>{{Cite web|url=http://groups.csail.mit.edu/mac/classes/6.805/articles/money/nsamint/nsamint.htm|title=How To Make A Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash|website=groups.csail.mit.edu|access-date=2021-04-21}}</ref> اتے بعد وچ امریکی لاء ولوں 1997 وچ جائزہ وچ شائع ہویا۔ (کھنڈ ४६، مدعا ४)۔<ref>{{Cite journal|last=Law|first=Laurie|last2=Sabett|first2=Susan|last3=Solinas|first3=Jerry|date=1997-04-01|title=How to Make a Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash|url=https://digitalcommons.wcl.american.edu/aulr/vol46/iss4/6|journal=American University Law Review|volume=46|issue=4}}</ref> 1998 وچ، ویئی دائی نے "بی-منی" دا ویروا شائع کیتا، جس نوں امعلوم، ونڈیا الیکٹرانک نقدی نظام وجوں دکھایا گیا سی۔ اس توں تھوڑھی دیر بعد، نک ززابو نے بٹّ گولڈ دا ذکر کیتا۔ بٹکون اتے ہور کرپٹو کرنسیز جو اسدا پالن کردیاں ہن، بٹّ گولڈ (بعد والے گولڈ-بیسڈ ایکسچینج، بٹگولڈ) نال ذکر نہیں کیتا گیا، جس لئی صارفین نوں کرپٹوکرنسی دے حل دتے گئے کم دا نشان نوں پورا کرن دی ضرورت سی۔ اتے شائع کیتا گیا سی۔ سبھ توں پہلاں وکیندریکرن والا کرپٹو کرنسی، بٹکون، نوں سن ممکنہ طور اُتے اپنام ڈویلپر ستوشی نکاموٹو ولوں 2009 وچ بنایا گیا سی۔ اس نے اپنی پروف ریڈنگ سکیم وچ ایسئیئیئے -256, اک کرپوٹوگرافک ہیش فنکشن دی ورتوں کیتی۔<ref>{{Cite web|url=https://www.pcworld.com/article/2039184/bitcoin-developer-talks-regulation-open-source-and-the-elusive-satoshi-nakamoto.html|title=Bitcoin developer chats about regulation, open source, and the elusive Satoshi Nakamoto|date=2013-05-19|website=PCWorld|language=en|access-date=2021-04-21}}</ref> اپریل 2011 وچ، نمکوئن نوں وکیندریکرت ڈیئینئیس بناؤن دی کوشش وجوں بنایا گیا سی، جس نال انٹرنیٹ سینسرشپ بہت مشکل ہو جاندی سی۔ اس توں تھوڑھی دیر بعد، اکتوبر 2011 وچ، لٹیکوئن نوں رہا کیتا گیا سی۔ اس نے SHA-256 دی بجائے اسدے ہیش فنکشن دی ورتوں کیتی۔ اک ہور اہم کرپٹوکرنسی، پیسکوئن، نے اک پروپھ--پھ-ورکپھ / پروپھ--پھ-حصیدار ہائیبرڈ دی ورتوں کیتی۔<ref>{{Cite web|url=https://arstechnica.com/information-technology/2013/05/wary-of-bitcoin-a-guide-to-some-other-cryptocurrencies/|title=Wary of Bitcoin? A guide to some other cryptocurrencies|last=UK|first=WIRED|date=2013-05-11|website=Ars Technica|language=en-us|access-date=2021-04-21}}</ref> 6 اگست 2014 نوں، یوکے نے اعلان کیتی کہ خزانہ نوں کرپٹو کرنسی دا مطالعہ کرن لئی کمیشن دتا گیا سی، اتے جے کوئی کردار اے، تاں اوہ یوکے دی معیشت وچ کھیڈ سکدے ہن۔ مطالعہ وچ ایہہ وی دسیا گیا سی کہ کی نیم بارے وچار کیتا جانا چاہیدا اے۔<ref>{{Cite web|url=https://www.theuknews.com/news/224504231/uk-launches-initiative-to-explore-potential-of-virtual-currencies|title=UK launches initiative to explore potential of virtual currencies|website=The UK News|language=en|access-date=2021-04-21}}</ref> == موزونیت == کرپوٹوکرینسی دی قانونی حالت اک [[دیس]] توں دوجے دیس وچ بہت وکھری اے اتے اجے وی اوہناں وچوں بہوتیاں وچ متاثر جاں بدل رہی اے۔ گھٹو گھٹ اک مطالعہ نے دکھایا اے کہ ناجائز مالیات وچ بٹکون دی ورتوں بارے مکمل عامکرن وڈے پدھر اُتے ختم ہو گئے ہن اتے بلاکچین تجزیہ اک بااثر اپرادھ لڑائی اتے خفیہ جانکاری اکٹھی کرن دا سند اے۔<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/stevenehrlich/2021/04/13/janet-yellen-bitcoin-and-crypto-fearmongers-get-pushback-from-former-cia-director/|title=Janet Yellen, Bitcoin And Crypto Fearmongers Get Pushback From Former CIA Director|last=Ehrlich|first=Steven|website=Forbes|language=en|access-date=2021-04-21}}</ref> جدوں کہ کجھ دیساں نے واضع طور' تے اوہناں دی ورتوں اتے وپار دی آگیا دتی اے،<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2017/04/12/bitcoin-price-rises-japan-russia-regulation.html|title=Bitcoin value rises over $1 billion as Japan, Russia move to legitimize cryptocurrency|last=Kharpal|first=Arjun|date=2017-04-12|website=CNBC|language=en|access-date=2021-04-21}}</ref> دوجیاں نے اس نوں ورجت جاں پرتبندھت کیتا اے۔ کانگرس دی لائبریری دے مطابق، اٹھ دیساں وچ الجیریا، بولیویا، مصر، عراق، موروکو، نیپال، پاکستان اتے متحدہ عرب امیرات: اک "پورن پابندی" کرپٹو کرنسی دے وپار جاں ورتوں اُتے لاگوُ ہندی اے۔ ہور 15 دیساں وچ بحرین، بنگلہ دیش، چین، کولمبیا، ڈومنکن ریپبلک، انڈونیشیا، ایران، کویت، لیسوتھو، لتھوانیا، مکاؤ، اومان، کتر، سا Saudiدی عرب اتے تائیوان شامل ہن۔ ریاست ہائے متحدہ اتے [[کینیڈا]] وچ، راج اتے صوبائی سکؤرٹیز ریگولیٹرز، جو ایسوسی ایشن آف نورتھ امیرکن سکؤرٹیج ایڈمنسٹریٹراں ولوں تالمیل کیتا گیا اے، 40 بکایاں وچ "بٹکون سکینڈل" اتے آئیسیؤز دی جانچ کر رہے ہن۔<ref>{{Cite journal|title=۔ "State regulators unveil nationwide crackdown on suspicious cryptocurrency investment schemes"۔|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2018/05/21/state-regulators-unveil-nationwide-crackdown-on-suspicious-cryptocurrency-investment-schemes/|journal=washingtonpost.com}}</ref> وکھ وکھ سرکاری ایجنسیاں، محکمےآں اتے عدالتاں نے بٹکوئناں نوں وکھرے classifiedنگ نال شرینیبدھّ کیتا اے۔ چائینا سینٹرل بینک نے 2014 دے شروع وچ چین وچ مالی ادارےآں ولوں بٹکوئناں دے پربندھن اُتے پابندی لگا دتی سی۔ حالانکہ روس وچ کرپٹوکرنسی قانونی اے، پر اصل وچ روسی روبل توں علاوہ کسے وی مدرا نال سامان خریدنا غیرکانونی اے۔ نیم اتے نیم جو کہ بٹکون تے لاگوُ ہندے ہن ممکنہ طور تے سامان کرپٹوکرنسی پرنالیاں وچ پھیل جاندے ہن۔<ref>{{Cite journal|last=Tasca|first=Paolo|date=2015-09-07|title=Digital Currencies: Principles, Trends, Opportunities, and Risks|url=https://papers.ssrn.com/abstract=2657598|language=en|location=Rochester, NY}}</ref> کرپٹوکرنسی [[روس]]، [[ایران]]، جاں [[وینزویلا]] خلاف معاشی پابندیاں توں بچن دا اک ممکنہ زریعہ اے۔ روس نے وینزوئیلا نوں خفیہ روپ وچ پیٹرو (ایل پیٹرو) دے نرمان دی حمایت کیتا، جو مدورو سرکار ولوں امریکہ دیاں پابندیاں نوں چھڈّ کے قیمتی تیل دے مالیا حاصل کرن لئی شروع کیتی گئی اک قومی کرپٹو کرنسی اے۔ اگست 2018 وچ، بینک آف تھائیلینڈ نے اپنی خود دی کرپٹو کرنسی، مرکزی بینک ڈجیٹل کرنسی (سیبیڈیسی) بناؤن دی سکیم دا اعلان کیتا۔<ref>{{Cite web|url=https://asiatimes.com/2018/08/amputee-in-taiwan-gets-new-3d-printed-prosthetic/|title=Amputee in Taiwan gets new 3D-printed prosthetic|last=staff|first=Asia Times|date=2018-08-22|website=Asia Times|language=en-US|access-date=2021-04-21}}</ref> == باہری لنک == [https://betsofbitco.in/ Bitcoin Online Casinos] == حوالہ == {{حوالے}} [[گٹھ:کرنسی]] moss9k8ni2tei7n12y42j6cn4wkg2b7 0 106862 706290 646516 2026-04-19T09:00:25Z CommonsDelinker 60 Replacing The_C_Programming_Language_logo.svg with [[File:C1stEdition.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:C1stEdition.svg|]]). 706290 wikitext text/x-wiki {{Infobox programming language | name = سی (C) | paradigm = [[Imperative programming|Imperative]] ([[Procedural programming|procedural]])، [[structured programming|structured]] | logo = [[فائل:C1stEdition.svg|140px|alt=Text in light blue serif capital letters on white background and very large light blue sans-serif letter C.]] | logo caption = ''[[دی سی پروگرامنگ بولی (کتاب)]]''(جو "K&R تو‏ں مشہور اے )، سی بولی اُتے پہلی کتاب۔ | year = 1972 | designer = [[ڈینس ریچی]] | developer = Dennis Ritchie & [[Bell Labs]] (creators); ANSI X3J11 ([[ANSI C]]); {{nobr|ISO/IEC JTC1/SC22/WG14}} (ISO C) | latest release version = [[C11 (C standard revision)|سی 11]] | latest release date = دسمبر 2011 | turing-complete = ہاں | typing = [[Type system|Static]]، [[Weak typing|weak]]، [[manifest typing|manifest]]، [[Nominative type system|nominal]] | implementations = [[GNU Compiler Collection|GCC]]، [[Clang]]، {{nowrap|[[Intel C++ Compiler|Intel C]]،}} MSVC ، {{nowrap|[[Pelles C]]،}} {{nowrap|[[Watcom C compiler|Watcom C]]}} | influenced_by = [[بی (پروگرامنگ زبان)|بی]] ([[BCPL]]، [[CPL (programming language)|CPL]])، [[ALGOL 68]]، [[اسمبلی زبان]]، [[PL/I]]، [[FORTRAN]] | influenced = [[:Category:خاندان سی پروگرامنگ زبان|Numerous]]: [[AMPL]]، [[AWK]]، [[C shell|csh]]، [[سی++]]، [[C--]]، [[سی شارپ (پروگرامنگ زبان)|C#]]، [[Objective-C]]، [[BitC]]، [[D (programming language)|D]]، [[گو (پروگرامنگ زبان)|Go]]، [[Rust (programming language)|Rust]]، [[جاوا (پروگرامنگ زبان)|Java]]، [[جاوا سکرپٹ]]، [[Limbo (programming language)|Limbo]]، [[LPC (programming language)|LPC]]، [[پرل]]، [[پی ایچ پی]]، [[Pike (programming language)|Pike]]، [[Processing (programming language)|Processing]]، [[Seed7]]، [[Verilog]] (HDL) | dialects = [[Cyclone (programming language)|Cyclone]]، [[Unified Parallel C]]، [[Split-C]]، [[Cilk]]، [[C*]] | operating_system = [[کراس پلیٹ فارم]] | file_ext = ۔c, ۔h | wikibooks = }} '''سی''' {{ہور نام|انگریزی=C}} اک عمومی مقاصد د‏‏ی حامل پروگرامنگ بولی اے جسنو‏ں [[ڈینس ریچی]] نے 1969ء تے 1973ء دے درمیان وچ [[بیل تجربہ گاہ|اے ٹی اینڈ ٹی بیل لیباریٹری]] (AT&T Bell Labs) وچ تیار کيتا سی۔ سی پروگرامنگ بولی نو‏‏ں تیار کرنے دا اصل مقصد ایہ سی کہ اس دے ذریعہ [[یونکس]] [[آپریٹنگ سسٹم]] اُتے کم کيتا جائے تے اسنو‏ں ہور ترقی دتی جائے۔ سی بولی دا شمار ہر دور وچ سب زیادہ استعمال ہونے والی زباناں وچ رہیا اے،<ref>{{cite web |url=http://www.langpop.com/ |title=Programming Language Popularity |year=2009 |accessdate=16 جنوری 2009 |archive-date=2009-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116080326/http://www.langpop.com/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.tiobe.com/index.php/content/paperinfo/tpci/index.html |title=TIOBE Programming Community Index |year=2009 |accessdate=6 مئی 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225175216/https://www.tiobe.com/tiobe-index/index/ |archivedate=2018-12-25 |url-status=dead}}</ref> اس لئی سی دے کمپائلرز تقریباً سب ہی [[آپریٹنگ سسٹم]] دے لئی دستیاب نيں۔<br /> اکثر دوسری پروگرامنگ زباناں بالواسطہ یا بلاواسطہ طور ہر سی بولی تو‏ں متاثر ہوئی اے، جنہاں وچ [[ڈی (پروگرامنگ زبان)|ڈی]]، [[گو (پروگرامنگ زبان)|گو]]، [[رسٹ (پروگرامنگ زبان)|رسٹ]]، [[جاوا (پروگرامنگ زبان)|جاوا]]، [[جاوا سکرپٹ]]، [[پرل]]، [[پائیتھون (پروگرامنگ زبان)|پائیتھون]] تے [[پی ایچ پی]] ورگی زباناں تے یونکس دا [[سی شیل]] وی شام‏ل نيں۔ == تریخ == سی پروگرامنگ بولی نو‏‏ں 1969ء تے 1973ء<ref>{{cite web |url=http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/chist.html |title=The Development of the C Language |quote=The scheme of type composition adopted by C owes considerable debt to Algol 68, although it did not, perhaps, emerge in a form that Algol's adherents would approve of. |last=Ritchie |first=Dennis M. |authorlink=Dennis Ritchie |date=جنوری 1993 |accessdate=1 جنوری 2008 |archive-date=2015-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150328220551/http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/chist.html |dead-url=yes }}</ref> دے درمیان وچ امریکا وچ [[بیل تجربہ گاہ|اے ٹی اینڈ ٹی بیل لیباریٹری]] (AT&T Bell Labarotories) وچ بنایا گیا سی، چونکہ اس بولی دا بیشتر حصہ بی پروگرامنگ بولی تو‏ں ماخوذ اے، اس لئی اس دا ناں سی رکھیا گیا۔ اصلا ایہ بولی [[یونکس آپریٹنگ سسٹم]] (UNIX OS) دے پروگرام لکھنے دے لئی بنائی گئی سی، سی بولی نو‏‏ں انتہائی طاقتور بولی بنایا گیا تاکہ یونکس شیل نو‏‏ں [[اسمبلی زبان]] تو‏ں سی بولی وچ منتقل کيتا جاسک‏‏ے۔<br /> 1978ء وچ [[بریان کرنیگن]] (Brian Kernighan) تے [[ڈینس ریچی]] (Dennis Ritchie) نے The C Programming Language دے ناں تو‏ں کتاب شائع کيتی جو خاصی مشہور ہوئی، اس کتاب وچ سی بولی د‏‏ی خصوصیات وغیرہ بیان کيتی گئیاں نيں؛ کتاب دا ایہ اولین نسخہ عموماً K&R دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ 1989ء وچ [[امریک‏‏ی قومی ادارہ برائے معیارات]] (ANSI) نے سی بولی دے معیار نو‏‏ں شائع کيتا جسنو‏ں عموماً [[آنسی سی]] (ANSI C) تے سی89 کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اگلے سال 1990ء وچ [[بین الاقوامی تنظیم برائے معیاریت]] (International Organization for Standardization) نے ايس‏ے معیار نو‏‏ں عالمی معیار دے طور اُتے منظور ک‏ر ليا، اسنو‏ں عموماً سی90 کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بعد وچ 1995ء وچ آئیسو (ISO) نے عالمی سپورٹ فراہ‏م د‏‏ی تے 1999ء وچ اس دا نظر ثانی شدہ نسخہ شائع کيتا جسنو‏ں عموماً سی 99 کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سی بولی دا حالیہ معیاری نسخہ (جو سی 11 دے ناں تو‏ں معروف اے ) دسمبر 2011ء وچ منظور ہويا۔<ref>[http://www.open-std.org/jtc1/sc22/wg14/www/docs/n1570.pdf WG14 N1570 Committee Draft — اپریل 12, 2011]</ref><br /> سی بولی د‏‏ی ترقی تے ترویج وچ [[مائیکروسافٹ]] تے [[آئی بی ایم]] ورگی کمپنیاں نے حصہ لیا، اس لئی سی بولی دے عمومی قواعد تے بنیاداں ہن تک رائج نيں تے دوسری ترقی یافتہ زباناں ايس‏ے تو‏ں پروان چڑھی نيں۔ سی خاندان د‏‏ی سب تو‏ں آخری بولی [[سی شارپ]] اے جو سی بولی د‏‏ی از حد ترقی یافتہ شکل سمجھی جاندی اے تے 2001ء تو‏ں 2010ء تک ايس‏ے د‏‏ی کئی اشاعتاں منظر عام اُتے آچکیاں نيں۔ == نحو == سی بولی دے معیاری قواعد مقرر کیتے گئے نيں۔<ref>{{cite book |last1=Harbison |first1=Samuel P. |last2=Steele |first2=Guy L. |authorlink2=Guy L. Steele, Jr. |title=C: A Reference Manual |edition=5th |publisher=[[Prentice Hall]] |year=2002 |location=[[Englewood Cliffs, NJ]] |isbn=0-13-089592-X}} Contains a [[Backus-Naur form|BNF]] grammar for C.</ref> ہور زباناں مثلاً [[فورٹران 77]] دے برخلاف سی بولی دا سورس کوڈ فری فارم اے، جس وچ ودھ خلا (whitespace) د‏‏ی مکمل اجازت اے، یعنی سی کمپائلر تمام ودھ خلاواں نو‏‏ں نظرانداز کردیندا ا‏‏ے۔ کوڈز وچ تبصرے تحریر کرنے دے لئی یا تاں ڈیلیمیٹرز (delimiters) <code>/*</code> <code>*/</code> یا (سی 99 تو‏ں ) <code>//</code> سطر دے اختتام تک استعمال کیتے جاندے نيں۔ === کیریکٹر سیٹ === بنیادی سی سورس کیریکٹر سیٹ وچ تھلے لکھے محارف شام‏ل نيں: * لوور کیس تے اپرکیس حروف: <code>a</code>–<code>z</code> <code>A</code>–<code>Z</code> * عشری اعداد: <code>0</code>–<code>9</code> * گرافک کیریکٹرز: <code>! " # % & ' ( ) * + , - . / : ; <=> ? [ \ ] ^ _ { | } ~</code> تازہ ترین سی معیار (سی 11) وچ غالباً سی دے سورس ٹیکسٹ وچ [[یونیکوڈ]] کیریکٹرز شام‏ل کرنے د‏‏ی اجازت دتی اے، کسی وی یونیکوڈ کیریکٹر نو‏‏ں شام‏ل کرنے دے لئی <code>\u''DDDD''</code> استعمال کيتا جاسکدا اے، اس وچ ''DDDD'' د‏‏ی بجائے یونیکوڈ کیریکٹر کوڈ درج کيتا جاندا اے، اُتے اس وادھا نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے استعمال نئيں کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ === کلیدی لفظاں === سی 89 وچ 32 کلیدی لفظاں (keywords) (ایداں دے لفظاں جو مخصوص مفہوم دے حامل نيں) نيں: {{col-begin}} {{col-break|width=20%}} :<code>auto</code> :<code>break</code> :<code>case</code> :<code>char</code> :<code>const</code> :<code>continue</code> :<code>default</code> :<code>do</code> {{col-break|width=20%}} :<code>[[double precision|double]]</code> :<code>else</code> :<code>[[enumerated type|enum]]</code> :[[External variable|<code>extern</code>]] :<code>[[floating point|float]]</code> :<code>[[for loop|for]]</code> :<code>[[goto]]</code> :<code>if</code> {{col-break|width=20%}} :<code>int</code> :<code>[[long integer|long]]</code> :<code>register</code> :<code>return</code> :<code>[[short integer|short]]</code> :<code>signed</code> :<code>sizeof</code> :[[Static (کلیدی لفظ)|<code>static</code>]] {{col-break}} :<code>[[struct (سی پروگرامنگ زبان)|struct]]</code> :<code>[[switch statement|switch]]</code> :<code>typedef</code> :<code>union</code> :<code>unsigned</code> :<code>[[void type|void]]</code> :<code>[[volatile variable|volatile]]</code> :<code>[[while loop|while]]</code> {{col-end}} سی 99 وچ ہور 5 کلیدی لفظاں دا وادھا کيتا گیا: {{دایاں متن}} {{col-begin}} {{col-break|width=20%}} :<code>_Bool</code> :<code>_Complex</code> {{col-break|width=20%}} :<code>_Imaginary</code> :<code>inline</code> {{col-break|width=20%}} :<code>restrict</code> {{col-end}} {{اختتام دایاں متن}} سی 11 وچ ہور ست کلیدی لفظاں شام‏ل کیتے گئے:<ref>[http://www.open-std.org/jtc1/sc22/wg14/www/docs/n1548.pdf ISO/IEC 9899:201x (ISO C11) Committee Draft]</ref> {{دایاں متن}} {{col-begin}} {{col-break|width=20%}} :<code>_Alignas</code> :<code>_Alignof</code> {{col-break|width=20%}} :<code>_Atomic</code> :<code>_Generic</code> {{col-break|width=20%}} :<code>_Noreturn</code> :<code>_Static_assert</code> {{col-break|width=20%}} :<code>_Thread_local</code> {{col-end}} {{اختتام دایاں متن}} بعد وچ شام‏ل کیتے جانے والے اکثر کلیدی لفظاں انڈرسکور تے کیپیٹل حرف تو‏ں شروع ہُندے نيں۔ پہلے سی بولی وچ اک کلیدی لفظ <code>entry</code> وی شام‏ل سی، لیکن اسنو‏ں کدی استعمال نئيں کيتا گیا؛ لہذا ہن اسنو‏ں بطور کلیدی لفظ سی بولی تو‏ں خارج کر دتا گیا ا‏‏ے۔<ref>{{cite book | last = Kernighan | first = Brian W. | authorlink = Brian Kernighan | last2 = Ritchie | first2 = Dennis M. | authorlink2 = Dennis Ritchie | title = The C Programming Language | publisher = [[Prentice Hall]] | series = | volume = | edition = 2nd | year = 1996 | location = | pages = 192, 259 | language = | url = | doi = | id = | isbn = 7 302 02412 X | mr = | zbl = | jfm =}}</ref> === آپریٹرز === سی بولی وچ کثیر تعداد وچ آپریٹرز استعمال ہُندے نيں، آپریٹرز انہاں علامات (symbols) نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو کسی متغیر د‏‏ی قدر تبدیل کرنے یا کسی وی ڈیٹا نو‏‏ں بہتر انداز وچ پراسس کرنے وچ پروگرام نو‏‏ں مدد فراہ‏م کردے نيں، مثلاً کسی دو متغیرات نو‏‏ں جمع کرنے دے لئی + د‏‏ی علامت استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ سی وچ تھلے لکھے آپریٹرز استعمال ہُندے نيں: * [[حساب]]ی: [[addition|<code>+</code>]]، [[تفریق (ریاضی)]]، [[ضرب (ریاضی)]]، [[تقسیم (ریاضی)|<code>/</code>]]، [[modulo operation|<code>%</code>]] * [[اسائنمنٹ (کمپیوٹر سائنس)|اسائنمنٹ]]: <code>=</code> * [[augmented assignment|آگمنٹڈ اسائنمنٹ]]: <code>+=</code>، <code>-=</code>، <code>*=</code>، <code>/=</code>، <code>%=</code>، <code>&=</code>، <code>|=</code>، <code>^=</code>، <code>&lt;&lt;=</code>، <code>&gt;&gt;=</code> * [[Bitwise operation|بٹ وائز لاجک]]: <code>~</code>، <code>&</code>، <code>|</code>، <code>^</code> * [[Bit shift|بٹ وائز شفٹs]]: <code>&lt;&lt;</code>، <code>&gt;&gt;</code> * [[Boolean algebra|بولین لاجک]]: <code>!</code>، <code>&&</code>، <code>||</code> * [[?:|کنڈیشنل ایوولیوشن]]: [[?:|<code>? :</code>]] * ایکوالٹی ٹیسٹنگ: [[مساوات (ریاضی)|<code> = = </code>]]، [[نامساوات|<code>!=</code>]] * [[Subroutine|کالنگ فنکشنز]]: <code>( )</code> * [[increment and decrement operators|انکریمنٹ تے ڈیکریمنٹ]]: <code>++</code>، <code>--</code> * [[record (computer science)|ممبر سیلیکشن]]: <code>.</code>، <code>-></code> * آبجیکٹ سائز: <code>[[sizeof]]</code> * [[Order theory|آرڈر ریلیشن]]: <code>&lt;</code>، <code>&lt;=</code>، <code>&gt;</code>، <code>&gt;=</code> * [[pointer (computer programming)|ریفرینس تے ڈی ریفرینس]]: <code>&</code>، <code>*</code>، <code>[ ]</code> * سیکوینسنگ: [[comma operator|<code>,</code>]] * [[order of operations#Mathematical precedence|سب ایکسپریشن گروپنگ]]: <code>( )</code> * [[ٹائپ کنورژن]]: <code>(''typename'')</code> سی بولی وچ <code>=</code> آپریٹر کسی وی قدر (value) نو‏‏ں اسائن کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے، جدو‏ں کہ [[ریاضیات]] وچ ایہ علامت برابر دے لئی استعمال ہُندی اے ؛ جدو‏ں کہ سی بولی وچ برابر دے لئی دوہری علامت <code> = = </code> استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اُتے سی بولی دے اس نظام اُتے تنقیداں وی د‏‏ی گئیاں نيں۔ == ہیلو ورلڈ پروگرام == [[ہیلو ورلڈ پروگرام]] کسی وی پروگرامنگ بولی دا پہلا تعارفی پروگرام ہُندا اے تے پروگرامنگ زباناں د‏‏ی تمام کتاباں وچ اس تعارفی پروگرام نو‏‏ں بیان کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سی بولی وچ [[ہیلو ورلڈ پروگرام]] د‏‏ی سادہ مثال جو [[دی سی پروگرامنگ لینگویج (کتاب)|K&R]] د‏‏ی پہلی اشاعت وچ سامنے آئی تھی: <syntaxhighlight lang="c"> main() { printf("hello, world\n"); } </syntaxhighlight> معیاری ہیلو ورلڈ پروگرام: <syntaxhighlight lang="c"> #include <stdio.h> int main(void) { printf("hello, world\n"); } </syntaxhighlight> ان مثالاں نو‏‏ں ایڈیٹر وچ تحریر کرنے دے بعد کمپائل کرن تاں سکرین اُتے hello, world لکھیا نظر آئے گا۔<br /> پروگرام د‏‏ی پہلی سطر جس دا آغاز <code>#include</code>سے ہُندا اے [[پروسیسر|پری پروسیسنگ ڈائریکٹو]] کہلاندی ا‏‏ے۔ اس سطر دا کم ایہ ہُندا اے کہ <code>[[stdio.h]]</code> دے تمام متن نو‏‏ں اس سطر تو‏ں تبدیل کر دے جو معیاری انہاں پٹ تے آؤٹ پٹ (input and output) فنکشنز دے ڈکلیریشن اُتے مشتمل ہو، جداں <code>printf</code>۔ <br /> دوسری سطر وچ موجود <code>main</code> اس گل دا اشارہ ک‏ے رہیا اے کہ فنکشن دا ناں main ا‏‏ے۔ <code>int</code> دا مطلب ایہ اے کہ مین فنکشن وچ جو ویلیو ریٹرن ہوئے گی اوہ انٹیجر (integer) ہوئے گی۔ تے <code>void</code> دا مطلب ایہ اے کہ ایہ فنکشن کوئی آرگیومنٹ نئيں لے گا۔<br /> افتتاحی کرلئی بریس (curly brace) <code>{</code> اس گل دا اشارہ اے کہ ایتھ‏ے تو‏ں <code>main</code> فنکشن دا آغاز ہو رہیا ا‏‏ے۔ اگلی سطر وچ موجود <code>printf</code> سی بولی د‏‏ی معیاری لائبریری دا اک فنکشن اے، اس فنکشن دا کم ایہ ہُندا اے کہ اگے موجود قوسین وچ واوین دے درمیان وچ درج متن نو‏‏ں سکرین اُتے پرنٹ کرے، مثلا "hello, world"۔ <code>\n</code> اک [[سکیپ سیکوینس]] اے جس دے ذریعہ نويں سطر لی جاندی ا‏‏ے۔ قوسین دے بعد سطر دے بالکل آخر وچ موجود کومہ تحت النقطہ <code>;</code> جسنو‏ں سیمی کولن وی کہندے نيں، لگانے تو‏ں اس گل دا اشارہ مقصود ہُندا اے کہ ایتھ‏ے سٹیٹمنٹ ختم ہو گیا اے ؛ سٹیٹمنٹ دے اختتام اُتے سیمی کولن لگانا لازمی ہُندا اے ورنہ پروگرام نئيں چل سکدا۔<br /> اختتامی کرلئی بریس <code>}</code> اس گل دا اشارہ اے کہ ایتھ‏ے <code>main</code> فنکشن ختم ہو گیا۔ سی 99 تے اس دے بعد دے معیارات وچ <code>main</code> فنکشن اختتامی کرلئی بریس اُتے پہونچنے اُتے <code>0</code> د‏‏ی سٹیٹس ریٹرن کردا اے جو فنکشن نو‏‏ں اختتام تک پہونچا دیندا ا‏‏ے۔ <code>return 0</code> دے اندراج تو‏ں رن ٹائم سسٹم کامیاب ایگزیکیوشن کردا ا‏‏ے۔<ref>{{cite book |last=Klemens |first=Ben |authorlink=Ben Klemens |title=21st Century C |publisher=[[O'Reilly Media]] |year=2013 |isbn=1-4493-2714-1}}</ref> == حوالے == {{حوالے|2}} {{پروگرامنگ زباناں}} [[گٹھ:امریک‏‏ی ایجادات]] [[گٹھ:پروسیجرل پروگرامنگ زباناں]] [[گٹھ:پروگرامنگ زباناں مع آئیسو معیار]] [[گٹھ:خاندان سی پروگرامنگ زبان]] [[گٹھ:سی پروگرامنگ زبان]] [[گٹھ:سٹرکچرڈ پروگرامنگ زباناں]] [[گٹھ:کراس پلیٹ فارم سافٹ ویئر]] [[گٹھ:لو لیول پروگرامنگ زباناں]] [[گٹھ:ہائی لیول پروگرامنگ زباناں]] 6hjmcxu3728h601ofk2w0n25z4c13pb 0 116912 706287 614541 2026-04-19T08:49:54Z Punjabi Log 44034 706287 wikitext text/x-wiki [[فائل:Dawn spacecraft model.png|250px|thumb|right|ڈان]] '''ڈان''' اک سابق خلائی گڈی سی جندے [[ناسا]] نے 27 ستمبر 2007 وچ کشودرگرہ دی پٹی دے تین معروف قدیم سیاراں وچ توں دو دا مطالعہ کرنے دے مشن دے ساتھ شروع کیا سی: [[4 ویسٹا]] تے [[سیرس]]۔ ڈان خلائی جہاز نے اپنے سفر دے دوران پہلے '''ویسٹا''' دا مشاہدہ کیتا، جیہڑا کشودرگرہ پٹی دے سب توں وڈے اجرام وچوں ہک اے۔ اوتھوں حاصل تھین والی معلومات توں سائنسدانیں نوں ایہہ سمجھݨ وچ بڑی مدد ملی جو ویسٹا دی ساخت، سطح تے تاریخ کیہڑی رہی اے۔ ایس دے بعد ڈان نے اپنے سفر دا رخ '''سیرس''' ول کیتا، جیہڑا ہک بونا سیارہ اے تے کشودرگرہ پٹی وچ خاص اہمیت رکھدا اے۔ سیرس دے متعلق مشاہدات نے سائنسدانیں نوں ایس گل بارے نواں علم دتا جو ایس دی سطح، اندرونی بناوٹ تے ممکنہ پانی دے آثار کیہڑے ہن۔ ایس مشن نے خلائی سائنس وچ نمایاں کامیابی حاصل کیتی، کیوں جو ڈان پہلا ایہو جہاز ہا جیہڑا دو مختلف ماورائے ارضی اجرام دے گرد چکر لایا تے اوہناں دا قریب توں مطالعہ کیتا۔ ایس دی بدولت انسان نے نہ صرف ویسٹا تے سیرس بارے قیمتی معلومات حاصل کیتیاں بلکہ نظامِ شمسی دے ابتدائی ارتقا بارے وی اہم سراغ لبھے۔ ایس طرح ڈان دا مشن ناسا دی تاریخ وچ ہک یادگار سائنسی کامیابی دے طور تے یاد کیتا ویندا اے۔{{stub}} kyemvo3knrvfgwijtlxkp20bl6t3mvs 0 148916 706282 2026-04-19T08:26:43Z ~2026-23963-79 44033 تخلیق مضمون بذریعہ خانہ تخلیق پہلا صفحہ 706282 wikitext text/x-wiki اسلام آباد مذاکرات، جنہاں نوں اسلام آباد امن مذاکرات وی کہیا ویندا اے، 11 تے 12 اپریل 2026 نوں اسلام آباد، پاکستان وچ منعقد ہوئے۔ اِنہاں مذاکرات دا مقصد 2026 دی ایران جنگ وچ ہوئی جنگ بندی نوں مضبوط کرنا تے اس تنازعے دے ممکنہ حل اُتے غور کرنا ہا۔ ایہہ ساری کارروائی پاکستان دی نگرانی وچ ہوئی، جیہڑا جنگ بندی کران تے فریقین وچ مذاکرات دا ماحول پیدا کرن وچ نہایت اہم کردار ادا کر رہیا ہا۔ امریکہ دی 300 رکنی مذاکراتی ٹیم دی سربراہی نائب صدر جے ڈی وینس دے ہتھ وچ ہئی، تے اُنہاں دے نال خصوصی نمائندے اسٹیو وٹکوف تے جیرڈ کشنر وی شامل سن۔ اُدھر ایران دی 70 رکنی ٹیم دی قیادت پارلیمانی اسپیکر محمد باقر قالیباف کر رہے سن، جِنہاں دے نال وزیر خارجہ عباس عراقچی وی موجود سن۔ پاکستان دی ثالثی ٹیم دی رہنمائی وزیر اعظم شہباز شریف، فیلڈ مارشل عاصم منیر، تے نائب وزیر اعظم و وزیر خارجہ اسحاق ڈار کر رہے سن۔ ایہہ مذاکرات 11 تے 12 اپریل دے دوران کُل 21 گھنٹے جاری رہے، تے اِنہاں دے تین مرحلے ہوئے، جنہاں وچ پہلا مرحلہ بالواسطہ تے باقی دو مرحلے براہِ راست مذاکرات اُتے مشتمل سن۔ اطلاعات دے مطابق فریقین 10 نکاتی جنگ بندی دے زیادہ تر بنیادی نکات اُتے متفق ہو گئے سن، البتہ آبنائے ہرمز تے ایران دے جوہری پروگرام نال متعلق معاملات حل نہ تھی سکے۔ بالآخر مذاکرات کسے حتمی معاہدے دے بغیر اختتام پذیر ہوئے، تے کوئی مفاہمتی یادداشت وی جاری نہ کیتی گئی۔ اِنہاں مذاکرات دی ناکامی توں بعد امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے 13 اپریل نوں ایران اُتے بحری ناکہ بندی لا دتی، جِس دے تحت ایرانی بندرگاہاں ول آون تے اوتھوں روانہ ہون والیاں جہازاں نوں روکیا گیا۔ ken5n1g1947b6bkqstbtq33irzhu29b 706291 706282 2026-04-19T09:01:40Z Punjabi Log 44034 706291 wikitext text/x-wiki اسلام آباد مذاکرات، جنہاں نوں اسلام آباد امن مذاکرات وی کہیا ویندا اے، 11 تے 12 اپریل 2026 نوں اسلام آباد، پاکستان وچ منعقد ہوئے۔ اِنہاں مذاکرات دا مقصد 2026 دی ایران جنگ وچ ہوئی جنگ بندی نوں مضبوط کرنا تے اس تنازعے دے ممکنہ حل اُتے غور کرنا ہا۔ ایہہ ساری کارروائی پاکستان دی نگرانی وچ ہوئی، جیہڑا جنگ بندی کران تے فریقین وچ مذاکرات دا ماحول پیدا کرن وچ نہایت اہم کردار ادا کر رہیا ہا۔ امریکہ دی 300 رکنی مذاکراتی ٹیم دی سربراہی نائب صدر جے ڈی وینس دے ہتھ وچ ہئی، تے اُنہاں دے نال خصوصی نمائندے اسٹیو وٹکوف تے جیرڈ کشنر وی شامل سن۔ اُدھر ایران دی 70 رکنی ٹیم دی قیادت پارلیمانی اسپیکر محمد باقر قالیباف کر رہے سن، جِنہاں دے نال وزیر خارجہ عباس عراقچی وی موجود سن۔ پاکستان دی ثالثی ٹیم دی رہنمائی وزیر اعظم شہباز شریف، فیلڈ مارشل عاصم منیر، تے نائب وزیر اعظم و وزیر خارجہ اسحاق ڈار کر رہے سن۔ ایہہ مذاکرات 11 تے 12 اپریل دے دوران کُل 21 گھنٹے جاری رہے، تے اِنہاں دے تین مرحلے ہوئے، جنہاں وچ پہلا مرحلہ بالواسطہ تے باقی دو مرحلے براہِ راست مذاکرات اُتے مشتمل سن۔ اطلاعات دے مطابق فریقین 10 نکاتی جنگ بندی دے زیادہ تر بنیادی نکات اُتے متفق ہو گئے سن، البتہ آبنائے ہرمز تے ایران دے جوہری پروگرام نال متعلق معاملات حل نہ تھی سکے۔ بالآخر مذاکرات کسے حتمی معاہدے دے بغیر اختتام پذیر ہوئے، تے کوئی مفاہمتی یادداشت وی جاری نہ کیتی گئی۔ اِنہاں مذاکرات دی ناکامی توں بعد امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے 13 اپریل نوں ایران اُتے بحری ناکہ بندی لا دتی، جِس دے تحت ایرانی بندرگاہاں ول آون تے اوتھوں روانہ ہون والیاں جہازاں نوں روکیا گیا۔ اسلام آباد مذاکرات بارے '''تازہ پیش رفت''' ایہہ اے کہ 11–12 اپریل 2026 دے پہلے دور وچ معاہدہ نہ ہوسکیا، پر رابطہ مکمل طور تے ختم نئیں ہویا۔ 14 اپریل نوں سفارتی ذرائع دے مطابق پسِ پردہ کوششاں جاری رہیاں تاکہ امریکہ تے ایران دی '''دوجی بیٹھک''' دوبارہ اسلام آباد وچ کروائی جا سکے۔ امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے وی اُس وقت ایہہ اشارہ دِتّا کہ اگلے چند دن وچ مذاکرات دوبارہ ہو سکدے نیں۔ ایہہ وی بڑا اہم موڑ سی کہ 13 اپریل توں بعد امریکہ نے ایران دیاں بندرگاہاں اُتے '''بحری ناکہ بندی''' سخت کر دِتی، جِس نال مذاکراتی ماحول ہور کشیدہ ہو گیا۔ اِس دے جواب وچ ایران نے آبنائے ہرمز اُتے دباؤ ودھایا، تے 18–19 اپریل تک صورتحال ایہہ ہو گئی کہ ایران نے جہازرانی اُتے پابندیاں دوبارہ سخت کر دِتیاں۔ ایہہ مسئلہ اسلام آباد مذاکرات دے مرکزی اختلافات وچوں ہک رہیا اے، خاص طور اُتے آبنائے ہرمز تے ایران دے جوہری پروگرام بارے۔ پاکستان ہُن وی ثالثی دا کردار نِبا رہیا اے۔ تازہ رپورٹس دے مطابق پاکستانی ثالث نئی تجاویز لے کے امریکہ تے ایران دے وچکار رابطے بچان دی کوشش کر رہے نیں، پر تہران تاحال امریکی نیتاں بارے شکوک ظاہر کر رہیا اے۔ اِس لئی موجودہ حالت نوں ایس طرح سمجھیے: '''مذاکرات مُکے نئیں، پر ہُن وی تعطل وچ نیں'''؛ گل بات دا دروازہ کھلا اے، مگر زمینی کشیدگی نے فوری پیش رفت نوں مشکل بنا دِتّا اے۔ 2fewfie8tzo21celscccbze8sjpsmbc